Вікіпедія ruewiki https://rue.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Медіа Шпеціална Діскузія Хоснователь Діскузія з хоснователём Вікіпедія Діскузія ку Вікіпедії Файл Діскузія ку файлу MediaWiki Діскузія ку MediaWiki Шаблона Діскузія ку шаблонї Поміч Діскузія ку помочі Катеґорія Діскузія ку катеґорії TimedText TimedText talk Модуль Обговорення модуля Подія Обговорення події 1475 0 78 175232 118620 2026-10-24T14:02:04Z Engelseziekte 2261 + стыржень 175232 wikitext text/x-wiki {{Навіґація про рокы|1475}} {{Рік ся зачінав|1475}} == Уродили ся == * [[6. марец]] – [[Мікеланджело]], таліаньскый сохарь, архітектор і малярь. {{Стыржень}} {{Commonscat|1475}} r92qnyjqhawmr5xbsb8lmtwyqf8i7gb Меджінародный рух Червеного Хреста і Червеного Півмісяця 0 855 175245 173044 2026-10-24T16:40:45Z Engelseziekte 2261 Engelseziekte переменовав сторінку [[Міджінародный рух Червеного Хреста і Червеного Півмісяця]] на [[Меджінародный рух Червеного Хреста і Червеного Півмісяця]]: новелізація правопису 173044 wikitext text/x-wiki [[Файл:Flag of the Red Cross.svg|thumb|right|Застава Червеного Хреста]] [[Файл:Flag of the Red Crescent.svg|thumb|Застава Червеного Півмісяця]] [[Файл:Flag of the Red Crystal.svg|thumb|Застава Червеного Крішталю]] [[Файл:Red Star of David.svg|thumb|Застава Маґен Давід Адом хоснована на теріторії Ізраіля]] '''Меджінародный рух Червеного Хреста і Червеного Півмісяця''' (скорочоване на Червеный Хрест) є гуманітарный рух в подобі меджінародной незысковой орґанізації. Занимать ся забеспечованём гуманітарной помочі і лїкарьской старостливости в областях, де треба (природны катастрофы, войновы конфлікты, бой з бідов ітд.). Ёго моттом є „the power of humanity“ (сила людьскости). Червеный Хрест є дїленый до народный частей; вшыткого дїять в 185 штатах світа з головнов резіденціов во швайчарьскій Женеві. Червеный Хрест пробує решпектовати ай реліґійны роздїлы світа, і прото взникнув про мослимскый світ ёго варіант, котрый ся зове Червеный Півмісяць і має єднаке посланя і цїлї як матерьска орґанізація. {{Стыржень}} [[Катеґорія:Міджінародны орґанізації]] 0wsu8u0i3prfh1az8m82ki4mv7yuwqz Вікіпедія:Статї, якы повинны быти 4 1079 175267 170201 2026-10-24T23:47:02Z Engelseziekte 2261 оправа хыбы 175267 wikitext text/x-wiki Тото є список (приближно) 1000 найвызначнїшых статей, котры бы мала обсяговати кажда народна Вікіпедія. Зато ту не найдете карпаторусиньскы імена (окрім Енді Варголу) і назвы. Кажда статя бы мала мати холем 3 аж 5 одказів. Зато, же іде о найвызначнїшы статї, было бы добрї, кібы вшыткы належали міджі вынятковы. {{TOCright}} == Біоґрафії == === Малярї і архітекторы === # [[Ле Корбизье|Корбюзьє, Ле]] # [[Салвадор Далі|Далі, Салвадор]] # [[Албрехт Дюрер|Дюрер, Албрехт]] # '''[[Вінсент ван Ґоґ|Вінсент ван Ґоґ]]''' # [[Франсіско Ґойя|Ґойя, Франсіско]] # [[Кацусіка Гокусай|Гокусай, Кацусіка]] # [[Фріда Кало|Кало, Фріда]] # '''[[Леонардо да Вінчі|Леонардо да Вінчі]]''' # [[Анрі Матісс|Матісс, Анрі]] # '''[[Мікеланджело|Мікеланджело]]''' # '''[[Пабло Пікассо|Пабло Пікассо]]''' # [[Рафаел|Рафаел]] # '''[[Рембрандт|Рембрандт]]''' # [[Петер Паул Рубенс|Рубенс, Петер Паул]] # [[Сінан|Сінан]] # [[Дієґо Веласкес|Веласкес, Дієґо]] # [[Енді Варгол|Варгол, Енді]] # [[Френк Ллойд Райт|Райт, Френк Ллойд]] === Авторы, писателї і поеты === # [[Абу-Нувас|Абу-Нувас]] # [[Ганс Крістіан Андерсен|Андерсен, Ганс Крістіан]] # [[Мацуо Башо|Башо]] # [[Хорхе Луїс Борхес|Борхес, Хорхе Луїс]] # [[Джордж Ґордон Байрон, 6-тый Барон Байрон|Байрон, Джордж]] # '''[[Міґель де Сервантес|Міґель де Сервантес]]''' # [[Джефрі Чосер|Чосер, Джефрі]] # [[Антон Чехов|Чехов, Антон]] # '''[[Данте Аліґєрі]]''' # [[Чарлз Діккенс|Діккенс, Чарлз]] # [[Федор Достоєвскый|Достоєвскый, Федор]] # [[Ґабрієл Ґарсія Маркес|Ґарсія Маркес, Ґабрієл]] # '''[[Йоганн Волфґанґ фон Ґёте]]''' # [[Гафіз|Гафіз]] # '''[[Гомер|Гомер]]''' # '''[[Віктор Гюґо|Віктор Гюґо]]''' # [[Джеймс Джойс|Джойс, Джеймс]] # [[Франц Кафка|Кафка, Франц]] # [[Калідаса|Калідаса]] # [[Лі Бо|Лі Бо]] # [[Наґіб Магфуз|Магфуз, Наґіб]] # [[Мольєр|Мольєр]] # [[Публій Овідій Насо|Насо, Публій Овідій]] # [[Марцел Пруст|Пруст, Марцел]] # [[Александер Пушкін|Пушкін, Александер]] # '''[[Вільям Шекспір|Вільям Шекспір]]''' # [[Софокл|Софокл]] # [[Рабіндранат Таґор|Таґор, Рабіндранат]] # '''[[Лев Толстой|Лев Толстой]]''' # [[Марк Твейн|Твейн, Марк]] # [[Верґілій|Верґілій]] === Композіторы і музиканты === # [[Луї Армстронґ|Армстронґ, Луї]] # '''[[Йоганн Себастьян Бах|Йоганн Себастьян Бах]]''' # [[The Beatles|The Beatles]] # '''[[Людвіґ ван Бетховен|Людвіґ ван Бетховен]]''' # [[Йоганнес Брамс|Брамс, Йоганнес]] # [[Фредерік Шопен|Шопен, Фредерік]] # [[Антонін Дворжак|Дворжак, Антонін]] # [[Ґеорґ Фрідріх Гендел|Гендел, Ґеорґ Фрідріх]] # [[Йозеф Гайдн|Гайдн, Йозеф Франц]] # [[Ґустав Малер|Малер, Ґустав]] # '''[[Вольфґанґ Амадей Моцарт|Фольфґанґ Амадей Моцарт]]''' # [[Джованні Пєрлуїджі да Палестріна|Палестріна, Джованні Пєрлуіджі]] # [[Едіт Піаф|Піаф, Едіт]] # [[Елвіс Преслі|Преслі, Елвіс]] # [[Джакомо Пуччіні|Пуччіні, Джакомо]] # [[Франц Шуберт|Шуберт, Франц]] # [[Іґор Стравіньскый|Стравіньскый, Іґор]] # '''[[Петро Ілліч Чайковскый|Петро Ілліч Чайковскый]]''' # '''[[Джузеппе Верді|Джузеппе Верді]]''' # [[Антоніо Вівалді|Вівалді, Антоніо]] # [[Ріхард Ваґнер|Ваґнер, Ріхард]] === Вандровници === # [[Руал Амундсен|Амундсен, Руал]] # [[Ніл Армстронґ|Армстронґ, Ніл]] # [[Жак Картьє|Картьє, Жак]] # '''[[Крістофор Колумб|Крістофор Колумб]]''' # [[Джеймс Кук|Кук, Джеймс]] # [[Ернан Кортес|Кортес, Ернан]] # '''[[Юрій Ґаґарін|Юрій Ґаґарін]]''' # [[Васко да Ґама|да Ґама, Васко]] # [[Ібн Батута|Ібн Батута]] # '''[[Фернан Маґеллан|Фернан Маґеллан]]''' # [[Марко Поло|Поло, Марко]] # [[Чжен Хе|Чжен Хе]] === Режісеры, сценарісты і акторы === # [[Інґмар Берґман|Берґман, Інґмар]] # [[Сара Бернар|Бернар, Сара]] # [[Чарлі Чаплін|Чаплін, Чарлі]] # [[Марлен Дітріх|Дітріх, Марлен]] # [[Уолт Дісней|Дісней, Уолт]] # [[Серґей Михайлович Ейзенштейн|Ейзенштейн, Серґей]] # [[Федеріко Фелліні|Фелліні, Федеріко]] # [[Алфред Гічкок|Гічкок, Алфред]] # [[Стенлі Кубрік|Кубрік, Стенлі]] # [[Акіра Куросава|Куросава, Акіра]] # [[Мерілін Монро|Монро, Мерілін]] # [[Сатьяджит Рей|Рей, Сатьяджит]] # [[Стівен Спілберґ|Спілберґ, Стівен]] === Вынаходници, вчены і математіци === # '''[[Архімед|Архімед]]''' # [[Авіценна|Авіценна]] # [[Тім Бернерс-Лі|Бернерс-Лі, Тім]] # [[Брагмаґупта]] # '''[[Миколай Коперник|Миколай Коперник]]''' # [[Марія Кюрі|Кюрі, Марія]] # '''[[Чарлз Дарвін|Чарлз Дарвін]]''' # '''[[Томас Едісон|Томас Едісон]]''' # '''[[Алберт Айнштайн|Алберт Айнштайн]]''' # '''[[Евклід|Евклід]]''' # [[Леонард Ейлер|Ейлер, Леонард]] # [[Майкл Фарадей|Фарадей, Майкл]] # [[Енріко Фермі|Фермі, Енріко]] # '''[[Генрі Форд|Генрі Форд]]''' # [[Ґален|Ґален]] # '''[[Ґалілео Ґалілей|Ґалілео Ґалілей]]''' # [[Карл Фрідріх Ґаус|Ґаус, Карл Фрідріх]] # '''[[Йоганн Ґутенберґ|Йоганн Ґутенберґ]]''' # '''[[Давид Гилберт|Гілберт, Давід]]''' # [[Джеймс Прескотт Джоуль|Джоуль, Джеймс Прескотт]] # [[Йоганн Кеплер|Кеплер, Йоганн]] # [[Ал-Хорезмі|Ал-Хорезмі]] # [[Ґотфрід Вільгельм Лейбніц|Лейбніц, Ґотфрід]] # [[Карл Лінней|Лінней, Карл]] # [[Джеймс Клерк Максвелл|Максвелл, Джеймс Клерк]] # [[Дмитро Менделеєв|Менделеєв, Дмитро]] # '''[[Ісаак Ньютон|Ісаак Ньютон]]''' # '''[[Луі Пастер|Луі Пастер]]''' # '''[[Макс Планк|Планк, Макс]]''' # [[Ернест Резерфорд|Резерфорд, Ернест]] # '''[[Ервін Шредінґер|Шредінґер, Ервін]]''' # '''[[Нікола Тесла|Тесла, Нікола]]''' # '''[[Алан Тюрінґ|Тюрінґ, Алан]]''' # '''[[Джеймс Ватт|Джеймс Ватт]]''' === Філозофы === # '''[[Арістотель|Арістотель]]''' # [[Сімона де Бовуар|Бовуар, Сімона де]] # [[Чанакя]] # [[Ноам Чомскі|Чомскі, Ноам]] # '''[[Конфуцій|Конфуцій]]''' # '''[[Рене Декарт|Рене Декарт]]''' # '''[[Зіґмунд Фройд|Зіґмунд Фройд]]''' # [[Ґеорґ Вілгелм Фрідріх Геґел|Геґел, Ґеорґ Вілгелм Фрідріх]] # [[Ібн Халдун|Ібн Халдун]] # '''[[Іммануіл Кант|Іммануіл Кант]]''' # [[Джон Мейнард Кейнс|Кейнс, Джон Мейнард]] # '''[[Лао Цзи|Лао Цзи]]''' # '''[[Джон Локк|Джон Локк]]''' # [[Нікколо Макіавеллі|Макіавеллі, Нікколо]] # '''[[Карл Маркс|Карл Маркс]]''' # '''[[Фрідріх Ніцше|Фрідріх Ніцше]]''' # '''[[Платон|Платон]]''' # [[Жан-Жак Руссо|Руссо, Жан-Жак]] # [[Жан-Пол Сартр|Сартр, Жан-Пол]] # [[Сима Цян|Сима Цян]] # [[Адам Сміт|Сміт, Адам]] # '''[[Сократ|Сократ]]''' # '''[[Волтер|Волтер]]''' # [[Макс Вебер|Вебер, Макс]] # [[Людвіґ Вітґенштейн|Вітґенштейн, Людвіґ]] # [[Чжу Сі|Чжу Сі]] === Політічны лідеры === # [[Акбар Джелал-ад-дін|Джелал-ад-дін, Акбар]] # '''[[Александер Великый|Александер Великый]]''' # [[Ашока|Ашока]] <!-- Greatest Indian monarch of antiquity; spread Buddhism --> # [[Мустафа Кемал Ататюрк|Ататюрк, Мустафа Кемал]] # '''[[Октавіан Авґуст|Октавіан Авґуст]]''' # [[Отто фон Бісмарк|фон Бісмарк, Отто]] # [[Сімон Болівар|Болівар, Сімон]] # '''[[Наполеон І|Наполеон Бонапарт]]''' # [[Юлій Цезар|Цезар, Юлій]] # [[Карл I. Великый|Карл I. Великый]] # [[Вінстон Черчіл|Черчіл, Вінстон]] # [[Конштантін I|Конштантін Великый]] # '''[[Кір Великый|Кір Великый]]''' # [[Шарл де Ґолл|де Ґолл, Шарл]] # [[Алжбета I Анґліцька|Алжбета I Анґліцька]] # [[Магатма Ґанді|Ґанді, Магатма]] # '''[[Чінґізхан|Чінґізхан]]''' # [[Че Ґевара|Ґевара, Че]] # '''[[Адолф Гітлер|Адолф Гітлер]]''' # [[Яна з Арку|Яна з Арку]] # [[Мартін Лутер Кінґ|Кінґ, Мартін Лутер]] # '''[[Володимир Ленін|Володимир Ленін]]''' # [[Абрагам Лінколн|Лінколн, Абрагам]] # [[Людвік XIV Французьскый|Людвік XIV.]] # [[Роза Луксембурґ|Луксембурґ, Роза]] # [[Нелсон Мандела|Мандела, Нелсон]] # [[Мао Цзедун|Мао Цзедун]] # [[Джавагарлал Негру|Негру, Джавагарлал]] # [[Кваме Нкрума|Нкрума, Кваме]] # [[Петро I Російскый|Петро I Російскый]] # '''[[Цінь Ші Хуан-ді|Цінь Ші Хуан-ді]]'''<!-- Created first Chinese state and dynasty --> # [[Франклін Рузвелт|Рузвелт, Франклін Д.]] # [[Саладін|Саладін]] # [[Осиф Сталін|Сталін, Осіф]] # [[Сулейман Пышный|Сулейман Пышный]] <!-- Greatest Ottoman sultan --> # [[Сун Ятсен|Сун Ятсен]] # [[Тімур|Тімур]] # [[Омар|Омар]] <!-- Conquered Persia, Syria, Palestine, and Egypt for Islam --> # '''[[Джордж Вашінґтон|Джордж Вашінґтон]]''' === Реліґійны фіґуры і теолоґы === # [[Абрагам|Абрагам]] # [[Томаш Аквіньскый|Аквіньскый, Томаш]] # [[Святый Августин|Авґустін з Гіппо]] # '''[[Будга Ґаутама|Будга]]''' # [[ал-Ґазалі|ал-Ґазалі]] # '''[[Ісус Хрістос|Ісус Хрістос]]''' # [[Мартін Лутер|Лутер, Мартін]] # '''[[Моісей|Моісей]]''' # '''[[Могамед|Могамед]]''' # [[Нагарджуна]] == Філозофія == # [[Атеізм|Атеізм]] # [[Краса|Краса]] # [[Діалектіка|Діалектіка]] # [[Етіка|Етіка]] # [[Епістемолоґія|Епістемолоґія]] # [[Слободна воля|Слободна воля]] # '''[[Знаня|Знаня]]''' # [[Лоґіка|Лоґіка]] # [[Матеріалізм|Матеріалізм]] # '''[[Філозофія|Філозофія]]''' # [[Реаліта|Реаліта]] # [[Правда|Правда]] == Реліґія == # [[Реліґійный фундаменталізм|Фундаменталізм]] # '''[[Бог|Бог]]''' ## [[Монотеізм|Монотеізм]] ## [[Політеізм|Політеізм]] # '''[[Міфолоґія|Міфолоґія]]''' # '''[[Реліґія|Реліґія]]''' # '''[[Душа|Душа]]''' # Шпеціфічны реліґії ## '''[[Будгізм|Будгізм]]''' ## '''[[Хрістіанство|Хрістіанство]]''' ### [[Католицька церьков|Католицька церьков]] ### [[Протестантство]] ## [[Конфуцианство]] ## '''[[Індуїзм|Індуізм]]''' ### [[Трімурті]] ## '''[[Іслам|Іслам]]''' ### [[Шіїты|Шііты]] ## [[Джайнізм|Джайнізм]] ## '''[[Юдаїзм|Юдаїзм]]''' ## [[Сікгізм|Сікгізм]] ## [[Таоізм|Таоізм]] ## [[Зороастрізм|Зороастрізм]] # Духовны практікы ## [[Суфізм|Суфізм]] ## [[Йоґа|Йоґа]] ## [[Зен|Зен]] == Соціалны наукы == # '''[[Громада|Громада]]''' # [[Цівілізація|Цівілізація]] # '''[[Ошколованя|Ошколованя]]''' === Псіхолоґія === # '''[[Хованя ся|Хованя ся]]''' # '''[[Емоція|Емоція]]''' # [[Любов|Любов]] # [[Розум|Розум]] # [[Псіхолоґія|Псіхолоґія]] # '''[[Мыслїня|Мыслїня]]''' === Родина і одношіня меджі людьми === # '''[[Фамилія|Фамилія]]''' # '''[[Дїтина|Дїтина]]''' # [[Хлоп|Хлоп]] # '''[[Манжелство|Манжелство]]''' # [[Жена|Жена]] === Політіка === # '''[[Політіка|Політіка]]''' # [[Колоніалізм|Колоніалізм]] # [[Діпломація|Діпломація]] # '''[[Влада|Влада]]''' ## [[Демокрація|Демокрація]] ## [[Діктатура|Діктатура]] ## [[Монархія|Монархія]] ## [[Републіка|Републіка]] # [[Ідеолоґія|Ідеолоґія]] ## [[Анархізм|Анархізм]] ## [[Комунизм|Комунізм]] ## [[Конзерватівізм|Конзерватівізм]] ## [[Фашізм|Фашізм]] ## [[Лібералізм|Лібералізм]] ## [[Марксізм|Марксізм]] ## [[Націоналізм|Націоналізм]] ## [[Соціалізм|Соціалізм]] # [[Імперіалізм|Імперіалізм]] # '''[[Штат|Штат]]''' # [[Політічна партія|Політічна партія]] # [[Пропаґанда|Пропаґанда]] === Бізніс і економіка === # '''[[Економіка|Економіка]]''' # [[Капітал (економіка)|Капітал]] # [[Капіталізм|Капіталізм]] # [[Мена|Мена]] ## [[Евро|Евро]] ## [[Японьскый єн|Японьскый єн]] ## [[Америцькый долар]] # [[Промысел|Промысел]] # '''[[Пінязї|Пінязї]]''' # [[Дань|Дань]] === Право === # '''[[Право|Право]]''' # [[Конштітуція|Конштітуція]] === Меджінародны орґанізації === # [[Африцька унія|Африцька унія]] # [[Арабска ліґа|Арабска ліґа]] # [[Асоціація штатів Южновыходной Азії|Асоціація штатів Южновыходной Азії]] # [[Сполоченство Націй]] # [[Европска унія|Европска унія]] # '''[[Міджінародный рух Червеного Хреста і Червеного Півмісяця|Меджінародный рух Червеного Хреста і Червеного Півмісяця]]''' # [[НАТО|НАТО]] # [[Нобелівска премія|Нобелівска премія]] # [[ОПЕК|ОПЕК]] # '''[[Орґанізація Зъєдиненых Націй|Орґанізація споєных народів]]''' ## [[Міджінародный суд|Меджінародный суд]] ## [[Міджінародный меновый фонд|Меджінародный меновый фонд]] ## [[ЮНЕСКО|ЮНЕСКО]] ## [[Універзална декларація людьскых прав|Універзална декларація людьскых прав]] ## [[Світова орґанізація охороны здоровя]] # [[Світова банка|Світова банка]] # [[Світова торгова орґанізація|Світова торгова орґанізація]] === Война і зброїня === # '''[[Збройна сила|Збройна сила]]''' # '''[[Мір|Мір]]''' # [[Терорізм|Терорізм]] # '''[[Война|Война]]''' ## [[Громадяньска война|Громадяньска война]] === Соціалны вопросы === # [[Аборт]] # '''[[Смертна кара]]''' # [[Фемінізм]] # [[Ґлобалізація|Ґлобалізація]] # '''[[Людьскы права|Людьскы права]]''' # [[Худоба]] (бідность) # [[Расізм|Расізм]] # '''[[Рабство|Рабство]]''' == Язык і література == # '''[[Язык|Язык]]''' # Шпеціфічны языкы ## [[Арабскый язык|Арабскый]] ## [[Бенґальскый язык|Бенґальскый]] ## [[Кітайскый язык|Кітайскый]] <!--With the clarification that it is, linguistically speaking, not a single language.--> ## [[Анґліцькый язык|Анґліцькый]] ## [[Французькый язык|Французькый]] ## [[Нїмецькый язык|Нїмецькый]] ## [[Ґрецькый язык|Ґрецькый]] ## [[Гебрейскый язык|Гебрейскый]] ## [[Гіндустані]] ## [[Японьскый язык|Японьскый]] ## [[Латиньскый язык|Латиньскый]] ## [[Перьскый язык|Перьскый]] ## [[Портуґальскый язык|Портуґальскый]] ## [[Російскый язык|Російскый]] ## [[Санскріт|Санскріт]] ## [[Шпанєльскый язык|Шпанєльскый]] ## [[Свагілі]] ## [[Турецькый язык|Турецькый]] # [[Лінґвістіка|Лінґвістіка]] # [[Ґраматіка|Ґраматіка]] # '''[[Слово|Слово]]''' ## [[Фонема]] ## [[Склад (лінґвістика)|Склад]] # '''[[Писмова сістема]]''' ## [[Арабскый алфавіт|Арабскый алфавіт]] ## [[Китайськоє писаня|Кітайскый сімбол]] ## [[Кіріліця|Кіріліця]] ## [[Ґрецькый алфавіт|Ґрецькый алфавіт]] ## [[Ганґиль]] ## [[Латиньскый алфавіт|Латиньскый алфавіт]] # [[Ґрамотность|Ґрамотность]] # '''[[Переклад (языконаука)|Переклад]]''' # '''[[Література|Література]]''' ## [[Проза|Проза]] ### [[Уміня войны]] ## [[Фікшн|Фікція]] ### [[Тісяча і єдна ніч|Тісяча і єдна ніч]] ## [[Роман]] ### [[Сон у челленуй палатї]] ### [[Повість за Ґендзі|Повість за Ґендзі]] ## '''[[Поезія|Поезія]]''' ### [[Епос о Гилгамешови]] ### [[Илиада]] ### [[Шах-наме|Шах-наме]] ## Реліґійны тексты ### [[Біблія]] ### [[Магабгарата]] == Міряня == # '''[[Міряня|Міряня]]''' # [[Система SI]] # [[Цент]] == Маса, обєм і довжка == # [[Килограм|Кілоґрам]] # [[Литер|Літер]] # [[Метер|Метер]] === Час === # '''[[Календарь|Календарь]]''' ## [[Ґреґоріаньскый календарь|Ґреґоріаньскый календарь]] # [[Годинкы]] # [[Секунда|Секунда]] # '''[[День|День]]''' # '''[[Рік|Рік]]''' # [[Часова зона|Часова зона]] == Наука == # '''[[Наука|Наука]]''' # '''[[Природа|Природа]]''' === Астрономія === # '''[[Астрономія|Астрономія]]''' # [[Астероід|Астероід]] # '''[[Великый выбух]]''' # [[Чорна дїра|Чорна дїра]] # [[Комета|Комета]] # '''[[Ґалаксія|Ґалаксія]]''' ## [[Молочна дорога|Молочна дорога]] # '''[[Місяць (сателіт)|Місяць]]''' # '''[[Планета|Планета]]''' ## '''[[Земля (планета)|Земля]]''' ## [[Юпітер (планета)|Юпітер]] ## [[Марс (планета)|Марс]] ## [[Меркур (планета)|Меркур]] ## [[Нептун (планета)|Нептун]] ## [[Сатурн (планета)|Сатурн]] ## [[Уран (планета)|Уран]] ## [[Венера (планета)|Венера]] # [[Сонячна сістема|Сонячна сістема]] # [[Космічноє лїтаня|Козмічный лет]] # '''[[Звізда|Звізда]]''' ## '''[[Сонце|Сонце]]''' # [[Весмір|Весмір]] === Біолоґія === # '''[[Біолоґія|Біолоґія]]''' # Біолоґічны речовины ## '''[[ДНА|ДНА]]''' ## [[Ензім|Ензім]] ## [[Протеін|Протеін]] # [[Ботаніка|Ботаніка]] # '''[[Смерть|Смерть]]''' ## [[Самовражда|Самовражда]] # [[Еколоґія|Еколоґія]] ## [[Огрожены виды]] # [[Удомашнїня|Удомашнїня]] # '''[[Жывот|Жывот]]''' # [[Біолоґічна класіфікація]] ## [[Вид (біолоґія)|Вид]] ==== Біолоґічны процесы ==== # '''[[Метаболізм|Метаболізм]]''' ## [[Травлїня]] ## [[Фотосінтеза|Фотосінтеза]] ## [[Дыханя]] # '''[[Еволуція|Еволуція]]''' # '''[[Розмножованя|Розмножованя]]''' ## [[Тяж]] ## [[Пол (біолоґія)|Пол]] ==== Орґанізмы ==== # '''[[Орґанізм|Орґанізм]]''' # '''[[Жывотины]]''' ## [[Нематоды]] ## [[Мягкуны]] (моллюскы) ## [[Членистоногы]] ### '''[[Хробач]]''' #### [[Мурянкы|Мурянкы]] #### [[Пчолы|Пчолы]] #### [[Комары|Комары]] ### [[Павукы|Павукы]] ## [[Хордовы]] ### '''[[Земноводны|Земноводны]]''' ### '''[[Птахы|Птахы]]''' #### [[Курка|Курка]] #### [[Голубовы]] ### '''[[Рыбы|Рыбы]]''' #### [[Жралок|Жралок]] ### '''[[Ссавцї|Ссавцї]]''' #### [[Верблюд|Верблюд]] #### [[Мачка|Мачка]] #### [[Корова|Корова]] #### [[Пес|Пес]] #### [[Кінь|Кінь]] #### [[Вівця|Вівця]] #### [[Грызуны]] (Rodentia) #### [[Свиня домашня|Домашня свиня]] #### [[Приматы|Приматы]] ##### '''[[Чоловік розумный|Чоловік розумный]]''' #### [[Морьскы ссавцї]] ##### [[Cetacea|Whales, dolphins and porpoises]] ### '''[[Плазы|Плазы]]''' #### [[Дінозавры|Дінозавры]] #### [[Гады|Гады]] # [[Археї|Археї]] # '''[[Бактерії|Бактерії]]''' # '''[[Грибы|Грибы]]''' # '''[[Рослины]]''' ## [[Косиця|Квіткы]] ## [[Дерево|Дерево]] # [[Найпростїшы|Найпростїшы]] ==== Анатомія ==== # '''[[Анатомія]]''' # [[Груди]] # '''[[Бунка (біолоґія)|Бунка]]''' # [[Кружіня крові]] ## [[Кров]] ## [[Сердце|Сердце]] # [[Ендокрінна сістема]] # [[Сістема травлїня]] ## [[Ободова кышка]] ## [[Тонка кышка]] ## [[Печунка]] # [[Свалы]] # [[Нервова сістема]] ## [[Мозоґ]] ## [[Нерв]] ## [[Сензорна сістема]] ### [[Ухо]] ### [[Ніс]] ### [[Око]] # [[Репродукчна сістема]] # [[Respiratory system|Respiratory system]] # [[Костра]] # [[Скора]] ==== Здоровя і медіціна ==== # '''[[Медіціна|Медіціна]]''' # [[Addiction|Addiction]] ## [[Ethanol|Ethanol]] ## [[Табак]] # [[Алцгеймерова хворота]] # '''[[Раковіна|Раковіна]]''' # [[Chronic obstructive pulmonary disease]] # [[Common cold|Common cold]] # [[Dentistry|Dentistry]] # [[Інвалідность]] ## [[Сліпота]] ## [[Глухота]] # [[Mental disorder|Mental disorder]] # '''[[Хворота|Хворота]]''' # [[Епілепсія]] # [[Pharmaceutical drug|Pharmaceutical drug]] ## [[Antibiotic|Antibiotic]] # '''[[Здоровя|Здоровя]]''' # [[Gastroenteritis]] # [[Headache|Headache]] # [[Сердцьовый напад|Інфаркт міокарда]] # [[Імунітна сістема]] # '''[[Маларія|Маларія]]''' # [[Malnutrition|Malnutrition]] # [[Менструація]] # [[Obesity|Obesity]] # [[Пандемія]] # [[Pneumonia|Pneumonia]] # [[Poliomyelitis|Poliomyelitis]] # [[Sexually transmitted disease|Sexually transmitted disease]] ## '''[[АІДС|АІДС]]''' # [[Stroke|Stroke]] # [[Сухоты]] # [[Diabetes mellitus|Diabetes mellitus]] # '''[[Вірус|Вірус]]''' ## [[Influenza|Influenza]] ## [[Smallpox|Smallpox]] === Хемія === # '''[[Хемія|Хемія]]''' # [[Неорганична хемия|Неорґанічна хемія]] # [[Біохемія]] ## [[Гормон]] # [[Хемічна злученина]] ## [[Кыселина]] ## [[Основа (хемія)]] ## [[Сіль]] # '''[[Хемічный елемент]]''' ## '''[[Періодічна сістема елементів]]''' ## [[Алуміній]] ## [[Карбон]] ## [[Мідь]] ## '''[[Золото]]''' ## '''[[Гідроґен]]''' ## '''[[Желїзо]]''' ## [[Азот]] ## '''[[Оксиген]]''' ## [[Стрібро]] ## [[Цін]] # [[Орґанічна хемія]] ## [[Алкоголы]] ## [[Угльоводы]] ## [[Ліпіды]] # '''[[Молекула]]''' # [[Аналітічна хемія]] # [[Фізічна хемія]] === Ґеолоґія === # [[Лавина]] # '''[[Клімат]]''' ## [[El Niño-Southern Oscillation|El Niño-Southern Oscillation]] ## [[Ґлобалне потеплїня]] # [[Землетрясїня]] # '''[[Ґеолоґія]]''' ## '''[[Мінералы]]''' ### [[Діамант]] ## [[Plate tectonics|Plate tectonics]] ## [[Скала]] # [[Природне нещастя]] ## [[Повінь]] ## [[Цунамі]] # [[Вулкан]] # '''[[Хвіля]]''' ## [[Хмара]] ## [[Додж]] ## [[Снїг]] ## [[Торнадо]] ## [[Тропічный ціклон]] ## [[Вітор]] === Фізіка === # '''[[Фізіка|Фізіка]]''' # [[Акцелерація|Акцелерація]] # '''[[Атом|Атом]]''' # '''[[Енерґія|Енерґія]]''' ## [[Закон всокочіня енерґії]] # '''[[Електромаґнетічне жарїня]]''' ## [[Інфрачервене жарїня|Інфрачервене]] ## [[Ултрафіалове жарїня|Ултрафіалове]] ## [[Світло|Світло]] ### '''[[Фарба]]''' # [[Класічна механіка]] # '''[[Сила]]''' ## [[Електромаґнетізм]] ### [[Маґнетічне поле]] ## [[Ґравітація]] ## [[Силна інтеракція]] ## [[Слаба інтеракція]] # [[Маґнет|Маґнет]] # '''[[Вага]]''' # '''[[Ков|Ков]]''' ## [[Оцїль|Оцїль]] # [[Nuclear fission|Nuclear fission]] # '''[[Термодінамічна фаза|Термодінамічна фаза]]''' ## [[Ґаз|Ґаз]] ## [[Liquid|Liquid]] ## [[Плазма (фізіка)|Плазма]] ## [[Solid|Solid]] # [[Квантова механіка|Квантова механіка]] # [[Радіоактівный розпад]] # '''[[General relativity|General relativity]]''' # [[Special relativity|Special relativity]] # [[Semiconductor|Semiconductor]] # '''[[Звук|Звук]]''' # '''[[Швыдкость|Швыдкость]]''' ## [[Швыдкость світла|Швыдкость світла]] # '''[[Час|Час]]''' # [[Термодінаміка|Термодінаміка]] # [[Вакуум]] === Математіка === # '''[[Математіка]]''' # [[Аріфметіка]] ## [[Лоґарітм]] ## '''[[Чісло]]''' ## [[Теорія чісел]] # [[Алґебра]] ## [[Комплексне чісло]] ## [[Equation]] ## [[Лінеарна алґебра]] # [[Ґеометрія]] ## [[Угол]] ## [[Площа]] ## [[Сістема коордінат]] ## [[Чісло пі]] ## [[Піфаґорово речіня]] ## [[Сіметрія]] ## [[Тріґонометрія]] # [[Математічна аналіза]] ## [[Differential equation]] ## [[Чісловы методы]] # Правдоподобность і штатістіка ## [[Правдоподобность]] ## [[Штатістіка]] # Logic and foundations ## [[Функція (математіка)]] ## [[Бесконечность]] ## [[Математічне доказательство]] ## [[Теорія множин]] == Їджіня і польногосподарство == === Польногосподарство === # '''[[Польногосподарство]]''' ## [[Irrigation]] ## [[Плуг]] === Їджіня === # '''[[Їджіня|Їджіня]]''' # [[Хлїб|Хлїб]] # [[Cereal|Cereal]] ## [[Ярець]] ## [[Мелай|Кендеріця]] ## [[Овес|Овес]] ## [[Рис|Ріжа]] ## [[Жыто|Жыто]] ## [[Sorghum|Sorghum]] ## [[Пшеніця|Пшеніця]] # [[Сыр|Сыр]] # [[Чоколада|Чоколада]] # [[Мед|Мед]] # [[Плод (ботаніка)|Плод]] ## [[Ябко|Ябко]] ## [[Банан|Банан]] ## [[Грозно]] ## [[Соя|Соя]] ## [[Цітрон|Цітрон]] ## [[Орїх (плод)|Орїх (плод)]] # [[Мясо|Мясо]] # [[Цукор|Цукерь]] # [[Кертовина]] ## [[Бандурка|Бандурка]] ==== Напої ==== # [[Пиво|Пиво]] # [[Кава|Кава]] # [[Джус|Джус]] # '''[[Молоко|Молоко]]''' # [[Чай|Чай]] # '''[[Вода|Вода]]''' # [[Вино|Вино]] == Технолоґія == # '''[[Технолоґія|Технолоґія]]''' # [[Біотехнолоґія|Біотехнолоґія]] # [[Облечіня]] ## [[Бавовна|Бавовна]] # [[Інджінїрінґ|Інджінїрінґ]] ## [[Машына]] ## [[Робот]] ## [[Шруба]] ## [[Колесо]] # [[Металурґія]] # [[Нанотехнолоґія|Нанотехнолоґія]] === Комунікація === # '''[[Комунікація|Комунікація]]''' # [[Книга|Книга]] # '''[[Інформація|Інформація]]''' ## [[Енціклопедія|Енціклопедія]] # [[Журналістіка]] ## [[Новины (папірёвы)|Новины]] ## [[Медія]] # [[Друкарство]] # [[Телефон|Телефон]] === Електроніка === # [[Електроніка|Електроніка]] ## [[Електрічный обвод]] ## [[Фреквенція|Фреквенція]] # Сучасткы ## [[Кондензатор]] ## [[Індукчна шпулька]] ## [[Транзістор]] ## [[Діода]] ## [[Резістор]] ## [[Трансформатор]] ==== Компютеры і інтернет ==== # '''[[Компютер|Компютер]]''' ## [[Твердый діск|Твердый діск]] ## [[Централный процесор|Централный процесор]] # [[Умела інтеліґенція|Умела інтеліґенція]] # [[Інформачна технолоґія|Інформачна технолоґія]] ## [[Алґорітм|Алґорітм]] # [[Інтернет|Інтернет]] ## [[Електронічна пошта|Електронічна пошта]] ## [[Цїлосвітова павучіна|Цїлосвітова павучіна]] # [[Операчна сістема|Операчна сістема]] # [[Язык проґрамованя|Язык проґрамованя]] # [[Софтвер|Проґрамове забеспечіня]] === Енерґія і палива === # [[Обновительна енерґетіка|Обновительна енерґетіка]] # [[Електрика|Електрика]] ## [[Ядерна енерґетіка|Ядерна енерґетіка]] # [[Фосилны палива]] # [[Internal combustion engine|Internal combustion engine]] # [[Парова машына|Парова машына]] # [[Огень|Огень]] === Матеріалы === # [[Скло|Скло]] # [[Папірь|Папірь]] # [[Пласт|Пласт]] # [[Деревина]] === Транспорт === # [[Транспорт|Транспорт]] # [[Летадло|Летадло]] # [[Автомобіл|Автомобіл]] # [[Біціґель|Біціґель]] # [[Понорка]] (субмаріна) # [[Шыфа|Шыфа]] # [[Влак]] === Зброїня === # [[Weapon|Weapon]] ## [[Sword|Sword]] ## [[Firearm|Firearm]] ### [[Machine gun|Machine gun]] ## [[Nuclear weapon|Nuclear weapon]] # [[Танк|Танк]] # [[Explosive material|Explosive material]] ## [[Бушный порох|Бушный порох]] == Уменя і рекреація == # '''[[Култура|Култура]]''' # '''[[Уменя|Уменя]]''' ## [[Комікс|Комікс]] ## [[Малярство]] ## [[Фотоґрафія|Фотоґрафія]] ## [[Скулптура|Скулптура]] ## [[Гончарьство]] # [[Танець|Танець]] # [[Мода|Мода]] # [[Театер]] # [[Каліґрафія|Каліґрафія]] === Архітектура і будованя === # '''[[Архітектура|Архітектура]]''' # [[Arch|Arch]] # [[Міст|Міст]] # [[Канал (гідротехніка)|Канал]] # [[Dam|Dam]] # [[Dome|Dome]] # '''[[Хыжа|Хыжа]]''' # Шпеціфічны будовы ## [[Angkor Wat]] ## [[Колосей]] ## [[Great Wall of China|Great Wall of China]] ## [[Еффельова турня|Айфелова вежа]] ## [[Empire State Building|Empire State Building]] ## [[Hagia Sophia|Храм Божой Премудрости]] ## [[Парфенон]] ## [[Giza pyramid complex]] ## [[St. Peter's Basilica|St. Peter's Basilica]] ## [[Статуя Слободы]] ## [[Тадж Махал]] ## [[Three Gorges Dam]] # [[Піраміда|Піраміда]] # [[Вежа|Вежа]] === Філм, радіо і телевізія === # '''[[Філм|Філм]]''' ## '''[[Анімація|Анімація]]''' # '''[[Радіо|Радіо]]''' # '''[[Телевізія|Телевізія]]''' === Музика === # '''[[Музика|Музика]]''' # [[Пісня|Пісня]] # Шпеціфічны музичны жанры ## [[Блуз|Блуз]] ## [[Класічна музика|Класічна музика]] ### [[Опера]] ### [[Сімфонія|Сімфонія]] ## [[Електронічна музика|Електронічна музика]] ## [[Фламенґо|Фламенґо]] ## [[Гіп-гоп|Гіп-гоп]] ## [[Джез|Джез]] ## [[Реґе|Реґе]] ## [[Рок-музика|Рок-музика]] ## [[Самба|Самба]] # Шпеціфічны музичны інштрументы ## [[Бубны|Бубны]] ## [[Флавта|Флавта]] ## [[Ґітара|Ґітара]] ## [[Клавір|Клавір]] ## [[Трубка|Трубка]] ## [[Гуслї|Гуслї]] === Релакс === # '''[[Гра|Гра]]''' ## [[Backgammon|Backgammon]] ## [[Шахы|Шахы]] ## [[Ґо (бавка)]] ## [[Компютерна ігра|Компютерны гры]] # [[Gambling|Gambling]] # [[Martial arts|Martial arts]] ## [[Карате|Карате]] ## [[Джудо|Джудо]] # [[Олімпійскы гры|Олімпійскы гры]] # '''[[Шпорт|Шпорт]]''' ## [[Athletics]] ## [[Baseball|Baseball]] ## [[Баскетбал|Баскетбал]] ## [[Крікет|Крікет]] ## [[Фотбал|Фотбал]] ## [[Ґолф|Ґолф]] ## [[Rugby football|Rugby]] ## [[Теніс|Теніс]] # '''[[Грачка|Грачка]]''' == Історія == # '''[[Історія|Історія]]''' === Правік і стародавный світ === # [[Правік|Правік]] # [[Камяна доба|Камяна доба]] # [[Бронзова доба|Бронзова доба]] # [[Желїзна доба|Желїзна доба]] # [[Мезопотамія|Мезопотамія]] # [[Шумер]] # [[Старовікый Еґіпет|Старовікый Еґіпет]] # [[Старовіке Ґрецько|Старовіке Ґрецько]] # [[Римска империя]] # [[Дінастія Ган|Дінастія Ган]] # [[Держава Ґуптів|Держава Ґуптів]] === Середнёвіча і ранный нововік === # [[Абасідьскый халіфат]] # [[Просвітительство]] # [[Азтекы]] # [[Візантьска ріша]] # [[Хрестовы походы]] # [[Священна римска імперія]] # [[Інкска ріша]] # [[Малійска ріша]] # [[Майска цівілізація]] # [[Середнёвіча]] # [[Монґольска ріша]] # [[Дінастія Мінґ]] # [[Османьска ріша]] # [[Реформация]] # [[Ренесанція]] # [[Дінастія Танґ]] # [[Вікінґове]] === Сучасность === # [[Арабско-ізраільскый конфлікт]] # [[Обчаньска война в США]] # [[Апартеід]] # '''[[Брітаньска Імперія|Брітаньска Імперія]]''' # '''[[Холодна война|Холодна война]]''' # [[Културна револуція]] # '''[[Велика французьска револуція]]''' # [[Велика депресія]] # [[Голокауст]] # '''[[Промыслова револуція]]''' # [[Націстічне Нїмецько]] # [[Реставрація Мейджі]] <!-- most significant event in Japanese history --> # [[Октоброва револуція]] # [[Дінастія Чінґ]] # [[Вєтнамска война]] # '''[[Перша світова война]]''' # '''[[Друга світова война]]''' == Ґеоґрафія == # '''[[Ґеоґрафія|Ґеоґрафія]]''' # '''[[Місто|Місто]]''' # '''[[Контінент|Контінент]]''' # [[Лїс]] # [[Гора]] # [[Пустыня|Пустыня]] # [[Северный пол|Северный пол]] # '''[[Океан|Океан]]''' # [[Ріка|Ріка]] # '''[[Море|Море]]''' # [[Южный пол|Южный пол]] === Контіненты і вызначны реґіоны === # '''[[Африка|Африка]]''' # '''[[Антарктіда|Антарктіда]]''' # '''[[Азія|Азія]]''' # '''[[Европа|Европа]]''' # [[Середнїй Выход|Середнїй Выход]] # '''[[Северна Америка|Северна Америка]]''' # '''[[Океанія|Океанія]]''' # '''[[Южна Америка|Южна Америка]]''' === Країны === Мають быти створены статї про векшыну, або вшыткы 243 країны [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_sovereign_states Список країн], але зараз найважнїшы суть: # [[Афґаністан|Афґаністан]] # [[Алжір|Алжір]] # [[Арґентіна|Арґентіна]] # [[Австралія]] # [[Австрія|Австрія]] # [[Бандґладеш|Бандґладеш]] # '''[[Бразілія|Бразілія]]''' # [[Канада|Канада]] # '''[[Кітайска Народна Републіка|Кітайска Народна Републіка]]''' # [[Демократічна републіка Конґо]] # [[Куба|Куба]] # [[Еґіпет|Еґіпет]] # [[Етіопія|Етіопія]] # '''[[Франція|Франція]]''' # '''[[Нїмецько|Нїмецько]]''' # '''[[Індія|Індія]]''' # [[Індонезія|Індонезія]] # '''[[Іран|Іран]]''' # [[Ірак|Ірак]] # [[Ізраіль|Ізраіль]] # '''[[Італія|Італія]]''' # '''[[Японія|Японія]]''' # [[Мексіко|Мексіко]] # [[Голандія|Голандія]] # [[Новый Зеланд|Новый Зеланд]] # [[Ніґерія|Ніґерія]] # [[Пакістан|Пакістан]] # [[Польско|Польско]] # [[Портуґалія|Портуґалія]] # '''[[Росія|Росія]]''' # [[Саудьска Арабія|Саудьска Арабія]] # [[Сінґапур]] # [[Южна Африка|Южна Африка]] # [[Южна Корея|Южна Корея]] # '''[[Іспанія|Іспанія]]''' # [[Судан|Судан]] # [[Швайцарія|Швайцарія]] # [[Танзанія|Танзанія]] # [[Таїланд|Таїланд]] # [[Турція|Турція]] # [[Україна|Україна]] # '''[[Велика Брітанія|Велика Брітанія]]''' # '''[[США|США]]''' # [[Ватікан|Ватікан]] # [[Вєтнам|Вєтнам]] # [[Венезуела|Венезуела]] === Міста === # [[Амстердам|Амстердам]] # [[Атены|Атены]] # [[Баґдад|Баґдад]] # [[Банкок|Банкок]] # '''[[Пекінґ|Пекінґ]]''' # '''[[Берлін|Берлін]]''' # [[Боґота|Боґота]] # [[Брусел|Брусел]] # [[Буенос Аірес|Буенос Аірес]] # [[Каіро|Каіро]] # [[Капске Місто|Капске Місто]] # [[Дамаск|Дамаск]] # [[Делі|Делі]] # [[Дгака|Дгака]] # [[Дубай (місто)|Дубай]] # [[Гонґ Конґ|Гонґ Конґ]] # [[Істанбул|Істанбул]] # [[Джакарта|Джакарта]] # '''[[Єрусалим|Єрусалим]]''' # [[Карачі|Карачі]] # [[Кіншаса|Кіншаса]] # [[Колката|Колката]] # [[Лаґос (місто)|Лаґос]] # '''[[Лондон|Лондон]]''' # [[Лос Анджелес|Лос Анджелес]] # [[Мадрід|Мадрід]] # [[Мекка|Мекка]] # [[Мексіко Сіті|Мексіко Сіті]] # '''[[Москва|Москва]]''' # [[Мумбаі|Мумбаі]] # [[Найробі|Найробі]] # '''[[Ню Йорк (місто)|Ню Йорк]]''' # '''[[Паріж|Паріж]]''' # [[Ріо де Жанейро|Ріо де Жанейро]] # '''[[Рим]]''' # '''[[Санкт-Петербурґ|Санкт-Петербурґ]]''' # [[Сан Пауло|Сан Пауло]] # [[Соул|Соул]] # [[Шанґгай|Шанґгай]] # [[Сідні|Сідні]] # [[Тегеран|Тегеран]] # '''[[Токіо|Токіо]]''' # [[Відень|Відень]] # [[Вашінґтон (місто)|Вашінґтон]] === Водоймы === # '''[[Амазонка (ріка)|Амазонка (ріка)]]''' # [[Северный ледовый океан|Северный ледовый океан]] # '''[[Атлантічный океан|Атлантічный океан]]''' # [[Балтіцьке море|Балтіцьке море]] # [[Чорне море|Чорне море]] # [[Карібске море|Карібске море]] # [[Каспіцьке море|Каспіцьке море]] # [[Конґо (ріка)|Конґо (ріка)]] # [[Дунай|Дунай]] # [[Ґанґа (ріка)|Ґанґа (ріка)]] # [[Великый барєрний ріф |Великый барєрний ріф ]] # [[Великы озера|Великы озера]] # '''[[Індійскый океан|Індійскый океан]]''' # [[Інд (ріка)|Інд (ріка)]] # [[Байкал|Байкал]] # [[Танґаніка (озеро)|Танґаніка (озеро)]] # [[Вікторія (озеро)|Вікторія (озеро)]] # [[Середоземне море|Середоземне море]] # [[Міссісіпі (ріка)|Міссісіпі (ріка)]] # [[Ніґер (ріка)|Ніґер (ріка)]] # '''[[Ніл|Ніл]]''' # [[Северне море|Северне море]] # '''[[Тихый океан|Тихый океан]]''' # [[Панамскый канал|Панамскый канал]] # [[Рін|Рін]] # [[Суезькый канал|Суезькый канал]] # [[Южный океан|Южный океан]] # [[Волґа (ріка)|Волґа (ріка)]] # [[Янцзі (ріка)|Янцзі (ріка)]] # [[Жовта ріка]] === Горы і пустынї === # [[Алпы|Алпы]] # [[Анды|Анды]] # '''[[Гімалаї|Гімалаї]]''' ## [[Монт Еверест|Монт Еверест]] # [[Кіліманджаро|Кіліманджаро]] # [[Скалисты горы|Скалисты горы]] # '''[[Сагара|Сагара]]''' [[Катеґорія:Вікіпедія]] rx8ido4n4imq1lfloy916p1drl6ho8n Тегеран 0 1113 175283 174082 2026-10-25T10:49:51Z Flipdot 23893 175283 wikitext text/x-wiki {{В розробку}} {{Інфобокс місто | штат = Іран | назва = Тегеран | містна_назва = {{lang-fa|تهران}} | тіп = [[Столиця]] | ерб = [[Файл:%D9%84%D9%88%DA%AF%D9%88_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86.svg]] | попис_ербу = Печатка | прапор = Flag_of_Tehran.svg | адмін_реґіон = Тегеран | раён = Централный | реґіон = {{Unbulleted list|Тегеран|Рей|Шеміранат}} | коордінаты = 35°41′20″N 51°23′23″E | тіп_адмін_реґіону = Провінція | тіп_реґіону = [[Шахрестан]] | председа = Аліреза Закані | тіп_председы = мер | розлога = 750 км² | надморьска_вышка = 1040–2040 м | обывательство = 8,693,706 | рік_обывательства = 2016 | часове_пасмо = UTC+03:30 ([[IRST]]) | телефонный_код = +98 21 | веб = {{URL|https://tehran.ir/}} }} '''Тегера́н''' ({{Lang-fa|تهران}} ''Tehrân'' {{Audio-IPA|File:Fa-ir-Tehran (1).ogg|[tʰehˈɹɒːn, -ˈɾɒːn]}}) тото [[столиця]] и майвеликый [[варош]] [[Іран]]а<ref>{{Cite news |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/7/31/israels-war-on-gaza-live-israel-hits-beirut-in-assassination-operation |title=Israel war on Gaza updates: Fears of escalation grow after Haniyeh killing |last=Marsi |first=Federica |date=31 July 2024 |language=en |quote=Hamas says its political chief Ismail Haniyeh was killed in an Israeli missile attack in Iran’s capital, Tehran. |access-date=17 August 2024 |work=Al Jazeera English }}</ref> и головный варош провінції Тегеран, адміністративный центер [[шахрестан]]а Тегеран и його Централного района.<ref name="Tehran Province Structure">{{cite web |first=Hassan |last=Habibi |author-link=Hassan Habibi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1369/06/21 (Iranian Jalali calendar) |date=12 September 1990 <!-- Converted 'Approval date' using https://www.iranchamber.com/calendar/converter/iranian_calendar_converter.php --> |script-title=fa:تصویب سازمان و سلسله تابعیت عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری استان تهران به مرکزیت شهر تهران |trans-title=‌Approval of the organization and chain of citizenship of the elements and units of the national divisions of Tehran province centered on the city of Tehran |url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250621104651/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113026 |archive-date=21 June 2025 |access-date=21 June 2025 |website={{lang|fa|rtl=yes|لام تا کام}} [Lam ta Kam] |publisher={{lang|fa|rtl=yes|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|fa|rtl=yes|کمیسیون سیاسی دفاعی هیأت دولت}} [Political Defense Commission of the Government Board] |language=fa |id={{lang|fa|rtl=yes|شناسه}} [ID] B559F46F-4863-4D87-ACAB-5274C02BA3C5. {{lang|fa|rtl=yes|شماره دوره}} [Course number] 69, {{lang|fa|rtl=yes|شماره جلد}} [Volume number] 3.|title=تصویب سازمان و سلسله تابعیت عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری استان تهران به مرکزیت شهر تهران|trans_title=‌Approval of the organization and chain of citizenship of the elements and units of the national divisions of Tehran province centered on the city of Tehran}}</ref> Из обывательством 9&nbsp;млн чоловік у самому вароши<ref>{{cite web | title=Tehran's population doesn't fit its area: Environment official | work=Tehran Times | date=12 January 2018 | url=https://www.tehrantimes.com/news/420238/Tehran-s-population-doesn-t-fit-its-area-environment-official }}</ref><ref>{{cite web | title=Is Iran running out of water? – DW – 08/06/2025 | website=[[Deutsche Welle]] | url=https://www.dw.com/en/is-iran-running-out-of-water/a-73548239 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://sites.ontariotechu.ca/sustainabilitytoday/urban-and-energy-systems/Worlds-largest-cities/population-projections/city-population-2025.php | title=City population 2025 }}</ref> и 16.8&nbsp;млн в метрополі,<ref>{{cite web | title=About Tehran: Exploring the Area, Population, and Characteristics of Iran's Capital City | date=27 November 2023 | url=https://parsdiplomatic.com/iran-sightseeing/about-tehran-exploring-the-area-population-and-characteristics-of-irans-capital-city/ }}</ref> Тегеран є майнаселеным варошом у Ірані тай [[Западна Азія|Западнуй Азії]], майвелика аґломерація в Середньому Востоці тай 24.&nbsp;майвелика аґломерація у світі. У [[антика|антиці]] часть території днешнього Тегерана занимав [[Рей (варош)|Рей]], важный іранськый варош, котрый пережыв [[середньовік|середньовічні]] [[мусулманськый захват Перзії|арабську]] тай [[монґолськый захват Хварезма|монґолську]] навалы.<ref>{{Cite book |author=Erdösy, George. |title=The Indo-Aryans of ancient South Asia: Language, material culture and ethnicity |publisher=Walter de Gruyter |date=1995 |page=165 |quote=Possible western place names are the following: Raya-, which is also the ancient name of Median Raga in the Achaemenid inscriptions (Darius, Bisotun 2.13: ''a land in Media called Raga'') and modern Rey south of Tehran }}</ref> Тегеран ся першый раз убрав столицьов Ірана в 1786.&nbsp;році при правліньови [[Аґа Мугамад Хан Каджар|Аґы Мугамада Хана]] з [[дінастія Каджар|дінастії Каджар]] позад близкости д території Ірана в [[Кавказ]]і, за котрі ся били Російсько-перзькі войны; столиці Ірана ся переносили дакулько раз за його історію, и Тегеран став 51.&nbsp;столицьов. Бігом правліня Резы Шаха Пахлавія в Тегерані ся поклали перші в Ірані высша школа ([[Дар ул-Фунун]]), банк (Імперськый банк Перзії), штрека ([[штрека Тегеран-Рей]]) и музей. У 1920.&nbsp;роках ся зачала читава ставба, спозад чого в Тегеран яла масово міґровати челядь из ушыткого Ірана.