Wikipedia
rwwiki
https://rw.wikipedia.org/wiki/Intangiriro
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Itangazamakuru
Ibidasanzwe
Ibiganiro
Umukoresha
Ibiganiro by'umukoresha
Wikipedia
Ibiganiro kuri Wikipedia
Dosiye
Ibiganiro kuri dosiye
MediyaWiki
Ibiganiro kuri MediyaWiki
Inyandikorugero
Ibiganiro ku nyandikorugero
Ubufasha
Ibiganiro ku bufasha
Ikiciro
Ibiganiro ku byiciro
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Ubukirisitu
0
1657
143947
140978
2026-10-24T19:34:08Z
Score Beethoven
11559
Guhuza amahuza n'izina rishya [[Umurenge wa Kibeho]]
143947
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| title = Ubukirisitu
| image = [[File:Latin cross (bold).svg|70px|alt=Umusaraba]]
| caption = Umusaraba, ikimenyetso cy'Ubukirisitu
| label1 = Ubwoko | data1 = Idini ryemera [[Imana]] imwe
| label2 = Ishingiro | data2 = Inyigisho za [[Yezu Kirisitu]]
| label3 = Igitabo gitagatifu | data3 = [[Bibiliya]]
| label4 = Inkomoko | data4 = [[Yerusalemu]] (Yudeya), ikinyejana cya 1
| label5 = Amatorero y'ingenzi | data5 = [[Kiliziya Gatolika]], Abaporotesitanti, Aborutodogisi
| label6 = Abayoboke | data6 = Hafi miliyari 2,3 (2020)
| label7 = Ijanisha ku isi | data7 = 28,8 %
| image2 = [[File:Christianity percent population in each nation World Map Christian data by Pew Research.svg|260px]]
| caption2 = Ijanisha ry'Abakirisitu muri buri gihugu
}}
'''Ubukirisitu''' (cyangwa '''Ubukirisito''', '''Ubukristu''') ni [[idini]] ryemera [[Imana]] imwe, rishingiye ku buzima no ku nyigisho za [[Yezu Kirisitu]] nk'uko zanditswe muri [[Bibiliya]], cyane cyane mu [[Isezerano Rishya]]. Abayoboke baryo bitwa '''Abakirisitu'''. Ni ryo dini rifite abayoboke benshi ku [[isi]]: basaga miliyari 2,3, ni ukuvuga hafi 28,8 % by'abatuye isi. Mu [[Rwanda]], Abakirisitu barenga 90 % by'abaturage.
== Inkomoko n'amateka ==
[[File:Spas vsederzhitel sinay.jpg|thumb|upright|Ishusho ya Yezu Kirisitu Pantokratori (ikinyejana cya 6), Monasiteri ya Mutagatifu Katarina, Sinayi]]
Ubukirisitu bwavukiye i [[Yerusalemu]] no muri Yudeya mu kinyejana cya mbere, buturutse mu Bayahudi bakurikiye Yezu w'i Nazareti. Abakirisitu bemera ko Yezu yabambwe ku musaraba, agapfa, hanyuma akazuka. Intumwa ze, cyane cyane [[Mutagatifu Pawulo]], zakwirakwije ubutumwa bwiza mu bihugu bikikije inyanja ya Mediterane.<ref name="brit">{{Cite web |title=Christianity |url=https://www.britannica.com/topic/Christianity |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}</ref>
Nyuma y'ibihe by'itotezwa, Ubukirisitu bwemerewe mu Bwami bw'Abaroma mu ntangiriro z'ikinyejana cya 4, maze mu mpera z'icyo kinyejana buba idini rya leta. Bwakwiriye mu [[Burayi]], hanyuma mu bihe by'ubukoloni bugera muri [[Amerika]], [[Afurika]] no muri [[Aziya]].<ref name="brit" />
== Imyemerere n'imihango ==
Abakirisitu benshi bemera Imana imwe mu Butatu Butagatifu: Imana Data, Imana Mwana ([[Yezu Kirisitu]]) na [[Roho mutagatifu]]. Bemera ko Yezu ari Umwana w'Imana na Mesiya (Kirisitu) wahanuwe mu [[Isezerano rya Kera]].<ref name="brit" /> Iminsi mikuru ikomeye ni [[Pasika]], yibuka izuka rya Yezu, na [[Noheli]], yibuka ivuka rye. Imihango y'ingenzi ([[Isakaramentu|amasakaramentu]]) irimo [[Kubatizwa|batisimu]] n'[[Ukaristiya]].
== Amatorero ==
Mu 2020, Abakirisitu bari hafi miliyari 2,3, ni ukuvuga 28,8 % by'abatuye isi.<ref>{{Cite web |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |website=Pew Research Center |date=2025-06-09 |language=en}}</ref> Ubukirisitu bugabanyijemo amatorero menshi. Ayingenzi ni aya:<ref name="pew2011">{{Cite web |title=Global Christianity – A Report on the Size and Distribution of the World's Christian Population |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/12/19/global-christianity-exec/ |website=Pew Research Center |date=2011-12-19 |language=en}}</ref>
* '''[[Kiliziya Gatolika]]''', iyobowe na Papa i [[Roma]], ifite hafi kimwe cya kabiri cy'Abakirisitu bose;
* '''Abaporotesitanti''', bavutse ku ivugurura (Réforme) ryo mu kinyejana cya 16 (hafi 37 %);
* '''Aborutodogisi''', biganje mu Burayi bw'Iburasirazuba (hafi 12 %);
* andi matorero mato.
== Ubukirisitu mu Rwanda ==
[[File:Cathedral Basilica of Our Lady.jpg|thumb|Katedrali Basilika ya Bikira Mariya i [[Kabgayi]]]]
Abamisiyoneri Gatolika b'Abapadiri Bera bashinze misiyoni ya mbere mu Rwanda mu 1900, mu gihe cy'ubukoloni bw'[[Ubudage]].<ref name="dacb">{{Cite web |last=Ward |first=Kevin |title=A Brief History of the Church in Rwanda |url=https://dacb.org/histories/rwanda-brief/ |website=Dictionary of African Christian Biography |date=2008 |language=en}}</ref> Abamisiyoneri b'Abaporotesitanti b'Abadage baturutse muri Usambara bageze mu Rwanda mu 1907, bashinga itorero ryaje kwitwa Itorero Peresibiteriyeni mu Rwanda (EPR).<ref>{{Cite web |title=Presbyterian Church in Rwanda |url=https://www.oikoumene.org/member-churches/presbyterian-church-in-rwanda |website=World Council of Churches |language=en}}</ref>
Nk'uko Twagirayesu na Butselaar babyemeza, EPR yashatse kuva ikivuka kugirana imibanire myiza n'andi matorero. Abamisiyoneri bo muri Usambara bagiranye umubano n'Abapadiri Bera, naho Abamisiyoneri b'Ababirigi bakorana na ''Church Missionary Society'' (CMS); kimwe mu bikorwa bahuriyeho ni uguhindura Bibiliya mu [[Ikinyarwanda]]. Ubwo bufatanye bw'amatorero y'Abaporotesitanti bwatumye havuka Inama y'Abaporotesitanti mu Rwanda.
Mu ibarura rusange ry'abaturage ryo mu 2022, abaturage b'u Rwanda bari bagabanyije batya: Abagatolika 40 %, Abapantekoti 21 %, abandi Baporotesitanti 15 %, [[Abadiventisti b'Umunsi wa Karindwi|Abadiventisti]] 12 % n'abandi Bakirisitu 4 %.<ref>{{Cite web |title=5th Population and Housing Census, 2022: Social-cultural characteristics of the population |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/documents/2025-02/Social-cultural%20characteristics.pdf |website=National Institute of Statistics of Rwanda |date=July 2023 |page=23 |language=en}}</ref> Ahantu hazwi cyane h'iyobokamana ni nka [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] na [[Kabgayi]].
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Yezu Kirisitu]]
* [[Bibiliya]]
* [[Kiliziya Gatolika]]
* [[Kiriziya Gatorika mu Rwanda]]
* [[Itorero ADEPR]]
* [[Abadiventisti b'Umunsi wa Karindwi]]
* [[Amateka ya kiliziya]]
* [[Islamu]]
=== Ihuza ryo hanze ===
* {{Cite web |title=Christianity |url=https://www.britannica.com/topic/Christianity |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}
* {{Commonscat|Christianity}}
{{DEFAULTSORT:Ubukirisitu}}
[[Ikiciro:Ubukirisitu| ]]
[[Ikiciro:Iyobokamana]]
e0ychnptmdnk85gm4obe7hhydnghpcu
Wikipedia:Administrator
4
1803
143566
142962
2026-10-24T14:40:19Z
Score Beethoven
11559
/* Support */
143566
wikitext
text/x-wiki
This site is the election - site of administrators.
Administrators can delete pages, block pages and Users, too. So, do not abuse those features!
== Candidates ==
=== 1. User: [[User:Score Beethoven|Score Beethoven]] ===
<!--- Why do you want to elect this User? --->
I would like to nominate myself for temporary adminship (6 months) on the Kinyarwanda Wikipedia.
'''About me.''' I have been a Wikimedian since 2013 and have edited rw.wikipedia since November 2022, with about 5,600 edits here. I started on the French Wikipedia (~29,000 edits) and am now active in several other languages: Dutch (I have lived in Belgium for 24 years), English (near-native; extended confirmed on the English Wikipedia), Afrikaans (close to Dutch), Swahili (learning) and Kinyarwanda (an adopted language, through travel and family). I am also active on Wikidata (~142,000 edits, rollbacker) and Wikimedia Commons (~4,700 edits, file mover).
'''Why rw.wikipedia needs a local admin.''' This wiki currently has no local administrator, and only around 46 active users. Vandalism and hoaxes can stay online for a long time. For example, the article ''[[Pariki ya Nyungwe]]'' was replaced in January 2025 by an invented biography and remained that way for about 20 months, until I rewrote it recently. Global sysops and stewards help a lot, but they rarely read Kinyarwanda and cannot follow day-to-day local issues.
'''Recent work.''' I recently rewrote and sourced the articles on Rwanda's four national parks and the overview article ''[[Parike nkuru z'u Rwanda]]''. I added infoboxes, references and images, and created the navigation template <nowiki>{{Pariki z'Igihugu z'u Rwanda}}</nowiki>. I also wikified and sourced biographies related to the 1994 genocide against the Tutsi. I have also discussed this candidacy with Derrick, a former administrator here. We agree on a strategy to improve the overall quality of the articles, both their content and their structure (sources, wikification, etc.), and he supports the idea.
'''What I would do with the tools.'''
* Revert and delete vandalism, hoaxes, spam and copyright violations; block vandalism-only accounts.
* This is a relatively small wiki (about 10,000 articles) with few experienced users. I see it as an opportunity to help with structure and wikification – adding templates (Reflist, infoboxes) and links to Wikidata – in a teaching-oriented way, to help the community of editors grow.
* Protect pages that are repeatedly vandalised.
* Handle speedy deletion requests and maintain categories, templates and redirects.
* Help with translating and maintaining interface messages (MediaWiki namespace).
'''How I would use them.''' I will act conservatively and transparently, explain my actions on talk pages, and leave content disputes to the community. I would ask for a temporary flag only. The community can review it before any renewal.
Thank you for your consideration. [[Umukoresha:Score Beethoven|Score Beethoven]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:Score Beethoven|talk]]) 12:10, 1 Ukwakira 2026 (UTC)
==== Pro ====
# I strongly support this request. [[Umukoresha:Ndahiro derrick|ɴᴅᴀʜɪʀᴏ ᴅᴇʀʀɪᴄᴋ ]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:Ndahiro derrick|talk]])
==== Contra ====
=== 2.[[ User:Ndahiro derrick]] ===
<!--- Why do you want to elect this User? --->
Self nomination
====About me====
I am Derrick Ndahiro, a native Kinyarwanda speaker, and I am requesting administrator rights on rw.wikipedia.org for the second time.
====Experience====
# I have more than 5,400 edits across English and Kinyarwanda Wikipedia
# Active in the Wikimedia movement since 2019
# Trained and mentored 150+ contributors in Rwanda
# Effectively used temporary admin rights to limit vandalism and delete spam within a period of 6 months.
====Why I am asking====
Kinyarwanda Wikipedia currently has only 1 active administrator who is doing an amazing job. However, this local Wikipedia has limited monitoring, which leads to vandalism, policy violations, and maintenance backlogs that often go unaddressed.
====How I would use the tools ====
*Delete spam and vandalism and clear maintenance backlogs
*Protect pages that face repeated vandalism or edit wars
*Create and maintain project and policy pages in Kinyarwanda
*Guide and support new editors
#Updating the interface with more Kinyarwanda terms since most are in English
I will use the tools carefully, follow community consensus, and ask for input when unsure. [[Umukoresha:Ndahiro derrick|ɴᴅᴀʜɪʀᴏ ᴅᴇʀʀɪᴄᴋ ]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:Ndahiro derrick|talk]])
====Support====
*I'm supportive and very positive about Derrick's candidacy.[[Umukoresha:Score Beethoven|Score Beethoven]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:Score Beethoven|talk]]) 14:40, 24 Ukwakira 2026 (UTC)
*
====Against====
*
*
[[Category:Wikipedia]]
m20y09ru40caf87ttr5dge884lojd94
143567
143566
2026-10-24T14:40:45Z
Score Beethoven
11559
/* Support */
143567
wikitext
text/x-wiki
This site is the election - site of administrators.
Administrators can delete pages, block pages and Users, too. So, do not abuse those features!
== Candidates ==
=== 1. User: [[User:Score Beethoven|Score Beethoven]] ===
<!--- Why do you want to elect this User? --->
I would like to nominate myself for temporary adminship (6 months) on the Kinyarwanda Wikipedia.
'''About me.''' I have been a Wikimedian since 2013 and have edited rw.wikipedia since November 2022, with about 5,600 edits here. I started on the French Wikipedia (~29,000 edits) and am now active in several other languages: Dutch (I have lived in Belgium for 24 years), English (near-native; extended confirmed on the English Wikipedia), Afrikaans (close to Dutch), Swahili (learning) and Kinyarwanda (an adopted language, through travel and family). I am also active on Wikidata (~142,000 edits, rollbacker) and Wikimedia Commons (~4,700 edits, file mover).
'''Why rw.wikipedia needs a local admin.''' This wiki currently has no local administrator, and only around 46 active users. Vandalism and hoaxes can stay online for a long time. For example, the article ''[[Pariki ya Nyungwe]]'' was replaced in January 2025 by an invented biography and remained that way for about 20 months, until I rewrote it recently. Global sysops and stewards help a lot, but they rarely read Kinyarwanda and cannot follow day-to-day local issues.
'''Recent work.''' I recently rewrote and sourced the articles on Rwanda's four national parks and the overview article ''[[Parike nkuru z'u Rwanda]]''. I added infoboxes, references and images, and created the navigation template <nowiki>{{Pariki z'Igihugu z'u Rwanda}}</nowiki>. I also wikified and sourced biographies related to the 1994 genocide against the Tutsi. I have also discussed this candidacy with Derrick, a former administrator here. We agree on a strategy to improve the overall quality of the articles, both their content and their structure (sources, wikification, etc.), and he supports the idea.
'''What I would do with the tools.'''
* Revert and delete vandalism, hoaxes, spam and copyright violations; block vandalism-only accounts.
* This is a relatively small wiki (about 10,000 articles) with few experienced users. I see it as an opportunity to help with structure and wikification – adding templates (Reflist, infoboxes) and links to Wikidata – in a teaching-oriented way, to help the community of editors grow.
* Protect pages that are repeatedly vandalised.
* Handle speedy deletion requests and maintain categories, templates and redirects.
* Help with translating and maintaining interface messages (MediaWiki namespace).
'''How I would use them.''' I will act conservatively and transparently, explain my actions on talk pages, and leave content disputes to the community. I would ask for a temporary flag only. The community can review it before any renewal.
Thank you for your consideration. [[Umukoresha:Score Beethoven|Score Beethoven]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:Score Beethoven|talk]]) 12:10, 1 Ukwakira 2026 (UTC)
==== Pro ====
# I strongly support this request. [[Umukoresha:Ndahiro derrick|ɴᴅᴀʜɪʀᴏ ᴅᴇʀʀɪᴄᴋ ]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:Ndahiro derrick|talk]])
==== Contra ====
=== 2.[[ User:Ndahiro derrick]] ===
<!--- Why do you want to elect this User? --->
Self nomination
====About me====
I am Derrick Ndahiro, a native Kinyarwanda speaker, and I am requesting administrator rights on rw.wikipedia.org for the second time.
====Experience====
# I have more than 5,400 edits across English and Kinyarwanda Wikipedia
# Active in the Wikimedia movement since 2019
# Trained and mentored 150+ contributors in Rwanda
# Effectively used temporary admin rights to limit vandalism and delete spam within a period of 6 months.
====Why I am asking====
Kinyarwanda Wikipedia currently has only 1 active administrator who is doing an amazing job. However, this local Wikipedia has limited monitoring, which leads to vandalism, policy violations, and maintenance backlogs that often go unaddressed.
====How I would use the tools ====
*Delete spam and vandalism and clear maintenance backlogs
*Protect pages that face repeated vandalism or edit wars
*Create and maintain project and policy pages in Kinyarwanda
*Guide and support new editors
#Updating the interface with more Kinyarwanda terms since most are in English
I will use the tools carefully, follow community consensus, and ask for input when unsure. [[Umukoresha:Ndahiro derrick|ɴᴅᴀʜɪʀᴏ ᴅᴇʀʀɪᴄᴋ ]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:Ndahiro derrick|talk]])
====Support====
*I'm supportive and very positive about Derrick's candidacy. [[Umukoresha:Score Beethoven|Score Beethoven]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:Score Beethoven|talk]]) 14:40, 24 Ukwakira 2026 (UTC)
*
====Against====
*
*
[[Category:Wikipedia]]
3r175p0kouchyv23aku95wrn3auf5wg
Akarere ka Rutsiro
0
3261
143685
143273
2026-10-24T16:08:04Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143685
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Rutsiro''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Uburengerazuba]] mu [[Rwanda]]. Kari ku [[Ikiyaga cya Kivu]]. Gafite ubuso bwa 1 157,3 km² n'abaturage 369 180. Kagizwe n'imirenge 13.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
Mu majyaruguru, Akarere ka Rutsiro gahana imbibi n'[[Akarere ka Rubavu]].<ref>{{Cite web |url=https://www.rubavu.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=rubavu.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref> Mu burasirazuba hari [[Akarere ka Ngororero]].<ref>{{Cite web |url=https://www.ngororero.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=ngororero.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref> Mu majyepfo hari [[Akarere ka Karongi]].<ref>{{Cite web |url=https://www.karongi.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=karongi.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-21}}</ref> Mu burengerazuba, akarere gakora ku Kiyaga cya Kivu.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.rutsiro.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=rutsiro.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
Icyicaro cy'akarere kiri mu Murenge wa Gihango, mu Kagari ka Congo-Nil, mu Mudugudu wa Nduba. Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 13, [[akagari|utugari]] 62 n'[[imidugudu]] 482. Gafite ubuso bwa 1 157,3 km² n'abaturage 369 180.<ref name="menya"/>
== Imirenge ==
Akarere ka Rutsiro kagizwe n'imirenge 13:<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/32__rutsiro/ |title=Rutsiro (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
# Boneza
# Gihango
# Kigeyo
# Kivumu
# Manihira
# Mukura
# Murunda
# Musasa
# Mushonyi
# Mushubati
# Nyabirasi
# Ruhango
# Rusebeya
{{div col end}}
== Ubukerarugendo n'ibidukikije ==
[[File:A Kivu belt Road in Rutsiro District, Western Province of Rwanda. Emmanuel Kwizera.jpg|thumb|left|Umuhanda wa Kivu Belt mu Karere ka Rutsiro]]
Akarere ka Rutsiro kazwi kubera Umurwa w'Umubyeyi Bikira Mariya kuri Crête Congo-Nil. Gafite igice cya [[Pariki y'ishyamba rya Gishwati-Mukura|Pariki y'Igihugu ya Gishwati-Mukura]]. Muri iyi pariki haba inkima n'inkende. Hari kandi inzira z'ubukerarugendo za Congo Nil na Rutsiro Riverside.<ref name="menya"/>
Amashyamba aterwa afite ubuso bwa hegitari 10 395. Amashyamba kimeza n'inkengero zayo afite ubuso bwa hegitari 3 706,5.<ref name="menya"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Rutsiro District|Amafoto y'Akarere ka Rutsiro]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rutsiro}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Rutsiro]]
[[Ikiciro:Akarere ka Rutsiro| ]]
ooz2a7fe6aptovp9bih6l6f0ykvb7jl
Akarere ka Huye
0
3263
143664
143252
2026-10-24T16:07:04Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143664
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Huye''' ni kamwe mu turere umunani tugize [[Intara y'amajyepfo|Intara y'Amajyepfo]] mu [[Rwanda]]. Gafite ubuso bwa 581,5 km² n'abaturage 381 900. Kagizwe n'imirenge 14.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
[[File:National Museum of Rwanda - Butare - Flickr - Dave Proffer (2).jpg|thumb|left|[[Ingoro ndangamurage y’Imibereho y’abanyarwanda (Rwanda)|Ingoro ndangamurage y’Imibereho y’Abanyarwanda]] i Huye]]
Mu majyaruguru, Akarere ka Huye gahana imbibi n'[[Akarere ka Nyanza]]. Mu majyepfo hari [[Akarere ka Nyaruguru]]. Mu burengerazuba hari [[Akarere ka Nyamagabe]]. Mu burasirazuba hari [[Akarere ka Gisagara]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.huye.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=huye.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 14, [[akagari|utugari]] 77 n'[[imidugudu]] 508. Gafite ubuso bwa 581,5 km². Muri 2022, gafite abaturage 381 900. Ubucucike ni abaturage 657 kuri km². Umujyi w'Akarere ka Huye ni umwe mu mijyi yunganira [[Kigali|Umujyi wa Kigali]].<ref name="menya"/>
== Imirenge ==
Akarere ka Huye kagizwe n'imirenge 14:<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/24__huye/ |title=Huye (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
# Gishamvu
# Huye
# Karama
# [[Umurenge wa Kigoma|Kigoma]]
# Kinazi
# Maraba
# Mbazi
# Mukura
# Ngoma
# Ruhashya
# Rusatira
# Rwaniro
# Simbi
# [[Umurenge wa Tumba|Tumba]]
{{div col end}}
== Reba kandi ==
* [[Ishyamba rya Arboretum I Ruhande]]
* [[Kaminuza y'u Rwanda]]
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Huye District|Amafoto y'Akarere ka Huye]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Huye}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Huye]]
[[Ikiciro:Akarere ka Huye| ]]
k1tef5wft6x9iswq4ah8ypg5vxl9k0z
Akarere ka Nyanza
0
3264
143678
143266
2026-10-24T16:07:45Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143678
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Nyanza''' ni kamwe mu turere umunani tugize [[Intara y'amajyepfo|Intara y'Amajyepfo]] mu [[Rwanda]]. Kazwi nk'igicumbi cy'umuco n'amateka by'u Rwanda. Gafite ubuso bwa 671,2 km² n'abaturage 365 718. Kagizwe n'imirenge 10.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amateka n'ubukerarugendo ==
[[File:King of Rwanda's Inyambo cattle in Nyanza (8).jpg|thumb|left|Inyambo z'Umwami i Nyanza]]
Nyanza yabaye umurwa w'ubwami bw'u Rwanda guhera mu mwaka wa 1899. Ni yo mpamvu akarere kazwi nk'igicumbi cy'umuco n'amateka by'u Rwanda.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyanza.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=nyanza.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
Ahantu nyaburanga h'ingenzi ni Ingoro y'Amateka y'Abami mu Rukari, Ingoro yo Kwigira n'Icyuzi cya Nyamagana. Hari kandi inzira gakondo z'ubukerarugendo. Ubukungu bw'akarere bushingiye ku buhinzi, ubworozi, ubucuruzi n'ubukerarugendo.<ref name="menya"/>
== Ubuso n'abaturage ==
Akarere ka Nyanza kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 10, [[akagari|utugari]] 51 n'[[imidugudu]] 420. Gafite ubuso bwa 671,2 km². Gatuwe n'abaturage 365 718 n'ingo 93 007. Ubucucike ni abaturage 545 kuri km².<ref name="menya"/>
== Imirenge ==
Akarere ka Nyanza kagizwe n'imirenge 10:<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/21__nyanza/ |title=Nyanza (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
# Busasamana
# Busoro
# Cyabakamyi
# Kibirizi
# Kigoma
# Mukingo
# Muyira
# Ntyazo
# Nyagisozi
# Rwabicuma
{{div col end}}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Nyanza District|Amafoto y'Akarere ka Nyanza]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyanza}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Nyanza]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyanza| ]]
p527dyh1b0xty4sxgm04fd90mfrmy99
Akarere ka Gatsibo
0
3269
143661
143249
2026-10-24T16:06:57Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143661
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Gatsibo''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Iburasirazuba]] mu [[Rwanda]]. Gaherereye iburasirazuba bw'Intara. Gafite ubuso bwa 1 585,3 km² n'abaturage 551 164. Kagizwe n'imirenge 14.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
Akarere ka Gatsibo gahana imbibi n'uturere twa [[Akarere ka Nyagatare|Nyagatare]], [[Akarere ka Kayonza|Kayonza]], [[Akarere ka Rwamagana|Rwamagana]] na [[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]].
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 14, [[akagari|utugari]] 69 n'imidugudu 602. Gafite ubuso bwa 1 585,3 km². Muri 2022, gafite abaturage 551 164. Ibiro by'akarere biri mu Murenge wa Kabarore.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gatsibo.gov.rw/updates/announcements-1 |title=Menya Akarere |website=gatsibo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-21}}</ref>
== Imirenge ==
Akarere ka Gatsibo kagizwe n'imirenge 14:<ref>{{Cite web |url=https://www.gatsibo.gov.rw/updates/announcements/imirenge-nutugari |title=Imirenge n'utugari |website=gatsibo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-21}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
# [[Umurenge wa Gasange|Gasange]]
# [[Umurenge wa Gatsibo|Gatsibo]]
# Gitoki
# Kabarore
# Kageyo
# [[Umurenge wa Kiramuruzi|Kiramuruzi]]
# [[Umurenge wa Kiziguro|Kiziguro]]
# Muhura
# Murambi
# Ngarama
# [[Umurenge wa Nyagihanga|Nyagihanga]]
# Remera
# Rugarama
# Rwimbogo
{{div col end}}
== Ubukungu ==
[[File:Banana plantation in Gatsibo.jpg|thumb|left|Urutoki muri Gatsibo]]
Ubukungu bw'akarere bushingiye ku buhinzi, ubworozi n'ubucuruzi. Abahinzi bahinga cyane cyane ibigori, ibishyimbo n'umuceri.
Muri Mata 2023, abaturage 48 % ni bo bari bafite amashanyarazi. Akarere kateganyaga kugera kuri 80 % mu mpera za 2023.<ref>{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/gatsibo-2023-izarangira-80-bafite-umuriro-w-amashanyarazi |title=Gatsibo: 2023 izarangira 80% bafite umuriro w'amashanyarazi |website=Kigali Today |date=2023-04-26 |language=rw}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gatsibo District|Amafoto y'Akarere ka Gatsibo]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gatsibo}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Gatsibo]]
[[Ikiciro:Akarere ka Gatsibo| ]]
d9vzqoac42gxbb24cwd4fbmlnuvkpdx
Akarere ka Karongi
0
3272
143666
143254
2026-10-24T16:07:10Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143666
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Karongi''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Uburengerazuba]] mu [[Rwanda]]. Kari ku [[Ikiyaga cya Kivu]]. Gafite ubuso bwa 993 km² n'abaturage 373 869. Kagizwe n'imirenge 13.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
Mu majyaruguru, Akarere ka Karongi gahana imbibi n'uturere twa [[Akarere ka Rutsiro|Rutsiro]] na [[Akarere ka Ngororero|Ngororero]]. Mu burasirazuba, gahana imbibi n'uturere twa [[Akarere ka Ruhango|Ruhango]] na [[Akarere ka Muhanga|Muhanga]] two mu Ntara y'Amajyepfo. Mu majyepfo hari [[Akarere ka Nyamagabe]]. Mu majyepfo ashyira uburengerazuba hari [[Akarere ka Nyamasheke]]. Mu burengerazuba, Ikiyaga cya Kivu kigabanya akarere na [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]].
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 13, [[akagari|utugari]] 88 n'[[imidugudu]] 537. Gafite ubuso bwa 993 km². Muri 2022, gafite abaturage 373 869, ni ukuvuga abaturage 377 kuri km².<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.karongi.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=karongi.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-21}}</ref>
== Imirenge ==
{{div col|colwidth=15em}}
# [[Umurenge wa Bwishyura|Bwishyura]]
# Gashari
# Gishyita
# Gitesi
# Mubuga
# Murambi
# Murundi
# Mutuntu
# Rubengera
# Rugabano
# Ruganda
# Rwankuba
# Twumba
{{div col end}}
== Ubukungu ==
[[File:Mugonero Hills.jpg|thumb|left|Imisozi ya Mugonero]]
Igice kimwe cy'akarere kiri ku [[Kongo Nili|Isunzu rya Kongo-Nili]]. Ubukonje bwaho butuma [[icyayi]] cya Gisovu kigira uburyohe bwihariye. Ibindi bihingwa ni ibigori, amashaza, ibirayi n'ingano. Hafi y'Ikiyaga cya Kivu bahinga ikawa, ibigori, imyumbati, ibijumba, ibishyimbo, imboga n'imbuto.<ref name="menya"/>
== Ubukerarugendo ==
Akarere ka Karongi gafite ahantu nyaburanga henshi. Harimo [[Isoko ya nil|Isoko ya Nili]], inkengero z'Ikiyaga cya Kivu, Ibigabiro bya Rwabugiri, [[Pariki ya Nyungwe]], icyayi cya Gisovu n'[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Bisesero]].<ref name="menya"/>
Akarere ka Karongi gafite ahantu habiri hari ku rutonde rw'Umurage w'Isi wa UNESCO: Ishyamba rya Nyungwe n'Urwibutso rwa Jenoside rwa Bisesero. Ahandi hantu nyaburanga ni urutare rwa Rwabisuka mu Murenge wa Rugabano. Uru rutare rufite uburebure bwa metero 200. Hari kandi Isumo rya Coza n'umusozi wa Sakinnyaga.<ref>{{Cite web |url=https://www.igihe.com/ubukerarugendo/article/ibintu-birindwi-bigira-umwihariko-karongi-y-ubukerarugendo |title=Ibintu birindwi bibumbatiye ubwiza bwa Karongi y'ubukerarugendo |website=IGIHE |date=2025-06-08 |language=rw}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Karongi District|Amafoto y'Akarere ka Karongi]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Karongi}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Karongi]]
[[Ikiciro:Akarere ka Karongi| ]]
e716ot3oyqkza7u0vszy0o5g89vw62g
Akarere ka Muhanga
0
3275
143670
143258
2026-10-24T16:07:22Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143670
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Muhanga''' ni kamwe mu turere umunani tugize [[Intara y'amajyepfo|Intara y'Amajyepfo]] mu [[Rwanda]]. Gafite ubuso bwa 647,7 km² n'abaturage 369 491. Kagizwe n'imirenge 12.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
[[File:Busy people in Muhanga District.jpg|thumb|left|Abantu mu mujyi wa Muhanga]]
Mu majyaruguru, Akarere ka Muhanga gahana imbibi n'[[Akarere ka Gakenke]]. Mu majyepfo hari [[Akarere ka Ruhango]]. Mu burasirazuba hari [[Akarere ka Kamonyi]]. Mu burengerazuba hari [[Akarere ka Ngororero]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.muhanga.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=muhanga.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 12, [[akagari|utugari]] 63 n'[[imidugudu]] 331. Gafite ubuso bwa 647,7 km². Gatuwe n'abaturage 369 491 n'ingo 87 342. Igice cy'umujyi kigizwe n'imirenge ya Nyamabuye, Shyogwe, Cyeza na Muhanga.<ref name="menya"/>
== Imirenge ==
Akarere ka Muhanga kagizwe n'imirenge 12:<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/27__muhanga/ |title=Muhanga (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
# Cyeza
# Kabacuzi
# Kibangu
# Kiyumba
# Muhanga
# Mushishiro
# Nyabinoni
# Nyamabuye
# Nyarusange
# Rongi
# Rugendabari
# [[Umurenge wa Shyogwe|Shyogwe]]
{{div col end}}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Muhanga District|Amafoto y'Akarere ka Muhanga]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Muhanga}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Muhanga]]
[[Ikiciro:Akarere ka Muhanga| ]]
73zks4v0cmpkn26wf6n7f7s9civig2y
Akarere ka Ngoma
0
3276
143672
143260
2026-10-24T16:07:28Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143672
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Ngoma''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Iburasirazuba]] mu [[Rwanda]]. Ibiro byako biri i Kibungo. Gafite ubuso bwa 867,74 km² n'abaturage 404 048. Kagizwe n'imirenge 14.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
[[File:Cyasemakamba Stadium (cropped).jpg|thumb|left|Sitade ya Cyasemakamba i Kibungo]]
Akarere ka Ngoma gahana imbibi n'uturere dukurikira:
* mu burengerazuba bw'amajyaruguru: [[Akarere ka Rwamagana|Rwamagana]];
* mu burasirazuba bw'amajyaruguru: [[Akarere ka Kayonza|Kayonza]];
* mu burengerazuba: [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]];
* mu burasirazuba: [[Akarere ka Kirehe|Kirehe]];
* mu majyepfo: Komini Giteranyi yo mu Ntara ya Muyinga, mu [[Uburundi]].
Ibiro by'akarere biri mu Murenge wa Kibungo, mu Kagari ka Cyasemakamba. Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 14, [[akagari|utugari]] 64 n'[[imidugudu]] 473. Gafite ubuso bwa 867,74 km². Muri 2022, gafite abaturage 404 048, ni ukuvuga abaturage 469 kuri km².<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.ngoma.gov.rw/akarere/1 |title=Menya Akarere |website=ngoma.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-21}}</ref>
== Imirenge ==
Akarere ka Ngoma kagizwe n'imirenge 14:<ref name="menya"/>
{{div col|colwidth=15em}}
# Gashanda
# Jarama
# Karembo
# [[Umurenge wa Kazo|Kazo]]
# Kibungo
# [[Umurenge wa Mugesera|Mugesera]]
# [[Umurenge wa Murama|Murama]]
# Mutenderi
# Remera
# Rukira
# Rukumberi
# Rurenge
# Sake
# Zaza
{{div col end}}
== Ubukerarugendo ==
Akarere ka Ngoma gafite ahantu nyaburanga hakurura ba mukerarugendo. Harimo [[Ikiyaga cya Mugesera]], [[Ikiyaga cya Sake]], Ikiyaga cya Birira n'Umugezi w'Akagera. Mu Murenge wa Zaza, ku nkengero z'Ikiyaga cya Mugesera, harimo kubakwa hoteli y'inyenyeri eshanu. Yitwa Lakeside Recreation Resort.<ref>{{Cite web |url=https://muhaziyacu.rw/amakuru/ngoma-turebe-ubwiza-bwa-hoteli-iri-kubakwa-ku-nkengero-zikiyaga-cya-mugeseraamafoto/ |title=Ngoma: Turebe ubwiza bwa hoteli iri kubakwa ku nkengero z'Ikiyaga cya Mugesera |website=Muhazi Yacu |author=Angelo Manzi |date=2024-11-09 |language=rw |access-date=2025-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241107100103/https://muhaziyacu.rw/amakuru/ngoma-turebe-ubwiza-bwa-hoteli-iri-kubakwa-ku-nkengero-zikiyaga-cya-mugeseraamafoto/ |archive-date=2024-11-07 |url-status=dead}}</ref>
== Imikino ==
Muri 2025, amakipe ya volleyball y'Akarere ka Ngoma yegukanye igikombe cy'Umurenge Kagame Cup mu Ntara y'Iburasirazuba. Ikipe y'abagabo yatsinze iya Bugesera. Ikipe y'abagore yatsinze iya Kayonza.<ref>{{Cite web |url=https://www.ngoma.gov.rw/soma-ibindi/ngoma-yongeye-kwisubiza-igikombe-cyamarushanwa-umurenge-kagame-cup-ku-rwego-rwintara-yiburasirazuba |title=Ngoma yongeye kwisubiza igikombe cy'amarushanwa Umurenge Kagame Cup ku rwego rw'Intara y'Iburasirazuba |website=ngoma.gov.rw |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331113740/https://www.ngoma.gov.rw/soma-ibindi/ngoma-yongeye-kwisubiza-igikombe-cyamarushanwa-umurenge-kagame-cup-ku-rwego-rwintara-yiburasirazuba |archive-date=2025-03-31 |url-status=dead}}</ref>
Mu karere, Umurenge wa Jarama wegukanye Umurenge Kagame Cup 2025 mu mupira w'amaguru. Watsinze Umurenge wa Mugesera ibitego 3-1.<ref>{{Cite web |url=https://muhaziyacu.rw/amakuru/ngoma-jarama-yongeye-kwegukana-umurenge-kagame-cup-2025amafoto/ |title=Ngoma: Jarama yongeye kwegukana Umurenge Kagame Cup 2025 |website=Muhazi Yacu |date=2025-06-28 |language=rw}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Ngoma District|Amafoto y'Akarere ka Ngoma]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngoma}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Ngoma]]
[[Ikiciro:Akarere ka Ngoma| ]]
7shacs1uacrmplzs3v6afx4rm79b92b
Akarere ka Nyagatare
0
3277
143675
143263
2026-10-24T16:07:36Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143675
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Nyagatare''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Iburasirazuba]] mu [[Rwanda]]. Gahana imbibi na [[Ubugande]] na [[Tanzaniya]]. Gafite ubuso bwa 1 919 km² n'abaturage 653 861. Kagizwe n'imirenge 14.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
Icyicaro cy'akarere kiri mu Murenge wa Nyagatare, mu Kagari ka Nyagatare. Akarere ka Nyagatare gahana imbibi n'[[Akarere ka Gatsibo]] mu majyepfo n'[[Akarere ka Gicumbi]] mu burengerazuba. Gahana kandi imbibi n'Ubugande mu majyaruguru na Tanzaniya mu burasirazuba.
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 14, [[akagari|utugari]] 106 n'[[imidugudu]] 628. Gafite ubuso bwa 1 919 km² n'abaturage 653 861, ni ukuvuga abaturage 373 kuri km².<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyagatare.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=nyagatare.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-21}}</ref>
== Imirenge ==
Akarere ka Nyagatare kagizwe n'imirenge 14:<ref name="menya"/>
{{div col|colwidth=15em}}
# [[Umurenge wa Gatunda|Gatunda]]
# Karama
# [[Umurenge wa Karangazi|Karangazi]]
# Katabagemu
# Kiyombe
# Matimba
# Musheri
# Mimuri
# Mukama
# Nyagatare
# Rwempasha
# Rwimiyaga
# Rukomo
# Tabagwe
{{div col end}}
== Imiterere n'ikirere ==
[[File:Hippo pod edit.jpg|thumb|left|Imvubu]]
Akarere ka Nyagatare kagizwe ahanini n'imisozi migufi n'ibibaya. Kagira imvura nkeya n'ubushyuhe. Igihe cy'izuba gishobora kumara amezi 3 kugeza kuri 5. Umugezi munini ni Muvumba. Umugezi w'Akagera n'Umuyanja bigize umupaka na Tanzaniya n'Ubugande.
Igice cya [[Pariki y'Akagera]] kiri mu Karere ka Nyagatare. Iyi pariki ibamo [[imbogo]], impala n'inyoni z'ubwoko bwinshi. Mu mugezi wa Muvumba habamo [[imvubu]].
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Nyagatare District|Amafoto y'Akarere ka Nyagatare]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyagatare}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Nyagatare]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyagatare| ]]
2cvqexcnnak6sowq0h63j8crmfbpm48
Akarere ka Ruhango
0
3283
143682
143270
2026-10-24T16:07:55Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143682
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Ruhango''' ni kamwe mu turere umunani tugize [[Intara y'amajyepfo|Intara y'Amajyepfo]] mu [[Rwanda]]. Gafite ubuso bwa 628,8 km² n'abaturage 359 121. Kagizwe n'imirenge 9.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amateka ==
Akarere ka Ruhango kashyizweho n'Itegeko No 29/2005 ryo ku wa 31 Ukuboza 2005. Kagizwe n'ibyari uturere twa Kabagali, Ntenyo na Ntongwe, n'Umujyi wa Ruhango.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.ruhango.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere ka Ruhango |website=ruhango.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
== Ubuso n'imbibi ==
[[File:Ruhango (cropped).jpg|thumb|left|Umuhanda mu mujyi wa Ruhango]]
Mu majyaruguru, Akarere ka Ruhango gahana imbibi n'[[Akarere ka Muhanga]]. Mu majyepfo hari uturere twa [[Akarere ka Nyanza|Nyanza]] na [[Akarere ka Nyamagabe|Nyamagabe]]. Mu burengerazuba hari [[Akarere ka Karongi]]. Mu burasirazuba hari uturere twa [[Akarere ka Kamonyi|Kamonyi]] na [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]]. Akarere gakora ku nzuzi za [[Umugezi wa Nyabarongo|Nyabarongo]] n'[[Umugezi w'Akanyaru|Akanyaru]].<ref name="menya"/>
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 9, [[akagari|utugari]] 59 n'[[imidugudu]] 533. Gafite ubuso bwa 628,8 km². Muri 2022, gafite abaturage 359 121. Ibiro by'akarere biri mu Murenge wa Ruhango, mu Kagari ka Nyamagana. Biri ku birometero 73 uvuye mu Mujyi wa Kigali, ugana i Huye.<ref name="menya"/>
== Imirenge ==
Akarere ka Ruhango kagabanyijemo ibice bitatu:<ref name="menya"/>
* Amayaga: imirenge ya Mbuye, Kinazi na Ntongwe.
* Akabagali: imirenge ya Bweramana, Kabagali na Kinihira.
* Igice cyo hagati: imirenge ya Ruhango, Byimana na Mwendo.
== Ubukungu ==
Ubukungu bw'Akarere ka Ruhango bushingiye ahanini ku buhinzi n'ubworozi. Ibihingwa by'ingenzi ni imyumbati, ibishyimbo, ibigori, umuceri n'ikawa. Akarere gafite ibishanga binini.<ref name="menya"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Ruhango District|Amafoto y'Akarere ka Ruhango]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ruhango}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Ruhango]]
[[Ikiciro:Akarere ka Ruhango| ]]
dkyk53wq4g5f1d2xqodg82h3eidd2pd
Umurenge wa Gitega
0
3381
143713
143414
2026-10-24T16:09:06Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143713
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:Kigali city.jpg|right|thumb|320x320px|Umujyi wa Kigali, Umurenge wa Gitega uherereyemo.]]
'''Umurenge wa Gitega''' ni umwe mu mirenge icumi igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Umujyi wa Kigali|Mujyi wa Kigali]]. Ni umurenge ugizwe n’ibice by’umujyi gusa.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Umurenge wa Gitega ugizwe n’utugari dutandatu:
* Akabahizi;
* Akabeza;
* Gacyamo;
* Kigarama;
* Kinyange;
* Kora.<ref name="utugari">[https://www.nyarugenge.gov.rw/en/district/sectors-and-cells « Sectors and Cells »], Akarere ka Nyarugenge.</ref>
Urubuga rw’Akarere ka Nyarugenge rugaragaza ko buri kagari kayoborwa n’umunyamabanga nshingwabikorwa wako.<ref name="utugari" />
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ry’abaturage n’imiturire ryo mu 2012, Umurenge wa Gitega wari utuwe n’abaturage 28.728. Mu 2022, abaturage bari 26.668, barimo abagabo 13.699 n’abagore 12.969.<ref name="abaturage">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1101__gitega/ « Gitega (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', hashingiwe ku mibare y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda.</ref>
Muri abo baturage, 7.152 bari munsi y’imyaka 15, abari hagati y’imyaka 15 na 64 bari 19.055 naho abafite imyaka 65 cyangwa irenga bari 461.<ref name="abaturage" />
Ibarura ryo mu 2022 ryagaragaje ko abaturage bose b’Umurenge wa Gitega bari batuye mu bice by’umujyi.<ref name="abaturage" />
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge|Gitega]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gitega]]
i1wjleo3i8r6wtizmh63njysvceo9oq
143850
143713
2026-10-24T18:20:52Z
Score Beethoven
11559
143850
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gitega''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gitega wari utuwe n’abaturage 26 668. Ugizwe n’utugari 6. Abaturage bawo bose batuye mu mujyi.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyarugenge District.png|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Nyarugenge]]
Umurenge wa Gitega ni umwe mu mirenge 10 y’Akarere ka Nyarugenge. Ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 6:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/akarere/imirenge-nutugali |title=Imirenge n'Utugari |website=Akarere ka Nyarugenge |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Akabahizi
* Akabeza
* Gacyamo
* Kigarama
* Kinyange
* Kora
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gitega wari utuwe n’abaturage 28 728. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 26 668. Abagabo bari 13 699. Abagore bari 12 969. Abaturage bose bari batuye mu mujyi.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1101__gitega/ |title=Gitega (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage 7 152 bari munsi y’imyaka 15. Abaturage 19 055 bari hagati y’imyaka 15 na 64. Abaturage 461 bari bafite imyaka 65 cyangwa irenga.<ref name="citypop"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gitega Sector|Amafoto y’Umurenge wa Gitega]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge|Gitega]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gitega]]
j4zb0vt1ibcf477zbjrs5l3yb8w24pq
Umurenge wa Mageragere
0
3385
143746
143420
2026-10-24T16:10:27Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143746
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:Rwanda_Sectors.PNG|thumb|umurenge wa mageragere ugaragara ku ikarita y'u Rwanda mu mujyi wa Kigali, akarere ka Nyarugenge]]
'''Umurenge wa Mageragere''' ni umwe mu mirenge icumi(10)igize [[Akarere ka Nyarugenge]], ni umurenge wahoze mu cyahoze ari [[Akarere ka Butamwa]] mbere y’ivugururwa ry’ubutegetsi.<ref name="Mageragere" />
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
=== Ubumenyi bw'isi ===
Umurenge wa Mageragere ufite ubuso bwa km 2 54.8 n’abaturage '''59,747''' mu ibarura ryakozwe mu mwaka wa 2022. Ugizwe n’utugari turindwi aritwo Nyarufunzo, Kankuba, Mataba, Nyarurenzi, Runzenze, Ntungamo na Kavumu.<ref name="Mageragere" />
=== Umuco ===
N’ubwo Mageragere iri mu mujyi wa [[Kigali]], abaturage bayo babayeho ubuzima bw’igiturage. Abo baturage barangwa nogukora ubuhinzi kandi bagakoresha ibicanwa nk'inkwi n'amakara muguteka.<ref name="Mageragere">[https://www.nyarugenge.gov.rw/soma-ibindi/mageragere-hakozwe-igikorwa-cyo-kubakira-abatishoboye « Mageragere: Hakozwe igikorwa cyo kubakira abatishoboye »], ''Akarere ka Nyarugenge'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
=== Ingamba ===
Muri gahunda y’umwaka umwe, umurenge uzita kubikorwa bizacyemura ibibazo abawutuye bose bahura nabyo. Ibi byose kandi amurenge uzabikora utibagiwe ko bigomba kuba ibikorwa birambye,<ref>[https://www.facebook.com/tv1rwanda/posts/820281156777203/ « Abaturage b'Umurenge wa Mageragere mu Karere ka Nyarugenge batewe impungenge »], ''TV1 Rwanda'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref> ni ukuvuga ko mu bizakorwa byose hazitabwa mu kubungabunga ibidukikije harwanywa isuri kandi hanarindwa amashyamba.<ref name="Mageragere" /> Ibindi ni uko isuku izakomeza kuranga abaturage ba Mageragere kandi nk’uko bizwi ko Umuturage ariwe shingiro ry’amajyambere, hazakorwa ibishoboka byose ngo abaturage barindwe indwara z’ibyorezo nka [[SIDA]] na Malariya n'izindi ndwara ziterwa nisuku nke cyangwa imirire mibi kandi banakangurirwe kujya mu bwisungane mu kwivuza.<ref name="Mageragere" />
=== Iterambere ===
Imishinga izashyirwa mu bikorwa muri uyu mwaka ni iyo , ku baka gereza nkuru ya [[kigali]],kugeza amazi meza ku baturage,gusana ibiro by'umurenge,amashyiga ya kijyambere, gushinga ishami rya banki y'[[Abaturage Ubuzima n’Imiturire|abaturage]], kandi bunguka ubumenyi mu gukora imirimo itandukanye. [[Abaturage Rusange|Abaturage]] bazakangurirwa kuzigama, gutegura udushinga duto bskagana banki bakoroherezwa kubona ibishoro maze ibi bizatume bivana koko mu bukene.<ref>[https://imvahonshya.co.rw/umurenge-wa-mageragere-isoko-ryo-gukora-maintenance-yimashini-na-accesoires-zazo-gukora-printer-iryo-gutanga-internet-niryo-gukora-isuku/ « Umurenge wa Mageragere: Isoko ryo gukora maintenance y'imashini na accessoires zazo, gukora printer, iryo gutanga internet n'iryo gukora isuku »], ''Imvaho Nshya'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref><ref>[https://igihe.com/amakuru/muri-afurika/u-rwanda/article/impinduka-mu-iterambere-rya-mageragere-yahoze-ari-igice-kitikozwa-n-abifite « Impinduka mu iterambere rya Mageragere yahoze ari igice kitikozwa n'abifite »], ''IGIHE'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
Ku bijyanye n’inkiko gacaca uyu mwaka uzarangira amadosiye 80% y’abaregwa yaramaze kuburanishwa. Umurenge ushyize imbere imikorere myiza mu gutanga service vuba kubawugana, uyu murenge ukaba usaba inkunga y’ abawutuye bose ngo iyi gahunda izashyirwe mu bikorwa kubufatanye bwimpande zombi.<ref>[https://x.com/Mageragere_Sect « Umurenge wa Mageragere »], ''X'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
=== Amashakiro ===
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Category:Akarere ka Nyarugenge]]
[[Category:Imirenge y’u Rwanda]]
omang7ou2fxwos77v3o23d70g73t6ro
143857
143746
2026-10-24T18:27:08Z
Score Beethoven
11559
143857
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Mageragere''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mageragere wari utuwe n’abaturage 59 747. Ugizwe n’utugari 7. Muri uyu murenge hari gereza ya Nyarugenge.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyarugenge District.png|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Nyarugenge]]
Umurenge wa Mageragere ni umwe mu mirenge 10 y’Akarere ka Nyarugenge. Ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 7:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/akarere/imirenge-nutugali |title=Imirenge n'Utugari |website=Akarere ka Nyarugenge |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Kankuba
* Kavumu
* Mataba
* Ntungamo
* Nyarufunzo
* Nyarurenzi
* Runzenze
{{div col end}}
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Mageragere uhana imbibi n’[[Umurenge wa Kigali]] n’[[Nyamirambo|Umurenge wa Nyamirambo]]. Hakurya y’umugezi wa [[Umugezi wa Nyabarongo|Nyabarongo]], uhana imbibi n’[[Akarere ka Kamonyi]].<ref name="igihe">{{Cite web |url=https://igihe.com/amakuru/muri-afurika/u-rwanda/article/impinduka-mu-iterambere-rya-mageragere-yahoze-ari-igice-kitikozwa-n-abifite |title=Impinduka mu iterambere rya Mageragere yahoze ari igice kitikozwa n’abifite (Amafoto) |author=Thamimu Hakizimana |website=IGIHE |date=2018-07-06 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mageragere wari utuwe n’abaturage 23 407. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 59 747. Abagabo bari 34 038. Abagore bari 25 709. Abaturage 35 230 bari batuye mu mujyi. Abaturage 24 517 bari batuye mu cyaro.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1105__mageragere/ |title=Mageragere (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Iterambere ==
Mu 2018, ikinyamakuru IGIHE cyanditse ko Mageragere yahoze ari agace k’icyaro. Nta mihanda, amazi meza, amashanyarazi n’amashuri byari bihari. Abaturage bavomaga amazi mu mugezi wa Nyabarongo. Nyuma, hubatswe amavomo rusange n’imihanda. Hubatswe kandi amasoko 2 n’ibigo nderabuzima 2.<ref name="igihe"/>
Gereza ya Nyarugenge iri mu Murenge wa Mageragere. Ishobora kwakira abantu bagera ku 9 000.<ref name="igihe"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge|Mageragere]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mageragere]]
b3mi835wm77ea9apw7kz8bhi31yt96u
Umurenge wa Kanyinya
0
3387
143725
143416
2026-10-24T16:09:35Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143725
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:COVID-19 patient in severe state. Chernivtsi, Ukraine.jpg|thumb|Abarwayi ba Covid19 aho bavurirwa mu ivuriro rya Kanyinya]]
'''Umurenge wa Kanyinya''' ni umwe mu mirenge icumi igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Umujyi wa Kigali|Mujyi wa Kigali]]. Uherereye mu majyaruguru y’uburengerazuba bw’umujyi.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Umurenge wa Kanyinya ugizwe n’utugari dutatu:<ref>[https://www.nyarugenge.gov.rw/akarere/imirenge-nutugali « Imirenge n’utugari »], Akarere ka Nyarugenge, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
* Nyamweru
* Nzove
* Taba
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ry’abaturage ryo mu 2012, Kanyinya yari ituwe n’abaturage 21.859. Mu ibarura ryo mu 2022, abaturage bariyongereye bagera kuri 31.026, barimo abagabo 15.776 n’abagore 15.250.<ref name="population">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1102__kanyinya/ « Kanyinya (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', amakuru akomoka mu Kigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
Muri abo baturage, 16.589 bari batuye mu cyaro, naho 14.437 batuye mu gice cy’umujyi. Abari munsi y’imyaka 15 bari 11.640, abafite hagati y’imyaka 15 na 64 bari 18.732, naho abafite imyaka 65 cyangwa irenga bari 654.<ref name="population" />
== Ubukungu ==
Nubwo Kanyinya iri mu Mujyi wa Kigali, ubuhinzi n’ubworozi biracyafite uruhare rukomeye mu mibereho y’abaturage. Mu 2024, Akarere ka Nyarugenge kavuze ko 85% by’abatuye uyu murenge bakoraga imirimo y’ubuhinzi n’ubworozi.<ref>[https://www.nyarugenge.gov.rw/soma-ibindi/kanyinya-hizihirijwe-umunsi-mpuzamahanga-wumugore-wo-mu-cyaro « Kanyinya: Hizihirijwe Umunsi Mpuzamahanga w’Umugore wo mu Cyaro »], Akarere ka Nyarugenge, 15 Ukwakira 2024.</ref>
Mu Kagari ka Taba hari site ya MAGERWA ikoreshwa mu buhinzi bwa kijyambere. Mu ntangiriro z’igihembwe cy’ihinga cya 2026A, kuri iyo site hahinzwe ibishyimbo ku buso bwa hegitari eshatu.<ref>[https://www.nyarugenge.gov.rw/soma-ibindi/nyarugenge-hatangijwe-igihembwe-cyihinga-2026a « Nyarugenge: Hatangijwe igihembwe cy’ihinga 2026A »], Akarere ka Nyarugenge, 19 Nzeri 2025.</ref>
== Ibikorwa remezo ==
Uruganda rutunganya amazi rwa Nzove ruherereye muri Kanyinya. Rwatangiye gukora mu 2009 kandi rushobora gutunganya metero kibe 80.000 z’amazi ku munsi.<ref>[https://www.wasac.rw/en/about/water-treatment-plants « Water Treatment Plants »], WASAC Group, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref> Amazi atunganywa i Nzove afasha mu kugeza amazi meza mu bice bitandukanye by’Umujyi wa Kigali.<ref>[https://www.wasac.rw/en/public-information/news/d/the-project-to-reinforce-the-nzove-ntora-water-main-water-transmission-pipeline-inaugurated « The project to reinforce the Nzove–Ntora water main transmission pipeline inaugurated »], WASAC Group, 20 Werurwe 2024.</ref>
Mu murenge wa Kanyinya kandi hari amavuriro y’ibanze ane afasha abaturage bo mu tugari dutatu tuwugize.<ref>[https://www.nyarugenge.gov.rw/soma-ibindi/nyarugenge-amavuriro-yibanze-yegereje-abaturage-serivisi-zubuzima « Nyarugenge: Amavuriro y’ibanze yegereje abaturage serivisi z’ubuzima »], Akarere ka Nyarugenge, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Category:Akarere ka Nyarugenge]]
[[Category:Imirenge y’u Rwanda]]
90lwe0m70dbn2sty324ov4smuhhlkl8
143858
143725
2026-10-24T18:27:25Z
Score Beethoven
11559
143858
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kanyinya''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kanyinya wari utuwe n’abaturage 31 026. Ugizwe n’utugari 3. Muri uyu murenge hari uruganda rutunganya amazi rwa Nzove.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyarugenge District.png|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Nyarugenge]]
Umurenge wa Kanyinya ni umwe mu mirenge 10 y’Akarere ka Nyarugenge. Ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 3:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/akarere/imirenge-nutugali |title=Imirenge n'Utugari |website=Akarere ka Nyarugenge |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Nyamweru
* Nzove
* Taba
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kanyinya wari utuwe n’abaturage 21 859. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 31 026. Abagabo bari 15 776. Abagore bari 15 250. Abaturage 14 437 bari batuye mu mujyi. Abaturage 16 589 bari batuye mu cyaro.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1102__kanyinya/ |title=Kanyinya (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage 11 640 bari munsi y’imyaka 15. Abaturage 18 732 bari hagati y’imyaka 15 na 64. Abaturage 654 bari bafite imyaka 65 cyangwa irenga.<ref name="citypop"/>
== Ibikorwa remezo ==
Uruganda rutunganya amazi rwa Nzove ruri mu Murenge wa Kanyinya. Rwatangiye gukora mu 2009. Rushobora gutunganya metero kibe 80 000 z’amazi ku munsi.<ref>{{Cite web |url=https://www.wasac.rw/en/about/water-treatment-plants |title=Water Treatment Plants |website=WASAC Group |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge|Kanyinya]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kanyinya]]
nzi58oy6anr01e32pi1yy4m308x2nil
Umurenge wa Kimisagara
0
3389
143739
143419
2026-10-24T16:10:09Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143739
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:Kimisagara.jpg|thumb|Imiturire y'abaturage b'umurenge wa Kimisagara mu mujyi wa KIGALI]]
'''Umurenge wa Kimisagara''', ni umwe mu Mirenge icumi igize [[Akarere ka Nyarugenge]]. Umurenge wa kimisagara uri mu marembo y’Umujyi wa [[Kigali]] kandi uhana imbibi n’Imirenge ya :
:Kigali: Iburengerazuba;
:Gatsat A : Mu majyaruguru;
:Gitega, Muhima: Iburasirazuba;
:Ny Akabanda na Rwezamneyo : Amajyepfo.