<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/585619/Tehran |title=Tehran (Iran) : Introduction – Britannica Online Encyclopedia |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=21 May 2012 |date= |archive-date=30 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330180118/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/585619/Tehran |url-status=live }}</ref> Тегеран быв центром [[Іранська револуція|Іранської револуції]] и дустав велику шкоду уд бомбардовань бігом [[Ірано-іракська война|Ірано-іракської войны]], [[Дванадцятьденна война|Дванадцятьденної войны]] и [[Іранська война (2026)|Іранської войны (2026)]]. == Референції == {{Reflist}} {{Стыржень}} [[Катеґорія:Міста Ірану]] [[Катеґорія:Головны міста]] [[Катеґорія:Населены пункты]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] t4k0gpkes6yosw67keh3be3r23i8f6e 8. юл 0 2315 175234 145032 2026-10-24T14:04:11Z Engelseziekte 2261 + стыржень 175234 wikitext text/x-wiki {{День рока}} '''8. юл''' — 189. [[день]] рока (190. в [[Переступный рік|переступнім роцї]]) в [[Ґреґоріаньскый календарь|ґреґоріаньскім календарю]]. До кінце рока оставать {{день|176}}. == Уродили ся == * [[1899]] — [[Петро Миговк]], [[учитель]], [[Писатель|прозаик]], [[поет]], [[драматик]]. == Умерли == * [[1695]] — [[Гюйґенс, Христіан]], нидерландьскый механік, фізик, [[Математік|математик]], вынаходник и [[астроном]]. {{Стыржень}} {{Commons|July 8}} 35ctlqv8lrbb9i1bl1gv4cjk47e4tb2 31. авґуст 0 2353 175231 119465 2026-10-24T14:01:20Z Engelseziekte 2261 + стыржень 175231 wikitext text/x-wiki {{День рока}} '''31. авґуст''' — 243. [[день]] рока (244. в [[Переступный рік|переступнім роцї]]) в [[Ґреґоріаньскый календарь|ґреґоріаньскім календарю]]. До кінце рока оставать {{день|122}}. == Уродили ся == * [[1749]] — [[Александр Радищев]], [[Русскый язык|русскый]] [[проза|прозаик]], [[поет]], [[филозоф]]-материалист, зачинатель револучных традиций в русской литературѣ. {{Стыржень}} {{Commons|August 31}} oad4sg9jzi83xl6d05xgiknblt5f763 Окрес Малацкы 0 3684 175275 174722 2026-10-25T09:16:01Z Rue323 31002 Rue323 переменовав сторінку [[Окрес Малацькы]] на [[Окрес Малацкы]] з вычерянём напрямлїнь: Назва з помилкою: Твердоє Словацькоє "C" передає ся ге Ц 174722 wikitext text/x-wiki {{Delete}}{{Регион}} '''Окрес Малацкы''' (по {{язык+sk|Okres Malacky}}) є [[окрес]] на [[Словеньско|Словеньску]] у [[Братїславскый край|Братїславскім краю]]. Мать розлогу 950,1 км² і 68 318 жытелїв ([[2008]]). {{Регион|центер=[[Малацкы]]}} == Обывательство == {{SK|pop}} == Референції == <references/> {{Стыржень}} {{DEFAULTSORT:Малацкы, окрес}} [[Катеґорія:Окресы на Словеньску]] [[Катеґорія:Братїславскый край]] tbsyf95dah7frxhsmic5vjauy8z7gxs Меджінародный суд 0 4107 175248 173043 2026-10-24T16:47:26Z Engelseziekte 2261 Engelseziekte переменовав сторінку [[Міджінародный суд]] на [[Меджінародный суд]]: новелізація правопису 173043 wikitext text/x-wiki [[Файл:International Court of Justice HQ 2006.jpg|thumb|250px|[[Палац міру]] в [[Гааґ]]у. Резіденція Міджінародного суду]] '''Меджінародный суд''' ('''МС''') ([[анґліцькый язык|анґліцькы]] ''International Court of Justice'' (скорочіня ''ICJ''), [[Французькый язык|французькы]] ''Cour Internationale de Justice'' (скорочено ''CIJ'')) є головным судным орґаном [[Орґанізація споєный націй]]. Є уміщеный в [[Нідерланды|Нідерландії]] в [[Гааґ]]у в [[Палац міру|Палаці міру]]. Быв зрядженый в року [[1945]] на базї [[Харта ОСН|Харты ОСН]] як наступник [[Сталый двір міджінародной справедливости|Сталого двора міджінародной справедливости]]. Головным документом дїяня того суду є ''Штатут Міджінародного судного двора''. Штатут є в базї згодный зо штатутом свого попередника і творить неоддїлїтельну часть Харты ОСН. ''Їдначій порядок'' собі МС приїмать і мінить сам. Урядным языком є [[французькый язык]] і [[анґліцькый язык]]. Головнов задачов суду є рїшыти споры міджі [[штат]]ами і давати посудкы о правных вопросох на жадость компетентных орґанів. {{Стыржень}} [[Катеґорія:Міджінародны орґанізації]] 27v5cs1jh1tsewxbmbma2xbivakm7dn 175250 175248 2026-10-24T16:49:29Z Engelseziekte 2261 175250 wikitext text/x-wiki [[Файл:International Court of Justice HQ 2006.jpg|thumb|250px|[[Палац міру]] в [[Гааґ]]у. Резіденція Меджінародного суду]] '''Меджінародный суд''' ('''МС''', {{lang-en|International Court of Justice}}, скорочіня ''ICJ'', {{lang-fr|Cour Internationale de Justice}}, скорочено ''CIJ'') є головным судным орґаном [[Орґанізація споєных націй|ОЗН]]. Є уміщеный в [[Нідерланды|Нідерландах]] в [[Гааґ]]у в [[Палац міру|Палаці міру]]. Быв зрядженый в року [[1945]] на базї [[Харта ОЗН|Харты ОЗН]] як наступник [[Сталый двір меджінародной справедливости|Сталого двора меджінародной справедливости]]. Головным документом дїяня того суду є ''Штатут Меджінародного судного двора''. Штатут є в базї згодный зо штатутом свого попередника і творить неоддїлїтельну часть Харты ОЗН. ''Їдначій порядок'' собі МС приїмать і мінить сам. Урядными языками суть [[французькый язык|французькый]] і [[анґліцькый язык|анґліцькый]]. Головнов задачов суду є рїшыти споры меджі [[штат]]ами і давати посудкы о правных вопросох на жадость компетентных орґанів. {{Стыржень}} [[Катеґорія:Міджінародны орґанізації]] 4l645pen2wxn3cm6y3do5wcj7se4wg0 Меджінародный меновый фонд 0 4108 175251 173045 2026-10-24T16:50:03Z Engelseziekte 2261 Engelseziekte переменовав сторінку [[Міджінародный меновый фонд]] на [[Меджінародный меновый фонд]]: новелізація правопису 173045 wikitext text/x-wiki [[Файл:IMF HQ.jpg|thumb|Головна будова Міджінародного менового фонду у Вашінґтонї]] '''Меджінародный міновый фонд''' (''International Monetary Fund'', скорочено ''IMF'') є меджінародна орґанізація придружена к [[Орґанізація споєных націй|ОСН]], котра собі кладе за цїль злегчіти мінову сполупрацу, підпоровати стабіліту зміновых курзів і посередництвом пожычок підпоровати штаты, котры зазнавають господарьскы проблемы. {{Стыржень}} [[Катеґорія:Міджінародны фінанчны орґанізації]] hkwziz4jzqiwz8n6dktqwapa5e1cnbx Тісяча і єдна ніч 0 4226 175268 136028 2026-10-24T23:48:18Z Engelseziekte 2261 175268 wikitext text/x-wiki '''Тісяча і єдна ніч''' ({{lang-ar|كتاب ألف ليلة وليلة‎}}, ''Kitāb Alf Layla wa-Layla''; {{lang-fa|هزار و یک شب}}, ''Hazār-o Yak Šab'') — є [[середовік]]ый [[Арабскый язык|арабскый]] анонімный зборник народных [[приповідка|приповідок]], [[байка|баёк]], [[анекдота|анекдот]] і далшых оповідань, котрый выникнув дас од [[7. стороча|7.]] до [[16. стороча]] і котрый подавать вірный образ соціалных сітуацій, мравів і звычаїв тогдышнёго арабского світа. == Выник зборника == [[Файл:Arabian nights manuscript.jpg|250px|right|thumb|[[Арабскый язык|Арабскый]] рукопис зборника '''Тісяча і єдна ніч'''.]] Найстарша часть зборника є [[Індія|індійского]] походжіня. Ходить о рамкове повіданя цїлого зборника, т.є. оповіданя о мудрій [[Шегерезада|Шегерезадї]] і окрутнім королёви Шагріярови і тыж пару далшых [[приповідка|приповідок]] і [[байка|баёк]]. За панованя [[Перзія|перьской]] дінастії [[Сасанівцї|Сасанівцїв]] ([[224]] – [[651]]) ся тото росповіданя дістало до [[Перзія|Перзії]] і там было обогачене о далшы приповідкы ([[Індія|індійскый]] і [[Перзія|перьскый]] оріґінал ся але не нашов). До арабчіны быв зборник переложеный кінцём [[7. стороча]], як собі [[Арабы]] [[Перзія|Перзію]] покорили тай учінили з нёй часть свого [[каліф]]ату. У [[7. стороча|7.]] - [[13. стороча]] быв зборник [[Арабы|Арабами]] значно росшыреный. Выникли цїлы ціклы новых росповідань о [[Аббасівцї|аббасівскых]] [[каліф]]ах, особливо о [[Гарун ар-Рашід|Гарунови ар-Рашідови]], множество любостных і путёписных опповідань і десяткы куртых [[анекдота|анекдот]]. До збодника были перебераны і решты старых [[Мезопотамія|мезопотамскых]] [[міфолоґія|міфів]], [[Ґреція|ґрецькы]], [[Візантьска ріша|візантьскы]] і [[Жыде|жыдівскы]] темы. Великым іншпірачным жрідлом была тыж класічна арабска проза і історіоґрафічна література, [[путёпис]]ы і зборникы мравонауковых приповідок. В зборнику ся часто бісїдує о [[астрономія|астрономії]], [[астролоґія|астролоґії]] тай іншых науках, екзістує в ній і много одказів на [[Коран]], часто є спомянутый [[Аллаг]] і ёго пророк [[Могамед]] і неприятельство міджі [[Хрістіанство|хрістіанами]] і [[мусулман]]ами. {{Стыржень}} ==Посилання== * [[iarchive:IlfLeilaWaLeila|Ораторія "Тисяча ночей, та ніч"]] (на галицькій мові) [[Катеґорія:Арабска література]] i35yc3k317j6660lkvdsxp59xabax2f Латиньскый алфавіт 0 4239 175266 169181 2026-10-24T23:42:39Z Engelseziekte 2261 непотверджено 175266 wikitext text/x-wiki {{Непотверджено}} {{Інфобокс писмо |name=Латиньскый алфавіт |тип=алфавіт |языкы=Спершу [[Латиньскый язык|латиньскый]], языкы [[Западна Европа|Западной]] и [[Централна Европа|Централной Европы]], дакотры языкы [[Азія|Азії]], многы языкы [[Африка|Африкы]], [[Америка|Америкы]], [[Австралія|Австралії]] і [[Океанія|Океанії]] |де взникла=[[Італія]] |теріторія=Спершу [[Італія]], пак вшытка Западна [[Европа]], [[Америка]], [[Австралія]] і [[Океанія]] |дата=~700. [[п.н.е.]] |період=~700. п.н.е. доднесь |напрям=злїва направо |знаків=26 |походжіня = [[Ханааньске писмо]] * [[Фінікійске писмо|Фінікійске писмо]] ** [[Ґрецькый алфавіт]] *** [[Етруськый алфавіт]] **** [[Латиньскый алфавіт]] |повязаны=[[Кіріліця]]<br />[[Коптьскый алфавіт]]<br />[[Арменьскый алфавіт]]<br />[[Руны]] |ISO=Latn |приклад=A Specimen by William Caslon.jpg |размер=200px }} '''Латиньскый алфавіт''' є найповжыванїше писмо в світї. Розвив ся із западного виду [[Ґрецькый алфавіт|ґрецького алфавіту]], пожыченого і управленого [[Етрускы|Етрусками]], чій алфавіт пак быв адаптованый й іщі веце управленый [[Старовікый Рим|старыма Римлянами]] про запис [[Латиньскый язык|латиньского языка]]. Бігом [[Середовік]]у латиньскый алфавіт быв адаптованый [[Романьскы языкы|романьскым языкам]], прямым потомкам латины, а такой [[Келтьскы языкы|келтьскым]], [[Ґерманьскы языкы|ґерманьскым]], [[Бальтіцькы языкы|балтіцькым]] ай дакотрым [[Славяньскы языкы|славяньскым языкам]], а пак векшинї [[Языкы Европы|языків Европы]]. В час епохы [[колоніалізм]]у ся латиньскый алфавіт пошырив за океан і быв уведженый до [[Індіаньскы языкы|індіаньскых]], [[Австралійскы языкы|австралійскых]], [[Австронезійскы языкы|австронезійскых]], [[Выходна Азія|выходноазійскых]] і [[Языкы Африкы|африканьскых языків]]. В сучасности термін ''латиньскый алфавіт'' означує хоцьякый алфавіт, прямо выведеный од алфавіту Латинян. Дакотры такы варіанты не мають вшыткы буквы класічного римского писма (напр. [[Польскый язык|польскый алфавіт]]) ці доповнюють го новыма буквами (напр. [[Даньскый язык|даньскый алфавіт]]). == Історія == === Обявлїня === Латиньскый алфавіт ся обявив із алфавіту [[Етрускы|Етрусків]], котрый сам походить із западного (італійского) [[Ґрецькый алфавіт|ґрецького алфавіту]]. Обявленый приближно в [[7. стороча п.н.е.|7. сторочу п.н.е.]] латиньскый алфавіт спершу мав лем 21 букву: {| class="wikitable" |+ '''Давнолатиньскый алфавіт''' |- ! A || B ||C || D || E || F || Z || H || I || K || L || M || N || O || P || Q || R || S || T || V || X |} Буква '''C''' была западным варіантом ґрецькой [[Ґама|ґамы]], айбо повжывала ся про запис двох звуків, {{IPA|[g]}}, і {{IPA|[k]}}, може вдяка впливу [[Етруськый язык|етруського языка]], котрый не мав звонкых [[Выбуховы согласны|выбуховых согласных]]. Пізнїше, приближно в [[3. стороча до н.е.|3. сторочу до н.е.]], буква '''Z''', котру [[латиньскый язык]] не потребовав, была замінена на нову букву '''G''', котра была модіфікаціёв старой '''C'''. Одтовды '''G''' означовала звонкый выбуховый {{IPA|[g]}}, а '''C''' — глухый выбуховый {{IPA|[k]}}. Буква '''K''' ся повжывала лем в дакотрых окремых словах. По завоёваню [[Ґреція|Ґреції]] Римлянами в [[1. стороча п.н.е.|1. сторочу п.н.е.]] латиньскый язык пожычив ґрецькы буквы '''Y''' і '''Z''' про запис пожычок із [[Ґрецькый язык|ґрецького языка]]. Імператор [[Клавдій]] без успіху пробовав завести до алфавіту буквы на означіня ''bs/ps'', ''v'' (в класічнім латиньскім алфавітї буква '''v''' означовала як '''V''', так і '''U''') і ''sonus medius'', звука меджі '''U''' і '''I'''. По ёго смерти «Клавдіёвы буквы» были забыты. Так, в класічный період латиньскый алфавіт мав 23 буквы: {| class="wikitable IPA" style="text-align:center" |+ Класічный латиньскый алфавіт |- ! style="text-align:left" | Буква ! style="width:5em"| [[A]] ! style="width:5em"| [[B]] ! style="width:5em"| [[C]] ! style="width:5em"| [[D]] ! style="width:5em"| [[E]] ! style="width:5em"| [[F]] ! style="width:5em"| [[G]] ! style="width:5em"| [[H]] |- ! style="text-align:left" | Назва | ā || bē || cē || dē || ē || ef || gē || hā |- class="IPA" ! style="text-align:left" | Высловность | /aː/ || /beː/ || /keː/ || /deː/ || /eː/ || /ɛf/ || /ɡeː/ || /haː/ |- | colspan="8" style="font-size:3px;line-height:1"| &nbsp; |- ! style="text-align:left" | Буква ! [[I]] !! [[K]] !! [[L]] !! [[M]] !! [[N]] !! [[O]] !! [[P]] !! [[Q]] |- ! style="text-align:left" | Назва | ī || kā || el || em || en || ō || pē || qū |- class="IPA" ! style="text-align:left" | Высловность | /iː/ || /kaː/ || /ɛl/ || /ɛm/ || /ɛn/ || /oː/ || /peː/ || /kʷuː/ |- | colspan="8" style="font-size:3px;line-height:1"| &nbsp; |- ! style="text-align:left" | Буква ! [[R]] !! [[S]] !! [[T]] !! [[V]] !! [[X]] !! [[Y]] !! [[Z]] !! rowspan="3"| &nbsp; |- ! style="text-align:left" | Назва | er || es || tē || ū || ex || ī Graeca || zēta |- class="IPA" ! style="text-align:left" | Высловность | /ɛr/ || /ɛs/ || /teː/ || /uː/ || /ɛks/ || /iː ˈɡrajka/ || /ˈzeːta/ |} На роздїл од Ґреків, Римляне не повжывалы традічны [[Фінікійске писмо|семітьскы]] назвы літер. Буква '''Y''' ся называла іґрек („i Graeca“&nbsp;— ґрецьке і), бо Латинянам было тяжко роздїляти чуджій звук /y/ од /i/. '''Z''' мала ґрецьку назву [[зета]]. Стары Римляне хосновали лем заголовны формы букв, малы буквы повстали на переломі [[Антічность|Антічности]] і [[Середовік]]у. В Середовіку ся зъявила буква '''W''', котра ся хосновала в записї [[Ґерманьскы языкы|ґерманьскых языків]]. Вызначіня '''I''' і '''U''' як гласных, а '''J''' і '''V''' як согласных ся конечно утвердило лем в добі [[Ренесанція|Ренесанції]] (перед тим они были вольныма [[алоґраф]]ами). === Шыріня === Латиньскый алфавіт ся пошырив, вєдно з [[Латиньскый язык|латинов]], з [[Італійскый півостров|Італійского півострова]] до земель наоколо [[Середоземне море|Середоземного моря]] в добу експанзії [[Римска империя|Римской рішы]]. Хоць выходна часть імперії&nbsp;— [[Ґреція]], [[Турція]], [[Левант]] і [[Еґіпет]], продовжыла хоснованя [[Ґрецькый язык|ґрецького языка]] як [[лінґва франка]], латина была значно пошырена в западній части, і повсталы западны [[романьскы языкы]] продовжовали хоснованя і адаптацію латиньского алфавіту. З шыріням [[Заходне хрістіанство|заходного хрістіанства]] бігом [[Середовік]]у ся алфавіт поступно переберав народами [[Северна Европа|северной Европы]], котры говорили [[Келтьскы языкы|келтьскыма]] (вытїсняючі алфавіт [[оґам]]), [[Ґерманьскы языкы|ґерманьскыма]] (вытїсняючі [[Рунічный алфавіт|рунічны]] алфавіты), [[Балтіцькы языкы|балтіцькыма языками]], а таксамо носителями дакотрых [[Уральскы языкы|уральскых языків]], напр. [[Мадярьскый язык|мадярьского]], [[Фіньскый язык|фіньского]] і [[Естоньскый язык|естоньского]]. Алфавіт тіж зачали хосновати про запис [[Западославяньскы языкы|западославяньскых]] і дакотрых [[Югославяньскы языкы|югославяньскых языків]] бігом того як їх носителї переяли [[римо-католицізм]]. Носителї [[Выходославяньскы языкы|выходославяньскых языків]] обычайно переймали [[Кіріліця|кіріліцю]] вєдно з [[православіє]]м. За послїднї 500 років ся латиніка пошырила світом до [[Америка|Америкы]], [[Океанія|Океанії]], частей [[Азія|Азії]] і [[Африка|Африкы]] европсков колонізаціёв, вєдно з [[Шпанєльскый язык|шпанєльскым]], [[Портуґальскый язык|портуґальскым]], [[Анґліцькый язык|анґліцькым]], [[Французькый язык|французькым]], [[Шведьскый язык|шведьскым]] і [[Голандьскый язык|голандьскым языками]]. Латиньскый алфавіт ся іщі хоснує про многы [[Австронезійскы языкы|австронезійскы языкы]], в тім чіслї про [[Таґальскый язык|таґальскый]] і іншы языкы [[Філіпіны|Філіпін]], офіційны языкы [[Малайзія|Малайзії]] і [[Індонезія|Індонезії]]. На кінцю [[19. стороча]] латиньскый алфавіт переяли [[Румыны|Румуны]]. До того [[румуньскый язык]] хосновав [[Кіріліця|кіріліцю]]. В [[1928|1928. роцї]] латиньскый алфавіт змінив [[Арабскый алфавіт|арабскый]] в [[Турція|Турції]]. Векшына [[Тюркскы языкы|тюркоязычных]] народів бывшого [[СССР]], втч. [[Татары]], [[Башкіры]], [[Азербайджанцї]], [[Казахы]] і іншы, перейшли на алфавіты на основі латинікы в [[1930-ы|1930-ых роках]], але в [[1940-ы]]х былы переведені на [[Кіріліця|кіріліцю]]. По падіню [[СССР|Совєтьского Союзу]] в [[1991|1991. роцї]] ся латиньскый алфавіт зась зачав хосновати про запис [[Азербайджаньскый язык|азербайджаньского]], [[Узбецькый язык|узбецького]], [[Туркменьскый язык|туркменьского]], [[Казахскый язык|казахского]], [[Татарскый язык|татарьского]] языків і [[Румуньскый язык|румуньского языка]] в [[Молдавія|Молдавії]]. == Модіфікації == За час свого хоснованя латиньскый алфавіт быв адаптованый новым языкам, при тому даколи мусив означати [[фонема|фонемы]], не притомны в языках, котры ся вже записовали римскыма буквами. Про означіня такых звуків были створены модіфікації алфавіту. === Ліґатуры === {{ГоловнаСтатя|Ліґатура}} Ліґатура є злитя двох ці веце обычайных букв до нового [[ґліф]]у ці літеры. Приклады суть '''[[Æ|Æ/æ]]''' (з AE), '''[[Œ|Œ/œ]]''' (з OE), скорочіня '''[[&]]''' (з [[Латиньскый язык|лат.]] ''et'' «і»), нїмецька буква '''[[ß]]''' («есцет», з ſz ці ſs). === Новы буквы === Приклады новых букв, заведеных до штандартного латиньского алфавіту, суть [[Рунічный алфавіт|рунічны]] [[Вінн|вінн ('''Ƿ/ƿ''')]], [[Торн|торн ('''Þ/þ''')]] ай [[Ет|ет ('''Ð/ð''')]], заведены до [[Староанґліцькый язык|староанґліцького алфавіту]]. Іншов таков літеров є [[Середнёанґліцькый язык|середнёанґліцькый]] [[Ёґ|ёґ ('''Ȝ/ȝ''')]]. Пак вшыткы штирї были замінены: ёґ — на '''gh''', вінн — на '''w''', ет і торн — на '''th'''. Послїднї два ся доднесь хоснують в [[Ісландьскый язык|ісландьскім]] і [[Фарерьскый язык|фарерьскім алфавітах]]. === Діґрафы і тріґрафы === :''Головны статї: [[Діґраф]] і [[Тріґраф]]'' Діґраф є пара літер, хоснованых на означіня єдного ці веце звуків, што ся в обычайнім споїню такых букв не читають. Приклады суть '''ch''', '''th''', '''sh''' в [[Анґліцькый язык|анґліцькім]], '''ch''', '''dz''', '''dž''' в [[Словеньскый язык|словацькім языку]]. Тріґраф є складеный з трёх букв, як то [[Нїмецькый язык|нїмецьке]] '''sch'''. === Діакрітічны знакы === {{ГоловнаСтатя|Діакрітічны знакы}} Діакрітічный знак є невеликый сімбол, што може стояти над ці під буквов, або в іншій позіції, як то знак [[умлаут]]у в [[Нїмецькый язык|нїмецькых]] буквах '''[[Ä]]''', '''[[Ö]]''', '''[[Ü]]'''. Ёго головнов функціёв є зміна высловности літеры, ку котрій ся припоює, айбо іщі може змінёвати высловность цілого складу ці ай слова, або роздїлёвати [[гомоґраф]]ы. == Латинізація == Слова з языків, котры ся записують іншым писмом, обычайно ся в латиньскім текстї [[Транслітерація|транслітерують]] ці [[Транскріпція|транскрібують]]. === Русиньска латиніка === Найстаршым знамым прикладом хоснованя [[Мадярьскый язык|мадярьского правопису]] в русиньскій писомній памятцї суть документы [[Урбарьска реформа Марії Терезії|урбарьской реформы Марії Терезії]] з 70-х років XVIII. стороча. Документы ся были повинны записовати в зрозумілім підданым народнім языку, але записовачі, Мадяре і Словаци, правдоподобно не знали писати [[Кіріліця|кіріліцёв]]<ref name="tendencii">{{статя|автор=[[Маріанна Лявинець|Марианна Лявинец-Угрин]]|назва=Тенденции использования венгерской орфографии в русинском языке|выданя=Studia Slavica Academiae Scientiarum Hungaricae|рік=2018|выпуск=63/1|язык=ru|doi=10.1556/060.2018.63.1.11|сторінкы=97-105|одказ=https://www.academia.edu/39981109/%D0%A2%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B8%D1%81%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D1%84%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%B8_%D0%B2_%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC_%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B5}}</ref>. Шырокы дебаты около заведеня мадярьского варіанта латинікы про русиньскый язык в [[Угорьско|Угорьску]] ся зачали в період [[мадярізація|мадярізації]], т. є. кінцём XIX. стороча. Єдна неуспішна проба о латинізацію русиньского писма была в роцї 1874 на ініціативу міністерства реліґії і народной освіты. В роцї 1885 будапештьска новинка «Magyar Állam» рекомендовала новозаложеным новинкам [[Євґеній Фенцик|Є. Фенцика]] «[[Листокъ]]» перейти на латиньске писмо. То саме пропоновав в роцї 1890 [[Йосиф Фесторій]], парох [[Войчіце|войчіцькый]], у своїй крітіцї [[місяцёслов]]а [[Общество св. Василія Великого|Общества св. Василія Великого]] на сторінках новинок «[[Kelet]]», а о три рокы пізнїше сам выдав брошуру в латиньскім писмі. Тоты пропозіції ся часто арґументовали тым, же латиньске писмо бы было ефектівнїше про выуку русиньского языка. Тогдышня [[Русофил|русофільска]] русиньска інтеліґенція на то реаґовала остров крітіков. З єй погляду быв вопрос захованя кіріліцї в «етімолоґічнім» правописї тотожный із захованём реліґії і самого русиньского народа (аналоґічнов была реакція на пробы завести «фонетичный» правопис напр. [[Ласлов Чопей|Ласлова Чопея]])<ref>{{книга|автор=[[Маріанна Лявинець|Lyavinecz-Ugrin Marianna]]|назва=Попытки кодификации русинского языка на рубеже XIX и XX веков (младшее поколение писателей-русофилов) (докторьска дізертація)|одказ= https://edit.elte.hu/xmlui/bitstream/handle/10831/32836/Lyavinecz-Ugrin_DISSZERT%C3%81CI%C3%93_2016.pdf|місто=[[Будапешт]]|рік=2016|сторінкы=56-68|язык=ru}}</ref>. В австрійскій Галічінї ся дебата о латиньскім писму (тзв. «[[азбучна война]]» <small><nowiki>[</nowiki>[[:ru:Азбучная война|ru]]<nowiki>]</nowiki></small>) розвинула уж скорше, в серединї XIX. стороча. {{Зачаток цітаты|жрідло=«[[Листокъ]]», ч. 1/XI (1. януара 1895)}} <poem>Войчицкій чудодѣй. ... Итакъ, твой старый дѣдъ отнынѣ будетъ dyid, А ближнему желать ты долженъ много lyit, ... Пусть будет! да пройдётъ по всѣмъ угламъ Карпата Его-то славы вѣсть, но славы — [[Герострат]]а! ... [[Юлій Ставровскый-Попрадов|Попрадовъ]].</poem> {{Конець цітаты}} [[Файл:Mukachevo Soviet leaflet March 1919.png|thumb|upright|Летак Мукачівской рады робітників і вояків, март 1919.]] Із зачатком [[Перша світова война|Першой світовой войны]] асімілачна політика зміцнїла. В авґустї 1915 міністерство реліґії вєдно з [[Мукачовска єпархія|мукачівскым]], [[Пряшівска єпархія|пряшівскым]] і [[Гайдудороґска єпархія|гайдудороґскым]] єпископами приправили план латінізачных кроків, в т. ч. заведжіня латиньского писма в церьковных книгах і школах. Наряджінём єпископа [[Штефан Новак|Штефана Новака]] од новембра того істого року Пряшівска єпархія перейшла на проєкт латинікы [[Иштван Семан|др. Іштвана Семана]] (фактічно проста мадярьска транслітерація). Мукачівска єпархія прияла модіфіковане латиньске писмо [[Авґустин Волошин|Авґустина Волошина]]<ref>{{книга|автор=[[Авґустин Волошин|Августин Волошин]]|назва=Спомины|одказ=https://shron1.chtyvo.org.ua/Voloshyn_Avgustyn/Spomyny.pdf|місто=[[Ужгород]]|рік=1923|сторінкы=73—87}}</ref>. В каждоденнім жывотї (напр. в писмах) ся мадярьскый правопис хосновав уж давнїше<ref name="tendencii" />. Вопрос латінізації ся зась обявлять по роцї 1925 в чехословацькій [[Підкарпатьска Русь|Підкарпатьскій Руси]]. Редактор ужгородьскых новинок «[[Podkarpatské hlasy]]» Франтїшек Свойше пропоновав одмітнути кіріліцю, жебы полегшыти асімілацію Русинів з чехословацькым народом. В латиньскім алфавітї (в «[[Чехословацькый язык|чехословацькій]]» подобі) выходили новинкы «[[Novoje vremja]]» (1925-33, ред. [[Віктор Барань]]), мотівуючі свій выбір снагов выгнути ся марґіналізації русиньской културы. Русиньска інтеліґенція, главно русофільска, зась одповіла крітіков обох редакторів<ref>{{статя|автор=Geoffrey Brown, Alexander Maxwell|назва=Czechoslovak Ruthenia's 1925 Latinization campaign as the heritage of nineteenth-century Slavism|выданя=Nationalities Papers|рік=2016|язык=en|doi=10.1080/00905992.2016.1212824|одказ= https://www.academia.edu/29874921/Czechoslovak_Ruthenias_1925_Latinization_campaign_as_the_heritage_of_nineteenth_century_Slavism}}</ref>. Латіньскый алфавіт мав важну роль меджі Русинами в Северній Америцї, а то з огляду на слабы зналости кіріліцї і єй недоступность в америцькых тіпоґрафіях. Новинкы «[[Американскій русскій вѣстникъ]]» выходили в двох паралелных верзіях<ref>Выданя «А. Р. Вѣстника» в латиньскім писмі ся звало «[[Slavish]] Edition» (опроти кірілічному «Russian Edition»). В залежности од чісла ішло або о русиньску латиніку, або о [[Словацькы діалекты|земпліньскый словацькый діалект]].</ref> до 1926 року<ref>{{книга|автор=[[Павел Роберт Маґочій|Paul Robert Magocsi]], [[Иван Поп|Ivan Pop]]|назва=Encyclopedia of Rusyn History and Culture (Revised and Expanded Edition)|місто=[[Торонто]]-[[Баффало]]-[[Лондон]]|рік=2005|сторінкы=4}}</ref>. Латиніков ся выдавали ай творы [[Еміл Кубек|Еміла Кубека]]<ref name="rabus">{{статя|автор=Achim Rabus|назва=Zweischriftigkeit bei den Karpatorussinen|рік=2019|выданя=Slavic Alphabets and Identities (ред. S. Kempgen, V. S. Tomelleri)|язык=de|одказ=http://kodeks.uni-bamberg.de/slavling/downloads/SK_VST_eds_SlavicAlphabetsIdentities_Web.pdf|місто=[[Бамберґ]]|сторінкы=161—193}}</ref>. Діскузія о русиньскім писму ся зась розвинула в контекстї [[Конгрес русинского языка|Першого конґреса русиньского языка]] (1992)<ref>{{статя|автор =[[Петро Трохановскій]] (ред.)|тітул =Лемківскій річник 2012|одказ =http://lemko.org/pdf/LR2012.pdf|місто =[[Крениця]]-[[Ліґниця]]|выдавательство =[[Стоваришыня Лемків]]|рік =|сторінкы =76—95}}</ref>. Конґрес єднак у пунктї 9. своёй резолуції потвердив кірілічне писмо про русиньскый язык: «ґрафічна сістема (алфавіт) русиньского языка є кіріліця»<ref>{{статя|автор =[[Павел Роберт Маґочій|Paul Robert Magocsi]]|тітул =Scholarly Seminar on the Codification of the Rusyn Language|выданя=Revue des études slaves|одказ=https://www.persee.fr/doc/slave_0080-2557_1993_num_65_3_6128|рік =1993|выпуск=65-3|сторінкы =597—599}}</ref>. В сучасности ся русиньска латиніка поужывать главно на Словакії і в Польщі, на Словакії докінця домінує в каждоденнім ужываню русиньского языка. Ряд медій є приступный в двох верзіях, як друкованых («[[Артос]]», «[[Благовістник]]»), так і електронічных (сторінкы «[[Молоды Русины|Молодых Русинів]]», «[[Русин Фм]]», днесь уж неекзістуючій портал [[holosy.sk]])<ref name="rabus" />. Нормы [[Транслітерація русиньского языка до латинікы|транслітерації русиньского писма]] до латиньского алфавіту суть частёв кодіфікованого русиньского языка на Словакії<ref>{{книга|автор=[[Василь Ябур]], [[Анна Плїшкова]]|назва=Сучасный русиньскый списовный язык|одказ= https://www.unipo.sk/public/media/26868/S%C3%BA%C4%8Dasn%C3%BD%20rus%C3%ADnsky%20spisovn%C3%BD%20jazyk.pdf |місто=[[Пряшів]]|рік=2009|сторінкы=59—61}}</ref>: {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center; width:80%;" ! scope="col" | [[Русинськый алфавіт|Кіріліця]] ! scope="col" | Латиніка ! scope="col" | Позіція ! colspan="2" scope="col" | Приклады |- |а |a | | | |- |б |b | | | |- |в |v | | | |- |г |h | | | |- |ґ |g | | | |- |д |d | | | |- |е |e | | | |- | rowspan="4" | є | rowspan="4" | je |на зачатку слова |єден, Єрусалим |jeden, Jerusalym |- |по гласных |грїє, маєток |hr'ije, majetok |- |по твердых согласных |пє, бє |pje, bje |- |по роздїлюючіх ъ, ь |зъєднотити ся |zjednotyty s'a |- |дє, тє |d'e, t'e | | rowspan="5" | синє, кізє | rowspan="5" | syn'e, kiz'e |- |нє, лє |n'e, l'e | |- |сє, зє |s'e, z'e | |- |рє, цє |r'e, c'e | |- |дзє |dz'e | |- | rowspan="4" | ё | rowspan="4" | jo |на зачатку слова |ёго, Ёлкін |joho, Jolkin |- |по гласных |моёв |mojov |- |по твердых согласных | | |- |по роздїлюючіх ъ, ь |зъёйкнути |zjojknuty |- |дё, тё |d'o, t'o | |малёваный |mal'ovanŷj |- |нё, лё |n'o, l'o | |тінёв |t'in'ov |- |сё, зё |s'o, z'o | |князёва |kn'az'ova |- |рё, цё |r'o, c'o | |царёва |car'ova |- |дзё |dz'o | |дзёбати |dz'obaty |- |ж |ž | | | |- |з |z | | | |- |і |i | | | |- | rowspan="4" | ї | rowspan="4" | ji |на зачатку слова |їсти, їж |jisty, již |- |по гласных |наїсти ся |najisty s'a |- |по твердых согласных |обїднати |objidnaty |- |по роздїлюючіх ъ, ь |одъїсти |odjisty |- |дї, тї |d'i, t'i | |дїти, тїло |d'ity, t'ilo |- |нї, лї |n'i, l'i | |конї, лїто |kon'i, l'ito |- |сї, зї |s'i, z'i | |сїно, на нозї |s'ino, na noz'i |- |рї, цї |r'i, c'i | |грїх, цїпы |hr'ich, c'ipŷ |- |дзї |dz'i | | | |- |и |y | | | |- |ы |ŷ | | | |- |й |j | | | |- |к |k | | | |- |л |l | | | |- |м |m | | | |- |н |n | | | |- |о |o | | | |- |п |p | | | |- |р |r | | | |- |с |s | | | |- |т |t | | | |- |у |u | | | |- |ф |f | | | |- |х |ch | | | |- |ц |c | | | |- |ч |č | | | |- |ш |š | | | |- |щ |šč | | | |- | rowspan="4" | ю | rowspan="4" | ju |на зачатку слова |юбілант, Юрко |jubilant, Jurko |- |по гласных |купую, твою |kupuju, tvoju |- |по твердых согласных |пю, бю |pju, bju |- |по роздїлюючіх ъ, ь |адъютант |adjutant |- |дю, тю |d'u, t'u | |тюкати |t'ukaty |- |ню, лю |n'u, l'u | |нюхати, любити |n'uchaty, l'ubyty |- |сю, зю |s'u, z'u | |сюжет |s'užet |- |рю, цю |r'u, c'u | |орю, на палцю |or'u, na palc'u |- |дзю |dz'u | | | |- | rowspan="4" | я | rowspan="4" | ja |на зачатку слова |яма, Янко |jama, Janko |- |по гласных |моя, стояти |moja, stojaty |- |по твердых согласных |вязати |vjazaty |- |по роздїлюючіх ъ, ь |зъявити ся |zjavyty s'a |- |дя, тя |d'a, t'a | |дяковати, тягати |d'akovaty, t'ahaty |- |ня, ля |n'a, l'a | |нянько, фляшка |n'an'ko, fl'aška |- |ся, зя |s'a, z'a | |волося, зять |volos'a, z'at' |- |ря, ця |r'a, c'a | |куря, паця |kur'a, pac'a |- |дзя |dz'a | |дзявкати |dz'avkaty |- |ь |' | | | |- |дь, ть |d', t' | |подь, заплать |pod', zaplat' |- |нь, ль |n', l' | |нянько, обмаль |n'an'ko, obmal' |- |сь, зь |s', z' | |принесь, лїзь |prînes', l'iz' |- |рь, ць |r', c' | |пастырь, хлопець |pastyr', chlopec' |- |дзь |dz' | | | |} == Референції == <references /> {{Переклад|en|Latin alphabet}} [[Катеґорія:Алфавіт]] [[Катеґорія:Русинськый язык]] cq9k54tpxtntocur349pr3t5sdo60lv Кіріліця 0 4593 175265 152600 2026-10-24T23:40:05Z Engelseziekte 2261 непотверджено 175265 wikitext text/x-wiki {{Непотверджено}} {{Інфобокс писмо |name=Кіріліця |тип=алфавіт |языкы=[[Старославяньскый язык|Старославянчіна]], вшыткы [[Выходославяньскы языкы|выходославяньскы]] і векшина [[Югославяньскы языкы|югославяньскых языкôв]], корінны языкы [[Росія|Росії]], [[Казахстан|Казахстану]], [[Кірґізько|Кірґізька]] і [[Монґолія|Монґолії]] |де взникла=[[Юго-Выходна Европа]] |період=З [[10. стороча]] доднесь |напрям=злїва направо |знаків=43 |походжіня = [[Ханааньске писмо]] * [[Фінікійске писмо]] ** [[Ґрецькый алфавіт]] *** [[Кіріліця]] |повязаны=[[Глаголіця]]<br />[[Латиньскый алфавіт]]<br />[[Коптьскый алфавіт]]<br />[[Арменьскый алфавіт]]<br />[[Руны]] |ISO=Cyrl |приклад=DidacticGospelAlphabetPrayerConstantinePreslavski.jpg |размер=200px }} '''Кіріліця''' ці '''азбука''' є [[алфавіт]]ноє писмо, што ся обявило в [[Перша булгарьска ріша|Першій булгарьской ріші]] бігом [[10. стороча]]. Вна є основа многых алфавітôв минулости і сучасности, головно [[Выходна Европа|выходноевропскых]] і [[Азія|азійскых]]. Кіріліця ся обявила з [[Ґрецькый алфавіт|ґрецького алфавіту]] з введеням новых [[ліґатура|ліґатур]] і согласных з старшой [[Глаголіця|глаголіцы]]. Є названа на честь братôв [[Кіріл і Мефодій|Кіріла і Мефодія]], котры перед тым створили глаголіцу. Науковцї сучасности мерькують, же кіріліця была розвита вже учнями Кіріла і Мефодія (як то [[Клімент Охридьскый|Кліментом Охридьскым]]). == Буквы == Кіріліця цалком обсягує [[ґрецькый алфавіт]], але дакотры ґрецькы буквы ([[ксі]], [[псі]], [[іжіця]], [[фіта]]) суть не на своёму місцї, а в концю. Дакотры буквы кіріліцї, хыблячі ґрецькому алфавіту, суть подобны [[Глаголіця|глаголічным]]. [[Ц]] і [[Ш]] вызерають подобно на дакотры буквы алфавітôв того часу ([[Арамейске писмо|арамейскоє]], [[Етіопске писмо|етіопскоє]], [[Коптьске писмо|коптьскоє]], [[Гебрейске писмо|гебрейскоє писмо]], [[брахмі]]), і прото назвати жрідло пожычкы не є можне. [[Б]] є подобна [[В]], [[Щ]] — [[Ш]]. Прінціпы утворїня [[Діґраф|діґрафôв]] у кіріліцї ([[Ы]] з [[Ъ]][[І]], [[ОУ]], йотованы буквы) суть подобны глаголічным. Буквы кіріліцї ся хоснують про запис чісел так само як в [[Ґрецькый алфавітный запис чісел|ґрецькôй сістемі]]. Намісто архаічных [[Дісіґма|дісіґмы]] і [[Стіґма|стіґмы]], котрых не є ай в класічнôм ґрецькôм алфавітї, суть хоснованы буквы [[Ц]] (900) і [[S]] (6); а пак і третїй такый знак, [[коппа]], што ся спершу хосновав про обозначіня 90, быв вытїсненый буквов [[Ч]]. Дакотры буквы, хыблячі ґрецькому алфавіту (наприклад, [[Б]], [[Ж]]), не мають чіселного значіня. Тото роздїлює кіріліцю од глаголіцї, де чіселны значіня не одповідають ґрецькым і сесї буквы ся не проскакують. [[Файл:Birch bark alphabet of Novgorod.jpg|thumb|400px|Буквы кіріліцї: новгородьска [[Берестовы грамоты|берестова грамота]] № 591 ([[1025]]—[[1050]] рокы)]] [[Файл:Meletius Smotrisky Cyrillic Alphabet.PNG|thumb|Сторінка з ''Церьковнославяньской ґраматікы'' [[Мелетій Смотрицькый|Мелетія Смотрицького]] (1619).]] [[Файл:Azbuka 1574 by Ivan Fyodorov.png|thumb|Сторінка з ''Азбукы'', першой [[Руськый|староруськой]] книгы, выданой [[Іван Федоров|Іваном Федоровым]] (1574).]] {|class="wikitable" style="text-align:center" |- !Буква!!Выкрес-<br />лїня!!<small>Чіселноє<br />значіня</small>!!Выслов-<br />ность!!Назва |- |class="unicode"|А |[[Файл:Early Cyrillic letter Azu.png|30px]]||1|| {{IPA|[a]}} ||[[А|азъ]] |- |class="unicode"|Б |[[Файл:Early Cyrillic letter Buky.png|30px]]|| || {{IPA|[b]}} ||[[Б|боукы]] |- |class="unicode"|В |[[Файл:Early Cyrillic letter Viedi.png|30px]]||2|| {{IPA|[v]}} ||[[В|вѣдѣ]] |- |class="unicode"|Г |[[Файл:Early Cyrillic letter Glagoli.png|30px]]||3|| {{IPA|[g]}} ||[[Г|глаголи]] |- |class="unicode"|Д |[[Файл:Early Cyrillic letter Dobro.png|30px]]||4|| {{IPA|[d]}} ||[[Д|добро]] |- |class="unicode"|Е, Є |[[Файл:Early Cyrillic letter Yesti.png|30px]]||5|| {{IPA|[ɛ]}} ||[[Е|єсть]] |- |class="unicode"|Ж |[[Файл:Early Cyrillic letter Zhiviete.png|30px]]|| || {{IPA|[ʒ]}} ||[[Ж|живѣте]] |- |class="unicode"|Ѕ |[[Файл:Early Cyrillic letter Dzelo.png|30px]]||6|| {{IPA|[dz]}} ||[[Ѕ|ѕѣло]] |- |class="unicode"|ʐ, З |[[Файл:Early Cyrillic letter Zemlia.png|40px]]||7|| {{IPA|[z]}} ||[[З|земля]] |- |class="unicode"|И |[[Файл:Early Cyrillic letter Izhe.png|30px]]||8|| {{IPA|[i]}} ||[[И|ижє]] |- |class="unicode"|І, Ї |[[Файл:Early Cyrillic letter I.png|30px]]||10|| {{IPA|[i]}} ||[[І|и]] |- |class="unicode"|К |[[Файл:Early Cyrillic letter Kako.png|30px]]||20|| {{IPA|[k]}} ||[[К|како]] |- |class="unicode"|Л |[[Файл:Early Cyrillic letter Liudiye.png|30px]]||30|| {{IPA|[l]}} ||[[Л|людиѥ]] |- |class="unicode"|М |[[Файл:Early Cyrillic letter Myslite.png|30px]]||40|| {{IPA|[m]}} ||[[М|мыслитє]] |- |class="unicode"|Н |[[Файл:Early Cyrillic letter Nashi.png|30px]]||50|| {{IPA|[n]}} ||[[Н|нашь]] |- |class="unicode"|О |[[Файл:Early Cyrillic letter Onu.png|30px]]||70|| {{IPA|[o]}} ||[[О|онъ]] |- |class="unicode"|П |[[Файл:Early Cyrillic letter Pokoi.png|30px]]||80|| {{IPA|[p]}} ||[[П|покои]] |- |class="unicode"|Р |[[Файл:Early Cyrillic letter Ritsi.png|30px]]||100|| {{IPA|[r]}} ||[[Р|рьци]] |- |class="unicode"|С |[[Файл:Early Cyrillic letter Slovo.png|30px]]||200|| {{IPA|[s]}} ||[[С|слово]] |- |class="unicode"|Т |[[Файл:Early Cyrillic letter Tvrido.png|30px]]||300|| {{IPA|[t]}} ||[[Т|тврьдо]] |- |class="unicode"|ОУ, Ү |[[Файл:Early Cyrillic letter Uku.png|40px]]||(400)|| {{IPA|[u]}} ||[[У|оукъ]] |- |class="unicode"|Ф |[[Файл:Early Cyrillic letter Fritu.png|30px]]||500|| {{IPA|[f]}} ||[[Ф|фрьтъ]] |- |class="unicode"|Х |[[Файл:Early Cyrillic letter Khieru.png|30px]]||600|| {{IPA|[x]}} ||[[Х|хѣръ]] |- |class="unicode"|Ѡ |[[Файл:Early Cyrillic letter Otu.png|40px]] |800 | {{IPA|[oː]}} | [[Омеґа|отъ]] |- |class="unicode"|Ц |[[Файл:Early Cyrillic letter Tsi.png|40px]]||900|| {{IPA|[ts]}} ||[[Ц|ци]] |- |class="unicode"|Ч |[[Файл:Early Cyrillic letter Chrivi.png|40px]]||90|| {{IPA|[tʃ]}} ||[[Ч|чрьвь]] |- |class="unicode"|Ш |[[Файл:Early Cyrillic letter Sha.png|30px]]|| || {{IPA|[ʃ]}} ||[[Ш|ша]] |- |class="unicode"|Щ |[[Файл:Early-Cyrillic-letter-Shta.svg|30px]]|| || {{IPA|[ʃt]}} ||[[Щ|шта]] |- |class="unicode"|Ъ |[[Файл:Early Cyrillic letter Yeru.png|30px]]|| || {{IPA|[ŭ]}} ||[[Ъ|ѥръ]] |- |class="unicode"|Ы |[[Файл:Early Cyrillic letter Yery.png|30px]]|| || {{IPA|[y]}} ||[[Ы|ѥры]] |- |class="unicode"|Ь |[[Файл:Early Cyrillic letter Yeri.png|30px]]|| || {{IPA|[ĭ]}} ||[[Ь|ѥрь]] |- |class="unicode"|Ѣ |[[Файл:Early Cyrillic letter Yati.png|30px]]|| || {{IPA|[æ]}} ||[[ять]] |- |class="unicode"|ΙΑ |[[Файл:Early Cyrillic letter Ya.png|30px]]|| || {{IPA|[ia]}} ||[[А йотоване|я]] |- |class="unicode"|Ѥ |[[Файл:Early Cyrillic letter Ye.png|30px]]|| || {{IPA|[iɛ]}} ||[[Е йотоване|ѥ]] |- |class="unicode"|Ю |[[Файл:Early Cyrillic letter Yu.png|30px]]|| || {{IPA|[iu]}} ||[[ю]] |- |class="unicode"|Ѧ |[[Файл:Early Cyrillic letter Yusu Maliy.png|30px]]||(900)|| {{IPA|[ɛ̃]}} ||[[Юс|ѧcъ]] |- |class="unicode"|Ѩ |[[Файл:Early Cyrillic letter Yusu Maliy Yotirovaniy.png|30px]]|| ||{{IPA|[jɛ̃]}} ||[[Юс|ѩсъ]] |- |class="unicode"|Ѫ |[[Файл:Early Cyrillic letter Yusu Bolshiy.png|30px]]|| || {{IPA|[ɔ̃]}} ||[[Юс|ѫсъ]] |- |class="unicode"|Ѭ |[[Файл:Early Cyrillic letter Yusu Bolshiy Yotirovaniy.png|30px]]|| ||{{IPA|[jɔ̃]}} ||[[Юс|ѭсъ]] |- |class="unicode"|Ѯ |[[Файл:Early Cyrillic letter Ksi.png|30px]]||60||{{IPA|[ks]}} ||[[Ксі|кси]] |- |class="unicode"|Ѱ |[[Файл:Early Cyrillic letter Psi.png|30px]]||700||{{IPA|[ps]}} ||[[Псі|пси]] |- |class="unicode"|Ѳ |[[Файл:Early Cyrillic letter Fita.png|30px]]||9|| {{IPA|[t]~[θ]~[f]}} ||[[фита]] |- |class="unicode"|Ѵ |[[Файл:Early Cyrillic letter Izhitsa.png|30px]] |400 |{{IPA|[ɪ], [y], [v]}} |[[іжіця|ижица]] |} == Писмо і тіпоґрафія == {{multiple image | header = Уставноє писмо про кіріліцю ся обявило з тогдышнёго ґрецького уставного писма: | align = right | direction = vertical | width = 175 | image1 = Uncial Greek (a.k.a. Byzantine lettering) in Gospel of year 980.gif | caption1 = Приклад ґрецького уставного писма ([[Євангеліє]] [[10. стороча]]) | image2 = OstromirGospel.jpg | caption2 = | image3 = Sluzhebnik.jpg | caption3 = Приклады славяньского уставного писма. Горї — старый устав (''[[Остромирово євангеліє]]'', [[9. стороча]]), долов — новый устав (''Служебник'' [[1400|1400 року]]). }} Першов формов кіріліцї было [[Уставне писмо|уставноє писмо]], характерноє про найстаршы славяньскы рукописы. Уставноє писмо мало [[Каліґрафія|каліґрафічноє]], ґеометрічноє выкреслїня, буквы стояли тїсно в рядках. В [[14. стороча|14.]]—[[15. стороча]]х ся обявляє нова форма писма — [[Напівуставне писмо|напôвустав]]. Выкреслїня стало май дрôбным і округлым. Напôвуставноє писмо ся в церьковных і світьскых книгах хосновало до [[18. стороча]], за чім было вытїснено із світьской [[Література|літературы]]. [[Файл:Geometria Slavenski Zemlemerie.jpg|thumb|180px|left|''Геометриа славенски землемерие'' — перша книга, надрукована новым писмом]] В [[1708]]-[[1711]] [[Петро I. Російскый|Петро I.]] реформовав [[Російскый язык|російскоє писмо]]. Были вылучены [[надрядковы знакы]], дублетны буквы і буквы, котры ся хосновали лем про запис чісел. Зникли пары: *[[Ѡ]]—[[О]] (лишыло ся лем О); *[[Ѳ]]—[[Ф]] (лишыло ся лем Ѳ, в [[1710.]] роцї Петро вернув стары правила о їх вжываню); *[[Ѵ]]—[[І]]/[[В]] (пак была вернута, з [[1735.]] до [[1758.]] року знова вылучена, помалы выходила із вжываня); *[[І]]—[[И]] (раз было вылучене И, пак было вернуто з іншыма правилами, а пак былы вернуты і правила; мїняли ся правила о чіслї точок над І, з [[1738.]] року точка над І была фурт єдна); *[[S]]—[[З]] (лишыло ся лем S, пак З было вернуто, а S — вылучено); *[[Ꙗ]] і [[Ѧ]] были замїнены на [[Я]], выкреслїня котрого ся обявило зо [[Скорописаня|скорописной формы]] малого юса (Ѧ); *[[Файл:Early Cyrillic letter Uku.png|30px]] были замїнены днешнїм выкреслїням [[У]]. Было унормовано [[Е]] (спершу — орфоґрафічный варіант [[Є]]), про запис твердого /е/ была введена буква [[Э]]. В [[1735.]] роцї было конечно вылучено [[Ѯ]] з алфавіту. [[Мовда]] на [[Латиньскый алфавіт|латиніку]] принесла до світьскых книг новоє, подобноє тогдышнёму латиньскому, писмо. Окрем алфавіту і формы букв ся помїнялы [[Пунктуація|пунктуачны]] правила, были введены [[арабскы чісла]], унормованый запис великых літер. Приклад російского нового писма схосновали ай другы народы, котры тогды повжывали кіріліцю — [[Сербы]], [[Болгары]], [[Румыны|Румуны]]. [[File:Cyrillic cursive.png|thumb|250px|left|Злїва направо: російське рукописноє писмо, болгарське рукописноє писмо, серьбскоє рукописноє писмо.]] Дакотры буквы кірілічной [[Курзіва|курзівы]] мають выкреслїня дуже неподобноє своёму обычайному. В [[Серьбскый язык|серьбскôм]] і [[Македоньскый язык|македоньскôм]] писмї ся дакотры буквы пишуть не так, як інде. Такы формы букв ся часто хоснують в рекламї, на дорожных знаках ітд., менше — в новинках і книгах. == Історія == До [[IX. стороча|9. стороча]] свідчінь о якомсь пошыреном, упорядкованом славяньском писмї не є. Помежи вшыткых фактов о обявлїню славяньского писма важноє місце має [[«Жытя Костантіна»]], де ся говорить о «руськых писменах», котры учив до створїня кіріліцї [[Кіріл і Мефодій|Константін-Кіріл]]. Прямо о докірілічном писмї говорить [[Чорноризець Храбр]] в трактатї «О писменах»: «Спершу ж славяне не мали букв, айбо по черьтам і рїзам читали, нима і гадали, поганами будучі.» Коло [[893|893.]] року браты [[Кіріл і Мефодій|Константін (Кіріл) Філозоф і Мефодій]] із [[Солунь|Солунї]] за росказом [[Візантьска ріша|візантійского]] імператора [[Михайло III.|Михайла III.]] створили писмо про славяньскый язык. Довгый час стояло звіданя, ці была то кіріліця, ці глаголіця — азбукы, котры ся роздїлюють головно лем выкреслїням. Теперька переважає думка, же глаголіця є старша, а кіріліця — другорядна. Глаголіцю довгый час хосновали [[Хорваты]] (до [[17. стороча]]). Обявлїня кіріліцї повязують з дїятельством булгарьской школы. В жытї [[Клімент Охридьскый|Клімента Охридьского]] ся прямо говорить о тӯм, же вӯн створив славяньскоє писмо вже по Кірілу і Мефодію. Вдяка попереднёму дїятельству братӯв ся азбука скоро пошырила в югославяньскых землях, і прото [[Римскый папа|папа]] заказав ї хоснованя в церьковной службї у [[855|855.]] роцї, борячі ся з резултатамы місії. В [[Булгарія|Булгарії]] царь [[Боріс I.]] прияв [[хрістіанство]]. Булгарія стала центром славяньской літературы. Ту ся обявляє перша славяньска книжна школа — [[Преславска книжна школа]]. Переписують ся кіріло-мефодіёвскы оріґіналы церьковных книг, роблять ся новы переложіня ґрецькых книг, створює ся оріґінална славяньска література. Спершу кіріліцю хосновала лем часть [[Южны Славяне|южных Славян]], [[выходны Славяне]] і [[Румыны|Румуны]]. З часом хосновати ї зачали десяткы народов світу, розвили ся новы варіанты кіріліцї ([[Змішаный алфавіт|змішаны латиньско-кірілічны алфавіты]], [[босанчіця]], [[анбур]]). == Шыріня == [[Файл:Cyrillic alphabet world distribution.svg|thumb|left|375px|'''Шыріня кіріліцї в світї''':<br />{{Legend|#145A37|штаты, котры хоснують кіріліцю як офіціалноє писмо.}}<br />{{Legend|#148237|штаты, котры хоснують кіріліцю як єдноє з офіціалных писем.}}<br />{{Legend|#37Af37|штаты, котры хосновали кіріліцю в минулости.}}]] {{ГоловнаСтатя|Список языків з алфавітами на основі кіріліцї}} Кіріліця ся хоснує в такых націоналных языках: '''Славяньскы:''' [[Булгарьскый язык|булгарьскый]], [[Білоруськый язык|білоруськый]], [[Македоньскый язык|македоньскый]], [[Російскый язык|російскый]], [[Русиньскый язык|русиньскый]], [[Серьбскый язык|серьбскый]], [[Чорногорьскый язык|чорногорьскый]], [[Україньскый язык|україньскый]], даколи [[Босняцькый язык|босняцькый]]. '''Іншы:''' [[Абхазьскый язык|абхазьскый]], [[Алеутьскый язык|алеутьскый]] (теперька головно в церьковных текстах), [[Башкірьскый язык|башкірьскый]], [[Ерзяньскый язык|ерзяньскый]], [[Казахскый язык|казахскый]], [[Кілдіньскый саамскый язык|кілдіньскый саамскый]], [[Язык комі|комі]], [[Кірґізькый язык|кырґызькый]], [[Марійскый язык|марійскый]], [[Мокшаньскый язык|мокшаньскый]], [[Осетіньскый язык|осетіньскый]], [[Таджіцькый язык|таджіцькый]], [[Татарьскый язык|татарьскый]], [[Тлінкітьскый язык|тлінкітьскый]] (теперька головно в церьковных текстах), [[Туваньскый язык|туваньскый]], [[Удмуртьскый язык|удмуртьскый]], [[Циґаньскый язык|циґаньскый]], [[Юітьскы языкы|юітьскы]], [[Юпікскы языкы|юпікскы]], [[Якутьскый язык|якутьскый]], [[Монґольскый язык|монґольскый]]. == Ґалерія == ==== Кіріліця, хоснована про запис славяньскых языкôв ==== {| |[[Файл:Karion Istomin's alphabet P.jpg|thumb|Російска школьска азбука, 1694. Писмо [[Напівуставне писмо|напôвуставноє]], язык — змішаный межи [[Церьковнославяньскый язык|церьковнославяньскым]] і [[Російскый язык|російскым]].]] |[[Файл:Balgarin_1912.jpg|thumb|Новинка ''Българинъ'', 1912]] |[[Файл:UkrainianWikipediaMainPage2ndMay2008.png|thumb|Головна сторінка [[Україньска Вікіпедія|Україньской Вікіпедії]], 2008.]] |} ==== Кіріліця, хоснована про запис іншых языкôв ==== {| |[[Файл:Stavropoleos-evanghelie-1723-p01.png|thumb|Румуньскый [[Євангелістарій]], надрукованый в [[Румуньска кіріліця|кіріліцї]], 1723.]] |[[Файл:Auksa_altorius_cirillics.jpg|thumb|Книга ''Аукса алторюсъ'' (Золотый олтарь) по [[Литовскый язык|литовскы]], 1866.]] |[[Файл:Saam1895.jpg|thumb|Книга по [[Саамскы языкы|саамскы]], 1895.]] |} [[Катеґорія:Алфавіт]] mg2nvlonj6harz88dex51ybtezykms8 Вікіпедія:Статї-кандідаты на вылучіня 4 9770 175255 175224 2026-10-24T18:01:32Z Rue323 31002 /* Статї на переписаня */ Відповідь 175255 wikitext text/x-wiki == Статї на переписаня == Выберам сі наслїдуючі статї, котры буду переписовати в першім рядї: [[Битка коло Гуменного]], [[Доба]], [[Князь Лаборець]], [[Краины Осѣ]], [[Російска імперія]], [[Серьбско-косовска кріза (2022)]], [[Словеньска Советьска Републіка]], [[УПА-Запад]], [[Холодна война]], [[Абхазьскый язык]], [[Албаньскый язык]], [[Корейскый язык]], [[Литовскый язык]], [[Монґольскый язык]], [[Нижнёлужіцькый язык]], [[Перзьскый язык]], [[Словіньскый язык]], [[Турецькый язык]], [[Тібет]], [[Країна]], [[Марз]], [[Область]], [[Николай II.]], [[Палестина (чеперушка)]], [[Подґоріца (чеперушка)]], [[Словеньско (чеперушка)]], [[Схізма (чеперушка)]], [[Тайван (чеперушка)]], [[Яналіф]], [[Шептіцькый]], [[Луцькый район]], [[Луцькый район (1940—2020)]], [[Яворівскый раён]], [[Андора ла Веля]], [[Подґоріца]], [[Яналіф (село)]], [[Стрый (город)]], [[Гуцульске повстаня на Різдво 1919]], [[Список десятьроч]], [[Нео]], [[Отець]], [[Кустендільска область]], [[Перніцька область]], [[О]], [[Р]], [[И]], [[Ъ]], [[З]], [[Ж]], [[Параґвай (ріка)]], [[Параґвай (чеперушка)]], [[Лиман]], [[Г]], [[В]], [[Б]]. Статї хоснователя [[User:Fadssdssd|Fadssdssd]] під моїм покровительством: [[Кіш (Хормозган)]], [[Курьск]].--[[Хоснователь:Halajkovič|<span style="color:#000">H</span><span style="color:#1a1a1a">a</span><span style="color:#333">l</span><span style="color:#4d4d4d">a</span><span style="color:#666">j</span><span style="color:#808080">k</span><span style="color:#999">o</span><span style="color:#aaa">v</span><span style="color:#b5b5b5">i</span><span style="color:#bbb">č</span>]] ([[Діскузія з хоснователём:Halajkovič|<span style="color:#bbb">д</span><span style="color:#a0a0a0">і</span><span style="color:#808080">с</span><span style="color:#606060">к</span><span style="color:#404040">у</span><span style="color:#202020">с</span><span style="color:#1a1a1a">і</span><span style="color:#000">я</span>]]) 12:56, 24 октобра 2026 (CEST) :Прилучаву ся ид темі переписаня статий: :[[Малацкы]], [[Надькапош]], [[Земплінські Гамры]], [[Добровеличковка]], [[Кишинёв (муніципій)]], [[Сільце (Закарпатська область)|Сільце]], [[Мінська область]], [[Руськоє Порічноє]], [[Чорногорци у Републіці Серьбскӯв|Чорногорци у Републіці Серьбскӱв]], [[Катрун]]. Будуть переписані первым шором. [[Хоснователь:Rue323|Rue323]] ([[Діскузія з хоснователём:Rue323|діскусія]]) 20:01, 24 октобра 2026 (CEST) == Населені пункты (800+) == Даколи ся туй масово удкрывали стыржні за усякі населені пункты з абсолутным мінімумом хосенної інформації. У окремых трафунках сесе была робота творцюв из інтересом ид специфічнуй темі (поз. [[:Катеґорія:Села Волиньской области]], [[:Катеґорія:Старорусиньскы села в Польску]] {{sic}} и так дале). Час уже указав, ож сякі стыржні ся так и лишают неінформативными. Зато пропоную стерти статі за населені пункты (и адм. єдиниці), де вадь подана лиш рудиментарна інформація, вадь сут иншакі признакы проблемної статі (а зато вна має малый шанс быти повноцінно розвинута), як напр. недотовмачені дарабы, хыбашні жерела и так дале. Не подаю туй статі за поселеня и адм. єдиниці у [[Карпатська Русь|Карпатськуй Руси]] — они бы ся щи мали выліпшити. # населені пункты Словакії: [[Баєров]], [[Баня (окрес Стропков)]], [[Бара]], [[Бартошовцї]], [[Батізовце]], [[Башковцї (окрес Гуменне)]], [[Бела над Цірохов]], [[Бертотовце]], [[Бзенов]], [[Блатна Полянка]], [[Блатны Реметы]], [[Боль]], [[Ботяни]], [[Брегов]], [[Брезов]], [[Бреков]], [[Брестов (окрес Гуменне)]], [[Брестов (окрес Пряшів)]], [[Бретеёвце]], [[Буцлованы]], [[Валаликы]], [[Ванішковцї]], [[Велика Лїсна]], [[Великы Ревіща]], [[Велька Ломнїца]], [[Велька Франкова]], [[Велькі Славков]], [[Велькі Слівнїк]], [[Велькі Шаріш]], [[Велькополя]], [[Віборна]], [[Відрнїк]], [[Вікартовце]], [[Вітяз (окрес Пряшів)]], [[Вітязовцї]], [[Вішна Шебастова]], [[Высокы Татры (місто)]], [[Вышнї Ладічковцї]], [[Вышнї Ружбахы]], [[Вышнїй Кручов]], [[Вышня Воля]], [[Влкова]], [[Влковце]], [[Войняні]], [[Врбов]], [[Гавка]], [[Гажлин]], [[Гай (окрес Кошиці-околиця)]], [[Галиґівцї]], [[Ганїска (окрес Пряшів)]], [[Ганковцї (окрес Бардеёв)]], [[Ганковцї (окрес Гуменне)]], [[Гаргай]], [[Гворка]], [[Гендріховце]], [[Гервартов]], [[Германовце]], [[Гертнік]], [[Гнїздне]], [[Гозелец]], [[Голумнїца]], [[Грабков]], [[Грабовець]], [[Грабовець над Лабірцём]], [[Градїско (окрес Кежмарок)]], [[Грановнїца]], [[Грань]], [[Гргов]], [[Грубов]], [[Гудцовцї]], [[Гунцовце]], [[Ґаболтів]], [[Ґаланта]], [[Ґановце]], [[Ґерлахов (окрес Попрад)]], [[Ґіралтівцї]], [[Ґреґоровце]], [[Демята]], [[Дръєновска Нова Вес]], [[Дубинне]], [[Жаковце]], [[Ждъяр]], [[Жегня]], [[Жіпов]], [[Жупчані]], [[Заборске]], [[Заградне]], [[Залесъє (окрес Кежмарок)]], [[Затїн]], [[Земплін (окрес Требішов)]], [[Земплінські Гамры]], [[Злата Баня]], [[Злате]], [[Капушані]], [[Карна]], [[Кветославов]], [[Кендїце]], [[Клюшов]], [[Колачков]], [[Комарно (Словеньско)]], [[Комаров (окрес Бардеёв)]], [[Копрівніця (окрес Бардеёв)]], [[Кохановцї (окрес Бардеёв)]], [[Коятїце (окрес Пряшів)]], [[Кріжова Вес]], [[Кріжовані]], [[Крісты]], [[Кудлівці]], [[Кукова]], [[Куріма (окрес Бардеёв)]], [[Кучін (окрес Бардеёв)]], [[Лада (окрес Пряшів)]], [[Ладмовце]], [[Лажані]], [[Лацкова]], [[Лелес]], [[Лемешані]], [[Ленартів]], [[Лендак]], [[Лесічек]], [[Лехнїца]], [[Ліпнїкі]], [[Ліптовска Тєплічка]], [[Лічартовце]], [[Ломнічка (окрес Стара Любовня)]], [[Лопухов]], [[Лугіня]], [[Лучівна (окрес Попрад)]], [[Лучіна]], [[Лучка (окрес Свідник)]], [[Любіша]], [[Люботїце]], [[Люботин]], [[Маєре (окрес Кежмарок)]], [[Мала Тырня]], [[Мала Франкова]], [[Малацкы]], [[Мале Тракани]], [[Малі Гореш]], [[Малі Каменец]], [[Малі Слівнїк]], [[Малі Шаріш]], [[Маліше]], [[Малый Славков]], [[Маргань]], [[Матьяшовце]], [[Медзані]], [[Меліата]], [[Менґусовце]], [[Местїско]], [[Мірковце]], [[Міхалкова (окрес Зволен)]], [[Млінїца (село)]], [[Млінчекі]], [[Мокролуг]], [[Мошуров]], [[Надькапош]], [[Нємцовцї (окрес Бардеёв)]], [[Нємцовце (окрес Пряшів)]], [[Нижнї Ружбахы]], [[Нова Лесна]], [[Нова Любовня]], [[Оборін]], [[Овчє]], [[Оградзаны]], [[Ольшавцї]], [[Ондрашовце]], [[Орїхова]], [[Осіков]], [[Остров (окрес Собранцї)]], [[Парховані]], [[Петровані]], [[Пєштяны]], [[Плавеч (окрес Стара Любовня)]], [[Плавніця]], [[Подгорані (окрес Кежмарок)]], [[Подгораны (окрес Пряшів)]], [[Подолинець]], [[Поляковцї]], [[Прібенік]], [[Проч]], [[Пушовце]], [[Радатїце]], [[Радома]], [[Ракусі (окрес Кежмарок)]], [[Раславіцї]], [[Рача]], [[Релёв]], [[Реметьскы Гамры]], [[Ріхвалд]], [[Рокіцані (окрес Пряшів)]], [[Рокытів коло Бардеёва]], [[Русовце]], [[Руська]], [[Свінїце]], [[Свінья]], [[Сватуш]], [[Свержов]], [[Света Марія (окрес Требішов)]], [[Светуше]], [[Світ (місто)]], [[Сеньяковце]], [[Словенска Вес]], [[Словеньска Волова]], [[Смілно]], [[Солнїчка (окрес Требішов)]], [[Спішска Бела]], [[Спішска Стара Весь]], [[Спішска Тепліця]], [[Спішске Быстре]], [[Спішскы Ганушовцї]], [[Спішскый Штявник]], [[Стара Лесна]], [[Стебницька Гута]], [[Стражне]], [[Странє под Татрамі]], [[Стуляны]], [[Суха Долїна]], [[Тарнов]], [[Татранска Яворіна]], [[Ташуля]], [[Тварожна (окрес Кежмарок)]], [[Теръяковце]], [[Тісінець]], [[Тырнава]], [[Топорец]], [[Трочаны]], [[Тугріна]], [[Тулчік]], [[Тураны над Ондавов]], [[Удавске]], [[Фінтїце]], [[Форбасы]], [[Фрічковцї]], [[Фрічовце]], [[Хмелёв]], [[Хмелёвец]], [[Хмельніця]], [[Хміньянска Нова Вес]], [[Хміньянске Якубовані]], [[Хміняні]], [[Цейков (окрес Требішов)]], [[Челёвце (окрес Пряшів)]], [[Червені Клаштор]], [[Червенїца]], [[Чергов]], [[Черна (Кошіцькый край)]], [[Черноє]], [[Чернохов]], [[Шаріська Поруба]], [[Шаріська Трстєна]], [[Шаріське Богдановце]], [[Швабовце]], [[Шіба]], [[Шіндльяр]], [[Шіроке]], [[Штвола]], [[Штєфановце (окрес Пряшів)]], [[Штрба]], [[Шунява]], [[Яблонь]], [[Янов (окрес Пряшів)]], [[Яновік]], [[Яновце (окрес Попрад)]], [[Яновцї]], [[Ясенів]] # окресы, краї Словакії: [[Окрес Бановцї над Бебравов]], [[Окрес Баньска Бістріця]], [[Окрес Баньска Штявніця]], [[Окрес Битча]], [[Окрес Братїслава I]], [[Окрес Братїслава II]], [[Окрес Братїслава III]], [[Окрес Братїслава IV]], [[Окрес Братїслава V]], [[Окрес Брезно]], [[Окрес Великый Кртіш]], [[Окрес Глоговець]], [[Окрес Ґаланта]], [[Окрес Детва]], [[Окрес Долный Кубін]], [[Окрес Дунайска Стреда]], [[Окрес Жарновіця]], [[Окрес Жіліна]], [[Окрес Жяр над Гроном]], [[Окрес Зволен]], [[Окрес Златї Моравцї]], [[Окрес Ілава]], [[Окрес Кисуцьке Нове Место]], [[Окрес Комарно]], [[Окрес Кошіцї I]], [[Окрес Кошіцї II]], [[Окрес Кошіцї III]], [[Окрес Кошіцї IV]], [[Окрес Кошіцї-околіця]], [[Окрес Крупіна]], [[Окрес Левіцї]], [[Окрес Ліптовскый Мікулаш]], [[Окрес Лученєц]], [[Окрес Малацькы]], [[Окрес Мартін]], [[Окрес Миява]], [[Окрес Наместово]], [[Окрес Нїтра]], [[Окрес Нове Место над Вагом]], [[Окрес Партізаньске]], [[Окрес Пезінок]], [[Окрес Пєщаны]], [[Окрес Поважска Бістріця]], [[Окрес Полтар]], [[Окрес Попрад]], [[Окрес Прєвідза]], [[Окрес Пухов]], [[Окрес Ревуця]], [[Окрес Рімавска Собота]], [[Окрес Ружомберок]], [[Окрес Сенець]], [[Окрес Скаліця]], [[Окрес Тврдошін]], [[Окрес Топольчаны]], [[Окрес Тренчін]], [[Окрес Турчаньскы Тепліцї]], [[Окрес Чадця]], [[Окрес Шаля]], [[Банскобыстріцькый край]], [[Братїславскый край]], [[Жіліньскый край]], [[Тырнавскый край]], [[Тренчаньскый край]] # населені пункты Украйины: [[Арсеновичі]], [[Байківцї]], [[Батурин]], [[Бахів]], [[Бискӯв]], [[Битень]], [[Білашів]], [[Білин]], [[Біляковка]], [[Бойкы (Сумська Область)]], [[Борщівка]], [[Бруховичі]], [[Будище]], [[Буркут (Украйина)]], [[Великый Порськ]], [[Велицьк]], [[Верба (Дубеньскый район)]], [[Вербка]], [[Вівчицьк]], [[Відродженя (Покровськый район)]], [[Вінницькі Хуторы]], [[Віпчоє]], [[Высші Лубянкы]], [[Волова (Верховинськый район)]], [[Волошкы]], [[Воля (Ковельскый район)]], [[Воля-Ковельська]], [[Воля-Любитівська]], [[Ворона (Ковельскый район)]], [[Гаёвоє (Кропивницькый район)]], [[Гішин]], [[Голобы]], [[Гончій Брід]], [[Городище]], [[Горохів]], [[Горуцька]], [[Гредькы]], [[Гривяткы]], [[Грынява]], [[Грушівка (Ковельскый район)]], [[Гулівка]], [[Дарівка (Ковельскый район)]], [[Діброва (Ковельскый район)]], [[Дмитрӯвка (Горловськый район)]], [[Добровеличковка]], [[Довгоносы]], [[Довжа́нськ]], [[Доротище]], [[Дроздны]], [[Дубове (Ковельскый район)]], [[Дулова Вес]], [[Жытомир]], [[Жмудче]], [[Завадка (Самбӯрьскый район)]], [[Запоріжя]], [[Зарічноє (Стрыйськый район)]], [[Зарічя]], [[Заячівка]], [[Згары]], [[Зелена]], [[Зелена (Дністровськый район)]], [[Зимно]], [[Зубриця]], [[Ивановці (Дністровськый район)]], [[Іванівка]], [[Кадіївка]], [[Калинівка]], [[Калиновник]], [[Калуш]], [[Калюс (Украйина)]], [[Камянець-Подольскый]], [[Камяньске]], [[Кашівка]], [[Ківерцї]], [[Клехӯвка]], [[Кобакы]], [[Кобасна (село)]], [[Кобылы (окрес Бардеёв)]], [[Ковель]], [[Козаковка (Болеховська вароська рада)]], [[Козлиничі]], [[Колодниця]], [[Колодяжне]], [[Коломыя]], [[Копачі]], [[Коростень]], [[Костопӱль]], [[Костянтинівка]], [[Кошмак]], [[Краматорьск]], [[Красноїльськ]], [[Красноволя]], [[Краснодубя]], [[Кременчук]], [[Кривлин]], [[Кривый Ріг]], [[Кричевичі]], [[Кропивницькый]], [[Кругель]], [[Крушинка]], [[Крынкы (Херсоньска область)]], [[Кухары]], [[Кухче]], [[Лапны]], [[Летичӱв]], [[Лиман]], [[Липа (Калуськый район)]], [[Лисичаньск]], [[Лімна]], [[Ломачанка]], [[Лопушня (Ивано-Франкӱвська область)]], [[Луганьск]], [[Лужкы (Калуськый район)]], [[Луківка]], [[Луцьк]], [[Любитів]], [[Люблинець]], [[Любомль]], [[Любче]], [[Майдан (Ковельскый район)]], [[Макіївка]], [[Максимець]], [[Малый Порськ]], [[Малый Тартолц (село)]], [[Малый Узинь]], [[Маріуполь]], [[Маръянівка]], [[Межовоє (Покровськый район)]], [[Мелітополь]], [[Мельниця]], [[Миколаїв]], [[Мирин]], [[Мислина]], [[Мізоч]], [[Мыта]], [[Мощена]], [[Ніжин]], [[Німшин]], [[Нїкополь]], [[Нововолиньск]], [[Новы Кошары]], [[Новый Мосир]], [[Нужель]], [[Облапы]], [[Одеса]], [[Озерне]], [[Олександрія]], [[Орява]], [[Очеретино]], [[Павлоград]], [[Панка]], [[Партізаньске (Україна)]], [[Первомайськ]], [[Перевалы]], [[Переможноє (Львӱвська область)]], [[Перковичі]], [[Підлїсы]], [[Підріжя]], [[Пісочне]], [[Пістинь]], [[Поворськ]], [[Погінькы]], [[Покровск]], [[Полтава]], [[По̄ляна (Самбӯрськый район)]], [[Поповичі]], [[Прилукы]], [[Пудпӯльноє]], [[Путила]], [[Радошин]], [[Рожище]], [[Рокытниця]], [[Рубіжне]], [[Рудка-Мириньска]], [[Самар]], [[Сарата (Чернівецька область)]], [[Свидникы]], [[Світле]], [[Селище (Звенигородьскый район)]], [[Селідово]], [[Сергії]], [[Ситовичі]], [[Сільце]], [[Сїверьскодонецьк]], [[Скулин]], [[Словяньск]], [[Смереків]], [[Смига]], [[Сміла]], [[Соледар]], [[Соленоє (Покровськый район)]], [[Солотвин]], [[Сопот]], [[Стары Кошары]], [[Старый Мосир]], [[Старомлиновка]], [[Стеблї]], [[Стрілецькоє (Яворовскый район)]], [[Стрый (город)]], [[Суботӯв]], [[Тернопіль]], [[Тойкут]], [[Троянда (село)]], [[Турійськ]], [[Удобноє (Украйина)]], [[Углы]], [[Украйинськоє (Хмільницькый район)]], [[Умань]], [[Устилуг]], [[Уховецьк]], [[Херсон]], [[Хітарь]], [[Хмельницькый]], [[Хрустальный]], [[Цвітова (Калуськый район)]], [[Черемошне]], [[Черкасы]], [[Черкасы (Ковельскый район)]], [[Чернівцї]], [[Чернїгів]], [[Чистякове]], [[Шептіцькый]], [[Шкурат]], [[Шостка]], [[Ясінь (село)]] # районы, области Украйины: [[Біляївськый район (Одеська область)]], [[Выжницькый район]], [[Володимирьскый район]], [[Горохівскый район]], [[Донецькый район]], [[Калуськый район]], [[Камінь-Кашырскый район]], [[Ківерцівскый район]], [[Ковельскый район]], [[Кременецькый раён]], [[Локачиньскый район]], [[Луцькый район]], [[Луцькый район (1940—2020)]], [[Любешівскый район]], [[Любомльскый район]], [[Маневицькый район]], [[Ніжинськый район]], [[Ратнівскый район]], [[Ровненськый район]], [[Рожищеньскый район]], [[Старовижівскый район]], [[Сумськый район (1923—2020)]], [[Турійскый район]], [[Херсонськый район]], [[Хотинськый район]], [[Чернівецькый район]], [[Чернігӱвськый район]], [[Шацькый район]], [[Яворівскый раён]], [[Жытомирьска область]], [[Запорізька область]], [[Ивано-Франкӱвська область]], [[Кіровоградьска область]], [[Луганьска область]], [[Миколаївска область]], [[Полтавска область]], [[Рівненьска область]], [[Сумска область]], [[Тернопільска область]], [[Харьковска область]], [[Херсоньска область]], [[Хмельницька область]], [[Черкаска область]], [[Чернівецька область]], [[Чернїгівска область]] # населені пункты инде на світі: [[Берегы (повіт Татраньскый)]], [[Білкіно]], [[Быстриця (варош)]], [[Боратинець Руські]], [[Бразавіль]], [[Бӯзінґен-ам-Гохрин]], [[Валя-Сяке (Сатмар)]], [[Варош (село)]], [[Вау (Южный Судан)]], [[Вая (варош)]], [[Велика (Чорна Гора)]], [[Великоє Солдатьскоє]], [[Веліко Тьрново]], [[Вера]], [[Вестфілд (Вісконсин)]], [[Винковачки Бановци]], [[Вирьхньый Віков]], [[Вірово]], [[Войшкі]], [[Вулканешты (варош)]], [[Габош]], [[Герінґсдорф]], [[Главный град Подґориця]], [[Годишево]], [[Голубля]], [[Голя (повіт Біла Пудляська)]], [[Городець]], [[Городіськ]], [[Грабарка]], [[Грабово (Томпоєвци)]], [[Грабувець]], [[Гусине]], [[Гусине (община)]], [[Ґданьск]], [[Ґолдап]], [[Ґруйиць]], [[Дивосело]], [[Донгхой]], [[Дравастара]], [[Дрельє]], [[Дрокія]], [[Дунай (Тверьска область)]], [[Енч]], [[Ерфурт]], [[Ефориє Норд]], [[Жерчици]], [[Завикі]], [[Заґреб]], [[Зеніця]], [[Злынка (Росія)]], [[Знаменськоє (Чечня)]], [[Ильїч (Темрюцькый район)]], [[Йеріхон]], [[Кагіра]], [[Кайла (Румыния)]], [[Канюкі]], [[Капске Місто]], [[Караджічево]], [[Каракалпакстан (варощик)]], [[Катрун]], [[Кедайняй]], [[Керестур]], [[Кишинёв (муніципій)]], [[Кіншаса]], [[Кіров (Гомельська область)]], [[Кіш (Хормозган)]], [[Климово (Брянська область)]], [[Кнорыды]], [[Кодань]], [[Кожаны (Подляшье)]], [[Колорадо-Спрінґс]], [[Колут]], [[Кольчин (Люблінськоє Воєводство)]], [[Корека]], [[Короґ]], [[Косово Руське]], [[Костёва]], [[Котор (община)]], [[Краёва]], [[Краков]], [[Круче]], [[Кстово]], [[Курыціба]], [[Курьск]], [[Леово]], [[Лисово]], [[Ліпско]], [[Ліхтенштейні]], [[Лорев]], [[Лугачовіці]], [[Любанішта]], [[Любінь (Люблінськоє воєводство)]], [[Макаркі]], [[Маркушица]], [[Маруа]], [[Меджуречье (Рудо)]], [[Мельник]], [[Меммінґен]], [[Мессіна]], [[Метех]], [[Мичків]], [[Мірошовиці]], [[Мнихів]], [[Мокроє (Пудляшшя)]], [[Мотоль]], [[Мукачово (Башкортостан)]] (+ [[Мукачово (значеня)]]), [[Мурино (Ленінградьска область)]], [[Муром]], [[Найробі]], [[Намӱр]], [[Наройкі]], [[Негославци]], [[Неґловиці]], [[Неґотін (Сербія)]], [[Недзиця]], [[Недзиця-Замок]], [[Несвіжь (Білорусь)]], [[Неум (община)]], [[Нижнїй Новгород]], [[Нікозія]], [[Ніш]], [[Нова Ястрябка]], [[Новый Бор]], [[Нурець]], [[Ньїрьлуґош]], [[Обуда (Будапешт)]], [[Ондриянкі]], [[Орша]], [[Осло]], [[Острово]], [[Павлы]], [[Пама]], [[Паріж]], [[Пачетин]], [[Пенза]], [[Первомайськ (Росія)]], [[Перно]], [[Персенеж]], [[Пётровіце]], [[Подґоріца]], [[Полошково]], [[Посада Рыботицька]], [[Приморьск (Калінінґрадьска область)]], [[Приполярный]], [[Провідєнія]], [[Прошовиці]], [[Пудхащовый (сільськоє поселеня Кубань)]], [[Пустоє (хутор)]], [[Райськ]], [[Ріксґрансен]], [[Рогавка]], [[Рогово]], [[Ропчиці]], [[Румынешті (Ботошань)]], [[Руськоє Порічноє]], [[Рухну (село)]], [[Рыболы]], [[Сібінь]], [[Сабадсалаш]], [[Савіце Руськє]], [[Сатмарчеке]], [[Світлогорськ (Гомельська область)]], [[Сент-Пол (Аляска)]], [[Серочин]], [[Силиго]], [[Синеморец]], [[Сызрань]], [[Слохі]], [[Смоленьск]], [[Софія]], [[Сріємске Лазе]], [[Стара Корнiця]], [[Старе Село]], [[Старый Оскiл]], [[Сток Руські]], [[Сукобін]], [[Сукпак]], [[Сутоморе]], [[Такош (село)]], [[Тарпа]], [[Тегеран]], [[Телеханы]], [[Телушкi]], [[Темір (варош)]], [[Тірана]], [[Тісауйварош]], [[Тіхвін]], [[Топілець]], [[Торсгавн]], [[Тростянка]], [[Трпіня]], [[Туймазы]], [[Туркменобад]], [[Тюмень]], [[Угерськоє Градіштє]], [[Ӱйрек]], [[Улцинь]], [[Улцинь (община)]], [[Уральськ]], [[Ушка (село)]], [[Феріче (Бігор)]], [[Фоча (субреґіон)]], [[Фрамнас (Норрботен)]], [[Ханты-Мансійськ]], [[Харъяга (селище)]], [[Хащі (Польска)]], [[Хеб]], [[Хохлы (Орловська область)]], [[Хошимин]], [[Цвылёво (село)]], [[Цун]], [[Чаковци]], [[Черевкі]], [[Чобанка]], [[Чорна Веліка]], [[Чорна Середня]], [[Чорна Церьковна]], [[Чоснувка]], [[Чреба]], [[Шарлотта Амалія]], [[Шанґгай]], [[Шверін]], [[Шымкент]], [[Шладмінґ]], [[Штрібро]], [[Ягуштово]], [[Ялова (Турція)]], [[Яналіф (село)]], [[Ярослав (варош)]], [[Ярославль]], [[Ярчӯв]], [[Ясло]] # другі адміністративні єдиниці: [[Край Блекiнге]], [[Край Гавлеборг]], [[Край Готланд]], [[Край Даларна]], [[Край Кальмар]], [[Край Кроноберг]], [[Край Норботтен]], [[Край Сконе]], [[Край Халланд]], [[Край Штокголм]], [[Гомельська область]], [[Гродненська область]], [[Ґолдапскый Повіт]], [[Карачаєво-Черкесія]], [[Комі-Пермяцькый округ]], [[Костанайська область]], [[Курська область]], [[Кустендільска область]], [[Кызылордынська область]], [[Лодзькоє воєводство]], [[Мангыстауська область]], [[Мінська область]], [[Модрушско-Фиумска Жупа]], [[Московська ґубернія]], [[Нормандія]], [[Общины Чорной Горы]], [[Округ Рашка]], [[Округ Ряшӯв]], [[Перемышльскый повіт]], [[Перніцька область]], [[Псковська область]], [[Райнланд-Фалц]], [[Републіка Абхазія]], [[Републіка Адыґея]], [[Републіка Алтай]], [[Републіка Бурятія]], [[Републіка Даґестан]], [[Републіка Калмыкія]], [[Реґіон Чубу]], [[Реґіони Мадярщини]], [[Сабольч-Сатмар-Береґ]], [[Саксен-Ваймар]], [[Сасько-Ангалт]], [[Севернє Поріня-Вестфалія]], [[Угерскоє Градіштє (окрес)]] --[[Хоснователь:Engelseziekte|Engelseziekte]] ([[Діскузія з хоснователём:Engelseziekte|діскусія]]) 02:22, 23 октобра 2026 (CEST) :Дуже м вдячный за таку монументалну роботу! Даякоє такоє харіня, хоть само собов не натулько ґенералноє, мав єм на гадці щи у своюй проґрамі в кандидатурі на адміністраторську позицію. Ипен моя ідея ся збулша ограничовала куртыми, неінформативными вадь невікіпедичными статями за поселеня, перекопіровані з украйинської Вікіпедії без держаня стандартув Вікіпедії, айбо сесе сто раз май ліпша понука. :Хоть на першый позур исе ся видит радикалным ступляйом, айбо в довгострочнуй перспективі вун безсомнівно буде на хосен. Ліпше мати менше статий, айбо высокої кваліты ги ворох стыржнюв и, перебачте, смітя. :Маву лиш єдну пропозицію за сесь испис: вижу, ож до нього трафили статі за [[Краков|Кракув]], [[Лайпціґ]], [[Мнихів|Мінхен]], [[Паріж]], [[Софія|Софію]], [[Тегеран]] и [[Тірана|Тірану]]; за мене тото доста важні вароші (а подакотрі з них щи й столиці и скорше всього сут у исписови „статий, котрі бы мала мати кажджа Вікіпедія“), котрі бым пропоновав вмісто стираня уліпшити&nbsp;— хоть бы піціцько, вбы ся не пудняла рука їх утерти гет. Пару такых варошув уже ми ся дало „утягнути“ (з майсвіжого тото, наприклад, [[Соул]]). Много часу бы, думаву, не взяло, айбо вартало бы того. Узяв бым ся за них даже лично. :А попри йсе&nbsp;— цілком пуддержуву. <span style="border-bottom:2px solid var(--color-progressive);border-radius: 4px;padding:4px;background-color:color-mix(in srgb, var(--color-base) 10%, transparent)">[[User:Flipdot|Flipdot]]</span> [[User talk:Flipdot|(дискусія)]] 02:51, 23 октобра 2026 (CEST) ::(Пропустив єм ищи [[Шанґгай]].) <span style="border-bottom:2px solid var(--color-progressive);border-radius: 3px;padding:3px;background-color:color-mix(in srgb, var(--color-base) 10%, transparent)">[[User:Flipdot|Flipdot]]</span> [[User talk:Flipdot|(дискусія)]] 02:55, 23 октобра 2026 (CEST) == Русинська література (36) == Сесі статі бы мали описовати книгы, айбо посправді подают лиш рудиментарні дані, наприклад: {{Цитат|'''Азбукарня''' - книга поезії про дїти і молодеж од Штефана Сухого. Выдана в роцї 1994.}} Розширив им [[Зелена фатаморґана|єдну сяку статю]], за котру мож было найти критичні матеріалы. За другі книгы ми ся нич не дало доглядати. Докі не є можности написати окремі повноцінні статі, доста буде того, ож сесі титулы з роками выданя названі у біоґрафіях їх авторув, а зато пропоную сякі «вічні стыржні» закрыти. : [[Азбукарня]], [[Аспірін]], [[Аура (книга поезії)]], [[Байкарёвы думы]], [[Байкы-забавляйкы]], [[Бескидьскы співы]], [[Венец стихотворений]], [[Гуслї з явора]], [[Енді сідать на машыну вічности]], [[Єдно виданіє]], [[Жменї родной землї]], [[Квіткы з моёй загородкы]], [[Мамо куп мі книжку]], [[Манна і оскомина]], [[Молитва русина]], [[Мудрость жывота]], [[Не ганьб ся, Русине!]], [[О камюньскых майстрах]], [[Пасхальный дар]], [[Песник для маковецкой руской детви]], [[Під русиньскым небом]], [[Після дождя — сонце]], [[Приповідкова лучка]], [[Русине, віруй!]], [[Русиньскы арабескы]], [[Русиньскый співник]], [[Сад русинської поезії]], [[Слон на Кычарї]], [[Сповідь Русина]], [[Тямте нас!]], [[Цукрикы з материнськов наповнянков]], [[Юрковы пригоды]], [[Як біда Русинів з дому выганяла]], [[Як Руснакы релаксують]] --[[Хоснователь:Engelseziekte|Engelseziekte]] ([[Діскузія з хоснователём:Engelseziekte|діскусія]]) 02:22, 23 октобра 2026 (CEST) :Аж в ушыткых авторув у статях уже сут споминкы за йсі вытворы, та не вижу причины не пуддержати стираня сих стыржнюв. Булшина з сих видав щи й висят уд самого выхода русинської Вікіпедії з Інкубатора… <span style="border-bottom:2px solid var(--color-progressive);border-radius: 4px;padding:4px;background-color:color-mix(in srgb, var(--color-base) 10%, transparent)">[[User:Flipdot|Flipdot]]</span> [[User talk:Flipdot|(дискусія)]] 02:32, 23 октобра 2026 (CEST) == Чеперушкы (44) == Чеперушкы бы ся мали хосновати там, де ''на Русинськуй Вікіпедії'' (не на Украйинськуй!) є дакулько статий из близкыми назвами. Зато пропоную стерти: # чеперушкы, де є лем єден живый мотузок (авадь ни єдного); часто сесе фактично словникові статі, айбо [[:en:WP:WINAD|Вікіпедія не є словник]]: [[Боб (значеня)]], [[Бусхьаки]], [[Документ]], [[Документація]], [[Жарновець]], [[Жилїзный Хрест (значеня)]], [[Круглый (значеня)]], [[Лексикон (чеперушка)]], [[Ліхтенштайн (значіня)]], [[Марс (чеперушка)]], [[Нео]], [[Николай II.]], [[Палестина (чеперушка)]], [[Паралела (чеперушка)]], [[Подґоріца (чеперушка)]], [[Поліморфізм]], [[Постіль (значеня)]], [[Продукція]], [[Руда (значеня)]], [[Склад (значеня)]], [[Словеньско (чеперушка)]], [[Схізма (чеперушка)]], [[Тайван (чеперушка)]], [[Телевізія]], [[Торкы (значеня)]], [[Транспорт]], [[Турі]], [[Украйина (значеня)]], [[Форд]], [[Час (значеня)]], [[Шаш (значеня)]], [[Шаян (значеня)]], [[Юпітер (чеперушка)]], [[Яналіф]], [[Ґрадус (чеперушка)]] # спискы біоґрафій из єдным имньом вадь фамілійов; туй ліпше схосновати гляданя вадь функцію [[Шпеціална:Покажчик за початком назви|Вшыткы сторінкы з початком назв]], а сякі титулы мают подавати інформацію за само имня/фамілію: [[Джон]], [[Евгений]], [[Иван]], [[Йоанн]], [[Йоганн]], [[Николай]], [[Павел]], [[Петер]], [[Поливка]] --[[Хоснователь:Engelseziekte|Engelseziekte]] ([[Діскузія з хоснователём:Engelseziekte|діскусія]]) 02:22, 23 октобра 2026 (CEST) :Як и з другыма двома понуками&nbsp;— маєте мою повну пудпору тай кооперацію. <span style="border-bottom:2px solid var(--color-progressive);border-radius: 4px;padding:4px;background-color:color-mix(in srgb, var(--color-base) 10%, transparent)">[[User:Flipdot|Flipdot]]</span> [[User talk:Flipdot|(дискусія)]] 02:52, 23 октобра 2026 (CEST) __NEWSECTIONLINK__ [[Катеґорія:Вікіпедія]] == Біоґрафічні стыржні (75+) == Додатком ид другым номінаціям бым ищи подав сякі біоґрафічні стыржні, котрі ся за рокы не розвинули до повноцінных статий: : [[Basshunter]], [[Александер Тарасов]], [[Алі Ібн Якхъя]], [[Андре Ґоміс]], [[Андрес Інієста]], [[Валерій Леонтьев]], [[Гєшем Наджафзадє]], [[Ґарет Бейл]], [[Ґеорґ Фрідріх Гендел]], [[Дашгын Ґюльмамедов]], [[Деніс Суарез]], [[Дербак Володимир]], [[Джон Бонем]], [[Дідик, Микула Анатолович]], [[Емiнем]], [[Еріх Муравскый]], [[Жерард Деулофеу]], [[Жерард Піке]], [[Жорді Алба]], [[Иско]], [[Іван Ракітіч]], [[Лаура Алонсо Падін]], [[Ліонел Месі]], [[Луіс Алберто Суарез]], [[Лукас Дінь]], [[Макс Штірнер]], [[Марк-Андре тер Штеґен]], [[Мартін Гавелка]], [[Матео Ковачич]], [[Микола Лисенко]], [[Микулаш Дзурінда]], [[Міґель де Сервантес]], [[Наґіб Магфуз]], [[Настя Ивлєєва]], [[Начо (фотбаліста)]], [[Нелсон Семедо]], [[Ніл Армстронґ]], [[Павло Маскалик]], [[Павол Пенкса]], [[Паулінё]], [[Пауль Станґ]], [[Петер Пучек]], [[Петро Михайлович Кралюк]], [[Петро Оґірко]], [[Понтий Пилат]], [[Публій Овідій Насо]], [[Райми, Али]], [[Рафаель Алькантара]], [[Роза Луксембурґ]], [[Сара Бернар]], [[Святослав I. Іґоревіч]], [[Сергій Татусяк]], [[Серґей Прокудин-Ґорский]], [[Серхіо Бускетс]], [[Серхіо Рамос]], [[Сімеон II]], [[Сінан]], [[Стенлі Кубрік]], [[Сулейман Пышный]], [[Тарас Шевченко]], [[Тім Бернерс-Лі]], [[Тoшірo Міфунe]], [[Умм Кулсум]], [[Усман Дембеле]], [[Федеріко Фелліні]], [[Федор Івановіч Тютчєв]], [[Ференц Пушкаш]], [[Фернан Маґеллан]], [[Фішер, Елза]], [[Франсіско Ґойя]], [[Франсуа Олланд]], [[Франц Боас]], [[Френк Ллойд Райт]], [[Фрідріх Ніцше]], [[Хавієр Маскерано]], [[Шарл де Ґолл]], [[Чанакя]], [[Ян Муха (1982)]] @[[Хоснователь:Eurohunter|Eurohunter]] вижу, ож вы активно редаґуєте статю за Basshunter’а, айбо ци плануєте написати булше до біоґрафії? [[Хоснователь:Engelseziekte|Engelseziekte]] ([[Діскузія з хоснователём:Engelseziekte|діскусія]]) 16:36, 23 октобра 2026 (CEST) : @[[Хоснователь:Engelseziekte|Хоснователь]] I could try to add something. Would you help with translations? [[Хоснователь:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Діскузія з хоснователём:Eurohunter|діскусія]]) 16:54, 23 октобра 2026 (CEST) ::I could help with that. Even a short sourced overview would be sufficient. [[Хоснователь:Engelseziekte|Engelseziekte]] ([[Діскузія з хоснователём:Engelseziekte|діскусія]]) 16:58, 23 октобра 2026 (CEST) == Стыржні за земле- и народопис (100+) == Ищи єден додаток ид номінаціям — стыржні из ушилиякых областий фізичної, културної ґеоґрафії, етнолоґії: # фізична ґеоґрафія: [[Адршпашскы скалы]], [[Андаліeн]], [[Балканіды]], [[Бамако]], [[Білоґрадчіцке скалне місто]], [[Біoбіo (ріка)]], [[Быстрый (приток Боржавы)]], [[Блудны скалы]], [[Божы очі]], [[Божый міст]], [[Великы озера]], [[Вигорлат (верх)]], [[Ворота до пекла]], [[Ганё (острӱв)]], [[Грон (ріка)]], [[Ґуаятірі]][[Деветашка яскыня]], [[Думен (гора)]], [[Ірьске море]], [[Калабрія]], [[Калагарі]], [[Камінны грибы]], [[Каракум]], [[Карібске море]], [[Карськоє море]], [[Каспіцьке море]], [[Керкена]], [[Кілва (острӱв)]], [[Кратер]], [[Кюрасао]], [[Лазещина (ріка)]], [[Лядова (ріка)]], [[Міссісіпі (ріка)]], [[Марта-Марґаріта (остров)]], [[Мелницькы піраміды]], [[Мурава (ріка)]], [[Нєва]], [[Ніл]], [[Нішава (ріка)]], [[Ніґер (ріка)]], [[Низкы Бескиды]], [[Ослава]], [[Остров Мен]], [[Параґвай (ріка)]] + [[Параґвай (чеперушка)]]), [[Побиты каміня]], [[Поріча]], [[Порт]], [[Праховскы скалы]], [[Припять (ріка)]] + [[Припять]] (чеперушка), [[Ропа (ріка)]], [[Сасьска Швейцарія]], [[Северный Опасный Риф]], [[Сейна]], [[Скалисты горы]], [[Стобскы піраміды]], [[Сульовскы скалы]], [[Тібет]], [[Фіньскый залив]], [[Фаєрьскы островы]], [[Фрушка гора]], [[Халкідікі]], [[Чорне море]], [[Ясьолка]] # реґіоны: [[Буджак]], [[Ґібралтар]], [[Ґмина]], [[Дубай (емірат)]], [[Емірат]], [[Западна Европа]], [[Країна]], [[Лабірщіна]], [[Мараморош (реґіон)]], [[Марз]], [[Область]], [[Покутя]], [[Прекмуря]], [[Реґіон]], [[Середня Африка]], [[Слобожанщіна]], [[Феццан]], [[Шкандінавія]], [[Южна Африка (реґіон)]] # народы (вкл. історичных): [[Болгары у Росії]], [[Галомачі]], [[Ґрузіны]], [[Зулкадары]], [[Мапуче]], [[Молдаване]], [[Монґолы]], [[Осы (племня)]], [[Поморяны (народ)]], [[Сибирськый старожительскый народ]], [[Слобожане]], [[Словакы]], [[Сотаци]], [[Торкы]], [[Туранци]], [[Украйинці у Туркменістанови]], [[Циґане]], [[Чалдоны]], [[Черезпеняны]], [[Чехы (племня)]], # языкы: [[Абау]], [[Абхазьскый язык]], [[Албаньскый язык]], [[Апма]], [[Ґрецькый алфавіт]], [[Комі-пермяцькый язык]], [[Корейскый язык]], [[Лідневі]], [[Литовскый язык]], [[Монґольскый язык]], [[Нижнёлужіцькый язык]], [[Перзьскый язык]], [[Сибирськый говур]], [[Словіньскый язык]], [[Тамільскый язык]], [[Турецькый язык]], [[Уралскы языкы]], [[Чеськый алфавіт]], [[Шкандінавскы языкы]] [[Хоснователь:Engelseziekte|Engelseziekte]] ([[Діскузія з хоснователём:Engelseziekte|діскусія]]) 16:56, 23 октобра 2026 (CEST) :Узяв бым ся май пак переробити подакотрі статі за языкы, айбо уже м си набрав тых дакулько варошув, та пуддержуву стираня сих стыржнюв, а в близкуй будучности, надіву ся, подарит ми ся котрісь из них нормално переписати заново. [[Хоснователь:Flipdot|Flipdot]] ([[Діскузія з хоснователём:Flipdot|діскусія]]) 20:38, 23 октобра 2026 (CEST) == Стыржні за історію (28) == Ищи бым хотів номіновати аналоґічні „вічні стыржні“ з области історії: : [[Битка коло Гуменного]], [[Ґедиміновичі]], [[Ґенералноє Ґубернаторство (Німицько)]], [[Доба]], [[Єттішар]], [[Князь Лаборець]], [[Краины Осѣ]], [[Кубанська Рада]], [[Молдавскый Гусарскый Полк]], [[Німицька инвазия у Люксембурґ]], [[Народы моря]], [[Норік]], [[Орда]], [[Парціум]], [[Пудкарпатьска краёва орґанізація КПЧ]], [[Ракоці]], [[Рейхспрезидент]], [[Република Жулияна]], [[Род Сас]], [[Російска імперія]], [[Список кралїв Кенту]], [[Серьбско-косовска кріза (2022)]], [[Словеньска Советьска Републіка]], [[Стратклайд]], [[Татарьскы удары]], [[Третє болгарьске царьство]], [[УПА-Запад]], [[Холодна война]] [[Хоснователь:Engelseziekte|Engelseziekte]] ([[Діскузія з хоснователём:Engelseziekte|діскусія]]) 17:07, 23 октобра 2026 (CEST) :Аналоґічно м за. Так ми ся видит, ож кобы котрісь из сих статий были реално жадані, їх бы кось у будучности переробив и ''парадно'' написав, а в днешньому виді вни лиш будут висіти й дале. [[Хоснователь:Flipdot|Flipdot]] ([[Діскузія з хоснователём:Flipdot|діскусія]]) 20:37, 23 октобра 2026 (CEST) 5mrhnwl7wong7ovvto00voer1rqvh57 Софія 0 10425 175256 175212 2026-10-24T19:43:43Z Flipdot 23893 175256 wikitext text/x-wiki {{В розробку}} {{Otheruses|Софія (чеперушка)}} {{Інфобокс місто |містна назва = {{lang-bg|София}} |штат = Булгарія |обывательство = 1,240,528<ref name="population">{{cite web|title=Население по градове и пол {{!}} Национален статистически институт|url=https://www.nsi.bg/bg/content/2981/население-по-градове-и-пол|website=www.nsi.bg|language=bg|access-date=29 May 2021|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412205552/https://www.nsi.bg/bg/content/2981/%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%BF%D0%BE-%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B5-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D0%BB|url-status=live}}</ref> }} '''Софія''' ({{lang-bg|София}} {{Audio-IPA|Sofia.ogg|[ˈsɔfijə]}}) тото [[столиця]] и майвеликый варош [[Булґарія|Булґарії]]. Лежит у Софійськуй котлині пуд горов Вітоша в западнуй части крайины. Варош покладеный на запад уд рікы Іскар и має повно мінералных жерел. На території днешньої Софії челядь жыла уд 7000.&nbsp;рокув&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е. Варош быв у [[Античнусть|античности]] знамый ги [[Сердіка]]. Його записана історія ся зачинат 29.&nbsp;роком&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е., [[Келтськоє заселеня юговосточної Европы|келтськым]] племньом [[Серды|сердув]]. Бігом занепаду [[Римська імперія|Римської імперії]] на варош нападали [[гуны]], [[візіґоты]], [[авары]] и [[славяне]]. У 809.&nbsp;році [[хан]] [[Крум]] закапчав Сердіку до [[Перша булґарьська імперія|Першої булґарьської імперії]], и вна ся стала перейменована на Средец. В 1018.&nbsp;році [[Візантська імперія]] забрала варош и тым перервала булґарьськоє правліня до 1194.&nbsp;року, кой ун быв наново закапчаный у [[Друга булґарьська імперія|Другу булґарьську імперію]]. Средец став читавым адміністративным, економічным, културным и літературным центром до його завойованя [[Османська імперія|Османськов імперійов]] у 1382. Уд 1530. по 1836.&nbsp;рук Софія была реґіоналнов столицьов [[Румелійськый еялет|Румелійського еялета]], майвеликої тай майважної провінції Османської імперії. Булґарьськоє правліня ся удновило в 1878. Софію убрали столицьов Третьої булґарьської державы на слідувучый рук, што спричинило інтензивный демоґрафічный и економічный руст. Софія тото 14. за величинов варош [[Европська унія|Европської унії]]. Ун обкруженый горами; масивом Вітоша на юзі, [[Люлін]] на западі и [[Балканські горы|Балканськым]] на сівері. Софія&nbsp;— четверта майвысока европська столиця по [[Андора ла Вела|Андорі ла Велі]], [[Сан Маріно]]ви тай [[Мадрід]]ови. Софію называли „трикутом реліґійної терпимости“ завто, ож у нюй храмы трьох світовых реліґій&nbsp;— [[Християнство|християнства]], [[іслам]]а и [[юдаїзм]]а&nbsp;— стоят єден пиля другого: [[Света Неделя]], [[мечеть Баня Баші]] тай [[Софійська сінаґоґа]].