Ufite ubuso bungana na 3.19 km2 n’umubare w’abaturage bangana na 34472.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
Ugizwe kandi n’Utugali dutatu aritwo: Kimisagara, Katabaro, Kamuhoza.
Utugari twose tugizwe n’[[imidugudu]] 48.
Ingo zigize Umurenge zingana na 7042. Abaturage bagize Umurenge wa Kimisagara batunzwe ahanini n’imirimo ihemba, ubucuruzi buciriritse ndetse n’ibimina bibafasha kugera ku gishoro.
[[Dosiye:Houses_of_Kimisagara.jpg|thumb|Kimisagara]]
Nk’uko Umurage ari ishingiro ry’ubukungu [[igihugu]] cyacu giteho byinshi, akwiye gusigasirwa ahabwa ibyangombwa by’ibanze birimo ubumenyi no kurindwa indwara n’ibindi bya muhungabanya.
Kugirango iyi mihigo igerweho ningombwa ko habaho ubufatanye hagati y’ abaturage n’Ubuyobozi bityo buri wese agatanga umusanzu we. Umurenge wiyemeje gutanga serivisi nziza kandi zihuse utibagiwe no guteza imbere ibikorwa by’amajyambere, Akarere n’izindi nzego z’Ubuyobozi zizadufasha kugera ku Ntego.
Ukeneye kumenya Umurenge wa Kimisagara byisumbuyeho wabaza Umunyamabanga Nshingwabikorwa
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Category:Akarere ka Nyarugenge]]
[[Category:Imirenge y’u Rwanda]]
s11ndn2qubgpx5nloy1an4tm49w8asj
143851
143739
2026-10-24T18:21:44Z
Score Beethoven
11559
143851
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kimisagara''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kimisagara wari utuwe n’abaturage 56 534. Ugizwe n’utugari 3. Abaturage bawo bose batuye mu mujyi.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyarugenge District.png|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Nyarugenge]]
Umurenge wa Kimisagara ni umwe mu mirenge 10 y’Akarere ka Nyarugenge. Ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 3:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/akarere/imirenge-nutugali |title=Imirenge n'Utugari |website=Akarere ka Nyarugenge |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Kamuhoza
* Katabaro
* Kimisagara
{{div col end}}
== Abaturage ==
[[Dosiye:Houses of Kimisagara.jpg|thumb|left|Inzu zo mu Murenge wa Kimisagara]]
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kimisagara wari utuwe n’abaturage 46 753. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 56 534. Abagabo bari 28 905. Abagore bari 27 629. Abaturage bose bari batuye mu mujyi.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1104__kimisagara/ |title=Kimisagara (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kimisagara Sector|Amafoto y’Umurenge wa Kimisagara]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge|Kimisagara]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kimisagara]]
a17gr65e7dztgp7lyc5cztbwqe1cvpb
Uturere tw’u Rwanda
0
3391
143649
143280
2026-10-24T16:05:50Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143649
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Uturere tw’u Rwanda''' ni inzego z’ubutegetsi z’[[Rwanda|u Rwanda]] ziri munsi y’intara. U Rwanda rufite uturere 30. Uturere 27 turi mu [[Intara z’u Rwanda|ntara]] enye. Uturere dutatu turi mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]].
Uturere twashyizweho n’Itegeko Ngenga ryo ku wa 31 Ukuboza 2005. Akarere kayoborwa na [[Meya]] n’Inama Njyanama y’Akarere. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, akarere gafite abaturage benshi ni Gasabo.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amateka ==
Itegeko Ngenga N° 29/2005 ryo ku wa 31 Ukuboza 2005 rigena inzego z’imitegekere y’u Rwanda.<ref name="itegeko">{{Cite web |url=https://archive.gazettes.africa/archive/rw/2005/rw-government-gazette-dated-2005-12-31-no-special.pdf |title=Organic Law N° 29/2005 of 31/12/2005 determining the administrative entities of the Republic of Rwanda |website=Official Gazette of the Republic of Rwanda |date=2005-12-31 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Iri tegeko ryashyizeho uturere 30.<ref name="itegeko"/> Umujyi wa Kigali ufite uturere 3. Intara y’Amajyaruguru ifite uturere 5. Intara y’Amajyepfo ifite uturere 8. Intara y’Iburasirazuba ifite uturere 7. Intara y’Iburengerazuba ifite uturere 7.<ref name="itegeko"/>
== Imiyoborere ==
Buri karere gafite Inama Njyanama y’Akarere na Meya.<ref name="sng">{{Cite web |url=https://www.sng-wofi.org/country_profiles/rwanda.html |title=Rwanda |website=World Observatory on Subnational Government Finance and Investment (SNG-WOFI) |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Inama Njyanama ishyiraho ingamba z’iterambere ry’akarere. Inama Njyanama yemeza kandi ingengo y’imari y’akarere.<ref name="sng"/> Meya atorerwa manda y’imyaka itanu. Iyo manda ishobora kongerwa rimwe gusa.<ref name="mayors">{{Cite web |url=https://allafrica.com/stories/202603270097.html |title=Rwanda: What to Know Ahead of District Mayoral Elections |author=Tonny Mwiseneza |website=AllAfrica (The New Times) |date=2026-03-27 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Uturere dutatu tw’Umujyi wa Kigali ni Gasabo, Kicukiro na Nyarugenge. Utwo turere ntitufite ubuzimagatozi nk’utundi turere. Abayobozi b’utwo turere bashyirwaho na Leta.<ref name="sng"/>
== Urutonde rw’uturere ==
Imbonerahamwe ikurikira igaragaza uturere 30 n’umubare w’abaturage babaruwe mu 2012 no mu 2022.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/admin/ |title=Rwanda: Administrative Division (Provinces and Districts) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:right;"
! Intara !! Akarere !! Abaturage (2012) !! Abaturage (2022)
|-
| rowspan="3" style="text-align:center;" | [[File:Rwanda KigaliDists.png|120px]]<br />[[Kigali|Umujyi wa Kigali]]
| style="text-align:left;" | 1. [[Akarere ka Gasabo|Gasabo]] || {{formatnum:529561}} || {{formatnum:879505}}
|-
| style="text-align:left;" | 2. [[Akarere ka Kicukiro|Kicukiro]] || {{formatnum:318564}} || {{formatnum:491731}}
|-
| style="text-align:left;" | 3. [[Akarere ka Nyarugenge|Nyarugenge]] || {{formatnum:284561}} || {{formatnum:374319}}
|-
| rowspan="5" style="text-align:center;" | [[File:Rwanda NorthDists.png|120px]]<br />[[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]]
| style="text-align:left;" | 1. [[Akarere ka Burera|Burera]] || {{formatnum:336582}} || {{formatnum:387729}}
|-
| style="text-align:left;" | 2. [[Akarere ka Gakenke|Gakenke]] || {{formatnum:338234}} || {{formatnum:365292}}
|-
| style="text-align:left;" | 3. [[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]] || {{formatnum:395606}} || {{formatnum:448824}}
|-
| style="text-align:left;" | 4. [[Akarere ka Musanze|Musanze]] || {{formatnum:368267}} || {{formatnum:476522}}
|-
| style="text-align:left;" | 5. [[Akarere ka Rulindo|Rulindo]] || {{formatnum:287681}} || {{formatnum:360144}}
|-
| rowspan="8" style="text-align:center;" | [[File:Rwanda SouthDists.png|120px]]<br />[[Intara y'amajyepfo|Intara y’Amajyepfo]]
| style="text-align:left;" | 1. [[Akarere ka Gisagara|Gisagara]] || {{formatnum:322506}} || {{formatnum:397051}}
|-
| style="text-align:left;" | 2. [[Akarere ka Huye|Huye]] || {{formatnum:328398}} || {{formatnum:381900}}
|-
| style="text-align:left;" | 3. [[Akarere ka Kamonyi|Kamonyi]] || {{formatnum:340501}} || {{formatnum:450849}}
|-
| style="text-align:left;" | 4. [[Akarere ka Muhanga|Muhanga]] || {{formatnum:319141}} || {{formatnum:358433}}
|-
| style="text-align:left;" | 5. [[Akarere ka Nyamagabe|Nyamagabe]] || {{formatnum:341491}} || {{formatnum:371501}}
|-
| style="text-align:left;" | 6. [[Akarere ka Nyanza|Nyanza]] || {{formatnum:323719}} || {{formatnum:365718}}
|-
| style="text-align:left;" | 7. [[Akarere ka Nyaruguru|Nyaruguru]] || {{formatnum:294334}} || {{formatnum:318126}}
|-
| style="text-align:left;" | 8. [[Akarere ka Ruhango|Ruhango]] || {{formatnum:319885}} || {{formatnum:359121}}
|-
| rowspan="7" style="text-align:center;" | [[File:Rwanda EastDists.png|120px]]<br />[[Intara y'Iburasirazuba|Intara y’Iburasirazuba]]
| style="text-align:left;" | 1. [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]] || {{formatnum:361914}} || {{formatnum:551103}}
|-
| style="text-align:left;" | 2. [[Akarere ka Gatsibo|Gatsibo]] || {{formatnum:433020}} || {{formatnum:551164}}
|-
| style="text-align:left;" | 3. [[Akarere ka Kayonza|Kayonza]] || {{formatnum:344157}} || {{formatnum:457156}}
|-
| style="text-align:left;" | 4. [[Akarere ka Kirehe|Kirehe]] || {{formatnum:340368}} || {{formatnum:460860}}
|-
| style="text-align:left;" | 5. [[Akarere ka Ngoma|Ngoma]] || {{formatnum:336928}} || {{formatnum:404048}}
|-
| style="text-align:left;" | 6. [[Akarere ka Nyagatare|Nyagatare]] || {{formatnum:465855}} || {{formatnum:653861}}
|-
| style="text-align:left;" | 7. [[Akarere ka Rwamagana|Rwamagana]] || {{formatnum:313461}} || {{formatnum:484953}}
|-
| rowspan="7" style="text-align:center;" | [[File:Rwanda WestDists.png|120px]]<br />[[Intara y'Uburengerazuba|Intara y’Iburengerazuba]]
| style="text-align:left;" | 1. [[Akarere ka Karongi|Karongi]] || {{formatnum:331808}} || {{formatnum:373869}}
|-
| style="text-align:left;" | 2. [[Akarere ka Ngororero|Ngororero]] || {{formatnum:333713}} || {{formatnum:367955}}
|-
| style="text-align:left;" | 3. [[Akarere ka Nyabihu|Nyabihu]] || {{formatnum:294740}} || {{formatnum:319047}}
|-
| style="text-align:left;" | 4. [[Akarere ka Nyamasheke|Nyamasheke]] || {{formatnum:381804}} || {{formatnum:434221}}
|-
| style="text-align:left;" | 5. [[Akarere ka Rubavu|Rubavu]] || {{formatnum:403662}} || {{formatnum:546683}}
|-
| style="text-align:left;" | 6. [[Akarere ka Rusizi|Rusizi]] || {{formatnum:400858}} || {{formatnum:485529}}
|-
| style="text-align:left;" | 7. [[Akarere ka Rutsiro|Rutsiro]] || {{formatnum:324654}} || {{formatnum:369180}}
|-
! colspan="2" style="text-align:left;" | U Rwanda !! {{formatnum:10515973}} !! {{formatnum:13246394}}
|}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Districts of Rwanda|Amafoto n’amakarita y’uturere tw’u Rwanda]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda| ]]
ehu368mus10ck472qav4xfo0qmygar5
Umurenge wa Muhima
0
3392
143755
143421
2026-10-24T16:10:48Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143755
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:2013-06-05_13-32-12_Rwanda_Kigali_-_Muhima.JPG|thumb|Umudugudu wa Muhima]]
Umurenge wa Muhima ni umwe mu mirenge icumi (10) igize [[Akarere ka Nyarugenge]]. Nyuma y’ivugurura ry’imitegerekere y’[[Igihugu]] ugizwe n’[[utugari]] turindwi (7) ari two: [[Akagari ka Nyabugogo|Nyabugogo]], [[Akagari ka Kabeza|Kabeza]], [[Akagari ka Tetero|Tetero]], [[Akagari k’Amahoro|Amahoro]], [[Akagari ka Kabasengerezi|Kabasengerezi]], [[Akagari ka Rugenge|Rugenge]] n’[[Akagari k’Ubumwe|Ubumwe]]. Utwo tugari natwo tukaba tugizwe n’[[Imidugudu]] 39.
Umurenge wa Muhima uhana imbibi n’umurenge wa Kimisagara, Gitega na Nyarugenge, n’umwe mu mirenge y’[[Akarere ka Gasabo]]. Ukaba ufite ubuso bungana na km² 2,92 n’abaturage 48.466 dukurikije ibyatangajwe n’ibarura rusange ryo mu mwaka w’2002. Ni ukuvuga ko uwo murenge utuwe ku bucucike bw’abaturage 16.598/km². Ibi bikaba bisobanura imiturire y’akajagari irangwa muri uwo murenge. Tubifurije ku rwungukiraho byinshi mu bijyanye na serivisi ndetse n’amakuru ajyanye n’umurenge wanyu.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiyoboro ==
[[Dosiye:Umurenge w'aJuru.jpg|thumb|Umurenge w'aJuru]]
* [https://web.archive.org/web/20101230145827/http://muhimasector.net/ Urubuga rw’Umurenge wa Muhima]
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
jl725b9pctxq716jqevv4j9ooog4vri
143852
143755
2026-10-24T18:22:18Z
Score Beethoven
11559
143852
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Muhima''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Muhima wari utuwe n’abaturage 22 531. Ugizwe n’utugari 7. Ufite ubuso bwa km² 2,92.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyarugenge District.png|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Nyarugenge]]
Umurenge wa Muhima ni umwe mu mirenge 10 y’Akarere ka Nyarugenge. Ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 7:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/akarere/imirenge-nutugali |title=Imirenge n'Utugari |website=Akarere ka Nyarugenge |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Amahoro
* Kabasengerezi
* Kabeza
* Nyabugogo
* Rugenge
* Tetero
* Ubumwe
{{div col end}}
Utwo tugari tugizwe n’[[imidugudu]] 39.<ref name="muhima"/>
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Muhima ufite ubuso bwa km² 2,92. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Kimisagara]], [[Umurenge wa Gitega]] n’[[Umurenge wa Nyarugenge]]. Uhana imbibi kandi n’umwe mu mirenge y’[[Akarere ka Gasabo]].<ref name="muhima">{{Cite web |url=http://muhimasector.net/ |title=Umurenge wa Muhima |website=muhimasector.net |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20101230145827/http://muhimasector.net/ |archive-date=2010-12-30 |url-status=dead |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2002, Umurenge wa Muhima wari utuwe n’abaturage 48 466.<ref name="muhima"/> Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Muhima wari utuwe n’abaturage 29 768. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 22 531. Abagabo bari 12 286. Abagore bari 10 245. Abaturage bose bari batuye mu mujyi.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1106__muhima/ |title=Muhima (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Muhima Sector|Amafoto y’Umurenge wa Muhima]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge|Muhima]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Muhima]]
8kjrolyf6hxg7vdkd6low2xa9p7jol3
Imirenge y’u Rwanda
0
3397
143650
143292
2026-10-24T16:05:53Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143650
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| title = Imirenge y’u Rwanda
| image = [[File:Rwanda Sectors.PNG|260px|Ikarita y’imirenge y’u Rwanda]]
| caption = Ikarita y’imirenge y’u Rwanda
| label1 = Igihugu
| data1 = [[Rwanda]]
| label2 = Urwego
| data2 = Urwego rwa gatatu rw’imitegekere
| label3 = Iri mu
| data3 = [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] (30)
| label4 = Igabanyijemo
| data4 = [[Utugari]]
| label5 = Umubare
| data5 = 416
| label6 = Yashyizweho
| data6 = 1 Mutarama 2006
}}
'''Imirenge''' (ubumwe: '''umurenge'''; mu [[Igifaransa|Gifaransa]]: ''secteurs''; mu [[Icyongereza]]: ''sectors'') ni inzego z’imiyoborere y’igihugu ziri ku rwego rwa gatatu mu [[Rwanda]], nyuma y’[[Intara y’u Rwanda|intara]] n’[[Uturere tw’u Rwanda|uturere]]. U Rwanda rufite imirenge 416 iri mu turere 30.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere ==
Buri karere kagabanyijemo imirenge. Buri murenge ugabanyijemo utugari. Buri kagari kagabanyijemo imidugudu.<ref name="sng">{{Cite web |url=https://www.sng-wofi.org/country_profiles/rwanda.html |title=Country and territory profiles – Rwanda |website=World Observatory on Subnational Government Finance and Investment (SNG-WOFI) |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> U Rwanda rufite imirenge 416 iri mu turere 30.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ |title=Rwanda: Division in Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Iyi miterere yashyizweho n’ivugurura ry’inzego z’imitegekere y’igihugu. Iryo vugurura ryatangiye gukurikizwa ku wa 1 Mutarama 2006. Intara 12 zasimbujwe intara 4 n’Umujyi wa Kigali. Izo nzego eshanu zigabanyijemo uturere 30.<ref name="statoids">{{Cite web |title=Provinces of Rwanda |url=https://statoids.com/urw.html |website=Statoids |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubuyobozi ==
Umurenge ugira inzego ebyiri: Inama Njyanama y’umurenge n’Ubunyamabanga Nshingwabikorwa bw’umurenge. Ubunyamabanga Nshingwabikorwa bufite Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’umurenge.<ref name="itegeko2013">{{Cite web |url=https://extranet.who.int/cpcd/sites/default/files/public_file_repository/RWA_Rwanda_Law-determining-the-organisation-and-functioning-of-decentralized-administrative-bodies_2013.pdf |title=Law Nº 87/2013 of 11/09/2013 determining the organisation and functioning of decentralized administrative entities |website=Official Gazette of the Republic of Rwanda |date=2013-10-30 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge, akagari n’umudugudu nta buzimagatozi bifite.<ref name="itegeko2013"/>
Abagize Inama Njyanama y’umurenge ntibatorwa n’abaturage mu buryo butaziguye. Batorwa mu bagize inama njyanama z’utugari.<ref name="sng"/>
== Imibare muri rusange ==
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
! Intara / Umujyi !! Uturere !! Imirenge<ref name="citypop"/>
|-
| style="text-align:left" | [[Kigali|Umujyi wa Kigali]] || 3 || 35
|-
| style="text-align:left" | [[Intara y'amajyepfo|Intara y’Amajyepfo]] || 8 || 101
|-
| style="text-align:left" | [[Intara y'Uburengerazuba|Intara y’Iburengerazuba]] || 7 || 96
|-
| style="text-align:left" | [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] || 5 || 89
|-
| style="text-align:left" | [[Intara y'Iburasirazuba|Intara y’Iburasirazuba]] || 7 || 95
|-
! Igiteranyo !! 30 !! 416
|}
== Urutonde rw’imirenge ==
Urutonde rukurikira rugaragaza imirenge y’akarere kamwe kamwe, ikurikiranye hakurikijwe inyuguti. Imirenge myinshi ifite amazina amwe iri mu turere dutandukanye (urugero: Remera, Karama, Ngoma, Murambi…).
=== Umujyi wa Kigali ===
{| class="wikitable"
! Ikarita !! Akarere !! Umubare !! Imirenge
|-
| [[File:GasaboDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Gasabo]]
| '''[[Akarere ka Gasabo|Gasabo]]'''
| style="text-align:center" | 15
| [[Umurenge wa Bumbogo|Bumbogo]] · [[Umurenge wa Gatsata|Gatsata]] · [[Umurenge wa Gikomero|Gikomero]] · [[Gisozi]] · [[Umurenge wa Jabana|Jabana]] · [[Umurenge wa Jali|Jali]] · [[Umurenge wa Kacyiru|Kacyiru]] · [[Umurenge wa Kimihurura|Kimihurura]] · [[Umurenge wa Kimironko|Kimironko]] · [[Umurenge wa Kinyinya|Kinyinya]] · [[Umurenge wa Ndera|Ndera]] · [[Umurenge wa Nduba|Nduba]] · [[Umurenge wa Remera (Gasabo)|Remera]] · [[Umurenge wa Rusororo|Rusororo]] · [[Umurenge wa Rutunga|Rutunga]]
|-
| [[File:KicukiroDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Kicukiro]]
| '''[[Akarere ka Kicukiro|Kicukiro]]'''
| style="text-align:center" | 10
| [[Umurenge wa Gahanga|Gahanga]] · [[Umurenge wa Gatenga|Gatenga]] · [[Gikondo]] · [[Umurenge wa Kagarama|Kagarama]] · [[Umurenge wa Kanombe|Kanombe]] · [[Umurenge wa Kicukiro|Kicukiro]] · [[Umurenge wa Kigarama (Kicukiro)|Kigarama]] · [[Umurenge wa Masaka|Masaka]] · [[Umurenge wa Niboye|Niboye]] · [[Umurenge wa Nyarugunga|Nyarugunga]]
|-
| [[File:NyarugengeDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyarugenge]]
| '''[[Akarere ka Nyarugenge|Nyarugenge]]'''
| style="text-align:center" | 10
| [[Umurenge wa Gitega|Gitega]] · [[Umurenge wa Kanyinya|Kanyinya]] · [[Umurenge wa Kigali|Kigali]] · [[Umurenge wa Kimisagara|Kimisagara]] · [[Umurenge wa Mageragere|Mageragere]] · [[Umurenge wa Muhima|Muhima]] · [[Umurenge wa Nyakabanda|Nyakabanda]] · [[Nyamirambo]] · [[Umurenge wa Nyarugenge (Nyarugenge)|Nyarugenge]] · [[Rwezamenyo]]
|-
! colspan="2" | Igiteranyo !! 35 !!
|}
=== Intara y’Amajyepfo ===
{| class="wikitable"
! Ikarita !! Akarere !! Umubare !! Imirenge
|-
| [[File:GisagaraDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Gisagara]]
| '''[[Akarere ka Gisagara|Gisagara]]'''
| style="text-align:center" | 13
| [[Umurenge wa Gikonko|Gikonko]] · [[Umurenge wa Gishubi|Gishubi]] · [[Umurenge wa Kansi|Kansi]] · [[Umurenge wa Kibirizi|Kibilizi]] · [[Umurenge wa Kigembe|Kigembe]] · [[Umurenge wa Mamba|Mamba]] · [[Umurenge wa Muganza (Gisagara)|Muganza]] · [[Umurenge wa Mugombwa|Mugombwa]] · [[Umurenge wa Mukindo|Mukindo]] · [[Umurenge wa Musha (Gisagara)|Musha]] · [[Umurenge wa Ndora|Ndora]] · [[Umurenge wa Nyanza|Nyanza]] · [[Umurenge wa Save|Save]]
|-
| [[File:HuyeDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Huye]]
| '''[[Akarere ka Huye|Huye]]'''
| style="text-align:center" | 14
| [[Umurenge wa Gishamvu|Gishamvu]] · [[Umurenge wa Huye|Huye]] · [[Umurenge wa Karama (Huye)|Karama]] · [[Umurenge wa Kigoma|Kigoma]] · [[Umurenge wa Kinazi (Huye)|Kinazi]] · [[Umurenge wa Maraba|Maraba]] · [[Umurenge wa Mbazi (Huye)|Mbazi]] · [[Umurenge wa Mukura (Huye)|Mukura]] · [[Umurenge wa Ngoma (Huye)|Ngoma]] · [[Umurenge wa Ruhashya|Ruhashya]] · [[Umurenge wa Rusatira|Rusatira]] · [[Umurenge wa Rwaniro|Rwaniro]] · [[Umurenge wa Simbi|Simbi]] · [[Umurenge wa Tumba|Tumba]]
|-
| [[File:KamonyiDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Kamonyi]]
| '''[[Akarere ka Kamonyi|Kamonyi]]'''
| style="text-align:center" | 12
| [[Umurenge wa Gacurabwenge|Gacurabwenge]] · [[Umurenge wa Karama (Kamonyi)|Karama]] · [[Umurenge wa Kayenzi|Kayenzi]] · [[Umurenge wa Kayumbu|Kayumbu]] · [[Umurenge wa Mugina|Mugina]] · [[Umurenge wa Musambira|Musambira]] · [[Umurenge wa Ngamba|Ngamba]] · [[Umurenge wa Nyamiyaga (Kamonyi)|Nyamiyaga]] · [[Umurenge wa Nyarubaka|Nyarubaka]] · [[Umurenge wa Rugalika|Rugalika]] · [[Umurenge wa Rukoma|Rukoma]] · [[Umurenge wa Runda|Runda]]
|-
| [[File:MuhangaDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Muhanga]]
| '''[[Akarere ka Muhanga|Muhanga]]'''
| style="text-align:center" | 12
| [[Umurenge wa Cyeza|Cyeza]] · [[Umurenge wa Kabacuzi|Kabacuzi]] · [[Umurenge wa Kibangu|Kibangu]] · [[Umurenge wa Kiyumba|Kiyumba]] · [[Umurenge wa Muhanga|Muhanga]] · [[Umurenge wa Mushishiro|Mushishiro]] · [[Umurenge wa Nyabinoni|Nyabinoni]] · [[Umurenge wa Nyamabuye|Nyamabuye]] · [[Umurenge wa Nyarusange|Nyarusange]] · [[Umurenge wa Rongi|Rongi]] · [[Umurenge wa Rugendabari (Muhanga)|Rugendabari]] · [[Umurenge wa Shyogwe|Shyogwe]]
|-
| [[File:NyamagabeDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyamagabe]]
| '''[[Akarere ka Nyamagabe|Nyamagabe]]'''
| style="text-align:center" | 17
| [[Umurenge wa Buruhukiro|Buruhukiro]] · [[Umurenge wa Cyanika (Nyamagabe)|Cyanika]] · [[Umurenge wa Gasaka|Gasaka]] · [[Umurenge wa Gatare|Gatare]] · [[Umurenge wa Kaduha|Kaduha]] · [[Umurenge wa Kamegeli|Kamegeli]] · [[Umurenge wa Kibirizi (Nyamagabe)|Kibirizi]] · [[Umurenge wa Kibumbwe|Kibumbwe]] · [[Umurenge wa Kitabi|Kitabi]] · [[Umurenge wa Mbazi (Nyamagabe)|Mbazi]] · [[Umurenge wa Mugano|Mugano]] · [[Umurenge wa Musange|Musange]] · [[Umurenge wa Musebeya|Musebeya]] · [[Umurenge wa Mushubi|Mushubi]] · [[Umurenge wa Nkomane|Nkomane]] · [[Umurenge wa Tare|Tare]] · [[Umurenge wa Uwinkingi|Uwinkingi]]
|-
| [[File:NyanzaDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyanza]]
| '''[[Akarere ka Nyanza|Nyanza]]'''
| style="text-align:center" | 10
| [[Busasamana]] · [[Umurenge wa Busoro|Busoro]] · [[Umurenge wa Cyabakamyi|Cyabakamyi]] · [[Umurenge wa Kibirizi (Nyanza)|Kibirizi]] · [[Umurenge wa Kigoma (Nyanza)|Kigoma]] · [[Umurenge wa Mukingo|Mukingo]] · [[Umurenge wa Muyira|Muyira]] · [[Umurenge wa Ntyazo|Ntyazo]] · [[Umurenge wa Nyagisozi (Nyanza)|Nyagisozi]] · [[Umurenge wa Rwabicuma|Rwabicuma]]
|-
| [[File:NyaruguruDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyaruguru]]
| '''[[Akarere ka Nyaruguru|Nyaruguru]]'''
| style="text-align:center" | 14
| [[Umurenge wa Busanze|Busanze]] · [[Umurenge wa Cyahinda|Cyahinda]] · [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] · [[Umurenge wa Kivu|Kivu]] · [[Umurenge wa Mata|Mata]] · [[Umurenge wa Muganza (Nyaruguru)|Muganza]] · [[Umurenge wa Munini|Munini]] · [[Umurenge wa Ngera|Ngera]] · [[Umurenge wa Ngoma|Ngoma]] · [[Umurenge wa Nyabimata|Nyabimata]] · [[Umurenge wa Nyagisozi|Nyagisozi]] · [[Umurenge wa Ruheru|Ruheru]] · [[Umurenge wa Ruramba|Ruramba]] · [[Umurenge wa Rusenge|Rusenge]]
|-
| [[File:RuhangoDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Ruhango]]
| '''[[Akarere ka Ruhango|Ruhango]]'''
| style="text-align:center" | 9
| [[Umurenge wa Bweramana|Bweramana]] · [[Umurenge wa Byimana|Byimana]] · [[Umurenge wa Kabagari|Kabagari]] · [[Umurenge wa Kinazi (Ruhango)|Kinazi]] · [[Umurenge wa Kinihira (Ruhango)|Kinihira]] · [[Umurenge wa Mbuye|Mbuye]] · [[Umurenge wa Mwendo|Mwendo]] · [[Umurenge wa Ntongwe|Ntongwe]] · [[Umurenge wa Ruhango (Ruhango)|Ruhango]]
|-
! colspan="2" | Igiteranyo !! 101 !!
|}
=== Intara y’Iburengerazuba ===
{| class="wikitable"
! Ikarita !! Akarere !! Umubare !! Imirenge
|-
| [[File:KarongiDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Karongi]]
| '''[[Akarere ka Karongi|Karongi]]'''
| style="text-align:center" | 13
| [[Umurenge wa Bwishyura|Bwishyura]] · [[Umurenge wa Gashari|Gashari]] · [[Umurenge wa Gishyita|Gishyita]] · [[Umurenge wa Gitesi|Gitesi]] · [[Umurenge wa Mubuga|Mubuga]] · [[Umurenge wa Murambi (Karongi)|Murambi]] · [[Umurenge wa Murundi (Karongi)|Murundi]] · [[Umurenge wa Mutuntu|Mutuntu]] · [[Umurenge wa Rubengera|Rubengera]] · [[Umurenge wa Rugabano|Rugabano]] · [[Umurenge wa Ruganda|Ruganda]] · [[Umurenge wa Rwankuba|Rwankuba]] · [[Umurenge wa Twumba|Twumba]]
|-
| [[File:NgororeroDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Ngororero]]
| '''[[Akarere ka Ngororero|Ngororero]]'''
| style="text-align:center" | 13
| [[Umurenge wa Bwira|Bwira]] · [[Umurenge wa Gatumba|Gatumba]] · [[Umurenge wa Hindiro|Hindiro]] · [[Umurenge wa Kabaya|Kabaya]] · [[Umurenge wa Kageyo (Ngororero)|Kageyo]] · [[Umurenge wa Kavumu|Kavumu]] · [[Umurenge wa Matyazo|Matyazo]] · [[Umurenge wa Muhanda|Muhanda]] · [[Umurenge wa Muhororo|Muhororo]] · [[Umurenge wa Ndaro|Ndaro]] · [[Umurenge wa Ngororero|Ngororero]] · [[Umurenge wa Nyange|Nyange]] · [[Umurenge wa Sovu|Sovu]]
|-
| [[File:NyabihuDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyabihu]]
| '''[[Akarere ka Nyabihu|Nyabihu]]'''
| style="text-align:center" | 12
| [[Umurenge wa Bigogwe|Bigogwe]] · [[Umurenge wa Jenda|Jenda]] · [[Umurenge wa Jomba|Jomba]] · [[Umurenge wa Kabatwa|Kabatwa]] · [[Umurenge wa Karago|Karago]] · [[Umurenge wa Kintobo|Kintobo]] · [[Umurenge wa Mukamira|Mukamira]] · [[Umurenge wa Muringa|Muringa]] · [[Umurenge wa Rambura|Rambura]] · [[Umurenge wa Rugera|Rugera]] · [[Umurenge wa Rurembo|Rurembo]] · [[Umurenge wa Shyira|Shyira]]
|-
| [[File:NyamashekeDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyamasheke]]
| '''[[Akarere ka Nyamasheke|Nyamasheke]]'''
| style="text-align:center" | 15
| [[Umurenge wa Bushekeri|Bushekeri]] · [[Umurenge wa Bushenge|Bushenge]] · [[Umurenge wa Cyato|Cyato]] · [[Umurenge wa Gihombo|Gihombo]] · [[Umurenge wa Kagano|Kagano]] · [[Umurenge wa Kanjongo|Kanjongo]] · [[Umurenge wa Karambi|Karambi]] · [[Umurenge wa Karengera|Karengera]] · [[Umurenge wa Kirimbi|Kirimbi]] · [[Umurenge wa Macuba|Macuba]] · [[Umurenge wa Mahembe|Mahembe]] · [[Umurenge wa Nyabitekeri|Nyabitekeri]] · [[Umurenge wa Rangiro|Rangiro]] · [[Umurenge wa Ruharambuga|Ruharambuga]] · [[Umurenge wa Shangi|Shangi]]
|-
| [[File:RubavuDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Rubavu]]
| '''[[Akarere ka Rubavu|Rubavu]]'''
| style="text-align:center" | 12
| [[Umurenge wa Bugeshi|Bugeshi]] · [[Umurenge wa Busasamana|Busasamana]] · [[Umurenge wa Cyanzarwe|Cyanzarwe]] · [[Umurenge wa Gisenyi|Gisenyi]] · [[Umurenge wa Kanama|Kanama]] · [[Umurenge wa Kanzenze|Kanzenze]] · [[Umurenge wa Mudende|Mudende]] · [[Umurenge wa Nyakiliba|Nyakiliba]] · [[Umurenge wa Nyamyumba|Nyamyumba]] · [[Umurenge wa Nyundo|Nyundo]] · [[Umurenge wa Rubavu|Rubavu]] · [[Umurenge wa Rugerero|Rugerero]]
|-
| [[File:RusiziDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Rusizi]]
| '''[[Akarere ka Rusizi|Rusizi]]'''
| style="text-align:center" | 18
| [[Umurenge wa Bugarama|Bugarama]] · [[Umurenge wa Butare|Butare]] · [[Umurenge wa Bweyeye|Bweyeye]] · [[Umurenge wa Gashonga|Gashonga]] · [[Umurenge wa Giheke|Giheke]] · [[Umurenge wa Gihundwe|Gihundwe]] · [[Umurenge wa Gikundamvura|Gikundamvura]] · [[Umurenge wa Gitambi|Gitambi]] · [[Umurenge wa Kamembe|Kamembe]] · [[Umurenge wa Muganza|Muganza]] · [[Umurenge wa Mururu|Mururu]] · [[Umurenge wa Nkanka|Nkanka]] · [[Umurenge wa Nkombo|Nkombo]] · [[Umurenge wa Nkungu|Nkungu]] · [[Umurenge wa Nyakabuye|Nyakabuye]] · [[Umurenge wa Nyakarenzo|Nyakarenzo]] · [[Umurenge wa Nzahaha|Nzahaha]] · [[Umurenge wa Rwimbogo (Rusizi)|Rwimbogo]]
|-
| [[File:RutsiroDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Rutsiro]]
| '''[[Akarere ka Rutsiro|Rutsiro]]'''
| style="text-align:center" | 13
| [[Umurenge wa Boneza|Boneza]] · [[Umurenge wa Gihango|Gihango]] · [[Umurenge wa Kigeyo|Kigeyo]] · [[Umurenge wa Kivumu|Kivumu]] · [[Umurenge wa Manihira|Manihira]] · [[Umurenge wa Mukura (Rutsiro)|Mukura]] · [[Umurenge wa Murunda|Murunda]] · [[Umurenge wa Musasa|Musasa]] · [[Umurenge wa Mushonyi|Mushonyi]] · [[Umurenge wa Mushubati|Mushubati]] · [[Umurenge wa Nyabirasi|Nyabirasi]] · [[Umurenge wa Ruhango (Rutsiro)|Ruhango]] · [[Umurenge wa Rusebeya|Rusebeya]]
|-
! colspan="2" | Igiteranyo !! 96 !!
|}
=== Intara y’Amajyaruguru ===
{| class="wikitable"
! Ikarita !! Akarere !! Umubare !! Imirenge
|-
| [[File:BureraDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Burera]]
| '''[[Akarere ka Burera|Burera]]'''
| style="text-align:center" | 17
| [[Umurenge wa Bungwe|Bungwe]] · [[Umurenge wa Butaro|Butaro]] · [[Umurenge wa Cyanika (Burera)|Cyanika]] · [[Umurenge wa Cyeru|Cyeru]] · [[Umurenge wa Gahunga|Gahunga]] · [[Umurenge wa Gatebe|Gatebe]] · [[Umurenge wa Gitovu|Gitovu]] · [[Umurenge wa Kagogo|Kagogo]] · [[Umurenge wa Kinoni|Kinoni]] · [[Umurenge wa Kinyababa|Kinyababa]] · [[Umurenge wa Kivuye|Kivuye]] · [[Umurenge wa Nemba (Burera)|Nemba]] · [[Umurenge wa Rugarama (Burera)|Rugarama]] · [[Umurenge wa Rugendabari (Burera)|Rugendabari]] · [[Umurenge wa Ruhunde|Ruhunde]] · [[Umurenge wa Rusarabuge|Rusarabuge]] · [[Umurenge wa Rwerere|Rwerere]]
|-
| [[File:GakenkeDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Gakenke]]
| '''[[Akarere ka Gakenke|Gakenke]]'''
| style="text-align:center" | 19
| [[Umurenge wa Busengo|Busengo]] · [[Umurenge wa Coko|Coko]] · [[Umurenge wa Cyabingo|Cyabingo]] · [[Umurenge wa Gakenke|Gakenke]] · [[Umurenge wa Gashenyi|Gashenyi]] · [[Umurenge wa Janja|Janja]] · [[Umurenge wa Kamubuga|Kamubuga]] · [[Umurenge wa Karambo|Karambo]] · [[Umurenge wa Kivuruga|Kivuruga]] · [[Umurenge wa Mataba|Mataba]] · [[Umurenge wa Minazi|Minazi]] · [[Umurenge wa Mugunga|Mugunga]] · [[Umurenge wa Muhondo|Muhondo]] · [[Umurenge wa Muyongwe|Muyongwe]] · [[Umurenge wa Muzo|Muzo]] · [[Umurenge wa Nemba|Nemba]] · [[Umurenge wa Ruli|Ruli]] · [[Umurenge wa Rusasa|Rusasa]] · [[Umurenge wa Rushashi|Rushashi]]
|-
| [[File:GicumbiDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Gicumbi]]
| '''[[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]]'''
| style="text-align:center" | 21
| [[Umurenge wa Bukure|Bukure]] · [[Umurenge wa Bwisige|Bwisige]] · [[Byumba]] · [[Umurenge wa Cyumba|Cyumba]] · [[Umurenge wa Giti|Giti]] · [[Umurenge wa Kageyo (Gicumbi)|Kageyo]] · [[Umurenge wa Kaniga|Kaniga]] · [[Umurenge wa Manyagiro|Manyagiro]] · [[Umurenge wa Miyove|Miyove]] · [[Umurenge wa Mukarange (Gicumbi)|Mukarange]] · [[Umurenge wa Muko (Gicumbi)|Muko]] · [[Umurenge wa Mutete|Mutete]] · [[Nyamiyaga]] · [[Umurenge wa Nyankenke|Nyankenke]] · [[Umurenge wa Rubaya|Rubaya]] · [[Umurenge wa Rukomo (Gicumbi)|Rukomo]] · [[Umurenge wa Rushaki|Rushaki]] · [[Umurenge wa Rutare|Rutare]] · [[Umurenge wa Ruvune|Ruvune]] · [[Umurenge wa Rwamiko|Rwamiko]] · [[Umurenge wa Shangasha|Shangasha]]
|-
| [[File:MusanzeDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Musanze]]
| '''[[Akarere ka Musanze|Musanze]]'''
| style="text-align:center" | 15
| [[Umurenge wa Busogo|Busogo]] · [[Umurenge wa Cyuve|Cyuve]] · [[Umurenge wa Gacaca|Gacaca]] · [[Umurenge wa Gashaki|Gashaki]] · [[Umurenge wa Gataraga|Gataraga]] · [[Umurenge wa Kimonyi|Kimonyi]] · [[Umurenge wa Kinigi|Kinigi]] · [[Umurenge wa Muhoza|Muhoza]] · [[Umurenge wa Muko (Musanze)|Muko]] · [[Umurenge wa Musanze|Musanze]] · [[Umurenge wa Nkotsi|Nkotsi]] · [[Umurenge wa Nyange (Musanze)|Nyange]] · [[Umurenge wa Remera (Musanze)|Remera]] · [[Umurenge wa Rwaza|Rwaza]] · [[Umurenge wa Shingiro|Shingiro]]
|-
| [[File:RulindoDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Rulindo]]
| '''[[Akarere ka Rulindo|Rulindo]]'''
| style="text-align:center" | 17
| [[Umurenge wa Base|Base]] · [[Umurenge wa Burega|Burega]] · [[Umurenge wa Bushoki|Bushoki]] · [[Umurenge wa Buyoga|Buyoga]] · [[Umurenge wa Cyinzuzi|Cyinzuzi]] · [[Umurenge wa Cyungo|Cyungo]] · [[Umurenge wa Kinihira (Rulindo)|Kinihira]] · [[Umurenge wa Kisaro|Kisaro]] · [[Umurenge wa Masoro|Masoro]] · [[Umurenge wa Mbogo|Mbogo]] · [[Umurenge wa Murambi|Murambi]] · [[Umurenge wa Ngoma (Rulindo)|Ngoma]] · [[Umurenge wa Ntarabana|Ntarabana]] · [[Umurenge wa Rukozo|Rukozo]] · [[Umurenge wa Rusiga|Rusiga]] · [[Umurenge wa Shyorongi|Shyorongi]] · [[Umurenge wa Tumba (Rulindo)|Tumba]]
|-
! colspan="2" | Igiteranyo !! 89 !!
|}
=== Intara y’Iburasirazuba ===
{| class="wikitable"
! Ikarita !! Akarere !! Umubare !! Imirenge
|-
| [[File:BugeseraDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Bugesera]]
| '''[[Akarere ka Bugesera|Bugesera]]'''
| style="text-align:center" | 15
| [[Gashora]] · [[Umurenge wa Juru|Juru]] · [[Umurenge wa Kamabuye|Kamabuye]] · [[Umurenge wa Mareba|Mareba]] · [[Umurenge wa Mayange|Mayange]] · [[Umurenge wa Musenyi|Musenyi]] · [[Umurenge wa Mwogo|Mwogo]] · [[Umurenge wa Ngeruka|Ngeruka]] · [[Umurenge wa Ntarama|Ntarama]] · [[Nyamata]] · [[Umurenge wa Nyarugenge|Nyarugenge]] · [[Rilima]] · [[Umurenge wa Ruhuha|Ruhuha]] · [[Umurenge wa Rweru|Rweru]] · [[Umurenge wa Shyara|Shyara]]
|-
| [[File:GatsiboDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Gatsibo]]
| '''[[Akarere ka Gatsibo|Gatsibo]]'''
| style="text-align:center" | 14
| [[Umurenge wa Gasange|Gasange]] · [[Umurenge wa Gatsibo|Gatsibo]] · [[Umurenge wa Gitoki|Gitoki]] · [[Umurenge wa Kabarore|Kabarore]] · [[Umurenge wa Kageyo (Gatsibo)|Kageyo]] · [[Umurenge wa Kiramuruzi|Kiramuruzi]] · [[Umurenge wa Kiziguro|Kiziguro]] · [[Muhura]] · [[Umurenge wa Murambi (Gatsibo)|Murambi]] · [[Umurenge wa Ngarama|Ngarama]] · [[Umurenge wa Nyagihanga|Nyagihanga]] · [[Umurenge wa Remera (Gatsibo)|Remera]] · [[Umurenge wa Rugarama (Gatsibo)|Rugarama]] · [[Umurenge wa Rwimbogo (Gatsibo)|Rwimbogo]]
|-
| [[File:KayonzaDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Kayonza]]
| '''[[Akarere ka Kayonza|Kayonza]]'''
| style="text-align:center" | 12
| [[Umurenge wa Gahini|Gahini]] · [[Umurenge wa Kabare|Kabare]] · [[Umurenge wa Kabarondo|Kabarondo]] · [[Umurenge wa Mukarange|Mukarange]] · [[Umurenge wa Murama|Murama]] · [[Umurenge wa Murundi|Murundi]] · [[Umurenge wa Mwiri|Mwiri]] · [[Umurenge wa Ndego|Ndego]] · [[Umurenge wa Nyamirama|Nyamirama]] · [[Umurenge wa Rukara|Rukara]] · [[Umurenge wa Ruramira|Ruramira]] · [[Umurenge wa Rwinkwavu|Rwinkwavu]]
|-
| [[File:KireheDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Kirehe]]
| '''[[Akarere ka Kirehe|Kirehe]]'''
| style="text-align:center" | 12
| [[Umurenge wa Gahara|Gahara]] · [[Umurenge wa Gatore|Gatore]] · [[Umurenge wa Kigarama (Kirehe)|Kigarama]] · [[Umurenge wa Kigina|Kigina]] · [[Umurenge wa Kirehe|Kirehe]] · [[Umurenge wa Mahama|Mahama]] · [[Umurenge wa Mpanga|Mpanga]] · [[Umurenge wa Musaza|Musaza]] · [[Umurenge wa Mushikiri|Mushikiri]] · [[Umurenge wa Nasho|Nasho]] · [[Umurenge wa Nyamugari|Nyamugari]] · [[Umurenge wa Nyarubuye|Nyarubuye]]
|-
| [[File:NgomaDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Ngoma]]
| '''[[Akarere ka Ngoma|Ngoma]]'''
| style="text-align:center" | 14
| [[Umurenge wa Gashanda|Gashanda]] · [[Jarama]] · [[Umurenge wa Karembo|Karembo]] · [[Umurenge wa Kazo|Kazo]] · [[Umurenge wa Kibungo|Kibungo]] · [[Umurenge wa Mugesera|Mugesera]] · [[Umurenge wa Murama (Ngoma)|Murama]] · [[Umurenge wa Mutenderi|Mutenderi]] · [[Umurenge wa Remera (Ngoma)|Remera]] · [[Umurenge wa Rukira|Rukira]] · [[Umurenge wa Rukumberi|Rukumberi]] · [[Umurenge wa Rurenge|Rurenge]] · [[Umurenge wa Sake|Sake]] · [[Umurenge wa Zaza|Zaza]]
|-
| [[File:NyagatareDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyagatare]]
| '''[[Akarere ka Nyagatare|Nyagatare]]'''
| style="text-align:center" | 14
| [[Umurenge wa Gatunda|Gatunda]] · [[Umurenge wa Karama (Nyagatare)|Karama]] · [[Umurenge wa Karangazi|Karangazi]] · [[Umurenge wa Katabagemu|Katabagemu]] · [[Umurenge wa Kiyombe|Kiyombe]] · [[Umurenge wa Matimba|Matimba]] · [[Umurenge wa Mimuli|Mimuli]] · [[Umurenge wa Mukama|Mukama]] · [[Umurenge wa Musheli|Musheli]] · [[Umurenge wa Nyagatare|Nyagatare]] · [[Umurenge wa Rukomo (Nyagatare)|Rukomo]] · [[Umurenge wa Rwempasha|Rwempasha]] · [[Umurenge wa Rwimiyaga|Rwimiyaga]] · [[Umurenge wa Tabagwe|Tabagwe]]
|-
| [[File:RwamaganaDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Rwamagana]]
| '''[[Akarere ka Rwamagana|Rwamagana]]'''
| style="text-align:center" | 14
| [[Umurenge wa Fumbwe|Fumbwe]] · [[Umurenge wa Gahengeri|Gahengeri]] · [[Umurenge wa Gishari|Gishari]] · [[Umurenge wa Karenge|Karenge]] · [[Umurenge wa Kigabiro|Kigabiro]] · [[Umurenge wa Muhazi|Muhazi]] · [[Munyaga]] · [[Umurenge wa Munyiginya|Munyiginya]] · [[Umurenge wa Musha|Musha]] · [[Umurenge wa Muyumbu|Muyumbu]] · [[Umurenge wa Mwulire|Mwulire]] · [[Umurenge wa Nyakariro|Nyakariro]] · [[Umurenge wa Nzige|Nzige]] · [[Umurenge wa Rubona|Rubona]]
|-
! colspan="2" | Igiteranyo !! 95 !!
|}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
* [[Intara y’u Rwanda]]
* [[Uturere tw’u Rwanda]]
* [[Utugari]]
* [[Imidugudu]]
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Sectors of Rwanda|Amafoto y’imirenge y’u Rwanda]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda| ]]
[[Ikiciro:Rwanda]]
o7k3xtqsrmjvp4w38wup7elfwwhx419
Intara z’u Rwanda
0
3399
143648
142913
2026-10-24T16:05:48Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143648
wikitext
text/x-wiki
[[File:Rwanda Provinces 2006.png|thumb|right|250px|Intara z’u Rwanda kuva muri 2006]]
'''Intara z’u Rwanda''' ni inzego nini z’ubutegetsi bw’[[Rwanda|u Rwanda]]. U Rwanda rufite intara enye n’[[Kigali|Umujyi wa Kigali]].
Buri ntara igabanyijemo [[Uturere tw’u Rwanda|uturere]]. Intara enye n’Umujyi wa Kigali bifite uturere 30.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: Intara → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amateka ==
[[File:Rwanda Provinces.png|thumb|left|200px|Intara 12 z’u Rwanda mbere ya 2006]]
Kera, inzego nini z’ubutegetsi z’u Rwanda zitwaga perefegitura. Muri 2002, perefegitura zahinduriwe izina zitwa intara.<ref name="statoids"/>
U Rwanda rwari rufite intara 12. Ku itariki ya 1 Mutarama 2006, izo ntara 12 zasimbuwe n’intara enye n’Umujyi wa Kigali.<ref name="statoids"/>
== Imiterere ==
Intara ntabwo ari urwego rw’ubutegetsi bw’ibanze. Intara ihuza guverinoma n’uturere. Intara ikurikirana uko uturere dutegura no gushyira mu bikorwa gahunda za Leta.<ref name="sng"/>
Buri ntara iyoborwa na guverineri. Guverineri ashyirwaho na [[Perezida wa Repubulika y’u Rwanda|Perezida wa Repubulika]]. Sena yemeza ishyirwaho rye.<ref name="sena"/>
Inzego z’ubutegetsi mu Rwanda ni izi:<ref name="sng"/>
* intara enye n’Umujyi wa Kigali;
* [[Uturere tw’u Rwanda|uturere]] 30;
* [[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 416;
* [[Akagari|utugari]] 2 148;
* [[Imidugudu|imidugudu]] 14 838.
== Urutonde rw’intara ==
{| class="wikitable sortable"
! Izina !! Icyicaro !! Uturere<ref name="gov"/> !! Abaturage (2022)<ref name="citypop"/>
|-
| [[Kigali|Umujyi wa Kigali]] || [[Kigali]]<ref name="statoids"/> || 3 || 1 745 555
|-
| [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] || [[Akarere ka Musanze|Musanze]]<ref name="north"/> || 5 || 2 038 511
|-
| [[Intara y'amajyepfo|Intara y’Amajyepfo]] || [[Akarere ka Nyanza|Nyanza]]<ref name="statoids"/> || 8 || 3 002 699
|-
| [[Intara y'Iburasirazuba|Intara y’Iburasirazuba]] || [[Akarere ka Rwamagana|Rwamagana]]<ref name="statoids"/> || 7 || 3 563 145
|-
| [[Intara y'Uburengerazuba|Intara y’Iburengerazuba]] || Kibuye ([[Akarere ka Karongi|Karongi]])<ref name="statoids"/> || 7 || 2 896 484
|-
! U Rwanda !! !! 30 !! 13 246 394
|}
== Inyandiko ==
{{Reflist|refs=
<ref name="statoids">{{Cite web |title=Provinces of Rwanda |url=https://statoids.com/urw.html |website=Statoids |access-date=2026-10-20 |language=en}}</ref>
<ref name="sng">{{Cite web |title=Country and territory profiles: Rwanda |url=https://www.sng-wofi.org/country_profiles/rwanda.html |publisher=OECD/UCLG SNG-WOFI |date=March 2022 |access-date=2026-10-20 |language=en}}</ref>
<ref name="sena">{{Cite web |title=Senate approves the appointments of Governors and Deputy Ombudsman |url=https://www.parliament.gov.rw/news-details/senate-approves-the-appointments-of-governors-and-deputy-ombudsman |publisher=Parliament of Rwanda |date=2021-03-17 |access-date=2026-10-20 |language=en}}</ref>
<ref name="gov">{{Cite web |title=Local Government |url=https://www.gov.rw/government/directory/local-government |publisher=Government of Rwanda |access-date=2026-10-20 |language=en}}</ref>
<ref name="north">{{Cite web |title=About Province |url=https://northernprovince.gov.rw/en/province/about-province |publisher=Northern Province |access-date=2026-10-20 |language=en}}</ref>
<ref name="citypop">{{Cite web |title=Rwanda: Administrative Division (Provinces and Districts) |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/admin/ |website=City Population |access-date=2026-10-20 |language=en}}</ref>
}}
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
[[Ikiciro:Intara y’u Rwanda| ]]
[[Ikiciro:Rwanda]]
4q6znb0yb83yx2ctfyzupfn6a0ptgaq
Akagari
0
3401
143651
143295
2026-10-24T16:05:55Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143651
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| above = Akagari
| image = [[File:Ibiro b'akagari mu Rwanda 02.jpg|frameless|upright=1.1]]
| caption = Ibiro by'akagari mu Rwanda
| label1 = Igihugu
| data1 = [[Rwanda]]
| label2 = Ubwoko
| data2 = Urwego rw'imitegekere
| label3 = Ruri munsi ya
| data3 = [[Imirenge y’u Rwanda|Umurenge]]
| label4 = Rugizwe na
| data4 = [[Imidugudu]]
| label5 = Umubare
| data5 = 2 148
| label6 = Ubuyobozi
| data6 = Ubunyamabanga Nshingwabikorwa
| label7 = Inama
| data7 = Inama Njyanama y'akagari
| label8 = Itegeko
| data8 = Itegeko No 87/2013
}}
'''Akagari''' (ubwinshi: ''utugari'') ni urwego rw'imitegekere y'u Rwanda ruri munsi y'[[Imirenge y’u Rwanda|umurenge]]. Akagari kagizwe n'[[imidugudu]].
U Rwanda rufite utugari 2 148. Akagari kayoborwa n'Ubunyamabanga Nshingwabikorwa. Gafite kandi Inama Njyanama.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → Utugari → [[Imidugudu]].
== Imiterere ==
Imitegekere y'u Rwanda ifite inzego eshanu. Izo nzego ni [[Intara z’u Rwanda|intara]] n'[[Umujyi wa Kigali]], [[Uturere tw’u Rwanda|uturere]], imirenge, utugari n'imidugudu. U Rwanda rufite uturere 30, imirenge 416, utugari 2 148 n'imidugudu 14 837.<ref name="clgf">{{Cite web |url=http://www.clgf.org.uk/default/assets/File/Country_profiles/Rwanda.pdf |title=The local government system in Rwanda: Country profile 2017–18 |publisher=Commonwealth Local Government Forum |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Iyi miterere ishingiye ku Itegeko Ngenga No 29 ryo mu 2005.<ref name="clgf" />
== Imikorere ==
Itegeko No 87/2013 ryo ku wa 11 Nzeri 2013 rigena imitunganyirize n'imikorere y'inzego z'imitegekere y'Igihugu zegerejwe abaturage. Iri tegeko rigena inshingano z'akagari. Rigena kandi Inama Njyanama y'akagari n'Ubunyamabanga Nshingwabikorwa bwako. Ubunyamabanga Nshingwabikorwa buyoborwa n'Umunyamabanga Nshingwabikorwa w'akagari.<ref name="itegeko">{{Cite web |url=https://extranet.who.int/cpcd/sites/default/files/public_file_repository/RWA_Rwanda_Law-determining-the-organisation-and-functioning-of-decentralized-administrative-bodies_2013.pdf |title=Law nº 87/2013 of 11/09/2013 determining the organisation and functioning of decentralized administrative entities |website=Official Gazette of the Republic of Rwanda |date=2013-10-30 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inama Njyanama y'akagari ==
Abajyanama b'akagari batorerwa manda y'imyaka itanu.<ref name="clgf" /> Inama Njyanama y'akagari igizwe na:<ref name="nt">{{Cite web |url=https://allafrica.com/stories/202607200030.html |title=Rwanda: A Closer Look At Local Government Structure Ahead of 2026 Elections |author=Michel Nkurunziza |website=The New Times |via=AllAfrica |date=2026-07-19 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
* umujyanama rusange umwe uhagarariye buri mudugudu;
* abajyanama b'abagore, nibura 30% by'abagize inama;
* abahuzabikorwa b'Inama y'Igihugu y'Abagore, b'Inama y'Igihugu y'Urubyiruko n'ab'Inama y'Igihugu y'Abantu bafite Ubumuga ku rwego rw'akagari;
* uhagarariye abayobozi b'amashuri y'incuke;
* uhagarariye abarimu b'amashuri abanza;
* uhagarariye abikorera.
Akagari gatora umujyanama rusange umwe. Uwo mujyanama ahagararira akagari mu Nama Njyanama y'umurenge.<ref name="nt" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Cells of Rwanda|Amafoto y'utugari tw'u Rwanda]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
[[Ikiciro:Utugari tw’u Rwanda| ]]
dfras255or42nay3tzhwdqcbsfcc5pv
Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda
0
3409
143656
143055
2026-10-24T16:06:07Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143656
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Intara y’Amajyaruguru''' ni imwe mu [[Intara z’u Rwanda|ntara enye z’u Rwanda]]. Iri mu majyaruguru y’igihugu. Ibiro byayo biri mu [[Akarere ka Musanze]].