<ref>{{Cite web |url=http://www.i-c-d.de/index.php?title=Triangle_of_Religious_Tolerance_(1903) |title=Triangle of Religious Tolerance (1903) – iCulturalDiplomacy |website=www.i-c-d.de |access-date=27 December 2019 |archive-date=27 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127225057/http://i-c-d.de/index.php?title=Triangle_of_Religious_Tolerance_(1903) |url-status=live }}</ref> Недавно сесь „трикут“ ся розшырив до площі и обсягує щи й [[Католицизм|католицькый]] [[Собор сят. Йосифа (Софія)|Собор сят. Йосифа]].<ref>{{Cite web |url=https://theculturetrip.com/europe/bulgaria/articles/10-things-we-can-all-learn-from-bulgarias-square-of-religious-tolerance |title=10 Things We Can all Learn from Bulgaria's Square of Religious Tolerance |date=15 February 2017 |access-date=4 September 2020 |archive-date=29 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929203612/https://theculturetrip.com/europe/bulgaria/articles/10-things-we-can-all-learn-from-bulgarias-square-of-religious-tolerance/ |url-status=live }}</ref> [[Боянська церьков]], важна про [[Булґарьська православна церьков|Булґарьську православну церьков]] и покладена бігом Другої булґарьської імперії, в 1979.&nbsp;році была занесена до исписа Світової дідузнины. У Софії сут Націоналный оперный и балетный театер, Націоналный палац културы, Стадіон имени Василя Левського, Націоналный театер имени Ивана Вазова, Націоналный археолоґічный музей и Сердіцькый амфітеатер. Музей соціалістичного уміня обсягує колекції скулптур и плакатув за жывут у [[Булґарська народна республіка|комуністичнуй Булґарії]].<ref>{{Cite web|url=https://nationalgallery.bg/visiting/museum-of-socialist-art/|title=Museum of Socialist Art – National Gallery|language=en-US|access-date=27 December 2019|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221115804/http://nationalgallery.bg/visiting/museum-of-socialist-art/|url-status=dead}}</ref> Обывательство Софії падало уд 70,000 у кунци 18.&nbsp;стороча до 19,000 у 1870, 11,649 в 1878, а пак зачало рости.<ref name=isotriq>{{cite web |title=История |url=http://www.kmeta.bg/istoriya-2017-05-10 |website=www.kmeta.bg |date=10 May 2017 |access-date=31 October 2018 |archive-date=31 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031214900/http://www.kmeta.bg/istoriya-2017-05-10 |url-status=live }}</ref> На днешнюй площи 500&nbsp;км²<ref name="area total">{{cite web|url=http://www.nsi.bg/nrnm/index.php?ezik=bul&f=8&s=1&date=06.02.2018&e=1&s1=5&c1=1&a1=500000&c=0|title=NATIONAL STATISTICAL INSTITUTE – Information for the area of city of Sofia|website=Nsi.bg|access-date=11 April 2018|archive-date=7 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180207005344/http://www.nsi.bg/nrnm/index.php?ezik=bul&f=8&s=1&date=06.02.2018&e=1&s1=5&c1=1&a1=500000&c=0|url-status=live}}</ref> жыє дас&nbsp;1.28&nbsp;млн чоловік<ref name="population"/>&nbsp;— 17.9% населеня крайины. На привароськуй території Софії (5,723&nbsp;км², 5.16% уд території крайины)<ref name="URBANISED AREAS">{{cite journal |title=CITIES AND THEIR URBANISED AREAS IN THE REPUBLIC OF BULGARIA |page=91 |url=http://www.nsi.bg/sites/default/files/files/publications/URBAN_ENG.pdf |journal=National Statistical Institute |access-date=15 July 2018 |archive-date=15 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180715093754/http://www.nsi.bg/sites/default/files/files/publications/URBAN_ENG.pdf |url-status=live }}</ref> быват дас&nbsp;1.5&nbsp;млн<ref name="Urban area populaton - Budapest">{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/urb_lpop1/default/table?lang=en|title=Eurostat-Sofia urban area population|access-date=24 June 2017|archive-date=3 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903213351/http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|url-status=live}}</ref> Аґломераційна територія Софії ся розтягує на годину пути мотором и тягне ся за гатар у Дімітровґрад у Сербії.<ref>{{cite journal |title=Metropolitan areas in Europe |page=95 |url=http://www.espon-usespon.eu/dane/web_usespon_library_files/1200/de_metroareaeu_2011.pdf |issn=1868-0097 |journal= Der Markt für Wohn- und Wirtschaftsimmobilien in Deutschland Ergebnisse des BBSR-Expertenpanel Immobilienmarkt Nr|access-date=15 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180715094519/http://www.espon-usespon.eu/dane/web_usespon_library_files/1200/de_metroareaeu_2011.pdf |archive-date=15 July 2018 |url-status=dead }}</ref> У аґломерації Софії жыє 1.6&nbsp;млн&nbsp;бывателюв.<ref>{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/met_pjangrp3/default/table?lang=en&category=reg_typ.met.met_demo|website=appsso.eurostat.ec.europa.eu |title=Eurostat – Data Explorer |access-date=21 December 2016 |archive-date=3 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181203055500/http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=met_pjanaggr3&lang=en |url-status=live }}</ref> == Ґалерія == <gallery> StGeorgeRotundaSofia.JPG| Sof.University~1935.jpg| Narsob3.jpg| NationalAssemblySquare.jpg| </gallery> == Референції == {{reflist}} {{Стыржень}} {{Головні міста країн Европы}} [[Катеґорія:Головны міста]] [[Катеґорія:Населены пункты Болгарии]] [[Катеґорія:Міста Булгарії]] [[Катеґорія:Болгария]] 52nneghwsxf1v4kv3cmle89k4grp3zm 175257 175256 2026-10-24T20:50:54Z Flipdot 23893 175257 wikitext text/x-wiki {{В розробку}} {{Otheruses|Софія (чеперушка)}} {{Інфобокс місто |містна назва = {{lang-bg|София}} |штат = Булгарія |обывательство = 1,240,528<ref name="population">{{cite web|title=Население по градове и пол {{!}} Национален статистически институт|url=https://www.nsi.bg/bg/content/2981/население-по-градове-и-пол|website=www.nsi.bg|language=bg|access-date=29 May 2021|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412205552/https://www.nsi.bg/bg/content/2981/%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%BF%D0%BE-%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B5-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D0%BB|url-status=live}}</ref> }} '''Софія''' ({{lang-bg|София}}<ref name="britannica.com">{{cite encyclopedia|<!-- last1=Editors of Britannica| -->title=Sofia|url=http://www.britannica.com/place/Sofia|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|access-date=12 February 2016|date=|archive-date=17 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180917174029/https://www.britannica.com/place/Sofia|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|title=Bulgaria, Hungary, Romania, the Czech Republic, and Slovakia|url=https://books.google.com/books?id=Pf6cAAAAQBAJ&pg=PA9|publisher=Britannica Educational Publishing|isbn=9781615309870|date=1 June 2013|access-date=12 September 2017|archive-date=21 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210221062712/https://books.google.com/books?id=Pf6cAAAAQBAJ&pg=PA9|url-status=live}}</ref> {{Audio-IPA|Sofia.ogg|[ˈsɔfijə]}}) тото [[столиця]] и майвеликый варош [[Булґарія|Булґарії]]. Лежит у Софійськуй котлині пуд горов [[Вітоша]] в западнуй части крайины. Варош покладеный на запад уд рікы [[Іскар]] и має повно мінералных жерел. На території днешньої Софії челядь жыла уд 7000.&nbsp;рокув до&nbsp;н.&nbsp;е. Варош быв у [[Античнусть|античности]] знамый ги [[Сердіка]]. Його записана історія ся зачинат 29.&nbsp;роком&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е., споминком за жывучоє на території племня [[Серды|сердув]]. Бігом занепаду [[Римська імперія|Римської імперії]] на варош нападали [[гуны]], [[візіґоты]], [[авары]] и [[славяне]]. У 809.&nbsp;році [[хан]] [[Крум]] закапчав Сердіку до [[Перша булґарьська імперія|Першої булґарьської імперії]], и вна ся стала перейменована на Средец. В 1018.&nbsp;році [[Візантська імперія]] забрала варош и тым перервала булґарьськоє правліня до 1194.&nbsp;року, кой ун быв наново закапчаный у [[Друга булґарьська імперія|Другу булґарьську імперію]]. Средец став читавым адміністративным, економічным, културным и літературным центром до його завойованя [[Османська імперія|Османськов імперійов]] у 1382. Уд 1530. по 1836.&nbsp;рук Софія была реґіоналнов столицьов [[Румелійськый еялет|Румелійського еялета]], майвеликої тай майважної провінції Османської імперії. Булґарьськоє правліня ся удновило в 1878. Софію убрали столицьов Третьої булґарьської державы на слідувучый рук, што спричинило інтензивный демоґрафічный и економічный руст. Софія тото 14. за величинов варош [[Европська унія|Европської унії]]. Ун обкруженый горами; масивом Вітоша на юзі, [[Люлін]] на западі и [[Балканські горы|Балканськым]] на сівері. Софія&nbsp;— четверта майвысока европська столиця по [[Андора ла Вела|Андорі ла Велі]], [[Сан Маріно]]ви тай [[Мадрід]]ови. Софію называли „трикутом реліґійної терпимости“ завто, ож у нюй храмы трьох світовых реліґій&nbsp;— [[Християнство|християнства]], [[іслам]]а и [[юдаїзм]]а&nbsp;— стоят єден пиля другого: [[Света Неделя]], [[мечеть Баня Баші]] тай [[Софійська сінаґоґа]].<ref>{{Cite web |url=http://www.i-c-d.de/index.php?title=Triangle_of_Religious_Tolerance_(1903) |title=Triangle of Religious Tolerance (1903) – iCulturalDiplomacy |website=www.i-c-d.de |access-date=27 December 2019 |archive-date=27 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127225057/http://i-c-d.de/index.php?title=Triangle_of_Religious_Tolerance_(1903) |url-status=live }}</ref> Недавно сесь „трикут“ ся розшырив до площі и обсягує щи й [[Католицизм|католицькый]] [[Собор сят. Йосифа (Софія)|Собор сят. Йосифа]].<ref>{{Cite web |url=https://theculturetrip.com/europe/bulgaria/articles/10-things-we-can-all-learn-from-bulgarias-square-of-religious-tolerance |title=10 Things We Can all Learn from Bulgaria's Square of Religious Tolerance |date=15 February 2017 |access-date=4 September 2020 |archive-date=29 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929203612/https://theculturetrip.com/europe/bulgaria/articles/10-things-we-can-all-learn-from-bulgarias-square-of-religious-tolerance/ |url-status=live }}</ref> [[Боянська церьков]], важна про [[Булґарьська православна церьков|Булґарьську православну церьков]] и покладена бігом Другої булґарьської імперії, в 1979.&nbsp;році была занесена до исписа Світової дідузнины. У Софії сут Націоналный оперный и балетный театер, Націоналный палац културы, Стадіон имени Василя Левського, Націоналный театер имени Ивана Вазова, Націоналный археолоґічный музей и Сердіцькый амфітеатер. Музей соціалістичного уміня обсягує колекції скулптур и плакатув за жывут у [[Булґарська народна республіка|комуністичнуй Булґарії]].<ref>{{Cite web|url=https://nationalgallery.bg/visiting/museum-of-socialist-art/|title=Museum of Socialist Art – National Gallery|language=en-US|access-date=27 December 2019|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221115804/http://nationalgallery.bg/visiting/museum-of-socialist-art/|url-status=dead}}</ref> Обывательство Софії падало уд 70,000 у кунци 18.&nbsp;стороча до 19,000 у 1870, 11,649 в 1878, а пак зачало рости.<ref name=isotriq>{{cite web |title=История |url=http://www.kmeta.bg/istoriya-2017-05-10 |website=www.kmeta.bg |date=10 May 2017 |access-date=31 October 2018 |archive-date=31 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031214900/http://www.kmeta.bg/istoriya-2017-05-10 |url-status=live }}</ref> На днешнюй площи 500&nbsp;км²<ref name="area total">{{cite web|url=http://www.nsi.bg/nrnm/index.php?ezik=bul&f=8&s=1&date=06.02.2018&e=1&s1=5&c1=1&a1=500000&c=0|title=NATIONAL STATISTICAL INSTITUTE – Information for the area of city of Sofia|website=Nsi.bg|access-date=11 April 2018|archive-date=7 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180207005344/http://www.nsi.bg/nrnm/index.php?ezik=bul&f=8&s=1&date=06.02.2018&e=1&s1=5&c1=1&a1=500000&c=0|url-status=live}}</ref> жыє дас&nbsp;1.28&nbsp;млн чоловік<ref name="population"/>&nbsp;— 17.9% населеня крайины. На привароськуй території Софії (5,723&nbsp;км², 5.16% уд території крайины)<ref name="URBANISED AREAS">{{cite journal |title=CITIES AND THEIR URBANISED AREAS IN THE REPUBLIC OF BULGARIA |page=91 |url=http://www.nsi.bg/sites/default/files/files/publications/URBAN_ENG.pdf |journal=National Statistical Institute |access-date=15 July 2018 |archive-date=15 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180715093754/http://www.nsi.bg/sites/default/files/files/publications/URBAN_ENG.pdf |url-status=live }}</ref> быват дас&nbsp;1.5&nbsp;млн<ref name="Urban area populaton - Budapest">{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/urb_lpop1/default/table?lang=en|title=Eurostat-Sofia urban area population|access-date=24 June 2017|archive-date=3 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903213351/http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|url-status=live}}</ref> Аґломераційна територія Софії ся розтягує на годину пути мотором и тягне ся за гатар у Дімітровґрад у Сербії.<ref>{{cite journal |title=Metropolitan areas in Europe |page=95 |url=http://www.espon-usespon.eu/dane/web_usespon_library_files/1200/de_metroareaeu_2011.pdf |issn=1868-0097 |journal= Der Markt für Wohn- und Wirtschaftsimmobilien in Deutschland Ergebnisse des BBSR-Expertenpanel Immobilienmarkt Nr|access-date=15 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180715094519/http://www.espon-usespon.eu/dane/web_usespon_library_files/1200/de_metroareaeu_2011.pdf |archive-date=15 July 2018 |url-status=dead }}</ref> У аґломерації Софії жыє 1.6&nbsp;млн&nbsp;бывателюв.<ref>{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/met_pjangrp3/default/table?lang=en&category=reg_typ.met.met_demo|website=appsso.eurostat.ec.europa.eu |title=Eurostat – Data Explorer |access-date=21 December 2016 |archive-date=3 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181203055500/http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=met_pjanaggr3&lang=en |url-status=live }}</ref> == Назывкы == [[Файл:Sredets seal 1878.jpg|міні|left|Перша печатка вароша (1878.&nbsp;рук), на котруй написана старобулґарська назывка ''Срѣдецъ''|альт=Градскии управителенъ въ Срѣдецъ.]] Довгый час ся варош кликав Сердіка<ref name="constantine">{{cite book|last1=Grant|first1=Michael|title=The Emperor Constantine|date=211|publisher=Hachette|url=https://books.google.com/books?id=75ChbKPElCwC&pg=PT80|isbn=9781780222806|access-date=12 September 2017|archive-date=18 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818184723/https://books.google.com/books?id=75ChbKPElCwC&pg=PT80|url-status=live}}</ref> ({{Lang-grc|Σαρδική|Sardikē}}; {{Lang-la|Serdica, Sardica}}) за назвов племени сердув, котрі были вадь тракійського,<ref name="britannica.com" /><ref name="tr">{{cite book|last1=Lauwerys|first1=Joseph|title=Education in Cities|date=1970|publisher=Evan's Brothers|isbn=0-415-39291-8|url=https://books.google.com/books?id=xiNjOpwrTBMC&pg=PA315|access-date=12 September 2017|archive-date=11 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200711023915/https://books.google.com/books?id=xiNjOpwrTBMC&pg=PA315|url-status=live}}</ref> вадь келтського,<ref name="The Cambridge Ancient History 1992, page 600">"The Cambridge Ancient History", Volume 3, Part 2: ''The Assyrian and Babylonian Empires and Other States of the Near East, from the Eighth to the Sixth Centuries BC'' by John Boardman, I. E. S. Edwards, E. Sollberger, and N. G. L. Hammond, {{ISBN|0-521-22717-8}}, 1992, p. 600: "In the place of the vanished Treres and Tilataei we find the Serdi for whom there is no evidence before the first century BC. It has for long been supposed on convincing linguistic and archeological grounds that this tribe was of Celtic origin"</ref> вадь мішаного тракійсько-келтського коріня.<ref>Mihailov, G., Thracians, Sofia, 1972, Bulgarian Academy of Sciences, quote in Bulgarian: Името серди е засвидетелствано след келтската инвазия на Балканите. Сердите са от смесен трако-келтски произход.</ref><ref>Popov, D. Thracians, Sofia, p.h. Iztok – Zapad, 2005.</ref> Імператор Марк Улпій Траян (53–117&nbsp;н.&nbsp;е.) назвав варош Ulpia Serdica;<ref name="world">{{cite book|title=World and Its Peoples|date=2010|publisher=Marshall Cavendish |url=https://books.google.com/books?id=b5vHRWp8yqEC&pg=PA1497|isbn=9780761479024|access-date=12 September 2017|archive-date=18 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818225324/https://books.google.com/books?id=b5vHRWp8yqEC&pg=PA1497|url-status=live}}</ref><ref name="books.google.bg">{{cite book|last1=Irina Florov, Nicholas Florov|title=Three-thousand-year-old Hat|date=2001|publisher=Golden Vine Publishers|location=University of Michigan|isbn=0968848702|page=303|url=https://books.google.com/books?id=6kZoAAAAMAAJ|access-date=12 September 2017|archive-date=28 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170928141824/https://books.google.com/books?id=6kZoAAAAMAAJ|url-status=live}}</ref> Ulpia годно ся было выводити уд умбрійського коґната {{Lang-la|lupus}} „вовк“<ref>Julian Bennett, ''Trajan: Optimus Princeps'' (Routledge, 1997), p. 1.</ref> авадь {{Lang-la|vulpes}} „лишка“. Першый письмовый споминок назывкы Serdica вчиненый бігом правліня Марка Улпія Траяна, а послідньый&nbsp;— в 19.&nbsp;сторочу в булґарьськоязычному тексті ги „Сардакіи“. Варош мав ай другі назвы: Сердонполіс ([[Візантськый грецькый язык|візантськый]] {{Lang-grc|Σερδῶν πόλις}} {{Букв}} „варош сердув“) и Тріадіца ({{Lang|grc|Τριάδιτζα}} „Труйця“), зафіксовані у [[Візантська імперія|візантськых]] жерелах и на монетах. Славянська назывка Средец ({{Lang-cu|Срѣдецъ}}), выведена уд {{Lang|2=среда}} „середина“ тай уд назвы Сердіка, першый раз ся споминат на письмі в тексті 11.&nbsp;стороча. Арабськый вандрувник Ідрісі кликав варош Atralisa, а хрестоносці&nbsp;— Strelisa, Stralitsa вадь Stralitsion.<ref>{{cite book|last1=Erwin Anton Gutkind|title=International history of city development|year=1964|publisher=Free Press of Glencoe|location=University of Michigan|edition=8|url=https://books.google.com/books?id=YNsPAQAAMAAJ|access-date=12 September 2017|archive-date=20 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200820032648/https://books.google.com/books?id=YNsPAQAAMAAJ|url-status=live}}</ref> Назывка Софія йде уд Церькви сятої Софії,<ref>{{cite web |url=http://www.milarodino.com/bg/13_centuries/city/sofia_city/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20071219041530/http://www.milarodino.com/bg/13_centuries/city/sofia_city/ |url-status=dead |archive-date=19 December 2007 |title=София |publisher=Мила Родино |language=bg |access-date=14 September 2008 }}</ref> т.&nbsp;є.&nbsp;удповідно уд {{Lang-grc|σοφία|sophía}} „мудрусть“. Така назва ся фіксує в копії Сердіцького Єванґелія, в діалоґови межи двома торговцями з [[Дубровнік]]а (теперь [[Горватія]]) дас&nbsp;1359.&nbsp;року, в Вітоськуй хартії булґарьського царя [[Иван Шішман|Ивана Шішмана]] и в записках [[Дубровніцька республіка|дубровніцького]] купця 1376.&nbsp;року.<ref>{{cite book|title=Encyclopedia Americana|date=1999|publisher=Grolier Incorporated|location=Pennsylvania State University|isbn=0717201317|page=878|edition=25|url=https://books.google.com/books?id=qBhZAAAAYAAJ|access-date=12 September 2017|archive-date=21 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170221234204/https://books.google.com/books?id=QbhZAAAAYAAJ|url-status=live}}</ref> В тых документах варош ся кличе Софія, айбо його бывателі, як и реґіон, кличут ся {{Lang-cu|срѣдечьскои}}, т.&nbsp;є.&nbsp;„средецькі“&nbsp;— так было до 20.&nbsp;стороча. Османы уддали перевагу назывці Софя ({{Lang|2=صوفيه}}). В 1879.&nbsp;році ся спорило, ож яку назывку має мати нова булґарьська столиця, и горожане вчинили комітет из знамых люди, настоювучи на славянськум варіанті. З часом ся выробив компроміс и назывка Софія была офіційно прията про націоналні інституції, а Средец&nbsp;— про адміністративні тай церьковні, докедь пак через рокы не зачала ся хосновати на вшытко „Софія“.<ref>{{cite web|title=History|url=http://sredec-sofia.org/bg/page/38/istoriya|publisher=Capital Municipality|access-date=20 October 2015|archive-date=26 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151226235940/http://sredec-sofia.org/bg/page/38/istoriya|url-status=live}}</ref> == Ґалерія == <gallery> StGeorgeRotundaSofia.JPG| Sof.University~1935.jpg| Narsob3.jpg| NationalAssemblySquare.jpg| </gallery> == Референції == {{reflist}} {{Стыржень}} {{Головні міста країн Европы}} [[Катеґорія:Головны міста]] [[Катеґорія:Населены пункты Болгарии]] [[Катеґорія:Міста Булгарії]] [[Катеґорія:Болгария]] qs33acu0687uivp260fusrlxs6ei1lu 175271 175257 2026-10-25T07:51:44Z Flipdot 23893 175271 wikitext text/x-wiki {{Otheruses|Софія (чеперушка)}} {{Інфобокс місто | штат = Булгарія | назва = Софія | містна_назва = {{lang-bg|София}} | тіп = [[Столиця]] | образок = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/2/2/2 | total_width = 250 | image1 = Panoramic view over central Sofia and the Vitosha Mountain 2017-10-08.jpg | caption1 = Панорама центра Софії з горы [[Вітоша]] | image2 = Cathedral Saint Alexander Nevsky (23997180108).jpg | caption2 = [[Собор сятого Александра Невського]] | image3 = Ivan Vazov National Theatre, Sofia.JPG | caption3 = [[Націоналный театер Ивана Вазова]] | image4 = Independence square, Sofia (2).jpg | caption4 = [[Ларґо, Софія|Ларґо]] | image5 = Royal Palace Sofia.jpg | caption5 = Даколишньый корольськый палац | image6 = Museum of Foreign Artists - panoramio.jpg | caption6 = [[Націонална ґалерія чужоземного уміня]] }} | ерб = BG_Sofia_coa.svg | прапор = BG_Sofia_flag.svg | реґіон = Область Софії | коордінаты = 42°42′N 23°20′E | председа = Василь Терзієв ([[Продължаваме Промяната – Демократична България|ПП-ДБ]]-Спаси София) | тіп_председы = мер | розлога = 500 км² | надморьска_вышка = 500–699 м | обывательство = 1,240,528<ref name="population">{{cite web|title=Население по градове и пол {{!}} Национален статистически институт|url=https://www.nsi.bg/bg/content/2981/население-по-градове-и-пол|website=www.nsi.bg|language=bg|access-date=29 May 2021|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412205552/https://www.nsi.bg/bg/content/2981/%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%BF%D0%BE-%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B5-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D0%BB|url-status=live}}</ref> | густота = 2,500/км² | часове_пасмо = UTC+02:00 ([[EET]])<br>UTC+03:00 ([[EEST]]) | веб = [https://sofia.bg sofia.bg] }} '''Софія''' ({{lang-bg|София}}<ref name="britannica.com">{{cite encyclopedia|<!-- last1=Editors of Britannica| -->title=Sofia|url=http://www.britannica.com/place/Sofia|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|access-date=12 February 2016|date=|archive-date=17 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180917174029/https://www.britannica.com/place/Sofia|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|title=Bulgaria, Hungary, Romania, the Czech Republic, and Slovakia|url=https://books.google.com/books?id=Pf6cAAAAQBAJ&pg=PA9|publisher=Britannica Educational Publishing|isbn=9781615309870|date=1 June 2013|access-date=12 September 2017|archive-date=21 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210221062712/https://books.google.com/books?id=Pf6cAAAAQBAJ&pg=PA9|url-status=live}}</ref> {{Audio-IPA|Sofia.ogg|[ˈsɔfijə]}}) тото [[столиця]] и майвеликый варош [[Булґарія|Булґарії]]. Лежит у Софійськуй котлині пуд горов [[Вітоша]] в западнуй части крайины. Варош покладеный на запад уд рікы [[Іскар]] и має повно мінералных жерел. На території днешньої Софії челядь жыла уд 7000.&nbsp;рокув до&nbsp;н.&nbsp;е. Варош быв у [[Античнусть|античности]] знамый ги [[Сердіка]]. Його записана історія ся зачинат 29.&nbsp;роком&nbsp;до&nbsp;н.&nbsp;е., споминком за жывучоє на території племня [[Серды|сердув]]. Бігом занепаду [[Римська імперія|Римської імперії]] на варош нападали [[гуны]], [[візіґоты]], [[авары]] и [[славяне]]. У 809.&nbsp;році [[хан]] [[Крум]] закапчав Сердіку до [[Перша булґарьська імперія|Першої булґарьської імперії]], и вна ся стала перейменована на Средец. В 1018.&nbsp;році [[Візантська імперія]] забрала варош и тым перервала булґарьськоє правліня до 1194.&nbsp;року, кой ун быв наново закапчаный у [[Друга булґарьська імперія|Другу булґарьську імперію]]. Средец став читавым адміністративным, економічным, културным и літературным центром до його завойованя [[Османська імперія|Османськов імперійов]] у 1382. Уд 1530. по 1836.&nbsp;рук Софія была реґіоналнов столицьов [[Румелійськый еялет|Румелійського еялета]], майвеликої тай майважної провінції Османської імперії. Булґарьськоє правліня ся удновило в 1878. Софію убрали столицьов Третьої булґарьської державы на слідувучый рук, што спричинило інтензивный демоґрафічный и економічный руст. Софія тото 14. за величинов варош [[Европська унія|Европської унії]]. Ун обкруженый горами; масивом Вітоша на юзі, [[Люлін]] на западі и [[Балканські горы|Балканськым]] на сівері. Софія&nbsp;— четверта майвысока европська столиця по [[Андора ла Вела|Андорі ла Велі]], [[Сан Маріно]]ви тай [[Мадрід]]ови. Софію называли „трикутом реліґійної терпимости“ завто, ож у нюй храмы трьох світовых реліґій&nbsp;— [[Християнство|християнства]], [[іслам]]а и [[юдаїзм]]а&nbsp;— стоят єден пиля другого: [[Света Неделя]], [[мечеть Баня Баші]] тай [[Софійська сінаґоґа]].<ref>{{Cite web |url=http://www.i-c-d.de/index.php?title=Triangle_of_Religious_Tolerance_(1903) |title=Triangle of Religious Tolerance (1903) – iCulturalDiplomacy |website=www.i-c-d.de |access-date=27 December 2019 |archive-date=27 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127225057/http://i-c-d.de/index.php?title=Triangle_of_Religious_Tolerance_(1903) |url-status=live }}</ref> Недавно сесь „трикут“ ся розшырив до площі и обсягує щи й [[Католицизм|католицькый]] [[Собор сят. Йосифа (Софія)|Собор сят. Йосифа]].<ref>{{Cite web |url=https://theculturetrip.com/europe/bulgaria/articles/10-things-we-can-all-learn-from-bulgarias-square-of-religious-tolerance |title=10 Things We Can all Learn from Bulgaria's Square of Religious Tolerance |date=15 February 2017 |access-date=4 September 2020 |archive-date=29 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929203612/https://theculturetrip.com/europe/bulgaria/articles/10-things-we-can-all-learn-from-bulgarias-square-of-religious-tolerance/ |url-status=live }}</ref> [[Боянська церьков]], важна про [[Булґарьська православна церьков|Булґарьську православну церьков]] и покладена бігом Другої булґарьської імперії, в 1979.&nbsp;році была занесена до исписа Світової дідузнины. У Софії сут Націоналный оперный и балетный театер, Націоналный палац културы, Стадіон имени Василя Левського, Націоналный театер имени Ивана Вазова, Націоналный археолоґічный музей и Сердіцькый амфітеатер. Музей соціалістичного уміня обсягує колекції скулптур и плакатув за жывут у [[Булґарська народна республіка|комуністичнуй Булґарії]].<ref>{{Cite web|url=https://nationalgallery.bg/visiting/museum-of-socialist-art/|title=Museum of Socialist Art – National Gallery|language=en-US|access-date=27 December 2019|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221115804/http://nationalgallery.bg/visiting/museum-of-socialist-art/|url-status=dead}}</ref> Обывательство Софії падало уд 70,000 у кунци 18.&nbsp;стороча до 19,000 у 1870, 11,649 в 1878, а пак зачало рости.<ref name=isotriq>{{cite web |title=История |url=http://www.kmeta.bg/istoriya-2017-05-10 |website=www.kmeta.bg |date=10 May 2017 |access-date=31 October 2018 |archive-date=31 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181031214900/http://www.kmeta.bg/istoriya-2017-05-10 |url-status=live }}</ref> На днешнюй площи 500&nbsp;км²<ref name="area total">{{cite web|url=http://www.nsi.bg/nrnm/index.php?ezik=bul&f=8&s=1&date=06.02.2018&e=1&s1=5&c1=1&a1=500000&c=0|title=NATIONAL STATISTICAL INSTITUTE – Information for the area of city of Sofia|website=Nsi.bg|access-date=11 April 2018|archive-date=7 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180207005344/http://www.nsi.bg/nrnm/index.php?ezik=bul&f=8&s=1&date=06.02.2018&e=1&s1=5&c1=1&a1=500000&c=0|url-status=live}}</ref> жыє дас&nbsp;1.28&nbsp;млн чоловік<ref name="population"/>&nbsp;— 17.9% населеня крайины. На привароськуй території Софії (5,723&nbsp;км², 5.16% уд території крайины)<ref name="URBANISED AREAS">{{cite journal |title=CITIES AND THEIR URBANISED AREAS IN THE REPUBLIC OF BULGARIA |page=91 |url=http://www.nsi.bg/sites/default/files/files/publications/URBAN_ENG.pdf |journal=National Statistical Institute |access-date=15 July 2018 |archive-date=15 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180715093754/http://www.nsi.bg/sites/default/files/files/publications/URBAN_ENG.pdf |url-status=live }}</ref> быват дас&nbsp;1.5&nbsp;млн<ref name="Urban area populaton - Budapest">{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/urb_lpop1/default/table?lang=en|title=Eurostat-Sofia urban area population|access-date=24 June 2017|archive-date=3 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903213351/http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en|url-status=live}}</ref> Аґломераційна територія Софії ся розтягує на годину пути мотором и тягне ся за гатар у Дімітровґрад у Сербії.<ref>{{cite journal |title=Metropolitan areas in Europe |page=95 |url=http://www.espon-usespon.eu/dane/web_usespon_library_files/1200/de_metroareaeu_2011.pdf |issn=1868-0097 |journal= Der Markt für Wohn- und Wirtschaftsimmobilien in Deutschland Ergebnisse des BBSR-Expertenpanel Immobilienmarkt Nr|access-date=15 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180715094519/http://www.espon-usespon.eu/dane/web_usespon_library_files/1200/de_metroareaeu_2011.pdf |archive-date=15 July 2018 |url-status=dead }}</ref> У аґломерації Софії жыє 1.6&nbsp;млн&nbsp;бывателюв.<ref>{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/met_pjangrp3/default/table?lang=en&category=reg_typ.met.met_demo|website=appsso.eurostat.ec.europa.eu |title=Eurostat – Data Explorer |access-date=21 December 2016 |archive-date=3 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181203055500/http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=met_pjanaggr3&lang=en |url-status=live }}</ref> == Назывкы == [[Файл:Sredets seal 1878.jpg|міні|left|Перша печатка вароша (1878.&nbsp;рук), на котруй написана старобулґарська назывка ''Срѣдецъ''|альт=Градскии управителенъ въ Срѣдецъ.]] Довгый час ся варош кликав Сердіка<ref name="constantine">{{cite book|last1=Grant|first1=Michael|title=The Emperor Constantine|date=211|publisher=Hachette|url=https://books.google.com/books?id=75ChbKPElCwC&pg=PT80|isbn=9781780222806|access-date=12 September 2017|archive-date=18 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818184723/https://books.google.com/books?id=75ChbKPElCwC&pg=PT80|url-status=live}}</ref> ({{Lang-grc|Σαρδική|Sardikē}}; {{Lang-la|Serdica, Sardica}}) за назвов племени сердув, котрі были вадь тракійського,<ref name="britannica.com" /><ref name="tr">{{cite book|last1=Lauwerys|first1=Joseph|title=Education in Cities|date=1970|publisher=Evan's Brothers|isbn=0-415-39291-8|url=https://books.google.com/books?id=xiNjOpwrTBMC&pg=PA315|access-date=12 September 2017|archive-date=11 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200711023915/https://books.google.com/books?id=xiNjOpwrTBMC&pg=PA315|url-status=live}}</ref> вадь келтського,<ref name="The Cambridge Ancient History 1992, page 600">"The Cambridge Ancient History", Volume 3, Part 2: ''The Assyrian and Babylonian Empires and Other States of the Near East, from the Eighth to the Sixth Centuries BC'' by John Boardman, I. E. S. Edwards, E. Sollberger, and N. G. L. Hammond, {{ISBN|0-521-22717-8}}, 1992, p. 600: "In the place of the vanished Treres and Tilataei we find the Serdi for whom there is no evidence before the first century BC. It has for long been supposed on convincing linguistic and archeological grounds that this tribe was of Celtic origin"</ref> вадь мішаного тракійсько-келтського коріня.<ref>Mihailov, G., Thracians, Sofia, 1972, Bulgarian Academy of Sciences, quote in Bulgarian: Името серди е засвидетелствано след келтската инвазия на Балканите. Сердите са от смесен трако-келтски произход.</ref><ref>Popov, D. Thracians, Sofia, p.h. Iztok – Zapad, 2005.</ref> Імператор Марк Улпій Траян (53–117&nbsp;н.&nbsp;е.) назвав варош Ulpia Serdica;<ref name="world">{{cite book|title=World and Its Peoples|date=2010|publisher=Marshall Cavendish |url=https://books.google.com/books?id=b5vHRWp8yqEC&pg=PA1497|isbn=9780761479024|access-date=12 September 2017|archive-date=18 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818225324/https://books.google.com/books?id=b5vHRWp8yqEC&pg=PA1497|url-status=live}}</ref><ref name="books.google.bg">{{cite book|last1=Irina Florov, Nicholas Florov|title=Three-thousand-year-old Hat|date=2001|publisher=Golden Vine Publishers|location=University of Michigan|isbn=0968848702|page=303|url=https://books.google.com/books?id=6kZoAAAAMAAJ|access-date=12 September 2017|archive-date=28 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170928141824/https://books.google.com/books?id=6kZoAAAAMAAJ|url-status=live}}</ref> Ulpia годно ся было выводити уд умбрійського коґната {{Lang-la|lupus}} „вовк“<ref>Julian Bennett, ''Trajan: Optimus Princeps'' (Routledge, 1997), p. 1.</ref> авадь {{Lang-la|vulpes}} „лишка“. Першый письмовый споминок назывкы Serdica вчиненый бігом правліня Марка Улпія Траяна, а послідньый&nbsp;— в 19.&nbsp;сторочу в булґарьськоязычному тексті ги „Сардакіи“. Варош мав ай другі назвы: Сердонполіс ([[Візантськый грецькый язык|візантськый]] {{Lang-grc|Σερδῶν πόλις}} {{Букв}} „варош сердув“) и Тріадіца ({{Lang|grc|Τριάδιτζα}} „Труйця“), зафіксовані у [[Візантська імперія|візантськых]] жерелах и на монетах. Славянська назывка Средец ({{Lang-cu|Срѣдецъ}}), выведена уд {{Lang|2=среда}} „середина“ тай уд назвы Сердіка, першый раз ся споминат на письмі в тексті 11.&nbsp;стороча. Арабськый вандрувник Ідрісі кликав варош Atralisa, а хрестоносці&nbsp;— Strelisa, Stralitsa вадь Stralitsion.<ref>{{cite book|last1=Erwin Anton Gutkind|title=International history of city development|year=1964|publisher=Free Press of Glencoe|location=University of Michigan|edition=8|url=https://books.google.com/books?id=YNsPAQAAMAAJ|access-date=12 September 2017|archive-date=20 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200820032648/https://books.google.com/books?id=YNsPAQAAMAAJ|url-status=live}}</ref> Назывка Софія йде уд Церькви сятої Софії,<ref>{{cite web |url=http://www.milarodino.com/bg/13_centuries/city/sofia_city/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20071219041530/http://www.milarodino.com/bg/13_centuries/city/sofia_city/ |url-status=dead |archive-date=19 December 2007 |title=София |publisher=Мила Родино |language=bg |access-date=14 September 2008 }}</ref> т.&nbsp;є.&nbsp;удповідно уд {{Lang-grc|σοφία|sophía}} „мудрусть“. Така назва ся фіксує в копії Сердіцького Єванґелія, в діалоґови межи двома торговцями з [[Дубровнік]]а (теперь [[Горватія]]) дас&nbsp;1359.&nbsp;року, в Вітоськуй хартії булґарьського царя [[Иван Шішман|Ивана Шішмана]] и в записках [[Дубровніцька республіка|дубровніцького]] купця 1376.&nbsp;року.<ref>{{cite book|title=Encyclopedia Americana|date=1999|publisher=Grolier Incorporated|location=Pennsylvania State University|isbn=0717201317|page=878|edition=25|url=https://books.google.com/books?id=qBhZAAAAYAAJ|access-date=12 September 2017|archive-date=21 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170221234204/https://books.google.com/books?id=QbhZAAAAYAAJ|url-status=live}}</ref> В тых документах варош ся кличе Софія, айбо його бывателі, як и реґіон, кличут ся {{Lang-cu|срѣдечьскои}}, т.&nbsp;є.&nbsp;„средецькі“&nbsp;— так было до 20.&nbsp;стороча. Османы уддали перевагу назывці Софя ({{Lang|2=صوفيه}}). В 1879.&nbsp;році ся спорило, ож яку назывку має мати нова булґарьська столиця, и горожане вчинили комітет из знамых люди, настоювучи на славянськум варіанті. З часом ся выробив компроміс и назывка Софія была офіційно прията про націоналні інституції, а Средец&nbsp;— про адміністративні тай церьковні, докедь пак через рокы не зачала ся хосновати на вшытко „Софія“.<ref>{{cite web|title=History|url=http://sredec-sofia.org/bg/page/38/istoriya|publisher=Capital Municipality|access-date=20 October 2015|archive-date=26 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151226235940/http://sredec-sofia.org/bg/page/38/istoriya|url-status=live}}</ref> == Ґалерія == <gallery> StGeorgeRotundaSofia.JPG| Sof.University~1935.jpg| Narsob3.jpg| NationalAssemblySquare.jpg| </gallery> == Референції == {{reflist}} {{Стыржень}} {{Головні міста країн Европы}} [[Катеґорія:Головны міста]] [[Катеґорія:Населены пункты Болгарии]] [[Катеґорія:Міста Булгарії]] [[Катеґорія:Болгария]] c7abh9b403j1wtokad5efhfb9owkvjl Тірана 0 10432 175273 174164 2026-10-25T08:38:35Z Flipdot 23893 175273 wikitext text/x-wiki {{Інфобокс місто | штат = Албанія | назва = Тірана | містна_назва = {{lang-sq|Tirana}}, по [[ґеґськый албанськый язык|ґеґськы]] {{lang|sq|Tirona}} | тіп = Столиця | образок = {{multiple image |border = infobox |total_width = 300 |image_style = border:1; |perrow = 1/2/2/2 |caption_align = center |image1 = Skanderbeg square tirana 2016.jpg |alt1 = |caption1 = [[Скандербеґова площа]] |image2 = Museo Nacional de Historia, Tirana, Albania, 2014-04-17, DD 10.JPG |alt2 = |caption2 = Націоналный музей історії |image3 = Pyramid of Tirana October 2023.jpg |alt3 = |caption3 = [[Тіранська піраміда]] |image4 = Catedral de la Resurección de Cristo, Tirana, Albania, 2014-04-17, DD 13.JPG |alt4 = |caption4 = Православный собор Воскресіня Хрестового |image5 = Great Mosque of Tirana (2020).jpg |alt5 = |caption5 = Велика Мечеть (мечеть Намазґа) |image6 = Castillo de Petrela, Petrela, Albania, 2014-04-17, DD 07.JPG |alt6 = |caption6 = Каштель Петреле |image7 = Clock Tower Tirana 2017.jpg |alt7 |caption7 = Годинкова турня |image8 = Liqeni Artificial i Tiranës 02.jpg |alt8 |caption8 = Великый парк }} | ерб = Stema_e_Bashkisë_Tiranë.svg | прапор = Flag_of_Tirana.svg | край = Тірана | муніціпаліта = Тірана | реґіон = Централна Албанія | заложено = 1614 | председа = Еріон Веляй<ref>{{cite web |publisher=Bashkia Tiranë |title=Mayor of Tirana |url=https://www.tirana.al/en/page/mayor |access-date=23 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200923160022/https://www.tirana.al/en/page/mayor |archive-date=23 September 2020 }}</ref> (Соціалістична партія Албанії){{efn|Ануела Рістані сповняв обовязкы меры в період, кой Веляй быв удстороненый урядом уд 10.&nbsp;фебруара 2025 по 3.&nbsp;новембра 2025 позад його арешта,<ref>{{cite news |url=https://pamfleti.net/politike/arrestimi-i-veliajt-anuela-ristani-komandohet-kryebashkiake-e-tiranes-i266017 |title=Arrestimi i Veliajt, Anuela Ristani komandohet Kryebashkiake e Tiranës |trans-title=Veliaj's arrest, Anuela Ristani appointed Mayor of Tirana |language=Albanian |website=Pamfleti.net |date=11 February 2025 |archive-date=10 December 2025 |access-date=4 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210164121/https://pamfleti.net/politike/arrestimi-i-veliajt-anuela-ristani-komandohet-kryebashkiake-e-tiranes-i266017 |url-status=live }}</ref> айбо Конституційный суд Албанії пак го поновив на довжности мера.