Ifite ubuso bwa 3 293,3 km² n’abaturage 2 038 511 (2022). Igizwe n’uturere dutanu, kandi ihana imbibi na [[Ubugande]] na [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: Intara → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amateka ==
Intara y’Amajyaruguru yashyizweho n’Itegeko Ngenga n° 29/2005 ryo ku wa 31 Ukuboza 2005.<ref name="itegeko">{{Cite web |url=https://archive.gazettes.africa/archive/rw/2005/rw-government-gazette-dated-2005-12-31-no-special.pdf |title=Itegeko Ngenga n° 29/2005 ryo ku wa 31/12/2005 rigena inzego z’imitegekere y’Igihugu cy’u Rwanda |website=Igazeti ya Leta ya Repubulika y’u Rwanda |date=2005-12-31 |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref> Iryo tegeko ryagabanyije u Rwanda mu ntara enye n’[[Kigali|Umujyi wa Kigali]].<ref name="itegeko"/>
Mbere y’icyo gihe, u Rwanda rwari rufite intara 12. Kugeza mu 2002, izo ntara zitwaga perefegitura. Intara y’Amajyaruguru yahurije hamwe intara za kera za Ruhengeri na [[Byumba]]. Yongeyeho kandi igice cy’intara ya Kigali Ngali.<ref name="statoids">{{Cite web |url=https://statoids.com/urw.html |title=Provinces of Rwanda |website=Statoids |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref>
Itegeko ryashyize icyicaro cy’Intara i Kinihira, mu [[Akarere ka Rulindo]].<ref name="itegeko"/> Ubu ibiro by’Intara biri mu Murenge wa Cyuve, mu [[Akarere ka Musanze]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.northernprovince.gov.rw/intara-1/menya-intara |title=Menya Intara |website=Intara y’Amajyaruguru |language=rw |access-date=2026-10-23}}</ref> Guverineri w’Intara ni Maurice Mugabowagahunde, kuva ku wa 10 Kanama 2023.<ref>{{Cite web |url=https://www.northernprovince.gov.rw/intara/ubuyobozi-bwintara |title=Ubuyobozi bw’Intara |website=Intara y’Amajyaruguru |language=rw |access-date=2026-10-23}}</ref>
== Imiterere n’imbibi ==
[[File:Mt Muhabura lake view.jpg|thumb|left|Ikirunga cya Muhabura]]
Intara y’Amajyaruguru ihana imbibi n’ibihugu bibiri. Mu majyaruguru ihana imbibi na [[Ubugande]] na [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]]. Mu burasirazuba ihana imbibi n’[[Intara y'Iburasirazuba]]. Mu burengerazuba ihana imbibi n’[[Intara y'Uburengerazuba]]. Mu majyepfo ihana imbibi n’[[Intara y'amajyepfo|Intara y'Amajyepfo]] n’[[Kigali|Umujyi wa Kigali]].<ref name="menya"/> [[Ikiyaga cya Muhazi]] kiri ku rubibi rwayo rw’amajyepfo y’iburasirazuba.<ref name="itegeko"/>
Ku wa 11 Kamena 2026, u Rwanda rwatangije gahunda yo gusaba ko Intara y’Amajyaruguru yemerwa nka UNESCO Global Geopark. Hamaze kugaragazwa ahantu 16 hafite agaciro mu bumenyi bw’isi.<ref name="ingeri">{{Cite news |url=https://news.ingeri.rw/eng/rwanda-launches-bid-for-first-unesco-global-geopark-in-northern-province |title=Rwanda launches bid for first UNESCO Global Geopark in Northern Province |work=Ingeri |date=2026-06-14 |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref> Muri aho hantu harimo [[Pariki y’Igihugu y’Ibirunga]], [[Ubuvumo bwa Musanze]], [[Ikiyaga cya Burera]], [[Ikiyaga cya Ruhondo]] n’[[Urugezi]].<ref name="ingeri"/><ref>{{Cite news |url=https://mobile.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/bimwe-mu-bizafasha-intara-y-amajyarugura-kuba-mu-bice-bya-unesco-global-geopark |title=Impamvu u Rwanda rushaka ko Intara y’Amajyaruguru ijya muri ‘UNESCO Global Geopark’ |work=IGIHE |date=2026-06-21 |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref> Iyo geopark yaba iya mbere mu Rwanda.<ref name="ingeri"/>
== Uturere ==
[[File:Burera lake hill view.jpg|thumb|left|Ikiyaga cya Burera, mu Karere ka Burera]]
Intara y’Amajyaruguru igizwe n’uturere 5, imirenge 89, utugari 414 n’imidugudu 2 740.<ref name="menya"/><ref>{{Cite web |url=https://northernprovince.gov.rw/ |title=Intara y’Amajyaruguru |website=Intara y’Amajyaruguru |language=rw |access-date=2026-10-23}}</ref>
Ubucucike ni abaturage 622 kuri km².<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/admin/4__nord/ |title=Nord (Province, Rwanda) – Districts |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:right"
! Akarere !! Ubuso (km²) !! Abaturage (2012) !! Abaturage (2022)
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Burera|Burera]] || 644,5 || 336 582 || 387 729
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Gakenke|Gakenke]] || 703,9 || 338 234 || 365 292
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]] || 828,9 || 395 606 || 448 824
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Musanze|Musanze]] || 530,3 || 368 267 || 476 522
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Rulindo|Rulindo]] || 566,7 || 287 681 || 360 144
|- style="font-weight:bold"
| style="text-align:left" | Intara yose || 3 276 || 1 726 370 || 2 038 511
|}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [https://northernprovince.gov.rw Urubuga rw’Intara y’Amajyaruguru]
* [[commons:Category:North Province, Rwanda|Amafoto y’Intara y’Amajyaruguru]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Intara y’u Rwanda]]
[[Ikiciro:Intara y’Amajyaruguru y’U Rwanda| ]]
nn268dfnj1iq3pq5rbad857liho1ey7
Akarere ka Burera
0
3418
143658
143246
2026-10-24T16:06:50Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143658
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Burera''' ni kamwe mu turere dutanu tugize [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y'Amajyaruguru]] mu [[Rwanda]]. Gahana imbibi na [[Ubugande|Uganda]]. Gafite ubuso bwa 644,5 km² n'abaturage 387 729. Kagizwe n'imirenge 17.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
[[File:THE HARVEST TRANSPORTER.jpg|thumb|left|Igare ritwara umusaruro mu Karere ka Burera]]
Akarere ka Burera gahana imbibi na Uganda ku birometero 63. Imirenge 6 muri 17 ikora kuri Uganda. Akarere gahana kandi imbibi n'uturere twa [[Akarere ka Gakenke|Gakenke]], [[Akarere ka Musanze|Musanze]], [[Akarere ka Rulindo|Rulindo]] na [[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.burera.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=burera.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 17, [[akagari|utugari]] 69 n'[[imidugudu]] 571. Gafite ubuso bwa 644,5 km². Muri 2022, gafite abaturage 387 729. Abagabo ni 184 782, abagore ni 202 947.<ref name="menya"/>
Muri Kamena 2024, hatashywe inyubako nshya y'ibiro by'akarere. Iri mu Murenge wa Rusarabuye, mu Kagari ka Kabona, mu Mudugudu wa Rutuku.<ref>{{Cite web |url=https://igihe.com/mu-rwanda/article/hatashywe-inyubako-y-ibiro-by-akarere-ka-burera-yatwaye-hafi-miliyari-eshatu |title=Hatashywe inyubako y'Ibiro by'Akarere ka Burera yatwaye hafi miliyari 3 Frw |website=IGIHE |date=2024-06-18 |language=rw}}</ref>
== Imirenge ==
Akarere ka Burera kagizwe n'imirenge 17:<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/44__burera/ |title=Burera (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
# Bungwe
# Butaro
# Cyanika
# Cyeru
# [[Umurenge wa Gahunga|Gahunga]]
# Gatebe
# Gitovu
# Kagogo
# Kinoni
# Kinyababa
# Kivuye
# Nemba
# Rugarama
# Rugengabari
# Ruhunde
# Rusarabuye
# Rwerere
{{div col end}}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Burera District|Amafoto y'Akarere ka Burera]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Burera}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Burera]]
[[Ikiciro:Akarere ka Burera| ]]
s6ab4ind3bwq6rqq1w0vfudznzczn9d
Umurenge wa Rubona
0
7030
143814
143481
2026-10-24T16:37:34Z
Score Beethoven
11559
143814
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Rubona''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Rwamagana]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 6 n'imidugudu 38.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Rubona wari utuwe n'abaturage 29 916. Muri uyu murenge hari Umudugudu w'Urubyiruko wa Agahozo-Shalom.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere ==
[[Dosiye:Rwanda, Rwamagana District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rwamagana]]
Umurenge wa Rubona uri mu majyepfo y'Akarere ka Rwamagana. Ugera ku [[Ikiyaga cya Mugesera]], gitandukanya Akarere ka Rwamagana n'[[Akarere ka Ngoma]]. Umurenge ufite ubuso bwa 55,53 km².
== Utugari ==
Umurenge wa Rubona ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 6 n'[[Imidugudu|imidugudu]] 38:<ref name="imirenge">{{Cite web |url=https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |title=Imirenge n'Utugari |website=Akarere ka Rwamagana |language=rw |access-date=2024-05-21 |archive-date=2023-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |url-status=dead}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Byinza (imidugudu 8)
* Kabatasi (imidugudu 10)
* Kabuye (imidugudu 4)
* Karambi (imidugudu 5)
* Mabare (imidugudu 8)
* Nawe (imidugudu 3)
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rubona wari utuwe n'abaturage 24 136. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 29 916.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rwamagana/5114__rubona/ |title=Rubona (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Uburezi ==
Umudugudu w'Urubyiruko wa Agahozo-Shalom (Agahozo-Shalom Youth Village) uri mu Murenge wa Rubona.<ref name="newtimes">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/90860/National/agahozo-shalom-the-home-of-hope |title=Agahozo Shalom, the home of hope |website=The New Times |date=2013-04-08 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ni ikigo cyakira urubyiruko. Gifite ishuri ryisumbuye.
Andi mashuri yisumbuye ari muri uyu murenge ni:
* Groupe Scolaire Rubona
* École Secondaire de Mabare
* GS Nawe
[[Ishuri ry’Imyuga rya Rubona mu karere ka Rwamagana|Ishuri ry’Imyuga rya Rubona]] (Tubona Vocational Training Centre) naryo riri muri uyu murenge.
== Ubuvuzi n'ibikorwaremezo ==
Umurenge ufite Ikigo Nderabuzima cya Rubona.
Ku butaka bwa Agahozo-Shalom hari uruganda rwa mbere mu Rwanda rutanga amashanyarazi akomoka ku mirasire y'izuba ku muyoboro w'igihugu.<ref name="asyv">{{Cite web |url=https://www.asyv.org/stories/2013/7/23/rwandas-first-grid-connected-solar-park-and-its-at-asyv |title=Rwanda's first grid-connected solar park (and it's at ASYV!) |website=Agahozo-Shalom Youth Village |date=2013-07-23 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Muri uyu murenge kandi hari isoko rya kijyambere.
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rwamagana}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rubona]]
21r47i9zazdcrmxhio70bi4e48anmdd
Akarere ka Gakenke
0
7449
143659
143247
2026-10-24T16:06:53Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143659
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Gakenke''' ni kamwe mu turere dutanu tugize [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y'Amajyaruguru]] mu [[Rwanda]]. Gafite ubuso bwa 704,06 km² n'abaturage 365 292. Kagizwe n'imirenge 19.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
[[File:Kabuye Hike.jpg|thumb|left|Imisozi yo mu Karere ka Gakenke]]
Mu majyaruguru, Akarere ka Gakenke gahana imbibi n'[[Akarere ka Musanze]]. Mu burengerazuba hari uturere twa [[Akarere ka Nyabihu|Nyabihu]] na [[Akarere ka Ngororero|Ngororero]]. Mu majyepfo ashyira uburengerazuba hari [[Akarere ka Muhanga]]. Mu majyepfo hari [[Akarere ka Kamonyi]]. Mu burasirazuba hari [[Akarere ka Rulindo]]. Mu majyaruguru ashyira uburasirazuba hari [[Akarere ka Burera]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gakenke.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gakenke.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
Ibiro by'akarere biri mu Murenge wa Gakenke, mu Kagari ka Rusagara, mu Mudugudu wa Kabaya. Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 19, [[akagari|utugari]] 97 n'[[imidugudu]] 617. Gafite ubuso bwa 704,06 km².<ref name="menya"/>
Muri 2022, akarere kari gatuwe n'abaturage 365 292. Abagore ni 192 692, abagabo ni 172 600. Ubucucike ni abaturage 520 kuri km².<ref name="menya"/> Abaturage 96 % batuye mu cyaro.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Gakenke.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Gakenke |publisher=NISR |date=2023-09-01 |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
== Imirenge ==
Akarere ka Gakenke kagizwe n'imirenge 19:<ref name="menya"/>
{{div col|colwidth=15em}}
# Busengo
# Coko
# Cyabingo
# Gakenke
# Gashenyi
# [[Janja sector|Janja]]
# Kamubuga
# Karambo
# Kivuruga
# Mataba
# Minazi
# Mugunga
# Muhondo
# Muyongwe
# Muzo
# [[Umurenge wa Nemba|Nemba]]
# Ruli
# Rusasa
# [[Umurenge wa Rushashi|Rushashi]]
{{div col end}}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gakenke District|Amafoto y'Akarere ka Gakenke]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gakenke}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Gakenke]]
[[Ikiciro:Akarere ka Gakenke| ]]
avyexnhorhg4jjxxcrg6nh0laktisgr
Umurenge wa Sovu
0
7502
143823
143406
2026-10-24T17:00:45Z
Score Beethoven
11559
143823
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Sovu''' ni umwe mu mirenge 13 igize [[Akarere ka Ngororero]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 6.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Sovu wari utuwe n'abaturage 31 966.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
[[Dosiye:Rwanda, Ngororero District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Ngororero]]
Umurenge wa Sovu ufite ubuso bwa kilometero kare 54,67.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngororero/3513__sovu/ |title=Sovu (Sector, Rwanda) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Uhana imbibi n’imirenge ya Bwira, [[Umurenge wa Kageyo|Kageyo]] na Kavumu.<ref name="ikarita">{{Cite web |url=https://www.ngororero.gov.rw/index.php?eID=dumpFile&f=21943&t=f&token=75b4a66b55db52006881b56cfee7ea9bafc67339 |title=Ngororero District Map |website=ngororero.gov.rw |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ahenshi muri Sovu hari imisozi miremire n’amashyamba.<ref name="urubyiruko">{{Cite web |url=https://www.ngororero.gov.rw/news-detail-1/urubyiruko-rwo-mu-mirenge-ya-sovu-na-gatumba-mu-rugamba-rwo-kwivana-mu-bukene-n-ubushomeri |title=Urubyiruko rwo mu mirenge ya Sovu na Gatumba mu rugamba rwo kwivana mu bukene n’ubushomeri |author=Eloi Isengwe |website=ngororero.gov.rw |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20220711154204/https://www.ngororero.gov.rw/news-detail-1/urubyiruko-rwo-mu-mirenge-ya-sovu-na-gatumba-mu-rugamba-rwo-kwivana-mu-bukene-n-ubushomeri |archive-date=2022-07-11 |url-status=dead |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Utugari ==
Umurenge wa Sovu ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 6:<ref name="ikarita"/><ref>{{Cite web |url=https://gitlab.com/Bercove/rwanda-locations/-/blob/master/Rwanda_Locations.json |title=Rwanda Locations |website=GitLab |language=en |access-date=2026-07-21}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Birembo
* Kagano
* Kanyana
* Musenyi
* Nyabipfura
* Rutovu
{{div col end}}
== Abaturage ==
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-Adeline07-Sovu.wav|thumb|left|Uko izina Sovu rivugwa]]
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Sovu wari utuwe n'abaturage 26 855. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 31 966. Ubucucike bwari abantu 585 kuri kilometero kare.<ref name="citypop"/>
== Ubukungu ==
Akarere ka Ngororero gahinga [[icyayi]] n’[[ikawa]]. Imiterere y’ubutaka n’ikirere byo muri Sovu ibereye ubuhinzi bw’icyayi. Ni na ko bimeze muri Kageyo, Kavumu na Muhanda.<ref>{{Cite web |url=https://adaptationataltitude.org/wp-content/uploads/2023/05/social_assessment.pdf |title=The Landscape Approach to Forest Restoration and Conservation (LAFREC) Project in Rwanda: Social Assessment Final Report |author=Tharcisse Musabyimana |publisher=Rwanda Environment Management Authority |page=31 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Guhera mu 2018–2019, Akarere ka Ngororero kahaye amakoperative y’urubyiruko inkunga y’amatungo. Muri Sovu, amakoperative y’urubyiruko yahawe ingurube. Ntiyahawe [[inkoko]] kubera ubutumburuke n’imbeho. Amwe muri ayo makoperative yahuye n’ibibazo byinshi.<ref name="urubyiruko"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngororero}}
[[Ikiciro:Akarere ka Ngororero|Sovu]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Sovu]]
cniy8lzrpqww296h6pwtqhxkiwm0ub9
Umurenge wa Kiziguro
0
7518
143589
143362
2026-10-24T15:25:12Z
Score Beethoven
11559
143589
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kiziguro''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Gatsibo]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 4.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kiziguro wari utuwe n'abaturage 39 757. Muri uyu murenge hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kiziguro]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gatsibo District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gatsibo]]
Umurenge wa Kiziguro ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Gatsibo.<ref name="citypop" /> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="gatsibo">{{Cite web |url=https://www.gatsibo.gov.rw/updates/announcements/imirenge-nutugari |title=Imirenge n'utugari |website=gatsibo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Agakomeye
* Mbogo
* Ndatemwa
* Rubona
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kiziguro wari utuwe n'abaturage 29 996. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 39 757.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/53__gatsibo/ |title=Gatsibo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Amateka ==
Mu 1994, Kiziguro yari muri Komini Murambi. Ku wa 11 Mata 1994, mu gihe cya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]], Abatutsi bari bahungiye kuri Kiliziya ya Paruwasi Gatolika ya Kiziguro barishwe.<ref name="minubumwe">{{Cite web |url=https://www.minubumwe.gov.rw/news-detail/tariki-ya-11-mata-1994-uko-jenoside-yakorewe-abatutsi-yakozwe-hirya-no-hino-mu-gihugu |title=Tariki ya 11 Mata 1994: uko Jenoside yakorewe Abatutsi yakozwe hirya no hino mu gihugu |website=MINUBUMWE |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Muri uyu murenge hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kiziguro]].
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kiziguro Sector|Amafoto y'Umurenge wa Kiziguro]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gatsibo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gatsibo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kiziguro]]
i6gcbzfxzs50jjrxtib2k8oxcsxxvpn
143745
143589
2026-10-24T16:10:24Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143745
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kiziguro''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Gatsibo]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 4.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kiziguro wari utuwe n'abaturage 39 757. Muri uyu murenge hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kiziguro]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gatsibo District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gatsibo]]
Umurenge wa Kiziguro ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Gatsibo.<ref name="citypop" /> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="gatsibo">{{Cite web |url=https://www.gatsibo.gov.rw/updates/announcements/imirenge-nutugari |title=Imirenge n'utugari |website=gatsibo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Agakomeye
* Mbogo
* Ndatemwa
* Rubona
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kiziguro wari utuwe n'abaturage 29 996. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 39 757.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/53__gatsibo/ |title=Gatsibo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Amateka ==
Mu 1994, Kiziguro yari muri Komini Murambi. Ku wa 11 Mata 1994, mu gihe cya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]], Abatutsi bari bahungiye kuri Kiliziya ya Paruwasi Gatolika ya Kiziguro barishwe.<ref name="minubumwe">{{Cite web |url=https://www.minubumwe.gov.rw/news-detail/tariki-ya-11-mata-1994-uko-jenoside-yakorewe-abatutsi-yakozwe-hirya-no-hino-mu-gihugu |title=Tariki ya 11 Mata 1994: uko Jenoside yakorewe Abatutsi yakozwe hirya no hino mu gihugu |website=MINUBUMWE |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Muri uyu murenge hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kiziguro]].
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kiziguro Sector|Amafoto y'Umurenge wa Kiziguro]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gatsibo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gatsibo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kiziguro]]
kdeopbztcti1wu0dfvigs7xm1czruh4
Umurenge wa Rutunga
0
7823
143863
143521
2026-10-24T18:35:35Z
Score Beethoven
11559
143863
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Rutunga''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Rutunga wari utuwe n'abaturage 22 468. Ugizwe n'utugari 6. Muri uyu murenge hari urwibutso rwa [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gasabo District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gasabo]]
Umurenge wa Rutunga ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Gasabo.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gasabo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 42,71.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gasabo/1215__rutunga/ |title=Rutunga (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 6:<ref name="menya" />
{{div col|colwidth=15em}}
* Gasabo
* Kabaliza
* Kacyatwa
* Kagabiro
* Kibenga
* Ndatemwa
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rutunga wari utuwe n'abaturage 17 906. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 22 468. Abagabo bari 10 865. Abagore bari 11 603. Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="citypop" />
== Urwibutso rwa Jenoside ==
Mu Murenge wa Rutunga hari urwibutso rwa [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]]. Ku rwibutso rwa Rutunga habarurwa abazize Jenoside 141.<ref name="nt-rms">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/26503/news/kwibuka/rwanda-medical-supply-honours-genocide-victims |title=Rwanda Medical Supply honours Genocide victims |last=Ufitiwabo |first=Aurore Teta |website=The New Times |date=2025-05-17 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gasabo|Rutunga]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rutunga]]
7ick664k6myzuexs2n9oxtmzk63n9nr
Kizito Mihigo
0
7840
143948
141890
2026-10-24T19:34:09Z
Score Beethoven
11559
Guhuza amahuza n'izina rishya [[Umurenge wa Kibeho]]
143948
wikitext
text/x-wiki
'''Mihigo Kizito''' (yavukiye i [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] taliki ya 25 [[Nyakanga]] 1981 − 17 [[Gashyantare]] 2020 i [[Kigali]]) ni umuhanzi, umucuranzi n'umuririmbyi w'umunyarwanda.<ref>[http://www.kizitomihigo.com/index.php?option=com_content&view=article&id=194&Itemid=161&lang=rw Amateka ya Kizito Mihigo - Kizitomihigo.com]</ref>Amavu n'amavuko Kizito Mihigo yavutse ku wa gatandatu, taliki ya 25 Nyakanga 1981, i [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]], umwe mu mirenge y’Akarere ka [[Nyaruguru]], mu cyahoze ari Perefegitura ya [[Gikongoro]] mu ntara y’[[Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].Ni [[umwana]] wa gatatu mu bana batandatu. Ababyeyi be Buguzi Augustin na Ilibagiza Placidie, bamureze mu bukristu gatolika.<ref name="Igihe">[https://web.archive.org/web/20190211074253/http://igihe.com/imyidagaduro/muzika/abahanzi/kizito-mihigo/biography-13647 Ubuzima bwa Kizito Mihigo] Igihe.com, [[Nyakanga]] 2013</ref>
== Ibyiruka ==
Afite imyaka icyenda yatangiye guhimba uturirimbo tw’abana, maze nyuma y’imyaka itanu, aza kuvamo umuhanzi w’indirimbo za Kiriziya Gatolika uzwi mu Rwanda. <ref>[https://web.archive.org/web/20150923060017/http://www.newtimes.co.rw/section/article/2012-11-20/59903/ Kizito Mihigo uses music to promote peace and reconciliation]
- The New Times (Mu Cyongereza), 20 [[Ugushyingo]] 2012</ref> Mu mwaka wa 1994 ise umubyara (Buguzi Augustin) yishwe muri [[Jenoside yakorewe Abatutsi]]. Mu binyamakuru bitandukanye, Kizito Mihigo yakunze kuvuga ko gucika ku icumu rya Jenoside yakorewe [[Abatutsi]] biri mu byamuhaye inganzo y’ubutumwa aririmba.<ref>[https://web.archive.org/web/20150518075007/http://www.alterinfo.net/GENOCIDE-AU-RWANDA-13-ans-apres-Temoignage-du-rescape-KIZITO-MIHIGO-CROIRE-EN-DIEU-APRES-LE-GENOCIDE_a8443.html Génocide au Rwanda - 13 ans après: Témoignage du rescapé Kizito Mihigo]
- Alter Infos (Mu Gifaransa), [[Gicurasi]] 2007</ref>
Amaze kugira imyaka 14, ubwo yigaga mu mwaka wa mbere muri Seminari nto ya [[Karubanda]] i [[Butare]], yahimbye indirimbo nyinshi ziririmbwa muri [[Kiliziya Gatolika]] mu [[Rwanda]]. Mu mwaka wa 2000, (ubwo yari afite imyaka 19), Kizito Mihigo yari afite indirimbo zirenga 200 za Missa.<ref name="imirasire">[http://www.imirasire.com/amakuru-yose/imyidagaduro/mu-rwanda-50/article/sobanukirwa-n-amwe-mu-mateka-y-umuhanzi-kizito-mihigo/ Sobanukirwa n’ amwe mu mateka y’ umuhanzi Kizito Mihigo]
- Imirasire.com, 7 Mata 2014</ref>
Mu mwaka wa 2001 yagize uruhare mu ishyirwa mu manota ry'[[Rwanda Nziza|indirimbo yubahiriza igihugu]].<ref>[http://www.panapress.com/Un-artiste-rwandais-s-insurge-contre-les--falsificateurs-de-l-histoire--du-genocide-de-1994--13-769237-18-lang2-index.html Un artiste rwandais s'insurge contre les "falsificateurs de l'histoire" du génocide de 1994]
- Panapress.com (Mu Gifaransa), 7 Mata 2014</ref>
== Amashuri ya muzika ==
[[Dosiye:LogoCNSMDP.svg|thumb|Ishuri ryigisha umuzikki riherereye mu mujyi wa Paris mu bufaransa aho nyakwigendera KIZITO Mihigo yize |336x336px]]
Mu mwaka wa 2003 yagiye kwiga Muzika mu [[Uburayi|Burayi]], maze mu kwezi kwa cyenda 2008, aza kubona impamyabumenyi DFE « Diplôme de Fin d’Etudes », mu ishuri rya [[Conservatoire de Musique]] de [[Paris]] mu [[Ubufaransa|Bufaransa]]<ref name="imirasire"/>
Yigishije muzika mu ishuri ryisumbuye « Institut provincial » ryo mu
[[Ububirigi|Bubiligi]], kuva mu mwaka wa 2008 kugeza muri 2010. <ref name="imirasire"/>
===Ibihangano===
Kizito Mihigo afite indirimbo zigera kuri 400 ziganjemo izo mu Kiriziya G atorika<ref name="bbc">[https://www.bbc.com/afrique/region/2014/12/141229_kizito_rwanda Rwanda: la perpétuité requise pour Kizito Mihigo]
- [[BBC]] (Mu Gifaransa), 30 Ukuboza 2014</ref>. Kuva yagera ku mugabane w’u Burayi, uyu [[Umuhanzi Kamariza|muhanzi]] yatangiye guhimba
n’izindi ndirimbo zitari iza [[Kiriziya]], ahubwo zitanga ubutumwa bw'Amahoro n'Ubwiyunge muri sosiyete cyane cyane mu Banyarwanda.<ref name="Igihe"/>
'''Izagiye zimenyekana ni nka''':
*Twanze gutoberwa amateka
*Turi abana b’u Rwanda
*Umujinya Mwiza
*Ijoro ribara uwariraye
*Inuma
*Iteme
*Arc en ciel
*Urugamba rwo Kwibohora
*Intare yampaye agaciro
*Igisobanuro cy'urupfu
==Ubukangurambaga ku bumwe n'ubwiyunge==
Mu mwaka wa 2010, Kizito Mihigo yashinze ''[[Fondation Kizito Mihigo pour la Paix]] (Kizito Mihigo Peace Foundation) - KMP - '' iharanira amahoro n’ubumuntu mu bantu. <ref name="Igihe"/>
[[Dosiye:Rwanda_Makes_Peace_sign.jpg|thumb|Nyakwigendera Kizito Mihigo yaranzwe n'ibikorwa by'urukundo no guharanira amahoro ariko nyuma y'igihe kirekire aza gusubira inyuma bimuviramo guhanwa n'amategeko y'u Rwanda]]
Iyi fondation yashinzwe hagamijwe ubukangurambaga ku bumwe n’ubwiyunge ikoresheje ubuhanzi, muri za gereza, no mu mashuri <ref name="amahoro">[https://web.archive.org/web/20170924091414/http://www.igihe.com/imyidagaduro/muzika/abahanzi/kizito-mihigo/amakuru/article/kizito-mihigo-na-kmp-bizihije Kizito Mihigo na KMP bizihije umunsi mpuzamahanga w’amahoro ]
- Igihe.com, Nzeri 2013</ref>. KMP kandi yakoraga ibyitwa ''Ikiganiro mpuzamadini'' cyahuzaga abanyamadini batandukanye kuri Radiyo na Televiziyo by'igihugu mu isaha imwe mu cyumweru yahariwe y'ikiganiro kitwa ''Umusanzu w'Umuhanzi'' cyategurwaga na Fondation KMP. <ref name="amadini">[https://web.archive.org/web/20151103052032/http://www.igihe.com/imyidagaduro/muzika/abahanzi/kizito-mihigo/amakuru/article/kizito-mihigo-yashyize-ahagaragara Kizito Mihigo yashyize ahagaragara ibiganiro mpuzamadini bibera muri KMP ]
- Igihe.com, Mutarama 2014</ref>.
=== Ibihembo yahawe ===
Muri [[Kanama]] 2011, Kizito Mihigo yahawe n'umufasha wa Perezida wa Repuburika, Madamu [[Jeannette Kagame]], igihembo cyagenewe urubyiruko rw'indashyikirwa (CYRWA award).<ref>[https://web.archive.org/web/20170814175430/http://www.newtimes.co.rw/section/article/2011-08-20/84730/ First Lady awards Young Rwandan Archivers]
- The New Times (Mu Cyongereza), 21 Kanama 2011</ref>
Muri [[Mata]] 2013, Kizito na Fondation ye bahawe n'Ikigo cy'Igihugu cy'Imiyiborere (RGB), igihembo cy'amafaranga y'u Rwanda 8 000 000 (Miliyoni Umunani), nk'umuryango utari uwa Leta ukora ibikorwa bishyigikira imiyobore myiza <ref>[https://web.archive.org/web/20151006165523/http://greatlakesvoice.com/civil-society-organs-win-rgb-grants/ Civil Society Organs win RGB awards]
- Great Lakes Voice (Mu Cyongereza), 21 Mata 2013</ref>
==Ubuzima bwe bwite==
Kizito Mihigo ni ingaragu, kandi nta mwana afite. Ni umukirisitu gatorika, n'umukunzi wa Karate na Sinema. <ref name="independent">[https://web.archive.org/web/20150518082613/http://www.independent.co.ug/rwanda-ed/rwanda/6524-peace-messenger Kizito Mihigo using music to spread peace in society]
- The Independent (Mu Cyongereza), 3 Ukwakira 2012</ref>.
Kuva mu mwaka wa 2009, yagiye yandikwa n'ibinyamakuru by'imyidagaduro byo mu Rwanda, nk'umwe mu basore bakurura abakobwa benshi mu gihugu. Muri 2012 yavuzweho urukundo rw'ibanga hamwe n'umuririmbyikazi [[Miss Jojo]], ariko babajijwe n'itangazamakuru, bose barabihakana <ref name="independent"/>.
==Ifungwa n'urubanza==
Tariki ya 15 [[Mata]] 2014, [[Polisi]] y'igihugu yerekanye uyu muhanzi ivuga ko yamufatiye mu byaha byo kugambanira ubutegetsi buriho na [[Perezida wa Repubulika y'u Rwanda]] [[Paul Kagame]]. Imbere y'itangazamakuru, Kizito Mihigo yarabyemeye abisabira imbabazi.<ref name="arrestation">[http://rfi.fr/afrique/20140416-rwanda-kagame-karegeya-kizito-mihigo-fdlr-rnc-fpr-attaque-police/ Rwanda: quatre personnes arrêtées, dont le chanteur Kizito Mihigo]
- [[RFI]] (Mu Gifaransa), 16 Mata 2014 </ref>
Kuvuga ko Kizito Mihigo yafashwe byatangajwe amaze iminsi irenga icyumweru aburiwe irengero <ref name="umuryango">[https://web.archive.org/web/20140925230014/http://umuryango.rw/spip.php?article11824 Kizito Mihigo ari he? Ese yaba yaratangiye guhura n’ingaruka z’"Igisobanuro cy’urupfu"?]
- Umuryango.rw, 16 [[Mata]] 2014</ref>. N'ubwo polisi y'u Rwanda yari yabanje kuvuga ko itazi aho uyu muhanzi yari ari mu cyumweru cyabanjirije iyerekanwa rye, urubuga [[WikiLeaks]] ruzwiho kumena amabanga ya za Leta zitandukanye zo ku isi rwavuze ko Kizito Mihigo yari yafashwe tariki ya 4 Mata, ni ukuvuga iminsi icumi mbere y'uko polisi imwerekana.<ref name="WikiLeaks">[https://web.archive.org/web/20150918111224/http://www.wikileaks-forum.com/rwanda/581/-le-timing-de-larrestation-de-kizito-mihigo/29347/ Le timing de l'arrestation de Kizito Mihigo]
- [[WikiLeaks]] (Mu Gifaransa) 14 Mata 2014</ref>.
=== Indirimbo yateye ikibazo ===
Gufatwa kwa Kizito Mihigo kandi, byabaye amaze gusohora indirimbo yitwa ''Igisobanuro cy'urupfu''. Iyi ndirimbo ntiyashimishije abategetsi b'u Rwanda kuko yahise ibuzwa gucurangwa igisohoka ndetse ikurwa no kuri Internet. Mu nkuru zijyanye n'ifatwa rya Mihigo ndetse n'urubanza rwe, ibinyamakuru mpuzamahanga nka [[BBC]], televiziyo [[Al Jazeera]], televiziyo [[France 24]], [[Radio France Internationale]] na Radio [[France Inter]], byagarutse kenshi kuri iyo ndirimbo, bigaragaza ko uyu muhanzi ashobora kuba yarazize amwe mu magambo ayigize. Muri iyi ndirimbo ifite iminota isaga icumi, harimo amagambo nka: " ''Jenoside yangize imfubyi, ariko ntikanyibagize abandi bantu nabo bababaye bazize urugomo rutiswe Jenoside [...] Nta rupfu rwiza rubaho, rwaba Jenoside cyangwa Intambara, uwishwe n'abihorera, uwazize impanuka cyangwa uwazize indwara, abo bavandimwe bose ndabasabira... 'Ndi umunyarwanda' ijye ibanzirizwa na 'Ndi umuntu''..." <ref name="Al Jazeera">[http://america.aljazeera.com/articles/2014/12/11/rwanda-gospel-singerontrial.html Dissident ‘choirboy’: Rwandan gospel star on trial]
- [[Al Jazeera]] (Mu Cyongereza),11 [[Ukuboza]] 2014 </ref><ref name="France24"/><ref name="France Inter">[http://www.franceinter.fr/emission-la-bas-si-jy-suis-rwanda-20-ans-un-pouvoir-autoritaire-et-alors Rwanda 20 ans, un pouvoir autoritaire ? Et alors ?...]
- [[France Inter]] (Mu Gifaransa), 7 [[Gicurasi]] 2014 </ref>.
=== Ibyavuzwe n'abantu batandukanye nyuma y'ifungwa ry'uyu muhanzi ===
Nyuma y'ifatwa ry'uyu muhanzi wari uzwi nk'inshuti ikomeye y'ubutegetsi bw'u [[Rwanda]] n'umutoni wa Perezida [[Paul Kagame]], havuzwe byinshi mu itangazamakuru, abantu ku giti cyabo babivuga kwinshi, imiryango mpuzamahanga n'ibihugu bimwe na bimwe bigira icyo bitangaza. Umunyamakuru w'umubirigi [[Colette Braeckman]] yanditse ko Kizito Mihigo yafashijwe na Perezida Paul Kagame kwiga ibijyanye na Muzika mu [[Uburayi|Burayi]], avuga ko azi Kizito Mihigo ku giti cye, kandi ko atiyumvisha uburyo yakora ibyo ashinjwa<ref name="Le Soir">[http://blog.lesoir.be/colette-braeckman/2014/04/25/kizito-mihigo-chanteur-vedette-et-accuse-en-aveux/ Kizito Mihigo: Chanteur vedette et accusé en aveux]
- [[Le Soir]] (Mu Gifaransa), 16 [[Mata]] 2014 </ref>,<ref name="rue">[https://web.archive.org/web/20160303165453/http://rue89.nouvelobs.com/note/233031 Kagamé off the record : « Il peut vous hypnotiser »]
- [[Rue89]] (Mu Gifaransa), 7 Kamena 2014</ref>.Musenyeri [[Joseph André Léonard]] umushumba wa Arikidiyosezi ya [[Buruseri]] nawe yavuze ko yatunguwe cyane no kuba Kizito Mihigo yarafashwe nk'umugizi wa nabi. Ati: "Bibeshye ku muntu, jyewe sinshobora kubona muri Kizito Mihigo umuntu wagirira nabi igihugu<ref name="jambo">[http://www.jambonews.net/actualites/20150730-mgr-leonard-je-ne-peux-pas-voir-en-kizito-mihigo-un-homme-qui-serait-dangereux-pour-la-societe/ Mgr Léonard : « Je ne peux pas voir en Kizito Mihigo un homme qui serait dangereux pour la société »]
- Jambo News (Mu Gifaransa), 30 [[Nyakanga]] 2015 </ref>.
Ikinyamakuru "The [[Huffington Post]]" cyo cyatangaje ko abenshi mu bakurikirana ifatwa n'urubanza by'uyu muhanzi, bavuga ko Kizito Mihigo yategetswe kwemera ibyaha ashinjwa no kubisabira imbabazi kugira ngo abe yarekurwa. Icyo kinyamakuru kikavuga ko n'ubwo yabyubahirije, ntacyo byamumariye kuko atarekuwe nk'uko yari abyiteze.<ref name="huff">[http://www.huffpostmaghreb.com/faustin-kabanza/rwanda-le-chanteur-popula_b_8379394.html Rwanda: Le chanteur populaire Kizito Mihigo n'aura pas été libéré pour autant...]
- [[Huffington Post]] (Mu Gifaransa), 27 Ukwakira 2014 </ref>.
==== Imiryango Mpuzamahanga ====
Nyuma y'ifatwa rya Kizito Mihigo n'abo bareganwa, imiryango mpuzamahanga itandukanye nka [[Fédération Internationale des Ligues des Droits de l'Homme]] - FIDH, [[Reporters Sans Frontières]], [[Amnesty Internationale]] na [[Human Rights Watch]] yanenze imyitwarire y'inzego z'umutekano z'u [[Rwanda]] zabanje guhisha abakekwa, mbere yo kuberekana. [[FIDH]] yavuze ko idasobanukiwe neza ifatwa rya Kizito Mihigo mu migambi yo guhungabanya umutekano kandi azwi nk'umuntu uharanira amahoro<ref name="FIDH">[http://rfi.fr/afrique/20140414-rwanda-trois-personnes-arretees-journaliste-chanteur-menace-attentat Rwanda: Trois personnes arrêtées, pour "menace" contre l'État]
- [[RFI]] (Mu Gifaransa), 14 Mata 2014 </ref>.
==== Ibihugu ====
[[Leta Zunze Ubumwe z'Amerika]] n'[[Ubwongereza]], byavuze ko bihangayikishijwe n'ifatwa ry'uyu muhanzi n'abo bareganwa. [[Leta Zunze Ubumwe z'Amerika|Amerika]] yasabye Leta y'u [[Rwanda]] kugenera Kizito Mihigo na bagenzi be urubanza rw'intabera, kandi mu Rwanda hakubahirizwa uburenganzira bwo gutanga ibitekerezo n'ubw'itangazamakuru <ref name="USA">[http://www.rfi.fr/afrique/20140424-rwanda-washington-preoccupe-vague-arrestations/Rwanda: Washington préoccupé par la vague d'arrestations]
- [[RFI]] (Mu Gifaransa), 24 Mata 2014 </ref>.
===Urubanza===
Tariki ya 6 [[Ugushyingo]] 2014, nyuma yo gusubikwa inshuro ebyiri, nibwo urubanza rwa Mihigo rwatangiye. Kizito Mihigo yongeye kwemera ibyaha byose ashinjwa, avuga ko abyicuza kandi abisabira imbabazi.<ref name="RTBF">[https://web.archive.org/web/20150923085611/http://www.rtbf.be/culture/musique/detail_rwanda-accuse-de-terrorisme-le-musicien-kizito-mihigo-plaide-coupable?id=8395801 Rwanda: accusé de "terrorisme", le musicien Kizito Mihigo plaide coupable]
- [[RTBF]] (Mu Gifaransa), 6 [[Ugushyingo]] 2014</ref>. Abareganwa na Kizito Mihigo, bose (uko ari batatu) baburanye bahakana ibyo baregwa, ndetse bakavuga ko bakorewe iyicarubozo<ref name="Daily Mail">[http://www.dailymail.co.uk/wires/afp/article-2853028/Rwandan-accused-plotting-against-regime-alleges-torture.html Rwandan accused of plotting against regime alleges torture]
- [[Daily Mail]] (Mu Cyongereza), 28 Ugushyingo 2014 </ref>.
===Icyifuzo cy'ubushinjacyaha===
Muri uru rubanza, ubushinjacyaha bwasabiye Kizito Mihigo igihano cyo gufungwa burundu.<ref name="bbc"/>
===Icyemezo cy'urukiko===
Tariki ya 27 Gashyantare 2015, urukiko rukuru rwa [[Kigali]] rwakatiye uyu muhanzi igihano cy'imyaka icumi y'igifungo. Rwamuhamije ibyaha byo kugambirira kugirira nabi ubutegetsi, ariko rumukuraho icyaha cy'iterabwoba. <ref name="France24">[http://france24.com/fr/20150228-rwanda-chanteur-populaire-kizito-mihigo-condamne-a-10-ans-prison-genocide-tutsi-hutu-kagame Le chanteur rwandais Kizito Mihigo condamné à 10 ans de prison]
- [[France 24]] (Mu Gifaransa), 27 Gashyantare 2015 </ref>
===Imbabazi za Perezida wa Repuburika===
Tariki ya 14 Nzeri 2018, nyuma yo kureka ikirego cy'ubujurire yari yaratanze mu rukiko rw'ikirenga, umuhanzi Kizito Mihigo yahawe imbabazi na Perezida wa Repuburika [[Paul Kagame]]. Mihigo yasohotse muri gereza ari kumwe na Madamu Victoire Ingabire Umuhoza, umunyapolitiki nawe wari umaze imyaka 8 mu buroko. <ref name="Imbabazi">[https://web.archive.org/web/20180917083727/http://www.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kizito-mihigo-na-ingabire-victoire-barekuwe Perezida Kagame yahaye imbabazi Kizito Mihigo na Ingabire Victoire] Igihe.com, [[Nzeri]] 2018</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
==Imbuga zimuvuga==
*[http://www.kizitomihigo.com Urubuga bwite rwa Kizito Mihigo]
*[https://web.archive.org/web/20130116033158/http://www.kmp.rw/ Urubuga rwa Fondation KMP]
{{DEFAULTSORT:Mihigo, Kizito}}
[[Category: Abahanzi]]
[[Category: Abaririmbyi]]
[[Category: Abagabo]]
[[Category: Abanyarwanda]]
[[Category: Abatutsi]]
[[Category: Umuziki nyarwanda]]
lwo8x9j0t6oq0wup35zzzoyaya2163h
Umurenge wa Mimuri
0
7896
143620
143418
2026-10-24T15:26:04Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Mimuli]] to [[Umurenge wa Mimuri]]
143418
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:Nyagatare_District_Map.jpg|thumb|Umurenge wa Mimuli numwe mu mirenge 14 igize akarere ka Nyagatare |418x418px]]
[[Dosiye:Climbing_beans9_lo_(4108181011).jpg|thumb|Abaturage batuye muri uyu murenge wa Mimuli batunzwe n'imirimo y'ubuhinzi cyane ubw'ibishyimbo n'ibitoki.|306x306px]]
Umurenge wa Mumuli uherereye mu Karere ka Nyagatare mu gice cyahoze muri Komini Ngarama.
qnazu2191vjnbq9g2cx8m7uyv3drcoz
143749
143620
2026-10-24T16:10:34Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143749
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:Nyagatare_District_Map.jpg|thumb|Umurenge wa Mimuli numwe mu mirenge 14 igize akarere ka Nyagatare |418x418px]]
[[Dosiye:Climbing_beans9_lo_(4108181011).jpg|thumb|Abaturage batuye muri uyu murenge wa Mimuli batunzwe n'imirimo y'ubuhinzi cyane ubw'ibishyimbo n'ibitoki.|306x306px]]
Umurenge wa Mumuli uherereye mu Karere ka Nyagatare mu gice cyahoze muri Komini Ngarama.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
fc7isfq5lg8u6x0qc2dvtlymkolvebo
143758
143749
2026-10-24T16:10:54Z
Score Beethoven
11559
143758
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Mimuri''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Nyagatare]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ufite ubuso bwa 47,73 km².
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mimuri wari utuwe n'abaturage 34 373.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyagatare District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyagatare]]
Umurenge wa Mimuri uherereye mu Karere ka Nyagatare. Ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyagatare.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyagatare.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=nyagatare.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Mimuri ufite ubuso bwa 47,73 km².<ref name="citypop-mimuri">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyagatare/5207__mimuri/ |title=Mimuri (Sector, Rwanda) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mimuri wari utuwe n'abaturage 27 211. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 34 373.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/52__nyagatare/ |title=Nyagatare (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Muri bo, abagabo bari 16 490, abagore bari 17 883.<ref name="citypop-mimuri" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyagatare}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyagatare]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mimuri]]
0ss88ga9z6hspxwgifwdli7wyrrmalr
143802
143758
2026-10-24T16:17:29Z
Score Beethoven
11559
143802
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Mimuri''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Nyagatare]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mimuri wari utuwe n'abaturage 34 373.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Aho uherereye ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyagatare District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyagatare]]
Umurenge wa Mimuri ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyagatare.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyagatare.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=nyagatare.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa kilometero kare 47,73.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyagatare/5207__mimuri/ |title=Mimuri (Sector, Rwanda) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mimuri wari utuwe n'abaturage 27 211. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 34 373.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyagatare}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyagatare]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mimuri]]
ojpu60mfqpzdr3i90dr1x5parm5mrh8
Umurenge wa Niboye
0
7914
143776
143389
2026-10-24T16:11:36Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143776
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:KicukiroDist.png|thumb|Umurenge wa Niboyi ubarizwa mu akarere ka Kicukiro]]
Umurenge wa Niboye ni umwe mu mirenge igize akarere ka Kicukiro! Uhana imbibi n'umurenge wa Kicukiro ndetse n'umurenge wa Kanombe igize akarere ka Kicukiro, ndetse n'umurenge wa Remera uri mu karere ka Gasabo.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
[[Dosiye:Niboye_Sector.jpg|thumb|Niboye Sector]]
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kicukiro}}
mf240h16vjvuq45lrnbtgg7pxftkfbv
143907
143776
2026-10-24T19:02:31Z
Score Beethoven
11559
143907
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Niboye''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Kicukiro]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Niboye wari utuwe n'abaturage 26 912. Ugizwe n'utugari 3.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'utugari ==
[[Dosiye:Niboye Sector.jpg|thumb|left|Ikimenyetso cy'agaseke mu Murenge wa Niboye]]
Umurenge wa Niboye ni umwe mu mirenge 10 y'Akarere ka Kicukiro.<ref name="kicukiro">{{Cite web |url=https://www.kicukiro.gov.rw/akarere/menya-akarere-1 |title=Abanyamabanga Nshingwabikorwa b'Imirenge |website=kicukiro.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 5,03.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kicukiro/1309__niboye/ |title=Niboye (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 3:<ref name="kicukiro" />
{{div col|colwidth=15em}}
* Gatare
* Niboye
* Nyakabanda
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Niboye wari utuwe n'abaturage 26 197. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 26 912. Abagabo bari 13 652. Abagore bari 13 260. Abaturage bose batuye mu mujyi.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Niboye Sector|Amafoto y’Umurenge wa Niboye]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kicukiro}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kicukiro|Niboye]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Niboye]]
fgo8y3pgzie5m89nypok3wnqslwvvje
Umurenge wa Jali
0
7940
143715
143346
2026-10-24T16:09:10Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143715
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Jali''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 7.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Jali wari utuwe n'abaturage 41 156. Muri uyu murenge hari urwibutso rwa [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gasabo District.png|thumb|left|upright=0.5|Akarere ka Gasabo]]
Umurenge wa Jali ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Gasabo. Ufite ubuso bwa km² 37,37.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/12__gasabo/ |title=Gasabo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 7:<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gasabo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-23}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Agateko
* Buhiza
* Muko
* Nkusi
* Nyabuliba
* Nyakabungo
* Nyamitanga
{{div col end}}
{{clear|left}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Jali wari utuwe n'abaturage 25 057. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 41 156.<ref name="citypop" />
== Urwibutso rwa Jenoside ==
Mu Murenge wa Jali hari urwibutso rwa [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]]. Ku rwibutso rwa Jali habarurwa abazize Jenoside barenga 25 023.<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/26503/news/kwibuka/rwanda-medical-supply-honours-genocide-victims |title=Rwanda Medical Supply honours Genocide victims |last=Ufitiwabo |first=Aurore Teta |website=The New Times |date=2025-05-17 |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Jali Sector|Amafoto y'Umurenge wa Jali]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gasabo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Jali]]
qoncox61lov7nu6zoqdginx3rfccpw9
Umurenge wa Muhoza
0
7990
143756
143394
2026-10-24T16:10:50Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143756
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:MusanzeDist.png|thumb|Akarere ka Musanze Musanze kaboneka mu majyaruguru y'u Rwanda|432x432px]]
[[Dosiye:Musanze_(Ruhengeri),_2018.jpg|thumb|Umurenge wa Muhoza uherereye mu mujyi wa Musanze (Ruhengeri), mu intara y'amajyaruguru]]
[[Dosiye:Musanze's_Volcano_(46355800961).jpg|thumb|Aka karere ka musanze kamenyerewe mo ibirunga byinshi n'ubuhinzi bw'ibirayi]]
Umurenge wa muhoza ukaba ari Umurenge urimo ubuyobozi bw'akarere ka musanze, akaba ari naho umugi uri byumwihariko.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
.
.
.
.
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Musanze}}
17ntoicqad77tx9hh9btyurk1koi02l
143891
143756
2026-10-24T18:45:18Z
Score Beethoven
11559
143891
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Muhoza''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Musanze]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y’Amajyaruguru]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Muhoza wari utuwe n'abaturage 69 741. Abenshi muri bo batuye mu mujyi. Umurenge wa Muhoza ugizwe n'utugari 4.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Musanze District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Musanze]]
Akarere ka Musanze kagizwe n'imirenge 15, utugari 68 n'imidugudu 432. Umurenge wa Muhoza ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4 n'imidugudu 26.<ref name="impine">{{Cite web |url=https://www.musanze.gov.rw/fileadmin/user_upload/musanze/Inyandiko/NJYANAMA/MUSANZE_BOOKLET_BUDGET_2022_2023_VALIDATED.pdf |title=Impine y'ingengo y'imari n'ibikorwa by'ingenzi mu umwaka wa 2022-2023 |website=Akarere ka Musanze |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Utugari tw'Umurenge wa Muhoza ni utu:<ref name="mindat">{{Cite web |url=https://www.mindat.org/feature-11186848.html |title=Muhoza, Musanze District, Northern Province, Rwanda |website=Mindat |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Cyabararika
* Kigombe
* Mpenge
* Ruhengeri
{{div col end}}
== Abaturage ==
[[Dosiye:Musanze (Ruhengeri), 2018.jpg|thumb|left|Umujyi wa Musanze (Ruhengeri) mu 2018]]
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Muhoza wari utuwe n'abaturage 51 878. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 69 741.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/43__musanze/ |title=Musanze (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Abagabo bari 35 311. Abagore bari 34 430. Abaturage 65 700 batuye mu mujyi. Abaturage 4 041 batuye mu cyaro.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Musanze.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Musanze |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |year=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Muhoza Sector|Amafoto y’Umurenge wa Muhoza]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Musanze}}
[[Ikiciro:Akarere ka Musanze|Muhoza]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Muhoza]]
98ve81mmvfv69z62s81wvdol9kuo3l8
Umurenge wa Bumbogo
0
8018
143689
143339
2026-10-24T16:08:15Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143689
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Bumbogo''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 7.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Bumbogo wari utuwe n'abaturage 112 899.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda landscape view.jpg|thumb|left|Bumbogo, harebewe mu Murenge wa Ndera]]
Umurenge wa Bumbogo ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Gasabo. Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 7:<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gasabo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-23}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Kinyaga
* Musave
* Mvuzo
* Ngara
* Nkuzuzu
* Nyabikenke
* Nyagasozi
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Bumbogo wari utuwe n'abaturage 35 381. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 112 899.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/12__gasabo/ |title=Gasabo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Bumbogo Sector|Amafoto y'Umurenge wa Bumbogo]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gasabo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Bumbogo]]
ric79qm8aw5rfz4z1wfvm30m9wvvqix
Umurenge wa Nyundo
0
8019
143794
143459
2026-10-24T16:12:13Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143794
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyundo''' ni umwe mu mirenge cumi n'ibiri igize [[Akarere ka Rubavu]] mu [[Intara y'Uburengerazuba|Ntara y'Uburengerazuba]], ukaba warahoze muri perefegitura ya Gisenyi mbere y'uko zikurwaho.
[[Dosiye:Gisenyi_majengo.jpg|thumb|Imiturire y'abaturage batuye Umurenge wa Nyundo muri Rubavu]]
Mu bushakashatsi bwakozwe ku mibereho y'abaturage n'ingo mu mwaka wa 2022 n'Ikigo cy'Igihugu gishinzwe Ibarurishamibare, bwagaragaje ko Umurenge wa Nyundo<ref>{{Cite web
|url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3310__nyundo/
|title=Nyundo (Sector, Rwanda) - Population Statistics, Charts, Map and Location
|website=City Population
|language=en
}}</ref>:
* ufite ubuso bungana na km² 31.50;
* utuwe n'abaturage bagera ku 42.305, aho 52.6% ari abagore naho 47.4% ari abagabo. Muri bo, 54.7% bari hagati y'imyaka 15 na 64, 41.9% bari munsi y'imyaka 15 naho 3.4% bari hejuru y'imyaka 64;
* utuwe n'abaturage basaga 1.343 kuri km²;
* 39.5% batuye mu mijyi mu gihe 60.5% batuye mu cyaro.
Umurenge wa Nyundo uhana imbibi n'[[Umurenge wa Nyamyumba|Umurenge wa Nyamyumba]], [[Umurenge wa Rugerero|Umurenge wa Rugerero]], [[Umurenge wa Kanama|Umurenge wa Kanama]] ndetse na [[Umurenge wa Nyakiriba|Umurenge wa Nyakiriba]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Reba ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rubavu]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
orcq2w4txv7lccndeofnvlcr6jytq7j
143834
143794
2026-10-24T17:12:38Z
Score Beethoven
11559
143834
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyundo''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Rubavu]], mu [[Intara y'Uburengerazuba|Ntara y'Uburengerazuba]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyundo wari utuwe n'abaturage 42 305. Ni ho hari icyicaro cya [[Diyosezi Gatolika ya Nyundo]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere ==
[[Dosiye:Rwanda, Rubavu District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rubavu]]
Umurenge wa Nyundo ni umwe mu mirenge 12 y'Akarere ka Rubavu.<ref name="citypop-rubavu">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/33__rubavu/ |title=Rubavu (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 31,5.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3310__nyundo/ |title=Nyundo (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Uhana imbibi n'imirenge ya [[Umurenge wa Nyamyumba|Nyamyumba]], [[Umurenge wa Rugerero|Rugerero]], [[Umurenge wa Kanama|Kanama]] na [[Umurenge wa Nyakiriba|Nyakiriba]].
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyundo wari utuwe n'abaturage 30 417. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 42 305. Abagore bari 52,6 %, abagabo bari 47,4 %. Abaturage 41,9 % bari bafite munsi y'imyaka 15. Ubucucike bwari abaturage 1 343 kuri km². Abaturage 39,5 % bari batuye mu mujyi, abandi 60,5 % batuye mu cyaro.<ref name="citypop" />
== Ahantu hazwi ==
Nyundo ni icyicaro cya [[Diyosezi Gatolika ya Nyundo]]. Katedrali yayo yitwa Notre-Dame de l'Annonciation.<ref>{{Cite web |url=http://www.gcatholic.org/dioceses/diocese/nyun0.htm |title=Diocese of Nyundo, Rwanda |website=GCatholic |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu Murenge wa Nyundo hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyundo]]. Uru rwibutso ruri hagati ya Seminari Nto ya Nyundo na Lycée Notre-Dame d'Afrique.<ref>{{Cite web |url=https://genocidearchiverwanda.org.rw/Nyundo_Memorial |title=Nyundo Memorial |website=Genocide Archive of Rwanda |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Nyundo Sector|Amafoto y'Umurenge wa Nyundo]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rubavu]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyundo]]
qgrpep3tutm6h8z384v3r8mou1y0e9m
Akarere ka Gisagara
0
8024
143663
143251
2026-10-24T16:07:02Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143663
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Gisagara''' ni kamwe mu turere umunani tugize [[Intara y'amajyepfo|Intara y'Amajyepfo]] mu [[Rwanda]]. Gahana imbibi n'[[Uburundi]]. Gafite ubuso bwa 679 km² n'abaturage 397 051. Kagizwe n'imirenge 13.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
[[File:Marie (Rwanda FrontLines, January 2013) (8223413021).jpg|thumb|left|upright|Umubyeyi n'abana be imbere y'inzu yabo mu Karere ka Gisagara]]
Akarere ka Gisagara gaherereye mu majyepfo y'Intara y'Amajyepfo. Mu majyepfo no mu burasirazuba, gahana imbibi n'Uburundi. Mu majyaruguru hari [[Akarere ka Nyanza]]. Mu burengerazuba hari uturere twa [[Akarere ka Nyaruguru|Nyaruguru]] na [[Akarere ka Huye|Huye]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gisagara.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gisagara.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 13, [[akagari|utugari]] 59 n'[[imidugudu]] 524. Gafite ubuso bwa 679 km² n'abaturage 397 051. Ubucucike ni abaturage 584 kuri km².<ref name="menya"/> Icyicaro cy'akarere kiri i Ndora.<ref>{{Cite web |url=https://www.gisagara.gov.rw/fileadmin/user_upload/gisagara/Inyandiko/Gisagara_District_Development_Strategy_for_2018-2024-2.pdf |title=Gisagara District Development Strategy 2018–2024 |website=gisagara.gov.rw |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
== Imirenge ==
Akarere ka Gisagara kagizwe n'imirenge 13:<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/22__gisagara/ |title=Gisagara (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
# Gikonko
# Gishubi
# Kansi
# Kibirizi
# Kigembe
# Mamba
# [[Umurenge wa Muganza|Muganza]]
# [[Umurenge wa Mugombwa|Mugombwa]]
# Mukindo
# Musha
# Ndora
# Nyanza
# Save
{{div col end}}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gisagara District|Amafoto y'Akarere ka Gisagara]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gisagara}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Gisagara]]
[[Ikiciro:Akarere ka Gisagara| ]]
my362kiy9elj8lpohc0ulb73xleg3ri
Umurenge wa Kacyiru
0
8033
143720
143348
2026-10-24T16:09:23Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143720
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kacyiru''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 3.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kacyiru wari utuwe n'abaturage 30 036.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gasabo District.png|thumb|left|upright=0.5|Akarere ka Gasabo]]
Umurenge wa Kacyiru ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Gasabo. Ufite ubuso bwa km² 5,78.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/12__gasabo/ |title=Gasabo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 3:<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gasabo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-23}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Kamatamu
* Kamutwa
* Kibaza
{{div col end}}
{{clear|left}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kacyiru wari utuwe n'abaturage 37 088. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 30 036.<ref name="citypop" /> Umubare w'abaturage wagabanutse hagati ya 2012 na 2022.