<ref>{{cite web |url=https://www.gjykatakushtetuese.gov.al/njoftim-vendimmarrjeje-2/ |title=Njoftim vendimmarrje |trans-title=Decision notification |language=Albanian |publisher=Constitutional Court of Albania |date=3 November 2025 }}</ref>}} | тіп_председы = мер | надморьска_вышка = 110 м | обывательство = 526017<ref name="The urban population of Tirana – Census 2011">{{cite web |publisher=Knoema |title=The urban population of Tirana – 2011 Census Data (Knoema) |url=https://knoema.com/atlas/Albania/Tirane/Urban-Population |access-date=24 April 2025 }}</ref> | веб = {{URL|https://tirana.al/}} }} '''Тірана''' ({{lang-sq|Tirana}} {{IPA|[tiˈɾana]}};{{efn|Неозначена форма ''Tiranë'' {{IPA|[tiˈɾanə]}}}} по [[ґеґськый албанськый язык|ґеґськы]] Tirona){{efn|Неозначена форма ''Tironë''}} тото [[столиця]] и майвеликый [[город]] [[Албанія|Албанії]]. Лежит у центрі крайины, обкруженый горами тай берегами. Гора [[Дайті]] є на восток, а на сіверозападі мала западина з видом на [[Адріатичноє море]] вдалині. Тірана&nbsp;— єден из майвологых и майсонічных варошув в [[Европа|Европі]], має 2,544&nbsp;годины сонця на рук.<ref>{{cite web |title=Sunniest Cities in Europe |url=https://www.currentresults.com/Weather-Extremes/Europe/sunniest-cities.php |website=currentresults.com |page=1 |access-date=21 January 2024 |archive-date=19 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119060304/https://www.currentresults.com/Weather-Extremes/Europe/sunniest-cities.php |url-status=live }}</ref> Тірану в 1614.&nbsp;році заклав [[Османська Албанія|османсько-албанськый]] [[немеш]] [[Сулейман Паша Барджіні]]. Територія днешнього вароша была фурт заселена уд желізної добы и, годно быти, была ядром [[Ілірськоє корольство|Ілірського корольства]] [[тавланты|тавлантув]]. По [[Ілірські войны|Ілірськых войнах]] ї завойовала [[Римська імперія]]. Из розпадом [[Западна римська імперія|Западної римської імперії]] в 4.&nbsp;сторочу, булшина Албанії перейшла пуд контроль [[Восточна римська імперія|Восточної римської імперії]]. Варош быв удносно неважный до 20.&nbsp;стороча, кой [[Лушняйськый конґрес]] уголосив го столицьов по [[Декларація независлости Албанії|декларації независлости Албанії]] в&nbsp;1912.&nbsp;році. Тірана є головным економічным, фінанчным, політичным и торговым центром Албанії; в нюй засідат албанськый уряд и парламент, розміщувут ся офіційні резіденції президента и премєрміністра. В 2022.&nbsp;році Тірану выголосили за Европську столицю моложавы. {{Стыржень}} == Запяткы == {{Reflist|group=lower-alpha}} == Референції == {{Reflist}} {{Головні міста країн Европы}} [[Катеґорія:Головны міста]] [[Катеґорія:Міста Европы]] [[Катеґорія:Міста]] p60dn97j9k4wzuyofcvjunp36eo6zl0 175274 175273 2026-10-25T08:50:39Z Flipdot 23893 175274 wikitext text/x-wiki {{Інфобокс місто | штат = Албанія | назва = Тірана | містна_назва = {{lang-sq|Tirana}}, по [[ґеґськый албанськый язык|ґеґськы]] {{lang|sq|Tirona}} | тіп = Столиця | образок = {{multiple image |border = infobox |total_width = 300 |image_style = border:1; |perrow = 1/2/2/2 |caption_align = center |image1 = Skanderbeg square tirana 2016.jpg |alt1 = |caption1 = [[Скандербеґова площа]] |image2 = Museo Nacional de Historia, Tirana, Albania, 2014-04-17, DD 10.JPG |alt2 = |caption2 = Націоналный музей історії |image3 = Pyramid of Tirana October 2023.jpg |alt3 = |caption3 = [[Тіранська піраміда]] |image4 = Catedral de la Resurección de Cristo, Tirana, Albania, 2014-04-17, DD 13.JPG |alt4 = |caption4 = Православный собор Воскресіня Хрестового |image5 = Great Mosque of Tirana (2020).jpg |alt5 = |caption5 = Велика Мечеть (мечеть Намазґа) |image6 = Castillo de Petrela, Petrela, Albania, 2014-04-17, DD 07.JPG |alt6 = |caption6 = Каштель Петреле |image7 = Clock Tower Tirana 2017.jpg |alt7 |caption7 = Годинкова турня |image8 = Liqeni Artificial i Tiranës 02.jpg |alt8 |caption8 = Великый парк }} | ерб = Stema_e_Bashkisë_Tiranë.svg | прапор = Flag_of_Tirana.svg | край = Тірана | муніціпаліта = Тірана | реґіон = Централна Албанія | заложено = 1614 | председа = Еріон Веляй<ref>{{cite web |publisher=Bashkia Tiranë |title=Mayor of Tirana |url=https://www.tirana.al/en/page/mayor |access-date=23 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200923160022/https://www.tirana.al/en/page/mayor |archive-date=23 September 2020 }}</ref> (Соціалістична партія Албанії){{efn|Ануела Рістані сповняв обовязкы меры в період, кой Веляй быв удстороненый урядом уд 10.&nbsp;фебруара 2025 по 3.&nbsp;новембра 2025 позад його арешта,<ref>{{cite news |url=https://pamfleti.net/politike/arrestimi-i-veliajt-anuela-ristani-komandohet-kryebashkiake-e-tiranes-i266017 |title=Arrestimi i Veliajt, Anuela Ristani komandohet Kryebashkiake e Tiranës |trans-title=Veliaj's arrest, Anuela Ristani appointed Mayor of Tirana |language=Albanian |website=Pamfleti.net |date=11 February 2025 |archive-date=10 December 2025 |access-date=4 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210164121/https://pamfleti.net/politike/arrestimi-i-veliajt-anuela-ristani-komandohet-kryebashkiake-e-tiranes-i266017 |url-status=live }}</ref> айбо Конституційный суд Албанії пак го поновив на довжности мера.<ref>{{cite web |url=https://www.gjykatakushtetuese.gov.al/njoftim-vendimmarrjeje-2/ |title=Njoftim vendimmarrje |trans-title=Decision notification |language=Albanian |publisher=Constitutional Court of Albania |date=3 November 2025 }}</ref>}} | тіп_председы = мер | надморьска_вышка = 110 м | обывательство = 526017<ref name="The urban population of Tirana – Census 2011">{{cite web |publisher=Knoema |title=The urban population of Tirana – 2011 Census Data (Knoema) |url=https://knoema.com/atlas/Albania/Tirane/Urban-Population |access-date=24 April 2025 }}</ref> | веб = {{URL|https://tirana.al/}} }} '''Тірана''' ({{lang-sq|Tirana}} {{IPA|[tiˈɾana]}};{{efn|Неозначена форма ''Tiranë'' {{IPA|[tiˈɾanə]}}.}} по [[ґеґськый албанськый язык|ґеґськы]] Tirona){{efn|Неозначена форма ''Tironë''.}} тото [[столиця]] и майвеликый [[город]] [[Албанія|Албанії]]. Лежит у центрі крайины, обкруженый горами тай берегами. Гора [[Дайті]] є на восток, а на сіверозападі мала западина з видом на [[Адріатичноє море]] вдалині. Тірана&nbsp;— єден из майвологых и майсонічных варошув в [[Европа|Европі]], має 2,544&nbsp;годины сонця на рук.<ref>{{cite web |title=Sunniest Cities in Europe |url=https://www.currentresults.com/Weather-Extremes/Europe/sunniest-cities.php |website=currentresults.com |page=1 |access-date=21 January 2024 |archive-date=19 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119060304/https://www.currentresults.com/Weather-Extremes/Europe/sunniest-cities.php |url-status=live }}</ref> Тірану в 1614.&nbsp;році заклав [[Османська Албанія|османсько-албанськый]] [[немеш]] [[Сулейман Паша Барджіні]]. Територія днешнього вароша была фурт заселена уд желізної добы и, годно быти, была ядром [[Ілірськоє корольство|Ілірського корольства]] [[тавланты|тавлантув]]. По [[Ілірські войны|Ілірськых войнах]] ї завойовала [[Римська імперія]]. Из розпадом [[Западна римська імперія|Западної римської імперії]] в 4.&nbsp;сторочу, булшина Албанії перейшла пуд контроль [[Восточна римська імперія|Восточної римської імперії]]. Варош быв удносно неважный до 20.&nbsp;стороча, кой [[Лушняйськый конґрес]] уголосив го столицьов по [[Декларація независлости Албанії|декларації независлости Албанії]] в&nbsp;1912.&nbsp;році. Тірана є головным економічным, фінанчным, політичным и торговым центром Албанії; в нюй засідат албанськый уряд и парламент, розміщувут ся офіційні резіденції президента и премєрміністра. В 2022.&nbsp;році Тірану выголосили за Европську столицю моложавы. {{Стыржень}} == Запяткы == {{Reflist|group=lower-alpha}} == Референції == {{Reflist}} {{Головні міста країн Европы}} [[Катеґорія:Головны міста]] [[Катеґорія:Міста Европы]] [[Катеґорія:Міста]] o7jiu0o2kaavlvqyyblfs8jf7p72778 Шаблона:Рік ся зачінав 10 13071 175233 168154 2026-10-24T14:02:58Z Engelseziekte 2261 мала корекція 175233 wikitext text/x-wiki '''{{{1|1}}}. <!-- ({{Год прописью|{{{1|1}}}}})-->рік''' подля {{#ifexpr: {{{1|1}}}<1582|[[Юліяньскый календарь|юліяньского календаря]] — [[Переступный рік|{{#ifeq: {{#expr: {{{1|1}}} mod 4}}|0||не}}переступный рік]], котрый ся зачінав {{#switch:{{#expr:({{{1|1}}}+((({{{1|1}}}-1) div 4) mod {{{1|1}}})) mod 7 }}|2=у [[недїля|недїлю]]|3=у [[понедїлёк]]|4=у [[віторок]]|5=у [[Середа|середу]]|6=у [[четверь]]|0=у [[пятніця|пятніцю]]|1=у [[Субота|суботу]]}}|[[Ґреґоріаньскый календарь|ґреґоріаньского календаря]] — [[Переступный рік|{{#ifeq: {{ #time: L | {{#expr: 2000 + {{{1|1}}} }} }} |1||не}}переступный рік]], котрый ся зачінав {{#switch:{{#expr:({{{1|1}}}+((({{{1|1}}}-1) div 400) mod 400)-((({{{1|1}}}-1) div 100) mod 100)+((({{{1|1}}}-1) div 4) mod {{{1|1}}})) mod 7 }}|0=у [[недїля]]|1=у [[понедїлёк]]|2=у [[віторок]]|3=у [[Середа|середу]]|4=у [[четверь]]|5=у [[пятніця|пятніцу]]|6=у [[Субота|суботу]]}}}}. То є {{{1|1}}}.&nbsp;рік [[Наша ера|нашого лїточіслїня]], {{#ifexpr: {{#expr:({{{1|1}}} mod 1000)}} = 0 | 1000.&nbsp;рік [[{{#expr:(({{{1|1}}} div 1000) mod 1000)}}.&nbsp;тысячроча|{{#expr:(({{{1|1}}} div 1000) mod 1000)}}.&nbsp;тысячроча]], | {{#expr:({{{1|1}}} mod 1000)}}.&nbsp;рік [[{{#expr:(({{{1|1}}} div 1000) mod 1000 +1)}}. тысячроча|{{#expr:(({{{1|1}}} div 1000) mod 1000 +1)}}. тысячроча]], }} {{#ifexpr: {{#expr:({{{1|1}}} mod 100)}} = 0 | 100 рік [[{{Roman|{{#expr:(({{{1|1}}} div 100) mod 100)}}}}. стороча]], | {{#expr:({{{1|1}}} mod 100)}}.&nbsp;рік [[{{Roman|{{#expr:(({{{1|1}}} div 100) mod 100 +1)}}}}.&nbsp;стороча]], }} {{#ifexpr: {{#expr:{{{1|1}}} mod 10}} = 0 | 10 |{{#expr:{{{1|1}}} mod 10}} }}.&nbsp;рік {{#ifexpr: {{#expr:{{{1|1}}} mod 100}} = 0 | 10 | {{#ifexpr: {{#expr:{{{1|1}}} mod 10}} = 0 | {{#expr:{{{1|1}}} div 10 mod 10}} | {{#expr:{{{1|1}}} div 10 mod 10 +1}} }} }}.&nbsp;десятьроча {{#ifexpr: {{#expr:{{{1|1}}} mod 100}} = 0 | {{Roman|{{#expr: {{{1|1}}} div 100 mod 100}} }} |{{Roman|{{#expr: {{{1|1}}} div 100 mod 100 +1}}}} }}.&nbsp;стороча, {{#ifexpr: {{{1|1}}} < 10 | {{#expr:({{{1|1}}} mod 10)}} | {{#expr:({{{1|1}}} mod 10 + 1)}} }}.&nbsp;рік [[{{#expr:(({{{1|1}}} div 10) mod 3000 *10)}}-ы рокы|{{#expr:(({{{1|1}}} div 10) mod 3000 *10)}}-х років]].<br />{{Рік в другых календарях}}<noinclude> {{doc}} </noinclude> cgpvuhwokzlwtfj3iwxj02jkeh3pnjg Меджинародный валутовый фонд 0 14984 175253 112808 2026-10-24T16:52:44Z Xqbot 312 справив двоїте напрямлїня → [[Меджінародный меновый фонд]] 175253 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Меджінародный меновый фонд]] bjn4c6syqk1yvxo27x5qq9a1d8hxm3g Червеный Крест 0 15768 175247 116371 2026-10-24T16:44:11Z Xqbot 312 справив двоїте напрямлїня → [[Меджінародный рух Червеного Хреста і Червеного Півмісяця]] 175247 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Меджінародный рух Червеного Хреста і Червеного Півмісяця]] oz8mz4nvrpabz8dk8wagylvkvbh3gcj VIII. стороча до н. е. 0 15977 175230 120099 2026-10-24T13:59:32Z Engelseziekte 2261 + стыржень 175230 wikitext text/x-wiki {{Навигация стороча|-8}} == Вызнамны подѣи == * Конець грецкого «середновѣка», [[Старовіка Греция|Греция]] надале основать ся на [[Полис (античный)|полисох]].<ref>Хронология, с. 34.</ref> Племена, котры переселяли ся з южных [[Полис (античный)|полисох]], злучили ся в [[Антична Македония|македонску державу]] в пограничу [[Античный Епир|Епира]], [[Иллирия|Иллирии]] и [[Фракия|Фракии]]. == Жерела и одказы == * '''Хронология''': //{{ВИДС}} == Референции == {{reflist}} {{Стыржень}} {{Commonscat|7th century BC}} n1kcqzp8tw31pqro1pras7v2byruio4 Ґрузіны 0 16674 175228 175002 2026-10-24T13:27:05Z ~2026-56719-97 37276 Таких статей много, мы что, все их удалим? 175228 wikitext text/x-wiki {{Народ |group= Ґрузіны |image=[[File:Georgians (montage of 35).jpg|300px]] |population = по світї 5 міліоны |langs = {{center|[[Ґрузіньскый язык]]}} |religions = <center>[[Файл:P christianity.svg|18px]] [[Православна церьков]] }} '''Ґрузíны''', тыж '''Картвелы''' ({{lang-ka|ქართველები}} – самоназва '''Картвелебі''') — на­род, основне обывательство [[Ґрузія|Ґрузія]]. Чісло во світї ся одгадує на 5 міліоны. Основна конфесия — православие. == Референції == *Eastmond, Anthony (2010), Royal Imagery in Medieval Georgia, Penn State Press *Suny, R. G. (1994), The Making of the Georgian Nation, Indiana University Press *Lang, D. M. (1966), The Georgians, Thames & Hudson *Rayfield, D. (2013), Edge of Empires: A History of Georgia, Reaktion Books *Rapp, S. H. Jr. (2016) The Sasanian World Through Georgian Eyes, Caucasia and the Iranian Commonwealth in Late Antique Georgian Literature, Sam Houston State University, USA, Routledge *Toumanoff, C. (1963) Studies in Christian Caucasian History, Georgetown University Press == Література == * {{книга |автор= |часть=Грузины |ссылка часть=http://www.krskstate.ru/80/narod/etnoatlas/0/etno_id/108 |заглавие=Этноатлас Красноярского края |оригинал= |ссылка=http://www.krskstate.ru/80/narod/etnoatlas |викитека= |ответственный=Совет администрации Красноярского края. Управление общественных связей ; гл. ред. [[Рафиков, Рашит Гиззатович|Р. Г. Рафиков]] ; редкол.: [[Кривоногов, Виктор Павлович|В. П. Кривоногов]], Р. Д. Цокаев |издание=2-е изд., перераб. и доп |место=Красноярск |издательство=Платина (PLATINA) |год=2008 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=224 |серия= |isbn=978-5-98624-092-3 |тираж= |ref=Этноатлас Красноярского края|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129041312/http://www.krskstate.ru/80/narod/etnoatlas|archive-date=2014-11-29}} * {{книга |автор = |часть = Грузины |заглавие = Народы России. Атлас культур и религий |оригинал = |ссылка = |место = М. |издательство = Дизайн. Информация. Картография |год = 2010 |страниц = 320 |isbn = 978-5-287-00718-8 }} * Народы России: живописный альбом, Санкт-Петербург, типография Товарищества «Общественная Польза», 3 декабря 1877, ст. 387 * {{книга |автор = А. С. Чикобава |часть = Иберийско-кавказские языки |заглавие = Языки народов СССР: в 5-ти томах |оригинал = |ссылка = https://search.rsl.ru/ru/record/01005603092 |ответственный = Отв. ред. д-р филол. наук Е. А. Бокарев, чл.-кор. АН Груз. ССР, К. В. Ломтатидзе |место = М. |издательство = [[Наука (издательство)|Наука]] |год = 1967 |том = 4 |ref = Чикобава }} * {{статья | автор = Мосенкис Ю.Л. | заглавие = Грузинские племена в Древней Месопотамии | издание = Происхождение языка и культуры: древняя история человечества | тип = Журнал | место = Киев | год = 2007 | номер = 5 | ref = Мосенкис Ю.Л. Грузинские племена в Древней Месопотамии }} {{стыржень}} [[Катеґорія:Народы і етніка]] [[Катеґорія:Грузия]] eo0hwk83ppkg07qevfokouu9hxkpgbe 175229 175228 2026-10-24T13:34:10Z Halajkovič 33393 Зрушена верзія [[Special:Diff/175228|175228]] од хоснователя [[Special:Contributions/~2026-56719-97|~2026-56719-97]] ([[User talk:~2026-56719-97|діскусія]]) +тогда получается, что нужно оставить все такие статьи? 🫩 175229 wikitext text/x-wiki {{delete}} {{Народ |group= Ґрузіны |image=[[File:Georgians (montage of 35).jpg|300px]] |population = по світї 5 міліоны |langs = {{center|[[Ґрузіньскый язык]]}} |religions = <center>[[Файл:P christianity.svg|18px]] [[Православна церьков]] }} '''Ґрузíны''', тыж '''Картвелы''' ({{lang-ka|ქართველები}} – самоназва '''Картвелебі''') — на­род, основне обывательство [[Ґрузія|Ґрузія]]. Чісло во світї ся одгадує на 5 міліоны. Основна конфесия — православие. == Референції == *Eastmond, Anthony (2010), Royal Imagery in Medieval Georgia, Penn State Press *Suny, R. G. (1994), The Making of the Georgian Nation, Indiana University Press *Lang, D. M. (1966), The Georgians, Thames & Hudson *Rayfield, D. (2013), Edge of Empires: A History of Georgia, Reaktion Books *Rapp, S. H. Jr. (2016) The Sasanian World Through Georgian Eyes, Caucasia and the Iranian Commonwealth in Late Antique Georgian Literature, Sam Houston State University, USA, Routledge *Toumanoff, C. (1963) Studies in Christian Caucasian History, Georgetown University Press == Література == * {{книга |автор= |часть=Грузины |ссылка часть=http://www.krskstate.ru/80/narod/etnoatlas/0/etno_id/108 |заглавие=Этноатлас Красноярского края |оригинал= |ссылка=http://www.krskstate.ru/80/narod/etnoatlas |викитека= |ответственный=Совет администрации Красноярского края. Управление общественных связей ; гл. ред. [[Рафиков, Рашит Гиззатович|Р. Г. Рафиков]] ; редкол.: [[Кривоногов, Виктор Павлович|В. П. Кривоногов]], Р. Д. Цокаев |издание=2-е изд., перераб. и доп |место=Красноярск |издательство=Платина (PLATINA) |год=2008 |том= |страницы= |столбцы= |страниц=224 |серия= |isbn=978-5-98624-092-3 |тираж= |ref=Этноатлас Красноярского края|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129041312/http://www.krskstate.ru/80/narod/etnoatlas|archive-date=2014-11-29}} * {{книга |автор = |часть = Грузины |заглавие = Народы России. Атлас культур и религий |оригинал = |ссылка = |место = М. |издательство = Дизайн. Информация. Картография |год = 2010 |страниц = 320 |isbn = 978-5-287-00718-8 }} * Народы России: живописный альбом, Санкт-Петербург, типография Товарищества «Общественная Польза», 3 декабря 1877, ст. 387 * {{книга |автор = А. С. Чикобава |часть = Иберийско-кавказские языки |заглавие = Языки народов СССР: в 5-ти томах |оригинал = |ссылка = https://search.rsl.ru/ru/record/01005603092 |ответственный = Отв. ред. д-р филол. наук Е. А. Бокарев, чл.-кор. АН Груз. ССР, К. В. Ломтатидзе |место = М. |издательство = [[Наука (издательство)|Наука]] |год = 1967 |том = 4 |ref = Чикобава }} * {{статья | автор = Мосенкис Ю.Л. | заглавие = Грузинские племена в Древней Месопотамии | издание = Происхождение языка и культуры: древняя история человечества | тип = Журнал | место = Киев | год = 2007 | номер = 5 | ref = Мосенкис Ю.Л. Грузинские племена в Древней Месопотамии }} {{стыржень}} [[Катеґорія:Народы і етніка]] [[Катеґорія:Грузия]] fck1gjp7xdbp98a6y8kf9nzgux4ha8y Шаблона:Lang-sq 10 18842 175272 133011 2026-10-25T08:00:20Z Flipdot 23893 175272 wikitext text/x-wiki [[Албаньскый язык|алб.]]{{#if:{{{1|}}}|&nbsp;''{{lang|sq|{{{1}}}}}''}}<noinclude> [[Category:Шаблоны языків|sq]] {{documentation}} </noinclude> 9c45gjjfv69q8kbl9uvjc8wkeepbhbs Край Ємтланд 0 21411 175240 145795 2026-10-24T15:39:48Z Halajkovič 33393 Вилучено перенаправлення на [[Край Ямтланд]] 175240 wikitext text/x-wiki {{delete}} 35r2j9t4ectnt1cmb7mlgcqvwz6h5k6 Калюс (Украйина) 0 21451 175282 172652 2026-10-25T10:29:56Z Rue323 31002 175282 wikitext text/x-wiki [[Файл:Калюський_заказник_02.jpg|міні|Калюс у наш час]] '''Ка́люс''' ({{Lang-uk|Калюс}}) — бывшый варош у [[Україна|Украйині]], [[Хмельницька область]], затопленый Дністровськым водозбором. [[27. октобер|27. октовбра]] [[1981|1981. року]] быв ліквідоватый. == Ґеоґрафія == == Історія == == Обывательство == == Удкликованя == i69ifm7gwk81jtqhkuviix3ft4fj29f 175284 175282 2026-10-25T11:46:43Z Rue323 31002 175284 wikitext text/x-wiki [[Файл:Калюський_заказник_02.jpg|міні|Калюс у наш час]] '''Ка́люс''' ({{Lang-uk|Калюс}}) — бывшый варош на [[Україна|Украйині]], [[Хмельницька область]], затопленый Дністровськым водозбором. [[27. октобер|27. октовбра]] [[1981|1981. року]] быв ліквідоватый. == Ґеоґрафія == Калюс є історичноє городище и бывшый [[Мѣстечко|варощик]] на території [[Хмельницька область|Хмельницької области]] [[Україна|Украйины]]. Вӱн быв на лівому берегови [[Днѣстер|Дністра]], при падови у нёго рікы [[Калюс (ріка)|Калюс]], приблизно у 28 км уд [[Нова Ушиця|Нової Ушиці]]. У [[1979]]. році населеный пункт быв затопленый Дністровськым водозбором, сотвореным при ставбі [[Дністровська ГЕС|Дністровської ГЕС]]. Містность вокруг Калюса удносила ся ид історичному [[Подолія|Подӱллёви]]. Ріка Калюс, при устёви котрої быв варощик, є лівым притоком Дністра. Її довгота изкладать 64 км, а долина у вирьхнёму и сериднёму токови мать V-подобну форму. == Історія == [[Місто|Варош]] первый раз ся споминать у [[1242]]. році. У 1431. році Калюс споминать ся у ґрамоті польського краля, данӱв єдному из містных шляхтичӱв. У далші стороча варощик розвивав ся ге торговый и сільськоґаздӱвськый центр. По другому розділови Речи Посполитої у 1793. році Калюс войшов у склад Російської имперії. У XIX — зачаткови XX. стороча вӱн удносив ся ид Новоушицькому уїздовм Подӱльської ґубернії. У 1899. році у Калюсови жило 2713 людий, было 393 дворы. У варощикови была цирьков Сятого Николая, синаґоґа, пристань, палинчарня и [[млин]]; каждорӱчно проводили ся чотыри ярмаркы. Калюс тыж быв єдным из центрӱв добытя подольсткых фосфоритӱв. У мижевойновый бывіод Калюс был центром жидӱвської сільської рады Новоушицького района. Пуд час німицької окупації, из юла 1941. року по мариць 1944. року, у варощикови было орґанізовано ґетто. У авґустови–септемброви 1942. року німці розстріляли туй 540 [[Евреи|жидӱв]]. Позад ставбы Дністровського водозбора жытильӱв Калюса переселили. Согласно історичнӱв посвідці Новоушицької територіалної общины, населеный пункт быв уселеный и санітарно захареный, а 27. октовюра 1981. року быв забратый из обрахунковых податкӱв. Въедно из Калюсом были затоплені сосідні села Малый Берег, Великый Берег, Гарячинці и Лоєвці. == Обывательство == У [[1847]]. році у Калюсови жило 1842 людий. По даным 1899. року, обывательство становило 2713 людий, а у 1905. році — 5248 людий. Исі цифры удносять ид разным історичным статистичным матеріалам и указувуть обывательство варощика до ёго затопліня. Сперед затопліня из Калюса было переселено 287 файтӱв. По переселінёви и санітарнӱв прохарці території населеный пункт перестав екзістовати ге уддільна адміністративная єдиниця. == Удкликованя == aw0psj833tm5kwu4tehktj77civ49e2 175286 175284 2026-10-25T11:54:49Z Rue323 31002 175286 wikitext text/x-wiki [[Файл:Калюський_заказник_02.jpg|міні|Калюс у наш час]] '''Ка́люс''' ({{Lang-uk|Калюс}}) — бывшый варош на [[Україна|Украйині]], [[Хмельницька область]], затопленый Дністровськым водозбором. [[27. октобер|27. октовбра]] [[1981|1981. року]] быв ліквідоватый. == Ґеоґрафія == Калюс є історичноє городище и бывшый [[Мѣстечко|варощик]] на території [[Хмельницька область|Хмельницької области]] [[Україна|Украйины]]. Вӱн быв на лівому берегови [[Днѣстер|Дністра]], при падови у нёго рікы [[Калюс (ріка)|Калюс]], приблизно у 28 км уд [[Нова Ушиця|Нової Ушиці]]. У [[1979]]. році населеный пункт быв затопленый Дністровськым водозбором, сотвореным при ставбі [[Дністровська ГЕС|Дністровської ГЕС]].<ref>https://esu.com.ua/article-10785</ref> Містность вокруг Калюса удносила ся ид історичному [[Подолія|Подӱллёви]]. Ріка Калюс, при устёви котрої быв варощик, є лівым притоком Дністра. Її довгота изкладать 64 км, а долина у вирьхнёму и сериднёму токови мать V-подобну форму.<ref>https://esu.com.ua/article-10785</ref> == Історія == [[Місто|Варош]] первый раз ся споминать у [[1242]]. році.<ref>https://bakota-ee072b.webflow.io/arhiv-zatoplenih-sil?fbclid=IwAR0ZNEjQJ7o9IKyVbIoOX9fNQf6bkqKwu_qJ5VUNAVAzjYc0fsOb8p5ZxUE</ref> У [[1431]]. році Калюс споминать ся у ґрамоті польського краля, данӱв єдному из містных шляхтичӱв. У далші стороча варощик розвивав ся ге торговый и сільськоґаздӱвськый центр. По другому розділови [[Польско-литовска уния (1569–1795)|Речи Посполитої]] у 1793. році Калюс войшов у склад Російської имперії. У XIX — зачаткови XX. стороча вӱн удносив ся ид Новоушицькому уїздовм Подӱльської ґубернії. У 1899. році у Калюсови жило 2713 людий, было 393 дворы. У варощикови была цирьков Сятого Николая, синаґоґа, пристань, палинчарня и [[млин]]; каждорӱчно проводили ся чотыри ярмаркы. Калюс тыж быв єдным из центрӱв добытя подольсткых фосфоритӱв.<ref>https://suspilne.media/khmelnytskiy/598565-pamatnik-zatoplenim-selam-bakoti-stvorili-na-hmelniccini/</ref> У мижевойновый бывіод Калюс был центром жидӱвської сільської рады Новоушицького района. Пуд час німицької окупації, из юла 1941. року по мариць 1944. року, у варощикови было орґанізовано ґетто. У авґустови–септемброви 1942. року німці розстріляли туй 540 [[Евреи|жидӱв]].<ref>https://esu.com.ua/article-10785</ref> Позад ставбы Дністровського водозбора жытильӱв Калюса переселили. Согласно історичнӱв посвідці Новоушицької територіалної общины, населеный пункт быв уселеный и санітарно захареный, а 27. октовюра 1981. року быв забратый из обрахунковых податкӱв. Въедно из Калюсом были затоплені сосідні села Малый Берег, Великый Берег, Гарячинці и Лоєвці. == Обывательство == У [[1847]]. році у Калюсови жило 1842 людий. По даным 1899. року, обывательство становило 2713 людий, а у 1905. році — 5248 людий. Исі цифры удносять ид разным історичным статистичным матеріалам и указувуть обывательство варощика до ёго затопліня. Сперед затопліня из Калюса было переселено 287 файтӱв. По переселінёви и санітарнӱв прохарці території населеный пункт перестав екзістовати ге уддільна адміністративная єдиниця.<ref>https://novagromada.gov.ua/korotka-istorychna-dovidka-pro-novoushytsku-terytorialnu-hromadu</ref> == Удкликованя == litpo3i9rfv55wy7h74f4609n8k1xbn Малацкы 0 21782 175270 172938 2026-10-25T07:39:11Z Rue323 31002 175270 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Малацкы́''' ({{Lang-sk|Malacky}}, {{Lang-hu|Malacka}}, {{Lang-de|Malatzka, Kirchlee, Kyrchle}})&nbsp;— [[Місто|варош]], адміністративный центр окреса [[Окрес Малацькы|Малацькы]], в [[Братїславскый край|Братіславського края]], [[Словеньско|Словенщины]]. == Обывательство == === У варошови на 2023. рӱк жило 18,804 людий, из них: === * [[Словакы|Словены]]&nbsp;— 96,65&nbsp;% * [[Чехы]]&nbsp;— 1,58&nbsp;% * [[Мадяре|Мадяры]]&nbsp;— 0,41&nbsp;% * [[Циґане|Цигани]]&nbsp;— 1,01&nbsp;% * [[Німці]]&nbsp;— 0,04&nbsp;% == Удкликованя == <references/> [[Катеґорія:Міста Словеньска]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] d1xk4c3bzebkqxfou7mjr02ft99t0k8 175277 175270 2026-10-25T10:11:48Z Rue323 31002 175277 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Малацкы́''' ({{Lang-sk|Malacky}}, {{Lang-hu|Malacka}}, {{Lang-de|Malatzka, Kirchlee, Kyrchle}})&nbsp;— [[Місто|варош]], адміністративный центр окреса [[Окрес Малацькы|Малацкы]], в [[Братїславскый край|Братіславського края]], [[Словеньско|Словенщины]]. == Назва == У дарчӱв ґрамоті [[Мадярске кральовство|мадярського краля]] [[Андраш. II|Андраша. II]] споминать ся поселеня Maliscapotoca, назва котрого иде уд [[Малинськый потӱк|Малинського потока]]. У документах [[1231]]. року стрічать ся назва Malučká (Maluchka), уд котрого поступно образовала ся типирішня форма Malacky.<ref>https://www.slovensko.sk/sk/institucie/o-institucii/informacie-o-obci/_38bd849f-cf81-4e6a-ae1b-6974379c7d4a</ref> == Ґеоґрафія == Малацкы лежать на [[Югозапад|юго-западови]] [[Словеньско|Словенщины]], в Братіславському краёви, и суть адміністративным центром єдноименного окреса. Варош находить ся у южнӱв части Загорськӱв низині, миже ріков Морава на западови и [[Малі Карпаты|Малыми Карпатами]] на выходови. Площадь вароша становить 23,6 км². Малацкы лежать у історичнӱв области Загоря. Окрес вароша характеризуются сосновыми хащами, піщаными дунами и водоємами. На выходови возвышавуть ся Малі Карпаты, а на запад уд вароша тече Морава, образувущв державну границю [[Словеньско|Словенщины]] из [[Австрія|Австріёв]]. == Історія == Територія Малацкӱв была заселена ищи у старовік. Археолоґічні изслідованя уявили римсько-варварські погребеня, славянські поселеня великоморавського періода, и находкы XI–XII. стороч. Варош первый раз ся споминать у 1206. році. Товды мадярськый краль Андраш. II передав часть приграничных земиль Александрови из рода Гонт-Познан. У документови споминало ся поселеня Maliscapotoca коло Малинського потока. У серилнёвік через Малацкы проходила важна торговая дорога, што спойила Братіславу из [[Шаштін-Страже|Шаштіном]], [[Брно|Брном]] и [[Оломовц|Оломовцом]]. Дякувучи ипнӱв полозі поселеня постепенно развивалось как торговый центр. У [[1566]]. році император Максиміліан. II дав право проводити у Малацках ярмаркы. У середині XVI. стороча варош и Плавицька домінія перейшли у ґаздӱвство рода Балаш, а у 1622. році — рода Палфі. У 1624. році Пал Палфі зачав ставбу ренесансного замка, потӱм переробленого у класичному стілови. У 1653. році пиля нёго быв заложеный францісканськый монастырь из костелом Непорочного Зачатя Дівы Марії. У XVII. сторочови Малацкы стали центром землиь Палфійӱв и містом проведіня реґуларных ярмарок. У XVIII–XIX. сторочах варош продовжав развивати ся. У 1787. році у Малацках жило 2152 людий и стояла 231 хыжа. Протягом XIX. стороча туй появили ся ткацькі майстерні, пілорамы, тиґлодяр, палинчарня и мыловарня. У 1885. році Малацкы стали адміністративным центром края. У 1810. році через варош проходили вӱйська Наполеона. У 1831. році епідемія корелы призвела ид загыбели 397 жытельӱв. У 1866. році пуд час австро-пруської войны у варошови стояли пруські вӱйська, по чому Малацкы опят пострадали уд епідемії корелы. У час Другої світової войны варош зазнав бомбардовань Пӱсля войны туй зачали робити нові промыслові пудприємства, што помоглр розшырінёви вароша. == Обывательство == У варошови на 2023. рӱк жило 18,804 людий, из них: * [[Словакы|Словены]] — 96,65% * [[Чехы]]&nbsp;— 1,58&nbsp;% * [[Мадяре|Мадяры]]&nbsp;— 0,41&nbsp;% * [[Циґане|Цигани]]&nbsp;— 1,01&nbsp;% * [[Німці]]&nbsp;— 0,04&nbsp;% == Удкликованя == <references/> [[Катеґорія:Міста Словеньска]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] kefbde33bzw9fdu7oelcib1vv5j0jb8 175278 175277 2026-10-25T10:14:27Z Rue323 31002 175278 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Малацкы́''' ({{Lang-sk|Malacky}}, {{Lang-hu|Malacka}}, {{Lang-de|Malatzka, Kirchlee, Kyrchle}})&nbsp;— [[Місто|варош]], адміністративный центр окреса [[Окрес Малацькы|Малацкы]], в [[Братїславскый край|Братіславського края]], [[Словеньско|Словенщины]]. == Назва == У дарчӱв ґрамоті [[Мадярске кральовство|мадярського краля]] [[Андраш. II|Андраша. II]] споминать ся поселеня Maliscapotoca, назва котрого иде уд [[Малинськый потӱк|Малинського потока]]. У документах [[1231]]. року стрічать ся назва Malučká (Maluchka), уд котрого поступно образовала ся типирішня форма Malacky.<ref>https://www.slovensko.sk/sk/institucie/o-institucii/informacie-o-obci/_38bd849f-cf81-4e6a-ae1b-6974379c7d4a</ref> == Ґеоґрафія == Малацкы лежать на [[Югозапад|юго-западови]] [[Словеньско|Словенщины]], в Братіславському краёви, и суть адміністративным центром єдноименного окреса. Варош находить ся у южнӱв части Загорськӱв низині, миже ріков Морава на западови и [[Малі Карпаты|Малыми Карпатами]] на выходови. Площадь вароша становить 23,6 км². Малацкы лежать у історичнӱв области Загоря. Окрес вароша характеризуются сосновыми хащами, піщаными дунами и водоємами. На выходови возвышавуть ся Малі Карпаты, а на запад уд вароша тече Морава, образувущв державну границю [[Словеньско|Словенщины]] из [[Австрія|Австріёв]]. == Історія == Територія Малацкӱв была заселена ищи у [[старовік]]. Археолоґічні изслідованя уявили римсько-варварські погребеня, славянські поселеня великоморавського періода, и находкы [[XI. стороча|XI]]–[[XII. стороча|XII]]. стороч. [[Місто|Варош]] первый раз ся споминать у [[1206]]. році. Товды мадярськый краль Андраш. II передав часть приграничных земиль Александрови из рода Гонт-Познан. У документови споминало ся поселеня Maliscapotoca коло Малинського потока. У [[Середновік|сериднёвік]] через Малацкы проходила важна торговая дорога, што спойила [[Братїслава|Братіславу]] из [[Шаштін-Страже|Шаштіном]], [[Брно|Брном]] и [[Оломовц|Оломовцом]]. Дякувучи ипнӱв полозі поселеня постепенно развивалось как торговый центр. У [[1566]]. році император [[Максиміліан. II]] дав право проводити у Малацках [[Ярмарок|ярмаркы]]. У середині [[XVI. стороча|XVI]]. стороча варош и Плавицька домінія перейшли у ґаздӱвство рода Балаш, а у [[1622]]. році — рода Палфі. У [[1624]]. році Пал Палфі зачав ставбу ренесансного замка, потӱм переробленого у класичному стілови. У [[1653]]. році пиля нёго быв заложеный францісканськый монастырь из костелом Непорочного Зачатя Дівы Марії. У [[XVII. стороча|XVII]]. сторочови Малацкы стали центром землиь Палфійӱв и містом проведіня реґуларных ярмарок. У [[XVIII. стороча|XVIII]]–[[XIX. стороча|XIX]]. сторочах варош продовжав развивати ся. У 1787. році у Малацках жило 2152 людий и стояла 231 хыжа. Протягом XIX. стороча туй появили ся ткацькі майстерні, пілорамы, тиґлодяр, палинчарня и мыловарня. У 1885. році Малацкы стали адміністративным центром края. У [[1810]]. році через варош проходили вӱйська [[Наполеон Бонапарт|Наполеона]]. У [[1831]]. році епідемія корелы призвела ид загыбели 397 жытельӱв. У [[1866]]. році пуд час австро-пруської войны у варошови стояли пруські вӱйська, по чому Малацкы опят пострадали уд епідемії [[Корела|корелы]]. У час [[Друга світова война|Другої світової войны]] варош зазнав бомбардовань Пӱсля войны туй зачали робити нові промыслові пудприємства, што помогло розшырінёви вароша.<ref>https://malacky.sk/mesto/o-meste/historia-mesta/</ref> == Обывательство == У варошови на 2023. рӱк жило 18,804 людий, из них: * [[Словакы|Словены]] — 96,65% * [[Чехы]]&nbsp;— 1,58&nbsp;% * [[Мадяре|Мадяры]]&nbsp;— 0,41&nbsp;% * [[Циґане|Цигани]]&nbsp;— 1,01&nbsp;% * [[Німці]]&nbsp;— 0,04&nbsp;% == Удкликованя == <references/> [[Катеґорія:Міста Словеньска]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] 0ks071oxzj087q0vmmn7ki1im7p7m2e 175279 175278 2026-10-25T10:16:27Z Rue323 31002 175279 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Малацкы́''' ({{Lang-sk|Malacky}}, {{Lang-hu|Malacka}}, {{Lang-de|Malatzka, Kirchlee, Kyrchle}})&nbsp;— [[Місто|варош]], адміністративный центр окреса [[Окрес Малацькы|Малацкы]], в [[Братїславскый край|Братіславського края]], [[Словеньско|Словенщины]]. == Назва == У дарчӱв ґрамоті [[Мадярске кральовство|мадярського краля]] [[Андраш. II|Андраша. II]] споминать ся поселеня Maliscapotoca, назва котрого иде уд [[Малинськый потӱк|Малинського потока]]. У документах [[1231]]. року стрічать ся назва Malučká (Maluchka), уд котрого поступно образовала ся типирішня форма Malacky.<ref>https://www.slovensko.sk/sk/institucie/o-institucii/informacie-o-obci/_38bd849f-cf81-4e6a-ae1b-6974379c7d4a</ref> == Ґеоґрафія == Малацкы лежать на [[Югозапад|юго-западови]] [[Словеньско|Словенщины]], в Братіславському краёви, и суть адміністративным центром єдноименного окреса. Варош находить ся у южнӱв части Загорськӱв низині, миже ріков Морава на западови и [[Малі Карпаты|Малыми Карпатами]] на выходови. Площадь вароша становить 23,6 км². Малацкы лежать у історичнӱв области [[Загоря]]. Окрес вароша характеризуются сосновыми хащами, піщаными дунами и водоємами. На выходови возвышавуть ся Малі Карпаты, а на запад уд вароша тече Морава, образувуща державну границю [[Словеньско|Словенщины]] из [[Австрія|Австріёв]].<ref>https://tikmalacky.sk/spoznajte-malacky</ref> == Історія == Територія Малацкӱв была заселена ищи у [[старовік]]. Археолоґічні изслідованя уявили римсько-варварські погребеня, славянські поселеня великоморавського періода, и находкы [[XI. стороча|XI]]–[[XII. стороча|XII]]. стороч. [[Місто|Варош]] первый раз ся споминать у [[1206]]. році. Товды мадярськый краль Андраш. II передав часть приграничных земиль Александрови из рода Гонт-Познан. У документови споминало ся поселеня Maliscapotoca коло Малинського потока. У [[Середновік|сериднёвік]] через Малацкы проходила важна торговая дорога, што спойила [[Братїслава|Братіславу]] из [[Шаштін-Страже|Шаштіном]], [[Брно|Брном]] и [[Оломовц|Оломовцом]]. Дякувучи ипнӱв полозі поселеня постепенно развивалось как торговый центр. У [[1566]]. році император [[Максиміліан. II]] дав право проводити у Малацках [[Ярмарок|ярмаркы]]. У середині [[XVI. стороча|XVI]]. стороча варош и Плавицька домінія перейшли у ґаздӱвство рода Балаш, а у [[1622]]. році — рода Палфі.<ref>https://malacky.sk/mesto/o-meste/historia-mesta/</ref> У [[1624]]. році Пал Палфі зачав ставбу ренесансного замка, потӱм переробленого у класичному стілови. У [[1653]]. році пиля нёго быв заложеный францісканськый монастырь из костелом Непорочного Зачатя Дівы Марії. У [[XVII. стороча|XVII]]. сторочови Малацкы стали центром землиь Палфійӱв и містом проведіня реґуларных ярмарок.<ref>https://slovakia.travel/en/malacky</ref> У [[XVIII. стороча|XVIII]]–[[XIX. стороча|XIX]]. сторочах варош продовжав развивати ся. У 1787. році у Малацках жило 2152 людий и стояла 231 хыжа. Протягом XIX. стороча туй появили ся ткацькі майстерні, пілорамы, тиґлодяр, палинчарня и мыловарня. У 1885. році Малацкы стали адміністративным центром края. У [[1810]]. році через варош проходили вӱйська [[Наполеон Бонапарт|Наполеона]]. У [[1831]]. році епідемія корелы призвела ид загыбели 397 жытельӱв. У [[1866]]. році пуд час австро-пруської войны у варошови стояли пруські вӱйська, по чому Малацкы опят пострадали уд епідемії [[Корела|корелы]]. У час [[Друга світова война|Другої світової войны]] варош зазнав бомбардовань Пӱсля войны туй зачали робити нові промыслові пудприємства, што помогло розшырінёви вароша.<ref>https://malacky.sk/mesto/o-meste/historia-mesta/</ref> == Обывательство == У варошови на 2023. рӱк жило 18,804 людий, из них: * [[Словакы|Словены]] — 96,65% * [[Чехы]]&nbsp;— 1,58&nbsp;% * [[Мадяре|Мадяры]]&nbsp;— 0,41&nbsp;% * [[Циґане|Цигани]]&nbsp;— 1,01&nbsp;% * [[Німці]]&nbsp;— 0,04&nbsp;% == Удкликованя == <references/> [[Катеґорія:Міста Словеньска]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] 7bw2z1viazrnr3whlvp04rsv7ilffcs 175280 175279 2026-10-25T10:18:15Z Rue323 31002 /* Обывательство */ 175280 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Малацкы́''' ({{Lang-sk|Malacky}}, {{Lang-hu|Malacka}}, {{Lang-de|Malatzka, Kirchlee, Kyrchle}})&nbsp;— [[Місто|варош]], адміністративный центр окреса [[Окрес Малацькы|Малацкы]], в [[Братїславскый край|Братіславського края]], [[Словеньско|Словенщины]]. == Назва == У дарчӱв ґрамоті [[Мадярске кральовство|мадярського краля]] [[Андраш. II|Андраша. II]] споминать ся поселеня Maliscapotoca, назва котрого иде уд [[Малинськый потӱк|Малинського потока]]. У документах [[1231]]. року стрічать ся назва Malučká (Maluchka), уд котрого поступно образовала ся типирішня форма Malacky.<ref>https://www.slovensko.sk/sk/institucie/o-institucii/informacie-o-obci/_38bd849f-cf81-4e6a-ae1b-6974379c7d4a</ref> == Ґеоґрафія == Малацкы лежать на [[Югозапад|юго-западови]] [[Словеньско|Словенщины]], в Братіславському краёви, и суть адміністративным центром єдноименного окреса. Варош находить ся у южнӱв части Загорськӱв низині, миже ріков Морава на западови и [[Малі Карпаты|Малыми Карпатами]] на выходови. Площадь вароша становить 23,6 км². Малацкы лежать у історичнӱв области [[Загоря]]. Окрес вароша характеризуются сосновыми хащами, піщаными дунами и водоємами. На выходови возвышавуть ся Малі Карпаты, а на запад уд вароша тече Морава, образувуща державну границю [[Словеньско|Словенщины]] из [[Австрія|Австріёв]].<ref>https://tikmalacky.sk/spoznajte-malacky</ref> == Історія == Територія Малацкӱв была заселена ищи у [[старовік]]. Археолоґічні изслідованя уявили римсько-варварські погребеня, славянські поселеня великоморавського періода, и находкы [[XI. стороча|XI]]–[[XII. стороча|XII]]. стороч. [[Місто|Варош]] первый раз ся споминать у [[1206]]. році. Товды мадярськый краль Андраш. II передав часть приграничных земиль Александрови из рода Гонт-Познан. У документови споминало ся поселеня Maliscapotoca коло Малинського потока. У [[Середновік|сериднёвік]] через Малацкы проходила важна торговая дорога, што спойила [[Братїслава|Братіславу]] из [[Шаштін-Страже|Шаштіном]], [[Брно|Брном]] и [[Оломовц|Оломовцом]]. Дякувучи ипнӱв полозі поселеня постепенно развивалось как торговый центр. У [[1566]]. році император [[Максиміліан. II]] дав право проводити у Малацках [[Ярмарок|ярмаркы]]. У середині [[XVI. стороча|XVI]]. стороча варош и Плавицька домінія перейшли у ґаздӱвство рода Балаш, а у [[1622]]. році — рода Палфі.<ref>https://malacky.sk/mesto/o-meste/historia-mesta/</ref> У [[1624]]. році Пал Палфі зачав ставбу ренесансного замка, потӱм переробленого у класичному стілови. У [[1653]]. році пиля нёго быв заложеный францісканськый монастырь из костелом Непорочного Зачатя Дівы Марії. У [[XVII. стороча|XVII]]. сторочови Малацкы стали центром землиь Палфійӱв и містом проведіня реґуларных ярмарок.<ref>https://slovakia.travel/en/malacky</ref> У [[XVIII. стороча|XVIII]]–[[XIX. стороча|XIX]]. сторочах варош продовжав развивати ся. У 1787. році у Малацках жило 2152 людий и стояла 231 хыжа. Протягом XIX. стороча туй появили ся ткацькі майстерні, пілорамы, тиґлодяр, палинчарня и мыловарня. У 1885. році Малацкы стали адміністративным центром края. У [[1810]]. році через варош проходили вӱйська [[Наполеон Бонапарт|Наполеона]]. У [[1831]]. році епідемія корелы призвела ид загыбели 397 жытельӱв. У [[1866]]. році пуд час австро-пруської войны у варошови стояли пруські вӱйська, по чому Малацкы опят пострадали уд епідемії [[Корела|корелы]]. У час [[Друга світова война|Другої світової войны]] варош зазнав бомбардовань Пӱсля войны туй зачали робити нові промыслові пудприємства, што помогло розшырінёви вароша.<ref>https://malacky.sk/mesto/o-meste/historia-mesta/</ref> == Обывательство == У [[Місто|варошови]] на [[2024]]. рӱк жило 18,619 людий, из них:<ref>https://tikmalacky.sk/spoznajte-malacky</ref> * [[Словакы|Словены]] — 96,65% * [[Чехы]]&nbsp;— 1,58&nbsp;% * [[Мадяре|Мадяры]]&nbsp;— 0,41&nbsp;% * [[Циґане|Цигани]]&nbsp;— 1,01&nbsp;% * [[Німці]]&nbsp;— 0,04&nbsp;% == Удкликованя == <references/> [[Катеґорія:Міста Словеньска]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] 5hfeevtweey5bexege442zetlg6vnxj 175281 175280 2026-10-25T10:27:10Z Obelick09 32400 правопис 175281 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Малацкы́''' ({{Lang-sk|Malacky}}, {{Lang-hu|Malacka}}, {{Lang-de|Malatzka, Kirchlee, Kyrchle}})&nbsp;— [[Місто|варош]], адміністративный центр окреса [[Окрес Малацькы|Малацкы]], в [[Братїславскый край|Братіславського края]], [[Словеньско|Словенщины]]. == Назва == У дарчӱв ґрамоті [[Мадярске кральовство|мадярського краля]] [[Андраш. II|Андраша. II]] споминать ся поселеня Maliscapotoca, назва котрого иде уд [[Малинськый потӱк|Малинського потока]]. У документах [[1231]]. року стрічать ся назва Malučká (Maluchka), уд котрого поступно образовала ся типирішня форма Malacky.<ref>https://www.slovensko.sk/sk/institucie/o-institucii/informacie-o-obci/_38bd849f-cf81-4e6a-ae1b-6974379c7d4a</ref> == Ґеоґрафія == Малацкы лежать на [[Югозапад|юго-западови]] [[Словеньско|Словенщины]], в Братіславському краёви, и суть адміністративным центром єдноименного окреса. Варош находить ся у южнӱв части Загорськӱв низині, миже ріков Морава на западови и [[Малі Карпаты|Малыми Карпатами]] на выходови. Площадь вароша становить 23,6 км². Малацкы лежать у історичнӱв области [[Загоря]]. Окрес вароша має соснові хащі, піщані дуны и водоємы. На выходови возвышавуть ся Малі Карпаты, а на запад уд вароша тече Морава, образувуща державну границю [[Словеньско|Словенщины]] из [[Австрія|Австріёв]].<ref>https://tikmalacky.sk/spoznajte-malacky</ref> == Історія == Територія Малацкӱв была заселена ищи у [[старовік]]. Археолоґічні изслідованя уявили римсько-варварські погребеня, славянські поселеня великоморавського періода, и находкы [[XI. стороча|XI]]–[[XII. стороча|XII]]. стороч. [[Місто|Варош]] первый раз ся споминать у [[1206]]. році. Товды мадярськый краль Андраш. II передав часть приграничных земиль Александрови из рода Гонт-Познан. У документови споминало ся поселеня Maliscapotoca коло Малинського потока. У [[Середновік|сериднёвік]] через Малацкы проходила важна торговая дорога, што спойила [[Братїслава|Братіславу]] из [[Шаштін-Страже|Шаштіном]], [[Брно|Брном]] и [[Оломовц|Оломовцом]]. Дякувучи ипнӱв полозі поселеня поступно розвивало ся ги торговый центр. У [[1566]]. році император [[Максиміліан. II]] дав право проводити у Малацках [[Ярмарок|ярмаркы]]. У середині [[XVI. стороча|XVI]]. стороча варош и Плавицька домінія перейшли у ґаздӱвство рода Балаш, а у [[1622]]. році — рода Палфі.<ref>https://malacky.sk/mesto/o-meste/historia-mesta/</ref> У [[1624]]. році Пал Палфі зачав ставбу ренесансного замка, потӱм переробленого у класичному стілови. У [[1653]]. році пиля нёго быв заложеный францісканськый монастырь из костелом Непорочного Зачатя Дівы Марії. У [[XVII. стороча|XVII]]. сторочови Малацкы стали центром земиль Палфійӱв и містом проведіня реґуларных ярмарок.<ref>https://slovakia.travel/en/malacky</ref> У [[XVIII. стороча|XVIII]]–[[XIX. стороча|XIX]]. сторочах варош продовжав развивати ся. У 1787. році у Малацках жило 2152 людий и стояла 231 хыжа. Протягом XIX. стороча туй появили ся ткацькі майстерні, пілорамы, тиґлодяр, палинчарня и мыловарня. У 1885. році Малацкы стали адміністративным центром края. У [[1810]]. році через варош проходили вӱйська [[Наполеон Бонапарт|Наполеона]]. У [[1831]]. році епідемія корелы призвела ид загыбели 397 жытельӱв. У [[1866]]. році пуд час австро-пруської войны у варошови стояли пруські вӱйська, по чому Малацкы опят пострадали уд епідемії [[Корела|корелы]]. У час [[Друга світова война|Другої світової войны]] варош зазнав бомбардовань Пӱсля войны туй зачали робити нові промыслові пудприємства, што помогло розшырінёви вароша.<ref>https://malacky.sk/mesto/o-meste/historia-mesta/</ref> == Обывательство == У [[Місто|варошови]] на [[2024]]. рӱк жило 18,619 людий, из них:<ref>https://tikmalacky.sk/spoznajte-malacky</ref> * [[Словакы|Словены]] — 96,65% * [[Чехы]]&nbsp;— 1,58&nbsp;% * [[Мадяре|Мадяры]]&nbsp;— 0,41&nbsp;% * [[Циґане|Цигани]]&nbsp;— 1,01&nbsp;% * [[Німці]]&nbsp;— 0,04&nbsp;% == Удкликованя == <references/> [[Катеґорія:Міста Словеньска]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] q5q5it3pros639kq91u3ueic90uewoi 175285 175281 2026-10-25T11:47:49Z Rue323 31002 /* Історія */ 175285 wikitext text/x-wiki {{НП}} '''Малацкы́''' ({{Lang-sk|Malacky}}, {{Lang-hu|Malacka}}, {{Lang-de|Malatzka, Kirchlee, Kyrchle}})&nbsp;— [[Місто|варош]], адміністративный центр окреса [[Окрес Малацькы|Малацкы]], в [[Братїславскый край|Братіславського края]], [[Словеньско|Словенщины]]. == Назва == У дарчӱв ґрамоті [[Мадярске кральовство|мадярського краля]] [[Андраш. II|Андраша. II]] споминать ся поселеня Maliscapotoca, назва котрого иде уд [[Малинськый потӱк|Малинського потока]]. У документах [[1231]]. року стрічать ся назва Malučká (Maluchka), уд котрого поступно образовала ся типирішня форма Malacky.<ref>https://www.slovensko.sk/sk/institucie/o-institucii/informacie-o-obci/_38bd849f-cf81-4e6a-ae1b-6974379c7d4a</ref> == Ґеоґрафія == Малацкы лежать на [[Югозапад|юго-западови]] [[Словеньско|Словенщины]], в Братіславському краёви, и суть адміністративным центром єдноименного окреса. Варош находить ся у южнӱв части Загорськӱв низині, миже ріков Морава на западови и [[Малі Карпаты|Малыми Карпатами]] на выходови. Площадь вароша становить 23,6 км². Малацкы лежать у історичнӱв области [[Загоря]]. Окрес вароша має соснові хащі, піщані дуны и водоємы. На выходови возвышавуть ся Малі Карпаты, а на запад уд вароша тече Морава, образувуща державну границю [[Словеньско|Словенщины]] из [[Австрія|Австріёв]].<ref>https://tikmalacky.sk/spoznajte-malacky</ref> == Історія == Територія Малацкӱв была заселена ищи у [[старовік]]. Археолоґічні изслідованя уявили римсько-варварські погребеня, славянські поселеня великоморавського періода, и находкы [[XI. стороча|XI]]–[[XII. стороча|XII]]. стороч. [[Місто|Варош]] первый раз ся споминать у [[1206]]. році. Товды мадярськый краль Андраш. II передав часть приграничных земиль Александрови из рода Гонт-Познан. У документови споминало ся поселеня Maliscapotoca коло Малинського потока. У [[Середновік|сериднёвік]] через Малацкы проходила важна торговая дорога, што спойила [[Братїслава|Братіславу]] из [[Шаштін-Страже|Шаштіном]], [[Брно|Брном]] и [[Оломовц|Оломовцом]]. Дякувучи ипнӱв полозі поселеня поступно розвивало ся ге торговый центр. У [[1566]]. році император [[Максиміліан. II]] дав право проводити у Малацках [[Ярмарок|ярмаркы]]. У середині [[XVI. стороча|XVI]]. стороча варош и Плавицька домінія перейшли у ґаздӱвство рода Балаш, а у [[1622]]. році — рода Палфі.<ref>https://malacky.sk/mesto/o-meste/historia-mesta/</ref> У [[1624]]. році Пал Палфі зачав ставбу ренесансного замка, потӱм переробленого у класичному стілови. У [[1653]]. році пиля нёго быв заложеный францісканськый монастырь из костелом Непорочного Зачатя Дівы Марії. У [[XVII. стороча|XVII]]. сторочови Малацкы стали центром земиль Палфійӱв и містом проведіня реґуларных ярмарок.<ref>https://slovakia.travel/en/malacky</ref> У [[XVIII. стороча|XVIII]]–[[XIX. стороча|XIX]]. сторочах варош продовжав развивати ся. У 1787. році у Малацках жило 2152 людий и стояла 231 хыжа. Протягом XIX. стороча туй появили ся ткацькі майстерні, пілорамы, тиґлодяр, палинчарня и мыловарня. У 1885. році Малацкы стали адміністративным центром края. У [[1810]]. році через варош проходили вӱйська [[Наполеон Бонапарт|Наполеона]]. У [[1831]]. році епідемія корелы призвела ид загыбели 397 жытельӱв. У [[1866]]. році пуд час австро-пруської войны у варошови стояли пруські вӱйська, по чому Малацкы опят пострадали уд епідемії [[Корела|корелы]]. У час [[Друга світова война|Другої світової войны]] варош зазнав бомбардовань Пӱсля войны туй зачали робити нові промыслові пудприємства, што помогло розшырінёви вароша.<ref>https://malacky.sk/mesto/o-meste/historia-mesta/</ref> == Обывательство == У [[Місто|варошови]] на [[2024]]. рӱк жило 18,619 людий, из них:<ref>https://tikmalacky.sk/spoznajte-malacky</ref> * [[Словакы|Словены]] — 96,65% * [[Чехы]]&nbsp;— 1,58&nbsp;% * [[Мадяре|Мадяры]]&nbsp;— 0,41&nbsp;% * [[Циґане|Цигани]]&nbsp;— 1,01&nbsp;% * [[Німці]]&nbsp;— 0,04&nbsp;% == Удкликованя == <references/> [[Катеґорія:Міста Словеньска]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] tce8xz73nn4zw5por2201f6p8eia1z2 Земплінські Гамры 0 21998 175258 174659 2026-10-24T21:01:40Z Rue323 31002 175258 wikitext text/x-wiki '''Зе́мплінські Га́мры''' (у містному языкови '''Зе́мпліньскы Га́мры''') — [[село]] у [[Окрес Снина|окресови Снина]], [[Пряшівскый край|Пряшӱвського края]], [[Словеньско|Словенщины]].{{НП}} == Назва == == Ґеоґрафія == == Історія == == Обывательство == У [[Село|селі]] на [[2001]]. рӱк 1,249 людий, из них: * [[Словакы|словены]] — 97,78% * [[чехы]] — 0,47% * [[Українцї|украйинці]] — 0,32% * [[Русины|русины]] — 0,24% * '''Из них подля віры''': * [[Римокатолицька церьков|римокатоликы]] — 95,41%, * [[Ґрекокатолицька церьков|греко-католикы]] — 0,87%, * [[Православна церьков|православні]] — 0,40%, * не рахувуть себе вірувущыми авадь не приналежать до аниєдної вышспомнянутої церкви — 2,29% == Референції == <references/> {{Стыржень}} [[Катеґорія:Населены пункты Словакии]] [[Катеґорія:Села Словеньска]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] [[Катеґорія:Русиньскы села на Словеньску]] 8bxftl588dehm0dyqotmotwwhupuzwb 175260 175258 2026-10-24T21:44:27Z Rue323 31002 175260 wikitext text/x-wiki '''Зе́мплінські Га́мры''' (у містному языкови '''''Зе́мпліньскы Га́мры''''') — [[село]] у [[Окрес Снина|окресови Снина]], [[Пряшівскый край|Пряшӱвського края]], [[Словеньско|Словенщины]].{{НП}} == Назва == Назва села Зеплінські Гамры иде уд слова гамора (водяна ковалня) Первоначално село называло ся Йозефова долина (Jozefova dolina), потӱм — Снинські Гамры (Sninské Hámre). Днишня назва Земплінські Гамры закріпила ся у 1956. році, кой село удділило ся уд вароша Снина и стало самостатньым селом. == Ґеоґрафія == == Історія == == Обывательство == У [[Село|селі]] на [[2001]]. рӱк 1,249 людий, из них: * [[Словакы|словены]] — 97,78% * [[чехы]] — 0,47% * [[Українцї|украйинці]] — 0,32% * [[Русины|русины]] — 0,24% * '''Из них подля віры''': * [[Римокатолицька церьков|римокатоликы]] — 95,41%, * [[Ґрекокатолицька церьков|греко-католикы]] — 0,87%, * [[Православна церьков|православні]] — 0,40%, * не рахувуть себе вірувущыми авадь не приналежать до аниєдної вышеспомнянутої церкви — 2,29% == Удкликованя == {reflist} {{Стыржень}} [[Катеґорія:Населены пункты Словакии]] [[Катеґорія:Села Словеньска]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] if5h1dxpbc40emwc53kjwqk9a4hdrga 175261 175260 2026-10-24T21:51:18Z Rue323 31002 175261 wikitext text/x-wiki '''Зе́мплінські Га́мры''' (у містному языкови '''''Зе́мпліньскы Га́мры''''') — [[село]] у [[Окрес Снина|окресови Снина]], [[Пряшівскый край|Пряшӱвського края]], [[Словеньско|Словенщины]].{{НП}} == Назва == Назва села Зеплінські Гамры иде уд слова [[гамора]] (водяна ковалня) Первоначално село называло ся Йозефова долина (Jozefova dolina), потӱм — Снинські Гамры (Sninské Hámre). Днишня назва Земплінські Гамры закріпила ся у [[1956]]. році, кой село удділило ся уд вароша [[Снина]] и стало самостатньым [[Село|селом]].<ref>https://interregpl-sk2019-2021.ur.edu.pl/assets/files/Ksztaltowanie-tozsamosci_druk_low.pdf</ref> == Ґеоґрафія == == Історія == == Обывательство == У [[Село|селі]] на [[2001]]. рӱк 1,249 людий, из них: * [[Словакы|словены]] — 97,78% * [[чехы]] — 0,47% * [[Українцї|украйинці]] — 0,32% * [[Русины|русины]] — 0,24% * '''Из них подля віры''': * [[Римокатолицька церьков|римокатоликы]] — 95,41%, * [[Ґрекокатолицька церьков|греко-католикы]] — 0,87%, * [[Православна церьков|православні]] — 0,40%, * не рахувуть себе вірувущыми авадь не приналежать до аниєдної вышеспомнянутої церкви — 2,29% == Удкликованя == {reflist} {{Стыржень}} [[Катеґорія:Населены пункты Словакии]] [[Катеґорія:Села Словеньска]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] 0873nr70wzjhb0f06216eecrh7uf59e 175262 175261 2026-10-24T22:22:34Z Rue323 31002 175262 wikitext text/x-wiki '''Зе́мплінські Га́мры''' (у містному языкови '''''Зе́мпліньскы Га́мры''''') — [[село]] у [[Окрес Снина|окресови Снина]], [[Пряшівскый край|Пряшӱвського края]], [[Словеньско|Словенщины]].{{НП}} == Назва == Назва села Зеплінські Гамры иде уд слова [[гамора]] (водяна ковалня) Первоначално село называло ся Йозефова долина (Jozefova dolina), потӱм — Снинські Гамры (Sninské Hámre). Днишня назва Земплінські Гамры закріпила ся у [[1956]]. році, кой село удділило ся уд вароша [[Снина]] и стало самостатньым [[Село|селом]].<ref>https://interregpl-sk2019-2021.ur.edu.pl/assets/files/Ksztaltowanie-tozsamosci_druk_low.pdf</ref> == Ґеоґрафія == Земплінські Гамры лежать у Словенщині, у окресови Снина Пряшӱвського края, у історичнӱв области [[Земплін]]. Село є у Йозефовӱв долині, у пудошві Выгорлатськых гӱр, пуд вирьхом Снинськый камінь. Ёго територія становить коло 8,44 км², а высота централної части села — приблизно 346 м морём. Село є на северо-выходных схылах Выгорлатськых гӱр и є єдным из заходӱв у охраняну ландшафтну область [[Выгорлат]]. Через ёго окраї проходять туристичні маршруты, ведущі ид Снинському камнёви и другым природным объектам горного масива. == Історія == [[Село]] было основано у [[1809]]. році [[Німці|німцём]] на имня Йозеф Рол, што заложив туй гамору. У окресови уже была добыча желізної руды, а хащі и водні ресурсы обезпечовали мусайні условія про роботу металурґічных пудприємств. У поселеня переселяли ся рудокопы, ремесленикы и углярі. У [[1819]]. році туй жило 128 людий. У первӱв половині XIX. стороча у поселенёви розвивала ся металурґія. Были урыті водні каналы, што давали робити дакӱлком молотам, высокі печі, литейное предприятие и другие промышленные объекты. У 1841. році Штефан Рол основал ливарськый завод, уроблявшый сільськоґаздӱвськый инвентарь, печі, предметы домашнёго хоснованя и умільські уробы. Миже знамых робӱт пудприємства были чугунові скулптуры Геркулеса, учинені у 1841. році. У 1844 . році поселеня дӱстало назву Снинські Гамры (Sninské Hámre). У 1880. році добытя руды было зперто позад нарушіня правил безопасности. По занепадови металурґії важными занятями людий стали лісозаготӱвля, робліня деривляного угле и сільськоє ґаздӱвство. Углярство лишало ся у селі до зачатку 1970. рокӱв. У 1956. році село удділило ся уд Снины и стало самостатньым обцом пуд назвов Земплінські Гамры. У 1997. році село дӱстало свої ґерб и флаґ. == Обывательство == У [[Село|селі]] на [[2001]]. рӱк 1,249 людий, из них:<ref>https://old.zemplinskehamre.sk/zakladne_udaje.php</ref> * [[Словакы|словены]] — 97,78% * [[чехы]] — 0,47% * [[Українцї|украйинці]] — 0,32% * [[Русины|русины]] — 0,24% * '''Из них подля віры''': * [[Римокатолицька церьков|римокатоликы]] — 95,41%, * [[Ґрекокатолицька церьков|греко-католикы]] — 0,87%, * [[Православна церьков|православні]] — 0,40%, * не рахувуть себе вірувущыми авадь не приналежать до аниєдної вышеспомнянутої церкви — 2,29% == Удкликованя == {reflist} {{Стыржень}} [[Катеґорія:Населены пункты Словакии]] [[Катеґорія:Села Словеньска]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] fppc7yyu7v3moibze2w5ufyreg4o0j3 175263 175262 2026-10-24T22:27:02Z Rue323 31002 175263 wikitext text/x-wiki '''Зе́мплінські Га́мры''' (у містному языкови '''''Зе́мпліньскы Га́мры''''') — [[село]] у [[Окрес Снина|окресови Снина]], [[Пряшівскый край|Пряшӱвського края]], [[Словеньско|Словенщины]].{{НП}} == Назва == Назва села Зеплінські Гамры иде уд слова [[гамора]] (водяна ковалня) Первоначално село называло ся Йозефова долина (Jozefova dolina), потӱм — Снинські Гамры (Sninské Hámre). Днишня назва Земплінські Гамры закріпила ся у [[1956]]. році, кой село удділило ся уд вароша [[Снина]] и стало самостатньым [[Село|селом]].<ref>https://interregpl-sk2019-2021.ur.edu.pl/assets/files/Ksztaltowanie-tozsamosci_druk_low.pdf</ref> == Ґеоґрафія == Земплінські Гамры лежать у Словенщині, у окресови Снина Пряшӱвського края, у історичнӱв области [[Земплін]]. Село є у Йозефовӱв долині, у пудошві Выгорлатськых гӱр, пуд вирьхом Снинськый камінь. Ёго територія становить коло 8,44 км², а высота централної части села — приблизно 346 м морём.<ref>https://www.slovensko.sk/sk/institucie/o-institucii/informacie-o-obci/_ca2a4c47-a6f9-43b6-8dd8-4d5f897fc695</ref> Село є на северо-выходных схылах Выгорлатськых гӱр и є єдным из заходӱв у охраняну ландшафтну область [[Выгорлат]]. Через ёго окраї проходять туристичні маршруты, ведущі ид Снинському камнёви и другым природным объектам горного масива. == Історія == [[Село]] было основано у [[1809]]. році [[Німці|німцём]] на имня Йозеф Рол, што заложив туй гамору. У окресови уже была добыча желізної руды, а хащі и водні ресурсы обезпечовали мусайні условія про роботу металурґічных пудприємств. У поселеня переселяли ся рудокопы, ремесленикы и углярі. У [[1819]]. році туй жило 128 людий.<ref>https://admin.zemplinskehamre.sk/files/5e6f1_0013_Zempl%C3%ADnske_H%C3%A1mre.pdf</ref> У первӱв половині [[XIX. стороча|XIX]]. стороча у поселенёви розвивала ся металурґія. Были урыті водні каналы, што давали робити дакӱлком молотам, высокі печі, литейное предприятие и другие промышленные объекты. У [[1841]]. році Штефан Рол основал ливарськый завод, уроблявшый сільськоґаздӱвськый инвентарь, печі, предметы домашнёго хоснованя и умільські уробы. Миже знамых робӱт пудприємства были чугунові скулптуры Геркулеса, учинені у [[1841]]. році. У [[1844]] . році поселеня дӱстало назву Снинські Гамры ({{Lang-sk|Sninské Hámre}}). У [[1880]]. році добытя руды было зперто позад нарушіня правил безопасности. По занепадови [[Металурґія|металурґії]] важными занятями людий стали лісозаготӱвля, робліня [[Деревный угиль|деревного угле]] и [[Польногосподарство|сільськоє ґаздӱвство]]. Углярство лишало ся у селі до зачатку [[1970-ы|1970]]. рокӱв.<ref>https://interregpl-sk2019-2021.ur.edu.pl/assets/files/Ksztaltowanie-tozsamosci_druk_low.pdf</ref> У [[1956]]. році село удділило ся уд [[Снина|Снины]] и стало самостатньым обцом пуд назвов Земплінські Гамры. У [[1997]]. році село дӱстало свої ґерб и флаґ. == Обывательство == У [[Село|селі]] на [[2001]]. рӱк 1,249 людий, из них:<ref>https://old.zemplinskehamre.sk/zakladne_udaje.php</ref> * [[Словакы|словены]] — 97,78% * [[чехы]] — 0,47% * [[Українцї|украйинці]] — 0,32% * [[Русины|русины]] — 0,24% * '''Из них подля віры''': * [[Римокатолицька церьков|римокатоликы]] — 95,41%, * [[Ґрекокатолицька церьков|греко-католикы]] — 0,87%, * [[Православна церьков|православні]] — 0,40%, * не рахувуть себе вірувущыми авадь не приналежать до аниєдної вышеспомнянутої церкви — 2,29% == Удкликованя == {{reflist}} [[Катеґорія:Населены пункты Словакии]] [[Катеґорія:Села Словеньска]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] 8314suq37ysncchemu0giyp559yil9t 175264 175263 2026-10-24T22:29:21Z Rue323 31002 175264 wikitext text/x-wiki '''Зе́мплінські Га́мры''' (у містному языкови '''''Зе́мпліньскы Га́мры''''') ({{Lang-sk|Zemplínske Hámre}}, {{Lang-hu|Józsefhámor, Szinnahámor, Szinna Hámor, Józsefvölgy}}, {{Lang-de|Josefhammer}})— [[село]] у [[Окрес Снина|окресови Снина]], [[Пряшівскый край|Пряшӱвського края]], [[Словеньско|Словенщины]].{{НП}} == Назва == Назва села Зеплінські Гамры иде уд слова [[гамора]] (водяна ковалня) Первоначално село называло ся Йозефова долина (Jozefova dolina), потӱм — Снинські Гамры (Sninské Hámre). Днишня назва Земплінські Гамры закріпила ся у [[1956]]. році, кой село удділило ся уд вароша [[Снина]] и стало самостатньым [[Село|селом]].<ref>https://interregpl-sk2019-2021.ur.edu.pl/assets/files/Ksztaltowanie-tozsamosci_druk_low.pdf</ref> == Ґеоґрафія == Земплінські Гамры лежать у Словенщині, у окресови Снина Пряшӱвського края, у історичнӱв области [[Земплін]]. Село є у Йозефовӱв долині, у пудошві Выгорлатськых гӱр, пуд вирьхом Снинськый камінь. Ёго територія становить коло 8,44 км², а высота централної части села — приблизно 346 м морём.<ref>https://www.slovensko.sk/sk/institucie/o-institucii/informacie-o-obci/_ca2a4c47-a6f9-43b6-8dd8-4d5f897fc695</ref> Село є на северо-выходных схылах Выгорлатськых гӱр и є єдным из заходӱв у охраняну ландшафтну область [[Выгорлат]]. Через ёго окраї проходять туристичні маршруты, ведущі ид Снинському камнёви и другым природным объектам горного масива. == Історія == [[Село]] было основано у [[1809]]. році [[Німці|німцём]] на имня Йозеф Рол, што заложив туй гамору. У окресови уже была добыча желізної руды, а хащі и водні ресурсы обезпечовали мусайні условія про роботу металурґічных пудприємств. У поселеня переселяли ся рудокопы, ремесленикы и углярі. У [[1819]]. році туй жило 128 людий.<ref>https://admin.zemplinskehamre.sk/files/5e6f1_0013_Zempl%C3%ADnske_H%C3%A1mre.pdf</ref> У первӱв половині [[XIX. стороча|XIX]]. стороча у поселенёви розвивала ся металурґія. Были урыті водні каналы, што давали робити дакӱлком молотам, высокі печі, литейное предприятие и другие промышленные объекты. У [[1841]]. році Штефан Рол основал ливарськый завод, уроблявшый сільськоґаздӱвськый инвентарь, печі, предметы домашнёго хоснованя и умільські уробы. Миже знамых робӱт пудприємства были чугунові скулптуры Геркулеса, учинені у [[1841]]. році. У [[1844]] . році поселеня дӱстало назву Снинські Гамры ({{Lang-sk|Sninské Hámre}}). У [[1880]]. році добытя руды было зперто позад нарушіня правил безопасности. По занепадови [[Металурґія|металурґії]] важными занятями людий стали лісозаготӱвля, робліня [[Деревный угиль|деревного угле]] и [[Польногосподарство|сільськоє ґаздӱвство]]. Углярство лишало ся у селі до зачатку [[1970-ы|1970]]. рокӱв.<ref>https://interregpl-sk2019-2021.ur.edu.pl/assets/files/Ksztaltowanie-tozsamosci_druk_low.pdf</ref> У [[1956]]. році село удділило ся уд [[Снина|Снины]] и стало самостатньым обцом пуд назвов Земплінські Гамры. У [[1997]]. році село дӱстало свої ґерб и флаґ. == Обывательство == У [[Село|селі]] на [[2001]]. рӱк 1,249 людий, из них:<ref>https://old.zemplinskehamre.sk/zakladne_udaje.php</ref> * [[Словакы|словены]] — 97,78% * [[чехы]] — 0,47% * [[Українцї|украйинці]] — 0,32% * [[Русины|русины]] — 0,24% * '''Из них подля віры''': * [[Римокатолицька церьков|римокатоликы]] — 95,41%, * [[Ґрекокатолицька церьков|греко-католикы]] — 0,87%, * [[Православна церьков|православні]] — 0,40%, * не рахувуть себе вірувущыми авадь не приналежать до аниєдної вышеспомнянутої церкви — 2,29% == Удкликованя == {{reflist}} [[Катеґорія:Населены пункты Словакии]] [[Катеґорія:Села Словеньска]] [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] gb3qnnw2yj3npa22go0z3g6q7x86xdw Діскузія:Угерьске Градіштє 1 22099 175239 151040 2026-10-24T15:39:25Z Halajkovič 33393 Змінено ціль перенаправлення з [[Діскузія:Угерскоє Градіштє]] на [[Діскузія:Угерськоє Градіштє]] 175239 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Діскузія:Угерськоє Градіштє]] 7x1q3kgv0kwf380qafkhb55nw9wt39v Кіш (Хормозган) 0 22636 175227 175001 2026-10-24T12:55:55Z Fadssdssd 31646 175227 wikitext text/x-wiki {{Delete}}{{Місто|часова зона=[[UTC+3:30]]|тіп=Варош|поштовы індексы=7941800000|водойма=[[Персийскый залив|Перськый залив]]|місцёва назва=كيش|реґіон=[[Хормозган (остан)|Хормозган]]|край=Бендер-Ленге|окрес=Кіш (бахш)|розлога=91}} '''Кіш''' ({{Lang-fa|كيش}}) є курортный тай [[Порт|портовый]] [[Місто|варош]] на [[Юг|югови]] [[Іран|Ірана]], [[остан]] [[Хормозган]]. Находить ся на майже цїлой теріторії [[Кіш (остров)|єдноменного острова]] у [[Персийскый залив|Перськом заливе]]<ref>[https://web.archive.org/web/20241208222158/http://www.fallingrain.com/world/IR/11/Kish.html Ґеоґрафічні даны]</ref>. Варош служит яко слободна економічна зона з розвитым туризмом тай коммерціёв. Межинародный аеропорт острова Кіш достає окремы [[Віза|візы]] уд решты Ірана.<ref>https://mail.publish.com.ua/podorozhi/aeroport-kish.html</ref><ref>https://mapy.com/en/letecka?source=osm&id=1177850386&x=54.0228128&y=26.4791364&z=11.248</ref> == Удкликованя == {{Reflist}}{{Переклад|ru|Киш (Хормозган)|154623974}} [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] [[Катеґорія:Міста Ірану]] [[Катеґорія:Міста подля алфавіту]] qmklca8vo1t9vbunaywevalni9nniei 175235 175227 2026-10-24T14:09:44Z Fadssdssd 31646 175235 wikitext text/x-wiki {{Delete}}{{Місто|часова зона=[[UTC+3:30]]|тіп=Варош|поштовы індексы=7941800000|водойма=[[Персийскый залив|Перськый залив]]|місцёва назва=كيش|реґіон=[[Хормозган (остан)|Хормозган]]|край=Бендер-Ленге|окрес=Кіш (бахш)|розлога=91}} '''Кіш''' ({{Lang-fa|كيش}}) є курортный тай [[Порт|портовый]] [[Місто|варош]] на выходови шахрестана Бендер-Ленге, [[остан]] [[Хормозган]], [[Іран]]. Варош находить ся на майже цїлой теріторії [[Кіш (остров)|єдноменного острова]] у [[Персийскый залив|Перськом заливе]], 90 км уд [[Бендер-Ленге]] и 240 км уд [[Бендер-Аббас]]<ref>[https://web.archive.org/web/20241208222158/http://www.fallingrain.com/world/IR/11/Kish.html Ґеоґрафічні даны]</ref>. == Економіка == Кіш служит яко слободна економічна зона з розвитым туризмом тай коммерціёв. Межинародный аеропорт острова Кіш оформляє окремы [[Віза|візы]] уд решты Ірана.<ref>https://mail.publish.com.ua/podorozhi/aeroport-kish.html</ref><ref>https://mapy.com/en/letecka?source=osm&id=1177850386&x=54.0228128&y=26.4791364&z=11.248</ref><ref>https://www.iata.org/</ref> == Удкликованя == {{Reflist}} [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] [[Катеґорія:Міста Ірану]] [[Катеґорія:Міста подля алфавіту]] kebgwjksgyq5cwsv1ujisulxmua9kwm 175236 175235 2026-10-24T14:54:48Z Fadssdssd 31646 допис 175236 wikitext text/x-wiki {{Delete}}{{Місто|часова зона=[[UTC+3:30]]|тіп=Варош|поштовы індексы=7941800000|водойма=[[Персийскый залив|Перськый залив]]|місцёва назва=كيش|реґіон=[[Хормозган (остан)|Хормозган]]|край=Бендер-Ленге|окрес=Кіш (бахш)|розлога=91}} '''Кіш''' ({{Lang-fa|كيش}}) є курортный тай [[Порт|портовый]] [[Місто|варош]] на выходови [[Шахрестан|шахрестана]] Бендер-Ленге, [[остан]] [[Хормозган]], [[Іран]]. Варош находить ся на майже цїлой теріторії [[Кіш (остров)|єдноменного острова]] у [[Персийскый залив|Перськом заливе]], 90 км уд [[Бендер-Ленге]] и 240 км уд [[Бендер-Аббас]]<ref>[https://web.archive.org/web/20241208222158/http://www.fallingrain.com/world/IR/11/Kish.html Ґеоґрафічні даны]</ref>. Кіш служит яко слободна економічна зона з розвитым туризмом тай коммерціёв. З конца 1900-х рокув Кіш має властный аеропорт, котрый потум достав межинародный статус (IATA-KIH). Він оформляє окремы [[Віза|візы]] уд решты Ірана.<ref>https://mail.publish.com.ua/podorozhi/aeroport-kish.html</ref><ref>https://mapy.com/en/letecka?source=osm&id=1177850386&x=54.0228128&y=26.4791364&z=11.248</ref><ref>https://www.iata.org/</ref><ref>https://www.iata.org/</ref> == Удкликованя == {{Reflist}} [[Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту]] [[Катеґорія:Міста Ірану]] [[Катеґорія:Міста подля алфавіту]] ma1b54muacrt0blttcjdjd4u0tvdkwc Словеньско Словакам 0 23329 175238 174169 2026-10-24T15:27:53Z Halajkovič 33393 /* Протичеська і антісемітьска кампань (1938–1945) */ 175238 wikitext text/x-wiki {{Пряшівскый штандарт}} '''„Словеньско Словакам“''' ({{lang-sk|Slovensko Slovákom}}) є [[Словеньскый язык|словеньске]] етнонаціоналістічне гесло, котре ся шыроко розшырило в меджівойновім періодї і почас [[Друга світова война|Другой світовой войны]]. По першыраз го сформуловали представителї Словеньской народной партії (людаци) на челї з Андреём Глінком як потребу політічной і економічной автономії Словаків у рамках Чехословакії<ref name="jelinek">{{cite journal |last1=Jelinek |first1=Yeshayahu |title=The Holocaust of Slovakian Jewry |journal=East Central Europe |date=1983-01-01 |volume=10 |issue=1–2 |page=14 |doi=10.1163/187633083X00038 |language=en |issn=1876-3308}}</ref><ref name="hegenscheidt">{{cite book |last1=Hegenscheidt-Nozdrovická |first1=Eliška |title="Die Slowakei den Slowaken!" Die separatistischen Strömungen in der Slowakei zwischen 1918 und 1939 |date=2012 |publisher=Diplomica Verlag |isbn=978-3-8428-7210-3 |page=41 |url=https://books.google.com/books?id=Fly7n_ImytcC&q=Slovensko+Slov%C3%A1kom&pg=PA41 |language=de}}</ref> і в роках 1938–1945 ся стало єдным з главных пропаґандістічных гесел клерікално-фашістічного режіму Словеньского штату. В тім періодї ся тота фраза хосновала на оправданя насилного выгнатя чеського обывательства,<ref name="haka">{{cite news |last1=Háka |first1=Antonín |title=Vyhánění Čechů ze Slovenska |url=https://haka.blog.idnes.cz/blog.aspx?c=338725 |access-date=2020-02-03 |work=[[iDNES.cz]] |date=2013-05-13 |language=cs |trans-title=Вигнання чехів зі Словаччини}}</ref> антісемітьскых репресій і голокаусту.<ref name="niznansky">{{cite book |last1=Nižňanský |first1=Eduard |authorlink=Eduard Nižňanský |title=Židovská komunita na Slovensku medzi československou parlamentnou demokraciou a slovenským štátom v stredoeurópskom kontexte |date=1999 |publisher=Universum |isbn=978-80-967753-3-0 |page=30 |url=https://books.google.com/books?id=7domAAAAMAAJ&q=Slovensko+Slov%C3%A1kom |language=sk}}</ref> В 21. сторочу тот слоґан надале хоснують словеньскы ултраправіцёвы ґрупованя, евроскептіци і прихылници партії „Котлебовцї – Народна партія Наше Словеньско“ (ĽSNS).<ref name="echo24">{{cite news |title='Slovensko Slovákom!' V Bratislavě se demonstrovalo pro i proti EU |url=https://www.echo24.cz/a/ibAZx/slovensko-slovakom-v-bratislave-se-demonstrovalo-pro-i-proti-eu |access-date=2020-02-04 |work=Echo24 |date=2016-06-25 |language=cs}}</ref><ref name="stefancik">{{cite book |last1=Štefančík |first1=Radoslav |last2=Hvasta |first2=Miloslav |title=Jazyk pravicového extrémizmu |date=2019 |publisher=EKONÓM |isbn=978-80-225-4642-3 |page=175 |url=https://books.google.com/books?id=9cO3DwAAQBAJ&q=Slovensko+Slov%C3%A1kom&pg=PA175 |language=sk}}</ref> == Історія == === Взник і меджівойновый період (1918–1938) === Тото гесло ся зачало актівно обявовати в політічнім діскурзї по розпадї [[Австро-Угорьско|Австро-Угорьска]] і взнику [[Чехословакія|Чехословакії]] в роцї 1918.<ref name="hegenscheidt" /> Хоць зъєднотїня з Чехами захранило Словаків перед далшов мадярізаціёв, меджі пражсков централнов владов і словеньскыма конзерватівныма кругами швыдко взникли розпоры. Прага пересаджовала офіціалну ідеолоґію єднотного „чехословакізму“ і высылала на Словеньско тісячі чеськых урядників, учітелїв, желїзнічарїв, поліцайтів і вояків, жебы замінили колишню мадярьску адміністрацію.<ref name="haka" /> Взглядом на то, же на Словеньску росла властна ґенерація освітнёй інтеліґенції, котра в условіях Великой господарьской крізы протистояла безробітности, Глінкова словеньска народна партія (ГСНП) розбігла розсяглу кампань за автономію краю, операючі ся о установлїня Піттсбурьской догоды з року 1918.<ref name="hegenscheidt" /> Слоґан „Slovensko Slovákom“ ся став централным елементом аґітації людаків: значів потребу, жебы ся адміністрація краю, робочі міста у штатнім апаратї і господарьскы жрїдла зохабили вылучно етнічным Словакам. Кампань здобыла особливый розмах почас Маніфестічного зъязду словеньской молодежі в Тренчіньскых Тепліцях в юнії 1932, де радікалне крыло партії одкрыто выступило під геслом „Словеньско Словакам“ проти чеськой притомности.<ref name="hegenscheidt" /> === Протичеська і антісемітьска кампань (1938–1945) === По [[Мюнхеньска догода|Мюнхеньскій догодї]] і выголошіню автономії Словеньска в октобрї 1938 і наслїдно по взнику Першой словеньской републікы (марець 1939), котра была сателітным штатом націстічного Нїмецька і на челї котрой став [[Йозеф Тісо]], ся тото гесло стало штатнов доктрінов. Воєньске крыло режіму – мілітарізована орґанізація [[Ґлінкова ґарда]] – го хосновало вєдно з офіціалным поздравом „[[Na stráž!]]“ („На стражі!“).<ref name="stefancik" /> Практічна реалізація того гесла ся одбыла в двох главных напрямах: * '''Выгнатя чеського обывательства: ''' під замінков уволнїня робочіх міст про Словаків зачала автономна влада змушене уволнїня і депортацію чеськых урядників, учітелїв, і одборників вєдно з їх родинами. На уліцях словеньскых міст вывішовали плаґаты і скандовали розшырены верзії гесла: ''„Slovensko Slovákom, Čechov za Moravu!“'' („Словеньско Словакам, Чехів за Мораву!“) або ''„Česi peši do Prahy!“'' („Чехы пішы до Прагы!“). Цїлково в роках 1938–1939 было змушеных зохабити Словеньско веце як 60-тісяч Чехів.<ref name="haka" /> * '''Антісемітізм і „арізація“:''' режім ГСНП споёвав протичеську реторіку з аґресівным антісемітізмом, причім обвинёвав жыдівску громаду з підпоры мадярьского ревізіонізму (по [[Першый віденьскый арбітраж|Першім віденьскім арбітражі]]) і з економічной домінації.<ref name="jelinek" /><ref name="niznansky" /> Почас жыдівскых поґромів, конфішкації подників(„арізації“) і однятя обчаньскых прав хосновали ґардісты управену верзію гесла: ''„Slovensko Slovákom, Palestína Arabom!“'' („Словеньско Словакам, [[Палестина]] [[Арабы|Арабам]]!“) або''„Židia do Palestíny!“'' („Жыдів до Палестины!“).<ref name="niznansky" /> Тота реторіка приправила ідеолоґічный ґрунт про приятя Жыдівского кодексу (1941) і наслїдну депортацію приближно 70-тісяч словеньскых Жыдів до націстічных ніщітелных таборів.<ref name="jelinek" /> === Хоснованя в 21. сторочу === По паді комуністічного режіму і розпадї Чехословакії в роцї 1993 было гесло „Slovensko Slovákom!“ знову ожывило неонацістічны субкултуры (переважно [[скінгед]]ы) і ултраправіцёвы орґанізації, як наприклад „Словеньска посполитость“ ({{lang-sk|Slovenská pospolitosť}}), котру вів Маріан Котлеба.<ref name="stefancik" /> В роках 2010–2020 ся тота фраза реґуларно обявовала на мітінґах правіцёво-радікалной партії „Котлебовцї – Народна партія Наше Словеньско“ (ĽSNS) і рух „Републіка“.<ref name="echo24" /><ref name="stefancik" /> В сучаснім контекстї ся значіня того слоґану змінив: теперь є заміряный передовшыткым проти членству Словеньска в [[Европска унія|Европскій унії]] і [[НАТО]], проти приїманю міґрантів з країн Близкого выходу і Африкы (головно почас европской міґрачной крізы в роках 2015–2016, як наприклад на протиевропскых демонштраціях в Братїславі в юнії 2016), як ай проти ромской і мадярьской народностной меншыны.<ref name="echo24" /><ref name="stefancik" /> Словеньскы політолоґове і лінґвісты (головно Радослав Штефанчік і Мілослав Ґваста) класіфікують тот выраз як знак языка правіцёвого екстремізму і натівізму, котрый одкликать на дїдовизну воєньского режіму з років 1939–1945.<ref name="stefancik" /> == Поз. тыж == * [[Na stráž!]] * [[Глінкова словенька народна партія]] * [[Глінкова ґарда]] == Референції == {{reflist}} t8b4injdgvk1uiqwpcdok0lautl0qow Вышнёлужіцькый язык 0 23359 175244 171878 2026-10-24T16:26:42Z Vasyl` Babych 604 175244 wikitext text/x-wiki '''Вышнёлужíцькый язы́к''' ({{lang-hsb|hornjoserbšćina}}) є єден зо двох [[лужіцькы языкы|лужіцькых языків]] ([[лужіцька падґрупа]]), котрым ся хоснують на теріторії [[Нїмецько|Нїмецька]], передовшыткым в штатї [[Сасько]]. Належить до западославяньской языковой ґрупы і є найвеце подобный [[Нижнёлужіцькый язык|Нижнёлужіцькому языку]] і [[Чеськый язык|чеському языку]] Вышнёлужіцькый язык є [[Материньскый язык|материньскым]] або другым языком про часть народа [[Лужіцькы Сербы|лужіцькых Сербів]], автохтонного славяньского етнікума, котрый жыє в околіцї міст як [[Будышін]], [[Каменць]] і [[Лоза]] на [[юговыход]]ї [[Нїмецько|Нїмецька]]. Є штандартізованый, має властну ґраматіку, ортоґрафію і літературну традіцію. == Характерістіка == * '''Языкова ґрупа''': западославяньска * '''Писмо''': латиньскый алфавіт з діакрітков * '''Статус''': меншыновый язык в Нїмецьку, храненый законом * '''Носителї''': приближно 10 000 – 15 000 (одгад) == Статус і охрана == Вышнёлужіцькый язык є формално узнаный як меншыновый язык у Нїмецьку і є охраненый в рамках [[Европска харта реґіоналных або меншыновых языків|Европской харты реґіоналных або меншыновых языків]]. Ужываный є в школах, медіях (напр. ''Serbske Nowiny''), в културї і церковнім жывотї. == Історія і література == Початкы писаной традіції вышнёлужіцького языка сягають до 16. столітя, кедь під впливом [[Реформация|реформації]] зачали быти переводжованы реліґійны тексты до языка містных [[Лужіцкы Сербы|лужіцькых Сербів]]. Першым важным памятником суть роботы [[Михал Френцел|Михала Френцля]] ({{lang-hsb|Michał Frencel}}; 1628–1706), якый быв протестантьскым пастырём в селї [[Будестець|Будестецї]] во Вышнїй Лужіцї. Він переклав Новый завіт до вышнёлужіцького языка, і тот переклад быв публікованый ёго сыном Абрагамом Френцелом в роцї 1706 в [[Жытава|Жытаві]]. Тот переклад став основов про літературный язык вышнёлужіцькых [[Евангельска церков|євангеліків]] і быв зарядженый до повной [[Біблія|Біблії]], котра была выдана в [[Будышін]]ї в роцї 1728. Вышнёлужіцька література обсягує поезію, прозу, драму і реліґійны тексты. В 20. столїтю ся літературны дїла далше розвивали, а по [[Друга світова война|Другій світовій войнї]], переважно в часах [[Германска демократична република|НДР]], была вышнёлужіцька література підпорована і інштітуціонална — напр. через дїятельность „Дому сербской културы“. І доднесь екзістує творча сцена з молодшыма авторами, як і выданя періодіків і книжок. == Повязаны темы == * [[Нижнёлужіцькый язык]] * [[Лужіцькы Сербы]] * [[Лужіця]] * [[Западославяньскы языкы]] == Зовнішнї лінкы == * [https://hsb.wikipedia.org/ Вышнёлужіцька Вікіпедія] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Upper_Sorbian_language Upper Sorbian – англіцька Вікіпедія] {{Стыржень}} [[Катеґорія:Славяньскы языкы]] [[Катеґорія:Западославяньскы языкы]] [[Катеґорія:Меншыновы языкы в Европі]] 35ul0ycw4nq38335g2iwx7w0hpoz37f Нижнёлужіцькый язык 0 23511 175243 173121 2026-10-24T16:24:43Z Vasyl` Babych 604 175243 wikitext text/x-wiki {{Delete}} '''Нижнёлужи́цькый язы́к''' (самоназваня: ''Dolnoserbšćina'') є єден зо двох [[лужіцькы языкы|лужіцькых языків]] ([[Лужіцька підґрупа]]), котрый ся хоснують на теріторії [[Нїмецько|Нїмецька]], передовшыткым в штатї [[Бранденбурґ]]. == Повязаны темы == * [[Вышнёлужіцькый язык]] * [[Лужічане]] * [[Лужіця]] * [[Западославяньскы языкы]] == Зовнішнї лінкы == * [https://dsb.wikipedia.org/ нижнёлужіцька Вікіпедія] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Lower_Sorbian_language Lower Sorbian – англіцька Вікіпедія] [[Катеґорія:Славяньскы языкы|нижнёлужіцькый]] [[Катеґорія:Западославяньскы языкы]] [[Катеґорія:Меншыновы языкы в Европі]] awfmryrsk34fzspvg5lnlxoesqngcpr Tеатр Александра Духновіча 0 23523 175241 158813 2026-10-24T15:40:00Z Halajkovič 33393 Вилучено перенаправлення на [[Tеатер Александра Духновіча]] 175241 wikitext text/x-wiki {{delete}} 35r2j9t4ectnt1cmb7mlgcqvwz6h5k6 Хоснователь:Halajkovič/статї к написаню 2 24091 175237 163225 2026-10-24T15:15:49Z Halajkovič 33393 175237 wikitext text/x-wiki == Статї на переписаня == * [[Абхазьскый язык]] * [[Албаньскый язык]] * [[Андора ла Веля]] * [[Б]] * [[Битка коло Гуменного]] * [[В]] * [[Г]] * [[Гуцульске повстаня на Різдво 1919]] * [[Доба]] * [[Ж]] * [[З]] * [[И]] * [[Князь Лаборець]] * [[Корейскый язык]] * [[Країна]] * [[Краины Осѣ]] * [[Кустендільска область]] * [[Лиман]] * [[Литовскый язык]] * [[Луцькый район]] * [[Луцькый район (1940—2020)]] * [[Марз]] * [[Монґольскый язык]] * [[Нео]] * [[Нижнёлужіцькый язык]] * [[Николай II.]] * [[Область]] * [[О]] * [[Отець]] * [[Палестина (чеперушка)]] * [[Параґвай (ріка)]] * [[Параґвай (чеперушка)]] * [[Перзьскый язык]] * [[Перніцька область]] * [[Подґоріца]] * [[Подґоріца (чеперушка)]] * [[Р]] * [[Російска імперія]] * [[Серьбско-косовска кріза (2022)]] * [[Словіньскый язык]] * [[Словеньска Советьска Републіка]] * [[Словеньско (чеперушка)]] * [[Список десятьроч]] * [[Стрый (город)]] * [[Схізма (чеперушка)]] * [[Тайван (чеперушка)]] * [[Тібет]] * [[Турецькый язык]] * [[УПА-Запад]] * [[Холодна война]] * [[Шептіцькый]] * [[Яворівскый раён]] * [[Яналіф]] * [[Яналіф (село)]] * [[Ъ]] == Далшы статї == * говоровый (бісїдный) штіл * ґеоґрафічны назвы * діалектнa лексікa * діалектнa формa * жарґонны выразы * Інштітут реґіоналных і народностных штудій * літературнa лексікa * літературна нормa * літературна форма языка * Міністерство школства СР * найужыванїшы слова * научный штіл * областнa лексікa * Оддїлїня русиньского языка і културы * особны мена * публіцістічный штіл * Руська ґімназія * словниковый склад * субштандартнa лексікa * Торонтьска універзіта * транскрiбція * транслітерaція * ужываный язык * штандартнa лексікa * штандартна форма (штандарт) * Штефан Чеп * штіл умелецькой літературы jl2t6vnzyhljloxgu4o2sbio0v69vww Закон Кулома 0 24782 175259 168078 2026-10-24T21:16:57Z CommonsDelinker 9283 Replacing Bcoulomb.png with [[File:Balance_de_Charles_Augustin_de_Coulomb.png]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise and not just a meaningless one word name). 