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kacyiru Sector|Amafoto y'Umurenge wa Kacyiru]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gasabo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kacyiru]]
1i6vtvxq11jzb5a59sxqk2yadpmg5vi
Umurenge wa Muganza
0
8034
143752
143435
2026-10-24T16:10:40Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143752
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:RusiziDist.png|thumb|309x309px|Ikarita y’Akarere ka Rusizi, Umurenge wa Muganza uherereyemo.]]
[[Dosiye:Rusizi_town.jpg|thumb|303x303px|Agace ko mu Karere ka Rusizi.]]
'''Umurenge wa Muganza''' ni umwe mu mirenge 18 igize [[Akarere ka Rusizi]], mu [[Intara y’Iburengerazuba]] y’u Rwanda. Uyu murenge urimo igice cy’umujyi wa Bugarama, uruganda rwa CIMERWA n’igice cy’ikibaya cya Bugarama gihingwamo umuceri. Ntugomba kwitiranywa n’indi mirenge yitwa Muganza iri mu turere twa Gisagara na Nyaruguru.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Umurenge wa Muganza ugizwe n’utugari dutatu:
* Cyarukara;
* Gakoni;
* Shara.<ref>[https://web.archive.org/web/20210118173804/https://rusizi.gov.rw/index.php?id=156 « Imirenge n’utugari bigize Akarere ka Rusizi »], Akarere ka Rusizi, urupapuro rwabitswe ku wa 18 Mutarama 2021.</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ry’abaturage n’imiturire ryo mu 2012, Umurenge wa Muganza wari utuwe n’abaturage 27.344. Mu 2022, abaturage bari bageze kuri 32.849, barimo abagore 17.241 n’abagabo 15.608.<ref name="abaturage">[https://citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rusizi/3610__muganza/ « Muganza (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', hashingiwe ku mibare y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda.</ref>
Muri abo baturage, 32.421 bari batuye mu bice by’umujyi naho 428 bakaba bari batuye mu bice by’icyaro.<ref name="abaturage" />
== Ubukungu ==
=== Uruganda rwa sima ===
Mu Murenge wa Muganza ni ho hubatse uruganda rwa CIMERWA rukora sima. Uruganda ruherereye hafi y’umujyi wa Bugarama kandi ni rumwe mu nganda zikomeye zikora ibikoresho by’ubwubatsi mu Rwanda.<ref>[https://cimerwa.rw/ « CIMERWA »], urubuga rwemewe rwa CIMERWA.</ref>
=== Ubuhinzi bw’umuceri ===
Bamwe mu baturage bo mu Murenge wa Muganza bahinga umuceri mu kibaya cya Bugarama. Iki kibaya gihinzwamo umuceri n’abahinzi bo mu mirenge ya Bugarama, Gikundamvura, Nyakabuye na Muganza.<ref>[https://www.topafricanews.com/2025/11/13/rwanda-to-invest-rwf-42-billion-in-expanding-and-rehabilitating-bugarama-marshland/ « Rwanda to invest Rwf 42 billion in expanding and rehabilitating Bugarama Marshland »], ''Top Africa News''.</ref>
Mu 2024, icyicaro cy’ishyirahamwe ry’abahinzi b’umuceri bo mu kibaya cya Bugarama cyari giherereye mu Murenge wa Muganza.<ref>Elias Hakizimana, [https://rwandainspirer.com/rusizi-some-farmers-have-yet-to-receive-payment-for-their-rice-stuck-in-storage/ « Rusizi: Some farmers have yet to receive payment for their rice stuck in storage »], ''Rwanda Inspirer'', 31 Ukwakira 2024.</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rusizi|Muganza]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Muganza]]
3j9aitsgany9k1ge15nm9tz5cxvoqs8
143897
143752
2026-10-24T18:45:55Z
Score Beethoven
11559
143897
wikitext
text/x-wiki
{{Hatnote|Ntukitiranye n’indi mirenge yitwa Muganza yo mu [[Akarere ka Gisagara]] no mu [[Akarere ka Nyaruguru]].}}
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Muganza''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 18 igize [[Akarere ka Rusizi]], mu [[Intara y'Uburengerazuba|Ntara y'Iburengerazuba]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Muganza wari utuwe n'abaturage 32 849. Ugizwe n'utugari 3. Uruganda rwa CIMERWA rukora sima ruri muri uyu murenge.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Rusizi District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rusizi]]
Umurenge wa Muganza ni umwe mu mirenge 18 y'Akarere ka Rusizi. Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 3:<ref name="rusizi">{{Cite web |url=https://rusizi.gov.rw/index.php?id=156 |title=Urutonde rw'utugali tugize Akarere ka Rusizi |website=Akarere ka Rusizi |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118173804/https://rusizi.gov.rw/index.php?id=156 |archive-date=2021-01-18 |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Cyarukara
* Gakoni
* Shara
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Muganza wari utuwe n'abaturage 27 344. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 32 849. Abagabo bari 15 608. Abagore bari 17 241.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rusizi/3610__muganza/ |title=Muganza (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Abaturage 32 421 batuye mu mujyi. Abaturage 428 batuye mu cyaro.<ref name="citypop" />
== Ubukungu ==
Uruganda rwa CIMERWA rukora sima ruri mu Murenge wa Muganza.<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/121751/News/rwanda-to-export-cement-as-new-plant-boosts-production/amp |title=Rwanda to export cement as new plant boosts production |website=The New Times |date=2015-08-18 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Ikibaya cya Bugarama gihingwamo [[Umuceli|umuceri]]. Abahinzi bo muri iki kibaya baturuka mu mirenge ya Bugarama, Gikundamvura, Nyakabuye na Muganza.<ref>{{Cite web |url=https://www.topafricanews.com/2025/11/13/rwanda-to-invest-rwf-42-billion-in-expanding-and-rehabilitating-bugarama-marshland/ |title=Rwanda to Invest Rwf 42 Billion in Expanding and Rehabilitating Bugarama Marshland |website=Top Africa News |date=2025-11-13 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2024, icyicaro cy’ishyirahamwe ry’abahinzi b’umuceri bo mu kibaya cya Bugarama cyari mu Murenge wa Muganza.<ref>{{Cite web |url=https://rwandainspirer.com/rusizi-some-farmers-have-yet-to-receive-payment-for-their-rice-stuck-in-storage/ |title=Rusizi: Some Farmers Have Yet to Receive Payment for Their Rice Stuck in Storage |author=Elias Hakizimana |website=Rwanda Inspirer |date=2024-10-31 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Muganza Sector|Amafoto y’Umurenge wa Muganza]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rusizi}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rusizi|Muganza]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Muganza]]
8h476y2yv2ulv9y6966ilgh1afg1pqw
Umurenge wa Nyakariro
0
8042
143784
143479
2026-10-24T16:11:52Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143784
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:Rwamagana_district_Map.jpg|thumb|Umurenge wa Nyakariro uri mu karere ka Rwamagana]]
'''Umurenge wa Nyakariro''' uherereye mu [[Akarere ka Rwamagana|karere ka Rwamagana]], mu [[Intara y’Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]].
Uyu murenge ugizwe n'utugari dutanu (5):<ref>{{Cite web
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
|url=https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge
|title=Abanyamabanga Nshingwabikorwa b'Imirenge
|website=Akarere ka Rwamagana
|language=rw
|access-date=2024-05-23
|archive-date=2023-06-16
|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge
|url-status=dead
}}</ref>
# Bihembe
# Gishore
# Rwimbogo
# Gatare
# Munini
== Inyandiko zifashishijwe ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rwamagana}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
qqibv4qmgqrqmd2615wzgb531ufheqq
143813
143784
2026-10-24T16:36:43Z
Score Beethoven
11559
143813
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Nyakariro''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Rwamagana]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] bw’u [[Rwanda]].
Mu 2022, Umurenge wa Nyakariro wari utuwe n’abaturage 37 538. Umurenge wa Nyakariro ugizwe n’utugari dutanu. Mu 2017, i Rwimbogo hatashywe umudugudu w’icyitegererezo.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Nyakariro uri mu Karere ka Rwamagana. Akarere ka Rwamagana gafite imirenge 14.<ref name="citypop-rwamagana">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/51__rwamagana/ |title=Rwamagana (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ubuso bw’Umurenge wa Nyakariro ni kilometero kare 50,03.<ref name="citypop" /> Umurenge wa Nyakariro ugizwe n’[[Akagari|utugari]] dutanu:<ref name="rwamagana">{{Cite web |url=https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |title=Imirenge n'Utugari |website=Akarere ka Rwamagana |language=rw |access-date=2026-10-24 |archive-date=2023-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |url-status=dead}}</ref>
* Bihembe
* Gishore
* Rwimbogo
* Gatare
* Munini
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyakariro wari utuwe n’abaturage 20 196. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, abaturage bari 37 538. Muri bo, abagabo bari 18 145. Abagore bari 19 393. Abana bari munsi y’imyaka 15 bari 14 593. Abaturage 22 256 babaga mu cyaro. Abaturage 15 282 babaga mu mujyi. Mu 2022, ku kilometero kare imwe habaga abaturage 750.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rwamagana/5112__nyakaliro/ |title=Nyakaliro (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubukungu n’ibikorwa remezo ==
Mu 2017, mu Murenge wa Nyakariro hatashywe umudugudu w’icyitegererezo wa Rwimbogo. Uwo mudugudu wagombaga kubakwamo inzu 85 zo mu buryo bwa « 4 in 1 ». Wagombaga kandi kubakwamo inzu 31 zo mu buryo bwa « 2 in 1 ». Izo nzu zagombaga kubakwa mu myaka itanu. Byari biteganyijwe ko zizatwara miliyoni 800 z’amafaranga y’u Rwanda. Muri uwo mudugudu hateganyijwe kandi ivuriro, amashuri, agakiriro, ikibuga n’ikigo cy’ikoranabuhanga.<ref name="kt2017">{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/ubukungu/iterambere/article/abatishoboye-bahawe-inzu-mu-midugudu-y-icyitegererezo-amafoto |title=Abatishoboye bahawe inzu mu midugudu y’icyitegererezo (Amafoto) |author=KT Team |website=Kigali Today |date=2017-09-30 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, umuyoboro w’amazi wa [[UMURENGE WA GAHENGERI|Gahengeri]] na Nyakariro wari wuzuye.<ref name="kt2022">{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/iburasirazuba-batashye-ibikorwa-remezo-birimo-stade-z-imikino-n-imihanda-ya-kaburimbo |title=Iburasirazuba: Batashye ibikorwa remezo birimo Stade z’imikino n’imihanda ya kaburimbo |author=Emmanuel Gasana Sebasaza |website=Kigali Today |date=2022-07-05 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rwamagana}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana|Nyakariro]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyakariro]]
t6ilw5te6r458vuivliew9sqer90xnp
Umurenge wa Murambi
0
8047
143762
143465
2026-10-24T16:11:02Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143762
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:RulindoDist.png|thumb|Umurenge wa Murambi ugaragara ku ikarita y’Akarere ka Rulindo.]]
[[Dosiye:Road in Rulindo, Rwanda.jpg|thumb|Umuhanda wo mu Karere ka Rulindo.]]
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-Adeline07-Murambi.wav|thumb|Uko izina Murambi rivugwa.]]
'''Umurenge wa Murambi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] igize [[Akarere ka Rulindo]], mu [[Intara y'Amajyaruguru]] y’u [[Rwanda]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Murambi ufite ubuso bwa kilometero kare 29,52.<ref name="citypopulation">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rulindo/4111__murambi/ « Murambi (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref> Ugizwe n’utugari tune:
* Bubangu;
* Gatwa;
* Mugambazi;
* Mvuzo.<ref>[https://web.archive.org/web/20230215193230/https://www.rulindo.gov.rw/about/menya-akarere « Menya Akarere ka Rulindo »], ''Akarere ka Rulindo'', inyandiko yabitswe ku wa 15 Gashyantare 2023, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Abaturage ==
Ibarura rusange ry’abaturage ryo mu 2022 ryagaragaje ko Umurenge wa Murambi wari utuwe n’abaturage 27.283. Ubucucike bw’abaturage bwari abantu 924 kuri kilometero kare. Mu 2012, umurenge wari utuwe n’abaturage 17.892.<ref name="citypopulation"/>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rulindo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rulindo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Murambi]]
56e4r1miqof59yzi0ngd7qy68u1ngkq
143847
143762
2026-10-24T18:19:21Z
Score Beethoven
11559
143847
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Murambi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 17 igize [[Akarere ka Rulindo]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y’Amajyaruguru]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Murambi wari utuwe n'abaturage 27 283. Ugizwe n'utugari 4.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Rulindo District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rulindo]]
Akarere ka Rulindo kagizwe n'imirenge 17, utugari 71 n'imidugudu 494.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.rulindo.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=Akarere ka Rulindo |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Murambi ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="menya2023">{{Cite web |url=https://www.rulindo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Rulindo |website=Akarere ka Rulindo |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20230215193230/https://www.rulindo.gov.rw/about/menya-akarere |archive-date=2023-02-15 |url-status=dead |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Bubangu
* Gatwa
* Mugambazi
* Mvuzo
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Murambi wari utuwe n'abaturage 17 892. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 27 283. Abagabo bari 13 293. Abagore bari 13 990.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rulindo/4111__murambi/ |title=Murambi (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Abaturage 9 082 batuye mu mujyi. Abaturage 18 201 batuye mu cyaro.<ref name="citypop"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rulindo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rulindo|Murambi]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Murambi]]
cp38vqnk2r4mzrbbjxb5zkbtsi1nvz6
Umurenge wa Karangazi
0
8115
143727
143410
2026-10-24T16:09:40Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143727
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:NyagatareMap.jpg|thumb|Ikarita yerekana imiterere y'akarere ka Nyagatare|328x328px]]
[[Dosiye:Nyagatare_(6158896919).jpg|thumb|Imiturire y'abaturage batuye umurenge wa karangazi muri Nyagatare|199x199px]]
[[Dosiye:Vache_de_Nyagatare_15.JPG|thumb|Abaturage benshi batuye uyu murenge wa Karangazi bakora cyane ubworozi bw'inka nk'umwuga wabo ubatungiye imiryango.]]
'''Umurenge wa Karangazi''' ni umwe mu mirenge igize [[akarere ka Nyagatare]]. Ukaba ari umurenge urangwa n'ibikorwa by'ubuhinzi n'ubworozi bw'inka. Uhana imbibi na pariki y'Akagera. Karangazi akaba ariwo murenge munini mu Rwanda.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyagatare}}
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyagatare]]
6fq06ymscy7jw4zfgkn73j1sxhizbhf
143800
143727
2026-10-24T16:15:52Z
Score Beethoven
11559
143800
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Karangazi''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Nyagatare]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ufite ubuso bwa 550,3 km².
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Karangazi wari utuwe n'abaturage 96 915. Ni wo murenge utuwe cyane mu Karere ka Nyagatare.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Aho uherereye ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyagatare District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyagatare]]
Umurenge wa Karangazi ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyagatare.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyagatare.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=nyagatare.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa 550,3 km².<ref name="citypopk">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyagatare/5203__karangazi/ |title=Karangazi (Sector, Rwanda) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Karangazi wari utuwe n'abaturage 57 444. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 96 915.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/52__nyagatare/ |title=Nyagatare (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ni wo murenge utuwe cyane mu mirenge 14 y'akarere.<ref name="citypop"/>
Mu 2022, abaturage 27 343 bari batuye mu mujyi. Abandi 69 572 bari batuye mu cyaro.<ref name="citypopk"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Karangazi Sector|Amafoto y'Umurenge wa Karangazi]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyagatare}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyagatare]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Karangazi]]
h4cxhrgrohy46j08bzhd3l1ifozxp1x
143804
143800
2026-10-24T16:18:47Z
Score Beethoven
11559
143804
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Karangazi''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Nyagatare]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]]. Uhana imbibi na [[Pariki y'Akagera]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Karangazi wari utuwe n'abaturage 96 915. Ni wo murenge ufite abaturage benshi mu Karere ka Nyagatare.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'abaturage ==
Umurenge wa Karangazi ufite ubuso bwa kilometero kare 550,3.<ref name="cp" /> Mu 2012, wari utuwe n'abaturage 57 444.<ref name="cp" /> Mu 2022, wari utuwe n'abaturage 96 915.<ref name="nisr" /> Muri bo, abagabo ni 48 020, abagore ni 48 895.<ref name="nisr" /> Abaturage 27 343 baba mu mujyi. Abandi 69 572 baba mu cyaro.<ref name="nisr" /> Ubucucike ni abantu 176 kuri kilometero kare.<ref name="cp" />
Umurenge wa Karangazi ni wo ufite abaturage benshi mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyagatare.<ref name="cpd" />
== Ubukungu ==
[[Dosiye:Akagera National Park - 6158909327.jpg|thumb|left|Pariki y'Akagera ihana imbibi n'Umurenge wa Karangazi.]]
Umurenge wa Karangazi n'Umurenge wa Rwimiyaga ni yo mirenge y'Akarere ka Nyagatare ihana imbibi na Pariki y'Akagera.<ref name="nt" /> Amafaranga Akarere ka Nyagatare gahabwa avuye muri pariki agenewe iyo mirenge yombi.<ref name="nt" />
Mu Murenge wa Karangazi hari aborozi b'inka z'amata.<ref name="tan" />
== Inyandiko ==
{{Reflist|refs=
<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyagatare/5203__karangazi/ |title=Karangazi (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="cpd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/52__nyagatare/ |title=Nyagatare (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Nyagatare.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Nyagatare |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |year=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="nt">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/31522/news/tourism/how-akagera-parks-rwf12bn-community-fund-will-be-spent |title=How Akagera Park's Rwf1.2bn community fund will be spent |author=Heritier Bahizi |website=The New Times |date=2025-11-26 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="tan">{{Cite web |url=https://www.topafricanews.com/2026/06/12/nyagatare-dairy-farmers-secure-rwf516-million-matching-grant-to-tackle-drought/ |title=Nyagatare Dairy Farmers Secure Rwf516 Million Matching Grant to Tackle Drought |author=Mutangana Emmanuel |website=Top Africa News |date=2026-06-12 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Karangazi Sector|Amafoto y'Umurenge wa Karangazi]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyagatare}}
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Karangazi]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyagatare|Karangazi]]
ky15niqk4uoeyzcqixt6tia1kooi05e
143817
143804
2026-10-24T16:46:19Z
Score Beethoven
11559
143817
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Karangazi''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Nyagatare]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]]. Uhana imbibi na [[Pariki y'Akagera]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Karangazi wari utuwe n'abaturage 96 915. Ni wo murenge ufite abaturage benshi mu Karere ka Nyagatare.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyagatare District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyagatare]]
Umurenge wa Karangazi ufite ubuso bwa kilometero kare 550,3.<ref name="cp" /> Mu 2012, wari utuwe n'abaturage 57 444.<ref name="cp" /> Mu 2022, wari utuwe n'abaturage 96 915.<ref name="nisr" /> Muri bo, abagabo ni 48 020, abagore ni 48 895.<ref name="nisr" /> Abaturage 27 343 baba mu mujyi. Abandi 69 572 baba mu cyaro.<ref name="nisr" /> Ubucucike ni abantu 176 kuri kilometero kare.<ref name="cp" />
Umurenge wa Karangazi ni wo ufite abaturage benshi mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyagatare.<ref name="cpd" />
== Ubukungu ==
[[Dosiye:Akagera National Park - 6158909327.jpg|thumb|left|Pariki y'Akagera ihana imbibi n'Umurenge wa Karangazi.]]
Umurenge wa Karangazi n'Umurenge wa Rwimiyaga ni yo mirenge y'Akarere ka Nyagatare ihana imbibi na Pariki y'Akagera.<ref name="nt" /> Amafaranga Akarere ka Nyagatare gahabwa avuye muri pariki agenewe iyo mirenge yombi.<ref name="nt" />
Mu Murenge wa Karangazi hari aborozi b'inka z'amata.<ref name="tan" />
== Inyandiko ==
{{Reflist|refs=
<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyagatare/5203__karangazi/ |title=Karangazi (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="cpd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/52__nyagatare/ |title=Nyagatare (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Nyagatare.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Nyagatare |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |year=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="nt">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/31522/news/tourism/how-akagera-parks-rwf12bn-community-fund-will-be-spent |title=How Akagera Park's Rwf1.2bn community fund will be spent |author=Heritier Bahizi |website=The New Times |date=2025-11-26 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="tan">{{Cite web |url=https://www.topafricanews.com/2026/06/12/nyagatare-dairy-farmers-secure-rwf516-million-matching-grant-to-tackle-drought/ |title=Nyagatare Dairy Farmers Secure Rwf516 Million Matching Grant to Tackle Drought |author=Mutangana Emmanuel |website=Top Africa News |date=2026-06-12 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Karangazi Sector|Amafoto y'Umurenge wa Karangazi]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyagatare}}
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Karangazi]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyagatare|Karangazi]]
hcxq4p5qwcaq47ds2c13g5bn2l3kjag
Umurenge wa Kabarondo
0
8121
143719
143375
2026-10-24T16:09:21Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143719
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Kabarondo''' ni umujyi n’umurenge byo mu [[Rwanda|Repubulika y’u Rwanda]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Aho iherereye ==
Kabarondo iherereye mu [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]]. Iri mu majyepfo y’iburasirazuba bw’u Rwanda, ku muhanda mukuru RN3 uva i [[Kigali]] ukagera i [[Nyakasanza]] muri [[Tanzaniya]]. Kabarondo iri ku ntera y’umuhanda ingana na kilometero 83 mu majyepfo y’iburasirazuba bwa Kigali, umurwa mukuru n’umujyi munini w’u Rwanda.<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com/Rwanda_Distance_Result.asp?fromplace=Kabarondo%2C%20Eastern%20Province%2C%20Rwanda&toplace=Kigali%2C%20Rwanda%2C&dt1=ChIJ-wK3gLs32xkR2GYvhen81co&dt2=ChIJl-fYjiWk3BkRyAsdQaU2K_M « Road Distance Between Kigali and Kabarondo With Map »], ''Globefeed.com'', yasuwe ku wa 27 Gicurasi 2015.</ref> Kabarondo iherereye ku nganyagihugu za 2°00′38″ S na 30°33′27″ E, ni ukuvuga ku bubangikane bwa −2.010556 no ku burebure bwa 30.557500.<ref>[https://www.google.com/maps/place/2%C2%B000'38.0%22S+30%C2%B033'27.0%22E/@-2.0105556,30.5575,17z/data=!3m1!4b1!4m2!3m1!1s0x0:0x0 « Location of Kabarondo, Rwanda at Google Maps »], ''Google Maps'', yasuwe ku wa 27 Gicurasi 2015.</ref>
== Ahantu h’ingenzi ==
Ahantu h’ingenzi hari muri Kabarondo cyangwa hafi yayo ni aha:
* Ibiro by’ubuyobozi bwa Kabarondo;
* Isoko rikuru rya Kabarondo;
* Kabarondo Boys Centre, ikigo cyashinzwe mu 2010 n’amashyirahamwe Streets Ahead Children's Centre Association na Property Professionals Breakfast Club SACCA;<ref>[https://web.archive.org/web/20150527201446/https://www.wjr.org.uk/news/a-new-boy-s-centre-in-kabarondo-rwanda/ « A New Boys' Centre in Kabarondo, Rwanda »], ''World Jewish Relief'', 6 Ukuboza 2010, yasuwe ku wa 27 Gicurasi 2015.</ref>
* Ikigo cy’imyuga cya Kabarondo;
* Parikingi ya tagisi ya Kabarondo.<ref>Claudia Gasana, [https://web.archive.org/web/20150527185803/http://www.rwandaexpress.rw/lifestyle/34147/kabarondo-residents-decry-lack-public-toilets/ « Kabarondo Residents Decry Lack of Public Toilets »], ''Rwanda Express'', 23 Gicurasi 2015, yasuwe ku wa 27 Gicurasi 2015.</ref>
== Reba kandi ==
* [[Urutonde rwa banki zo mu Rwanda]]
== Inyandiko n’amashakiro ==
{{reflist}}
== Imiyoboro yo hanze ==
* [https://web.archive.org/web/20240915103206/https://www.handinhandinternational.org/casestudy/business-as-usual-clementines-climb-from-farmer-to-leader/ Business As Usual: Clementine's Climb From Farmer To Leader]
* [https://www.newtimes.co.rw/section/article/2011-05-05/30890/ Kabarondo Traders Warned On Tax Fraud]
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}}
[[Category:Akarere ka Kayonza]]
6vrnvjy08anwhluafhkqddnzq38h1ig
Umurenge wa Kibirizi (Gisagara)
0
8167
143732
143422
2026-10-24T16:09:50Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143732
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:GisagaraDist.png|thumb|Ikarita y’Akarere ka Gisagara igaragaza aho Umurenge wa Kibilizi uherereye.]]
'''Umurenge wa Kibilizi''' ni umwe mu mirenge igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]] y’u Rwanda.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
j9bnvw8x760dcnl9k59063yzetezzuy
143921
143732
2026-10-24T19:25:01Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Kibirizi]] to [[Umurenge wa Kibirizi (Gisagara)]]: Kwimurira ku izina Umurenge wa Kibirizi (Gisagara)
143732
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:GisagaraDist.png|thumb|Ikarita y’Akarere ka Gisagara igaragaza aho Umurenge wa Kibilizi uherereye.]]
'''Umurenge wa Kibilizi''' ni umwe mu mirenge igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]] y’u Rwanda.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
j9bnvw8x760dcnl9k59063yzetezzuy
Umurenge wa Gasaka
0
8171
143702
143541
2026-10-24T16:08:42Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143702
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:NyamagabeDist.png|thumb|356x356px|Ikarita y’Akarere ka Nyamagabe, Umurenge wa Gasaka uherereyemo.]]
[[Dosiye:Hills_of_Nyamagabe_in_Rwanda.jpg|thumb|356x356px|Imisozi yo mu Karere ka Nyamagabe.]]
[[Dosiye:Site touristique ku gasaka ka inarunyonga.jpg|thumb|Ahantu nyaburanga ho mu Murenge wa Gasaka.]]
'''Umurenge wa Gasaka''' ni umwe mu mirenge 17 igize [[Akarere ka Nyamagabe]], mu [[Intara y’Amajyepfo]]. Muri uyu murenge ni ho hari icyicaro cy’Akarere ka Nyamagabe n’igice kinini cy’umujyi wa Nyamagabe.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Akarere ka Nyamagabe kagizwe n’imirenge 17, [[Akagari|utugari]] 92 n’imidugudu 536.<ref>[https://www.nyamagabe.gov.rw/ « Akarere ka Nyamagabe »], urubuga rwemewe rw’Akarere ka Nyamagabe.</ref>
Umurenge wa Gasaka ugizwe n’utugari dutanu:
* Gasaka;
* Gatovu;
* Ngiryi;
* Nyamugari;
* Nyarusange.
Utugari twawo tugabanyijemo imidugudu 27.
== Abaturage ==
Umurenge wa Gasaka wari utuwe n’abaturage 41.522 mu 2012. Mu ibarura rusange ry’abaturage n’imiturire ryo mu 2022, abaturage bari bageze kuri 41.558, barimo [[Umugore|abagore]] 22.069 n’abagabo 19.489.<ref name="abaturage">[https://citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyamagabe/2503__gasaka/ « Gasaka (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', hashingiwe ku mibare y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda.</ref>
Muri abo baturage, 29.582 bari batuye mu bice by’umujyi naho 11.976 bakaba bari batuye mu bice by’icyaro.<ref name="abaturage" />
== Ibikorwa n’ubukungu ==
Abaturage bo mu bice by’icyaro by’Umurenge wa Gasaka bakora cyane cyane ubuhinzi n’ubworozi. Mu bihingwa bihingwa muri ako gace harimo ibigori, ibishyimbo n’ibirayi.
Umurenge kandi urimo udusantere tw’ubucuruzi n’igice cy’umujyi wa Nyamagabe, bikaba bituma ubucuruzi na serivisi na byo bigira uruhare mu bukungu bwawo.
== Isuku, umutekano n’imibereho myiza ==
Mu 2024, Umurenge wa Gasaka wabaye uwa mbere mu mirenge 101 yo mu Ntara y’Amajyepfo mu marushanwa yari agamije guteza imbere isuku, umutekano no kurwanya igwingira mu bana. Umurenge wahembwe imodoka yashyikirijwe ubuyobozi bwawo ku wa 19 Kamena 2024.<ref name="isuku">Marie Claire Joyeuse, [https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-rwanda/article/nyamagabe-umurenge-wa-gasaka-wegukanye-imodoka-y-igihembo-cy-isuku-n-umutekano « Nyamagabe: Umurenge wa Gasaka wegukanye imodoka y’igihembo cy’isuku n’umutekano »], ''Kigali Today'', 21 Kamena 2024.</ref>
Mu bikorwa byatumye umurenge uhabwa icyo gihembo harimo gutunganya ingo, kugira uturima tw’imboga n’ibiti by’imbuto, gusukura udusantere tw’ubucuruzi no kwitabira amarondo. Ibigo by’amashuri n’ibigo by’ubuvuzi na byo byitabiriye ibikorwa byo guhinga imbuto n’ibihumyo hagamijwe kurwanya igwingira mu bana.<ref name="isuku" />
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyamagabe}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyamagabe|Gasaka]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gasaka]]
dqtq5s3i4iih0d4hr2kp6dobcx9625d
143849
143702
2026-10-24T18:20:07Z
Score Beethoven
11559
143849
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gasaka''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 17 igize [[Akarere ka Nyamagabe]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gasaka wari utuwe n'abaturage 41 558. Ibiro by'Akarere ka Nyamagabe biri muri uyu murenge. Mu 2024, Umurenge wa Gasaka wahembwe imodoka kubera isuku n'umutekano.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyamagabe District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyamagabe]]
Umurenge wa Gasaka ni umwe mu mirenge 17 y'Akarere ka Nyamagabe. Ibiro by'Akarere ka Nyamagabe biri mu Murenge wa Gasaka, mu Kagari ka Nyamugari.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyamagabe.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=Akarere ka Nyamagabe |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gasaka wari utuwe n'abaturage 41 522. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 41 558. Abagabo bari 19 489. Abagore bari 22 069.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyamagabe/2503__gasaka/ |title=Gasaka (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Abaturage 29 582 batuye mu mujyi. Abaturage 11 976 batuye mu cyaro.<ref name="citypop" />
== Isuku n'umutekano ==
Mu 2024, Umurenge wa Gasaka warushije indi mirenge mu bikorwa by'isuku n'umutekano. Wahembwe imodoka. Iyo modoka yashyikirijwe ubuyobozi bw'umurenge ku wa 19 Kamena 2024.<ref name="isuku">{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-rwanda/article/nyamagabe-umurenge-wa-gasaka-wegukanye-imodoka-y-igihembo-cy-isuku-n-umutekano |title=Nyamagabe: Umurenge wa Gasaka wegukanye imodoka y'igihembo cy'isuku n'umutekano |author=Marie Claire Joyeuse |website=Kigali Today |date=2024-06-21 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu bikorwa byatumye umurenge uhabwa icyo gihembo harimo gutunganya ingo, kugira uturima tw’imboga n’ibiti by’imbuto, gusukura udusantere tw’ubucuruzi no kwitabira amarondo. Ibigo by’amashuri n’ibigo by’ubuvuzi byahinze imbuto n’ibihumyo kugira ngo birwanye igwingira mu bana.<ref name="isuku" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gasaka Sector|Amafoto y’Umurenge wa Gasaka]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyamagabe}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyamagabe|Gasaka]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gasaka]]
0v2nrupv1qwxgehiu31wa5sytirrof1
Umurenge wa Mugombwa
0
8194
143754
143524
2026-10-24T16:10:45Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143754
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:GisagaraDist.png|thumb|295x295px|Ikarita y’Akarere ka Gisagara, Umurenge wa Mugombwa uherereyemo.]]
'''Umurenge wa Mugombwa''' ni umwe mu mirenge 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]] y’u Rwanda.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ry’abaturage n’imiturire ryo mu 2012, Umurenge wa Mugombwa wari utuwe n’abaturage 22.712. Mu 2022, abaturage bari bageze kuri 36.469, barimo abagore 19.353 n’abagabo 17.116.<ref name="abaturage">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gisagara/2208__mugombwa/ « Mugombwa (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', hashingiwe ku mibare y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda.</ref>
Ibarura ryo mu 2022 ryagaragaje ko abaturage bose b’Umurenge wa Mugombwa bari batuye mu bice by’icyaro.<ref name="abaturage" />
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gisagara}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gisagara|Mugombwa]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mugombwa]]
b650b7mbhusffx1jj89vtbc1oxu4a49
143890
143754
2026-10-24T18:45:11Z
Score Beethoven
11559
143890
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Mugombwa''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mugombwa wari utuwe n'abaturage 36 469. Abaturage bose batuye mu cyaro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Gisagara District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gisagara]]
Umurenge wa Mugombwa ni umwe mu mirenge 13 y'Akarere ka Gisagara.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gisagara.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=Akarere ka Gisagara |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mugombwa wari utuwe n'abaturage 22 712. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 36 469. Abagabo bari 17 116. Abagore bari 19 353.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gisagara/2208__mugombwa/ |title=Mugombwa (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
* [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Mugombwa]]
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Mugombwa Sector|Amafoto y’Umurenge wa Mugombwa]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gisagara}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gisagara|Mugombwa]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mugombwa]]
1gxrfc4ga2yg77ljwuukrewiwxvr7q9
Umurenge wa Gasange
0
8196
143585
143358
2026-10-24T15:21:34Z
Score Beethoven
11559
143585
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gasange''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Gatsibo]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 4.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gasange wari utuwe n'abaturage 20 725.
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gatsibo District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gatsibo]]
Umurenge wa Gasange ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Gatsibo.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/53__gatsibo/ |title=Gatsibo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.gatsibo.gov.rw/updates/announcements/imirenge-nutugari |title=Imirenge n'utugari |website=gatsibo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Kigabiro
* Kimana
* Teme
* Viro
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gasange wari utuwe n'abaturage 17 783. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 20 725.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gatsibo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gatsibo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gasange]]
aujzgwxp2pomce2h560j1wsg48r6i0q
143703
143585
2026-10-24T16:08:44Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143703
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gasange''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Gatsibo]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 4.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gasange wari utuwe n'abaturage 20 725.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gatsibo District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gatsibo]]
Umurenge wa Gasange ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Gatsibo.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/53__gatsibo/ |title=Gatsibo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.gatsibo.gov.rw/updates/announcements/imirenge-nutugari |title=Imirenge n'utugari |website=gatsibo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Kigabiro
* Kimana
* Teme
* Viro
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gasange wari utuwe n'abaturage 17 783. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 20 725.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gatsibo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gatsibo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gasange]]
dz3hmj1t82j874fncev4dude1fvfkni
Umurenge wa Ndera
0
8197
143771
143354
2026-10-24T16:11:23Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143771
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Ndera''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 6.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Ndera wari utuwe n'abaturage 95 164. Muri uyu murenge hari inzibutso ebyiri za [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gasabo District.png|thumb|left|upright=0.5|Akarere ka Gasabo]]
Umurenge wa Ndera ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Gasabo. Ufite ubuso bwa km² 50,38.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/12__gasabo/ |title=Gasabo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 6:<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gasabo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-23}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Bwiza
* Cyaruzinge
* Kibenga
* Masoro
* Mukuyu
* Rudashya
{{div col end}}
{{clear|left}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Ndera wari utuwe n'abaturage 41 764. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 95 164.<ref name="citypop" />
== Inzibutso za Jenoside ==
[[Dosiye:Ndera Hospital.jpg|thumb|left|upright=0.6|[[Ibitaro bya Ndera]]]]
Mu Murenge wa Ndera hari inzibutso ebyiri za [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]]. Ku rwibutso rwa Petit Séminaire ya Ndera habarurwa abazize Jenoside 8 004. Ku rwibutso rwa Caraes Ndera habarurwa abazize Jenoside 32 030.<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/26503/news/kwibuka/rwanda-medical-supply-honours-genocide-victims |title=Rwanda Medical Supply honours Genocide victims |last=Ufitiwabo |first=Aurore Teta |website=The New Times |date=2025-05-17 |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref>
{{clear|left}}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Ndera Sector|Amafoto y'Umurenge wa Ndera]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gasabo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Ndera]]
7f43b5r9nzpuxj1ozl5idodhz1vfrc9
Umurenge wa Gahunga
0
8199
143701
143335
2026-10-24T16:08:40Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143701
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:BureraDist.png|thumb|Ikarita y'akarere ka Burera ]]
'''Umurenge wa Gahunga''' ni umwe mu mirenge 17 igize [[Akarere ka Burera]], mu [[Intara y’Amajyaruguru]] y’u Rwanda.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Umurenge wa Gahunga ugizwe n’utugari dutanu:<ref>[https://gitlab.com/Bercove/rwanda-locations/-/blob/master/Rwanda_Locations.json « Rwanda Locations »], urutonde rw’inzego z’imitegekere y’u Rwanda, rwasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
* Buramba
* Gisizi
* Kidakama
* Nyangwe
* Rwasa
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ry’abaturage ryo mu 2012, Umurenge wa Gahunga wari utuwe n’abaturage 25.637. Mu ibarura ryo mu 2022, abaturage bariyongereye bagera kuri 28.059, barimo abagore 14.777 n’abagabo 13.282.<ref name="population">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/burera/4405__gahunga/ « Gahunga (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', amakuru akomoka mu Kigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
Muri abo baturage, 22.209 bari batuye mu cyaro, naho 5.850 batuye mu gice cy’umujyi. Abari munsi y’imyaka 15 bari 10.006, abafite hagati y’imyaka 15 na 64 bari 16.635, naho abafite imyaka 65 cyangwa irenga bari 1.418.<ref name="population" />
== Ibikorwa remezo ==
Mu 2012, abaturage 270 bo mu tugari twa Nyangwe na Buramba bakusanyije amafaranga y’u Rwanda miliyoni 160 kugira ngo imidugudu irindwi yo muri ibyo bice igezweho amashanyarazi. Umuyoboro wari uteganyijwe ku burebure bwa kilometero eshanu.<ref>[https://www.newtimes.co.rw/article/66170/National/gahunga-residents-raise-rwf160million-for-power-connection « Gahunga residents raise Rwf160 million for power connection »], ''The New Times'', 13 Mutarama 2012.</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Burera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Burera|Gahunga]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gahunga]]
d8kn4iytfrfmpa0b73bloo8y484f2hi
143848
143701
2026-10-24T18:19:40Z
Score Beethoven
11559
143848
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gahunga''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 17 igize [[Akarere ka Burera]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gahunga wari utuwe n'abaturage 28 059. Mu 2012, imiryango yo mu tugari twa Nyangwe na Buramba yakusanyije amafaranga yo kugeza amashanyarazi mu midugudu yayo.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Burera District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Burera]]
Akarere ka Burera kagizwe n'imirenge 17. Umurenge wa Gahunga ni umwe muri yo.<ref name="akarere">{{Cite web |url=https://www.burera.gov.rw/en/district/district-overview |title=District overview |website=burera.gov.rw |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gahunga wari utuwe n'abaturage 25 637. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 28 059. Abagabo bari 13 282. Abagore bari 14 777.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/burera/4405__gahunga/ |title=Gahunga (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Abaturage 5 850 batuye mu mujyi. Abaturage 22 209 batuye mu cyaro. Abari munsi y'imyaka 15 bari 10 006. Abari hagati y'imyaka 15 na 64 bari 16 635. Abafite imyaka 65 cyangwa irenga bari 1 418.<ref name="citypop" />
== Ibikorwa remezo ==
Mu 2012, imiryango 270 yo mu tugari twa Nyangwe na Buramba yakusanyije miliyoni 160 z'amafaranga y'u Rwanda. Aya mafaranga yari agenewe kugeza amashanyarazi mu midugudu irindwi yo muri utwo tugari. Umuyoboro w'amashanyarazi wari uteganyijwe ku burebure bwa kilometero eshanu.<ref name="nt">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/66170/National/gahunga-residents-raise-rwf160million-for-power-connection |title=Gahunga residents raise Rwf160million for power connection |website=The New Times |date=2012-01-13 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Burera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Burera|Gahunga]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gahunga]]
d9s8uy40nwamdmcx4sb00ya6mclb0qk
Umurenge wa Nyagihanga
0
8244
143634
143522
2026-10-24T15:33:38Z
Score Beethoven
11559
143634
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Nyagihanga''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Gatsibo]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] bw’u [[Rwanda]].
Mu 2022, Umurenge wa Nyagihanga wari utuwe n’abaturage 28 812. Abaturage bose babaga mu cyaro. Muri uyu murenge hari Ishuri ribanza rya Mayange. Mu 2025, hubakwaga ikiraro gifasha abahinzi kugeza umusaruro ku isoko.
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Nyagihanga uri mu Karere ka Gatsibo. Akarere ka Gatsibo gafite imirenge 14.<ref name="citypop-gatsibo">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/53__gatsibo/ |title=Gatsibo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Nyagihanga ugizwe n’[[Akagari|utugari]]. Tumwe muri two ni Kibare, Mayange na Nyamirama.<ref name="iwacu" /><ref name="topafrica" />
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyagihanga wari utuwe n’abaturage 24 159. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, abaturage bari 28 812. Muri bo, abagabo bari 13 858. Abagore bari 14 954. Abana bari munsi y’imyaka 15 bari 10 522. Abaturage bose babaga mu cyaro.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gatsibo/5311__nyagihanga/ |title=Nyagihanga (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Gatsibo.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Gatsibo |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubukungu n’ibikorwa remezo ==
Abahinzi bo mu Murenge wa Nyagihanga bagiraga ikibazo cyo kugeza umusaruro ku isoko. Mu gihe cy’imvura, umugezi wuzuraga. Amazi yangizaga imyaka. Mu 2025, hubakwaga [[ikiraro]] kuri uwo mugezi. Abaturage bagize uruhare mu kucyubaka. Ikiraro kizafasha abaturage bo mu tugari twa Kibare, Nyamirama na Mayange.<ref name="iwacu">{{Cite web |url=https://iwacupress.com/nyagihanga-sector-a-bridge-of-hope-unity-and-progress |title=Nyagihanga Sector: A Bridge of Hope, Unity, and Progress |author=Iradukunda Damascene |website=Iwacupress |date=2025-07-12 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Uburezi ==
Ishuri ribanza rya Mayange riri mu Kagari ka Mayange. Mu 2018 no mu 2019, umuryango Food for the Hungry (FH Rwanda) wubakiye iri shuri ibyumba by’amashuri umunani. Uyu mushinga wari ufite agaciro ka miliyoni 70 z’amafaranga y’u Rwanda. Mu 2019, iri shuri ryari rifite abanyeshuri barenga 700.<ref name="topafrica">{{Cite web |url=http://www.topafricanews.com/2019/05/02/gatsibo-fh-rwanda-inaugurate-mayange-primary-school/ |title=Gatsibo, FH Rwanda inaugurate Mayange Primary School |website=Top Africa News |date=2019-05-02 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gatsibo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gatsibo|Nyagihanga]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyagihanga]]
c5ebf2pmwgzykvwvk4nl4g2dl880msc
143781
143634
2026-10-24T16:11:45Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143781
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Nyagihanga''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Gatsibo]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] bw’u [[Rwanda]].
Mu 2022, Umurenge wa Nyagihanga wari utuwe n’abaturage 28 812. Abaturage bose babaga mu cyaro. Muri uyu murenge hari Ishuri ribanza rya Mayange. Mu 2025, hubakwaga ikiraro gifasha abahinzi kugeza umusaruro ku isoko.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Nyagihanga uri mu Karere ka Gatsibo. Akarere ka Gatsibo gafite imirenge 14.<ref name="citypop-gatsibo">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/53__gatsibo/ |title=Gatsibo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Nyagihanga ugizwe n’[[Akagari|utugari]]. Tumwe muri two ni Kibare, Mayange na Nyamirama.<ref name="iwacu" /><ref name="topafrica" />
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyagihanga wari utuwe n’abaturage 24 159. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, abaturage bari 28 812. Muri bo, abagabo bari 13 858. Abagore bari 14 954. Abana bari munsi y’imyaka 15 bari 10 522. Abaturage bose babaga mu cyaro.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gatsibo/5311__nyagihanga/ |title=Nyagihanga (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Gatsibo.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Gatsibo |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubukungu n’ibikorwa remezo ==
Abahinzi bo mu Murenge wa Nyagihanga bagiraga ikibazo cyo kugeza umusaruro ku isoko. Mu gihe cy’imvura, umugezi wuzuraga. Amazi yangizaga imyaka. Mu 2025, hubakwaga [[ikiraro]] kuri uwo mugezi. Abaturage bagize uruhare mu kucyubaka. Ikiraro kizafasha abaturage bo mu tugari twa Kibare, Nyamirama na Mayange.<ref name="iwacu">{{Cite web |url=https://iwacupress.com/nyagihanga-sector-a-bridge-of-hope-unity-and-progress |title=Nyagihanga Sector: A Bridge of Hope, Unity, and Progress |author=Iradukunda Damascene |website=Iwacupress |date=2025-07-12 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Uburezi ==
Ishuri ribanza rya Mayange riri mu Kagari ka Mayange. Mu 2018 no mu 2019, umuryango Food for the Hungry (FH Rwanda) wubakiye iri shuri ibyumba by’amashuri umunani. Uyu mushinga wari ufite agaciro ka miliyoni 70 z’amafaranga y’u Rwanda. Mu 2019, iri shuri ryari rifite abanyeshuri barenga 700.<ref name="topafrica">{{Cite web |url=http://www.topafricanews.com/2019/05/02/gatsibo-fh-rwanda-inaugurate-mayange-primary-school/ |title=Gatsibo, FH Rwanda inaugurate Mayange Primary School |website=Top Africa News |date=2019-05-02 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gatsibo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gatsibo|Nyagihanga]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyagihanga]]
muu3b8jhooywd6pjktd8psjb8efub5g
Umurenge wa Shyogwe
0
8248
143893
143534
2026-10-24T18:45:40Z
Score Beethoven
11559
143893
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Shyogwe''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Muhanga]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Shyogwe wari utuwe n'abaturage 50 966. Abaturage benshi b'uyu murenge batuye mu mujyi.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Muhanga District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Muhanga]]
Umurenge wa Shyogwe ni umwe mu mirenge 12 y'Akarere ka Muhanga.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.muhanga.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=Akarere ka Muhanga |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Shyogwe wari utuwe n'abaturage 44 771. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 50 966. Abagabo bari 27 407. Abagore bari 23 559.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/muhanga/2712__shyogwe/ |title=Shyogwe (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Abaturage 33 573 batuye mu mujyi. Abaturage 17 393 batuye mu cyaro.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Muhanga}}
[[Ikiciro:Akarere ka Muhanga|Shyogwe]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Shyogwe]]
8l5cpsglts6qw12a40888lo0vxb2si2
Akarere ka Rulindo
0
8265
143683
143271
2026-10-24T16:07:58Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143683
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Rulindo''' ni kamwe mu turere dutanu tugize [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y'Amajyaruguru]] mu [[Rwanda]]. Gafite ubuso bwa 567 km² n'abaturage 360 144. Kagizwe n'imirenge 17.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
[[File:IKIRENGE cultural monument.jpg|thumb|left|upright|Ishusho ya Ruganzu II Ndoli mu Karere ka Rulindo]]
Akarere ka Rulindo gahana imbibi n'uturere twa [[Akarere ka Nyarugenge|Nyarugenge]] na [[Akarere ka Gasabo|Gasabo]] two mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]]. Gahana kandi imbibi n'[[Akarere ka Kamonyi]] ko mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]]. Mu Ntara y'Amajyaruguru, gahana imbibi n'uturere twa [[Akarere ka Gakenke|Gakenke]] na [[Akarere ka Burera|Burera]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.rulindo.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=rulindo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 17, [[akagari|utugari]] 71 n'[[imidugudu]] 494. Gafite ubuso bwa 567 km². Gatuwe n'abaturage 360 144. Abagore ni 188 295, abagabo ni 171 849. Ubucucike ni abaturage 635 kuri km².<ref name="menya"/>
== Imirenge ==
Akarere ka Rulindo kagizwe n'imirenge 17:<ref name="menya"/>
{{div col|colwidth=15em}}
# Base
# Burega
# [[Umurenge wa Bushoki|Bushoki]]
# Buyoga
# Cyinzuzi
# Cyungo
# Kinihira
# Kisaro
# Masoro
# Mbogo
# [[Umurenge wa Murambi|Murambi]]
# Ngoma
# Ntarabana
# Rukozo
# Rusiga
# Shyorongi
# Tumba
{{div col end}}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Rulindo District|Amafoto y'Akarere ka Rulindo]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rulindo}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Rulindo]]
[[Ikiciro:Akarere ka Rulindo| ]]
hs40pmh595uxy3y4uukzdo3cp25djs0
Umurenge wa Bigogwe
0
8290
143687
143407
2026-10-24T16:08:10Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143687
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:NyabihuDist.png|thumb|Umurenge wa Bigogwe uri mu akarere ka Nyabihu]]
[[Dosiye:Urutare_rutangaje_ibere_rya_bigogwe.jpg|thumb|Urutare rutangaje ibere rya bigogwe]]
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-Adeline07-Bigogwe.wav|thumb|Sound of Bigogwe]]
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
utugri twa bigogwe
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyabihu}}
bm4txmlc9td4nh3f3symztq46nzizdf
143824
143687
2026-10-24T17:01:32Z
Score Beethoven
11559
143824
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Bigogwe''' ni umurenge wo mu [[Akarere ka Nyabihu|Karere ka Nyabihu]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]] y'u [[Rwanda]]. Uri mu misozi y'amajyaruguru y'uburengerazuba bw'u Rwanda. Bigogwe izwiho ubworozi bw'[[inka]].
Muri 2022, Umurenge wa Bigogwe wari utuwe n'abaturage 34 439. Kuva muri 2021, umushinga [[Ibere rya Bigogwe]] wakuruye ba mukerarugendo baza gusura inka.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amateka ==
[[File:Ibere rya bigogwe.jpg|thumb|left|Ibere rya Bigogwe]]
Abagogwe ni itsinda ry'[[Abatutsi]] bo mu majyaruguru y'uburengerazuba bw'u Rwanda. Hagati ya Mutarama na Werurwe 1991, Abagogwe benshi barishwe. Human Rights Watch yavuze ko abasivili barenga 300 bishwe. Ubu bwicanyi bwitwa [[Ubwicanyi bwa Bagogwe]].<ref name="hrw">{{Cite web |url=https://www.hrw.org/reports/1992/WR92/AFW-07.htm |title=Rwanda: Human Rights Developments |work=World Report 1992 |publisher=Human Rights Watch |year=1992 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Abatutsi bo muri Bigogwe batotejwe kuva muri 1990.<ref name="nt2026">{{Cite web |url=https://allafrica.com/stories/202604090116.html |title='Killed Twice' – a Bigogwe Survivor's Story of Loss and Resilience |author=Alice Umutesi |website=The New Times (AllAfrica) |date=2026-04-09 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> I Bigogwe hari ikigo cya gisirikare. [[Interahamwe]] zahawe imyitozo ya mbere muri icyo kigo.<ref name="nt2012">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/71226/National/in-bigogwe-killings-began-much-earlier |title=In Bigogwe, killings began much earlier |website=The New Times |date=2012-04-13 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Muri [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]], hafi y'abagabo bose n'urubyiruko rw'Abatutsi bo muri Bigogwe barishwe.<ref name="nt2012" />
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Bigogwe wari utuwe n'abaturage 31 657. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 34 439. Muri bo, abagabo bari 16 385, abagore bari 18 054. Abaturage 25 398 bari batuye mu gace k'umujyi. Abandi 9 041 bari batuye mu cyaro.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyabihu/3401__bigogwe/ |title=Bigogwe (Sector, Rwanda) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubukungu ==
Bigogwe ifite inzuri nini. Ubworozi bw'inka ni bwo buranga uyu murenge. Bimwe muri izo nzuri biri mu [[Akagari ka Arusha|Kagari ka Arusha]].<ref name="kt2023">{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/ubukerarugendo/ahantu/article/minisitiri-mbabazi-yagaragaye-yambaye-rumbiya-amafoto |title=Minisitiri Mbabazi yagaragaye yambaye ‘rumbiya’ (Amafoto) |author=Ishimwe Rugira Gisele |website=Kigali Today |date=2023-01-22 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
[[Ibere rya Bigogwe]] ni umushinga w'[[ubukerarugendo]]. Witiriwe umusozi usa n'ibere. Watangijwe na Ngabo Alexis Karegeya muri Gicurasi 2021.<ref name="mkur">{{Cite web |url=https://magazine.mkur.ac.rw/ibere-rya-bigogwe-where-cows-culture-and-community-meet/ |title=Ibere rya Bigogwe: where cows, culture and community meet |website=MKUR Magazine |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Abashyitsi bakama inka. Banywa [[amata]] mashya. Banazamuka imisozi.<ref name="le360">{{Cite web |url=https://afrique.le360.ma/societe/rwanda-de-symbole-royal-a-atout-touristique-a-bigogwe-la-vache-retrouve-ses-lettres-de-noblesse_XBENKRTGEFEYDOI42QARREMRGA/ |title=Rwanda. De symbole royal à atout touristique: à Bigogwe, la vache retrouve ses lettres de noblesse |author=Fraterne Ndacyayisenga |website=Le360 Afrique |date=2026-07-25 |language=fr |access-date=2026-10-24}}</ref> Muri 2024, inka z'Inyambo zagaruwe i Bigogwe. Zari zimaze imyaka igera kuri 50 zitahaba.<ref name="mkur" />
== Ibikorwa remezo ==
Muri 2014, amazi yabaga make mu gihe cy'impeshyi. Abaturage bamwe bakoraga urugendo rugera kuri km 4 bajya kuvoma. Umuhanda Shaba–Vuga–Kabatwa wari umaze kubakwa. Uhuza ako gace n'umuhanda wa kaburimbo.<ref name="kt2014">{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/ubukungu/iterambere/article/bigogwe-ibibazo-by-amazi-umuriro-n-imihanda-biri-mu-duce-twegereye-ibirunga |title=Bigogwe: Ibibazo by’amazi, umuriro n’imihanda biri mu duce twegereye ibirunga birimo gushakirwa umuti |author=Safari Viateur |website=Kigali Today |date=2014-07-03 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Ibere rya Bigogwe]]
* [[Urutare rwa Bigogwe]]
* [[Ubwicanyi bwa Bagogwe]]
* [[Ikigo nderabuzima cya Bigogwe]]
* [[Akagari ka Arusha]]
=== Ihuza ryo hanze ===
* [[commons:Category:Bigogwe Sector|Amafoto y'Umurenge wa Bigogwe]] kuri Wikimedia Commons
* Uko izina Bigogwe rivugwa: [[File:LL-Q33573 (kin)-Adeline07-Bigogwe.wav]]
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyabihu}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyabihu]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
0azqmpf7yw5u58l8jdrwtplaqv39pje
Umurenge wa Bushoki
0
8298
143692
143463
2026-10-24T16:08:23Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143692
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:RulindoDist.png|thumb|Umurenge wa Bushoki uherereye mu Karere ka Rulindo ]]
Umurenge was bushoki uherereye my [[Akarere ka Rulindo|karere ka rulindo]]
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiyoboro ==
* [https://web.archive.org/web/20230215193230/https://www.rulindo.gov.rw/about/menya-akarere Menya Rulindo]
* [https://www.geonames.org/11186739/bushoki.html GeoNames]
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rulindo}}
[[Category:Akarere ka Rulindo]]
[[Category:Imirenge y’u Rwanda]]
8obyd6hlmxeu49eprxs8lipp54hg10b
143883
143692
2026-10-24T18:44:35Z
Score Beethoven
11559
143883
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Bushoki''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 17 igize [[Akarere ka Rulindo]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y’Amajyaruguru]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Bushoki wari utuwe n'abaturage 23 570. Ugizwe n'utugari 5.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Rulindo District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rulindo]]
Akarere ka Rulindo kagizwe n'imirenge 17, utugari 71 n'imidugudu 494. Umurenge wa Bushoki ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 5:<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.rulindo.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=Akarere ka Rulindo |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Gasiza
* Giko
* Kayenzi
* Mukoto
* Nyirangarama
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Bushoki wari utuwe n'abaturage 19 970. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 23 570. Abagabo bari 11 102. Abagore bari 12 468. Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rulindo/4103__bushoki/ |title=Bushoki (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Bushoki Sector|Amafoto y’Umurenge wa Bushoki]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rulindo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rulindo|Bushoki]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Bushoki]]
9v6822ica8ymxtxzvt9cwxf9wiswqir
Umurenge wa Kamegeri
0
8302
143568
143554
2026-10-24T14:42:06Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Kamegeli]] to [[Umurenge wa Kamegeri]]
143554
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:RW_Nyamagabe_(Gikongoro)_(2).jpg|thumb|Agace ko mu Karere ka Nyamagabe, mu Ntara y’Amajyepfo.]]