175259 wikitext text/x-wiki [[Файл:Леніі сил поля електричного (+-).jpg|міні|Діяня „леній сил“ поля електричного, вытвореного електричныма ладунками, в котрых протиставны знакы. Знамка взята зо книжкы „Фізыка“ част 2 (1960) Д. Халидая тай Р. Ресника.]] '''Закон Кулома''' — закон [[Фізіка|фізыкы]], описуючый вартость [[Сила|силы]], котра выникат помедже двома точковыма електричныма ладунками. Тоту же силу зовут силом Кулома або електростатічном, прото же односит ся ґу обєктом, котры сут до себе як нерухомы. Мено закона походит од [[Франція|французского]] фізыка, Шарля-Огюстена де Кулома (1736–1806), котрым ся первістні він публіковав 1785 рока. Правило є основом електростатікы тай было важным фактором при розвитку [[Електромаґнетізм|електромаґнетізму]]. Закон бесідує, же ''безвзглядна велькіст'' електростатічной силы помедже двома точковыма електричныма ладунками є ''безпосередньо пропорціонална'' до кількочника безвзглядных вартости сесых же ладунків тай ''на против пропорціонална'' до квадрата далекости помедже нима. [[Математика|Математычні]], правило мож представити як:<ref>[https://books.google.pl/books/about/Maxwell_s_Equations.html?id=2j0KljZHNhkC&redir_esc=y Maxwell's Equations]</ref> <math>|F| = k_e \cdot \frac{|q_1| \cdot |q_2|}{r^2} = \frac{1}{4\pi\varepsilon_0} \cdot \frac{|q_1|\cdot|q_2|}{r^2}</math> <small><math>|F|</math> — безвзглядна вартость електростатічной силы;</small> <small><math>q_1, q_2</math> — вартости двох точковых ладунків, помедже котрыма выникат електростатічна сила;</small> <small><math>r</math> — далекост помедже точковыма ладунками;</small> <small><math>k_e</math> — стойаннист Кулома; єй дазраз пишут як <math>\frac{1}{4\pi\varepsilon_0}</math>, де <math>\varepsilon_0</math> то діелектрична проникливіст (стойаннист діелектрична).</small> == Історичный перегляд ай вывід математычного взірця == [[Файл:Balance de Charles Augustin de Coulomb.png|міні|Рысунок крутильной вагы, взятый з памятників Шарля Кулома.]] Перед баданями Кулома люде знали за електричны властивости декотрых предметів, напримір бурштина. Лемже то він был ''першым'', котрый зміряв велькіст електричных сил, притягуючых і одпыхаючых, опрацував описуючый іх закон ай розповсядив своє діло. Во своїх баданях Шарль Кулом хосновав нарядя, што носит мено крутильной вагы. Інструмент, подобный до того, котрый хосновав Шарль Кулом, складав ся, приближно, з валцоватой коморы, в котрій на тонькым волокні была завішена тычка. На єдным з єй кінців находила ся єдна зо двох переводуючых [[Електрика|електрику]] куль. Друга зас была приваджена до інчой, нерухомой тычкы, што преходила без діру в коморі.<ref name=":1">[https://openstax.org/books/physics/pages/18-2-coulombs-law 18.2 Coulomb's law]</ref> Шарль Кулом во свойіх [[Експерімент|експеріментах]] доручав кулям незнаме множество єднакых електричных ладунків, што спричыняло іх взаємне одпыханя (єднакы ладункы одпыхают ся взаімні). Выникаюча помедже нима сила выкликувала оборот находуючой ся на кінци завішеной тычкы кулі, в противному до положыня нерухомой кулі напрямі. Товды же Кулом яв крутити волокном, жебы іх наново приближыти єдна ґу другій, міряючы єдночасно силу скрута. Понадто, бадач провіряв влияня на ню кількости електричного ладунку, схоснувуючы правду, же ладунок все розділят ся рівно медже двома переводуючыма електрику кулями єднакого выміру. Повторіня того крока дозволило Куломові ділити цілый ладунок на два хоц якє чысло разів.<ref name=":1" /> Своїма баданями Кулом выімав дві основны правды: <blockquote>'''1° cила електростатічна помедже кулями залежыт од далекости як противнист єй квадрата. Примірні — кєд зменшыти одступ помедже кулями двоєкрат, то сила, што іх одсуват, зможе ся штырократ. Сесы внескы записуєме:'''<ref name=":0" /></blockquote> <math>|F| \varpropto \frac{1}{r^2}</math> <small>Ту: <math>|F|</math> — вартость силы, што дїє помедже двома кулями, котры одділят далекост <math>r</math></small>; <blockquote>'''2° cила електростатічна помедже кулями залежыт безпосередньо пропорціоналні од кількости ладунків, што сут згромаджены на баданых обєктах. Примірні — кєд звекшыти ладунок згромадженый на єдній з куль двоєкрат, то сила, што іх одсуват, зможе ся тіж двоєкрат. Сесы внескы записуєме:'''<ref name=":0" /></blockquote> <math>|F| \varpropto |q_1| \cdot |q_2|</math> <small>Ту: <math>|F|</math> — вартость силы, што дїє помедже двома кулями, на котрых сут згромаджены ладункы <math>q_1</math> тай <math>q_2</math>.</small> Получыти дві правды даст ривнаня: <math>|F| = k_e \cdot \frac{|q_1| \cdot |q_2|}{r^2}</math> Вірніст выслїдків Кулома, отриманых вдяка крутильной вагы, была барз низка, не веце як дакілько процентів. Перед Куломом і незалежні од нього [[Анґлія|анґлицкый]] [[Ученый|ученый]] Генрі Кавендіш (1731–1810) провлюв свій експерімент<ref>[https://geometrydude.wordpress.com/2012/12/22/cavendishs-phenomenological-derivation-of-coulombs-law/ Cavendish’s phenomenological derivation of Coulomb’s law]</ref>, котрый довлюв, же експонент при противности далекости, барз правдоподібні, мат велькіст помедже <math>1,98</math> ай <math>2,02</math>. Лемже він не вырїшыв розповсядити свойі науковы жнива, зато в тот час мало хто знав за його выслідкы. Лем деси сто років пак выглядав іх [[Джеймс_Клерк_Максвелл|Джеймс Клерк Максвелл]] (1831–1879), котрый повторив експерімент Кавендіша при векшій докладности, што позволило установити граніці точности вартости експонента на <math>2,00005-1,99995</math>. 1936 рока [[Споєны_штаты_америцькы|америцкым]] фізыком С.Й. Плимптони тай В.Е. Ловтони вдало ся вызначыти його велькіст на барз высокому ступени <math>2,000 000 002-1,999 999 998</math>.<ref name=":0">[https://ru.scribd.com/document/628882700/Volume-2-David-Halliday-Robert-Resnick-Physics-Part-II-2-1978-Wiley-Libgen-li (Volume 2) David Halliday, Robert Resnick - Physics - Part II 2 (1978, Wiley) - Libgen - Li]</ref><ref>[[iarchive:sim_physical-review_1936-12-01_50_11|The Physical Review 1936-12-01: Vol 50 Iss 11]]</ref> == Фізычный попис закона == [[Файл:Coulomb force attraction.svg|міні|Електростатічна сила тягніня.]] Стойаннист Кулома, <math>k_e</math>, выражена в [[Система_SI|укладі єдниц СI]], мат вартость <math>k_e=8,99 \cdot 10^9 \cdot N \cdot m^2 \cdot C^{-2}</math>.<ref name=":1" /> Подля законів дінамікы [[Ісаак_Нютон|Іссака Ньютона]] силы електростатічны дїють на підовж леній, котры лучат осередкы ладунків; велькіст силы, што влият окремо на каждый з ладунків, є єднака, аж кєд іх кількости (велькости) сут ріжны.<ref name=":0" /> * Кєд в ладунках єднакы знакы („<math>+</math>“ і „<math>+</math>“ лебо „<math>-</math>“ і „<math>-</math>“), то будут ся они одпыхали; кєд будут они мали ріжны знакы („<math>-</math>“ і „<math>+</math>“), то будут ся притігали.<ref name=":0" /> * Закон Кулома фунґує лем одісні ладунків, котры сут до себе як нерухомы.<ref name=":1" /> * Кєд ладунок є згромадженый в округлім предметі тай рівно по ним розложеный, а бадане місце россягу електростатічной силы виходит поза його внутри, то з цїлым ладунком мож ся обходити гейбы быв пунктом.<ref name=":1" /> * Правило найгладше хоснувати з округлыма обєктами, зато добрі ся ним послугувати кєд баданы обєкты сут добрі меншы як далекост помедже нима — товды же мож ся з нима обходити як з кулями.<ref name=":1" /> * Кєд міркуєме роботу сил, выступуючых помедже веце нич двома ладунками, взорец притримує ся каждой іх пары окремо. Примірнi, розсмотрюєме уклад ладунків чысленности <math>N</math> — <math>q_1, q_2, ...q_N </math>. Жебы вызначыти конечну силу, діючу на абы-якій ладунок <math>q_a</math>, додаєме силы, што выникают помедже <math>q_a</math> (<math>1 \leq a\leq N</math>) тай вшыткыма інчыма ладунками.<ref name=":0" /> Математычні, мож тото представити як: <math>\sum_{i=1}^{a-1}{\vec{F_{ai}}} + \sum_{k=(a+1)}^{N}{\vec{F_{ak}}}</math> . Закон Кулома часто порівнуют з ''законом загального тяжіня'' Іссака Ньютона. Адде оба правила залежат од далекости як противнист єй квадрата тай од якысых властивости обєктів, помедже котрыма діє сила — електричного ладунку в силі електростатічній ай [[Маса|масы]] в [[Ґравітація|силі тяжіня]]. Лемже сила електростатічна здатна притігати а одпыхати, кєд же сила тяжіня може робити лем то перше. Тоту правду высвітлят ся так, же істнуют два виды ладунків, кєд неє неґатывной масы — зато мусит быти лем єден вид діяня силы тяжіня помедже масами.<ref name=":0" /> == Жрідла == <references /> olbovktqob35xfqsmaec9vbm0zpzr9w Хоснователь:Engelseziekte/Статі, які мусят быти 2 25607 175225 2026-10-24T12:11:46Z Engelseziekte 2261 Створена сторінка: {{TOCright}} Сесь бук дублує список [[Вікіпедія:Статї, якы повинны быти|майважный статий на Вікіпедії]], а пиля того дає інформацію за повноту каждої окремої статі, обы помочи редакторам, котрі глядают темы на выліпшіня. Статус статий ся веде подля пятьох ка... 175225 wikitext text/x-wiki {{TOCright}} Сесь бук дублує список [[Вікіпедія:Статї, якы повинны быти|майважный статий на Вікіпедії]], а пиля того дає інформацію за повноту каждої окремої статі, обы помочи редакторам, котрі глядают темы на выліпшіня. Статус статий ся веде подля пятьох катеґорій: # Цілоохопна статя (<s>[[Головна сторінка|Приклад]]</s>). Статя має доста матеріалу за всі важні аспекты темы. # Адекватна статя (<s>[[Головна сторінка|Приклад]]</s> (стыржень)). Статя добре описує тему, айбо щи годна быти розширена. # Куртый стыржень ([[Головна сторінка|Приклад]]). Статя дає лиш базову інформацію за свою тему (1–2 абзацы). # Проблемна статя ([[Головна сторінка|Приклад]] {{color|red|'''!'''}}). Статя дуже курта, обы пояснити свою тему, и годна быти кандидатом на вылучіня (1–2 шорикы). Наприклад: «Марк Твейн — вызначный америцькый писатель». # Нестворена статя ([[Користувач:Engelseziekte/Статі, які не мусят быти|Приклад]]). == Біоґрафії == === Статистика === {| class="wikitable" | цілоохопні статі | 20 |- | адекватні статі | 11 |- | курті стыржні | 64 |- | проблемні статі | 109 |- | нестворені статі | 0 |- | '''цілком''' | '''204''' |} === Малярї і архітекторы === # <s>[[Ле Корбизье|Корбюзьє, Ле]]</s> # [[Салвадор Далі|Далі, Салвадор]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Албрехт Дюрер|Дюрер, Албрехт]]</s> (стыржень) # '''[[Вінсент ван Ґоґ|Вінсент ван Ґоґ]]''' # [[Франсіско Ґойя|Ґойя, Франсіско]] {{color|red|'''!'''}} # [[Кацусіка Гокусай|Гокусай, Кацусіка]] {{color|red|'''!'''}} # [[Фріда Кало|Кало, Фріда]] # <s>'''[[Леонардо да Вінчі|Леонардо да Вінчі]]'''</s> # [[Анрі Матісс|Матісс, Анрі]] # '''[[Мікеланджело|Мікеланджело]]''' # '''[[Пабло Пікассо|Пабло Пікассо]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Рафаел|Рафаел]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Рембрандт|Рембрандт]]''' # [[Петер Паул Рубенс|Рубенс, Петер Паул]] {{color|red|'''!'''}} # [[Сінан|Сінан]] {{color|red|'''!'''}} # [[Дієґо Веласкес|Веласкес, Дієґо]] # <s>[[Енді Варгол|Варгол, Енді]]</s> # [[Френк Ллойд Райт|Райт, Френк Ллойд]] {{color|red|'''!'''}} === Авторы, писателї і поеты === # [[Абу-Нувас|Абу-Нувас]] # [[Ганс Крістіан Андерсен|Андерсен, Ганс Крістіан]] # [[Мацуо Башо|Башо]] # [[Хорхе Луїс Борхес|Борхес, Хорхе Луїс]] # [[Джордж Ґордон Байрон, 6-тый Барон Байрон|Байрон, Джордж]] # '''[[Міґель де Сервантес|Міґель де Сервантес]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Джефрі Чосер|Чосер, Джефрі]] {{color|red|'''!'''}} # [[Антон Чехов|Чехов, Антон]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Данте Аліґєрі]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Чарлз Діккенс|Діккенс, Чарлз]] {{color|red|'''!'''}} # [[Федор Достоєвскый|Достоєвскый, Федор]] # <s>[[Ґабрієл Ґарсія Маркес|Ґарсія Маркес, Ґабрієл]]</s> (стыржень) # <s>'''[[Йоганн Волфґанґ фон Ґёте]]'''</s> (стыржень) # [[Гафіз|Гафіз]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Гомер|Гомер]]'''</s> # '''[[Віктор Гюґо|Віктор Гюґо]]''' {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Джеймс Джойс|Джойс, Джеймс]]</s> # <s>[[Франц Кафка|Кафка, Франц]]</s> (стыржень) # [[Калідаса|Калідаса]] # [[Лі Бо|Лі Бо]] # [[Наґіб Магфуз|Магфуз, Наґіб]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Мольєр|Мольєр]]</s> # [[Публій Овідій Насо|Насо, Публій Овідій]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Марцел Пруст|Пруст, Марцел]]</s> # <s>[[Александер Пушкін|Пушкін, Александер]]</s> (стыржень) # '''[[Вільям Шекспір|Вільям Шекспір]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Софокл|Софокл]] # [[Рабіндранат Таґор|Таґор, Рабіндранат]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Лев Толстой|Лев Толстой]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Марк Твейн|Твейн, Марк]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Верґілій|Верґілій]]</s> (стыржень) === Композіторы і музиканты === # [[Луї Армстронґ|Армстронґ, Луї]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Йоганн Себастьян Бах|Йоганн Себастьян Бах]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[The Beatles|The Beatles]] # '''[[Людвіґ ван Бетховен|Людвіґ ван Бетховен]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Йоганнес Брамс|Брамс, Йоганнес]] {{color|red|'''!'''}} # [[Фредерік Шопен|Шопен, Фредерік]] {{color|red|'''!'''}} # [[Антонін Дворжак|Дворжак, Антонін]] # [[Ґеорґ Фрідріх Гендел|Гендел, Ґеорґ Фрідріх]] {{color|red|'''!'''}} # [[Йозеф Гайдн|Гайдн, Йозеф Франц]] # [[Ґустав Малер|Малер, Ґустав]] # '''[[Вольфґанґ Амадей Моцарт|Фольфґанґ Амадей Моцарт]]''' {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Джованні Пєрлуїджі да Палестріна|Палестріна, Джованні Пєрлуіджі]]</s> (стыржень) # [[Едіт Піаф|Піаф, Едіт]] # [[Елвіс Преслі|Преслі, Елвіс]] # [[Джакомо Пуччіні|Пуччіні, Джакомо]] # [[Франц Шуберт|Шуберт, Франц]] # [[Іґор Стравіньскый|Стравіньскый, Іґор]] # '''[[Петро Ілліч Чайковскый|Петро Ілліч Чайковскый]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Джузеппе Верді|Джузеппе Верді]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Антоніо Вівалді|Вівалді, Антоніо]] # [[Ріхард Ваґнер|Ваґнер, Ріхард]] {{color|red|'''!'''}} === Вандровници === # [[Руал Амундсен|Амундсен, Руал]] # [[Ніл Армстронґ|Армстронґ, Ніл]] {{color|red|'''!'''}} # [[Жак Картьє|Картьє, Жак]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Крістофор Колумб|Крістофор Колумб]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Джеймс Кук|Кук, Джеймс]] {{color|red|'''!'''}} # [[Ернан Кортес|Кортес, Ернан]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Юрій Ґаґарін|Юрій Ґаґарін]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Васко да Ґама|да Ґама, Васко]] # [[Ібн Батута|Ібн Батута]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Фернан Маґеллан|Фернан Маґеллан]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Марко Поло|Поло, Марко]] {{color|red|'''!'''}} # [[Чжен Хе|Чжен Хе]] {{color|red|'''!'''}} === Режісеры, сценарісты і акторы === # <s>[[Інґмар Берґман|Берґман, Інґмар]]</s> (стыржень) # [[Сара Бернар|Бернар, Сара]] {{color|red|'''!'''}} # [[Чарлі Чаплін|Чаплін, Чарлі]] {{color|red|'''!'''}} # [[Марлен Дітріх|Дітріх, Марлен]] {{color|red|'''!'''}} # [[Уолт Дісней|Дісней, Уолт]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Серґей Михайлович Ейзенштейн|Ейзенштейн, Серґей]]</s> # [[Федеріко Фелліні|Фелліні, Федеріко]] {{color|red|'''!'''}} # [[Алфред Гічкок|Гічкок, Алфред]] {{color|red|'''!'''}} # [[Стенлі Кубрік|Кубрік, Стенлі]] {{color|red|'''!'''}} # [[Акіра Куросава|Куросава, Акіра]] {{color|red|'''!'''}} # [[Мерілін Монро|Монро, Мерілін]] {{color|red|'''!'''}} # [[Сатьяджит Рей|Рей, Сатьяджит]] {{color|red|'''!'''}} # [[Стівен Спілберґ|Спілберґ, Стівен]] {{color|red|'''!'''}} === Вынаходници, вчены і математіци === # '''[[Архімед|Архімед]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Авіценна|Авіценна]] {{color|red|'''!'''}} # [[Тім Бернерс-Лі|Бернерс-Лі, Тім]] {{color|red|'''!'''}} # [[Брагмаґупта]] # <s>'''[[Миколай Коперник|Миколай Коперник]]'''</s> # <s>[[Марія Кюрі|Кюрі, Марія]]</s> # '''[[Чарлз Дарвін|Чарлз Дарвін]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Томас Едісон|Томас Едісон]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Алберт Айнштайн|Алберт Айнштайн]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Евклід|Евклід]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Леонард Ейлер|Ейлер, Леонард]] {{color|red|'''!'''}} # [[Майкл Фарадей|Фарадей, Майкл]] # [[Енріко Фермі|Фермі, Енріко]] # '''[[Генрі Форд|Генрі Форд]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Ґален|Ґален]] # '''[[Ґалілео Ґалілей|Ґалілео Ґалілей]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Карл Фрідріх Ґаус|Ґаус, Карл Фрідріх]] # '''[[Йоганн Ґутенберґ|Йоганн Ґутенберґ]]''' {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Давид Гилберт|Гілберт, Давід]]'''</s> # [[Джеймс Прескотт Джоуль|Джоуль, Джеймс Прескотт]] # <s>[[Йоганн Кеплер|Кеплер, Йоганн]]</s> # [[Ал-Хорезмі|Ал-Хорезмі]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Ґотфрід Вільгельм Лейбніц|Лейбніц, Ґотфрід]]</s> (стыржень) # [[Карл Лінней|Лінней, Карл]] # [[Джеймс Клерк Максвелл|Максвелл, Джеймс Клерк]] {{color|red|'''!'''}} # [[Дмитро Менделеєв|Менделеєв, Дмитро]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Ісаак Ньютон|Ісаак Ньютон]]''' # '''[[Луі Пастер|Луі Пастер]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Макс Планк|Планк, Макс]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Ернест Резерфорд|Резерфорд, Ернест]] # '''[[Ервін Шредінґер|Шредінґер, Ервін]]''' # '''[[Нікола Тесла|Тесла, Нікола]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Алан Тюрінґ|Тюрінґ, Алан]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Джеймс Ватт|Джеймс Ватт]]''' {{color|red|'''!'''}} === Філозофы === # '''[[Арістотель|Арістотель]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Сімона де Бовуар|Бовуар, Сімона де]] # [[Чанакя]] {{color|red|'''!'''}} # [[Ноам Чомскі|Чомскі, Ноам]] # '''[[Конфуцій|Конфуцій]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Рене Декарт|Рене Декарт]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Зіґмунд Фройд|Зіґмунд Фройд]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Ґеорґ Вілгелм Фрідріх Геґел|Геґел, Ґеорґ Вілгелм Фрідріх]] # [[Ібн Халдун|Ібн Халдун]] # '''[[Іммануіл Кант|Іммануіл Кант]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Джон Мейнард Кейнс|Кейнс, Джон Мейнард]] # '''[[Лао Цзи|Лао Цзи]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Джон Локк|Джон Локк]]''' # [[Нікколо Макіавеллі|Макіавеллі, Нікколо]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Карл Маркс|Карл Маркс]]'''</s> # '''[[Фрідріх Ніцше|Фрідріх Ніцше]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Платон|Платон]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Жан-Жак Руссо|Руссо, Жан-Жак]] # [[Жан-Пол Сартр|Сартр, Жан-Пол]] {{color|red|'''!'''}} # [[Сима Цян|Сима Цян]] {{color|red|'''!'''}} # [[Адам Сміт|Сміт, Адам]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Сократ|Сократ]]''' # '''[[Волтер|Волтер]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Макс Вебер|Вебер, Макс]] {{color|red|'''!'''}} # [[Людвіґ Вітґенштейн|Вітґенштейн, Людвіґ]] # [[Чжу Сі|Чжу Сі]] === Політічны лідеры === # [[Акбар Джелал-ад-дін|Джелал-ад-дін, Акбар]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Александер Великый|Александер Великый]]''' # [[Ашока|Ашока]] # [[Мустафа Кемал Ататюрк|Ататюрк, Мустафа Кемал]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Октавіан Авґуст|Октавіан Авґуст]]'''</s> # [[Отто фон Бісмарк|фон Бісмарк, Отто]] # [[Сімон Болівар|Болівар, Сімон]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Наполеон І|Наполеон Бонапарт]]'''</s> # <s>[[Юлій Цезар|Цезар, Юлій]]</s> (стыржень) # [[Карл I. Великый|Карл I. Великый]] {{color|red|'''!'''}} # [[Вінстон Черчіл|Черчіл, Вінстон]] {{color|red|'''!'''}} # [[Конштантін I|Конштантін Великый]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Кір Великый|Кір Великый]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Шарл де Ґолл|де Ґолл, Шарл]] {{color|red|'''!'''}} # [[Алжбета I Анґліцька|Алжбета I Анґліцька]] # [[Магатма Ґанді|Ґанді, Магатма]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Чінґізхан|Чінґізхан]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Че Ґевара|Ґевара, Че]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Адолф Гітлер|Адолф Гітлер]]''' # <s>[[Яна з Арку|Яна з Арку]]</s> # [[Мартін Лутер Кінґ|Кінґ, Мартін Лутер]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Володимир Ленін|Володимир Ленін]]'''</s> # [[Абрагам Лінколн|Лінколн, Абрагам]] # [[Людвік XIV Французьскый|Людвік XIV.]] # [[Роза Луксембурґ|Луксембурґ, Роза]] {{color|red|'''!'''}} # [[Нелсон Мандела|Мандела, Нелсон]] {{color|red|'''!'''}} # [[Мао Цзедун|Мао Цзедун]] # [[Джавагарлал Негру|Негру, Джавагарлал]] # [[Кваме Нкрума|Нкрума, Кваме]] # <s>[[Петро I Російскый|Петро I Російскый]]</s> # '''[[Цінь Ші Хуан-ді|Цінь Ші Хуан-ді]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Франклін Рузвелт|Рузвелт, Франклін Д.]] # [[Саладін|Саладін]] # <s>[[Осиф Сталін|Сталін, Осіф]]</s> (стыржень) # [[Сулейман Пышный|Сулейман Пышный]] {{color|red|'''!'''}} # [[Сун Ятсен|Сун Ятсен]] {{color|red|'''!'''}} # [[Тімур|Тімур]] {{color|red|'''!'''}} # [[Омар|Омар]] # '''[[Джордж Вашінґтон|Джордж Вашінґтон]]''' {{color|red|'''!'''}} === Реліґійны фіґуры і теолоґы === # [[Абрагам|Абрагам]] # [[Томаш Аквіньскый|Аквіньскый, Томаш]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Святый Августин|Авґустін з Гіппо]]</s> # '''[[Будга Ґаутама|Будга]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[ал-Ґазалі|ал-Ґазалі]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Ісус Хрістос|Ісус Хрістос]]''' # [[Мартін Лутер|Лутер, Мартін]] # '''[[Моісей|Моісей]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Могамед|Могамед]]''' # <s>[[Нагарджуна]]</s> 22hyijqfc4fchl7u6ohk6hwkuni45w6 175226 175225 2026-10-24T12:15:19Z Engelseziekte 2261 175226 wikitext text/x-wiki {{TOCright}} Сесь бук дублує список [[Вікіпедія:Статї, якы повинны быти|майважных статий на Вікіпедії]], а пиля того дає інформацію за повноту каждої окремої статі, обы помочи редакторам, котрі глядают темы на выліпшіня. Статус статий ся веде подля пятьох катеґорій: # Цілоохопна статя (<s>[[Головна сторінка|Приклад]]</s>). Статя має доста матеріалу за всі важні аспекты темы. # Адекватна статя (<s>[[Головна сторінка|Приклад]]</s> (стыржень)). Статя добре описує тему, айбо щи годна быти розширена. # Куртый стыржень ([[Головна сторінка|Приклад]]). Статя дає лиш базову інформацію за свою тему (1–2 абзацы). # Проблемна статя ([[Головна сторінка|Приклад]] {{color|red|'''!'''}}). Статя дуже курта, обы пояснити свою тему, и годна быти кандидатом на вылучіня (1–2 шорикы). Наприклад: «Марк Твейн — вызначный америцькый писатель». # Нестворена статя ([[Користувач:Engelseziekte/Статі, які не мусят быти|Приклад]]). == Біоґрафії == === Статистика === {| class="wikitable" | цілоохопні статі | 20 |- | адекватні статі | 11 |- | курті стыржні | 64 |- | проблемні статі | 109 |- | нестворені статі | 0 |- | '''цілком''' | '''204''' |} === Малярї і архітекторы === # <s>[[Ле Корбизье|Корбюзьє, Ле]]</s> # [[Салвадор Далі|Далі, Салвадор]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Албрехт Дюрер|Дюрер, Албрехт]]</s> (стыржень) # '''[[Вінсент ван Ґоґ|Вінсент ван Ґоґ]]''' # [[Франсіско Ґойя|Ґойя, Франсіско]] {{color|red|'''!'''}} # [[Кацусіка Гокусай|Гокусай, Кацусіка]] {{color|red|'''!'''}} # [[Фріда Кало|Кало, Фріда]] # <s>'''[[Леонардо да Вінчі|Леонардо да Вінчі]]'''</s> # [[Анрі Матісс|Матісс, Анрі]] # '''[[Мікеланджело|Мікеланджело]]''' # '''[[Пабло Пікассо|Пабло Пікассо]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Рафаел|Рафаел]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Рембрандт|Рембрандт]]''' # [[Петер Паул Рубенс|Рубенс, Петер Паул]] {{color|red|'''!'''}} # [[Сінан|Сінан]] {{color|red|'''!'''}} # [[Дієґо Веласкес|Веласкес, Дієґо]] # <s>[[Енді Варгол|Варгол, Енді]]</s> # [[Френк Ллойд Райт|Райт, Френк Ллойд]] {{color|red|'''!'''}} === Авторы, писателї і поеты === # [[Абу-Нувас|Абу-Нувас]] # [[Ганс Крістіан Андерсен|Андерсен, Ганс Крістіан]] # [[Мацуо Башо|Башо]] # [[Хорхе Луїс Борхес|Борхес, Хорхе Луїс]] # [[Джордж Ґордон Байрон, 6-тый Барон Байрон|Байрон, Джордж]] # '''[[Міґель де Сервантес|Міґель де Сервантес]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Джефрі Чосер|Чосер, Джефрі]] {{color|red|'''!'''}} # [[Антон Чехов|Чехов, Антон]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Данте Аліґєрі]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Чарлз Діккенс|Діккенс, Чарлз]] {{color|red|'''!'''}} # [[Федор Достоєвскый|Достоєвскый, Федор]] # <s>[[Ґабрієл Ґарсія Маркес|Ґарсія Маркес, Ґабрієл]]</s> (стыржень) # <s>'''[[Йоганн Волфґанґ фон Ґёте]]'''</s> (стыржень) # [[Гафіз|Гафіз]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Гомер|Гомер]]'''</s> # '''[[Віктор Гюґо|Віктор Гюґо]]''' {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Джеймс Джойс|Джойс, Джеймс]]</s> # <s>[[Франц Кафка|Кафка, Франц]]</s> (стыржень) # [[Калідаса|Калідаса]] # [[Лі Бо|Лі Бо]] # [[Наґіб Магфуз|Магфуз, Наґіб]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Мольєр|Мольєр]]</s> # [[Публій Овідій Насо|Насо, Публій Овідій]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Марцел Пруст|Пруст, Марцел]]</s> # <s>[[Александер Пушкін|Пушкін, Александер]]</s> (стыржень) # '''[[Вільям Шекспір|Вільям Шекспір]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Софокл|Софокл]] # [[Рабіндранат Таґор|Таґор, Рабіндранат]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Лев Толстой|Лев Толстой]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Марк Твейн|Твейн, Марк]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Верґілій|Верґілій]]</s> (стыржень) === Композіторы і музиканты === # [[Луї Армстронґ|Армстронґ, Луї]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Йоганн Себастьян Бах|Йоганн Себастьян Бах]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[The Beatles|The Beatles]] # '''[[Людвіґ ван Бетховен|Людвіґ ван Бетховен]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Йоганнес Брамс|Брамс, Йоганнес]] {{color|red|'''!'''}} # [[Фредерік Шопен|Шопен, Фредерік]] {{color|red|'''!'''}} # [[Антонін Дворжак|Дворжак, Антонін]] # [[Ґеорґ Фрідріх Гендел|Гендел, Ґеорґ Фрідріх]] {{color|red|'''!'''}} # [[Йозеф Гайдн|Гайдн, Йозеф Франц]] # [[Ґустав Малер|Малер, Ґустав]] # '''[[Вольфґанґ Амадей Моцарт|Фольфґанґ Амадей Моцарт]]''' {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Джованні Пєрлуїджі да Палестріна|Палестріна, Джованні Пєрлуіджі]]</s> (стыржень) # [[Едіт Піаф|Піаф, Едіт]] # [[Елвіс Преслі|Преслі, Елвіс]] # [[Джакомо Пуччіні|Пуччіні, Джакомо]] # [[Франц Шуберт|Шуберт, Франц]] # [[Іґор Стравіньскый|Стравіньскый, Іґор]] # '''[[Петро Ілліч Чайковскый|Петро Ілліч Чайковскый]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Джузеппе Верді|Джузеппе Верді]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Антоніо Вівалді|Вівалді, Антоніо]] # [[Ріхард Ваґнер|Ваґнер, Ріхард]] {{color|red|'''!'''}} === Вандровници === # [[Руал Амундсен|Амундсен, Руал]] # [[Ніл Армстронґ|Армстронґ, Ніл]] {{color|red|'''!'''}} # [[Жак Картьє|Картьє, Жак]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Крістофор Колумб|Крістофор Колумб]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Джеймс Кук|Кук, Джеймс]] {{color|red|'''!'''}} # [[Ернан Кортес|Кортес, Ернан]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Юрій Ґаґарін|Юрій Ґаґарін]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Васко да Ґама|да Ґама, Васко]] # [[Ібн Батута|Ібн Батута]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Фернан Маґеллан|Фернан Маґеллан]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Марко Поло|Поло, Марко]] {{color|red|'''!'''}} # [[Чжен Хе|Чжен Хе]] {{color|red|'''!'''}} === Режісеры, сценарісты і акторы === # <s>[[Інґмар Берґман|Берґман, Інґмар]]</s> (стыржень) # [[Сара Бернар|Бернар, Сара]] {{color|red|'''!'''}} # [[Чарлі Чаплін|Чаплін, Чарлі]] {{color|red|'''!'''}} # [[Марлен Дітріх|Дітріх, Марлен]] {{color|red|'''!'''}} # [[Уолт Дісней|Дісней, Уолт]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Серґей Михайлович Ейзенштейн|Ейзенштейн, Серґей]]</s> # [[Федеріко Фелліні|Фелліні, Федеріко]] {{color|red|'''!'''}} # [[Алфред Гічкок|Гічкок, Алфред]] {{color|red|'''!'''}} # [[Стенлі Кубрік|Кубрік, Стенлі]] {{color|red|'''!'''}} # [[Акіра Куросава|Куросава, Акіра]] {{color|red|'''!'''}} # [[Мерілін Монро|Монро, Мерілін]] {{color|red|'''!'''}} # [[Сатьяджит Рей|Рей, Сатьяджит]] {{color|red|'''!'''}} # [[Стівен Спілберґ|Спілберґ, Стівен]] {{color|red|'''!'''}} === Вынаходници, вчены і математіци === # '''[[Архімед|Архімед]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Авіценна|Авіценна]] {{color|red|'''!'''}} # [[Тім Бернерс-Лі|Бернерс-Лі, Тім]] {{color|red|'''!'''}} # [[Брагмаґупта]] # <s>'''[[Миколай Коперник|Миколай Коперник]]'''</s> # <s>[[Марія Кюрі|Кюрі, Марія]]</s> # '''[[Чарлз Дарвін|Чарлз Дарвін]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Томас Едісон|Томас Едісон]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Алберт Айнштайн|Алберт Айнштайн]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Евклід|Евклід]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Леонард Ейлер|Ейлер, Леонард]] {{color|red|'''!'''}} # [[Майкл Фарадей|Фарадей, Майкл]] # [[Енріко Фермі|Фермі, Енріко]] # '''[[Генрі Форд|Генрі Форд]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Ґален|Ґален]] # '''[[Ґалілео Ґалілей|Ґалілео Ґалілей]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Карл Фрідріх Ґаус|Ґаус, Карл Фрідріх]] # '''[[Йоганн Ґутенберґ|Йоганн Ґутенберґ]]''' {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Давид Гилберт|Гілберт, Давід]]'''</s> # [[Джеймс Прескотт Джоуль|Джоуль, Джеймс Прескотт]] # <s>[[Йоганн Кеплер|Кеплер, Йоганн]]</s> # [[Ал-Хорезмі|Ал-Хорезмі]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Ґотфрід Вільгельм Лейбніц|Лейбніц, Ґотфрід]]</s> (стыржень) # [[Карл Лінней|Лінней, Карл]] # [[Джеймс Клерк Максвелл|Максвелл, Джеймс Клерк]] {{color|red|'''!'''}} # [[Дмитро Менделеєв|Менделеєв, Дмитро]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Ісаак Ньютон|Ісаак Ньютон]]''' # '''[[Луі Пастер|Луі Пастер]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Макс Планк|Планк, Макс]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Ернест Резерфорд|Резерфорд, Ернест]] # '''[[Ервін Шредінґер|Шредінґер, Ервін]]''' # '''[[Нікола Тесла|Тесла, Нікола]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Алан Тюрінґ|Тюрінґ, Алан]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Джеймс Ватт|Джеймс Ватт]]''' {{color|red|'''!'''}} === Філозофы === # '''[[Арістотель|Арістотель]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Сімона де Бовуар|Бовуар, Сімона де]] # [[Чанакя]] {{color|red|'''!'''}} # [[Ноам Чомскі|Чомскі, Ноам]] # '''[[Конфуцій|Конфуцій]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Рене Декарт|Рене Декарт]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Зіґмунд Фройд|Зіґмунд Фройд]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Ґеорґ Вілгелм Фрідріх Геґел|Геґел, Ґеорґ Вілгелм Фрідріх]] # [[Ібн Халдун|Ібн Халдун]] # '''[[Іммануіл Кант|Іммануіл Кант]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Джон Мейнард Кейнс|Кейнс, Джон Мейнард]] # '''[[Лао Цзи|Лао Цзи]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Джон Локк|Джон Локк]]''' # [[Нікколо Макіавеллі|Макіавеллі, Нікколо]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Карл Маркс|Карл Маркс]]'''</s> # '''[[Фрідріх Ніцше|Фрідріх Ніцше]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Платон|Платон]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Жан-Жак Руссо|Руссо, Жан-Жак]] # [[Жан-Пол Сартр|Сартр, Жан-Пол]] {{color|red|'''!'''}} # [[Сима Цян|Сима Цян]] {{color|red|'''!'''}} # [[Адам Сміт|Сміт, Адам]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Сократ|Сократ]]''' # '''[[Волтер|Волтер]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Макс Вебер|Вебер, Макс]] {{color|red|'''!'''}} # [[Людвіґ Вітґенштейн|Вітґенштейн, Людвіґ]] # [[Чжу Сі|Чжу Сі]] === Політічны лідеры === # [[Акбар Джелал-ад-дін|Джелал-ад-дін, Акбар]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Александер Великый|Александер Великый]]''' # [[Ашока|Ашока]] # [[Мустафа Кемал Ататюрк|Ататюрк, Мустафа Кемал]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Октавіан Авґуст|Октавіан Авґуст]]'''</s> # [[Отто фон Бісмарк|фон Бісмарк, Отто]] # [[Сімон Болівар|Болівар, Сімон]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Наполеон І|Наполеон Бонапарт]]'''</s> # <s>[[Юлій Цезар|Цезар, Юлій]]</s> (стыржень) # [[Карл I. Великый|Карл I. Великый]] {{color|red|'''!'''}} # [[Вінстон Черчіл|Черчіл, Вінстон]] {{color|red|'''!'''}} # [[Конштантін I|Конштантін Великый]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Кір Великый|Кір Великый]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Шарл де Ґолл|де Ґолл, Шарл]] {{color|red|'''!'''}} # [[Алжбета I Анґліцька|Алжбета I Анґліцька]] # [[Магатма Ґанді|Ґанді, Магатма]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Чінґізхан|Чінґізхан]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Че Ґевара|Ґевара, Че]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Адолф Гітлер|Адолф Гітлер]]''' # <s>[[Яна з Арку|Яна з Арку]]</s> # [[Мартін Лутер Кінґ|Кінґ, Мартін Лутер]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Володимир Ленін|Володимир Ленін]]'''</s> # [[Абрагам Лінколн|Лінколн, Абрагам]] # [[Людвік XIV Французьскый|Людвік XIV.]] # [[Роза Луксембурґ|Луксембурґ, Роза]] {{color|red|'''!'''}} # [[Нелсон Мандела|Мандела, Нелсон]] {{color|red|'''!'''}} # [[Мао Цзедун|Мао Цзедун]] # [[Джавагарлал Негру|Негру, Джавагарлал]] # [[Кваме Нкрума|Нкрума, Кваме]] # <s>[[Петро I Російскый|Петро I Російскый]]</s> # '''[[Цінь Ші Хуан-ді|Цінь Ші Хуан-ді]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Франклін Рузвелт|Рузвелт, Франклін Д.]] # [[Саладін|Саладін]] # <s>[[Осиф Сталін|Сталін, Осіф]]</s> (стыржень) # [[Сулейман Пышный|Сулейман Пышный]] {{color|red|'''!'''}} # [[Сун Ятсен|Сун Ятсен]] {{color|red|'''!'''}} # [[Тімур|Тімур]] {{color|red|'''!'''}} # [[Омар|Омар]] # '''[[Джордж Вашінґтон|Джордж Вашінґтон]]''' {{color|red|'''!'''}} === Реліґійны фіґуры і теолоґы === # [[Абрагам|Абрагам]] # [[Томаш Аквіньскый|Аквіньскый, Томаш]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Святый Августин|Авґустін з Гіппо]]</s> # '''[[Будга Ґаутама|Будга]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[ал-Ґазалі|ал-Ґазалі]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Ісус Хрістос|Ісус Хрістос]]''' # [[Мартін Лутер|Лутер, Мартін]] # '''[[Моісей|Моісей]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Могамед|Могамед]]''' # <s>[[Нагарджуна]]</s> gjm7vo2aoj4lxrshmbh8n12ofo48fso 175254 175226 2026-10-24T16:58:15Z Engelseziekte 2261 + філозофія, реліґія, соціалны наукы 175254 wikitext text/x-wiki {{TOCright}} Сесь бук дублує список [[Вікіпедія:Статї, якы повинны быти|майважных статий на Вікіпедії]], а пиля того дає інформацію за повноту каждої окремої статі, обы помочи редакторам, котрі глядают темы на выліпшіня. Статус статий ся веде подля пятьох катеґорій: # Цілоохопна статя (<s>[[Головна сторінка|Приклад]]</s>). Статя має доста матеріалу за всі важні аспекты темы. # Адекватна статя (<s>[[Головна сторінка|Приклад]]</s> (стыржень)). Статя добре описує тему, айбо щи годна быти розширена. # Куртый стыржень ([[Головна сторінка|Приклад]]). Статя дає лиш базову інформацію за свою тему (1–2 абзацы). # Проблемна статя ([[Головна сторінка|Приклад]] {{color|red|'''!'''}}). Статя дуже курта, обы пояснити свою тему, и годна быти кандидатом на вылучіня (1–2 шорикы). Наприклад: «Марк Твейн — вызначный америцькый писатель». # Нестворена статя ([[Користувач:Engelseziekte/Статі, які не мусят быти|Приклад]]). == Статистика == {| class="wikitable" | цілоохопні статі | 20 |- | адекватні статі | 21 |- | курті стыржні | 115 |- | проблемні статі | 167 |- | нестворені статі | 0 |- | '''цілком''' | '''323''' |} == Біоґрафії == === Малярї і архітекторы === # <s>[[Ле Корбизье|Корбюзьє, Ле]]</s> # [[Салвадор Далі|Далі, Салвадор]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Албрехт Дюрер|Дюрер, Албрехт]]</s> (стыржень) # '''[[Вінсент ван Ґоґ|Вінсент ван Ґоґ]]''' # [[Франсіско Ґойя|Ґойя, Франсіско]] {{color|red|'''!'''}} # [[Кацусіка Гокусай|Гокусай, Кацусіка]] {{color|red|'''!'''}} # [[Фріда Кало|Кало, Фріда]] # <s>'''[[Леонардо да Вінчі|Леонардо да Вінчі]]'''</s> # [[Анрі Матісс|Матісс, Анрі]] # '''[[Мікеланджело|Мікеланджело]]''' # '''[[Пабло Пікассо|Пабло Пікассо]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Рафаел|Рафаел]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Рембрандт|Рембрандт]]''' # [[Петер Паул Рубенс|Рубенс, Петер Паул]] {{color|red|'''!'''}} # [[Сінан|Сінан]] {{color|red|'''!'''}} # [[Дієґо Веласкес|Веласкес, Дієґо]] # <s>[[Енді Варгол|Варгол, Енді]]</s> # [[Френк Ллойд Райт|Райт, Френк Ллойд]] {{color|red|'''!'''}} === Авторы, писателї і поеты === # [[Абу-Нувас|Абу-Нувас]] # [[Ганс Крістіан Андерсен|Андерсен, Ганс Крістіан]] # [[Мацуо Башо|Башо]] # [[Хорхе Луїс Борхес|Борхес, Хорхе Луїс]] # [[Джордж Ґордон Байрон, 6-тый Барон Байрон|Байрон, Джордж]] # '''[[Міґель де Сервантес|Міґель де Сервантес]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Джефрі Чосер|Чосер, Джефрі]] {{color|red|'''!'''}} # [[Антон Чехов|Чехов, Антон]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Данте Аліґєрі]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Чарлз Діккенс|Діккенс, Чарлз]] {{color|red|'''!'''}} # [[Федор Достоєвскый|Достоєвскый, Федор]] # <s>[[Ґабрієл Ґарсія Маркес|Ґарсія Маркес, Ґабрієл]]</s> (стыржень) # <s>'''[[Йоганн Волфґанґ фон Ґёте]]'''</s> (стыржень) # [[Гафіз|Гафіз]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Гомер|Гомер]]'''</s> # '''[[Віктор Гюґо|Віктор Гюґо]]''' {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Джеймс Джойс|Джойс, Джеймс]]</s> # <s>[[Франц Кафка|Кафка, Франц]]</s> (стыржень) # [[Калідаса|Калідаса]] # [[Лі Бо|Лі Бо]] # [[Наґіб Магфуз|Магфуз, Наґіб]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Мольєр|Мольєр]]</s> # [[Публій Овідій Насо|Насо, Публій Овідій]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Марцел Пруст|Пруст, Марцел]]</s> # <s>[[Александер Пушкін|Пушкін, Александер]]</s> (стыржень) # '''[[Вільям Шекспір|Вільям Шекспір]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Софокл|Софокл]] # [[Рабіндранат Таґор|Таґор, Рабіндранат]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Лев Толстой|Лев Толстой]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Марк Твейн|Твейн, Марк]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Верґілій|Верґілій]]</s> (стыржень) === Композіторы і музиканты === # [[Луї Армстронґ|Армстронґ, Луї]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Йоганн Себастьян Бах|Йоганн Себастьян Бах]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[The Beatles|The Beatles]] # '''[[Людвіґ ван Бетховен|Людвіґ ван Бетховен]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Йоганнес Брамс|Брамс, Йоганнес]] {{color|red|'''!'''}} # [[Фредерік Шопен|Шопен, Фредерік]] {{color|red|'''!'''}} # [[Антонін Дворжак|Дворжак, Антонін]] # [[Ґеорґ Фрідріх Гендел|Гендел, Ґеорґ Фрідріх]] {{color|red|'''!'''}} # [[Йозеф Гайдн|Гайдн, Йозеф Франц]] # [[Ґустав Малер|Малер, Ґустав]] # '''[[Вольфґанґ Амадей Моцарт|Фольфґанґ Амадей Моцарт]]''' {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Джованні Пєрлуїджі да Палестріна|Палестріна, Джованні Пєрлуіджі]]</s> (стыржень) # [[Едіт Піаф|Піаф, Едіт]] # [[Елвіс Преслі|Преслі, Елвіс]] # [[Джакомо Пуччіні|Пуччіні, Джакомо]] # [[Франц Шуберт|Шуберт, Франц]] # [[Іґор Стравіньскый|Стравіньскый, Іґор]] # '''[[Петро Ілліч Чайковскый|Петро Ілліч Чайковскый]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Джузеппе Верді|Джузеппе Верді]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Антоніо Вівалді|Вівалді, Антоніо]] # [[Ріхард Ваґнер|Ваґнер, Ріхард]] {{color|red|'''!'''}} === Вандровници === # [[Руал Амундсен|Амундсен, Руал]] # [[Ніл Армстронґ|Армстронґ, Ніл]] {{color|red|'''!'''}} # [[Жак Картьє|Картьє, Жак]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Крістофор Колумб|Крістофор Колумб]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Джеймс Кук|Кук, Джеймс]] {{color|red|'''!'''}} # [[Ернан Кортес|Кортес, Ернан]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Юрій Ґаґарін|Юрій Ґаґарін]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Васко да Ґама|да Ґама, Васко]] # [[Ібн Батута|Ібн Батута]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Фернан Маґеллан|Фернан Маґеллан]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Марко Поло|Поло, Марко]] {{color|red|'''!'''}} # [[Чжен Хе|Чжен Хе]] {{color|red|'''!'''}} === Режісеры, сценарісты і акторы === # <s>[[Інґмар Берґман|Берґман, Інґмар]]</s> (стыржень) # [[Сара Бернар|Бернар, Сара]] {{color|red|'''!'''}} # [[Чарлі Чаплін|Чаплін, Чарлі]] {{color|red|'''!'''}} # [[Марлен Дітріх|Дітріх, Марлен]] {{color|red|'''!'''}} # [[Уолт Дісней|Дісней, Уолт]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Серґей Михайлович Ейзенштейн|Ейзенштейн, Серґей]]</s> # [[Федеріко Фелліні|Фелліні, Федеріко]] {{color|red|'''!'''}} # [[Алфред Гічкок|Гічкок, Алфред]] {{color|red|'''!'''}} # [[Стенлі Кубрік|Кубрік, Стенлі]] {{color|red|'''!'''}} # [[Акіра Куросава|Куросава, Акіра]] {{color|red|'''!'''}} # [[Мерілін Монро|Монро, Мерілін]] {{color|red|'''!'''}} # [[Сатьяджит Рей|Рей, Сатьяджит]] {{color|red|'''!'''}} # [[Стівен Спілберґ|Спілберґ, Стівен]] {{color|red|'''!'''}} === Вынаходници, вчены і математіци === # '''[[Архімед|Архімед]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Авіценна|Авіценна]] {{color|red|'''!'''}} # [[Тім Бернерс-Лі|Бернерс-Лі, Тім]] {{color|red|'''!'''}} # [[Брагмаґупта]] # <s>'''[[Миколай Коперник|Миколай Коперник]]'''</s> # <s>[[Марія Кюрі|Кюрі, Марія]]</s> # '''[[Чарлз Дарвін|Чарлз Дарвін]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Томас Едісон|Томас Едісон]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Алберт Айнштайн|Алберт Айнштайн]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Евклід|Евклід]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Леонард Ейлер|Ейлер, Леонард]] {{color|red|'''!'''}} # [[Майкл Фарадей|Фарадей, Майкл]] # [[Енріко Фермі|Фермі, Енріко]] # '''[[Генрі Форд|Генрі Форд]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Ґален|Ґален]] # '''[[Ґалілео Ґалілей|Ґалілео Ґалілей]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Карл Фрідріх Ґаус|Ґаус, Карл Фрідріх]] # '''[[Йоганн Ґутенберґ|Йоганн Ґутенберґ]]''' {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Давид Гилберт|Гілберт, Давід]]'''</s> # [[Джеймс Прескотт Джоуль|Джоуль, Джеймс Прескотт]] # <s>[[Йоганн Кеплер|Кеплер, Йоганн]]</s> # [[Ал-Хорезмі|Ал-Хорезмі]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Ґотфрід Вільгельм Лейбніц|Лейбніц, Ґотфрід]]</s> (стыржень) # [[Карл Лінней|Лінней, Карл]] # [[Джеймс Клерк Максвелл|Максвелл, Джеймс Клерк]] {{color|red|'''!'''}} # [[Дмитро Менделеєв|Менделеєв, Дмитро]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Ісаак Ньютон|Ісаак Ньютон]]''' # '''[[Луі Пастер|Луі Пастер]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Макс Планк|Планк, Макс]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Ернест Резерфорд|Резерфорд, Ернест]] # '''[[Ервін Шредінґер|Шредінґер, Ервін]]''' # '''[[Нікола Тесла|Тесла, Нікола]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Алан Тюрінґ|Тюрінґ, Алан]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Джеймс Ватт|Джеймс Ватт]]''' {{color|red|'''!'''}} === Філозофы === # '''[[Арістотель|Арістотель]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Сімона де Бовуар|Бовуар, Сімона де]] # [[Чанакя]] {{color|red|'''!'''}} # [[Ноам Чомскі|Чомскі, Ноам]] # '''[[Конфуцій|Конфуцій]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Рене Декарт|Рене Декарт]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Зіґмунд Фройд|Зіґмунд Фройд]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Ґеорґ Вілгелм Фрідріх Геґел|Геґел, Ґеорґ Вілгелм Фрідріх]] # [[Ібн Халдун|Ібн Халдун]] # '''[[Іммануіл Кант|Іммануіл Кант]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Джон Мейнард Кейнс|Кейнс, Джон Мейнард]] # '''[[Лао Цзи|Лао Цзи]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Джон Локк|Джон Локк]]''' # [[Нікколо Макіавеллі|Макіавеллі, Нікколо]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Карл Маркс|Карл Маркс]]'''</s> # '''[[Фрідріх Ніцше|Фрідріх Ніцше]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Платон|Платон]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Жан-Жак Руссо|Руссо, Жан-Жак]] # [[Жан-Пол Сартр|Сартр, Жан-Пол]] {{color|red|'''!'''}} # [[Сима Цян|Сима Цян]] {{color|red|'''!'''}} # [[Адам Сміт|Сміт, Адам]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Сократ|Сократ]]''' # '''[[Волтер|Волтер]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Макс Вебер|Вебер, Макс]] {{color|red|'''!'''}} # [[Людвіґ Вітґенштейн|Вітґенштейн, Людвіґ]] # [[Чжу Сі|Чжу Сі]] === Політічны лідеры === # [[Акбар Джелал-ад-дін|Джелал-ад-дін, Акбар]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Александер Великый|Александер Великый]]''' # [[Ашока|Ашока]] # [[Мустафа Кемал Ататюрк|Ататюрк, Мустафа Кемал]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Октавіан Авґуст|Октавіан Авґуст]]'''</s> # [[Отто фон Бісмарк|фон Бісмарк, Отто]] # [[Сімон Болівар|Болівар, Сімон]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Наполеон І|Наполеон Бонапарт]]'''</s> # <s>[[Юлій Цезар|Цезар, Юлій]]</s> (стыржень) # [[Карл I. Великый|Карл I. Великый]] {{color|red|'''!'''}} # [[Вінстон Черчіл|Черчіл, Вінстон]] {{color|red|'''!'''}} # [[Конштантін I|Конштантін Великый]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Кір Великый|Кір Великый]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Шарл де Ґолл|де Ґолл, Шарл]] {{color|red|'''!'''}} # [[Алжбета I Анґліцька|Алжбета I Анґліцька]] # [[Магатма Ґанді|Ґанді, Магатма]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Чінґізхан|Чінґізхан]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Че Ґевара|Ґевара, Че]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Адолф Гітлер|Адолф Гітлер]]''' # <s>[[Яна з Арку|Яна з Арку]]</s> # [[Мартін Лутер Кінґ|Кінґ, Мартін Лутер]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Володимир Ленін|Володимир Ленін]]'''</s> # [[Абрагам Лінколн|Лінколн, Абрагам]] # [[Людвік XIV Французьскый|Людвік XIV.]] # [[Роза Луксембурґ|Луксембурґ, Роза]] {{color|red|'''!'''}} # [[Нелсон Мандела|Мандела, Нелсон]] {{color|red|'''!'''}} # [[Мао Цзедун|Мао Цзедун]] # [[Джавагарлал Негру|Негру, Джавагарлал]] # [[Кваме Нкрума|Нкрума, Кваме]] # <s>[[Петро I Російскый|Петро I Російскый]]</s> # '''[[Цінь Ші Хуан-ді|Цінь Ші Хуан-ді]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Франклін Рузвелт|Рузвелт, Франклін Д.]] # [[Саладін|Саладін]] # <s>[[Осиф Сталін|Сталін, Осіф]]</s> (стыржень) # [[Сулейман Пышный|Сулейман Пышный]] {{color|red|'''!'''}} # [[Сун Ятсен|Сун Ятсен]] {{color|red|'''!'''}} # [[Тімур|Тімур]] {{color|red|'''!'''}} # [[Омар|Омар]] # '''[[Джордж Вашінґтон|Джордж Вашінґтон]]''' {{color|red|'''!'''}} === Реліґійны фіґуры і теолоґы === # [[Абрагам|Абрагам]] # [[Томаш Аквіньскый|Аквіньскый, Томаш]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Святый Августин|Авґустін з Гіппо]]</s> # '''[[Будга Ґаутама|Будга]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[ал-Ґазалі|ал-Ґазалі]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Ісус Хрістос|Ісус Хрістос]]''' # [[Мартін Лутер|Лутер, Мартін]] # '''[[Моісей|Моісей]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Могамед|Могамед]]''' # <s>[[Нагарджуна]]</s> == Філозофія == # [[Атеізм|Атеізм]] # [[Краса|Краса]] # [[Діалектіка|Діалектіка]] # [[Етіка|Етіка]] # [[Епістемолоґія|Епістемолоґія]] # [[Слободна воля|Слободна воля]] # '''[[Знаня|Знаня]]''' # [[Лоґіка|Лоґіка]] # [[Матеріалізм|Матеріалізм]] # <s>'''[[Філозофія|Філозофія]]'''</s> (стыржень) # [[Реаліта|Реаліта]] # [[Правда|Правда]] {{color|red|'''!'''}} == Реліґія == # [[Реліґійный фундаменталізм|Фундаменталізм]] # '''[[Бог|Бог]]''' {{color|red|'''!'''}} ## [[Монотеізм|Монотеізм]] ## [[Політеізм|Політеізм]] # '''[[Міфолоґія|Міфолоґія]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Реліґія|Реліґія]]''' # '''[[Душа|Душа]]''' {{color|red|'''!'''}} # Шпеціфічны реліґії ## '''[[Будгізм|Будгізм]]''' {{color|red|'''!'''}} ## '''[[Хрістіанство|Хрістіанство]]''' ### [[Католицька церьков|Католицька церьков]] ### <s>[[Протестантство]]</s> (стыржень) ## <s>[[Конфуцианство]]</s> (стыржень) ## '''[[Індуїзм|Індуізм]]''' {{color|red|'''!'''}} ### [[Трімурті]] ## '''[[Іслам|Іслам]]''' {{color|red|'''!'''}} ### [[Шіїты|Шііты]] ## [[Джайнізм|Джайнізм]] {{color|red|'''!'''}} ## '''[[Юдаїзм|Юдаїзм]]''' {{color|red|'''!'''}} ## [[Сікгізм|Сікгізм]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Таоізм|Таоізм]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Зороастрізм|Зороастрізм]] {{color|red|'''!'''}} # Духовны практікы ## [[Суфізм|Суфізм]] {{color|red|'''!'''}} ## <s>[[Йоґа|Йоґа]]</s> (стыржень) ## [[Зен|Зен]] {{color|red|'''!'''}} == Соціалны наукы == # '''[[Громада|Громада]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Цівілізація|Цівілізація]] # '''[[Ошколованя|Ошколованя]]''' {{color|red|'''!'''}} === Псіхолоґія === # '''[[Хованя ся|Хованя ся]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Емоція|Емоція]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Любов|Любов]] # [[Розум|Розум]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Псіхолоґія|Псіхолоґія]]</s> (стыржень) # '''[[Мыслїня|Мыслїня]]''' {{color|red|'''!'''}} === Родина і одношіня меджі людьми === # '''[[Фамилія|Фамилія]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Дїтина|Дїтина]]''' # [[Хлоп|Хлоп]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Манжелство|Манжелство]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Жена|Жена]] {{color|red|'''!'''}} === Політіка === # '''[[Політіка|Політіка]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Колоніалізм|Колоніалізм]] {{color|red|'''!'''}} # [[Діпломація|Діпломація]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Влада|Влада]]''' {{color|red|'''!'''}} ## [[Демокрація|Демокрація]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Діктатура|Діктатура]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Монархія|Монархія]] ## [[Републіка|Републіка]] {{color|red|'''!'''}} # [[Ідеолоґія|Ідеолоґія]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Анархізм|Анархізм]] {{color|red|'''!'''}} ## <s>[[Комунизм|Комунізм]]</s> (стыржень) ## [[Конзерватівізм|Конзерватівізм]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Фашізм|Фашізм]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Лібералізм|Лібералізм]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Марксізм|Марксізм]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Націоналізм|Націоналізм]] ## [[Соціалізм|Соціалізм]] {{color|red|'''!'''}} # [[Імперіалізм|Імперіалізм]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Штат|Штат]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Політічна партія|Політічна партія]] {{color|red|'''!'''}} # [[Пропаґанда|Пропаґанда]] === Бізніс і економіка === # <s>'''[[Економіка|Економіка]]'''</s> (стыржень) # [[Капітал (економіка)|Капітал]] # [[Капіталізм|Капіталізм]] # [[Мена|Мена]] ## [[Евро|Евро]] ## [[Японьскый єн|Японьскый єн]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Америцькый долар]] # [[Промысел|Промысел]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Пінязї|Пінязї]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Дань|Дань]] {{color|red|'''!'''}} === Право === # '''[[Право|Право]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Конштітуція|Конштітуція]] === Меджінародны орґанізації === # [[Африцька унія|Африцька унія]] {{color|red|'''!'''}} # [[Арабска ліґа|Арабска ліґа]] {{color|red|'''!'''}} # [[Асоціація штатів Южновыходной Азії|Асоціація штатів Южновыходной Азії]] # [[Сполоченство Націй]] # [[Европска унія|Европска унія]] # '''[[Меджінародный рух Червеного Хреста і Червеного Півмісяця]]''' # [[НАТО|НАТО]] {{color|red|'''!'''}} # [[Нобелівска премія|Нобелівска премія]] # [[ОПЕК|ОПЕК]] # '''[[Орґанізація Зъєдиненых Націй|Орґанізація споєных народів]]''' ## [[Меджінародный суд|Меджінародный суд]] ## [[Міджінародный меновый фонд|Меджінародный меновый фонд]] ## [[ЮНЕСКО|ЮНЕСКО]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Універзална декларація людьскых прав|Універзална декларація людьскых прав]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Світова орґанізація охороны здоровя]] # [[Світова банка|Світова банка]] # [[Світова торгова орґанізація|Світова торгова орґанізація]] === Война і зброїня === # '''[[Збройна сила|Збройна сила]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Мір|Мір]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Терорізм|Терорізм]] # '''[[Война|Война]]''' {{color|red|'''!'''}} ## [[Громадяньска война|Громадяньска война]] === Соціалны вопросы === # [[Аборт]] # <s>'''[[Смертна кара]]'''</s> (стыржень) # [[Фемінізм]] {{color|red|'''!'''}} # [[Ґлобалізація|Ґлобалізація]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Людьскы права|Людьскы права]]''' {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Худоба]]</s> (стыржень) # <s>[[Расізм|Расізм]]</s> (стыржень) # '''[[Рабство|Рабство]]''' {{color|red|'''!'''}} tetht9sf2pkpfcyzo3cw2guxzm23cdg 175269 175254 2026-10-25T00:02:16Z Engelseziekte 2261 + 3 розділы 175269 wikitext text/x-wiki {{TOCright}} Сесь бук дублує список [[Вікіпедія:Статї, якы повинны быти|майважных статий на Вікіпедії]], а пиля того дає інформацію за повноту каждої окремої статі, обы помочи редакторам, котрі глядают темы на выліпшіня. Статус статий ся веде подля пятьох катеґорій: # Цілоохопна статя (<s>[[Головна сторінка|Приклад]]</s>). Статя описує усі важні аспекты темы, належит межи «вынятковы». # Адекватна статя (<s>[[Головна сторінка|Приклад]]</s> (стыржень)). Статя добре описує тему, айбо годна быти розширена дале. # Куртый стыржень ([[Головна сторінка|Приклад]]). Статя дає лиш базову інформацію за свою тему (1–2 абзацы). # Проблемна статя ([[Головна сторінка|Приклад]] {{color|red|'''!'''}}). Статя дуже курта, обы пояснити свою тему и годна быти кандидатом на вылучіня (1–2 шорикы). Наприклад: «Марк Твейн — вызначный америцькый писатель». # Нестворена статя ([[Користувач:Engelseziekte/Статі, які не мусят быти|Приклад]]). == Статистика == {| class="wikitable" | цілоохопні статі | 24 |- | адекватні статі | 34 |- | курті стыржні | 128 |- | проблемні статі | 182 |- | нестворені статі | 0 |- | '''цілком''' | '''323''' |} == Біоґрафії == === Малярї і архітекторы === # <s>[[Ле Корбизье|Корбюзьє, Ле]]</s> # [[Салвадор Далі|Далі, Салвадор]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Албрехт Дюрер|Дюрер, Албрехт]]</s> (стыржень) # '''[[Вінсент ван Ґоґ|Вінсент ван Ґоґ]]''' # [[Франсіско Ґойя|Ґойя, Франсіско]] {{color|red|'''!'''}} # [[Кацусіка Гокусай|Гокусай, Кацусіка]] {{color|red|'''!'''}} # [[Фріда Кало|Кало, Фріда]] # <s>'''[[Леонардо да Вінчі|Леонардо да Вінчі]]'''</s> # [[Анрі Матісс|Матісс, Анрі]] # '''[[Мікеланджело|Мікеланджело]]''' # '''[[Пабло Пікассо|Пабло Пікассо]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Рафаел|Рафаел]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Рембрандт|Рембрандт]]''' # [[Петер Паул Рубенс|Рубенс, Петер Паул]] {{color|red|'''!'''}} # [[Сінан|Сінан]] {{color|red|'''!'''}} # [[Дієґо Веласкес|Веласкес, Дієґо]] # <s>[[Енді Варгол|Варгол, Енді]]</s> # [[Френк Ллойд Райт|Райт, Френк Ллойд]] {{color|red|'''!'''}} === Авторы, писателї і поеты === # [[Абу-Нувас|Абу-Нувас]] # [[Ганс Крістіан Андерсен|Андерсен, Ганс Крістіан]] # [[Мацуо Башо|Башо]] # [[Хорхе Луїс Борхес|Борхес, Хорхе Луїс]] # [[Джордж Ґордон Байрон, 6-тый Барон Байрон|Байрон, Джордж]] # '''[[Міґель де Сервантес|Міґель де Сервантес]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Джефрі Чосер|Чосер, Джефрі]] {{color|red|'''!'''}} # [[Антон Чехов|Чехов, Антон]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Данте Аліґєрі]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Чарлз Діккенс|Діккенс, Чарлз]] {{color|red|'''!'''}} # [[Федор Достоєвскый|Достоєвскый, Федор]] # <s>[[Ґабрієл Ґарсія Маркес|Ґарсія Маркес, Ґабрієл]]</s> (стыржень) # <s>'''[[Йоганн Волфґанґ фон Ґёте]]'''</s> (стыржень) # [[Гафіз|Гафіз]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Гомер|Гомер]]'''</s> # '''[[Віктор Гюґо|Віктор Гюґо]]''' {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Джеймс Джойс|Джойс, Джеймс]]</s> # <s>[[Франц Кафка|Кафка, Франц]]</s> (стыржень) # [[Калідаса|Калідаса]] # [[Лі Бо|Лі Бо]] # [[Наґіб Магфуз|Магфуз, Наґіб]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Мольєр|Мольєр]]</s> # [[Публій Овідій Насо|Насо, Публій Овідій]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Марцел Пруст|Пруст, Марцел]]</s> # <s>[[Александер Пушкін|Пушкін, Александер]]</s> (стыржень) # '''[[Вільям Шекспір|Вільям Шекспір]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Софокл|Софокл]] # [[Рабіндранат Таґор|Таґор, Рабіндранат]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Лев Толстой|Лев Толстой]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Марк Твейн|Твейн, Марк]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Верґілій|Верґілій]]</s> (стыржень) === Композіторы і музиканты === # [[Луї Армстронґ|Армстронґ, Луї]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Йоганн Себастьян Бах|Йоганн Себастьян Бах]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[The Beatles|The Beatles]] # '''[[Людвіґ ван Бетховен|Людвіґ ван Бетховен]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Йоганнес Брамс|Брамс, Йоганнес]] {{color|red|'''!'''}} # [[Фредерік Шопен|Шопен, Фредерік]] {{color|red|'''!'''}} # [[Антонін Дворжак|Дворжак, Антонін]] # [[Ґеорґ Фрідріх Гендел|Гендел, Ґеорґ Фрідріх]] {{color|red|'''!'''}} # [[Йозеф Гайдн|Гайдн, Йозеф Франц]] # [[Ґустав Малер|Малер, Ґустав]] # '''[[Вольфґанґ Амадей Моцарт|Фольфґанґ Амадей Моцарт]]''' {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Джованні Пєрлуїджі да Палестріна|Палестріна, Джованні Пєрлуіджі]]</s> (стыржень) # [[Едіт Піаф|Піаф, Едіт]] # [[Елвіс Преслі|Преслі, Елвіс]] # [[Джакомо Пуччіні|Пуччіні, Джакомо]] # [[Франц Шуберт|Шуберт, Франц]] # [[Іґор Стравіньскый|Стравіньскый, Іґор]] # '''[[Петро Ілліч Чайковскый|Петро Ілліч Чайковскый]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Джузеппе Верді|Джузеппе Верді]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Антоніо Вівалді|Вівалді, Антоніо]] # [[Ріхард Ваґнер|Ваґнер, Ріхард]] {{color|red|'''!'''}} === Вандровници === # [[Руал Амундсен|Амундсен, Руал]] # [[Ніл Армстронґ|Армстронґ, Ніл]] {{color|red|'''!'''}} # [[Жак Картьє|Картьє, Жак]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Крістофор Колумб|Крістофор Колумб]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Джеймс Кук|Кук, Джеймс]] {{color|red|'''!'''}} # [[Ернан Кортес|Кортес, Ернан]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Юрій Ґаґарін|Юрій Ґаґарін]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Васко да Ґама|да Ґама, Васко]] # [[Ібн Батута|Ібн Батута]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Фернан Маґеллан|Фернан Маґеллан]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Марко Поло|Поло, Марко]] {{color|red|'''!'''}} # [[Чжен Хе|Чжен Хе]] {{color|red|'''!'''}} === Режісеры, сценарісты і акторы === # <s>[[Інґмар Берґман|Берґман, Інґмар]]</s> (стыржень) # [[Сара Бернар|Бернар, Сара]] {{color|red|'''!'''}} # [[Чарлі Чаплін|Чаплін, Чарлі]] {{color|red|'''!'''}} # [[Марлен Дітріх|Дітріх, Марлен]] {{color|red|'''!'''}} # [[Уолт Дісней|Дісней, Уолт]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Серґей Михайлович Ейзенштейн|Ейзенштейн, Серґей]]</s> # [[Федеріко Фелліні|Фелліні, Федеріко]] {{color|red|'''!'''}} # [[Алфред Гічкок|Гічкок, Алфред]] {{color|red|'''!'''}} # [[Стенлі Кубрік|Кубрік, Стенлі]] {{color|red|'''!'''}} # [[Акіра Куросава|Куросава, Акіра]] {{color|red|'''!'''}} # [[Мерілін Монро|Монро, Мерілін]] {{color|red|'''!'''}} # [[Сатьяджит Рей|Рей, Сатьяджит]] {{color|red|'''!'''}} # [[Стівен Спілберґ|Спілберґ, Стівен]] {{color|red|'''!'''}} === Вынаходници, вчены і математіци === # '''[[Архімед|Архімед]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Авіценна|Авіценна]] {{color|red|'''!'''}} # [[Тім Бернерс-Лі|Бернерс-Лі, Тім]] {{color|red|'''!'''}} # [[Брагмаґупта]] # <s>'''[[Миколай Коперник|Миколай Коперник]]'''</s> # <s>[[Марія Кюрі|Кюрі, Марія]]</s> # '''[[Чарлз Дарвін|Чарлз Дарвін]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Томас Едісон|Томас Едісон]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Алберт Айнштайн|Алберт Айнштайн]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Евклід|Евклід]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Леонард Ейлер|Ейлер, Леонард]] {{color|red|'''!'''}} # [[Майкл Фарадей|Фарадей, Майкл]] # [[Енріко Фермі|Фермі, Енріко]] # '''[[Генрі Форд|Генрі Форд]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Ґален|Ґален]] # '''[[Ґалілео Ґалілей|Ґалілео Ґалілей]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Карл Фрідріх Ґаус|Ґаус, Карл Фрідріх]] # '''[[Йоганн Ґутенберґ|Йоганн Ґутенберґ]]''' {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Давид Гилберт|Гілберт, Давід]]'''</s> # [[Джеймс Прескотт Джоуль|Джоуль, Джеймс Прескотт]] # <s>[[Йоганн Кеплер|Кеплер, Йоганн]]</s> # [[Ал-Хорезмі|Ал-Хорезмі]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Ґотфрід Вільгельм Лейбніц|Лейбніц, Ґотфрід]]</s> (стыржень) # [[Карл Лінней|Лінней, Карл]] # [[Джеймс Клерк Максвелл|Максвелл, Джеймс Клерк]] {{color|red|'''!'''}} # [[Дмитро Менделеєв|Менделеєв, Дмитро]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Ісаак Ньютон|Ісаак Ньютон]]''' # '''[[Луі Пастер|Луі Пастер]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Макс Планк|Планк, Макс]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Ернест Резерфорд|Резерфорд, Ернест]] # '''[[Ервін Шредінґер|Шредінґер, Ервін]]''' # '''[[Нікола Тесла|Тесла, Нікола]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Алан Тюрінґ|Тюрінґ, Алан]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Джеймс Ватт|Джеймс Ватт]]''' {{color|red|'''!'''}} === Філозофы === # '''[[Арістотель|Арістотель]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Сімона де Бовуар|Бовуар, Сімона де]] # [[Чанакя]] {{color|red|'''!'''}} # [[Ноам Чомскі|Чомскі, Ноам]] # '''[[Конфуцій|Конфуцій]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Рене Декарт|Рене Декарт]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Зіґмунд Фройд|Зіґмунд Фройд]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Ґеорґ Вілгелм Фрідріх Геґел|Геґел, Ґеорґ Вілгелм Фрідріх]] # [[Ібн Халдун|Ібн Халдун]] # '''[[Іммануіл Кант|Іммануіл Кант]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Джон Мейнард Кейнс|Кейнс, Джон Мейнард]] # '''[[Лао Цзи|Лао Цзи]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Джон Локк|Джон Локк]]''' # [[Нікколо Макіавеллі|Макіавеллі, Нікколо]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Карл Маркс|Карл Маркс]]'''</s> # '''[[Фрідріх Ніцше|Фрідріх Ніцше]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Платон|Платон]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Жан-Жак Руссо|Руссо, Жан-Жак]] # [[Жан-Пол Сартр|Сартр, Жан-Пол]] {{color|red|'''!'''}} # [[Сима Цян|Сима Цян]] {{color|red|'''!'''}} # [[Адам Сміт|Сміт, Адам]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Сократ|Сократ]]''' # '''[[Волтер|Волтер]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Макс Вебер|Вебер, Макс]] {{color|red|'''!'''}} # [[Людвіґ Вітґенштейн|Вітґенштейн, Людвіґ]] # [[Чжу Сі|Чжу Сі]] === Політічны лідеры === # [[Акбар Джелал-ад-дін|Джелал-ад-дін, Акбар]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Александер Великый|Александер Великый]]''' # [[Ашока|Ашока]] # [[Мустафа Кемал Ататюрк|Ататюрк, Мустафа Кемал]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Октавіан Авґуст|Октавіан Авґуст]]'''</s> # [[Отто фон Бісмарк|фон Бісмарк, Отто]] # [[Сімон Болівар|Болівар, Сімон]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Наполеон І|Наполеон Бонапарт]]'''</s> # <s>[[Юлій Цезар|Цезар, Юлій]]</s> (стыржень) # [[Карл I. Великый|Карл I. Великый]] {{color|red|'''!'''}} # [[Вінстон Черчіл|Черчіл, Вінстон]] {{color|red|'''!'''}} # [[Конштантін I|Конштантін Великый]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Кір Великый|Кір Великый]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Шарл де Ґолл|де Ґолл, Шарл]] {{color|red|'''!'''}} # [[Алжбета I Анґліцька|Алжбета I Анґліцька]] # [[Магатма Ґанді|Ґанді, Магатма]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Чінґізхан|Чінґізхан]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Че Ґевара|Ґевара, Че]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Адолф Гітлер|Адолф Гітлер]]''' # <s>[[Яна з Арку|Яна з Арку]]</s> # [[Мартін Лутер Кінґ|Кінґ, Мартін Лутер]] {{color|red|'''!'''}} # <s>'''[[Володимир Ленін|Володимир Ленін]]'''</s> # [[Абрагам Лінколн|Лінколн, Абрагам]] # [[Людвік XIV Французьскый|Людвік XIV.]] # [[Роза Луксембурґ|Луксембурґ, Роза]] {{color|red|'''!'''}} # [[Нелсон Мандела|Мандела, Нелсон]] {{color|red|'''!'''}} # [[Мао Цзедун|Мао Цзедун]] # [[Джавагарлал Негру|Негру, Джавагарлал]] # [[Кваме Нкрума|Нкрума, Кваме]] # <s>[[Петро I Російскый|Петро I Російскый]]</s> # '''[[Цінь Ші Хуан-ді|Цінь Ші Хуан-ді]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Франклін Рузвелт|Рузвелт, Франклін Д.]] # [[Саладін|Саладін]] # <s>[[Осиф Сталін|Сталін, Осіф]]</s> (стыржень) # [[Сулейман Пышный|Сулейман Пышный]] {{color|red|'''!'''}} # [[Сун Ятсен|Сун Ятсен]] {{color|red|'''!'''}} # [[Тімур|Тімур]] {{color|red|'''!'''}} # [[Омар|Омар]] # '''[[Джордж Вашінґтон|Джордж Вашінґтон]]''' {{color|red|'''!'''}} === Реліґійны фіґуры і теолоґы === # [[Абрагам|Абрагам]] # [[Томаш Аквіньскый|Аквіньскый, Томаш]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Святый Августин|Авґустін з Гіппо]]</s> # '''[[Будга Ґаутама|Будга]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[ал-Ґазалі|ал-Ґазалі]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Ісус Хрістос|Ісус Хрістос]]''' # [[Мартін Лутер|Лутер, Мартін]] # '''[[Моісей|Моісей]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Могамед|Могамед]]''' # <s>[[Нагарджуна]]</s> == Філозофія == # [[Атеізм|Атеізм]] # [[Краса|Краса]] # [[Діалектіка|Діалектіка]] # [[Етіка|Етіка]] # [[Епістемолоґія|Епістемолоґія]] # [[Слободна воля|Слободна воля]] # '''[[Знаня|Знаня]]''' # [[Лоґіка|Лоґіка]] # [[Матеріалізм|Матеріалізм]] # <s>'''[[Філозофія|Філозофія]]'''</s> (стыржень) # [[Реаліта|Реаліта]] # [[Правда|Правда]] {{color|red|'''!'''}} == Реліґія == # [[Реліґійный фундаменталізм|Фундаменталізм]] # '''[[Бог|Бог]]''' {{color|red|'''!'''}} ## [[Монотеізм|Монотеізм]] ## [[Політеізм|Політеізм]] # '''[[Міфолоґія|Міфолоґія]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Реліґія|Реліґія]]''' # '''[[Душа|Душа]]''' {{color|red|'''!'''}} # Шпеціфічны реліґії ## '''[[Будгізм|Будгізм]]''' {{color|red|'''!'''}} ## '''[[Хрістіанство|Хрістіанство]]''' ### [[Католицька церьков|Католицька церьков]] ### <s>[[Протестантство]]</s> (стыржень) ## <s>[[Конфуцианство]]</s> (стыржень) ## '''[[Індуїзм|Індуізм]]''' {{color|red|'''!'''}} ### [[Трімурті]] ## '''[[Іслам|Іслам]]''' {{color|red|'''!'''}} ### [[Шіїты|Шііты]] ## [[Джайнізм|Джайнізм]] {{color|red|'''!'''}} ## '''[[Юдаїзм|Юдаїзм]]''' {{color|red|'''!'''}} ## [[Сікгізм|Сікгізм]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Таоізм|Таоізм]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Зороастрізм|Зороастрізм]] {{color|red|'''!'''}} # Духовны практікы ## [[Суфізм|Суфізм]] {{color|red|'''!'''}} ## <s>[[Йоґа|Йоґа]]</s> (стыржень) ## [[Зен|Зен]] {{color|red|'''!'''}} == Соціалны наукы == # '''[[Громада|Громада]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Цівілізація|Цівілізація]] # '''[[Ошколованя|Ошколованя]]''' {{color|red|'''!'''}} === Псіхолоґія === # '''[[Хованя ся|Хованя ся]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Емоція|Емоція]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Любов|Любов]] # [[Розум|Розум]] {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Псіхолоґія|Псіхолоґія]]</s> (стыржень) # '''[[Мыслїня|Мыслїня]]''' {{color|red|'''!'''}} === Родина і одношіня меджі людьми === # '''[[Фамилія|Фамилія]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Дїтина|Дїтина]]''' # [[Хлоп|Хлоп]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Манжелство|Манжелство]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Жена|Жена]] {{color|red|'''!'''}} === Політіка === # '''[[Політіка|Політіка]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Колоніалізм|Колоніалізм]] {{color|red|'''!'''}} # [[Діпломація|Діпломація]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Влада|Влада]]''' {{color|red|'''!'''}} ## [[Демокрація|Демокрація]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Діктатура|Діктатура]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Монархія|Монархія]] ## [[Републіка|Републіка]] {{color|red|'''!'''}} # [[Ідеолоґія|Ідеолоґія]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Анархізм|Анархізм]] {{color|red|'''!'''}} ## <s>[[Комунизм|Комунізм]]</s> (стыржень) ## [[Конзерватівізм|Конзерватівізм]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Фашізм|Фашізм]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Лібералізм|Лібералізм]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Марксізм|Марксізм]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Націоналізм|Націоналізм]] ## [[Соціалізм|Соціалізм]] {{color|red|'''!'''}} # [[Імперіалізм|Імперіалізм]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Штат|Штат]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Політічна партія|Політічна партія]] {{color|red|'''!'''}} # [[Пропаґанда|Пропаґанда]] === Бізніс і економіка === # <s>'''[[Економіка|Економіка]]'''</s> (стыржень) # [[Капітал (економіка)|Капітал]] # [[Капіталізм|Капіталізм]] # [[Мена|Мена]] ## [[Евро|Евро]] ## [[Японьскый єн|Японьскый єн]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Америцькый долар]] # [[Промысел|Промысел]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Пінязї|Пінязї]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Дань|Дань]] {{color|red|'''!'''}} === Право === # '''[[Право|Право]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Конштітуція|Конштітуція]] === Меджінародны орґанізації === # [[Африцька унія|Африцька унія]] {{color|red|'''!'''}} # [[Арабска ліґа|Арабска ліґа]] {{color|red|'''!'''}} # [[Асоціація штатів Южновыходной Азії|Асоціація штатів Южновыходной Азії]] # [[Сполоченство Націй]] # [[Европска унія|Европска унія]] # '''[[Меджінародный рух Червеного Хреста і Червеного Півмісяця]]''' # [[НАТО|НАТО]] {{color|red|'''!'''}} # [[Нобелівска премія|Нобелівска премія]] # [[ОПЕК|ОПЕК]] # '''[[Орґанізація Зъєдиненых Націй|Орґанізація споєных народів]]''' ## [[Меджінародный суд|Меджінародный суд]] ## [[Міджінародный меновый фонд|Меджінародный меновый фонд]] ## [[ЮНЕСКО|ЮНЕСКО]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Універзална декларація людьскых прав|Універзална декларація людьскых прав]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Світова орґанізація охороны здоровя]] # [[Світова банка|Світова банка]] # [[Світова торгова орґанізація|Світова торгова орґанізація]] === Война і зброїня === # '''[[Збройна сила|Збройна сила]]''' {{color|red|'''!'''}} # '''[[Мір|Мір]]''' {{color|red|'''!'''}} # [[Терорізм|Терорізм]] # '''[[Война|Война]]''' {{color|red|'''!'''}} ## [[Громадяньска война|Громадяньска война]] === Соціалны вопросы === # [[Аборт]] # <s>'''[[Смертна кара]]'''</s> (стыржень) # [[Фемінізм]] {{color|red|'''!'''}} # [[Ґлобалізація|Ґлобалізація]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Людьскы права|Людьскы права]]''' {{color|red|'''!'''}} # <s>[[Худоба]]</s> (стыржень) # <s>[[Расізм|Расізм]]</s> (стыржень) # '''[[Рабство|Рабство]]''' {{color|red|'''!'''}} == Язык і література == # '''[[Язык|Язык]]''' # Шпеціфічны языкы ## [[Арабскый язык|Арабскый]] ## [[Бенґальскый язык|Бенґальскый]] ## [[Кітайскый язык|Кітайскый]] {{color|red|'''!'''}} ## <s>[[Анґліцькый язык|Анґліцькый]]</s> (стыржень) ## <s>[[Французькый язык|Французькый]]</s> (стыржень) ## [[Нїмецькый язык|Нїмецькый]] ## [[Ґрецькый язык|Ґрецькый]] ## [[Гебрейскый язык|Гебрейскый]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Гіндустані]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Японьскый язык|Японьскый]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Латиньскый язык|Латиньскый]] ## [[Перьскый язык|Перьскый]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Портуґальскый язык|Портуґальскый]] ## <s>[[Російскый язык|Російскый]]</s> (стыржень) ## [[Санскріт|Санскріт]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Шпанєльскый язык|Шпанєльскый]] ## [[Свагілі]] ## [[Турецькый язык|Турецькый]] {{color|red|'''!'''}} # [[Лінґвістіка|Лінґвістіка]] {{color|red|'''!'''}} # [[Ґраматіка|Ґраматіка]] {{color|red|'''!'''}} # '''[[Слово|Слово]]''' ## [[Фонема]] {{color|red|'''!'''}} ## [[Склад (лінґвістика)|Склад]] # <s>'''[[Писмова сістема]]'''</s> ## [[Арабскый алфавіт|Арабскый алфавіт]] ## [[Китайськоє писаня|Кітайскый сімбол]] ## <s>[[Кіріліця|Кіріліця]]</s> ## [[Ґрецькый алфавіт|Ґрецькый алфавіт]] {{color|red|'''!'''}} ## <s>[[Ганґиль]]</s> (стыржень) ## <s>[[Латиньскый алфавіт|Латиньскый алфавіт]]</s> # [[Ґрамотность|Ґрамотность]] # '''[[Переклад (языконаука)|Переклад]]''' # '''[[Література|Література]]''' ## [[Проза|Проза]] ### [[Уміня войны]] {{color|red|'''!'''}} ## <s>[[Фікшн|Фікція]]</s> (стыржень) ### [[Тісяча і єдна ніч|Тісяча і єдна ніч]] ## [[Роман]] ### [[Сон у челленуй палатї]] ### [[Повість за Ґендзі|Повість за Ґендзі]] ## '''[[Поезія|Поезія]]''' {{color|red|'''!'''}} ### <s>[[Епос о Гилгамешови]]</s> (стыржень) ### <s>[[Илиада]]</s> (стыржень) ### [[Шах-наме|Шах-наме]] {{color|red|'''!'''}} ## Реліґійны тексты ### <s>[[Біблія]]</s> ### [[Магабгарата]] == Міряня == # '''[[Міряня|Міряня]]''' # <s>[[Система SI]]</s> (стыржень) # [[Цент]] == Маса, обєм і довжка == # <s>[[Килограм|Кілоґрам]]</s> (стыржень) # <s>[[Литер|Літер]]</s> (стыржень) # <s>[[Метер|Метер]]</s> (стыржень) === Час === # '''[[Календарь|Календарь]]''' ## [[Ґреґоріаньскый календарь|Ґреґоріаньскый календарь]] # <s>[[Годинкы]]</s> (стыржень) # [[Секунда|Секунда]] # '''[[День|День]]''' {{color|red|'''!'''}} (айбо [[День (календарный)]] буде адекватна статя) # <s>'''[[Рік|Рік]]'''</s> (стыржень) # [[Часова зона|Часова зона]] hnvdmm66r8ran119j5uvcosyqx1m2t2 Міджінародный рух Червеного Хреста і Червеного Півмісяця 0 25608 175246 2026-10-24T16:40:45Z Engelseziekte 2261 Engelseziekte переменовав сторінку [[Міджінародный рух Червеного Хреста і Червеного Півмісяця]] на [[Меджінародный рух Червеного Хреста і Червеного Півмісяця]]: новелізація правопису 175246 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Меджінародный рух Червеного Хреста і Червеного Півмісяця]] oz8mz4nvrpabz8dk8wagylvkvbh3gcj Міджінародный суд 0 25609 175249 2026-10-24T16:47:27Z Engelseziekte 2261 Engelseziekte переменовав сторінку [[Міджінародный суд]] на [[Меджінародный суд]]: новелізація правопису 175249 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Меджінародный суд]] dodls0fpw5psmkssh3w9dsacq216nom Міджінародный меновый фонд 0 25610 175252 2026-10-24T16:50:03Z Engelseziekte 2261 Engelseziekte переменовав сторінку [[Міджінародный меновый фонд]] на [[Меджінародный меновый фонд]]: новелізація правопису 175252 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Меджінародный меновый фонд]] bjn4c6syqk1yvxo27x5qq9a1d8hxm3g Окрес Малацькы 0 25611 175276 2026-10-25T09:16:01Z Rue323 31002 Rue323 переменовав сторінку [[Окрес Малацькы]] на [[Окрес Малацкы]] з вычерянём напрямлїнь: Назва з помилкою: Твердоє Словацькоє "C" передає ся ге Ц 175276 wikitext text/x-wiki #ПЕРЕНАПРАВЛЕННЯ [[Окрес Малацкы]] hq7rt5w893lxtdj5mb885higxa4zqbr