[[Dosiye:NyamagabeDist.png|thumb|Ikarita y’Akarere ka Nyamagabe, Umurenge wa Kamegeri uherereyemo.]]
[[Dosiye:Kitabi_-_Nyaruguru_hills.jpg|thumb|Imisozi n’imyaka y’icyayi mu gace ka Kitabi, mu Karere ka Nyamagabe.]]
'''Umurenge wa Kamegeri''' ni umwe mu mirenge 17 igize [[Akarere ka Nyamagabe]], mu [[Intara y’Amajyepfo]] y’u Rwanda. Ni umurenge w’icyaro.
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Urubuga rwemewe rw’Akarere ka Nyamagabe rushyira Kamegeri ku rutonde rw’imirenge 17 igize ako karere.<ref>[https://www.nyamagabe.gov.rw/ « Akarere ka Nyamagabe »], urubuga rwemewe rw’Akarere ka Nyamagabe.</ref>
Umurenge wa Kamegeri ugizwe n’utugari dutanu:
* Bwama;
* Kamegeri;
* Kizi;
* Nyarusiza;
* Rususa.
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ry’abaturage n’imiturire ryo mu 2012, Umurenge wa Kamegeri wari utuwe n’abaturage 13.579. Mu 2022, abaturage bari bageze kuri 14.400, barimo abagore 7.618 n’abagabo 6.782.<ref name="abaturage">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyamagabe/2506__kamegeri/ « Kamegeri (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', hashingiwe ku mibare y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda.</ref>
Ibarura ryo mu 2022 ryagaragaje ko abaturage bose b’umurenge bari batuye mu bice by’icyaro.<ref name="abaturage" />
== Ibikorwa n’ubukungu ==
Ubuhinzi n’ubworozi biri mu bikorwa by’ingenzi by’abaturage bo mu Murenge wa Kamegeri. Amashyamba na yo agira uruhare mu bukungu bw’ako gace, ariko abaturage bagashishikarizwa kuyabungabunga no gutera ibiti.
== Imibereho y’abaturage ==
Ku wa 13 Gicurasi 2025, ubuyobozi bw’Intara y’Amajyepfo n’ubw’Akarere ka Nyamagabe bwagiranye inteko n’abaturage mu Kagari ka Bwama. Muri iyo nama, abaturage bashishikarijwe gukorera hamwe, kwizigamira, kujyana abana ku ishuri no kwitabira gahunda z’ubwisungane mu kwivuza.<ref>[https://www.nyamagabe.gov.rw/default-title-9/kamegeri-guverineri-kayitesi-yasabye-abaturage-gukorera-hamwe « Kamegeri: Guverineri Kayitesi yasabye abaturage gukorera hamwe »], Akarere ka Nyamagabe, 13 Gicurasi 2025.</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyamagabe}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyamagabe|Kamegeri]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kamegeri]]
3nmoeqjyzd0kx879hcdudpdqxrazgy1
143723
143568
2026-10-24T16:09:30Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143723
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:RW_Nyamagabe_(Gikongoro)_(2).jpg|thumb|Agace ko mu Karere ka Nyamagabe, mu Ntara y’Amajyepfo.]]
[[Dosiye:NyamagabeDist.png|thumb|Ikarita y’Akarere ka Nyamagabe, Umurenge wa Kamegeri uherereyemo.]]
[[Dosiye:Kitabi_-_Nyaruguru_hills.jpg|thumb|Imisozi n’imyaka y’icyayi mu gace ka Kitabi, mu Karere ka Nyamagabe.]]
'''Umurenge wa Kamegeri''' ni umwe mu mirenge 17 igize [[Akarere ka Nyamagabe]], mu [[Intara y’Amajyepfo]] y’u Rwanda. Ni umurenge w’icyaro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Urubuga rwemewe rw’Akarere ka Nyamagabe rushyira Kamegeri ku rutonde rw’imirenge 17 igize ako karere.<ref>[https://www.nyamagabe.gov.rw/ « Akarere ka Nyamagabe »], urubuga rwemewe rw’Akarere ka Nyamagabe.</ref>
Umurenge wa Kamegeri ugizwe n’utugari dutanu:
* Bwama;
* Kamegeri;
* Kizi;
* Nyarusiza;
* Rususa.
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ry’abaturage n’imiturire ryo mu 2012, Umurenge wa Kamegeri wari utuwe n’abaturage 13.579. Mu 2022, abaturage bari bageze kuri 14.400, barimo abagore 7.618 n’abagabo 6.782.<ref name="abaturage">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyamagabe/2506__kamegeri/ « Kamegeri (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', hashingiwe ku mibare y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda.</ref>
Ibarura ryo mu 2022 ryagaragaje ko abaturage bose b’umurenge bari batuye mu bice by’icyaro.<ref name="abaturage" />
== Ibikorwa n’ubukungu ==
Ubuhinzi n’ubworozi biri mu bikorwa by’ingenzi by’abaturage bo mu Murenge wa Kamegeri. Amashyamba na yo agira uruhare mu bukungu bw’ako gace, ariko abaturage bagashishikarizwa kuyabungabunga no gutera ibiti.
== Imibereho y’abaturage ==
Ku wa 13 Gicurasi 2025, ubuyobozi bw’Intara y’Amajyepfo n’ubw’Akarere ka Nyamagabe bwagiranye inteko n’abaturage mu Kagari ka Bwama. Muri iyo nama, abaturage bashishikarijwe gukorera hamwe, kwizigamira, kujyana abana ku ishuri no kwitabira gahunda z’ubwisungane mu kwivuza.<ref>[https://www.nyamagabe.gov.rw/default-title-9/kamegeri-guverineri-kayitesi-yasabye-abaturage-gukorera-hamwe « Kamegeri: Guverineri Kayitesi yasabye abaturage gukorera hamwe »], Akarere ka Nyamagabe, 13 Gicurasi 2025.</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyamagabe}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyamagabe|Kamegeri]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kamegeri]]
56lljjr9dnbknj5m6vtwlswjzhsb7n0
143887
143723
2026-10-24T18:44:58Z
Score Beethoven
11559
143887
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kamegeri''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 17 igize [[Akarere ka Nyamagabe]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kamegeri wari utuwe n'abaturage 14 400. Abaturage bose batuye mu cyaro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyamagabe District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyamagabe]]
Umurenge wa Kamegeri ni umwe mu mirenge 17 y'Akarere ka Nyamagabe.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyamagabe.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=Akarere ka Nyamagabe |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kamegeri wari utuwe n'abaturage 13 579. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 14 400. Abagabo bari 6 782. Abagore bari 7 618.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyamagabe/2506__kamegeri/ |title=Kamegeri (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyamagabe}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyamagabe|Kamegeri]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kamegeri]]
9r28lrytceutp43emay4oosgnodc5h0
Umurenge wa Kigoma (Huye)
0
8312
143570
143555
2026-10-24T14:42:06Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Kigoma]] to [[Umurenge wa Kigoma (Huye)]]
143555
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:Panorama_of_Valley_View_-_Huye-Butare_-_Southern_Rwanda.jpg|thumb|229x229px|Agace ko mu Karere ka Huye, mu Ntara y’Amajyepfo.]]
'''Umurenge wa Kigoma''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]]. Icyicaro cyawo giherereye mu Kagari ka Musebeya.
== Ubuyobozi ==
Urubuga rwemewe rw’Akarere ka Huye rushyira Kigoma ku rutonde rw’imirenge 14 igize ako karere.<ref name="Huye">[https://web.archive.org/web/20230803202107/https://www.huye.gov.rw/menya-akarere « Menya Akarere ka Huye »], urubuga rwemewe rw’Akarere ka Huye.</ref>
Umurenge wa Kigoma ugizwe n’utugari umunani:
* Gishihe;
* Kabatwa;
* Kabuga;
* Karambi;
* Musebeya;
* Nyabisindu;
* Rugarama;
* Shanga.<ref name="Huye" />
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ry’abaturage n’imiturire ryo mu 2022, Umurenge wa Kigoma wari utuwe n’abaturage 25.455, bavuye ku 24.786 bari bahabaruwe mu 2012. Umurenge ufite ubuso bwa kilometero kare 51,09.<ref>[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ « Rwanda: Administrative Division in Sectors »], ''City Population'', hashingiwe ku mibare y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda.</ref>
== Imikino ==
Mu 2023, ikipe y’abakobwa y’Umurenge wa Kigoma yegukanye igikombe cy’Intara y’Amajyepfo mu marushanwa ya Umurenge Kagame Cup, nyuma yo gutsinda ikipe y’Umurenge wa Mukindo wo mu Karere ka Gisagara.<ref>[https://www.huye.gov.rw/default-title-9/umurenge-wa-kigoma-watwaye-igikombe-mu-ntara-yamajyepfo-cyirushanwa-umurenge-kagame-cup « Umurenge wa Kigoma watwaye igikombe mu Ntara y’Amajyepfo cy’irushanwa “Umurenge Kagame Cup” »], Akarere ka Huye, 13 Gicurasi 2023.</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Huye}}
[[Ikiciro:Akarere ka Huye|Kigoma]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kigoma]]
29vmhf7d6wb08kqdmdvf5owrupeebv4
143736
143570
2026-10-24T16:10:02Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143736
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:Panorama_of_Valley_View_-_Huye-Butare_-_Southern_Rwanda.jpg|thumb|229x229px|Agace ko mu Karere ka Huye, mu Ntara y’Amajyepfo.]]
'''Umurenge wa Kigoma''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]]. Icyicaro cyawo giherereye mu Kagari ka Musebeya.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuyobozi ==
Urubuga rwemewe rw’Akarere ka Huye rushyira Kigoma ku rutonde rw’imirenge 14 igize ako karere.<ref name="Huye">[https://web.archive.org/web/20230803202107/https://www.huye.gov.rw/menya-akarere « Menya Akarere ka Huye »], urubuga rwemewe rw’Akarere ka Huye.</ref>
Umurenge wa Kigoma ugizwe n’utugari umunani:
* Gishihe;
* Kabatwa;
* Kabuga;
* Karambi;
* Musebeya;
* Nyabisindu;
* Rugarama;
* Shanga.<ref name="Huye" />
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ry’abaturage n’imiturire ryo mu 2022, Umurenge wa Kigoma wari utuwe n’abaturage 25.455, bavuye ku 24.786 bari bahabaruwe mu 2012. Umurenge ufite ubuso bwa kilometero kare 51,09.<ref>[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ « Rwanda: Administrative Division in Sectors »], ''City Population'', hashingiwe ku mibare y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda.</ref>
== Imikino ==
Mu 2023, ikipe y’abakobwa y’Umurenge wa Kigoma yegukanye igikombe cy’Intara y’Amajyepfo mu marushanwa ya Umurenge Kagame Cup, nyuma yo gutsinda ikipe y’Umurenge wa Mukindo wo mu Karere ka Gisagara.<ref>[https://www.huye.gov.rw/default-title-9/umurenge-wa-kigoma-watwaye-igikombe-mu-ntara-yamajyepfo-cyirushanwa-umurenge-kagame-cup « Umurenge wa Kigoma watwaye igikombe mu Ntara y’Amajyepfo cy’irushanwa “Umurenge Kagame Cup” »], Akarere ka Huye, 13 Gicurasi 2023.</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Huye}}
[[Ikiciro:Akarere ka Huye|Kigoma]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kigoma]]
gnkbaywe1g87qr1co5rm2npsjk96hio
143892
143736
2026-10-24T18:45:22Z
Score Beethoven
11559
143892
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kigoma''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kigoma wari utuwe n'abaturage 25 455. Ugizwe n'utugari 8. Abaturage bose batuye mu cyaro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Huye District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Huye]]
Umurenge wa Kigoma ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Huye. Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 8:<ref name="huye">{{Cite web |url=https://www.huye.gov.rw/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=Akarere ka Huye |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20230803202107/https://www.huye.gov.rw/menya-akarere |archive-date=2023-08-03 |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Gishihe
* Kabatwa
* Kabuga
* Karambi
* Musebeya
* Nyabisindu
* Rugarama
* Shanga
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kigoma wari utuwe n'abaturage 24 786. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 25 455. Abagabo bari 12 050. Abagore bari 13 405.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/huye/2404__kigoma/ |title=Kigoma (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Huye}}
[[Ikiciro:Akarere ka Huye|Kigoma]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kigoma]]
s9vw9zndu73smg1wckkj1fcnq7evk4z
Umurenge wa Nemba
0
8321
143772
143519
2026-10-24T16:11:26Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143772
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:GakenkeDist.png|thumb|Ikarita y’Akarere ka Gakenke, Umurenge wa Nemba uherereyemo.|280x280px]]
[[Dosiye:Farmers_to_the_market,Gakenke,_Rwanda.jpg|thumb|Abahinzi bajya ku isoko mu Karere ka Gakenke.]]
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-Anne Peline-Nemba.wav|thumb|Izina « Nemba » rivugwa mu Kinyarwanda.]]
'''Umurenge wa Nemba''' ni umwe mu mirenge 19 igize [[Akarere ka Gakenke]], mu [[Intara y’Amajyaruguru]] y’u Rwanda.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Umurenge wa Nemba ugizwe n’utugari tune:
* Buranga
* Gahinga
* Gisozi
* Mucaca
Akarere ka Gakenke muri rusange kagizwe n’imirenge 19, utugari 97 n’imidugudu 617.<ref>[https://www.gakenke.gov.rw/en/translate-to-english-akarere/about-district « About District »], Akarere ka Gakenke, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ry’abaturage ryo mu 2012, Umurenge wa Nemba wari utuwe n’abaturage 15.643. Mu ibarura ryo mu 2022, abaturage bariyongereye bagera kuri 16.854.<ref>[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/42__gakenke/ « Gakenke District: subdivision »], ''City Population'', amakuru akomoka mu Kigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Ibikorwa remezo ==
Ibitaro by’Akarere bya Nemba biherereye mu Kagari ka Mucaca. Ni bimwe mu bitaro bitatu by’uturere bikorera mu Karere ka Gakenke, hamwe n’Ibitaro bya Gatonde n’Ibitaro bya Ruli.<ref>[https://www.moh.gov.rw/affiliates-teaching-hospitals/hospitals « Public Hospitals in Rwanda »], Minisiteri y’Ubuzima y’u Rwanda, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref> Bitanga serivisi zirimo ubutabazi bwihutirwa, kubaga, kuvura abana, kubyaza, ubuvuzi bw’amenyo, ubuvuzi bw’amaso na serivisi za laboratwari.<ref>[https://www.nembahospital.rw/1/services/clinical-services « Clinical services »], Ibitaro bya Nemba, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
Umuhanda ureshya na kilometero 2,15 uhuza isantere ya Gakenke n’ikibuga cy’umupira cya Nemba. Igice cyawo gikomeza kigana ku Bitaro bya Nemba, Paruwasi ya Nemba n’ibigo by’amashuri byo muri uwo murenge.<ref>[https://www.gakenke.gov.rw/soma-ibindi/gakenke-abaturage-barishimira-ikorwa-ryumuhanda-gakenke-centre-nemba « Gakenke: Abaturage barishimira ikorwa ry’umuhanda Gakenke Centre–Nemba »], Akarere ka Gakenke, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gakenke}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gakenke|Nemba]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nemba]]
rs1kihxfm27idbnj9m4ufgkiloxtqvw
143885
143772
2026-10-24T18:44:47Z
Score Beethoven
11559
143885
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nemba''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 19 igize [[Akarere ka Gakenke]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y’Amajyaruguru]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nemba wari utuwe n'abaturage 16 854. Ugizwe n'utugari 4. Ibitaro bya Nemba biherereye muri uyu murenge.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gakenke District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gakenke]]
Akarere ka Gakenke kagizwe n'imirenge 19, utugari 97 n'imidugudu 617.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gakenke.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=Akarere ka Gakenke |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Nemba ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="mindat">{{Cite web |url=https://www.mindat.org/feature-11186763.html |title=Nemba, Gakenke District, Northern Province, Rwanda |website=Mindat |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Buranga
* Gahinga
* Gisozi
* Mucaca
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nemba wari utuwe n'abaturage 15 643. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 16 854. Abagabo bari 7 851. Abagore bari 9 003.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gakenke/4216__nemba/ |title=Nemba (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Abaturage 2 588 batuye mu mujyi. Abaturage 14 266 batuye mu cyaro.<ref name="citypop"/>
== Ibikorwa remezo ==
[[Ibitaro bya Nemba]] biherereye mu Kagari ka Mucaca. Ni bimwe mu bitaro bitatu by’akarere biri mu Karere ka Gakenke. Ibindi ni Ibitaro bya Gatonde n’Ibitaro bya Ruli.<ref>{{Cite web |url=https://www.moh.gov.rw/affiliates-teaching-hospitals/hospitals |title=Hospitals |website=Minisiteri y’Ubuzima |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ibitaro bya Nemba bitanga serivisi zirimo ubutabazi bwihutirwa, kubaga, kuvura abana no kubyaza.<ref>{{Cite web |url=https://www.nembahospital.rw/1/services/clinical-services |title=Clinical services |website=Ibitaro bya Nemba |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gakenke}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gakenke|Nemba]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nemba]]
4x1hw5xczlmfv49y87snwv3zsuqklym
Umurenge wa Nyarugunga
0
8324
143793
143533
2026-10-24T16:12:11Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143793
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:KicukiroDist.png|thumb|Umurenge wa Nyarugunga uherereye mu Karere ka Kicukiro mu mujyi wa Kigali]]
[[Akagari ka Kamashashi]]
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
[[Akagari ka Nonko]]
[[Akagari ka Rwimbogo]]
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kicukiro}}
scu9xf4bvjkpj42o9itqnurni5kccoa
143859
143793
2026-10-24T18:29:06Z
Score Beethoven
11559
143859
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyarugunga''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Kicukiro]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyarugunga wari utuwe n'abaturage 49 247. Ugizwe n'utugari 3.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Kicukiro District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Kicukiro]]
Umurenge wa Nyarugunga ni umwe mu mirenge 10 y'Akarere ka Kicukiro.<ref name="kicukiro">{{Cite web |url=https://www.kicukiro.gov.rw/akarere/menya-akarere-1 |title=Abanyamabanga Nshingwabikorwa b'Imirenge |website=kicukiro.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 15,28.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kicukiro/1310__nyarugunga/ |title=Nyarugunga (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 3:<ref name="kicukiro" />
{{div col|colwidth=15em}}
* Kamashashi
* Nonko
* Rwimbogo
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyarugunga wari utuwe n'abaturage 40 057. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 49 247. Abagabo bari 24 018. Abagore bari 25 229. Abaturage bose batuye mu mujyi.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Nyarugunga Sector|Amafoto y’Umurenge wa Nyarugunga]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kicukiro}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kicukiro|Nyarugunga]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyarugunga]]
l9mth7hzhcl5mor94zn09y3oqy04002
Akarere ka Kamonyi
0
8337
143665
143253
2026-10-24T16:07:07Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143665
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Kamonyi''' ni kamwe mu turere umunani tugize [[Intara y'amajyepfo|Intara y'Amajyepfo]] mu [[Rwanda]]. Gafite ubuso bwa 655,5 km² n'abaturage 450 849. Kagizwe n'imirenge 12.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
Akarere ka Kamonyi gahana imbibi n'uturere dutanu: [[Akarere ka Muhanga|Muhanga]], [[Akarere ka Ruhango|Ruhango]], [[Akarere ka Nyarugenge|Nyarugenge]], [[Akarere ka Gakenke|Gakenke]] na [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.kamonyi.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=kamonyi.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 12, [[akagari|utugari]] 59 n'[[imidugudu]] 317. Gafite ubuso bwa 655,5 km² n'abaturage 450 849. Ubucucike ni abaturage 688 kuri km². Ibiro by'akarere biri mu Murenge wa Gacurabwenge, mu Kagari ka Gihinga, mu Mudugudu wa Ryabitana.<ref name="menya"/>
== Imirenge ==
Akarere ka Kamonyi kagizwe n'imirenge 12:<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/28__kamonyi/ |title=Kamonyi (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
# Gacurabwenge
# Karama
# [[Umurenge wa Kayenzi|Kayenzi]]
# Kayumbu
# Mugina
# Musambira
# Ngamba
# Nyamiyaga
# Nyarubaka
# Rugarika
# Rukoma
# Runda
{{div col end}}
== Amateka n'ubukerarugendo ==
[[File:IBITARE BYA MASHYIGA 2.jpg|thumb|left|Ibitare bya Mashyiga mu Karere ka Kamonyi]]
Akarere ka Kamonyi gafite ahantu nyaburanga hatandukanye. Ijuru rya Kamonyi riri mu Murenge wa Gacurabwenge. Aho ni ho Umwami [[Yuhi III Mazimpaka|Yuhi Mazimpaka]] yari atuye. Umuhungu we [[Cyilima II Rujugira|Cyirima Rujugira]] yatuye ku musozi wa Gaseke, mu Murenge wa Kayenzi. I Muganza, mu Murenge wa Karama, hari ishyamba ryashyingurwagamo abami.<ref name="menya"/>
== Ubukungu ==
Akarere ka Kamonyi keramo imyumbati. Ubutaka bwahujwe ku buso bwa hegitari 2 800 bwo guhinga imyumbati.<ref name="menya"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kamonyi District|Amafoto y'Akarere ka Kamonyi]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kamonyi}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Kamonyi]]
[[Ikiciro:Akarere ka Kamonyi| ]]
dmolmpn83f59xolb6rrpdsz1i9wly7y
Umurenge wa Nyamugari
0
8339
143787
143391
2026-10-24T16:11:58Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143787
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
umurenge wanyamugali uherereye muri kirehe uhaña imbibi na : mahama,kigina,kigalama,nyarubuye, tanzania(rusumo border) ukaba ugizwe nutugali 5 aritwo 1.bukora 2.nyamugali 3.kagasa 4.kazizi 5.kiyanzi ibiro byumurenge byubatse mukagali ka nyamugali ibihingwa bihingwa ni : amasaka,ibigori,ibishyimbo,imyumbati source:hodal from nyamugali/bukora
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
[[Dosiye:Woman_in_the_market_selling_cassava.jpg|thumb|Imyumbati ni kimwe mu bihingwa bitunze cyane abaturage batuye umurenge wa Nyamugali]]
[[Dosiye:Bean_sean_bean.jpg|thumb|Abaturage b'umurenge wa Nyamugali batunzwe n'ubuhinzi bw' ibishyimbo]]
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kirehe}}
5lco7s29798x5h021i287q5cki6zm36
143803
143787
2026-10-24T16:18:06Z
Score Beethoven
11559
143803
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Nyamugari''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kirehe]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] bw’u [[Rwanda]].
Mu 2022, Umurenge wa Nyamugari wari utuwe n’abaturage 42 938. Abenshi muri bo babaga mu cyaro. Mu 2020, i Kiyanzi hashyizweho ahantu hakorerwa imirimo ya gasutamo. Abaturage bamwe bavoma amazi mu [[Umugezi wa Kagera|mugezi wa Kagera]].
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Nyamugari uri mu Karere ka Kirehe. Akarere ka Kirehe gafite imirenge 12 n’utugari 60.<ref name="kirehe">{{Cite web |url=https://www.kirehe.gov.rw/akarere/njyanama-1-1 |title=Imirenge n'utugari |website=Akarere ka Kirehe |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ubuso bw’Umurenge wa Nyamugari ni kilometero kare 97,94.<ref name="citypop" /> Umurenge wa Nyamugari ugizwe n’[[Akagari|utugari]]. Tumwe muri two ni Kazizi na Kiyanzi.<ref name="muhazi" /><ref name="infonile" />
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyamugari wari utuwe n’abaturage 36 754. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, abaturage bari 42 938. Muri bo, abagabo bari 20 867. Abagore bari 22 071. Abana bari munsi y’imyaka 15 bari 17 018. Abaturage 39 961 babaga mu cyaro. Abaturage 2 977 babaga mu mujyi. Mu 2022, ku kilometero kare imwe habaga abaturage 438.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kirehe/5511__nyamugari/ |title=Nyamugari (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubukungu n’ibikorwa remezo ==
Mu 2020, u Rwanda rwashyizeho ahantu hakorerwa imirimo ya gasutamo i Kiyanzi, mu Murenge wa Nyamugari. Kiyanzi iri ku muhanda uva i Rusumo ujya i [[Kigali]]. Abashoferi b’amakamyo bambuka umupaka bahabona ububiko bw’ibicuruzwa. Bahabona kandi aho kurara. Aha hantu hashyizweho mu ngamba zo kwirinda [[COVID-19]].<ref name="ktpress">{{Cite web |url=https://www.ktpress.rw/2020/05/rwanda-steps-up-safety-for-cross-border-truck-drivers/ |title=Rwanda Steps Up Safety for Cross Border Truck Drivers |author=Daniel Sabiiti |website=KT Press |date=2020-05-01 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Abaturage bo mu Kagari ka Kiyanzi bagira ikibazo cy’ibura ry’amazi. Bavoma amazi mu mugezi wa Kagera, ku mupaka wa Rusumo. Mu 2022, mu Murenge wa Nyamugari hari ingomero ebyiri. Abahinzi bari biteze ko umushinga w’[[Urugomero rwa Rusumo]] uzabafasha kuhira imyaka.<ref name="infonile">{{Cite web |url=https://infonile.org/en/2022/09/rwandan-farmers-hopeful-for-irrigation-gains-from-rusumo-hydropower-project-despite-pollution-concerns/ |title=Rwandan farmers hopeful for irrigation gains from Rusumo Hydropower project, despite pollution concerns |author=Annonciata Byukusenge |website=InfoNile |date=2022-09-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2023, abaturage bo mu Kagari ka Kazizi batangiye kubaka ibiro bishya by’akagari. Babyubakaga mu [[Umuganda|muganda]].<ref name="muhazi">{{Cite web |url=https://muhaziyacu.rw/amakuru/kirehe-abaturage-batangiye-kwiyubakira-ibiro-byakagari/ |title=Kirehe: Abaturage batangiye kwiyubakira ibiro by’akagari |author=Joseph Nshimiyimana |website=Muhazi Yacu |date=2023-02-25 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kirehe}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kirehe|Nyamugari]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyamugari]]
991fq118y0prus2qntrj813egyrumsr
143806
143803
2026-10-24T16:23:51Z
Score Beethoven
11559
143806
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Nyamugari''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kirehe]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] bw’u [[Rwanda]].
Mu 2022, Umurenge wa Nyamugari wari utuwe n’abaturage 42 938. Abenshi muri bo babaga mu cyaro. Mu 2020, i Kiyanzi hashyizweho ahantu hakorerwa imirimo ya gasutamo. Abaturage bamwe bavoma amazi mu [[Umugezi wa Kagera|mugezi wa Kagera]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Nyamugari uri mu Karere ka Kirehe. Akarere ka Kirehe gafite imirenge 12 n’utugari 60.<ref name="kirehe">{{Cite web |url=https://www.kirehe.gov.rw/akarere/njyanama-1-1 |title=Imirenge n'utugari |website=Akarere ka Kirehe |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ubuso bw’Umurenge wa Nyamugari ni kilometero kare 97,94.<ref name="citypop" /> Umurenge wa Nyamugari ugizwe n’[[Akagari|utugari]]. Tumwe muri two ni Kazizi na Kiyanzi.<ref name="muhazi" /><ref name="infonile" />
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyamugari wari utuwe n’abaturage 36 754. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, abaturage bari 42 938. Muri bo, abagabo bari 20 867. Abagore bari 22 071. Abana bari munsi y’imyaka 15 bari 17 018. Abaturage 39 961 babaga mu cyaro. Abaturage 2 977 babaga mu mujyi. Mu 2022, ku kilometero kare imwe habaga abaturage 438.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kirehe/5511__nyamugari/ |title=Nyamugari (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubukungu n’ibikorwa remezo ==
Mu 2020, u Rwanda rwashyizeho ahantu hakorerwa imirimo ya gasutamo i Kiyanzi, mu Murenge wa Nyamugari. Kiyanzi iri ku muhanda uva i Rusumo ujya i [[Kigali]]. Abashoferi b’amakamyo bambuka umupaka bahabona ububiko bw’ibicuruzwa. Bahabona kandi aho kurara. Aha hantu hashyizweho mu ngamba zo kwirinda [[COVID-19]].<ref name="ktpress">{{Cite web |url=https://www.ktpress.rw/2020/05/rwanda-steps-up-safety-for-cross-border-truck-drivers/ |title=Rwanda Steps Up Safety for Cross Border Truck Drivers |author=Daniel Sabiiti |website=KT Press |date=2020-05-01 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Abaturage bo mu Kagari ka Kiyanzi bagira ikibazo cy’ibura ry’amazi. Bavoma amazi mu mugezi wa Kagera, ku mupaka wa Rusumo. Mu 2022, mu Murenge wa Nyamugari hari ingomero ebyiri. Abahinzi bari biteze ko umushinga w’[[Urugomero rwa Rusumo]] uzabafasha kuhira imyaka.<ref name="infonile">{{Cite web |url=https://infonile.org/en/2022/09/rwandan-farmers-hopeful-for-irrigation-gains-from-rusumo-hydropower-project-despite-pollution-concerns/ |title=Rwandan farmers hopeful for irrigation gains from Rusumo Hydropower project, despite pollution concerns |author=Annonciata Byukusenge |website=InfoNile |date=2022-09-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2023, abaturage bo mu Kagari ka Kazizi batangiye kubaka ibiro bishya by’akagari. Babyubakaga mu [[Umuganda|muganda]].<ref name="muhazi">{{Cite web |url=https://muhaziyacu.rw/amakuru/kirehe-abaturage-batangiye-kwiyubakira-ibiro-byakagari/ |title=Kirehe: Abaturage batangiye kwiyubakira ibiro by’akagari |author=Joseph Nshimiyimana |website=Muhazi Yacu |date=2023-02-25 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kirehe}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kirehe|Nyamugari]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyamugari]]
527qr4awal5gvc0wgmmis5d3qxm8h6p
Akarere ka Kirehe
0
8341
143669
143257
2026-10-24T16:07:19Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143669
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Kirehe''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Iburasirazuba]] mu [[Rwanda]]. Gaherereye mu majyepfo y'iburasirazuba bw'u Rwanda. Gafite ubuso bwa 1 118,5 km² n'abaturage 460 860. Kagizwe n'imirenge 12.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
Akarere ka Kirehe kari ku birometero 133 uvuye mu [[Umujyi wa Kigali]]. Ibiro by'akarere biri mu Murenge wa Kirehe, mu Kagari ka Nyabikokora.
Umugezi w'Akagera ni wo mupaka w'akarere na [[Tanzaniya]] mu burasirazuba. Mu majyepfo, akarere gahana imbibi n'[[Uburundi]] na Tanzaniya. Mu burengerazuba hari [[Akarere ka Ngoma]]. Mu majyaruguru hari [[Akarere ka Kayonza]].
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 12, [[akagari|utugari]] 60 n'[[imidugudu]] 612. Gafite ubuso bwa 1 118,5 km² n'abaturage 460 860.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.kirehe.gov.rw/about/senior-management-1 |title=Menya Akarere |website=kirehe.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-21}}</ref>
== Imirenge ==
Akarere ka Kirehe kagizwe n'imirenge 12:<ref>{{Cite web |url=https://www.kirehe.gov.rw/akarere/njyanama-1-1 |title=Imirenge n'Utugari |website=kirehe.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-21}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
# Gahara
# Gatore
# Kigarama
# Kigina
# Kirehe
# Mahama
# Mpanga
# Musaza
# Mushikiri
# Nasho
# [[Umurenge wa Nyamugari|Nyamugari]]
# Nyarubuye
{{div col end}}
== Ubukungu n'ubukerarugendo ==
[[File:RusumoFalls2.jpg|thumb|left|Umugezi w'Akagera i Rusumo]]
Ubukungu bw'akarere bushingiye ahanini ku buhinzi n'ubworozi. Mu Murenge wa Mushikiri, abahinzi b'ibitoki bagurisha toni zisaga 200 z'ibitoki buri kwezi. Muri 2025, abafatanyabikorwa b'akarere batanze miliyari 6 z'amafaranga y'u Rwanda mu ngengo y'imari ya 2024/2025.<ref>{{Cite web |url=https://mobile.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/abafatanyabikorwa-b-akarere-ka-kirehe-batanze-miliyari-6-frw-mu-ngengo-y-imari |title=Abafatanyabikorwa b'Akarere ka Kirehe batanze miliyari 6 Frw mu ngengo y'imari ya 2024/2025 |website=IGIHE |date=2025-05-21 |language=rw}}</ref>
Akarere ka Kirehe gafite umupaka mpuzamahanga wa Rusumo. Uyu mupaka uhuza u Rwanda na Tanzaniya. Mu karere hari amahoteli arimo East Gate Hotel na Matunda Resort Beach Hotel.<ref name="menya"/> [[Isumo rya Rusumo]] riri ku mupaka w'u Rwanda na Tanzaniya, mu mirenge ya Kigarama na Nyamugari.<ref>{{Cite web |url=https://www.kirehe.gov.rw/default-7a9e1f5473 |title=Menya Akarere |website=kirehe.gov.rw |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321211229/https://www.kirehe.gov.rw/default-7a9e1f5473 |archive-date=2023-03-21 |url-status=dead}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kirehe District|Amafoto y'Akarere ka Kirehe]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kirehe}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Kirehe]]
[[Ikiciro:Akarere ka Kirehe| ]]
7yp4g0wmvtxctg51lacy77q7zps0gk5
Umurenge wa Nyakabanda
0
8366
143783
143543
2026-10-24T16:11:50Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143783
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:NyarugengeDist.png|thumb|Umurenge wa Nyarugunga uri mu karere ka Nyarugenge mu mujyi wa Kigali.|369x369px]]
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
Akagari ka Nyakabanda I
Akagari ka Nyakabanda II
Akagari ka Munanira I
Akagari ka Munanira II
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
8ghbxqbq5fh4x742b3u4sy1czkwwn6u
143853
143783
2026-10-24T18:22:59Z
Score Beethoven
11559
143853
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyakabanda''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyakabanda wari utuwe n’abaturage 29 580. Ugizwe n’utugari 4. Abaturage bawo bose batuye mu mujyi.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyarugenge District.png|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Nyarugenge]]
Umurenge wa Nyakabanda ni umwe mu mirenge 10 y’Akarere ka Nyarugenge. Ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/akarere/imirenge-nutugali |title=Imirenge n'Utugari |website=Akarere ka Nyarugenge |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Munanira I
* Munanira II
* Nyakabanda I
* Nyakabanda II
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyakabanda wari utuwe n’abaturage 25 666. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 29 580. Abagabo bari 14 752. Abagore bari 14 828. Abaturage bose bari batuye mu mujyi.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1107__nyakabanda/ |title=Nyakabanda (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Nyakabanda Sector|Amafoto y’Umurenge wa Nyakabanda]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge|Nyakabanda]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyakabanda]]
luaqvbhpg2airgbi0ltcthmg78p6gwd
Akarere ka Gasabo
0
8380
143660
143248
2026-10-24T16:06:55Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143660
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Gasabo''' ni kamwe mu turere dutatu tugize [[Kigali|Umujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Gafite ubuso bwa 430,3 km² n'abaturage 879 505. Kagizwe n'imirenge 15.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
[[File:Cossypha heuglini in Rwanda 582504595.jpg|thumb|left|Inyoni (''Cossypha heuglini'') mu Karere ka Gasabo]]
Akarere ka Gasabo gaherereye mu majyaruguru y'uburasirazuba bw'Umujyi wa Kigali. Mu majyepfo, gahana imbibi n'[[Akarere ka Kicukiro]]. Mu majyaruguru hari [[Akarere ka Gicumbi]]. Mu burasirazuba hari [[Akarere ka Rwamagana]]. Mu burengerazuba hari [[Akarere ka Nyarugenge]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gasabo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
Icyicaro cy'akarere kiri mu Murenge wa Remera, mu Kagari ka Nyarutarama. Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 15, [[akagari|utugari]] 73 n'[[imidugudu]] 485. Gafite ubuso bwa 430,3 km².<ref name="menya"/> Muri 2022, kari gatuwe n'abaturage 879 505.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/12__gasabo/ |title=Gasabo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
== Imirenge ==
Akarere ka Gasabo kagizwe n'imirenge 15:<ref name="menya"/>
{{div col|colwidth=15em}}
# [[Umurenge wa Bumbogo|Bumbogo]]
# [[Umurenge wa Gatsata|Gatsata]]
# [[Umurenge wa Gikomero|Gikomero]]
# [[Gisozi]]
# [[Umurenge wa Jabana|Jabana]]
# [[Umurenge wa Jali|Jali]]
# [[Umurenge wa Kacyiru|Kacyiru]]
# [[Kimihurura]]
# [[Umurenge wa Kimironko|Kimironko]]
# Kinyinya
# [[Umurenge wa Ndera|Ndera]]
# Nduba
# Remera
# Rusororo
# [[Umurenge wa Rutunga|Rutunga]]
{{div col end}}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gasabo District|Amafoto y'Akarere ka Gasabo]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Gasabo]]
[[Ikiciro:Akarere ka Gasabo| ]]
p08cvffgeg5cod6up079uvo7t1fdi9t
Akarere ka Bugesera
0
8387
143657
143245
2026-10-24T16:06:48Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143657
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Bugesera''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Iburasirazuba]] mu [[Rwanda]]. Gaherereye mu majyepfo y'iburasirazuba bw'u Rwanda. Gahana imbibi n'[[Uburundi]].
Akarere ka Bugesera gafite ubuso bwa 1 337 km² n'abaturage 551 103. Kagizwe n'imirenge 15.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
Akarere ka Bugesera gahana imbibi n'Uburundi. Gahana kandi imbibi n'uturere twa [[Akarere ka Ngoma|Ngoma]], [[Akarere ka Rwamagana|Rwamagana]], [[Akarere ka Kicukiro|Kicukiro]], [[Akarere ka Nyarugenge|Nyarugenge]], [[Akarere ka Kamonyi|Kamonyi]], [[Akarere ka Ruhango|Ruhango]] na [[Akarere ka Nyanza|Nyanza]].
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 15, [[akagari|utugari]] 72 n'[[imidugudu]] 581. Gafite ubuso bwa 1 337 km². Muri 2022, gafite abaturage 551 103.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=bugesera.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-21}}</ref>
== Imirenge ==
Akarere ka Bugesera kagizwe n'imirenge 15:<ref name="menya"/>
{{div col|colwidth=15em}}
# [[Gashora]]
# [[Umurenge wa Juru|Juru]]
# [[Umurenge wa Kamabuye|Kamabuye]]
# Mareba
# [[Umurenge wa Mayange|Mayange]]
# Musenyi
# Mwogo
# Ngeruka
# [[Umurenge wa Ntarama|Ntarama]]
# Nyamata
# [[Umurenge wa Nyarugenge|Nyarugenge]]
# Rilima
# Ruhuha
# Rweru
# Shyara
{{div col end}}
Buri kagari kayoborwa n'Umunyamabanga Nshingwabikorwa. Afatanya n'ushinzwe imibereho myiza n'iterambere (SEDO). Akagari ni rwo rwego rwegereye abaturage.<ref name="bugesera">{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |title=Menya Akarere ka Bugesera |website=bugesera.gov.rw |language=rw |access-date=2024-05-22 |archive-date=2024-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502214410/https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |url-status=dead}}</ref>
== Kwibuka ==
[[File:Nyamata Genocide memorial.jpg|thumb|left|Urwibutso rwa Nyamata]]
[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamata]] ruri mu Karere ka Bugesera. Ruruhukiyemo imibiri y'abasaga 45 000. Bishwe muri Nyamata no mu nkengero zayo muri [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] mu 1994.<ref>{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/kwibuka/article/bugesera-urubyiruko-rwasuye-urwibutso-rwa-jenoside-rwa-nyamata |title=Bugesera: Urubyiruko rwasuye urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamata |website=Kigali Today |date=2024-05-18 |language=rw}}</ref>
== Ubukungu n'ibikorwa remezo ==
Akarere ka Bugesera kari mu birometero 15 uvuye mu Mujyi wa [[Kigali]].<ref name="bugesera"/>
[[Ikibuga muzamahanga cy'indege cya Bugesera]] kiri kubakwa mu Murenge wa Rilima.<ref name="bugesera"/> Muri 2019, sosiyete [[Qatar Airways]] yemeye gufata imigabane 60 % y'iki kibuga.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/economy/2019/12/10/qatar-airways-to-take-60-stake-in-rwanda-international-airport/ |title=Qatar Airways to take 60% stake in Rwanda international airport |website=Al Jazeera |date=2019-12-10 |language=en}}</ref>
Mu Murenge wa [[Gashora]] hari inganda nyinshi. Muri zo harimo Imana Steel Rwanda, uruganda rukora ibyuma by'ubwubatsi. Mu [[Umurenge wa Ntarama|Murenge wa Ntarama]] hari uruganda rukora amasabune n'impapuro z'isuku.<ref name="bugesera"/>
=== Amazi n'amashanyarazi ===
Muri Mutarama 2025, mu [[Umurenge wa Nyarugenge|Murenge wa Nyarugenge]] hatashywe ibikorwa remezo by'amazi. Byatwaye miliyoni 750 z'amafaranga y'u Rwanda. Harimo umuyoboro w'amazi wa kilometero 28,2. Uwo muyoboro uha amazi abaturage basaga 11 400. Hubatswe kandi ibigega 2 n'amavomo 27. Amavomo 7 yari yarangiritse yarasanwe.<ref>{{Cite web |url=https://imvahonshya.co.rw/bugesera-huzuye-ibikorwa-remezo-byisuku-nisukura-bya-miliyoni-750-frw/ |title=Bugesera: Huzuye ibikorwa remezo by'isuku n'isukura bya miliyoni 750 Frw |website=Imvaho Nshya |date=2025-02-01 |language=rw}}</ref>
Mu Murenge wa Musenyi, ingo 292 zahawe umuriro w'amashanyarazi. Akarere kateganyaga ko abaturage bose bazaba bafite amashanyarazi mu 2024.<ref>{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/ingo-292-zabonye-umuriro-wamashrazi-muri-musenyi |title=Ingo 292 zabonye umuriro w'amashanyarazi muri Musenyi |website=bugesera.gov.rw |language=rw |access-date=2025-04-01 |archive-date=2026-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118044913/https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/ingo-292-zabonye-umuriro-wamashrazi-muri-musenyi |url-status=dead}}</ref>
=== Imihanda n'amasoko ===
Muri Kanama 2024, hatangijwe imirimo yo gushyira kaburimbo ku mihanda 7 yo mu mujyi wa [[Nyamata]]. Iyo mihanda ifite uburebure bwa kilometero 2,1. Imirimo yari iteganyijwe kumara amezi 8.<ref>{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/nyamata-mu-mezi-umunani-imihanda-itandukanye-izaba-irimo-kaburimbo |title=Nyamata: Mu mezi umunani imihanda itandukanye izaba irimo kaburimbo |website=Kigali Today |date=2024-08-19 |language=rw}}</ref>
Akarere gafite amasoko menshi. Muri yo harimo isoko rya Nyamata, irya Ntarama, irya Musenyi n'irya Rilima.
=== Ubuhinzi n'ubworozi ===
Abaturage benshi b'Akarere ka Bugesera batunzwe n'ubuhinzi. Bahinga cyane cyane ibihingwa ngandurarugo. Muri byo harimo ibirayi, ibigori, [[soya]], [[ibijumba]], imyumbati, amateke, intoryi n'ingano. Bahinga kandi umuceri n'[[ikawa]]. Abahinzi bahura n'imbogamizi nyinshi. Muri zo harimo imihindagurikire y'ikirere, ubutaka busharira no kubura imbuto.
Aborozi borora inka, inkoko, intama, [[ihene]] n'imbata. Bahura n'imbogamizi zirimo kubura ubwatsi, kubura amazi, ibirondwe n'indwara. Mu Murenge wa Mayange hari umushinga wa ABUSOL wo korora inkoko zitanga amagi. Muri 2021, wari ufite inkoko zisaga 80 000.<ref>{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/minisitiri-wubuhinzi-niterambere-ryicyaro-muri-repubulika-ya-centre-afrika-yasuye-bugesera |title=Minisitiri w'Ubuhinzi n'Iterambere ry'Icyaro muri Repubulika ya Centre Afrika yasuye Bugesera |website=bugesera.gov.rw |language=rw |access-date=2025-04-01 |archive-date=2026-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260117214649/https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/minisitiri-wubuhinzi-niterambere-ryicyaro-muri-repubulika-ya-centre-afrika-yasuye-bugesera |url-status=dead}}</ref>
== Uburezi n'ubuzima ==
Mu myaka 30 ishize, Akarere ka Bugesera kari gafite amashuri yisumbuye 2 gusa. Muri 2024, kari gafite amashuri yisumbuye 71. Icyo gihe, umuyobozi w'akarere yari Richard Mutabazi.<ref>{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/bugesera-bishimira-ko-bageze-ku-mashuri-yisumbuye-71-bavuye-kuri-abiri |title=Bugesera: Bishimira ko bageze ku mashuri yisumbuye 71 bavuye kuri abiri |website=Kigali Today |date=2024-01-12 |language=rw}}</ref> Amashuri yigisha imyuga arimo Nelson Mandela TSS na Ruhuha VTC.<ref>{{Cite web |url=https://www.nesa.gov.rw/index.php?eID=dumpFile&t=f&f=107855&token=d5b9029cec31aec755594cf2471c1c32a2424bd8 |title=List of accredited schools in Bugesera District for the school year 2024-2025 |website=NESA |language=en}}</ref>
Ibitaro bya Nyamata bitanga serivisi z'ubuzima ku baturage 434 668 bo mu Karere ka Bugesera n'uturere duturanye. Bigenzura ibigo nderabuzima 15.<ref>{{Cite web |url=https://nyamatahospital.prod.risa.rw/about-us/nyamata-dh |title=Nyamata District Hospital |website=nyamatahospital.prod.risa.rw |language=en}}</ref>
== Imikino ==
[[Bugesera Fc|Bugesera FC]] ni ikipe y'umupira w'amaguru y'Akarere ka Bugesera.
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Bugesera District|Amafoto y'Akarere ka Bugesera]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Bugesera]]
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera| ]]
2vta8qqg2k62d5fdu2xomfxn82m7cc8
Umurenge wa Gatsibo
0
8388
143635
143360
2026-10-24T15:35:21Z
Score Beethoven
11559
143635
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gatsibo''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Gatsibo]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gatsibo wari utuwe n’abaturage 40 940.
== Ubumenyi bw’isi ==
[[Dosiye:Gatsibo district map.jpg|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Gatsibo]]
Umurenge wa Gatsibo ufite ubuso bwa km² 61,35.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gatsibo/5302__gatsibo/ |title=Gatsibo (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n’[[Akagari|utugari]] dutanu: Gatsibo, Manishya, Mugera, Nyabicwamba na Nyagahanga.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gatsibo_district_map.jpg |title=Gatsibo District (ikarita) |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2017-10-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Uhana imbibi n’Umurenge wa Ngarama mu majyaruguru. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Nyagihanga]] mu burengerazuba. Uhana imbibi n’Umurenge wa Kabarore mu burasirazuba. Uhana imbibi n’Umurenge wa Gitoki mu majyepfo y’iburasirazuba. Uhana imbibi n’Umurenge wa Kageyo mu majyepfo.<ref name="nisr"/>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gatsibo wari utuwe n’abaturage 36 690. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 40 940. Abagabo bari 19 618. Abagore bari 21 322. Abaturage 6 650 babaga mu mujyi.<ref name="cp"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gatsibo District|Amafoto y’Akarere ka Gatsibo]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gatsibo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gatsibo|Gatsibo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gatsibo]]
nepyubzhdbovv21hmm2pdd7oh4dh73q
143637
143635
2026-10-24T15:38:10Z
Score Beethoven
11559
143637
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gatsibo''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Gatsibo]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 4.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gatsibo wari utuwe n'abaturage 40 940.
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gatsibo District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gatsibo]]
Umurenge wa Gatsibo ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Gatsibo. Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.gatsibo.gov.rw/en/updates/announcements/imirenge-nutugari |title=Imirenge n'utugari |website=gatsibo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Manishya
* Mugera
* Nyabicwamba
* Nyagahanga
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gatsibo wari utuwe n'abaturage 36 690. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 40 940.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/53__gatsibo/ |title=Gatsibo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gatsibo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gatsibo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gatsibo]]
ef3yh3x5g8tgrx7k86o5hppo3aaf8uo
143706
143637
2026-10-24T16:08:51Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143706
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gatsibo''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Gatsibo]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 4.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gatsibo wari utuwe n'abaturage 40 940.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gatsibo District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gatsibo]]
Umurenge wa Gatsibo ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Gatsibo. Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.gatsibo.gov.rw/en/updates/announcements/imirenge-nutugari |title=Imirenge n'utugari |website=gatsibo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Manishya
* Mugera
* Nyabicwamba
* Nyagahanga
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gatsibo wari utuwe n'abaturage 36 690. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 40 940.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/53__gatsibo/ |title=Gatsibo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gatsibo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gatsibo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gatsibo]]
7z49ghp3z75dt13bl7q2dgz3sn1xs1n
Akarere ka Kayonza
0
8389
143667
143255
2026-10-24T16:07:13Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143667
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Kayonza''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Iburasirazuba]] mu [[Rwanda]]. Gafite ubuso bwa 1 935 km² n'abaturage 457 156. Kagizwe n'imirenge 12. Ni amarembo ya [[Pariki y'Akagera]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amateka ==
Akarere ka Kayonza kagizwe n'icyahoze ari uturere twa Rukara, Kabarondo na Cyarubare. Kagizwe kandi n'imirenge 2 yahoze ari iy'Akarere ka Muhazi: Nyagatovu na Mukarange.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.kayonza.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=kayonza.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-21}}</ref>
== Ubuso n'imbibi ==
Akarere ka Kayonza gahana imbibi n'[[Akarere ka Rwamagana]] mu burengerazuba n'[[Akarere ka Gatsibo]] mu majyaruguru. Gahana kandi imbibi n'uturere twa [[Akarere ka Ngoma|Ngoma]] na [[Akarere ka Kirehe|Kirehe]], n'igihugu cya [[Tanzaniya]].
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 12, [[akagari|utugari]] 50 n'[[imidugudu]] 421. Gafite ubuso bwa 1 935 km². Muri 2022, gafite abaturage 457 156, ni ukuvuga abaturage 236 kuri km². Kazwiho ahantu nyaburanga, imisozi, ibiyaga n'amashuri menshi.<ref name="menya"/>
== Imirenge ==
Akarere ka Kayonza kagizwe n'imirenge 12:<ref name="menya"/>
{{div col|colwidth=15em}}
# [[Umurenge wa Gahini|Gahini]]
# [[Umurenge wa Kabare|Kabare]]
# [[Umurenge wa Kabarondo|Kabarondo]]
# [[Umurenge wa Mukarange|Mukarange]]
# [[Umurenge wa Murama|Murama]]
# [[Umurenge wa Murundi|Murundi]]
# [[Umurenge wa Mwiri|Mwiri]]
# [[Umurenge wa Ndego|Ndego]]
# [[Umurenge wa Nyamirama|Nyamirama]]
# Rukara
# Ruramira
# [[Umurenge wa Rwinkwavu|Rwinkwavu]]
{{div col end}}
== Ubukerarugendo ==
[[File:Akagera natinal park.jpg|thumb|left|Inzira muri Pariki y'Akagera]]
Akarere ka Kayonza ni amarembo ya [[Pariki y'Akagera]]. Iyi pariki iri mu Ntara y'Iburasirazuba, ku mupaka wa Tanzaniya. Ibamo intare, ingwe, inzovu, inkura n'imbogo. Muri pariki hari amacumbi arimo Ruzizi Tented Lodge, Wilderness Magashi na Karenge Bush Camp.<ref>{{Cite web |url=https://visitakagera.org/ |title=Akagera National Park |website=visitakagera.org |language=en |access-date=2026-10-21}}</ref>
== Ubukungu ==
Ubukungu bw'akarere bushingiye ku buhinzi, ubucuruzi n'ubukerarugendo. Muri Ukuboza 2020, abafashamyumvire 29 bahuguwe ku buhinzi bubungabunga ubutaka. Bahuguwe na Mennonite Central Committee (MCC) ku bufatanye na PAM. Bagomba gufasha abahinzi 2 000 bo mu karere.
Mu karere hari amabanki n'ibigo by'imari birimo [[Banki ya Kigali]] na Umwalimu SACCO. Amashuri arimo GS Kabare, GS Kabarondo, EP Barebereho na ES Cyinzovu.
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kayonza District|Amafoto y'Akarere ka Kayonza]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Kayonza]]
[[Ikiciro:Akarere ka Kayonza| ]]
3zmvydu5n5zon4q7paxx42k8fuem27x
Akarere ka Rwamagana
0
8398
143686
143274
2026-10-24T16:08:07Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143686
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Rwamagana''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Iburasirazuba]] mu [[Rwanda]]. Ni ko karimo icyicaro cy'Intara. Umujyi mukuru wako ni [[Rwamagana]].
Akarere ka Rwamagana gafite ubuso bwa 682 km² n'abaturage 484 953. Kagizwe n'imirenge 14.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amateka ==
[[File:Sign_of_rwamagana.jpg|thumb|left|Icyapa cya Rwamagana]]
Akarere ka Rwamagana kashyizweho n'itegeko muri Mutarama 2006.<ref name="menya"/>
Kagizwe n'icyari Akarere ka Muhazi n'icyari Akarere ka Bicumbi. Kagizwe kandi n'imirenge 2 yari iya [[Akarere ka Gasabo|Gasabo]] (Fumbwe na Mununu) n'imirenge 3 yari iya Kabarondo (Kaduha, Rweru na Nkungu). Hiyongereyeho icyari Umujyi wa Rwamagana.
== Ubuso n'imbibi ==
Akarere ka Rwamagana gahana imbibi n'uturere dukurikira:
* mu majyaruguru: [[Akarere ka Gatsibo|Gatsibo]] na [[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]];
* mu burasirazuba: [[Akarere ka Kayonza|Kayonza]];
* mu majyepfo: [[Akarere ka Ngoma|Ngoma]] na [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]];
* mu burengerazuba: [[Akarere ka Kicukiro|Kicukiro]] na [[Akarere ka Gasabo|Gasabo]].
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 14, utugari 82 n'[[imidugudu]] 474. Gafite ubuso bwa 682 km². Muri 2022, gafite abaturage 484 953, ni ukuvuga abaturage 711 kuri km².<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.rwamagana.gov.rw/default-e9d7c2d4f1 |title=Akarere ka Rwamagana |website=rwamagana.gov.rw |language=rw |access-date=2024-05-17 |archive-date=2023-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231218135359/https://www.rwamagana.gov.rw/default-e9d7c2d4f1 |url-status=dead}}</ref>
== Imirenge ==
Akarere ka Rwamagana kagizwe n'imirenge 14:<ref>{{Cite web |url=https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |title=Imirenge n'Utugari |website=rwamagana.gov.rw |language=rw |access-date=2025-03-22 |archive-date=2023-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |url-status=dead}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
# Fumbwe
# Gahengeri
# [[Umurenge wa Gishari|Gishari]]
# Karenge
# [[Umurenge wa Kigabiro|Kigabiro]]
# Muhazi
# Munyaga
# Munyiginya
# [[Umurenge wa Musha|Musha]]
# Muyumbu
# [[Umurenge wa Mwulire|Mwulire]]
# [[Umurenge wa Nyakariro|Nyakariro]]
# Nzige
# [[Umurenge wa Rubona|Rubona]]
{{div col end}}
== Ubuyobozi ==
Radjab Mbonyumuvunyi ni umuyobozi w'akarere kuva muri Gashyantare 2016. [[Umutoni Jeanne|Jeanne Umutoni]] ni umuyobozi w'akarere wungirije ushinzwe imibereho myiza.<ref>{{Cite web |url=https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/komite-nyobozi |title=Komite nyobozi |website=rwamagana.gov.rw |language=rw |access-date=2024-05-10 |archive-date=2023-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230802225831/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/komite-nyobozi |url-status=dead}}</ref>
== Ubukungu n'ibikorwa remezo ==
Ubutaka bw'Akarere ka Rwamagana burera. Akarere kazwi cyane ku kwera [[igitoki|ibitoki]].
Akarere gafite ibikorwa remezo byinshi. Harimo [[IPRC Gishari]], ikigo nderabuzima cya Gishari n'ishuri rya Polisi y'u Rwanda (PTS Gishari). Harimo kandi amashuri, imihanda igezweho, amahoteri, amabanki, uruganda rutunganya amazi rwa Muhazi, Bella Flowers na gereza ya Nsinda.
Isoko rya kijyambere rya Rwamagana riri mu [[Umurenge wa Kigabiro|Murenge wa Kigabiro]]. Mu Karere ka Rwamagana hari kandi ishami rya [[Banki Nkuru y'u Rwanda]] mu Ntara y'Iburasirazuba.<ref>{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/ubukungu/ubwiteganyirize/article/rwamagana-bnr-yatashye-inyubako-y-ishami-ryayo-mu-ntara-y-iburasirazuba |title=Rwamagana: BNR yatashye inyubako y'ishami ryayo mu Ntara y'Iburasirazuba |website=Kigali Today |date=2014-09-27 |language=rw}}</ref>
=== Amashuri ===
Ibigo by'amashuri birimo GS Gishari, GS Ruhunda, GS Gati, GS Nsinda, GS Kavumu, Centre for Champion na EP Nyagahinga.
=== Imikino ===
Akarere ka Rwamagana gacumbikiye amakipe menshi y'umupira w'amaguru. Classic FC ikina mu cyiciro cya gatatu. Muhazi United FC ikina mu cyiciro cya mbere kuva muri 2022.<ref>{{Cite web |url=https://www.ktpress.rw/2023/06/rwamagana-city-changes-name-to-muhazi-united/ |title=Rwamagana City changes name to Muhazi United |website=KT Press |date=2023-06-28 |language=en}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Rwamagana District|Amafoto y'Akarere ka Rwamagana]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rwamagana}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Rwamagana]]
[[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana| ]]
e1mmmklw0grbe1sl8ouxp42urvb3esg
Akarere ka Gicumbi
0
8406
143662
143250
2026-10-24T16:07:00Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143662
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Gicumbi''' ni kamwe mu turere dutanu tugize [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y'Amajyaruguru]] mu [[Rwanda]]. Gaherereye mu burasirazuba bw'iyi ntara. Umujyi wako mukuru ni [[Byumba]]. Gafite ubuso bwa 828,9 km² n'abaturage 448 824. Kagizwe n'imirenge 21.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
[[File:Igishanga.jpg|thumb|left|Igishanga mu Karere ka Gicumbi]]
Mu majyaruguru, Akarere ka Gicumbi gahana imbibi n'[[Akarere ka Burera]] na [[Ubugande|Uganda]]. Mu burasirazuba hari uturere twa [[Akarere ka Nyagatare|Nyagatare]] na [[Akarere ka Gatsibo|Gatsibo]]. Mu majyepfo hari [[Akarere ka Gasabo]] n'agace gato ka [[Akarere ka Rwamagana|Rwamagana]], ku nkengero z'[[Ikiyaga cya Muhazi]]. Mu burengerazuba hari [[Akarere ka Rulindo]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gicumbi.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gicumbi.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 21, [[akagari|utugari]] 109 n'[[imidugudu]] 630. Gafite ubuso bwa 828,9 km² n'abaturage 448 824. Ubucucike ni abaturage 541,5 kuri km².<ref name="menya"/> Umujyi mukuru w'akarere ni Byumba.<ref>{{Cite web |url=https://www.mineduc.gov.rw/fileadmin/user_upload/Mineduc/SPIU_Documents/ESMP/gicumbi/GICUMBI_DISTRICT-_ESMP_FOR_CONSTRUCTION_OF_CLASSROOMS_AND_LATRINES_SUB-PROJECTS_UNDER_RWANDA_QBE-HCD_PROJECT.pdf |title=Gicumbi District – ESMP for construction of classrooms and latrines sub-projects under Rwanda QBE-HCD project |publisher=MINEDUC |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
== Imirenge ==
Akarere ka Gicumbi kagizwe n'imirenge 21:<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/45__gicumbi/ |title=Gicumbi (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
# Bukure
# Bwisige
# [[Byumba]]
# Cyumba
# Giti
# Kageyo
# Kaniga
# Manyagiro
# Miyove
# Mukarange
# Muko
# Mutete
# Nyamiyaga
# [[Umurenge wa Nyankenke|Nyankenke]]
# Rubaya
# Rukomo
# Rushaki
# Rutare
# Ruvune
# Rwamiko
# Shangasha
{{div col end}}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gicumbi District|Amafoto y'Akarere ka Gicumbi]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gicumbi}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Gicumbi]]
[[Ikiciro:Akarere ka Gicumbi| ]]
jozivucin5sl18pbfd4e8ybwsamgtap
Akarere ka Kicukiro
0
8407
143668
143256
2026-10-24T16:07:16Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143668
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Kicukiro''' ni kamwe mu turere dutatu tugize [[Kigali|Umujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Gafite ubuso bwa 166,7 km² n'abaturage 491 731. Kagizwe n'imirenge 10.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
[[File:Nyanza-KicukiroMemorialGarden03.jpg|thumb|left|Ubusitani bw'[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyanza-Kicukiro]]]]
Akarere ka Kicukiro gaherereye mu burasirazuba bw'amajyepfo bw'Umujyi wa Kigali. Mu majyepfo, gahana imbibi n'[[Akarere ka Bugesera]]. Mu majyaruguru hari [[Akarere ka Gasabo]]. Mu burasirazuba hari [[Akarere ka Rwamagana]]. Mu burengerazuba hari [[Akarere ka Nyarugenge]]. Icyicaro cy'akarere kiri mu Murenge wa Kagarama, mu Kagari ka Rukatsa.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.kicukiro.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Kicukiro |website=kicukiro.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
Akarere ka Kicukiro gafite ubuso bwa 166,7 km². Muri 2022, kari gatuwe n'abaturage 491 731.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/13__kicukiro/ |title=Kicukiro (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
== Ubukerarugendo ==
Mu Karere ka Kicukiro hari Ikibuga Mpuzamahanga cy'Indege cya Kigali, amahoteli n'ubusitani bwakira ibirori. Mu Murenge wa Gatenga hari Kigali Cultural Village, igicumbi cy'umuco. Mu Murenge wa Gahanga hari ikibuga mpuzamahanga cy'umukino wa Cricket.<ref name="menya"/>
== Imirenge ==
Akarere ka Kicukiro kagizwe n'imirenge 10:<ref name="citypop"/>
{{div col|colwidth=15em}}
# Gahanga
# [[Umurenge wa Gatenga|Gatenga]]
# Gikondo
# Kagarama
# Kanombe
# Kicukiro
# Kigarama
# Masaka
# [[Umurenge wa Niboye|Niboye]]
# [[Umurenge wa Nyarugunga|Nyarugunga]]
{{div col end}}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kicukiro District|Amafoto y'Akarere ka Kicukiro]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kicukiro}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Kicukiro]]
[[Ikiciro:Akarere ka Kicukiro| ]]
sz93up5hkxkkhcpqi806jrqmuzkj6xd
Akarere ka Nyarugenge
0
8408
143679
143267
2026-10-24T16:07:47Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143679
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Nyarugenge''' ni kamwe mu turere dutatu tugize [[Kigali|Umujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Gafite ubuso bwa 134 km² n'abaturage 374 319. Kagizwe n'imirenge 10.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'abaturage ==
[[File:Nyabarongo River and its surrounding mountain in Rwanda taken at top of Karama (cropped).jpg|thumb|left|upright=1.6|[[Nyabarongo]] n'imisozi iyikikije, birebewe i Karama]]
Akarere ka Nyarugenge gafite ubuso bwa 134 km². Muri 2022, kari gatuwe n'abaturage 374 319. Muri bo, abagabo ni 195 780, abagore ni 178 539.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=nyarugenge.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref> Abaturage 315 899 babaga mu mujyi.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/11__nyarugenge/ |title=Nyarugenge (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
Icyicaro cy'akarere kiri mu Murenge wa Nyarugenge, mu Kagari ka Kiyovu, mu Mudugudu wa Nyarurembo.<ref name="menya"/>
== Imirenge ==
Akarere ka Nyarugenge kagizwe n'imirenge 10, utugari 47 n'imidugudu 350:<ref name="menya"/><ref name="citypop"/>
{{div col|colwidth=15em}}
# [[Umurenge wa Gitega|Gitega]]
# [[Umurenge wa Kanyinya|Kanyinya]]
# [[Umurenge wa Kigali|Kigali]]
# [[Umurenge wa Kimisagara|Kimisagara]]
# [[Umurenge wa Mageragere|Mageragere]]
# [[Umurenge wa Muhima|Muhima]]
# [[Umurenge wa Nyakabanda|Nyakabanda]]
# [[Umurenge wa Nyamirambo|Nyamirambo]]
# [[Umurenge wa Nyarugenge|Nyarugenge]]
# [[Umurenge wa Rwezamenyo|Rwezamenyo]]
{{div col end}}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Nyarugenge District|Amafoto y'Akarere ka Nyarugenge]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Nyarugenge]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge| ]]
[[Ikiciro:Umujyi wa Kigali]]
43qvy1gvrbyyg6mu6evslfqkqpdl9jm
Akarere ka Musanze
0
8409
143671
143259
2026-10-24T16:07:25Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143671
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Musanze''' ni kamwe mu turere dutanu tugize [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y'Amajyaruguru]] mu [[Rwanda]]. Gafite ubuso bwa 530,2 km² n'abaturage 476 522. Kagizwe n'imirenge 15.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amateka ==
Akarere ka Musanze kashyizweho n'Itegeko No 29/2005 ryo ku wa 23 Ukuboza 2005. Gakomoka ku cyahoze ari Umujyi wa Ruhengeri, Akarere ka Mutobo n'Akarere ka Kinigi. Kagizwe kandi n'imirenge 14 y'icyahoze ari Akarere ka Bugarura n'imirenge 3 y'icyahoze ari Akarere ka Bukamba.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.musanze.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=musanze.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
== Ubuso n'abaturage ==
[[File:Sabyinyo Volcano, Kinigi sector, Musanze district, Rwanda.jpg|thumb|left|Ikirunga cya Sabyinyo, kigaragara mu Murenge wa Kinigi]]
Akarere ka Musanze gafite ubuso bwa 530,2 km². Muri ubwo buso harimo km² 60 za [[Pariki y’Igihugu y’Ibirunga]] na km² 28 z'[[Ikiyaga cya Ruhondo]]. Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 15, [[akagari|utugari]] 68 n'[[imidugudu]] 432.<ref name="igihe">{{Cite web |url=https://igihe.com/ubukerarugendo/article/iwabo-w-ingagi-ku-gicumbi-cy-ubukerarugendo-musanze-iri-kugirwa-nshya-amafoto |title=Iwabo w'ingagi, ku gicumbi cy'ubukerarugendo! Musanze iri kugirwa nshya (Amafoto) |website=IGIHE |date=2023-08-27 |language=rw}}</ref>
Muri 2022, Akarere ka Musanze kari gatuwe n'abaturage 476 522.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/43__musanze/ |title=Musanze (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
== Imirenge ==
Akarere ka Musanze kagizwe n'imirenge 15:<ref name="menya"/>
{{div col|colwidth=15em}}
# Busogo
# Cyuve
# Gacaca
# Gashaki
# Gataraga
# Kimonyi
# Kinigi
# [[Umurenge wa Muhoza|Muhoza]]
# Muko
# [[Umurenge wa Musanze|Musanze]]
# Nkotsi
# Nyange
# Remera
# Rwaza
# Shingiro
{{div col end}}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Musanze District|Amafoto y'Akarere ka Musanze]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Musanze}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Musanze]]
[[Ikiciro:Akarere ka Musanze| ]]
dw6mt5lqazb5ruuvbpww7hoo57dszkx
Akarere ka Nyamagabe
0
8411
143676
143264
2026-10-24T16:07:39Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143676
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Nyamagabe''' ni kamwe mu turere umunani tugize [[Intara y'amajyepfo|Intara y'Amajyepfo]] mu [[Rwanda]]. Gafite ubuso bwa 1 090 km² n'abaturage 371 501. Kagizwe n'imirenge 17.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'abaturage ==
[[File:The Baby and The Puppy.jpg|thumb|left|Umwana n'imbwa ye, mu nzira ijya muri [[Pariki ya Nyungwe]]]]
Akarere ka Nyamagabe kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 17, [[akagari|utugari]] 92 n'[[imidugudu]] 536. Gafite ubuso bwa 1 090 km². Gatuwe n'abaturage 371 501. Ibiro by'akarere biri mu Murenge wa Gasaka, mu Kagari ka Nyamugari, mu Mudugudu wa Nyarusange.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyamagabe.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=nyamagabe.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
== Imirenge ==
Akarere ka Nyamagabe kagizwe n'imirenge 17:<ref name="menya"/>
{{div col|colwidth=15em}}
# Buruhukiro
# Cyanika
# [[Umurenge wa Gasaka|Gasaka]]
# Gatare
# Kaduha
# [[Umurenge wa Kamegeli|Kamegeli]]
# Kibirizi
# Kibumbwe
# Kitabi
# Mbazi
# Mugano
# [[Umurenge wa Musange|Musange]]
# Musebeya
# Mushubi
# Nkomane
# Tare
# Uwinkingi
{{div col end}}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Nyamagabe District|Amafoto y'Akarere ka Nyamagabe]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyamagabe}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Nyamagabe]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyamagabe| ]]
krlubwwv0yhilaoetnihawbsmyncuhj
Akarere ka Nyaruguru
0
8412
143680
143268
2026-10-24T16:07:49Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143680
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Nyaruguru''' ni kamwe mu turere umunani tugize [[Intara y'amajyepfo|Intara y'Amajyepfo]] mu [[Rwanda]]. Gahana imbibi n'[[Uburundi]]. Gafite ubuso bwa 1 010 km² n'abaturage 318 126. Kagizwe n'imirenge 14.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
[[File:Kibeho Forest at Nyaruguru District.jpg|thumb|left|Ishyamba mu Karere ka Nyaruguru]]
Akarere ka Nyaruguru gahana imbibi n'uturere twa [[Akarere ka Nyamagabe|Nyamagabe]], [[Akarere ka Huye|Huye]] na [[Akarere ka Gisagara|Gisagara]]. Gahana kandi imbibi n'Uburundi na [[Pariki ya Nyungwe]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=nyaruguru.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 14, [[akagari|utugari]] 72 n'[[imidugudu]] 332. Gafite ubuso bwa 1 010 km² n'abaturage 318 126.<ref name="menya"/>
== Ubukungu n'ubukerarugendo ==
Akarere ka Nyaruguru kazwi ku bukerarugendo bushingiye ku iyobokamana. Ubuhinzi bw'[[icyayi]] ni bwo shingiro ry'ubukungu bw'akarere.<ref name="menya"/> I [[Kibeho]] ni ho habaye amabonekerwa ya Bikira Mariya.<ref>{{Cite web |url=https://www.kibeho-cana.org/a-brief-history-of-the-apparitions-of-our-lady-of-kibeho |title=A brief history of the apparitions of Our Lady of Kibeho |website=kibeho-cana.org |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
== Imirenge ==
Akarere ka Nyaruguru kagizwe n'imirenge 14:<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/23__nyaruguru/ |title=Nyaruguru (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
# [[Umurenge wa Busanze|Busanze]]
# [[Umurenge wa Cyahinda|Cyahinda]]
# [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]]
# [[Umurenge wa Kivu|Kivu]]
# [[Umurenge wa Mata|Mata]]
# [[Umurenge wa Muganza|Muganza]]
# [[Umurenge wa Munini|Munini]]
# [[Umurenge wa Ngera|Ngera]]
# [[Umurenge wa Ngoma|Ngoma]]
# [[Umurenge wa Nyabimata|Nyabimata]]
# [[Umurenge wa Nyagisozi|Nyagisozi]]
# [[Umurenge wa Ruheru|Ruheru]]
# [[Umurenge wa Ruramba|Ruramba]]
# [[Umurenge wa Rusenge|Rusenge]]
{{div col end}}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Nyaruguru District|Amafoto y'Akarere ka Nyaruguru]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Nyaruguru]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru| ]]
0mu2gke1xx8hyz2h0g1301z05ipmm6l
143949
143680
2026-10-24T19:34:10Z
Score Beethoven
11559
Guhuza amahuza n'izina rishya [[Umurenge wa Kibeho]]
143949
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Nyaruguru''' ni kamwe mu turere umunani tugize [[Intara y'amajyepfo|Intara y'Amajyepfo]] mu [[Rwanda]]. Gahana imbibi n'[[Uburundi]]. Gafite ubuso bwa 1 010 km² n'abaturage 318 126. Kagizwe n'imirenge 14.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
[[File:Kibeho Forest at Nyaruguru District.jpg|thumb|left|Ishyamba mu Karere ka Nyaruguru]]
Akarere ka Nyaruguru gahana imbibi n'uturere twa [[Akarere ka Nyamagabe|Nyamagabe]], [[Akarere ka Huye|Huye]] na [[Akarere ka Gisagara|Gisagara]]. Gahana kandi imbibi n'Uburundi na [[Pariki ya Nyungwe]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=nyaruguru.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 14, [[akagari|utugari]] 72 n'[[imidugudu]] 332. Gafite ubuso bwa 1 010 km² n'abaturage 318 126.<ref name="menya"/>
== Ubukungu n'ubukerarugendo ==
Akarere ka Nyaruguru kazwi ku bukerarugendo bushingiye ku iyobokamana. Ubuhinzi bw'[[icyayi]] ni bwo shingiro ry'ubukungu bw'akarere.<ref name="menya"/> I [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] ni ho habaye amabonekerwa ya Bikira Mariya.<ref>{{Cite web |url=https://www.kibeho-cana.org/a-brief-history-of-the-apparitions-of-our-lady-of-kibeho |title=A brief history of the apparitions of Our Lady of Kibeho |website=kibeho-cana.org |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
== Imirenge ==
Akarere ka Nyaruguru kagizwe n'imirenge 14:<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/23__nyaruguru/ |title=Nyaruguru (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
# [[Umurenge wa Busanze|Busanze]]
# [[Umurenge wa Cyahinda|Cyahinda]]
# [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]]
# [[Umurenge wa Kivu|Kivu]]
# [[Umurenge wa Mata|Mata]]
# [[Umurenge wa Muganza|Muganza]]
# [[Umurenge wa Munini|Munini]]
# [[Umurenge wa Ngera|Ngera]]
# [[Umurenge wa Ngoma|Ngoma]]
# [[Umurenge wa Nyabimata|Nyabimata]]
# [[Umurenge wa Nyagisozi|Nyagisozi]]
# [[Umurenge wa Ruheru|Ruheru]]
# [[Umurenge wa Ruramba|Ruramba]]
# [[Umurenge wa Rusenge|Rusenge]]
{{div col end}}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Nyaruguru District|Amafoto y'Akarere ka Nyaruguru]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Nyaruguru]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru| ]]
0hcg1tmo0c1dmz1sr2ne4dyjg148jnt
Akarere ka Ngororero
0
8413
143673
143261
2026-10-24T16:07:30Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143673
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Ngororero''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Uburengerazuba]] mu [[Rwanda]]. Kagizwe n'imisozi miremire n'ibibaya. Gafite ubuso bwa 679 km² n'abaturage 367 955. Kagizwe n'imirenge 13.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
Mu burengerazuba, Akarere ka Ngororero gahana imbibi n'[[Akarere ka Rutsiro]]. Mu majyaruguru hari [[Akarere ka Nyabihu]]. Mu majyaruguru ashyira iburasirazuba hari [[Akarere ka Gakenke]]. Mu majyepfo hari [[Akarere ka Karongi]]. Mu burasirazuba hari [[Akarere ka Muhanga]]. Ibiro by'akarere biri ku muhanda Muhanga–Ngororero–Mukamira. Biri ku birometero 46,6 uvuye i Muhanga.
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 13, [[akagari|utugari]] 73 n'[[imidugudu]] 416. Gafite ubuso bwa 679 km². Muri 2022, gafite abaturage 367 955, ni ukuvuga abaturage 551 kuri km².<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.ngororero.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=ngororero.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
== Imiterere ==
[[File:Green Hills in Rwanda.jpg|thumb|left|Imisozi yo mu Karere ka Ngororero]]
Ubutumburuke bw'akarere buri hagati ya metero 1 460 na metero 2 883. Umusozi muremure ni Bweru, mu Murenge wa Muhanda. Ufite ubutumburuke bwa metero 2 883. Izindi mpinga ndende ziri mu ishyamba rya Gishwati. Ubushyuhe buringaniye ni 18 °C.<ref name="menya"/>
Akarere gafite amazi menshi. Kari mu kibaya cy'uruzi rwa [[Nili]]. Umugezi w'ingenzi ni [[Umugezi wa Nyabarongo|Nyabarongo]]. Indi migezi ni Rubagabaga, Mukungwa, Satinsyi, Muhembe na Kibirira.<ref name="menya"/>
== Imirenge ==
{{div col|colwidth=15em}}
# Bwira
# Gatumba
# Hindiro
# Kabaya
# Kageyo
# Kavumu
# Matyazo
# Muhanda
# Muhororo
# Ndaro
# [[Umurenge wa Ngororero|Ngororero]]
# [[Umurenge wa Nyange|Nyange]]
# [[Umurenge wa Sovu|Sovu]]
{{div col end}}
== Ubukerarugendo ==
Ahantu nyaburanga ho mu Karere ka Ngororero harimo Umukore wa [[Kigeli IV Rwabugiri|Rwabugiri]], [[Pariki y'ishyamba rya Gishwati-Mukura|Pariki ya Gishwati-Mukura]] n'inzuri za Gishwati.<ref name="menya"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Ngororero District|Amafoto y'Akarere ka Ngororero]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngororero}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Ngororero]]
[[Ikiciro:Akarere ka Ngororero| ]]
oyqwo3vubvc5gxk2ek4yseeh0ahakzb
Akarere ka Nyabihu
0
8417
143674
143262
2026-10-24T16:07:33Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143674
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Nyabihu''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Uburengerazuba]] mu [[Rwanda]]. Ibiro byako biri mu Murenge wa Mukamira. Gafite ubuso bwa 531,5 km² n'abaturage 319 047. Kagizwe n'imirenge 12.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
[[File:Nyabihu image (cropped).jpg|thumb|left|Imisozi yo mu Karere ka Nyabihu]]
Akarere ka Nyabihu gahana imbibi n'uturere twa [[Akarere ka Rubavu|Rubavu]], [[Akarere ka Musanze|Musanze]], [[Akarere ka Ngororero|Ngororero]] na [[Akarere ka Rutsiro|Rutsiro]]. Gahana kandi imbibi na [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]].<ref>{{Cite web |url=https://francegenocidetutsi.org/NyabihuDistrict.pdf |title=Nyabihu District |website=francegenocidetutsi.org |format=PDF |language=en}}</ref>
Ibiro by'akarere biri mu Murenge wa Mukamira, mu Kagari ka Rubaya, mu Mudugudu wa Cyivugiza. Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 12, [[akagari|utugari]] 73 n'[[imidugudu]] 473. Gafite ubuso bwa 531,5 km² n'abaturage 319 047.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyabihu.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=nyabihu.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
Akarere kazwi cyane kubera ahantu nyaburanga, imisozi n'ibiyaga. Kazwi kandi kubera amashuri menshi n'ibiranga amateka.<ref name="menya"/>
== Imirenge ==
{{div col|colwidth=15em}}
# [[Umurenge wa Bigogwe|Bigogwe]]
# Jenda
# Jomba
# Kabatwa
# Karago
# Kintobo
# Mukamira
# Muringa
# Rambura
# Rugera
# Rurembo
# Shyira
{{div col end}}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Nyabihu District|Amafoto y'Akarere ka Nyabihu]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyabihu}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Nyabihu]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyabihu| ]]
muv6nk3xc8x5g6sw9p2qg152s3i2kf0
Akarere ka Rusizi
0
8418
143684
143272
2026-10-24T16:08:01Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143684
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Rusizi''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Uburengerazuba]] mu [[Rwanda]]. Kari ku [[Ikiyaga cya Kivu]]. Gahana imbibi n'[[Uburundi]] na [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]]. Gafite ubuso bwa 940,95 km² n'abaturage 485 539. Kagizwe n'imirenge 18.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
Mu majyepfo, Akarere ka Rusizi gahana imbibi n'Uburundi. Umugezi wa Ruhwa ni wo mupaka. Mu burengerazuba hari Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo. Ikiyaga cya Kivu n'[[Umugezi wa Rusizi]] ni byo bitandukanya ibihugu byombi.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.rusizi.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=rusizi.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 18, [[akagari|utugari]] 93 n'[[imidugudu]] 596. Gafite ubuso bwa 940,95 km². Muri 2022, gafite abaturage 485 539. Umujyi wa Rusizi ni umwe mu mijyi itandatu yunganira [[Kigali|Umujyi wa Kigali]].<ref name="menya"/>
== Imirenge ==
Akarere ka Rusizi kagizwe n'imirenge 18:<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/36__rusizi |title=Rusizi (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
# Bugarama
# [[Umurenge wa Butare|Butare]]
# Bweyeye
# Gashonga
# [[Umurenge wa Giheke|Giheke]]
# Gihundwe
# Gikundamvura
# Gitambi
# Kamembe
# [[Umurenge wa Muganza|Muganza]]
# Mururu
# Nkanka
# Nkombo
# [[Umurenge wa Nkungu|Nkungu]]
# Nyakabuye
# Nyakarenzo
# Nzahaha
# Rwimbogo
{{div col end}}
== Ubukungu ==
[[File:Tea Plantations, Rusizi District, Rwanda.jpg|thumb|left|Icyayi mu Karere ka Rusizi]]
Akarere ka Rusizi gahinga [[umuceli]] mu kibaya cya Bugarama. Gahinga kandi [[icyayi]], [[ikawa]], imbuto, urutoki, ibigori, ibishyimbo n'imyumbati. Aborozi borora inka, ihene n'ingurube. Mu Kiyaga cya Kivu harobwa amafi n'isambaza.<ref name="menya"/>
== Ubukerarugendo ==
Ahantu nyaburanga ho mu Karere ka Rusizi harimo Ikiyaga cya Kivu, amashyuza ya Bugarama n'ishyamba rya Cyamudongo. Harimo kandi [[Pariki ya Nyungwe]], Umugezi wa Rusizi n'[[Ikibuga cy'indege cya Kamembe]].<ref name="menya"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Rusizi District|Amafoto y'Akarere ka Rusizi]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rusizi}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Rusizi]]
[[Ikiciro:Akarere ka Rusizi| ]]
qi6ab90abssbl0ai568unlzadud909s
143838
143684
2026-10-24T17:24:12Z
Score Beethoven
11559
143838
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Rusizi''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Uburengerazuba]] mu [[Rwanda]]. Kari ku [[Ikiyaga cya Kivu]]. Gahana imbibi n'[[Uburundi]] na [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]]. Gafite ubuso bwa 940,95 km² n'abaturage 485 529. Kagizwe n'imirenge 18.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
Mu majyepfo, Akarere ka Rusizi gahana imbibi n'Uburundi. [[Umugezi wa Ruhwa]] ni wo mupaka. Mu burengerazuba hari Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo. Ikiyaga cya Kivu n'[[Umugezi wa Rusizi]] ni byo bitandukanya ibihugu byombi.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.rusizi.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=rusizi.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 18, [[akagari|utugari]] 93 n'[[imidugudu]] 596. Gafite ubuso bwa 940,95 km². Mu ibarura rusange ryo mu 2022, kari gatuwe n'abaturage 485 529.<ref name="citypop" /> Umujyi wa Rusizi ni umwe mu mijyi itandatu yunganira [[Kigali|Umujyi wa Kigali]].<ref name="menya"/>
== Imirenge ==
Akarere ka Rusizi kagizwe n'imirenge 18:<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/36__rusizi |title=Rusizi (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
# Bugarama
# [[Umurenge wa Butare|Butare]]
# Bweyeye
# Gashonga
# [[Umurenge wa Giheke|Giheke]]
# Gihundwe
# Gikundamvura
# Gitambi
# Kamembe
# [[Umurenge wa Muganza|Muganza]]
# Mururu
# Nkanka
# Nkombo
# [[Umurenge wa Nkungu|Nkungu]]
# Nyakabuye
# Nyakarenzo
# Nzahaha
# Rwimbogo
{{div col end}}
== Ubukungu ==
[[File:Tea Plantations, Rusizi District, Rwanda.jpg|thumb|left|Icyayi mu Karere ka Rusizi]]
Akarere ka Rusizi gahinga [[umuceli]] mu kibaya cya Bugarama. Gahinga kandi [[icyayi]], [[ikawa]], [[Urubuto|imbuto]], [[urutoki]], [[Ikigori|ibigori]], ibishyimbo n'[[imyumbati]]. Aborozi borora [[inka]], [[ihene]] n'ingurube. Mu Kiyaga cya Kivu harobwa [[amafi]] n'[[isambaza]].<ref name="menya"/>
== Ubukerarugendo ==
Ahantu nyaburanga ho mu Karere ka Rusizi harimo Ikiyaga cya Kivu, [[amashyuza]] ya Bugarama n'ishyamba rya Cyamudongo. Harimo kandi [[Pariki ya Nyungwe]], Umugezi wa Rusizi n'[[Ikibuga cy'indege cya Kamembe]].<ref name="menya"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Rusizi District|Amafoto y'Akarere ka Rusizi]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rusizi}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Rusizi]]
[[Ikiciro:Akarere ka Rusizi| ]]
k2zoilaj0ign4t3b8rr1oudksk9ld5v
Akarere ka Nyamasheke
0
8431
143677
143265
2026-10-24T16:07:42Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143677
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Nyamasheke''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Uburengerazuba]] mu [[Rwanda]]. Kari ku [[Ikiyaga cya Kivu]]. Gafite ubuso bwa 1 174 km² n'abaturage 434 221. Kagizwe n'imirenge 15.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
Mu majyepfo, Akarere ka Nyamasheke gahana imbibi n'[[Akarere ka Rusizi]]. Mu majyaruguru hari [[Akarere ka Karongi]]. Mu burasirazuba hari [[Akarere ka Nyamagabe]]. Mu burengerazuba hari [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyamasheke.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=nyamasheke.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
Ibiro by'akarere biri mu Murenge wa Kagano, mu Kagari ka Ninzi, mu Mudugudu wa Gikuyu. Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 15, [[akagari|utugari]] 68 n'[[imidugudu]] 588. Gafite ubuso bwa 1 174 km² n'abaturage 434 221.<ref name="menya"/>
== Imirenge ==
Akarere ka Nyamasheke kagizwe n'imirenge 15:<ref>{{Cite web |url=https://www.nyamasheke.gov.rw/akarere/abayozi-bimirenge |title=Abayozi b'Imirenge |website=nyamasheke.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
# Bushekeri
# Bushenge
# Cyato
# Gihombo
# Kagano
# Kanjongo
# Karambi
# Karengera
# Kirimbi
# Macuba
# Mahembe
# Nyabitekeri
# Rangiro
# Ruharambuga
# Shangi
{{div col end}}
== Ubukungu ==
[[File:Green tea nyamasheke.jpg|thumb|left|Icyayi mu Karere ka Nyamasheke]]
Ubuhinzi ni imwe mu nkingi zikomeye z'ubukungu bw'akarere. Ubutaka bwaho bubereye guhinga [[ikawa]] n'[[icyayi]]. Akarere gafite inganda eshatu zitunganya icyayi.<ref name="menya"/>
Akarere ka Nyamasheke kazwi mu bukerarugendo. Gafite [[Pariki ya Nyungwe]] n'Ikiyaga cya Kivu. Hari amahirwe mu mahoteli, mu macumbi no mu burobyi.<ref name="menya"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Nyamasheke District|Amafoto y'Akarere ka Nyamasheke]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyamasheke}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Nyamasheke]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyamasheke| ]]
ovkbhzfptwkjghmhoui0z7bo995y07u
Umurenge wa Tumba
0
8433
143972
143466
2026-10-24T20:55:28Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro y'inzego z'imitegekere
143972
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:HuyeDist.png|thumb|Ikarita y’Akarere ka Huye, Umurenge wa Tumba uherereyemo.]]
[[Dosiye:Huye_mainstreet_Rwanda_taken_June_2009.jpg|thumb|Umuhanda mukuru mu mujyi wa Huye mu 2009.]]
'''Umurenge wa Tumba''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]] y’u Rwanda. Igice kinini cy’abaturage bawo gituye mu bice by’umujyi wa Huye.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Umurenge wa Tumba ugizwe n’utugari dutanu:
* Cyarwa;
* Cyimana;
* Gitwa;
* Mpare;
* Rango B.<ref>[https://web.archive.org/web/20200920134411/http://www.huye.gov.rw/index.php?id=83 « Imiterere y’ubuyobozi bw’Akarere ka Huye »], Akarere ka Huye, urupapuro rwabitswe ku wa 20 Nzeri 2020.</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ry’abaturage n’imiturire ryo mu 2012, Umurenge wa Tumba wari utuwe n’abaturage 31.399. Muri uwo mwaka wari umurenge utuwe n’abantu benshi kurusha indi mirenge y’Akarere ka Huye.<ref>[https://web.archive.org/web/20210117054544/https://huye.gov.rw/fileadmin/templates/document/Huye_DDS_2018-2024.pdf ''Huye District Development Strategy 2018–2024''], Akarere ka Huye.</ref>
Mu 2022, abaturage bari bageze kuri 37.153, barimo abagore 19.366 n’abagabo 17.787. Tumba yari igifite abaturage benshi kurusha indi mirenge 13 y’Akarere ka Huye.<ref name="abaturage">[https://citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/huye/2414__tumba/ « Tumba (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', hashingiwe ku mibare y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda.</ref>
Muri abo baturage, 30.529 bari batuye mu bice by’umujyi naho 6.624 bakaba bari batuye mu bice by’icyaro.<ref name="abaturage" />
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Tumba ufite ubuso bwa kilometero kare 17,93.<ref>[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tumba_Sector_(Huye) « Tumba Sector (Huye) »], ''Wikimedia Commons''.</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rulindo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Huye|Tumba]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Tumba]]
o98qa5mah9xlkx8zk6p0skbreronftn
Umurenge wa Gashora
0
8452
143581
143325
2026-10-24T15:14:20Z
Score Beethoven
11559
143581
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Gashora''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] bw’u [[Rwanda]].
Umurenge wa Gashora ukikijwe n’ibiyaga. Mu 2022, wari utuwe n’abaturage 32 251. Ubukungu bwawo bushingiye cyane ku [[ubuhinzi]] no ku [[uburobyi]]. Muri uyu murenge hari urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi. Hari kandi ishuri ryisumbuye ry’abakobwa rya Gashora Girls Academy.
== Ubumenyi bw’isi ==
[[File:Lake view at gashora.jpg|thumb|left|Ikiyaga i Gashora]]
Umurenge wa Gashora ufite ubuso bwa kilometero kare 98,83.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/bugesera/5701__gashora/ |title=Gashora (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Gashora ikikijwe n’ibiyaga byinshi.<ref name="anl">{{Cite web |url=https://www.africanewlife.org/?p=18026 |title=Gashora |website=Africa New Life Ministries |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Kimwe muri ibyo biyaga ni Ikiyaga cya Mirayi.<ref name="cmu">{{Cite web |url=https://www.cmu.edu/global/education/tcingc/reports/TCinGC-Rwanda-Gashora-2013-FinalReport.pdf |title=Gashora Girls Academy of Science and Technology: Final Consulting Report |website=Carnegie Mellon University |date=2013-07-23 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gashora wari utuwe n’abaturage 22 001. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, abaturage bari 32 251. Muri bo, abagabo bari 16 027. Abagore bari 16 224. Abaturage 4 052 babaga mu mujyi. Abandi babaga mu cyaro. Ubucucike bwari abaturage 326 kuri kilometero kare.<ref name="citypop" />
== Amateka ==
[[File:GashoraGenocideMemorial01.jpg|thumb|left|Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora]]
[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora]] ruri mu Kagari ka Biryogo. Muri uru rwibutso hashyinguye inzirakarengane zirenga 5 000 za [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]].<ref name="newtimes2018">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/149869/News/bugesera-youth-clean-memorial-site |title=Bugesera youth clean memorial site |website=The New Times |date=2018-03-26 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubukungu ==
Imiryango myinshi y’i Gashora itunzwe n’ubuhinzi n’uburobyi. Amapfa amara igihe kirekire ateza ibura ry’ibiribwa.<ref name="anl" />
Koperative Twiteze Imbere Kagenge (KOTICA) ikorera i Gashora. Mu 2012, iyi koperative yari ifite abanyamuryango barenga 400. Ihinga cyane cyane [[imyumbati]].<ref name="kagame2012">{{Cite web |url=https://www.paulkagame.rw/?p=1417 |title=You inspire the leaders of Rwanda |website=Paul Kagame |date=2012-07-03 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Roger Shaw yatangije ubworozi bw’[[amafi]] hafi y’Ikiyaga cya Mirayi. Mu 2016, ubu bworozi bwari ku buso burenga hegitari 16. Bwari bufite ibyuzi by’amafi birenga 30.<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/133292/News/shaw-sold-his-california-home-to-invest-in-fish-farming-in-bugesera |title=Shaw sold his California home to invest in fish farming in Bugesera |website=The New Times |date=2016-09-05 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Uburezi ==
Gashora Girls Academy of Science and Technology ni ishuri ryisumbuye ry’abakobwa gusa. Abanyeshuri baba mu kigo. Ishuri ryashinzwe n’Abanyamerikakazi babiri: Suzanne Sinegal McGill na Shalisan Foster. Ryatangiye muri Gashyantare 2011. Ryatangiranye n’abanyeshuri 90. Mu 2013, ryari rifite abanyeshuri 268. Ishuri ryubatse ahitegeye Ikiyaga cya Mirayi.<ref name="cmu" /> Ku wa 3 Nyakanga 2012, Perezida [[Paul Kagame]] na [[Jeannette Kagame]] basuye iri shuri.<ref name="kagame2012" />
Ishuri rikuru rya Rwanda Institute for Conservation Agriculture (RICA) na ryo riri mu Murenge wa Gashora. Ryubatse ku buso bwa hegitari 1 300. Ryashinzwe na Leta y’u Rwanda ifatanyije na Howard G. Buffett Foundation. Buri mwaka, ryakira abanyeshuri 84 bafite buruse.<ref>{{Cite web |url=https://www.ktpress.rw/2022/07/institute-for-conservation-agriculture-readies-for-first-graduation/ |title=Institute for Conservation Agriculture Readies for First Graduation |website=KT Press |date=2022-07-17 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gashora Sector|Amafoto y’Umurenge wa Gashora]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gashora]]
simrae2zzs13j19n330lutpjl0ewgl7
143925
143581
2026-10-24T19:25:36Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Gashora]] to [[Umurenge wa Gashora]] without leaving a redirect: Kwimurira ku izina Umurenge wa Gashora
143581
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Gashora''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] bw’u [[Rwanda]].
Umurenge wa Gashora ukikijwe n’ibiyaga. Mu 2022, wari utuwe n’abaturage 32 251. Ubukungu bwawo bushingiye cyane ku [[ubuhinzi]] no ku [[uburobyi]]. Muri uyu murenge hari urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi. Hari kandi ishuri ryisumbuye ry’abakobwa rya Gashora Girls Academy.
== Ubumenyi bw’isi ==
[[File:Lake view at gashora.jpg|thumb|left|Ikiyaga i Gashora]]
Umurenge wa Gashora ufite ubuso bwa kilometero kare 98,83.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/bugesera/5701__gashora/ |title=Gashora (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Gashora ikikijwe n’ibiyaga byinshi.<ref name="anl">{{Cite web |url=https://www.africanewlife.org/?p=18026 |title=Gashora |website=Africa New Life Ministries |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Kimwe muri ibyo biyaga ni Ikiyaga cya Mirayi.<ref name="cmu">{{Cite web |url=https://www.cmu.edu/global/education/tcingc/reports/TCinGC-Rwanda-Gashora-2013-FinalReport.pdf |title=Gashora Girls Academy of Science and Technology: Final Consulting Report |website=Carnegie Mellon University |date=2013-07-23 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gashora wari utuwe n’abaturage 22 001. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, abaturage bari 32 251. Muri bo, abagabo bari 16 027. Abagore bari 16 224. Abaturage 4 052 babaga mu mujyi. Abandi babaga mu cyaro. Ubucucike bwari abaturage 326 kuri kilometero kare.<ref name="citypop" />
== Amateka ==
[[File:GashoraGenocideMemorial01.jpg|thumb|left|Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora]]
[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora]] ruri mu Kagari ka Biryogo. Muri uru rwibutso hashyinguye inzirakarengane zirenga 5 000 za [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]].<ref name="newtimes2018">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/149869/News/bugesera-youth-clean-memorial-site |title=Bugesera youth clean memorial site |website=The New Times |date=2018-03-26 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubukungu ==
Imiryango myinshi y’i Gashora itunzwe n’ubuhinzi n’uburobyi. Amapfa amara igihe kirekire ateza ibura ry’ibiribwa.<ref name="anl" />
Koperative Twiteze Imbere Kagenge (KOTICA) ikorera i Gashora. Mu 2012, iyi koperative yari ifite abanyamuryango barenga 400. Ihinga cyane cyane [[imyumbati]].<ref name="kagame2012">{{Cite web |url=https://www.paulkagame.rw/?p=1417 |title=You inspire the leaders of Rwanda |website=Paul Kagame |date=2012-07-03 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Roger Shaw yatangije ubworozi bw’[[amafi]] hafi y’Ikiyaga cya Mirayi. Mu 2016, ubu bworozi bwari ku buso burenga hegitari 16. Bwari bufite ibyuzi by’amafi birenga 30.<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/133292/News/shaw-sold-his-california-home-to-invest-in-fish-farming-in-bugesera |title=Shaw sold his California home to invest in fish farming in Bugesera |website=The New Times |date=2016-09-05 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Uburezi ==
Gashora Girls Academy of Science and Technology ni ishuri ryisumbuye ry’abakobwa gusa. Abanyeshuri baba mu kigo. Ishuri ryashinzwe n’Abanyamerikakazi babiri: Suzanne Sinegal McGill na Shalisan Foster. Ryatangiye muri Gashyantare 2011. Ryatangiranye n’abanyeshuri 90. Mu 2013, ryari rifite abanyeshuri 268. Ishuri ryubatse ahitegeye Ikiyaga cya Mirayi.<ref name="cmu" /> Ku wa 3 Nyakanga 2012, Perezida [[Paul Kagame]] na [[Jeannette Kagame]] basuye iri shuri.<ref name="kagame2012" />
Ishuri rikuru rya Rwanda Institute for Conservation Agriculture (RICA) na ryo riri mu Murenge wa Gashora. Ryubatse ku buso bwa hegitari 1 300. Ryashinzwe na Leta y’u Rwanda ifatanyije na Howard G. Buffett Foundation. Buri mwaka, ryakira abanyeshuri 84 bafite buruse.<ref>{{Cite web |url=https://www.ktpress.rw/2022/07/institute-for-conservation-agriculture-readies-for-first-graduation/ |title=Institute for Conservation Agriculture Readies for First Graduation |website=KT Press |date=2022-07-17 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gashora Sector|Amafoto y’Umurenge wa Gashora]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gashora]]
simrae2zzs13j19n330lutpjl0ewgl7
143928
143925
2026-10-24T19:25:55Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Gashora]] to [[Umurenge wa Gashora (tmp)]] without leaving a redirect: Gutandukanya amateka y'impapuro zombi
143581
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Gashora''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] bw’u [[Rwanda]].
Umurenge wa Gashora ukikijwe n’ibiyaga. Mu 2022, wari utuwe n’abaturage 32 251. Ubukungu bwawo bushingiye cyane ku [[ubuhinzi]] no ku [[uburobyi]]. Muri uyu murenge hari urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi. Hari kandi ishuri ryisumbuye ry’abakobwa rya Gashora Girls Academy.
== Ubumenyi bw’isi ==
[[File:Lake view at gashora.jpg|thumb|left|Ikiyaga i Gashora]]
Umurenge wa Gashora ufite ubuso bwa kilometero kare 98,83.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/bugesera/5701__gashora/ |title=Gashora (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Gashora ikikijwe n’ibiyaga byinshi.<ref name="anl">{{Cite web |url=https://www.africanewlife.org/?p=18026 |title=Gashora |website=Africa New Life Ministries |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Kimwe muri ibyo biyaga ni Ikiyaga cya Mirayi.<ref name="cmu">{{Cite web |url=https://www.cmu.edu/global/education/tcingc/reports/TCinGC-Rwanda-Gashora-2013-FinalReport.pdf |title=Gashora Girls Academy of Science and Technology: Final Consulting Report |website=Carnegie Mellon University |date=2013-07-23 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gashora wari utuwe n’abaturage 22 001. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, abaturage bari 32 251. Muri bo, abagabo bari 16 027. Abagore bari 16 224. Abaturage 4 052 babaga mu mujyi. Abandi babaga mu cyaro. Ubucucike bwari abaturage 326 kuri kilometero kare.<ref name="citypop" />
== Amateka ==
[[File:GashoraGenocideMemorial01.jpg|thumb|left|Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora]]
[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora]] ruri mu Kagari ka Biryogo. Muri uru rwibutso hashyinguye inzirakarengane zirenga 5 000 za [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]].<ref name="newtimes2018">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/149869/News/bugesera-youth-clean-memorial-site |title=Bugesera youth clean memorial site |website=The New Times |date=2018-03-26 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubukungu ==
Imiryango myinshi y’i Gashora itunzwe n’ubuhinzi n’uburobyi. Amapfa amara igihe kirekire ateza ibura ry’ibiribwa.<ref name="anl" />
Koperative Twiteze Imbere Kagenge (KOTICA) ikorera i Gashora. Mu 2012, iyi koperative yari ifite abanyamuryango barenga 400. Ihinga cyane cyane [[imyumbati]].<ref name="kagame2012">{{Cite web |url=https://www.paulkagame.rw/?p=1417 |title=You inspire the leaders of Rwanda |website=Paul Kagame |date=2012-07-03 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Roger Shaw yatangije ubworozi bw’[[amafi]] hafi y’Ikiyaga cya Mirayi. Mu 2016, ubu bworozi bwari ku buso burenga hegitari 16. Bwari bufite ibyuzi by’amafi birenga 30.<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/133292/News/shaw-sold-his-california-home-to-invest-in-fish-farming-in-bugesera |title=Shaw sold his California home to invest in fish farming in Bugesera |website=The New Times |date=2016-09-05 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Uburezi ==
Gashora Girls Academy of Science and Technology ni ishuri ryisumbuye ry’abakobwa gusa. Abanyeshuri baba mu kigo. Ishuri ryashinzwe n’Abanyamerikakazi babiri: Suzanne Sinegal McGill na Shalisan Foster. Ryatangiye muri Gashyantare 2011. Ryatangiranye n’abanyeshuri 90. Mu 2013, ryari rifite abanyeshuri 268. Ishuri ryubatse ahitegeye Ikiyaga cya Mirayi.<ref name="cmu" /> Ku wa 3 Nyakanga 2012, Perezida [[Paul Kagame]] na [[Jeannette Kagame]] basuye iri shuri.<ref name="kagame2012" />
Ishuri rikuru rya Rwanda Institute for Conservation Agriculture (RICA) na ryo riri mu Murenge wa Gashora. Ryubatse ku buso bwa hegitari 1 300. Ryashinzwe na Leta y’u Rwanda ifatanyije na Howard G. Buffett Foundation. Buri mwaka, ryakira abanyeshuri 84 bafite buruse.<ref>{{Cite web |url=https://www.ktpress.rw/2022/07/institute-for-conservation-agriculture-readies-for-first-graduation/ |title=Institute for Conservation Agriculture Readies for First Graduation |website=KT Press |date=2022-07-17 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gashora Sector|Amafoto y’Umurenge wa Gashora]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gashora]]
simrae2zzs13j19n330lutpjl0ewgl7
143931
143928
2026-10-24T19:25:56Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Gashora (tmp)]] to [[Umurenge wa Gashora]] without leaving a redirect: Kwimurira ku izina Umurenge wa Gashora
143581
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Gashora''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] bw’u [[Rwanda]].
Umurenge wa Gashora ukikijwe n’ibiyaga. Mu 2022, wari utuwe n’abaturage 32 251. Ubukungu bwawo bushingiye cyane ku [[ubuhinzi]] no ku [[uburobyi]]. Muri uyu murenge hari urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi. Hari kandi ishuri ryisumbuye ry’abakobwa rya Gashora Girls Academy.
== Ubumenyi bw’isi ==
[[File:Lake view at gashora.jpg|thumb|left|Ikiyaga i Gashora]]
Umurenge wa Gashora ufite ubuso bwa kilometero kare 98,83.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/bugesera/5701__gashora/ |title=Gashora (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Gashora ikikijwe n’ibiyaga byinshi.<ref name="anl">{{Cite web |url=https://www.africanewlife.org/?p=18026 |title=Gashora |website=Africa New Life Ministries |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Kimwe muri ibyo biyaga ni Ikiyaga cya Mirayi.<ref name="cmu">{{Cite web |url=https://www.cmu.edu/global/education/tcingc/reports/TCinGC-Rwanda-Gashora-2013-FinalReport.pdf |title=Gashora Girls Academy of Science and Technology: Final Consulting Report |website=Carnegie Mellon University |date=2013-07-23 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gashora wari utuwe n’abaturage 22 001. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, abaturage bari 32 251. Muri bo, abagabo bari 16 027. Abagore bari 16 224. Abaturage 4 052 babaga mu mujyi. Abandi babaga mu cyaro. Ubucucike bwari abaturage 326 kuri kilometero kare.<ref name="citypop" />
== Amateka ==
[[File:GashoraGenocideMemorial01.jpg|thumb|left|Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora]]
[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora]] ruri mu Kagari ka Biryogo. Muri uru rwibutso hashyinguye inzirakarengane zirenga 5 000 za [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]].<ref name="newtimes2018">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/149869/News/bugesera-youth-clean-memorial-site |title=Bugesera youth clean memorial site |website=The New Times |date=2018-03-26 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubukungu ==
Imiryango myinshi y’i Gashora itunzwe n’ubuhinzi n’uburobyi. Amapfa amara igihe kirekire ateza ibura ry’ibiribwa.<ref name="anl" />
Koperative Twiteze Imbere Kagenge (KOTICA) ikorera i Gashora. Mu 2012, iyi koperative yari ifite abanyamuryango barenga 400. Ihinga cyane cyane [[imyumbati]].<ref name="kagame2012">{{Cite web |url=https://www.paulkagame.rw/?p=1417 |title=You inspire the leaders of Rwanda |website=Paul Kagame |date=2012-07-03 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Roger Shaw yatangije ubworozi bw’[[amafi]] hafi y’Ikiyaga cya Mirayi. Mu 2016, ubu bworozi bwari ku buso burenga hegitari 16. Bwari bufite ibyuzi by’amafi birenga 30.<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/133292/News/shaw-sold-his-california-home-to-invest-in-fish-farming-in-bugesera |title=Shaw sold his California home to invest in fish farming in Bugesera |website=The New Times |date=2016-09-05 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Uburezi ==
Gashora Girls Academy of Science and Technology ni ishuri ryisumbuye ry’abakobwa gusa. Abanyeshuri baba mu kigo. Ishuri ryashinzwe n’Abanyamerikakazi babiri: Suzanne Sinegal McGill na Shalisan Foster. Ryatangiye muri Gashyantare 2011. Ryatangiranye n’abanyeshuri 90. Mu 2013, ryari rifite abanyeshuri 268. Ishuri ryubatse ahitegeye Ikiyaga cya Mirayi.<ref name="cmu" /> Ku wa 3 Nyakanga 2012, Perezida [[Paul Kagame]] na [[Jeannette Kagame]] basuye iri shuri.<ref name="kagame2012" />
Ishuri rikuru rya Rwanda Institute for Conservation Agriculture (RICA) na ryo riri mu Murenge wa Gashora. Ryubatse ku buso bwa hegitari 1 300. Ryashinzwe na Leta y’u Rwanda ifatanyije na Howard G. Buffett Foundation. Buri mwaka, ryakira abanyeshuri 84 bafite buruse.<ref>{{Cite web |url=https://www.ktpress.rw/2022/07/institute-for-conservation-agriculture-readies-for-first-graduation/ |title=Institute for Conservation Agriculture Readies for First Graduation |website=KT Press |date=2022-07-17 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gashora Sector|Amafoto y’Umurenge wa Gashora]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gashora]]
simrae2zzs13j19n330lutpjl0ewgl7
143973
143931
2026-10-24T20:55:29Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro y'inzego z'imitegekere
143973
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Gashora''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] bw’u [[Rwanda]].
Umurenge wa Gashora ukikijwe n’ibiyaga. Mu 2022, wari utuwe n’abaturage 32 251. Ubukungu bwawo bushingiye cyane ku [[ubuhinzi]] no ku [[uburobyi]]. Muri uyu murenge hari urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi. Hari kandi ishuri ryisumbuye ry’abakobwa rya Gashora Girls Academy.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
[[File:Lake view at gashora.jpg|thumb|left|Ikiyaga i Gashora]]
Umurenge wa Gashora ufite ubuso bwa kilometero kare 98,83.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/bugesera/5701__gashora/ |title=Gashora (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Gashora ikikijwe n’ibiyaga byinshi.<ref name="anl">{{Cite web |url=https://www.africanewlife.org/?p=18026 |title=Gashora |website=Africa New Life Ministries |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Kimwe muri ibyo biyaga ni Ikiyaga cya Mirayi.<ref name="cmu">{{Cite web |url=https://www.cmu.edu/global/education/tcingc/reports/TCinGC-Rwanda-Gashora-2013-FinalReport.pdf |title=Gashora Girls Academy of Science and Technology: Final Consulting Report |website=Carnegie Mellon University |date=2013-07-23 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gashora wari utuwe n’abaturage 22 001. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, abaturage bari 32 251. Muri bo, abagabo bari 16 027. Abagore bari 16 224. Abaturage 4 052 babaga mu mujyi. Abandi babaga mu cyaro. Ubucucike bwari abaturage 326 kuri kilometero kare.<ref name="citypop" />
== Amateka ==
[[File:GashoraGenocideMemorial01.jpg|thumb|left|Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora]]
[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora]] ruri mu Kagari ka Biryogo. Muri uru rwibutso hashyinguye inzirakarengane zirenga 5 000 za [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]].<ref name="newtimes2018">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/149869/News/bugesera-youth-clean-memorial-site |title=Bugesera youth clean memorial site |website=The New Times |date=2018-03-26 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubukungu ==
Imiryango myinshi y’i Gashora itunzwe n’ubuhinzi n’uburobyi. Amapfa amara igihe kirekire ateza ibura ry’ibiribwa.<ref name="anl" />
Koperative Twiteze Imbere Kagenge (KOTICA) ikorera i Gashora. Mu 2012, iyi koperative yari ifite abanyamuryango barenga 400. Ihinga cyane cyane [[imyumbati]].<ref name="kagame2012">{{Cite web |url=https://www.paulkagame.rw/?p=1417 |title=You inspire the leaders of Rwanda |website=Paul Kagame |date=2012-07-03 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Roger Shaw yatangije ubworozi bw’[[amafi]] hafi y’Ikiyaga cya Mirayi. Mu 2016, ubu bworozi bwari ku buso burenga hegitari 16. Bwari bufite ibyuzi by’amafi birenga 30.<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/133292/News/shaw-sold-his-california-home-to-invest-in-fish-farming-in-bugesera |title=Shaw sold his California home to invest in fish farming in Bugesera |website=The New Times |date=2016-09-05 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Uburezi ==
Gashora Girls Academy of Science and Technology ni ishuri ryisumbuye ry’abakobwa gusa. Abanyeshuri baba mu kigo. Ishuri ryashinzwe n’Abanyamerikakazi babiri: Suzanne Sinegal McGill na Shalisan Foster. Ryatangiye muri Gashyantare 2011. Ryatangiranye n’abanyeshuri 90. Mu 2013, ryari rifite abanyeshuri 268. Ishuri ryubatse ahitegeye Ikiyaga cya Mirayi.<ref name="cmu" /> Ku wa 3 Nyakanga 2012, Perezida [[Paul Kagame]] na [[Jeannette Kagame]] basuye iri shuri.<ref name="kagame2012" />
Ishuri rikuru rya Rwanda Institute for Conservation Agriculture (RICA) na ryo riri mu Murenge wa Gashora. Ryubatse ku buso bwa hegitari 1 300. Ryashinzwe na Leta y’u Rwanda ifatanyije na Howard G. Buffett Foundation. Buri mwaka, ryakira abanyeshuri 84 bafite buruse.<ref>{{Cite web |url=https://www.ktpress.rw/2022/07/institute-for-conservation-agriculture-readies-for-first-graduation/ |title=Institute for Conservation Agriculture Readies for First Graduation |website=KT Press |date=2022-07-17 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gashora Sector|Amafoto y’Umurenge wa Gashora]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gashora]]
ffnboamlspvtfeayzr9n4jp0umym8lk
Umurenge wa Kiramuruzi
0
8453
143586
143361
2026-10-24T15:23:44Z
Score Beethoven
11559
143586
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kiramuruzi''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Gatsibo]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 4.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kiramuruzi wari utuwe n'abaturage 40 028.
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gatsibo District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gatsibo]]
Umurenge wa Kiramuruzi ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Gatsibo.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/53__gatsibo/ |title=Gatsibo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.gatsibo.gov.rw/updates/announcements/imirenge-nutugari |title=Imirenge n'utugari |website=gatsibo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Akabuga
* Gakenke
* Gakoni
* Nyabisindu
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kiramuruzi wari utuwe n'abaturage 31 083. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 40 028.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kiramuruzi Sector|Amafoto y'Umurenge wa Kiramuruzi]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gatsibo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gatsibo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kiramuruzi]]
g4z18jjcg7fzvra767tg2te7qy4xguz
143741
143586
2026-10-24T16:10:14Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143741
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kiramuruzi''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Gatsibo]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 4.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kiramuruzi wari utuwe n'abaturage 40 028.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gatsibo District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gatsibo]]
Umurenge wa Kiramuruzi ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Gatsibo.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/53__gatsibo/ |title=Gatsibo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.gatsibo.gov.rw/updates/announcements/imirenge-nutugari |title=Imirenge n'utugari |website=gatsibo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Akabuga
* Gakenke
* Gakoni
* Nyabisindu
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kiramuruzi wari utuwe n'abaturage 31 083. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 40 028.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kiramuruzi Sector|Amafoto y'Umurenge wa Kiramuruzi]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gatsibo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gatsibo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kiramuruzi]]
ox371izur7jtg701zghd2ituakepi7u
Intara y'amajyepfo
0
8457
143653
143060
2026-10-24T16:05:59Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143653
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Intara y’Amajyepfo''' ni imwe mu [[Intara z’u Rwanda|ntara enye z’u Rwanda]]. Iri mu majyepfo y’igihugu. Icyicaro cyayo kiri mu [[Akarere ka Nyanza|Karere ka Nyanza]].
Ifite ubuso bwa 5 963 km² n’abaturage 3 002 699 (2022). Igizwe n’uturere umunani. Ihana imbibi n’[[Uburundi]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: Intara → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amateka ==
[[File:Nyanza-Mwami-Kings-Palace-Rwanda.jpg|thumb|left|Ingoro y’Umwami i Nyanza]]
Intara y’Amajyepfo yashyizweho n’Itegeko Ngenga n° 29/2005 ryo ku wa 31 Ukuboza 2005.<ref name="itegeko">{{Cite web |url=https://archive.gazettes.africa/archive/rw/2005/rw-government-gazette-dated-2005-12-31-no-special.pdf |title=Itegeko Ngenga n° 29/2005 ryo ku wa 31/12/2005 rigena inzego z’imitegekere y’Igihugu cy’u Rwanda |website=Igazeti ya Leta ya Repubulika y’u Rwanda |date=2005-12-31 |language=rw |access-date=2026-10-23}}</ref> Iryo tegeko ryagabanyije u Rwanda mu ntara enye n’[[Kigali|Umujyi wa Kigali]].<ref name="itegeko"/> Ryatangiye gukurikizwa ku wa 1 Mutarama 2006.<ref name="statoids">{{Cite web |url=https://www.statoids.com/urw.html |title=Provinces of Rwanda |website=Statoids |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref>
Mbere y’icyo gihe, u Rwanda rwari rufite intara 12. Kugeza mu 2002, izo ntara zitwaga perefegitura. Intara y’Amajyepfo yahurije hamwe intara za kera za [[Butare]], Gikongoro na Gitarama.<ref name="statoids"/>
Itegeko rishyira icyicaro cy’Intara mu [[Busasamana|Murenge wa Busasamana]], mu [[Akarere ka Nyanza|Karere ka Nyanza]].<ref name="itegeko"/> Guverineri w’Intara ni Alice Kayitesi, kuva ku wa 14 Nyakanga 2020.<ref name="intara">{{Cite web |url=https://www.southernprovince.gov.rw/en/1/province/about-the-province |title=About the Province |website=Southern Province |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref>
== Imiterere n’imbibi ==
[[File:Rwanda Gitarama landscape.JPG|thumb|left|Imisozi mu [[Akarere ka Muhanga|Karere ka Muhanga]]]]
Mu majyaruguru, Intara y’Amajyepfo ihana imbibi n’[[Kigali|Umujyi wa Kigali]]. Mu burasirazuba ihana imbibi n’[[Intara y'Iburasirazuba]]. Mu burengerazuba ihana imbibi n’[[Intara y'Uburengerazuba|Intara y’Iburengerazuba]]. Mu majyepfo ihana imbibi n’[[Uburundi]].<ref name="intara"/>
== Uturere ==
[[File:Icyayi cya.jpg|thumb|left|Umurima w’icyayi i Munini, mu [[Akarere ka Nyaruguru|Karere ka Nyaruguru]]]]
Intara y’Amajyepfo igizwe n’uturere 8, [[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 101, [[Akagari|utugari]] 532 n’[[Imidugudu|imidugudu]] 3 501.<ref name="intara"/>
Ubucucike bw’Intara ni abaturage 504 kuri km².<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/admin/ |title=Rwanda: Administrative Division (Provinces and Districts) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:right"
! Akarere !! Ubuso (km²) !! Abaturage (2012) !! Abaturage (2022)
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Gisagara|Gisagara]] || 679,6 || 322 506 || 397 051
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Huye|Huye]] || 581,6 || 328 398 || 381 900
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Kamonyi|Kamonyi]] || 655,4 || 340 501 || 450 849
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Muhanga|Muhanga]] || 648,3 || 319 141 || 358 433
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Nyamagabe|Nyamagabe]] || 1 089,5 || 341 491 || 371 501
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Nyanza|Nyanza]] || 672,3 || 323 719 || 365 718
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Nyaruguru|Nyaruguru]] || 1 011,8 || 294 334 || 318 126
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Ruhango|Ruhango]] || 626,5 || 319 885 || 359 121
|- style="font-weight:bold"
| style="text-align:left" | Intara yose || 5 963 || 2 589 975 || 3 002 699
|}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [https://www.southernprovince.gov.rw/ Urubuga rwemewe rw’Intara y’Amajyepfo]
* [[commons:Category:South Province, Rwanda|Amafoto y’Intara y’Amajyepfo]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Intara y’u Rwanda]]
[[Ikiciro:Intara y'amajyepfo| ]]
3i86xwrr7befk4q72waezv7eue8opyi
Akarere ka Rubavu
0
8465
143681
143269
2026-10-24T16:07:52Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143681
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akarere ka Rubavu''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Uburengerazuba]] mu [[Rwanda]]. Kari ku [[Ikiyaga cya Kivu]], ku mupaka na [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]]. Gafite ubuso bwa 388,3 km² n'abaturage 546 683. Kagizwe n'imirenge 12.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'imbibi ==
Mu burengerazuba, Akarere ka Rubavu gahana imbibi n'umujyi wa [[Goma]] muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo. Mu burasirazuba hari [[Akarere ka Nyabihu]]. Mu majyepfo hari [[Akarere ka Rutsiro]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.rubavu.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=rubavu.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
Ibiro by'akarere biri mu Murenge wa Gisenyi, mu Kagari ka Nengo, ku nkombe z'Ikiyaga cya Kivu. Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 12, [[akagari|utugari]] 79 n'[[imidugudu]] 525. Gafite ubuso bwa 388,3 km². Muri 2022, gafite abaturage 546 683.<ref name="menya"/>
== Imirenge ==
{{div col|colwidth=15em}}
# [[Umurenge wa Bugeshi|Bugeshi]]
# [[Umurenge wa Busasamana|Busasamana]]
# [[Umurenge wa Cyanzarwe|Cyanzarwe]]
# [[Umurenge wa Gisenyi|Gisenyi]]
# [[Umurenge wa Kanama|Kanama]]
# [[Umurenge wa Kanzenze|Kanzenze]]
# [[Umurenge wa Mudende|Mudende]]
# [[Umurenge wa Nyakiliba|Nyakiriba]]
# [[Umurenge wa Nyamyumba|Nyamyumba]]
# [[Umurenge wa Nyundo|Nyundo]]
# [[Umurenge wa Rubavu|Rubavu]]
# [[Umurenge wa Rugerero|Rugerero]]
{{div col end}}
== Ubukungu ==
[[File:Men ride a boat in Kivu Lake in Rubavu District, Rwanda. Emmanuel Kwizera.jpg|thumb|left|Ubwato ku Kiyaga cya Kivu mu Karere ka Rubavu]]
Rubavu ni igicumbi cy'ubucuruzi mpuzamahanga. Imipaka ya Petite Barrière, Grande Barrière na Kabuhanga ihuza u Rwanda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo. Icyambu cya Nyamyumba gihuza akarere n'utundi turere dukora ku Kiyaga cya Kivu.<ref name="menya"/>
Akarere gakunzwe n'abakerarugendo. Bakururwa n'Ikiyaga cya Kivu, amashyuza ya Nyamyumba, amahoteli n'imisozi nka Rubavu na Nengo.<ref name="menya"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Rubavu District|Amafoto y'Akarere ka Rubavu]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Rubavu]]
[[Ikiciro:Akarere ka Rubavu| ]]
a3r8c78kot938y1r2jr9qeubpggjouv
Intara y'Uburengerazuba
0
8466
143655
143056
2026-10-24T16:06:05Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143655
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Intara y'Iburengerazuba''' ni imwe mu [[Intara z’u Rwanda|ntara enye z'u Rwanda]]. Iri mu burengerazuba bw'igihugu. Icyicaro cyayo kiri mu [[Akarere ka Karongi|Karere ka Karongi]].
Ifite ubuso bwa 5 882 km² n'abaturage 2 896 484 (2022). Igizwe n'uturere turindwi. Ihana imbibi na [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]] n'[[Uburundi]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: Intara → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amateka ==
[[File:Balcony of Home St. Jean - Overlooking Lake Kivu - Kibuye (Karongi) - Rwanda (8971784134).jpg|thumb|left|Ikiyaga cya Kivu kibonwa i Kibuye, mu Karere ka Karongi]]
Intara y'Iburengerazuba yashyizweho n'Itegeko Ngenga n° 29/2005 ryo ku wa 31 Ukuboza 2005.<ref name="itegeko">{{Cite web |url=https://archive.gazettes.africa/archive/rw/2005/rw-government-gazette-dated-2005-12-31-no-special.pdf |title=Itegeko Ngenga n° 29/2005 ryo ku wa 31/12/2005 rigena inzego z'imitegekere y'Igihugu cy'u Rwanda |website=Igazeti ya Leta ya Repubulika y'u Rwanda |date=2005-12-31 |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref> Ryatangiye gukurikizwa ku wa 1 Mutarama 2006.<ref name="statoids">{{Cite web |url=https://www.statoids.com/urw.html |title=Provinces of Rwanda |website=Statoids |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref> Iryo tegeko ryagabanyije u Rwanda mu ntara enye n'[[Umujyi wa Kigali]].<ref name="itegeko"/>
Mbere y'icyo gihe, u Rwanda rwari rufite intara 12. Intara y'Iburengerazuba ihura hafi n'intara za kera za Cyangugu, Gisenyi na Kibuye.<ref name="statoids"/>
Mbere y'icyo gihe, u Rwanda rwari rufite intara 12. Intara y'Iburengerazuba ihuye ahanini n'intara za kera za Cyangugu, Gisenyi na Kibuye.<ref name="statoids"/>
Itegeko rishyira icyicaro cy'Intara mu [[Umurenge wa Bwishyura|Murenge wa Bwishyura]], mu Karere ka Karongi.<ref name="itegeko"/> Guverineri w'Intara ni Jean Bosco Ntibitura. Sena yemeje ishyirwaho rye ku wa 27 Ugushyingo 2024.<ref>{{Cite web |url=https://www.parliament.gov.rw/news-details/senate-approves-the-western-province-governor |title=Senate approves the Western Province Governor |website=Parliament of Rwanda |date=2024-11-28 |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref><ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.westernprovince.gov.rw/intara/menya-intara-1 |title=Menya Intara |website=Intara y'Iburengerazuba |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
== Imiterere n'imbibi ==
[[File:An aerial of the Kivu belt Road in the Western Province of Rwanda on June 17, 2019. Emmanuel Kwizera.jpg|thumb|left|Umuhanda Kivu Belt mu Ntara y'Iburengerazuba (2019)]]
Intara y'Iburengerazuba ihana imbibi n'ibihugu bibiri. Mu burengerazuba ihana imbibi na [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]]. Mu majyepfo ihana imbibi n'[[Uburundi]].<ref name="itegeko"/>
Mu majyaruguru ihana imbibi n'[[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y'Amajyaruguru]]. Mu burasirazuba ihana imbibi n'[[Intara y'amajyepfo|Intara y'Amajyepfo]].<ref name="menya"/>
Umupaka na Kongo ugera ku mpinga y'[[Ikirunga cya Karisimbi]]. Igice cy'urubibi rw'iburasirazuba gikurikira [[Umugezi wa Nyabarongo|Nyabarongo]].<ref name="itegeko"/>
[[Ikiyaga cya Kivu]] kiri hagati ya Kongo n'u Rwanda. Gifite ubuso bwa 2 700 km². Umujyi wa Gisenyi uri ku nkombe yacyo.<ref>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Lake-Kivu |title=Lake Kivu |website=Encyclopædia Britannica |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref>
[[Pariki ya Nyungwe]] iri mu majyepfo y'uburengerazuba bw'u Rwanda, ku mupaka n'u Burundi. Ifite ubuso bwa 1 019 km². Yashyizwe ku rutonde rw'Umurage w'Isi wa UNESCO mu 2023.<ref>{{Cite web |url=https://www.africanparks.org/the-parks/nyungwe |title=Nyungwe National Park |website=African Parks |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref>
Pariki ya Gishwati-Mukura iri mu turere twa [[Akarere ka Ngororero|Ngororero]] na [[Akarere ka Rutsiro|Rutsiro]]. Yashyizweho n'itegeko mu 2015. Ifite ubuso bwa 34 km².<ref>{{Cite web |url=https://www.ktpress.rw/2019/10/rdb-takes-over-gishwati-mukura-national-park/ |title=RDB Takes over Gishwati-Mukura National Park |website=KT Press |author=Edmund Kagire |date=2019-10-01 |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref>
== Uturere ==
[[File:Bigogwe Tea Farm.jpg|thumb|left|Umurima w'icyayi i Bigogwe, mu Karere ka Nyabihu]]
Intara y'Iburengerazuba igizwe n'uturere 7, imirenge 96 n'utugari 538.<ref name="menya"/> Ubucucike ni abaturage 492 kuri km².<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/admin/ |title=Rwanda: Administrative Division (Provinces and Districts) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:right"
! Akarere !! Ubuso (km²) !! Abaturage (2012) !! Abaturage (2022)
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Karongi|Karongi]] || 992,7 || 331 808 || 373 869
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Ngororero|Ngororero]] || 678,3 || 333 713 || 367 955
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Nyabihu|Nyabihu]] || 531,6 || 294 740 || 319 047
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Nyamasheke|Nyamasheke]] || 1 175,3 || 381 804 || 434 221
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Rubavu|Rubavu]] || 388,4 || 403 662 || 546 683
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Rusizi|Rusizi]] || 959,0 || 400 858 || 485 529
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Rutsiro|Rutsiro]] || 1 158,6 || 324 654 || 369 180
|- style="font-weight:bold"
| style="text-align:left" | Intara yose || 5 882 || 2 471 239 || 2 896 484
|}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [https://www.westernprovince.gov.rw/ Urubuga rwemewe rw'Intara y'Iburengerazuba]
* [[commons:Category:West Province, Rwanda|Amafoto y'Intara y'Iburengerazuba]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Intara y’u Rwanda]]
pr0tszq6dxkevkw3c0rrmh1egvegx6y
Gashora
0
8468
143930
85712
2026-10-24T19:25:56Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Gashora]] to [[Gashora]] without leaving a redirect: Gutandukanya amateka y'impapuro zombi
85712
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Gashora]]
p4q504v5n7ngw3fhpohzmuyfoqb5djz
143933
143930
2026-10-24T19:25:57Z
Score Beethoven
11559
Kwimurira ku izina Umurenge wa Gashora
143933
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Gashora]]
lr67w5o8vw7za6mu0gtqhtpozjnitc1
Umurenge wa Ntarama
0
8469
143576
143517
2026-10-24T14:53:13Z
Score Beethoven
11559
143576
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Ntarama''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 3.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Ntarama wari utuwe n'abaturage 45 530.
== Utugari ==
[[Dosiye:Bugesera District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Bugesera]]
Umurenge wa Ntarama ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Bugesera. Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 3:<ref name="menya">{{Cite web |url=http://www.bugesera.gov.rw/index.php?id=72 |title=Menya Akarere |website=bugesera.gov.rw |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024211410/http://bugesera.gov.rw/index.php?id=72 |archive-date=2020-10-24 |url-status=dead |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Cyugaro
* Kanzenze
* Kibungo
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Ntarama wari utuwe n'abaturage 17 978. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 45 530.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/57__bugesera/ |title=Bugesera (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu 2022, 59,4 % by'abaturage bari batuye mu gace k'umujyi.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/BUGESERA.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Bugesera |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2023-09-01 |page=4 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubukungu ==
Umurenge wa Ntarama ni umurenge w'umujyi. Ni wo murenge wa mbere ugeraho iyo uvuye i [[Kigali]] ujya i Bugesera ku muhanda wa kaburimbo.<ref name="menya"/> Muri uyu murenge hari inganda ebyiri. Uruganda rumwe rukora ibinyobwa bidasembuye. Urundi rukora impapuro z'isuku.<ref name="menya"/> Umurenge ufite ubuso bunini budatuwe. Ukeneye abashoramari, cyane cyane mu buhinzi.<ref name="menya"/>
== Reba kandi ==
* [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Ntarama]]
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Ntarama Sector|Amafoto y'Umurenge wa Ntarama]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Ntarama]]
7udvfk7tigxi1ya0xmjnniik0ckovu9
143779
143576
2026-10-24T16:11:40Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143779
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Ntarama''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 3.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Ntarama wari utuwe n'abaturage 45 530.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Bugesera District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Bugesera]]
Umurenge wa Ntarama ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Bugesera. Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 3:<ref name="menya">{{Cite web |url=http://www.bugesera.gov.rw/index.php?id=72 |title=Menya Akarere |website=bugesera.gov.rw |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024211410/http://bugesera.gov.rw/index.php?id=72 |archive-date=2020-10-24 |url-status=dead |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Cyugaro
* Kanzenze
* Kibungo
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Ntarama wari utuwe n'abaturage 17 978. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 45 530.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/57__bugesera/ |title=Bugesera (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu 2022, 59,4 % by'abaturage bari batuye mu gace k'umujyi.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/BUGESERA.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Bugesera |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2023-09-01 |page=4 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubukungu ==
Umurenge wa Ntarama ni umurenge w'umujyi. Ni wo murenge wa mbere ugeraho iyo uvuye i [[Kigali]] ujya i Bugesera ku muhanda wa kaburimbo.<ref name="menya"/> Muri uyu murenge hari inganda ebyiri. Uruganda rumwe rukora ibinyobwa bidasembuye. Urundi rukora impapuro z'isuku.<ref name="menya"/> Umurenge ufite ubuso bunini budatuwe. Ukeneye abashoramari, cyane cyane mu buhinzi.<ref name="menya"/>
== Reba kandi ==
* [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Ntarama]]
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Ntarama Sector|Amafoto y'Umurenge wa Ntarama]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Ntarama]]
9sdwlzzlwwn59sdei856mk0ynapsx7c
Umurenge wa Juru
0
8472
143578
143326
2026-10-24T15:12:57Z
Score Beethoven
11559
143578
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Juru''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 5.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Juru wari utuwe n'abaturage 33 753.
== Utugari ==
[[Dosiye:Bugesera District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Bugesera]]
Umurenge wa Juru ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Bugesera. Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 5:<ref name="imirenge">{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/akarere/imirenge-nutugari |title=Imirenge n'utugari |website=bugesera.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Juru
* Kabukuba
* Mugorore
* Musovu
* Rwinume
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Juru wari utuwe n'abaturage 23 673. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 33 753.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/57__bugesera/ |title=Bugesera (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Juru Sector|Amafoto y'Umurenge wa Juru]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Juru]]
61liqj5jwjtzio4bke338woam3xvjfl
143717
143578
2026-10-24T16:09:16Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143717
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Juru''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 5.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Juru wari utuwe n'abaturage 33 753.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Bugesera District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Bugesera]]
Umurenge wa Juru ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Bugesera. Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 5:<ref name="imirenge">{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/akarere/imirenge-nutugari |title=Imirenge n'utugari |website=bugesera.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Juru
* Kabukuba
* Mugorore
* Musovu
* Rwinume
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Juru wari utuwe n'abaturage 23 673. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 33 753.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/57__bugesera/ |title=Bugesera (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Juru Sector|Amafoto y'Umurenge wa Juru]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Juru]]
in67p82z70rowqo47ihuc4al2baa2oy
Umurenge wa Rilima
0
8549
143580
143333
2026-10-24T15:13:42Z
Score Beethoven
11559
143580
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Rilima''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]]. Rilima ni n'izina ry'agace k'umujyi kari muri uyu murenge.
Mu 2022, Umurenge wa Rilima wari utuwe n'abaturage 32 862. Ikibuga cy'indege mpuzamahanga cya Bugesera cyubakwa i Rilima. Rilima ifite kandi ibitaro bivura indwara z'amagufa.
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rilima wari utuwe n'abaturage 26 803. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 32 862.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/57__bugesera/ |title=Bugesera (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ikibuga cy'indege ==
Ikibuga cy'indege mpuzamahanga cya Bugesera cyubakwa i Rilima. Perezida [[Paul Kagame]] yatangije imirimo yo kucyubaka muri Kanama 2017.<ref name="nt2017">{{Cite news |url=https://allafrica.com/stories/201708110118.html |title=Rwanda: Bugesera Residents Eye Jobs as Works on New Airport Take Off |work=The New Times |via=AllAfrica |date=2017-08-11 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Muri icyo gihe, Rilima nta mazi meza, amashanyarazi cyangwa interineti yari ifite.<ref name="nt2017"/> Biteganyijwe ko iki kibuga kizatangira gukora mu 2028.<ref>{{Cite news |url=https://www.newtimes.co.rw/article/16800/news/infrastructure/completion-of-rwandas-new-airport-extended-to-2028 |title=Completion of Rwanda's new airport extended to 2028 |last=Kagina |first=Alice |work=The New Times |date=2024-05-15 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubuvuzi ==
Rilima ifite ibitaro byihariye bivura indwara z'amagufa. Ibi bitaro bitanga kandi serivisi z'ubugororangingo. Abarwayi babyo benshi baturuka mu Ntara y'Iburasirazuba.<ref name="kt">{{Cite news |url=https://www.ktpress.rw/2023/08/japan-embassy-rilima-hospital-sign-funding-agreement-to-replace-30-year-old-orthopaedic-equipment/ |title=Japan Embassy, Rilima Hospital Sign Funding Agreement To Replace 30 Year Old Orthopaedic Equipment |last=Buningwire |first=Williams |work=KT Press |date=2023-08-22 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Ku wa 22 Kanama 2023, Ambasade y'[[Ubuyapani]] yahaye ibi bitaro inkunga ya miliyoni 72 z'[[Amafaranga y'u Rwanda|amafaranga y'u Rwanda]]. Iyo nkunga yari iyo kugura ibikoresho bishya 26. Ibikoresho byari bisanzwe byari byaraguzwe mu 1993.<ref name="kt"/>
== Gereza ==
Rilima yari ifite Gereza ya Bugesera. Ku wa 12 Ukwakira 2026, Urwego rw'Igihugu rushinzwe Igorora (RCS) rwafunze iyi gereza.<ref name="nt2026">{{Cite news |url=https://www.newtimes.co.rw/article/39622/news/rwanda/bugesera-correctional-facility-closed |title=Bugesera correctional facility closed |last=Mbonyinshuti |first=Jean d'Amour |work=The New Times |date=2026-10-12 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="ap">{{Cite news |url=https://agaciropress.com/bugesera-correctional-facility-closes-as-rwandas-prison-population-declines/ |title=Bugesera Correctional Facility Closes as Rwanda's Prison Population Declines |work=Agaciro Press |date=2026-10-12 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mbere yo gufungwa, iyi gereza yari ifungiwemo abantu 2 320. Abari bayifungiwemo bajyanywe muri gereza zindi. RCS ivuga ko impamvu ari uko umubare w'abafunzwe mu gihugu wagabanutse.<ref name="ap"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
* [[Nyamata]]
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Rilima Sector|Amafoto y'Umurenge wa Rilima]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rilima]]
m5y3qm41pptierbuogum59kazvzbzq4
143606
143580
2026-10-24T15:25:42Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Rilima]] to [[Umurenge wa Rilima]]
143580
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Rilima''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]]. Rilima ni n'izina ry'agace k'umujyi kari muri uyu murenge.
Mu 2022, Umurenge wa Rilima wari utuwe n'abaturage 32 862. Ikibuga cy'indege mpuzamahanga cya Bugesera cyubakwa i Rilima. Rilima ifite kandi ibitaro bivura indwara z'amagufa.
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rilima wari utuwe n'abaturage 26 803. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 32 862.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/57__bugesera/ |title=Bugesera (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ikibuga cy'indege ==
Ikibuga cy'indege mpuzamahanga cya Bugesera cyubakwa i Rilima. Perezida [[Paul Kagame]] yatangije imirimo yo kucyubaka muri Kanama 2017.<ref name="nt2017">{{Cite news |url=https://allafrica.com/stories/201708110118.html |title=Rwanda: Bugesera Residents Eye Jobs as Works on New Airport Take Off |work=The New Times |via=AllAfrica |date=2017-08-11 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Muri icyo gihe, Rilima nta mazi meza, amashanyarazi cyangwa interineti yari ifite.<ref name="nt2017"/> Biteganyijwe ko iki kibuga kizatangira gukora mu 2028.<ref>{{Cite news |url=https://www.newtimes.co.rw/article/16800/news/infrastructure/completion-of-rwandas-new-airport-extended-to-2028 |title=Completion of Rwanda's new airport extended to 2028 |last=Kagina |first=Alice |work=The New Times |date=2024-05-15 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubuvuzi ==
Rilima ifite ibitaro byihariye bivura indwara z'amagufa. Ibi bitaro bitanga kandi serivisi z'ubugororangingo. Abarwayi babyo benshi baturuka mu Ntara y'Iburasirazuba.<ref name="kt">{{Cite news |url=https://www.ktpress.rw/2023/08/japan-embassy-rilima-hospital-sign-funding-agreement-to-replace-30-year-old-orthopaedic-equipment/ |title=Japan Embassy, Rilima Hospital Sign Funding Agreement To Replace 30 Year Old Orthopaedic Equipment |last=Buningwire |first=Williams |work=KT Press |date=2023-08-22 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Ku wa 22 Kanama 2023, Ambasade y'[[Ubuyapani]] yahaye ibi bitaro inkunga ya miliyoni 72 z'[[Amafaranga y'u Rwanda|amafaranga y'u Rwanda]]. Iyo nkunga yari iyo kugura ibikoresho bishya 26. Ibikoresho byari bisanzwe byari byaraguzwe mu 1993.<ref name="kt"/>
== Gereza ==
Rilima yari ifite Gereza ya Bugesera. Ku wa 12 Ukwakira 2026, Urwego rw'Igihugu rushinzwe Igorora (RCS) rwafunze iyi gereza.<ref name="nt2026">{{Cite news |url=https://www.newtimes.co.rw/article/39622/news/rwanda/bugesera-correctional-facility-closed |title=Bugesera correctional facility closed |last=Mbonyinshuti |first=Jean d'Amour |work=The New Times |date=2026-10-12 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="ap">{{Cite news |url=https://agaciropress.com/bugesera-correctional-facility-closes-as-rwandas-prison-population-declines/ |title=Bugesera Correctional Facility Closes as Rwanda's Prison Population Declines |work=Agaciro Press |date=2026-10-12 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mbere yo gufungwa, iyi gereza yari ifungiwemo abantu 2 320. Abari bayifungiwemo bajyanywe muri gereza zindi. RCS ivuga ko impamvu ari uko umubare w'abafunzwe mu gihugu wagabanutse.<ref name="ap"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
* [[Nyamata]]
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Rilima Sector|Amafoto y'Umurenge wa Rilima]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rilima]]
m5y3qm41pptierbuogum59kazvzbzq4
143797
143606
2026-10-24T16:12:19Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143797
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Rilima''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]]. Rilima ni n'izina ry'agace k'umujyi kari muri uyu murenge.
Mu 2022, Umurenge wa Rilima wari utuwe n'abaturage 32 862. Ikibuga cy'indege mpuzamahanga cya Bugesera cyubakwa i Rilima. Rilima ifite kandi ibitaro bivura indwara z'amagufa.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rilima wari utuwe n'abaturage 26 803. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 32 862.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/57__bugesera/ |title=Bugesera (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ikibuga cy'indege ==
Ikibuga cy'indege mpuzamahanga cya Bugesera cyubakwa i Rilima. Perezida [[Paul Kagame]] yatangije imirimo yo kucyubaka muri Kanama 2017.<ref name="nt2017">{{Cite news |url=https://allafrica.com/stories/201708110118.html |title=Rwanda: Bugesera Residents Eye Jobs as Works on New Airport Take Off |work=The New Times |via=AllAfrica |date=2017-08-11 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Muri icyo gihe, Rilima nta mazi meza, amashanyarazi cyangwa interineti yari ifite.<ref name="nt2017"/> Biteganyijwe ko iki kibuga kizatangira gukora mu 2028.<ref>{{Cite news |url=https://www.newtimes.co.rw/article/16800/news/infrastructure/completion-of-rwandas-new-airport-extended-to-2028 |title=Completion of Rwanda's new airport extended to 2028 |last=Kagina |first=Alice |work=The New Times |date=2024-05-15 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubuvuzi ==
Rilima ifite ibitaro byihariye bivura indwara z'amagufa. Ibi bitaro bitanga kandi serivisi z'ubugororangingo. Abarwayi babyo benshi baturuka mu Ntara y'Iburasirazuba.<ref name="kt">{{Cite news |url=https://www.ktpress.rw/2023/08/japan-embassy-rilima-hospital-sign-funding-agreement-to-replace-30-year-old-orthopaedic-equipment/ |title=Japan Embassy, Rilima Hospital Sign Funding Agreement To Replace 30 Year Old Orthopaedic Equipment |last=Buningwire |first=Williams |work=KT Press |date=2023-08-22 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Ku wa 22 Kanama 2023, Ambasade y'[[Ubuyapani]] yahaye ibi bitaro inkunga ya miliyoni 72 z'[[Amafaranga y'u Rwanda|amafaranga y'u Rwanda]]. Iyo nkunga yari iyo kugura ibikoresho bishya 26. Ibikoresho byari bisanzwe byari byaraguzwe mu 1993.<ref name="kt"/>
== Gereza ==
Rilima yari ifite Gereza ya Bugesera. Ku wa 12 Ukwakira 2026, Urwego rw'Igihugu rushinzwe Igorora (RCS) rwafunze iyi gereza.<ref name="nt2026">{{Cite news |url=https://www.newtimes.co.rw/article/39622/news/rwanda/bugesera-correctional-facility-closed |title=Bugesera correctional facility closed |last=Mbonyinshuti |first=Jean d'Amour |work=The New Times |date=2026-10-12 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="ap">{{Cite news |url=https://agaciropress.com/bugesera-correctional-facility-closes-as-rwandas-prison-population-declines/ |title=Bugesera Correctional Facility Closes as Rwanda's Prison Population Declines |work=Agaciro Press |date=2026-10-12 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mbere yo gufungwa, iyi gereza yari ifungiwemo abantu 2 320. Abari bayifungiwemo bajyanywe muri gereza zindi. RCS ivuga ko impamvu ari uko umubare w'abafunzwe mu gihugu wagabanutse.<ref name="ap"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
* [[Nyamata]]
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Rilima Sector|Amafoto y'Umurenge wa Rilima]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rilima]]
ckbvhydtlluduzprwqvli23xfmrtly0
Nyamata
0
8550
143965
138891
2026-10-24T20:16:02Z
Score Beethoven
11559
143965
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| official_name = Nyamata
| short_description = no
| type = Umujyi
| image_skyline = RW Nyamata (2).jpg
| image_caption = Umujyi wa Nyamata
| image_map = BugeseraDist.png
| map_caption = Akarere ka Bugesera, aho Nyamata iherereye
| subdivision_type = Igihugu
| subdivision_name = [[Rwanda]]
| subdivision_type1 = Intara
| subdivision_name1 = [[Intara y'Iburasirazuba|Iburasirazuba]]
| subdivision_type2 = Akarere
| subdivision_name2 = [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]]
| subdivision_type3 = Umurenge
| subdivision_name3 = [[Umurenge wa Nyamata|Nyamata]]
| population_as_of = 2022
| population_total = 65107
| coordinates = {{coord|2|08|54|S|30|05|26|E|region:RW_type:city|display=inline}}
}}
'''Nyamata''' ni umujyi uri mu burasirazuba bw'[[Rwanda|u Rwanda]]. Uri mu [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]]. Uri mu majyepfo ya [[Kigali]].
Nyamata ni umwe mu mijyi itatu yunganira Kigali. [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamata]] ruri muri uyu mujyi.
== Imiterere ==
Nyamata iri mu Karere ka Bugesera, mu Ntara y'Iburasirazuba.<ref name="citypop"/> Umujyi uri mu [[Umurenge wa Nyamata|Murenge wa Nyamata]].<ref name="citypop"/> Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamata ruri mu birometero 35 uvuye i Kigali.<ref name="mds"/>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, umujyi wa Nyamata wari utuwe n'abaturage 17 076. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 65 107.<ref name="citycities"/> Abo baturage bose babarurwa mu Murenge wa Nyamata.<ref name="citypop"/>
== Iterambere ==
Igishushanyo mbonera cy'igihugu giteganya imijyi itatu yunganira Kigali. Nyamata ni umwe muri iyo mijyi.<ref name="kt"/> Impamvu ni uko Akarere ka Bugesera kagenda kaba igice cy'inganda. Mu Bugesera kandi hubakwa [[Ikibuga muzamahanga cy'indege cya Bugesera|ikibuga cy'indege mpuzamahanga]].<ref name="kt"/>
Mu 2020, Umuyobozi w'Akarere ka Bugesera yavuze ko Nyamata izaba ituwe n'abantu miliyoni imwe mu gihe kiri imbere.<ref name="kt"/>
== Urwibutso rwa Jenoside ==
{{Main|Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamata}}
[[File:Exterior of Catholic Church Genocide Site - Nyamata - Rwanda.jpg|thumb|left|upright=0.8|Kiliziya ya Nyamata, ubu ni urwibutso rwa Jenoside]]
Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamata rwashyizwe muri kiliziya gatolika ya Paruwasi ya Nyamata.<ref name="gar"/> Ku wa 10 Mata 1994, abantu hafi 10 000 bishwe imbere no hanze ya kiliziya.<ref name="mds"/>
Imva rusange ziri inyuma ya kiliziya. Zishyinguyemo imibiri 45 308.<ref name="gar"/> Kuva mu 2023, uru rwibutso ruri ku rutonde rw'Umurage w'Isi wa UNESCO.<ref name="unesco"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist|refs=
<ref name="citypop">{{Cite web |title=Nyamata (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/bugesera/5710__nyamata/ |website=City Population |access-date=2026-10-24 |language=en}}</ref>
<ref name="citycities">{{Cite web |title=Rwanda: Provinces, Major Cities & Urban Localities |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/cities/ |website=City Population |access-date=2026-10-24 |language=en}}</ref>
<ref name="kt">{{Cite web |title=Umujyi wa Nyamata muri itatu yunganira Kigali bivuze byinshi ku iterambere ry'ubukungu - Mayor Mutabazi |url=https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/umujyi-wa-nyamata-muri-itatu-yunganira-kigali-bivuze-byinshi-ku-iterambere-ry-ubukungu-mayor-mutabazi |website=Kigali Today |author=Mediatrice Uwingabire |date=2020-09-15 |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="mds">{{Cite web |title=Rwanda – the genocide of the Tutsis |url=https://www.memorialdelashoah.org/en/upload/minisites/rwanda/fiches/memorial-nyamata-genocide-fiche314.html |website=Mémorial de la Shoah |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="gar">{{Cite web |title=Nyamata Memorial |url=https://genocidearchiverwanda.org.rw/Nyamata_Memorial |website=Genocide Archive of Rwanda |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="unesco">{{Cite web |title=Memorial sites of the Genocide: Nyamata, Murambi, Gisozi and Bisesero |url=https://whc.unesco.org/en/list/1586/ |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Umurenge wa Nyamata]]
* [[Akarere ka Bugesera]]
* [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamata]]
=== Ihuza ryo hanze ===
{{Commonscat|Nyamata}}
* [https://www.bugesera.gov.rw/ Urubuga rw'Akarere ka Bugesera]
[[Ikiciro:Imijyi]]
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera|Nyamata]]
37ujsd5r9pehnvj36r3bpdh1o1gznbq
143971
143965
2026-10-24T20:33:10Z
Score Beethoven
11559
143971
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| official_name = Nyamata
| short_description = no
| type = Umujyi
| image_skyline = RW Nyamata (2).jpg
| image_caption = Umujyi wa Nyamata
| pushpin_map = Rwanda
| pushpin_map_caption = Aho Nyamata iherereye mu Rwanda
| subdivision_type = Igihugu
| subdivision_name = [[Rwanda]]
| subdivision_type1 = Intara
| subdivision_name1 = [[Intara y'Iburasirazuba]]
| subdivision_type2 = Akarere
| subdivision_name2 = [[Akarere ka Bugesera]]
| subdivision_type3 = Umurenge
| subdivision_name3 = [[Umurenge wa Nyamata]]
| blank_name_sec1 = Abaturage (2022)
| blank_info_sec1 = 65 107
| coordinates = {{coord|2|08|54|S|30|05|26|E|region:RW_type:city|display=inline}}
}}
'''Nyamata''' ni umujyi uri mu burasirazuba bw'[[Rwanda|u Rwanda]]. Uri mu [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]]. Uri mu majyepfo ya [[Kigali]].
Nyamata ni umwe mu mijyi itatu yunganira Kigali. [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamata]] ruri muri uyu mujyi.
== Imiterere ==
Nyamata iri mu Karere ka Bugesera, mu Ntara y'Iburasirazuba.<ref name="citypop"/> Umujyi uri mu [[Umurenge wa Nyamata|Murenge wa Nyamata]].<ref name="citypop"/> Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamata ruri mu birometero 35 uvuye i Kigali.<ref name="mds"/>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, umujyi wa Nyamata wari utuwe n'abaturage 17 076. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 65 107.<ref name="citycities"/> Abo baturage bose babarurwa mu Murenge wa Nyamata.<ref name="citypop"/>
== Iterambere ==
Igishushanyo mbonera cy'igihugu giteganya imijyi itatu yunganira Kigali. Nyamata ni umwe muri iyo mijyi.<ref name="kt"/> Impamvu ni uko Akarere ka Bugesera kagenda kaba igice cy'inganda. Mu Bugesera kandi hubakwa [[Ikibuga muzamahanga cy'indege cya Bugesera|ikibuga cy'indege mpuzamahanga]].<ref name="kt"/>
Mu 2020, Umuyobozi w'Akarere ka Bugesera yavuze ko Nyamata izaba ituwe n'abantu miliyoni imwe mu gihe kiri imbere.<ref name="kt"/>
== Urwibutso rwa Jenoside ==
{{Main|Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamata}}
[[File:Exterior of Catholic Church Genocide Site - Nyamata - Rwanda.jpg|thumb|left|upright=0.8|Kiliziya ya Nyamata, ubu ni urwibutso rwa Jenoside]]
Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamata rwashyizwe muri kiliziya gatolika ya Paruwasi ya Nyamata.<ref name="gar"/> Ku wa 10 Mata 1994, abantu hafi 10 000 bishwe imbere no hanze ya kiliziya.<ref name="mds"/>
Imva rusange ziri inyuma ya kiliziya. Zishyinguyemo imibiri 45 308.<ref name="gar"/> Kuva mu 2023, uru rwibutso ruri ku rutonde rw'Umurage w'Isi wa UNESCO.<ref name="unesco"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist|refs=
<ref name="citypop">{{Cite web |title=Nyamata (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/bugesera/5710__nyamata/ |website=City Population |access-date=2026-10-24 |language=en}}</ref>
<ref name="citycities">{{Cite web |title=Rwanda: Provinces, Major Cities & Urban Localities |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/cities/ |website=City Population |access-date=2026-10-24 |language=en}}</ref>
<ref name="kt">{{Cite web |title=Umujyi wa Nyamata muri itatu yunganira Kigali bivuze byinshi ku iterambere ry'ubukungu - Mayor Mutabazi |url=https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/umujyi-wa-nyamata-muri-itatu-yunganira-kigali-bivuze-byinshi-ku-iterambere-ry-ubukungu-mayor-mutabazi |website=Kigali Today |author=Mediatrice Uwingabire |date=2020-09-15 |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="mds">{{Cite web |title=Rwanda – the genocide of the Tutsis |url=https://www.memorialdelashoah.org/en/upload/minisites/rwanda/fiches/memorial-nyamata-genocide-fiche314.html |website=Mémorial de la Shoah |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="gar">{{Cite web |title=Nyamata Memorial |url=https://genocidearchiverwanda.org.rw/Nyamata_Memorial |website=Genocide Archive of Rwanda |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="unesco">{{Cite web |title=Memorial sites of the Genocide: Nyamata, Murambi, Gisozi and Bisesero |url=https://whc.unesco.org/en/list/1586/ |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Umurenge wa Nyamata]]
* [[Akarere ka Bugesera]]
* [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamata]]
=== Ihuza ryo hanze ===
{{Commonscat|Nyamata}}
* [https://www.bugesera.gov.rw/ Urubuga rw'Akarere ka Bugesera]
[[Ikiciro:Imijyi]]
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera|Nyamata]]
mzp2iesy4f2zshyhcxjfyhec84cg18x
Bikira Mariya w'Ikibeho
0
8674
143950
140488
2026-10-24T19:34:11Z
Score Beethoven
11559
Guhuza amahuza n'izina rishya [[Umurenge wa Kibeho]]
143950
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Kibeho imag.jpg|thumb|Ishusho ya Bikiramariyya w<nowiki>''</nowiki>Ikibeho|323x323px]]
[[Dosiye:Catholic Cathedral of Butare.jpg|thumb|Bikira Mariya]]
'''Bikira Mariya w'IKibeho''' ni izina ryahawe '''amabonekerwa''' ya Mariya yerekeye ingimbi nyinshi, mu myaka ya za 1980 i [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]], mu majyepfo y'uburengerazuba bw'u [[Rwanda]] . Niyo mabonekerwa yonyine yemewe [[Vatikani]] kumugabane wa [[Afurika|Afrika]] . <ref name=":0">Curran, Bridget. ''The Miracles of Mary: Everyday Encounters of Beauty and Grace''. 2010, page 128</ref>
Biboneka ko amabonekerwa yamenyesheje ubutumwa butandukanye abanyeshuri, harimwo iyerekwa rya apocarite w'U [[Rwanda]] rumanuka mu ihohoterwa n'inzangano, bikaba bishoboka ko byahanuye [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|itsembabwoko ryo mu Rwanda ryo]] mu 1994. <ref>Immaculée Ilibagiza, Steve Erwin. ''Our Lady of Kibeho: Mary Speaks to the World from the Heart of Africa''. 2008, page xvii</ref>
[[File:NyaruguruDist.png|thumb|Ikarita ya karere ka nyaruguru aho Kibeho iherereye.]]
Mu 2001, umwepiskopi waho wa [[Kiliziya Gatolika]] yemeye ku mugaragaro iyerekwa ry’abanyeshuri batatu b’ishuri ko ari ukuri. <ref name=":0">Curran, Bridget. ''The Miracles of Mary: Everyday Encounters of Beauty and Grace''. 2010, page 128</ref>
== Amabonekerwa ==
[[File:Monument of our lady Kabgayi.jpg|thumb|Monument of our lady Kabgayi]][[File:Monument of our lady Kabgayi.jpg|thumb|Monument of our lady Kabgayi]]
[[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] ni umudugudu muto uherereye mu majyepfo y'uburengerazuba bw'u [[Rwanda]]. Ibonekerwa ryavuzwe ko ryatangiye ku ya 28 Ugushyingo 1981, muri iki gihe amakimbirane yariyongereye hagati y’imitwe [[Abatutsi|y’abatutsi]] n’[[abahutu]] . Byabereye mu ishuri rya [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]], mu ishuri ryisumbuye ry’abakobwa, kandi harimo umwijima mu [[Rwanda]] rwinjira mu ihohoterwa n’inzangano benshi bemeza ko byahanuye [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|jenoside yo mu Rwanda]] mu 1994.
[[File:KIBEHO Yezu nyirimpuhwe.jpg|thumb|Ishusho ya Yezu Nyirimpuhwe Kibeho]]
Mu myaka ya za 1980, Bikira Mariya nibwo yabonekeye abakobwa batatu bakiri bato, yiyita ''Nyina wa Jambo'' , bikaba byari ''bihwanye'' na ''Umubaye W''' »(“ Nyina w'Imana "). Ababonye ibi batangaje ko Mariya yasabye abantu bose gusenga kugirango birinde intambara iteye ubwoba. Mu iyerekwa ryo ku ya 19 Kanama 1982, bose bavuze ko babonye urugomo, imirambo yatemaguwe, ndetse no kurimbuka. <ref name="rogers">{{Cite web |url=http://www.trentonmonitor.com/main.asp?Search=1&ArticleID=3005&SectionID=5&SubSectionID=42&S=1 |title=Rogers, Lois. "Our Lady of Kibeho", ''The Monitor'', January 20, 2012, Diocese of Trenton |access-date=January 24, 2021 |archive-date=March 2, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180302225353/http://www.trentonmonitor.com/main.asp?Search=1&ArticleID=3005&SectionID=5&SubSectionID=42&S=1 |url-status=dead }}</ref>
Urutonde rurerure cyane rwerekanwe na Alphonsine Mumureke, wari wabonye iyerekwa rya mbere nyuma gato yo kwinjira mu ishuri ryisumbuye rya [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] mu Kwakira 1981 nyuma y’amashuri abanza, naho irya nyuma ku ya 28 Ugushyingo 1989. Anathalie Mukamazimpaka niwe wakurikiyeho kugira iyerekwa, ryatangiye kuva muri Mutarama 1982 kugeza ku ya 3 Ukuboza 1983. Aba bashimangiye amasengesho adashira n’impongano, Mariya ndetse yategetse Mukamazimpaka gukora penetensiya binyuze mu gupfa umubiri. Marie Claire Mukangango, wabanje gutoteza Mumureke ku ishuri kubera iyerekwa, we ubwe yagize ibonekerwa ryabaye kuva ku ya 2 Werurwe kugeza ku ya 15 Nzeri 1982. Mariya yabwiye Mukangango ko abantu bagomba gusenga ishapure y'ububabare burindwi kugirango babone kwihana. <ref>[http://www.marian.org/mary/prayers/sorrows.php "The Chaplet of the Seven Sorrows", Marians of the Immaculate Conception]</ref>
Mu ruzinduko rwe mu [[Rwanda]] mu 1990, Papa Yohani Pawulo wa II yashishikarije abizerwa guhindukirira mariya nk "umuyobozi woroheje kandi wizewe” no gusengera ko hashyirwaho ingamba zikomeye zo kurwanya amacakubiri y’ibanze, yaba aya politiki cyangwa amoko. <ref name="rogers"/>
=== Isano na Jenoside ===
Mu minsi 100 yakurikiye iyicwa ry’umunyagitugu [[Perezida wa Repubulika y’u Rwanda|Perezida w’u Rwanda]] [[Juvénal Habyarimana]], ku ya 8 Mata 1994, Abanyarwanda 800.000 kugeza kuri miliyoni bishwe n’abenegihugu babo, ndetse rimwe na rimwe, n'abaturanyi babo baturanye. Itsembabwoko ryabaye indunduro yo gukaza umurego hagati y'amoko yombi - Abahutu n'Abatutsi - n'intambara y'abenegihugu yari yarayibanjirije. <ref name="monitor">{{Cite web |url=http://www.trentonmonitor.com/main.asp?SectionID=6&subsectionID=24&articleID=3006 |title="Remembering Rwanda", ''The Monitor'', January 20, 2012, Diocese of Trenton |access-date=January 24, 2021 |archive-date=June 20, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170620193413/http://www.trentonmonitor.com/main.asp?SectionID=6&subsectionID=24&articleID=3006 |url-status=dead }}</ref> Kibeho ubwayo niho habereye ubwicanyi bubiri: ubwa mbere ku rusengero rwa paruwasi muri Mata 1994, naho ubwa kabiri nyuma y'umwaka aho impunzi zirenga 5.000 zari zarahungiyeyo zarashwe n'abasirikare. <ref name="news">{{Cite web |title=Linskey, Regina. "Our Lady of Kibeho: Forgotten apparitions", Catholic News, Singapore, Vol. 58, No. 25, December 7, 2008 |url=http://www.catholicnews.sg/index.php?option=com_content&view=article&id=53:our-lady-of-kibeho-forgotten-apparitions&catid=57:december-7-2008-vol-58-no-25&Itemid=79 |accessdate=January 24, 2021 |archive-date=October 5, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005004303/http://www.catholicnews.sg/index.php?option=com_content&view=article&id=53:our-lady-of-kibeho-forgotten-apparitions&catid=57:december-7-2008-vol-58-no-25&Itemid=79 |deadurl=yes }}</ref> Marie Claire Mukangango n'umugabo we bari mu bishwe mu bwicanyi bwo muri Mata 1995. <ref name="rogers"/>
=== Aberekwa bemewe ===
Gusa iyerekwa ry'ababonye Mariya batatu ba mbere (Alphonsine Mumureke, Nathalie Mukamazimpaka, na Marie Clare Mukangango, ufite imyaka 17, 20, na 21), byemejwe na Augustin Misago, Umwepiskopi wa Gikongoro . <ref>[https://www.ewtn.com/library/MARY/OLKIBEHO.HTM Misago, Augustin. "Judgement on the Apparitions of Kibeho"]</ref>
=== Aberekwa batemewe ===
Abandi bavugaga ko bafite iyerekwa nk'iryo ni Stephanie Mukamurenzi, Agnes Kamagaju, Vestine Salima, na Emmanuel Segatashya, uwanyuma muri bo mbere yari umupagani maze aba umuvugabutumwa wa gikristo mu barokore . Segatashya yeretswe mu iyerekwa harimo guhura na Kristo bimuha umunezero.
== Gusobanura ==
[[Dosiye:Iriba image.jpg|thumb]]
Iri yerekwa rishobora gufatwa nk'ikimenyetso cyerekana [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|itsembabwoko]] ryo mu [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Rwanda]], cyane cyane ubwicanyi bwa kabiri bwa [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] mu 1995. Ishuri ryabereyemo iyerekwa ryabaye ahantu hiciwe abantu benshi mu gihe cya Jenoside kuko abana benshi barashwe bakanicwa n’iterabwoba ry’Abahutu . Aberekwa bari bahunze urugomo cyangwa bari mu bahitanwe na [[Jenoside mu Rwanda]].
== Kwemeza ==
Umwepiskopi wa Gikongoro, Augustin Misago, yemeje ubwitange rusange bufitanye isano n’ibonekerwa ku ya 15 Kanama 1988 ( Umuhango wo gufata icyemezo cya Mariya ) maze atangaza ko ari ukuri ku ya 29 Kamena 2001. Yashinjwaga mu 1999 kuba yaragize uruhare muri [[Jenoside mu Rwanda]], maze agirwa umwere ku ya 24 Kamena y'umwaka ukurikira.
Umunsi mukuru wa Bikira Mariya wa [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] ni 28 Ugushyingo, isabukuru yo kugaragara kwa mbere mu iyerekwa rya Alphonsine Mumureke mu 1981.
== Ingoro ya Bikira Mariya ==
[[File:Kibeho Holy land, Rwanda, Southern Province, Nyaruguru District.jpg|thumb|Ingoro ya Bikiramariya Kibeho]]
Ingoro ya Marian i [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] yiswe "Ingoro ya Bikira Mariya w'akababaro " mu 1992. Ibuye rya mbere ryashyizweho ku ya 28 Ugushyingo 1992. Mu masezerano yo mu 2003 hagati y’abasanzwe baho n’umuryango wa Apostolate Gatolika (Pallotine), umuyobozi w’urusengero rwa Bikira Mariya wa [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] yahawe inshingano za ba Padiri ba Pallotine. Umuyobozi mukuru ashyirwaho na musenyeri waho hamwe numuyobozi wa Pallottine.
== Umuco ==
Umwanditsi w'amakinamico w'umunyamerika Katori Hall yakinnye ibintu byabereye mu kibonekerwa rya ''Bikira Mariya wa Kibeho'', byakorewe i New York mu 2014. <ref>[https://web.archive.org/web/20160526161236/http://www.signaturetheatre.org/tickets/production.aspx?pid=3752 "Our Lady of Kibeho", signature Theatre]</ref>
== Reba kandi ==
* Amateka ya Kibeho<ref>{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/index.php?id=38&tx_news_pi1%5Bnews%5D=508&tx_news_pi1%5Bcontroller%5D=News&tx_news_pi1%5Baction%5D=detail&cHash=6a7e16b9b36c71fd0cc3a4083a081ad8 |title=Archive copy |access-date=2021-01-25 |archive-date=2021-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210129195012/https://www.nyaruguru.gov.rw/index.php?id=38&tx_news_pi1%5Bnews%5D=508&tx_news_pi1%5Bcontroller%5D=News&tx_news_pi1%5Baction%5D=detail&cHash=6a7e16b9b36c71fd0cc3a4083a081ad8 |url-status=dead }}</ref>
* Bikira Mariya nyina wa Jambo<ref>https://www.worldcat.org/title/kibeho-dutaramire-bikira-mariya-nyina-wa-jambo/oclc/289108325</ref>
* Ubwicanyi bwa Kibeho<ref>https://web.archive.org/web/20210129231141/https://cnlg.gov.rw/index.php?id=87&L=1&tx_news_pi1%5Bnews%5D=4218&tx_news_pi1%5Bcontroller%5D=News&tx_news_pi1%5Baction%5D=detail&cHash=91fa67489e85c73600b168822de2b6ba</ref>
== Reba ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [https://web.archive.org/web/20191028204409/http://kibeho-sanctuary.com/ Urubuga rwemewe rwa Kibeho]
* [https://web.archive.org/web/20210131180452/http://www.seanbloomfield.com/if-only-we-had-listened/ Inyandiko ku ibonekerwa rya Kibeho]
* [https://web.archive.org/web/20080725013959/http://www.zenit.org//english/ Isabukuru yimyaka 25 yibonekerwa igomba kwizihizwa]
* [https://web.archive.org/web/20081011143252/http://www.anzacday.org.au/history/peacekeeping/anecdotes/kibeho.html Umutangabuhamya wa Jenoside - Konti Yumuntu Yubwicanyi bwa Kibeho 1995]
* [https://www.youtube.com/watch?v=g2qDlOb72yM Video yerekana Kibeho]
* [https://www.youtube.com/watch?v=sfTtIl_MXaU Video 2 yibonekerwa rya Kibeho]
[[Category:Itsembabwoko ry’u Rwanda ry’1994]]
[[Category:Rwanda]]
[[Category:Abagatifu]]
[[Category:Abagore]]
lk4pf0sma1t83mwgv9boibr2bceltm1
Diyosezi Gatolika ya Gikongoro
0
8733
143951
141062
2026-10-24T19:34:12Z
Score Beethoven
11559
Guhuza amahuza n'izina rishya [[Umurenge wa Kibeho]]
143951
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Cathedral Parish of Byumba.jpg|thumb|Kiliziya|288x288px]]
'''Diyosezi Gatolika ya Gikongoro''' ( Mu Kilatiini: ''Ghikongoroën(sis'') ni diyosezi iherereye mu mujyi wa Gikongoro mu Karere k'Ubutumwa ka Kiliziya ka [[Arikidiyosezi Gatolika ya Kigali|Kigali]] mu [[Rwanda]].
[[Dosiye:Interior_of_Catholic_Cathedral_-_Huye_(Butare)_-_Rwanda_-_03_(9009560242).jpg|thumb|Diyoseze gatolika ya Gikongoro|290x290px]]
ibamo paruwasi ya Kibeho, aho Bikira Mariya yabonekeye abantu mu myaka ya za 1980. Ingoro y'amabonekerwa ya [[Bikira Mariya w'Ikibeho|Bikira Mariya Nyina wa Jambo wa Kibeho]] ubu irahari kandi ni ahantu hahurira abakora ingendo nyobokamana. Iyi Diyosezi irimo na paruwasi nini Gatolika i Kaduha na Cyanika. Amateka avuga ko Gikongoro yari intara ikennye cyane mu Rwanda. Gikongoro ubu ni igice cy'Intara y'Amajyepfo.
Umwepiskopi wa mbere w'iyi diyosezi, [[:en:Augustin_Misago|Augustin Misago]], yashyizweho igice kubera ko yari yarize kandi yandika ku mabonekerwa ya [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] igihe yari Umuyobozi wa [[:en:Nyakibanda_Major_Seminary|Seminari Nkuru ya Nyakibanda]] . Mu 1999, Guverinoma y'u [[Rwanda]] yashinje Musenyeri Misago uruhare muri [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]], maze amara amezi 14 muri gereza mu gihe urubanza rwe rwabaga. Amaherezo yaje kugirwa umwere muri Kamena 2000 maze yemererwa gusubira mu mirimo ye yo kuba umwepiskopi.
[[Dosiye:Panorama_of_Interior_of_Catholic_Cathedral_-_Huye_(Butare)_-_Rwanda_(9008175467).jpg|thumb|Yashinzwe nka Diyosezi ya Gikongoro ivuye kuri diyoseze ya Butare|305x305px]]
== Amateka ==
* Ku wa 30 Werurwe 1992: Yashinzwe nka Diyosezi ya Gikongoro ivuye kuri [[Diyosezi Gatolika ya Butare|Diyosezi ya Butare]]
== Ubuyobozi ==
* Abepiskopi ba Gikongoro (umuhango wa Kiliziya Gatolika ya Roma)
** Musenyeri [[:en:Augustin_Misago|Augustin Misago]] (1992-2012)
** Musenyeri [[Célestin Hakizimana]] (2015 - ubungubu)
== Reba kandi ==
* [[Kiriziya Gatorika mu Rwanda|Kiliziya Gatolika mu Rwanda]]
== Ihuza ryo hanze ==
* [http://www.gcatholic.org/dioceses/diocese/giko0.htm GCatholic.org] [yiyitiriye ]
* [http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dgiko.html Inzego z'Abagatolika] [ziyitiriye ]
[[Ikiciro:Umuco w' U Rwanda]]
1lp0e3w7rqvxl5trpamadkf9m5d7w35
Imidugudu
0
8805
143652
143294
2026-10-24T16:05:57Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143652
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| above = Imidugudu
| image = [[File:Kamonyi district new development Imidugudu Setlement.jpg|260px]]
| caption = Umudugudu mushya mu [[Akarere ka Kamonyi]]
| label1 = Ubumwe
| data1 = Umudugudu
| label2 = Ubwoko
| data2 = Urwego rw'ubuyobozi
| label3 = Igihugu
| data3 = [[Rwanda]]
| label4 = Urwego rubukuriye
| data4 = [[Akagari]]
| label5 = Umubare
| data5 = 14 837
}}
'''Imidugudu''' (ubumwe: '''umudugudu''') ni urwego rw'ubuyobozi ruto kurusha izindi mu [[Rwanda]]. Umudugudu uri mu [[Akagari|kagari]]. Akagari kari mu murenge. Umurenge uri mu [[Akarere|karere]]. Akarere kari mu [[Intara|ntara]] cyangwa mu Mujyi wa [[Kigali]].
Ijambo "imidugudu" rivuga kandi politiki y'imiturire yatangiye mu 1996. Iyo politiki yasabaga abatuye mu cyaro gutura hamwe mu midugudu.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → Imidugudu.
== Imiterere ==
U Rwanda rufite imidugudu 14 837.<ref name="clgf">{{Cite web |url=https://www.clgf.org.uk/rwanda |title=Rwanda |website=Commonwealth Local Government Forum |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Iyo midugudu iri mu tugari 2 148.<ref name="clgf"/> Utwo tugari turi mu mirenge 416.<ref name="clgf"/> Imirenge iri mu turere 30.<ref name="clgf"/>
== Amateka ==
Ku itariki ya 13 Ukuboza 1996, Inama y'Abaminisitiri yemeje politiki nshya y'imiturire.<ref name="hrw4">{{Cite web |url=https://www.hrw.org/reports/2001/rwanda/rwnvilg-04.htm |title=Uprooting the Rural Poor in Rwanda – IV. The National Habitat Policy |website=Human Rights Watch |date=May 2001 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Iyo politiki yasabaga abatuye mu cyaro bose guhindura uko batuye.<ref name="hrw4"/> Bagombaga gutura hamwe mu midugudu.<ref name="hrw4"/> Imwe mu ntego zayo yari ugukemura ikibazo cy'ubutaka buke. Indi ntego yari kurengera ibidukikije no guteza imbere imihanda.<ref name="hrw4"/>
Human Rights Watch yanenze uko iyo politiki yashyizwe mu bikorwa. Ivuga ko yahungabanyije uburenganzira bwa muntu bw'abaturage ibihumbi mirongo.<ref>{{Cite web |url=https://www.hrw.org/reports/2001/rwanda/rwnvilg-17.htm |title=Uprooting the Rural Poor in Rwanda – XVII. Conclusion |website=Human Rights Watch |date=May 2001 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Villages in Rwanda|Amafoto y'imidugudu yo mu Rwanda]] kuri Wikimedia Commons
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Politiki]]
irbaz1a977zmjop8m4zhe8zsc494t5y
Umurenge wa Nyamirambo
0
8896
143854
143424
2026-10-24T18:23:18Z
Score Beethoven
11559
143854
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyamirambo''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyamirambo wari utuwe n’abaturage 55 315. Ugizwe n’utugari 4. Abaturage bawo bose batuye mu mujyi. Muri uyu murenge hari Paruwasi Mutagatifu Karoli Lwanga ya Nyamirambo.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyarugenge District.png|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Nyarugenge]]
Umurenge wa Nyamirambo ni umwe mu mirenge 10 y’Akarere ka Nyarugenge. Ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/akarere/imirenge-nutugali |title=Imirenge n'Utugari |website=Akarere ka Nyarugenge |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Cyivugiza
* Gasharu
* Mumena
* Rugarama
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyamirambo wari utuwe n’abaturage 40 292. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 55 315. Abagabo bari 27 838. Abagore bari 27 477. Abaturage bose bari batuye mu mujyi.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1108__nyamirambo/ |title=Nyamirambo (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ibigo by’ingenzi ==
[[Dosiye:St Charles Lwanga Nyamirambo Front side.jpg|thumb|left|Kiliziya ya Paruwasi Mutagatifu Karoli Lwanga ya Nyamirambo]]
Paruwasi Mutagatifu Karoli Lwanga ya Nyamirambo ni paruwasi ya [[Kiliziya Gatolika]]. Iri muri Arikidiyosezi ya Kigali.<ref>{{Cite web |url=https://gcatholic.org/churches/africa/73812 |title=Paruwasi Mutagatifu Karoli Lwanga ya Nyamirambo, Kigali, Ville de Kigali, Rwanda |website=GCatholic |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Nyamirambo Sector|Amafoto y’Umurenge wa Nyamirambo]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge|Nyamirambo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyamirambo]]
j92yetzvzu62y1w5eotetudsgosyr7c
143927
143854
2026-10-24T19:25:37Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Nyamirambo]] to [[Umurenge wa Nyamirambo]] without leaving a redirect: Kwimurira ku izina Umurenge wa Nyamirambo
143854
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyamirambo''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyamirambo wari utuwe n’abaturage 55 315. Ugizwe n’utugari 4. Abaturage bawo bose batuye mu mujyi. Muri uyu murenge hari Paruwasi Mutagatifu Karoli Lwanga ya Nyamirambo.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyarugenge District.png|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Nyarugenge]]
Umurenge wa Nyamirambo ni umwe mu mirenge 10 y’Akarere ka Nyarugenge. Ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/akarere/imirenge-nutugali |title=Imirenge n'Utugari |website=Akarere ka Nyarugenge |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Cyivugiza
* Gasharu
* Mumena
* Rugarama
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyamirambo wari utuwe n’abaturage 40 292. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 55 315. Abagabo bari 27 838. Abagore bari 27 477. Abaturage bose bari batuye mu mujyi.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1108__nyamirambo/ |title=Nyamirambo (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ibigo by’ingenzi ==
[[Dosiye:St Charles Lwanga Nyamirambo Front side.jpg|thumb|left|Kiliziya ya Paruwasi Mutagatifu Karoli Lwanga ya Nyamirambo]]
Paruwasi Mutagatifu Karoli Lwanga ya Nyamirambo ni paruwasi ya [[Kiliziya Gatolika]]. Iri muri Arikidiyosezi ya Kigali.<ref>{{Cite web |url=https://gcatholic.org/churches/africa/73812 |title=Paruwasi Mutagatifu Karoli Lwanga ya Nyamirambo, Kigali, Ville de Kigali, Rwanda |website=GCatholic |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Nyamirambo Sector|Amafoto y’Umurenge wa Nyamirambo]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge|Nyamirambo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyamirambo]]
j92yetzvzu62y1w5eotetudsgosyr7c
143934
143927
2026-10-24T19:25:57Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Nyamirambo]] to [[Umurenge wa Nyamirambo (tmp)]] without leaving a redirect: Gutandukanya amateka y'impapuro zombi
143854
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyamirambo''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyamirambo wari utuwe n’abaturage 55 315. Ugizwe n’utugari 4. Abaturage bawo bose batuye mu mujyi. Muri uyu murenge hari Paruwasi Mutagatifu Karoli Lwanga ya Nyamirambo.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyarugenge District.png|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Nyarugenge]]
Umurenge wa Nyamirambo ni umwe mu mirenge 10 y’Akarere ka Nyarugenge. Ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/akarere/imirenge-nutugali |title=Imirenge n'Utugari |website=Akarere ka Nyarugenge |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Cyivugiza
* Gasharu
* Mumena
* Rugarama
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyamirambo wari utuwe n’abaturage 40 292. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 55 315. Abagabo bari 27 838. Abagore bari 27 477. Abaturage bose bari batuye mu mujyi.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1108__nyamirambo/ |title=Nyamirambo (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ibigo by’ingenzi ==
[[Dosiye:St Charles Lwanga Nyamirambo Front side.jpg|thumb|left|Kiliziya ya Paruwasi Mutagatifu Karoli Lwanga ya Nyamirambo]]
Paruwasi Mutagatifu Karoli Lwanga ya Nyamirambo ni paruwasi ya [[Kiliziya Gatolika]]. Iri muri Arikidiyosezi ya Kigali.<ref>{{Cite web |url=https://gcatholic.org/churches/africa/73812 |title=Paruwasi Mutagatifu Karoli Lwanga ya Nyamirambo, Kigali, Ville de Kigali, Rwanda |website=GCatholic |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Nyamirambo Sector|Amafoto y’Umurenge wa Nyamirambo]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge|Nyamirambo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyamirambo]]
j92yetzvzu62y1w5eotetudsgosyr7c
143936
143934
2026-10-24T19:25:59Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Nyamirambo (tmp)]] to [[Umurenge wa Nyamirambo]] without leaving a redirect: Kwimurira ku izina Umurenge wa Nyamirambo
143854
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyamirambo''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyamirambo wari utuwe n’abaturage 55 315. Ugizwe n’utugari 4. Abaturage bawo bose batuye mu mujyi. Muri uyu murenge hari Paruwasi Mutagatifu Karoli Lwanga ya Nyamirambo.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyarugenge District.png|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Nyarugenge]]
Umurenge wa Nyamirambo ni umwe mu mirenge 10 y’Akarere ka Nyarugenge. Ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/akarere/imirenge-nutugali |title=Imirenge n'Utugari |website=Akarere ka Nyarugenge |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Cyivugiza
* Gasharu
* Mumena
* Rugarama
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyamirambo wari utuwe n’abaturage 40 292. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 55 315. Abagabo bari 27 838. Abagore bari 27 477. Abaturage bose bari batuye mu mujyi.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1108__nyamirambo/ |title=Nyamirambo (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ibigo by’ingenzi ==
[[Dosiye:St Charles Lwanga Nyamirambo Front side.jpg|thumb|left|Kiliziya ya Paruwasi Mutagatifu Karoli Lwanga ya Nyamirambo]]
Paruwasi Mutagatifu Karoli Lwanga ya Nyamirambo ni paruwasi ya [[Kiliziya Gatolika]]. Iri muri Arikidiyosezi ya Kigali.<ref>{{Cite web |url=https://gcatholic.org/churches/africa/73812 |title=Paruwasi Mutagatifu Karoli Lwanga ya Nyamirambo, Kigali, Ville de Kigali, Rwanda |website=GCatholic |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Nyamirambo Sector|Amafoto y’Umurenge wa Nyamirambo]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge|Nyamirambo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyamirambo]]
j92yetzvzu62y1w5eotetudsgosyr7c
Nyamirambo
0
8900
143935
85720
2026-10-24T19:25:58Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Nyamirambo]] to [[Nyamirambo]] without leaving a redirect: Gutandukanya amateka y'impapuro zombi
85720
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Nyamirambo]]
65boyuqw4x9kw5z3soxja1si19x5ll3
143937
143935
2026-10-24T19:25:59Z
Score Beethoven
11559
Kwimurira ku izina Umurenge wa Nyamirambo
143937
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Nyamirambo]]
gdjyr5o804p937i2785gjsmioo1bgw8
Sitade y'Igihugu Amahoro
0
8903
143560
142218
2026-10-24T13:04:10Z
InternetArchiveBot
9716
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
143560
wikitext
text/x-wiki
<div style="font-size:115%; font-style:italic; color:#54595d; margin:-0.4em 0 0.8em;" lang="en">Amahoro National Stadium</div>
{{Infobox
| bodystyle = width:24em; font-size:90%
| above = Sitade y'Igihugu Amahoro
| abovestyle = background:#00A1DE; color:#fff; font-size:125%
| subheader = ''Stade Amahoro''<br />''Amahoro National Stadium''
| image = [[File:Amahoro stadium Kigali.jpg|280px|alt=Sitade y'Igihugu Amahoro]]
| caption = Sitade Amahoro ivuguruye (2026)
| headerstyle = background:#00A1DE; color:#fff
| header1 = Amakuru rusange
| label2 = Aho iherereye
| data2 = [[Remera, Kigali|Remera]], [[Akarere ka Gasabo]], [[Kigali]], [[File:Flag of Rwanda.svg|22x15px|border|link=Rwanda|Rwanda]] [[Rwanda]]
| label3 = Aho iri ku ikarita
| data3 = {{Coord|1|57|18.1|S|30|6|51.2|E|type:landmark|display=inline}}
| label4 = Nyirayo
| data4 = Leta y'u Rwanda
| header5 = Amateka
| label6 = Kubakwa
| data6 = 1984–1989
| label7 = Gufungurwa
| data7 = 1986
| label8 = Ivugururwa
| data8 = 2011–2016, 2022–2024
| label9 = Uwayubatse
| data9 = China Civil Engineering Construction Corporation ([[Ubushinwa]])
| label10 = Uwayivuguruye
| data10 = SUMMA ([[Turukiya]])
| label11 = Igiciro
| data11 = Miliyoni 21 z'amadolari (kubakwa)<br />Miliyoni 165 z'amadolari (ivugururwa)
| header12 = Ibiyiranga
| label13 = Imyanya
| data13 = 45 508
| label14 = Ikibuga
| data14 = Ubwatsi buvanze (''hybrid'')
| label15 = Amakipe ayikiniraho
| data15 = [[Amavubi]]<br />[[APR FC]]<br />[[Rayon sports fc|Rayon Sports]]<br />[[S.C. Kiyovu Sports]]
}}
'''Sitade y'Igihugu Amahoro''' (izwi cyane nka ''Stade Amahoro'') ni sitade y'imikino itandukanye iherereye i [[Remera, Kigali|Remera]] mu [[Akarere ka Gasabo]], mu mujyi wa [[Kigali]], umurwa mukuru w'[[Rwanda|u Rwanda]]. Ni yo sitade nini kurusha izindi mu gihugu: kuva imirimo yo kuyivugurura yarangira mu 2024, yakira abantu 45 508. Yakira imikino y'[[Umupira w’amaguru|umupira w'amaguru]] y'ikipe y'igihugu [[Amavubi]] n'iy'amakipe ya Kigali, imikino ngororamubiri, ibitaramo n'ibirori by'igihugu.
Mu gihe cya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] mu 1994, iyi sitade yari icyicaro cya [[MINUAR]] maze ihinduka ahantu harinzwe n'[[Umuryango w’Abibumye|Umuryango w'Abibumbye]], hahungiye abantu bagera ku 12 000, abenshi muri bo bakaba bari [[Abatutsi]].
== Aho iherereye ==
[[File:AMAHORO STADIUM.jpg|thumb|left|upright=0.85|Sitade Amahoro nijoro, imurikiwe n'amatara y'icyatsi (2026)]]
Sitade iri mu murenge wa [[Remera, Kigali|Remera]], hafi ya [[BK Arena]] n'ibindi bikorwaremezo by'imikino, mu birometero bike mu burengerazuba bw'ikibuga cy'indege mpuzamahanga cya Kigali. Ikibuga cyayo gikozwe mu bwatsi buvanze (''hybrid'') kandi kizengurutswe n'inzira yo kwirukiramo; ibyicaro byayo biri ku nzego ebyiri kandi byose birasakaye.<ref name="stadiumdb">{{Cite web |url=https://stadiumdb.com/stadiums/rwa/amahoro_stadium |title=Stade Amahoro |website=StadiumDB.com |language=en |access-date=2025-12-30}}</ref>
== Amateka ==
=== Kubakwa ===
[[File:Main stadium Kigali - Flickr - Dave Proffer.jpg|thumb|right|upright=0.85|Sitade Amahoro igaragara hejuru y'amazu y'i Remera (2007)]]
Sitade yubatswe n'ikigo cyo mu [[Ubushinwa]] ''China Civil Engineering Construction Corporation'', itwaye miliyoni 21 z'amadolari y'Abanyamerika. Imirimo yatangiye muri Werurwe 1984 irangira muri Mutarama 1989.<ref name="ccecc">{{cite web|title=卢旺达国家体育场项目|website=China Civil Engineering Construction Corporation|language=zh|url=http://www.ccecc.com.cn/index.php?m=content&c=index&a=show&catid=26&id=122|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307093554/http://www.ccecc.com.cn/index.php?m=content&c=index&a=show&catid=26&id=122|url-status=dead|archive-date=2016-03-07}}</ref> Mbere yo kuvugururwa, yakiraga abantu bagera ku 25 000.<ref name="africa24">{{Cite web |url=https://africa24tv.com/rwanda-la-capacite-du-stade-amahoro-passe-de-25000-a-45000-places |title=Rwanda : la capacité du stade Amahoro passe de 25 000 à 45 000 places |website=Africa24 |language=fr |access-date=2025-12-30}}</ref>
=== Icyicaro cya MINUAR ===
[[File:Amahoro Stadium 2003 c.png|thumb|left|upright=0.85|Sitade Amahoro mu 2003]]
Mu 1990 hadutse intambara hagati ya [[Ishyaka FPR - Inkotanyi|FPR-Inkotanyi]] n'ingabo za Leta ya Perezida [[Juvénal Habyarimana]]. Yarangiye mu 1993 hasinywa amasezerano y'amahoro ya [[Umujyi wa Arusha|Arusha]], yahaye FPR imyanya muri guverinoma y'inzibacyuho yaguye (BBTG) no mu ngabo z'igihugu, kandi ateganya ingabo z'Umuryango w'Abibumbye zishinzwe kubungabunga amahoro.<ref name="igihe">{{Cite web |url=https://mobile.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ubuhamya-bwa-perezida-kagame-ku-mpamvu-fpr-yagabye-ibitero-amasezerano-ya |title=Ubuhamya bwa Perezida Kagame ku mpamvu FPR yagabye ibitero |website=IGIHE |language=rw |access-date=2021-06-11 |archive-date=2021-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611075635/https://mobile.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/ubuhamya-bwa-perezida-kagame-ku-mpamvu-fpr-yagabye-ibitero-amasezerano-ya |url-status=dead }}</ref>
Izo ngabo, zitwaga [[MINUAR]], zari ziyobowe n'umujenerali w'Umunyakanada [[Roméo Dallaire]]. Icyicaro cyazo cya mbere cyari muri [[Hôtel des Mille Collines]], ariko iyo hoteli ntiyishimiraga kwakira abasirikare; nyuma y'iminsi mike yo gushakisha, MINUAR yahisemo Sitade Amahoro, yari nini bihagije ku buryo yakwakira batayo yose. Icyo cyicaro cyafunguwe ku mugaragaro ku wa 17 Ugushyingo 1993, mu birori byitabiriwe na Dallaire na Perezida Habyarimana.<ref name="dallaire">{{Cite book |last=Dallaire |first=Roméo |year=2005 |title=Shake Hands with the Devil: The Failure of Humanity in Rwanda |location=London |publisher=Arrow |isbn=9780099478935 |language=en}}</ref>
=== Ubuhungiro mu gihe cya Jenoside ===
Agahenge karangiye ku wa 6 Mata 1994 ubwo indege ya Perezida Habyarimana yahanurwaga akahasiga ubuzima; icyo gikorwa cyabaye imbarutso ya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]], yatangiye mu masaha make yakurikiyeho. Guverinoma y'abatabazi n'abambari bayo batangiye kwica Abatutsi n'Abahutu batavugaga rumwe na bo, mu bitero byari byarateguwe mu gihugu hose. Abatutsi benshi bahungiye ku bigo by'Umuryango w'Abibumbye, maze ibihumbi by'impunzi biteranira muri Sitade Amahoro.<ref>{{Cite web |url=https://cnlg.gov.rw/index.php?id=87&L=1&tx_news_pi1[news]=4073&tx_news_pi1[controller]=News&tx_news_pi1[action]=detail&cHash=5a9bac2174dc2d1a6d23978a1a6f10bb |title=Amakuru |website=CNLG |language=rw |access-date=2021-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611075428/https://cnlg.gov.rw/index.php?id=87&L=1&tx_news_pi1[news]=4073&tx_news_pi1[controller]=News&tx_news_pi1[action]=detail&cHash=5a9bac2174dc2d1a6d23978a1a6f10bb |archive-date=2021-06-11 |url-status=bot: unknown}}</ref>
Sitade yagizwe ahantu harinzwe n'Umuryango w'Abibumbye, ihungirwamo n'abantu bagera ku 12 000, abenshi muri bo bakaba bari Abatutsi, babayeho mu buzima bugoye.<ref name="hrw">{{Cite web |url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/r/rwanda/rwanda944.pdf |title=Genocide in Rwanda: April–May 1994 |website=Human Rights Watch |date=1994 |language=en |access-date=2025-12-30}}</ref>
=== Ivugururwa ===
[[File:Stade National Amahoro, Kigali, Rwanda - des supporteurs congolais laissent éclater leur joie lors de la finale du CHAN qui opposait la RD Congo au Mali ce dimanche 8 février. (24866284806).jpg|thumb|right|upright=0.85|Abafana b'Abanyekongo ku mukino wa nyuma wa CHAN 2016]]
Ivugururwa rya mbere ryabaye mu ntangiriro z'imyaka ya 2010 kugira ngo sitade yuzuze ibisabwa n'[[Ishyirahamwe ry’Umupira w’Amaguru muri Afrika|CAF]] mbere y'irushanwa rya CHAN 2016 ryabereye mu Rwanda. Sitade Amahoro yakiriye umukino ufungura n'umukino wa nyuma w'iryo rushanwa.<ref name="rfi">{{Cite web |url=https://www.rfi.fr/fr/afrique/20160117-chan-2016-rwanda-football-stade-amahoro |title=Le Rwanda joue plus que le football au CHAN 2016 |website=RFI |date=2016-01-17 |language=fr}}</ref>
Mu 2020, Minisiteri ya Siporo iyobowe na [[Aurore Mimosa Munyangaju]] yatangaje umushinga wo kuvugurura sitade no kongera ubushobozi bwayo, bukava ku myanya 25 000 bukarenga 45 000.<ref>{{Cite web |url=http://imvahonshya.co.rw/imirimo-yo-kuvugurura-sitade-amahoro-izatangira-mu-kuboza-2020/ |title=Imirimo yo kuvugurura Sitade Amahoro izatangira mu Kuboza 2020 |website=Imvaho Nshya |language=rw |access-date=2021-06-11 |archive-date=2021-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611075135/http://imvahonshya.co.rw/imirimo-yo-kuvugurura-sitade-amahoro-izatangira-mu-kuboza-2020/ |url-status=dead }}</ref> Imirimo yatangiye muri Kanama 2022, ihabwa ikigo cyo muri [[Turukiya]] SUMMA gifatanyije n'ibigo by'Abanyarwanda, ku giciro cya miliyoni 165 z'amadolari (hafi miliyari 160 z'amafaranga y'u Rwanda). Umushinga warimo kandi inyubako y'imikino yo mu nzu izwi nka ''Petit Stade''.<ref name="rha">{{Cite web |url=https://www.rha.gov.rw/updates/news-details/rwanda-gets-an-ultra-modern-stadium-by-2024 |title=Rwanda gets an ultra-modern Stadium by 2024 |website=Rwanda Housing Authority |language=en |access-date=2024-02-16}}</ref><ref name="dar">{{Cite web |url=https://dar.com/news/details/a-story-of-resilience-dar-supports-the-renovation-of-amahoro-stadium |title=A story of resilience: Dar supports the renovation of Amahoro Stadium |website=Dar Group |date=2024-06-20 |language=en}}</ref>
[[File:Amahoro stadium in Rwanda.jpg|thumb|left|upright=0.85|Imbere muri sitade ivuguruye, nijoro (2024)]]
Hongerewe urwego rwa kabiri rw'ibyicaro, ibyicaro byose birasakarwa, hashyirwa ubwatsi buvanze kandi ibyumba by'imbere biravugururwa, bituma sitade yakira abantu 45 508.<ref name="africa24" /> Muri Kamena 2024, [[Ishyirahamwe ry’Umupira w’Amaguru mu Rwanda|FERWAFA]], CAF na FIFA byemeje ko yujuje ibisabwa ngo yakire amarushanwa mpuzamahanga.<ref name="ats">{{Cite web |url=https://en.africatopsports.com/2024/06/15/refurbished-amahoro-stadium-gets-fifa-green-light-to-host-games/ |title=Refurbished Amahoro Stadium gets FIFA green light to host games |website=Africa Top Sports |date=2024-06-15 |language=en |access-date=2026-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106074442/https://en.africatopsports.com/2024/06/15/refurbished-amahoro-stadium-gets-fifa-green-light-to-host-games/ |archive-date=2026-01-06 |url-status=dead}}</ref><ref name="tsa">{{Cite web |url=https://talksportsafrica.com/2024/06/14/rwandas-amahoro-stadium-cleared-to-host-international-matches/ |title=Rwanda's Amahoro Stadium cleared to host International matches |website=TalkSportsAfrica |date=2024-06-14 |language=en}}</ref> Umukino wa mbere wabereye muri sitade ivuguruye wahuje [[APR FC]] na [[Rayon sports fc|Rayon Sports]] ku wa 15 Kamena 2024, mbere y'uko Perezida [[Paul Kagame]] ayitaha ku mugaragaro ku wa 1 Nyakanga 2024.<ref name="ats" />
== Imikoreshereze ==
[[File:INTERNAL SETTINGS OF AMAHORO STADIUM IN RWANDA.jpg|thumb|right|upright=0.85|Umukino wa APR FC na Rayon Sports muri sitade ivuguruye]]
Sitade Amahoro ni yo ikipe y'igihugu y'umupira w'amaguru, [[Amavubi]], ikiniraho imikino yayo yo mu rugo. Amakipe yo muri Kigali nka [[APR FC]], [[Rayon sports fc|Rayon Sports]] na [[S.C. Kiyovu Sports]] na yo ayikiniraho imikino ya shampiyona n'iy'amarushanwa nyafurika. Yakiriye amarushanwa mpuzamahanga nka CHAN 2016, ndetse n'imikino yo gushaka itike y'Igikombe cy'Afurika n'iy'Igikombe cy'Isi.<ref name="rfi" /><ref>{{Cite web |url=https://www.national-football-teams.com/stadium/1987/Stade_Amahoro.html |title=Stade Amahoro |website=National-Football-Teams.com |language=en}}</ref>
[[File:Kigali, Rwanda - Démarrage de la 12e édition du marathon international pour la paix de Kigali, le dimanche 22 mai 2016, au stade national Amahoro de Kigal.jpg|thumb|left|upright=0.85|Itangira rya ''Kigali International Peace Marathon'' kuri Sitade Amahoro (2016)]]
Uretse umupira w'amaguru, sitade yakira imikino ngororamubiri, ibirori by'igihugu, amateraniro y'amadini n'ibitaramo.<ref name="stadiumdb" />
<div style="clear:both;"></div>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Sitade ya Kigali Pelé]]
* [[BK Arena]]
* [[MINUAR]]
* [[Amavubi]]
* [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994]]
=== Ihuza ryo hanze ===
* {{Cite web |url=https://stadiumdb.com/stadiums/rwa/amahoro_stadium |title=Stade Amahoro |website=StadiumDB.com |language=en}}
* {{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=4cYxIcfLEkc |title=Videwo igaragaza Sitade Amahoro ivuguruye |website=YouTube}}
* {{Commonscat|Amahoro Stadium}}
=== Ibitabo ===
* {{Cite book |last=Dallaire |first=Roméo |year=2005 |title=Shake Hands with the Devil: The Failure of Humanity in Rwanda |location=London |publisher=Arrow |isbn=9780099478935 |language=en}}
* {{Cite book |last=Prunier |first=Gérard |year=1999 |title=The Rwanda Crisis: History of a Genocide |edition=2nd |location=Kampala |publisher=Fountain Publishers |isbn=9789970020898 |language=en}}
{{DEFAULTSORT:Amahoro}}
[[Ikiciro:Sitade]]
[[Ikiciro:Rwanda stadium]]
[[Ikiciro:Siporo i Kigali]]
[[Ikiciro:Siporo]]
[[Ikiciro:Kigali]]
[[Ikiciro:Imikino]]
ek7lhdfgta5qhivxkk9rgaunu8unniw
Katedirali Basilika ya Bikira Mariya
0
8962
143952
119389
2026-10-24T19:34:13Z
Score Beethoven
11559
Guhuza amahuza n'izina rishya [[Umurenge wa Kibeho]]
143952
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Cathedral_Basilica_of_Our_Lady_at_Kabgayi_-_Outside_Muhanga-Gitarama_-_Rwanda.jpg|right|thumb| Imbere muri Katedirali]]
Mu mateka y’abaromani ba kera, Basilika yari inyubako nini za leta zifite imyubakire yihariye y’ishusho y’urukiramende, aho uruhande ruto ruteye nka kimwe cya kabiri cy’uruziga. Hari amoko abiri ya bazilika; inini n’intoya, iyi basilika rero ikaba ibarwa mu ntoya<ref>{{Cite web |url=https://thesourcepost.com/index.php/2020/01/13/u-rwanda-rugiye-kunguka-bazilika-ya-kabiri-ikubye-inshuro-eshatu-iyi-kabgayi/ |title=Archive copy |access-date=2021-06-30 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709181219/https://thesourcepost.com/index.php/2020/01/13/u-rwanda-rugiye-kunguka-bazilika-ya-kabiri-ikubye-inshuro-eshatu-iyi-kabgayi/ |url-status=dead }}</ref>.
'''Katedirali Basilika ya''' Bikira Mariya ni katedirali Gatolika y’Abaroma na basilika ntoya yeguriwe Bikira Mariya. Iyi Basilika ni icyicaro cya [[Diyosezi Gatolika ya Kabgayi|Diyosezi ya Kabgayi]] .
== Amateka ==
[[Dosiye:Statue Marie Reine de La Paix Port-Louis.jpg|thumb|Mariya]]
Iyi Basilika y’i Kabgayi yahawe umugisha na Papa Jean Paul II ubwo yasuraga u [[Rwanda]] mu 1990. Iyi bazilika yaragijwe [[Bikira Mariya w'Ikibeho|Bikira Mariya]] Utarasamanywe icyaha wanaragijwe diyoseze ya Kabgayi. Basilika yeguriwe Imana ku ya 22 Ukwakira 1992 <ref>[http://www.gcatholic.org/churches/data/basRW.htm GCatholic.org]</ref>.
== Aho iherereye ==
Iyi Bazilika iherereye i Kabgayi mu [[Akarere ka Muhanga|karere ka Muhanga]], mu ntara y'amajyepfo, mu [[Rwanda]].
== Izindi Basilika zo mu Rwanda ==
[[File:Diocese catholique de kibungo.jpg|thumb|Diocese catholique de kibungo]]
Basilika y’i Kabgayi igiye kunguka murumuna wayo izaba iyirusha ubunini igiye kuyunganira mu mateka y’ubukirisitu mu [[Rwanda]]. Ni umushinga utarashyirwa mu bikorwa, uteganya kubaka bazilika izajya yakira abantu ibihumbi 10 bicaye neza izubakwa i [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] mu [[Akarere ka Nyaruguru|karere ka Nyaruguru]] ahabereye amabonekerwa y’abakobwa batatu mu 1981. Izaba ikubye hafi inshuro eshatu iy’i Kabgayi kuko ishobora kwakira abantu ibihumbi bitatu.
Hateganijwe ko iyi bazilika izaba yuzuye bitarenze Ukuboza 2021. Ikaba iteganywa gutahwa mu gihe hazaba hizihizwa imyaka 40 i [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] habereye aya mabonekerwa.
Nubwo bitaremezwa, iyi Basilika yagenewe izina rya Bazilika y’Umubyeyi wacu y’i Kibeho “Our Lady of Kibeho basilica”.
== Reba ==
# http://www.gcatholic.org/churches/data/basRW.htm
#https://web.archive.org/web/20210709181219/https://thesourcepost.com/index.php/2020/01/13/u-rwanda-rugiye-kunguka-bazilika-ya-kabiri-ikubye-inshuro-eshatu-iyi-kabgayi/
== Ihuza ryo hanze ==
* [https://web.archive.org/web/20210709181924/https://img28.rajce.idnes.cz/d2801/14/14283/14283374_45b014183fcd2ade776333837a2bbf45/images/DSC00787.jpg Ivuka rya mosaic kuri Katedrali ya Kabgayi Basilika]
<references />
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Kiriziya mu Rwanda]]
[[Ikiciro:Ubukristu mu Rwanda]]
5pqiprkjer0fyqpa9f9ghdnhscc0zut
Intara y'Iburasirazuba
0
8967
143654
143042
2026-10-24T16:06:02Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143654
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Intara y'Iburasirazuba''' ni imwe mu [[Intara z’u Rwanda|ntara enye z'u Rwanda]]. Iri mu burasirazuba bw'igihugu. Icyicaro cyayo kiri i [[Rwamagana]].
Ni yo ntara nini kurusha izindi mu Rwanda. Ifite ubuso bwa 9 457 km² n'abaturage 3 563 145 (2022). Igizwe n'uturere turindwi, kandi ihana imbibi na [[Ubugande]], [[Tanzaniya]] n'[[Uburundi]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: Intara → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amateka ==
[[File:Vache de Nyagatare 3.JPG|thumb|left|Inka i Nyagatare, mu cyahoze ari Intara y'Umutara]]
Intara y'Iburasirazuba yashyizweho n'Itegeko Ngenga n° 29/2005 ryo ku wa 31 Ukuboza 2005.<ref name="itegeko">{{Cite web |url=https://archive.gazettes.africa/archive/rw/2005/rw-government-gazette-dated-2005-12-31-no-special.pdf |title=Itegeko Ngenga n° 29/2005 ryo ku wa 31/12/2005 rigena inzego z'imitegekere y'Igihugu cy'u Rwanda |website=Igazeti ya Leta ya Repubulika y'u Rwanda |date=2005-12-31 |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref> Iryo tegeko ryagabanyije u Rwanda mu ntara enye n'[[Umujyi wa Kigali]].<ref name="itegeko"/> Ryatangiye gukurikizwa ku wa 1 Mutarama 2006.<ref name="statoids">{{Cite web |url=https://www.statoids.com/urw.html |title=Provinces of Rwanda |website=Statoids |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
Mbere y'icyo gihe, u Rwanda rwari rufite intara 12. Kugeza mu 2002, izo ntara zitwaga perefegitura. Intara y'Iburasirazuba yahurije hamwe intara za kera za Kibungo n'Umutara. Yongeyeho kandi igice cy'intara ya Kigali Ngali.<ref name="statoids"/>
Itegeko rishyira icyicaro cy'Intara mu [[Umurenge wa Kigabiro|Murenge wa Kigabiro]], mu [[Akarere ka Rwamagana]].<ref name="itegeko"/> Guverineri w'Intara ni Pudence Rubingisa, kuva ku wa 14 Ukuboza 2023.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.easternprovince.gov.rw/intara/menya-intara-1 |title=Menya Intara |website=Intara y'Iburasirazuba |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref>
== Imiterere n'imbibi ==
[[File:Lake view at gashora.jpg|thumb|left|Ikiyaga i [[Gashora]], mu Karere ka Bugesera]]
Intara y'Iburasirazuba ihana imbibi n'ibihugu bitatu. Mu majyaruguru ihana imbibi na [[Ubugande]]. Mu burasirazuba ihana imbibi na [[Tanzaniya]]. Mu majyepfo ihana imbibi n'[[Uburundi]] na Tanzaniya.<ref name="itegeko"/>
Mu burengerazuba ihana imbibi n'[[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y'Amajyaruguru]] n'[[Umujyi wa Kigali]]. Mu majyepfo y'iburengerazuba ihana imbibi n'[[Intara y'amajyepfo|Intara y'Amajyepfo]]. Igice cy'[[Ikiyaga cya Muhazi]] kiri ku rubibi rwayo rw'iburengerazuba.<ref name="itegeko"/>
Umupaka na Tanzaniya uva aho umugezi wa Muvumba uhurira n'[[Umugezi wa Kagera|Akagera]], ukagera ku kiraro cya Rusumo.<ref name="itegeko"/>
[[Pariki y'Akagera]] iri mu burasirazuba bw'u Rwanda, ku mupaka na Tanzaniya. Ifite ubuso bwa 1 200 km². Ibiyaga n'ibishanga bigize hejuru ya kimwe cya gatatu cya pariki. Ikiyaga kinini muri byo ni [[Ikiyaga cy'Ihema]].<ref name="chm">{{Cite web |url=https://rw.chm-cbd.net/en/akagera-national-park |title=Akagera National Park |website=Rwanda Clearing-House Mechanism |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
== Uturere ==
[[File:Climbing beans18 lo (4108188443).jpg|thumb|left|Umuhinzi w'ibishyimbo mu Karere ka Nyagatare]]
Intara y'Iburasirazuba igizwe n'uturere 7, imirenge 95, utugari 503 n'imidugudu 3 793.<ref name="menya"/>
Ubuso n'abaturage by'Intara ni igiteranyo cy'iby'uturere twayo. Ubucucike ni abaturage 377 kuri km².<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/admin/ |title=Rwanda: Administrative Division (Provinces and Districts) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:right"
! Akarere !! Ubuso (km²) !! Abaturage (2012) !! Abaturage (2022)
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]] || 1 288,4 || 361 914 || 551 103
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Gatsibo|Gatsibo]] || 1 578,2 || 433 020 || 551 164
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Kayonza|Kayonza]] || 1 937,2 || 344 157 || 457 156
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Kirehe|Kirehe]] || 1 175,6 || 340 368 || 460 860
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Ngoma|Ngoma]] || 874,3 || 336 928 || 404 048
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Nyagatare|Nyagatare]] || 1 921,6 || 465 855 || 653 861
|-
| style="text-align:left" | [[Akarere ka Rwamagana|Rwamagana]] || 681,8 || 313 461 || 484 953
|- style="font-weight:bold"
| style="text-align:left" | Intara yose || 9 457,1 || 2 595 703 || 3 563 145
|}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:East Province, Rwanda|Amafoto y'Intara y'Iburasirazuba]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}}
[[Ikiciro:Rwanda]]
[[Ikiciro:Intara y’u Rwanda]]
r8kgjpw6gek90te1kzhjv1hcx6x8dtk
Umurenge wa Busasamana (Nyanza)
0
8996
143917
78093
2026-10-24T19:25:00Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Busasamana]] to [[Umurenge wa Busasamana (Nyanza)]]: Kwimurira ku izina Umurenge wa Busasamana (Nyanza)
78093
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Nyanza-Mwami-Kings-Palace-Rwanda.jpg|thumb|Umurenge wa Busasamana uri mu karere ka Nyanza mu Rwanda]]
Ni umurenge wo mu Karere Ka Nyanza
p8aopzmad3hrowxwksrmtmu7gedooo0
143974
143917
2026-10-24T20:55:30Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro y'inzego z'imitegekere
143974
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Nyanza-Mwami-Kings-Palace-Rwanda.jpg|thumb|Umurenge wa Busasamana uri mu karere ka Nyanza mu Rwanda]]
Ni umurenge wo mu Karere Ka Nyanza
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
61idv9t7cicc1hgvieh5ol8yx7ymyz0
Umurenge wa Murundi
0
9006
143564
143380
2026-10-24T14:37:54Z
Score Beethoven
11559
143564
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Murundi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Murundi wari utuwe n’abaturage 57 809. Igice cy’iburasirazuba cy’umurenge kiri muri [[Pariki y'Akagera]].
== Ubumenyi bw’isi ==
[[Dosiye:Kayonza district map.jpg|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Kayonza]]
Umurenge wa Murundi ufite ubuso bwa km² 491.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5406__murundi/ |title=Murundi (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n’utugari tune: Buhabwa, Karambi, Murundi na Ryamanyoni.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kayonza_district_map.jpg |title=Kayonza District (ikarita) |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2017-10-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Uhana imbibi n’[[Akarere ka Gatsibo]] mu majyaruguru no mu burengerazuba. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Mwiri]] mu majyepfo y’iburasirazuba. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Gahini]] mu majyepfo. Uhana imbibi n’Umurenge wa Rukara mu majyepfo y’iburengerazuba. Igice cy’iburasirazuba cy’umurenge kiri muri Pariki y’Akagera.<ref name="nisr"/>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Murundi wari utuwe n’abaturage 35 742. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 57 809. Abagabo bari 28 357. Abagore bari 29 452.<ref name="cp"/>
== Ubukungu ==
[[Dosiye:Cow monument.jpg|thumb|left|Ikibumbano cy’inka mu Karere ka Kayonza]]
Igishanga cya Gacaca kiri mu Murenge wa Murundi. Gifite uburebure bwa km 26, kuva mu Kagari ka Ryamanyoni kugeza mu Kagari ka Karambi. Muri icyo gishanga hahingwa [[Umuceli|umuceri]].
Koperative Duterimbere Murundi yashinzwe mu 2013. Ifite abanyamuryango 1 914. Bahinga umuceri kuri hegitari zigera kuri 330. Igishanga gifite ikigega kimwe cy’amazi. Abahinzi basaba ko hubakwa ikindi kigega, kubera imyuzure n’ibura ry’amazi.<ref name="ap">{{Cite web |url=https://www.africa-press.net/rwanda/?p=121518 |title=Kayonza farmers demand second reservoir after flood losses |website=Africa Press |date=2026-04-06 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Murundi Sector|Amafoto y’Umurenge wa Murundi]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kayonza|Murundi]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Murundi]]
t0be2o1oubunh2l7n7jek74se36t12s
143763
143564
2026-10-24T16:11:04Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143763
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Murundi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Murundi wari utuwe n’abaturage 57 809. Igice cy’iburasirazuba cy’umurenge kiri muri [[Pariki y'Akagera]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
[[Dosiye:Kayonza district map.jpg|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Kayonza]]
Umurenge wa Murundi ufite ubuso bwa km² 491.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5406__murundi/ |title=Murundi (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n’utugari tune: Buhabwa, Karambi, Murundi na Ryamanyoni.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kayonza_district_map.jpg |title=Kayonza District (ikarita) |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2017-10-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Uhana imbibi n’[[Akarere ka Gatsibo]] mu majyaruguru no mu burengerazuba. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Mwiri]] mu majyepfo y’iburasirazuba. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Gahini]] mu majyepfo. Uhana imbibi n’Umurenge wa Rukara mu majyepfo y’iburengerazuba. Igice cy’iburasirazuba cy’umurenge kiri muri Pariki y’Akagera.<ref name="nisr"/>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Murundi wari utuwe n’abaturage 35 742. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 57 809. Abagabo bari 28 357. Abagore bari 29 452.<ref name="cp"/>
== Ubukungu ==
[[Dosiye:Cow monument.jpg|thumb|left|Ikibumbano cy’inka mu Karere ka Kayonza]]
Igishanga cya Gacaca kiri mu Murenge wa Murundi. Gifite uburebure bwa km 26, kuva mu Kagari ka Ryamanyoni kugeza mu Kagari ka Karambi. Muri icyo gishanga hahingwa [[Umuceli|umuceri]].
Koperative Duterimbere Murundi yashinzwe mu 2013. Ifite abanyamuryango 1 914. Bahinga umuceri kuri hegitari zigera kuri 330. Igishanga gifite ikigega kimwe cy’amazi. Abahinzi basaba ko hubakwa ikindi kigega, kubera imyuzure n’ibura ry’amazi.<ref name="ap">{{Cite web |url=https://www.africa-press.net/rwanda/?p=121518 |title=Kayonza farmers demand second reservoir after flood losses |website=Africa Press |date=2026-04-06 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Murundi Sector|Amafoto y’Umurenge wa Murundi]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kayonza|Murundi]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Murundi]]
l83fna40fn2e0l5v06ips7ama731h0a
Umurenge wa Jarama
0
10010
143626
143397
2026-10-24T15:26:12Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Jarama]] to [[Umurenge wa Jarama]]
143397
wikitext
text/x-wiki
'''Umurenge wa Jarama''' uherereye mu majyepfo y'[[akarere ka Ngoma]] mu ntara y'Iburasirazuba. Ni umurenge utuwe n'abaturage basaga gato 32,000 (2025) abana n'abakuru.
Ufite utugari 5:
- KARENGE
- IHANIKA
- JARAMA
- KIBIMBA
- KIGOMA.
Isoko (Market) ry'umurenge rikomeye riri mukagari ka KIGOMA aho bita MUBAHA.
Uyu murenge ni umusozi umeze nk<nowiki>'ikirwa kuko uri mukibaya cy'akagera kimwe nutundi turwa tukigaragaramo hafi aho nka MAZANE na SHARITA. Ni ''AKANIGO'' konyine gahuza uyu musozi wa JARAMA n'</nowiki>ubutaka busanzwe bwo kugihugu. Bityo umuzenguruko wawo wose ni ikibaya kirimo ituyaga tugera kuri dutanu, ariko kimwe muri two kijya kuba kinini kitwa IKIYAGA CYA SAKE kiri hagati ya JARAMA, SAKE na RUKUMBERI.
NB''': AKANIGO:''' Ni ubutaka buto cyane bungana n'igisate cy'umuhanda (ubunigo) buri hagati y'umurenge wa SAKE n'umurenge wa JARAMA ahantu imodoka ebyiri zitabasha kunyuranamo, bufite metero 6 z'ubugari na metero 14 z'uburebure kuva hakurya, na metero 25 z'ubutumburuke uvuye kuri nivaeu y 'igishanga iburyo n'ibumoso.
Ni umurenge mwiza cyane kuko ubonekamo amahirwe menshi:
'''- Ufite ikibaya kiri kuruhande rw'amajyepho n'uburengerazuba bwawo gihingwa:''' Mubusanzwe, igice kinini cy'ikibaya cy'akagera, ntigihingwa kubera imyuzure uyu mugezi uhora uteza munzira yawo. Uruhande rwa JARAMA ho, siko bimeze. hakurya y'Akagera hari ikiyaga kinini cya RWERU nk'ikimenyetso cy'uko hakurya hari kubutumburuke buri hasi ugereranyije no kuruhande rwa JARAMA. Iki kiyaga gihura n'akagera binyuze MURUHAGE ruhoraho, rurusha ubugari akagera. ('''Uruhage'''=Inzira amazi ameneramo asohoka mumugezi akiroha ahandi hantu akenshi biterwa n'imyuzure). Iyo hateye imyuzure iciriritse, aho kugirango amazi yirohe mukibaya cya JARAMA, ubutumburuke bw'amazi y'ikiyaga cya RWERU, nibwo buzamuka. Kereka imvura yo mukwezi kwa kane niyo inyuzamo ikaba nyinshi, noneho amazi y'urweru akabasha kuzamuka akagera kubutumburuke mw'ikibaya cya JARAMA, ubwo nibwo akuka akiroha mukibaya cya JARAMA. Ibi bituma abaturage ba JARAMA bahora bejeje kubera iki kibaya mubusanzwe kigaragara nk'icyaruta ubutaka batuyeho igasozi.
- '''Ibiyaga birobwamo amafi amoko yose:''' Nk'uko uyu murenge uzengurutswe n'utuyaga twinshi, ibi bituma abaturage bahorana umusaruro w'amafi, harimo izikura zikarenza 12Kg.
'''- Ubutaka bwigasozi burera cyane:''' Kimwe n'ahandi hose mukarere ka NGOMA, ubutaka bwa JARAMA buhorana imvura nziza, kandi burarumbuka.
- '''Abantu baturuka impande z'igihugu zose:''' Bitewe nimiterere y'uyu musozi washoboraga gutinyika, watuwe mumyaka itari iya kera aho abantu bimpande z'igihugu zose, uwabaga yabuze umuganane w'ubutaka mumuryango iwabo, yajyaga kwifatira ubw'ubuntu i JARAMA. Ibi byatumye hahurira abantu baturuka imihanda yose, ubwo budasa nabwo babubyaza amahirwe menshi.
Muburengerazuba no Mumajyepho y'uburengerazuba bwuyu murenge,Uhana imbibi n'umurenge wa RWERU wo mukarere ka BUGESERA, bikagabannywa n'uruzi rw'Akagera. Amajyaruguru y'uburengerazuba, uhana urubibi n'umurenge wa RUKUMBERI. AMAJYARUGURU hari umurenge wa Sake. Muburasirazuba hari umurenge wa MUTENDERI. Mumajyepho y'uburasirazuba bwa JARAMA, uhana urubibi n'igihugu cy' [Uburundi|Burundi]] mu ntara ya Kirundo.
'''Umwanditsi''' :
NYANDWI Pierre Célestin
HSO/JARAMA Sector
pynycel@yahoo.fr
Tel: 0728282817
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngoma}}
e1necevu2rxyoy7fkeq3nai93pmd7ll
143642
143626
2026-10-24T15:59:59Z
Score Beethoven
11559
143642
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Jarama''' ni umurenge wo mu [[Akarere ka Ngoma|Karere ka Ngoma]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]]. Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] dutanu.
Muri 2022, Umurenge wa Jarama wari utuwe n'abaturage 31 122. Abaturage bose baba mu cyaro. [[Ubuhinzi]] bw'[[Ikigori|ibigori]], ibishyimbo na [[soya]] ni bwo bukorwa cyane.
== Amateka ==
[[File:RukumberiGenocideMemorial06.jpg|thumb|left|Urwibutso rwa Jenoside rwa Rukumberi, ahashyinguye imibiri yabonetse i Jarama]]
Mu gihe cya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]], Abatutsi benshi bishwe i Jarama. Ubwicanyi bwatangiye ku wa 7 Mata 1994. Ku wa 9 Mata, Abatutsi barenga 200 bishwe mu masaha make. Bamwe bajugunywe mu byobo. Abandi bajugunywe mu bishanga by'Akagera. Impunzi z'Abarundi zo mu nkambi za Sake na Nemba zafatanyije n'[[Interahamwe]] kwica. Nyuma zasubiye mu [[Uburundi|Burundi]]. Imibiri yabonetse yashyinguwe mu [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rukumberi]].<ref name="newtimes">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/34778/news/kwibuka/ngoma-survivors-still-haunted-by-burundian-genocide-suspects-who-escaped-justice/amp |title=Ngoma: Survivors still haunted by Burundian genocide suspects who escaped justice |author=Emmanuel Nkangura |website=The New Times |date=2026-04-11 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubuso n'abaturage ==
[[File:Ngoma district map.jpg|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Ngoma]]
Umurenge wa Jarama ufite ubuso bwa 91,27 km².<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngoma/5602__jarama/ |title=Jarama (Sector, Rwanda) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2012, wari utuwe n'abaturage 23 861.<ref>{{Cite web |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-06/Ngoma-District-Profile.pdf |title=Fourth Population and Housing Census, Rwanda, 2012: District Profile Ngoma |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |year=2015 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 31 122. Muri bo, abagabo bari 14 942, abagore bari 16 180. Abaturage bose baba mu cyaro.<ref name="nisr2022">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Ngoma.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Ngoma |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |year=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ubucucike ni abaturage 341 kuri km².<ref name="cp" />
== Utugari ==
Umurenge wa Jarama ugizwe n'utugari dutanu:
* Ihanika<ref name="isango" />
* Jarama
* Karenge<ref name="umwezi" />
* Kibimba
* Kigoma
== Ubukungu ==
Ubuhinzi ni bwo bukorwa cyane mu Murenge wa Jarama. Muri 2024, Akarere ka Ngoma kavuze ko Jarama ari wo murenge weza ibigori byinshi mu karere. Jarama ni na wo wa mbere mu kweza ibishyimbo na soya. Muri uyu murenge hari koperative yitwa KOPAMUJA. Ihinga ibigori, ibishyimbo na soya. Muri 2024, yari ifite abanyamuryango 479. Abahinzi bavuga ko umusaruro w'ibigori wavuye kuri toni 1 ugera kuri toni 5 kuri hegitari. Ibyo babikesha [[ifumbire]] n'imbuto z'indobanure.<ref>{{Cite web |url=https://muhaziyacu.rw/amakuru/ngoma-ubuhinzi-buvuguruye-bubagejeje-ku-kweza-toni-5-zibigori-kuri-hegitari/ |title=Ngoma: Ubuhinzi buvuguruye bubagejeje ku kweza toni 5 z’ibigori kuri hegitari |author=Angelo Manzi |website=Muhazi Yacu |date=2024-07-05 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ibikorwa remezo ==
Muri 2024, Umurenge wa Jarama wari ufite [[ishuri|amashuri]] atanu y'uburezi rusange.<ref>{{Cite web |url=https://www.nesa.gov.rw/fileadmin/user_upload/NESA/Announcements/2024__List_of_Accredited_schools_operating_in_Rwanda_October_2024/NGOMA_ACCREDOTED__LIST_SCHOOLS_OCTOBER_2024.pdf |title=List of accredited schools operating in Ngoma District (October 2024) |publisher=National Examination and School Inspection Authority |year=2024 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
[[File:ISS006-E-24705 - View of Rwanda (cropped Lake Sake).jpg|thumb|left|Ikiyaga cya Sake kigaragara kivuye mu kirere]]
Abaturage b'Akagari ka Ihanika bavomaga amazi y'[[Ikiyaga cya Sake]]. Ayo mazi yabateraga indwara. Muri Kamena 2024, inzego z'umutekano zabegereje ivomo. Iryo vomo rivana amazi mu Kiyaga cya Sake, rikayasukura. Amazi abikwa mu bigega bibiri bya litiro 20 000. Ishuri rya Umuka na ryo rivoma kuri iryo vomo.<ref name="isango">{{Cite web |url=https://www.isangostar.rw/ngoma-abavomaga-amazi-y-ikiyaga-cya-sake-begerejwe-ivomo-ninzego-zumutekano |title=Ngoma: Abavomaga amazi y' ikiyaga cya Sake begerejwe ivomo n'inzego z'umutekano |author=Uwajeneza Donatha |website=Isango Star |date=2024-06-20 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Muri Gicurasi 2017, Polisi y'u Rwanda n'Akarere ka Ngoma bahaye abaturage 98 bo mu Kagari ka Karenge amashanyarazi akomoka ku mirasire y'izuba.<ref name="umwezi">{{Cite web |url=https://umwezi.rw/jarama-abaturage-bavanywe-ku-katadowa/ |title=Jarama : Abaturage bavanywe ku katadowa |author=Kagaba Emmanuel |website=Umwezi |date=2017-05-25 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngoma}}
[[Ikiciro:Akarere ka Ngoma]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
4m5z8azuwdi9b1z2t578sofxx1zksar
143716
143642
2026-10-24T16:09:13Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143716
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Jarama''' ni umurenge wo mu [[Akarere ka Ngoma|Karere ka Ngoma]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]]. Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] dutanu.
Muri 2022, Umurenge wa Jarama wari utuwe n'abaturage 31 122. Abaturage bose baba mu cyaro. [[Ubuhinzi]] bw'[[Ikigori|ibigori]], ibishyimbo na [[soya]] ni bwo bukorwa cyane.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amateka ==
[[File:RukumberiGenocideMemorial06.jpg|thumb|left|Urwibutso rwa Jenoside rwa Rukumberi, ahashyinguye imibiri yabonetse i Jarama]]
Mu gihe cya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]], Abatutsi benshi bishwe i Jarama. Ubwicanyi bwatangiye ku wa 7 Mata 1994. Ku wa 9 Mata, Abatutsi barenga 200 bishwe mu masaha make. Bamwe bajugunywe mu byobo. Abandi bajugunywe mu bishanga by'Akagera. Impunzi z'Abarundi zo mu nkambi za Sake na Nemba zafatanyije n'[[Interahamwe]] kwica. Nyuma zasubiye mu [[Uburundi|Burundi]]. Imibiri yabonetse yashyinguwe mu [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rukumberi]].<ref name="newtimes">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/34778/news/kwibuka/ngoma-survivors-still-haunted-by-burundian-genocide-suspects-who-escaped-justice/amp |title=Ngoma: Survivors still haunted by Burundian genocide suspects who escaped justice |author=Emmanuel Nkangura |website=The New Times |date=2026-04-11 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubuso n'abaturage ==
[[File:Ngoma district map.jpg|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Ngoma]]
Umurenge wa Jarama ufite ubuso bwa 91,27 km².<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngoma/5602__jarama/ |title=Jarama (Sector, Rwanda) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2012, wari utuwe n'abaturage 23 861.<ref>{{Cite web |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-06/Ngoma-District-Profile.pdf |title=Fourth Population and Housing Census, Rwanda, 2012: District Profile Ngoma |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |year=2015 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 31 122. Muri bo, abagabo bari 14 942, abagore bari 16 180. Abaturage bose baba mu cyaro.<ref name="nisr2022">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Ngoma.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Ngoma |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |year=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ubucucike ni abaturage 341 kuri km².<ref name="cp" />
== Utugari ==
Umurenge wa Jarama ugizwe n'utugari dutanu:
* Ihanika<ref name="isango" />
* Jarama
* Karenge<ref name="umwezi" />
* Kibimba
* Kigoma
== Ubukungu ==
Ubuhinzi ni bwo bukorwa cyane mu Murenge wa Jarama. Muri 2024, Akarere ka Ngoma kavuze ko Jarama ari wo murenge weza ibigori byinshi mu karere. Jarama ni na wo wa mbere mu kweza ibishyimbo na soya. Muri uyu murenge hari koperative yitwa KOPAMUJA. Ihinga ibigori, ibishyimbo na soya. Muri 2024, yari ifite abanyamuryango 479. Abahinzi bavuga ko umusaruro w'ibigori wavuye kuri toni 1 ugera kuri toni 5 kuri hegitari. Ibyo babikesha [[ifumbire]] n'imbuto z'indobanure.<ref>{{Cite web |url=https://muhaziyacu.rw/amakuru/ngoma-ubuhinzi-buvuguruye-bubagejeje-ku-kweza-toni-5-zibigori-kuri-hegitari/ |title=Ngoma: Ubuhinzi buvuguruye bubagejeje ku kweza toni 5 z’ibigori kuri hegitari |author=Angelo Manzi |website=Muhazi Yacu |date=2024-07-05 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ibikorwa remezo ==
Muri 2024, Umurenge wa Jarama wari ufite [[ishuri|amashuri]] atanu y'uburezi rusange.<ref>{{Cite web |url=https://www.nesa.gov.rw/fileadmin/user_upload/NESA/Announcements/2024__List_of_Accredited_schools_operating_in_Rwanda_October_2024/NGOMA_ACCREDOTED__LIST_SCHOOLS_OCTOBER_2024.pdf |title=List of accredited schools operating in Ngoma District (October 2024) |publisher=National Examination and School Inspection Authority |year=2024 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
[[File:ISS006-E-24705 - View of Rwanda (cropped Lake Sake).jpg|thumb|left|Ikiyaga cya Sake kigaragara kivuye mu kirere]]
Abaturage b'Akagari ka Ihanika bavomaga amazi y'[[Ikiyaga cya Sake]]. Ayo mazi yabateraga indwara. Muri Kamena 2024, inzego z'umutekano zabegereje ivomo. Iryo vomo rivana amazi mu Kiyaga cya Sake, rikayasukura. Amazi abikwa mu bigega bibiri bya litiro 20 000. Ishuri rya Umuka na ryo rivoma kuri iryo vomo.<ref name="isango">{{Cite web |url=https://www.isangostar.rw/ngoma-abavomaga-amazi-y-ikiyaga-cya-sake-begerejwe-ivomo-ninzego-zumutekano |title=Ngoma: Abavomaga amazi y' ikiyaga cya Sake begerejwe ivomo n'inzego z'umutekano |author=Uwajeneza Donatha |website=Isango Star |date=2024-06-20 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Muri Gicurasi 2017, Polisi y'u Rwanda n'Akarere ka Ngoma bahaye abaturage 98 bo mu Kagari ka Karenge amashanyarazi akomoka ku mirasire y'izuba.<ref name="umwezi">{{Cite web |url=https://umwezi.rw/jarama-abaturage-bavanywe-ku-katadowa/ |title=Jarama : Abaturage bavanywe ku katadowa |author=Kagaba Emmanuel |website=Umwezi |date=2017-05-25 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngoma}}
[[Ikiciro:Akarere ka Ngoma]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
19hcc4a0eehh9ewa0e0vetldd2apdhf
UBUREZI BWO MURI AUSTRALIA
0
10014
143563
141725
2026-10-24T14:18:49Z
InternetArchiveBot
9716
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
143563
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg|thumb|Ibiro by'igihugu bishinzwe uburezi, 50 Umuhanda wa Marcus Clarke, Canberra.
Incamake y'ishami
Yashyizweho ku ya 29 Gicurasi 2019 [1]
Ishami ryabanjirije
Ishami rishinzwe uburezi n'amahugurwa
Iseswa 1 Gashyantare 2020
Ikigo gishinzwe kugenzura
Ishami rishinzwe uburezi.]]
'''Uburezi muri Ositaraliya''' bukubiyemo imirenge y'uburezi bwabana bato <ref>{{Cite web |url=https://annualreport2015.education.gov.au/programme-13-early-learning-and-schools-support |title=Archive copy |access-date=2016-03-03 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20160303210743/https://annualreport2015.education.gov.au/programme-13-early-learning-and-schools-support |url-status=dead }}</ref>(precc amashuri) n'uburezi bwibanze (amashuri abanza), hagakurikiraho amashuri yisumbuye (ayisumbuye), amashuri makuru (kaminuza n'amashirahamwe yiyandikisha (RTOs).<ref>https://www.dese.gov.au/404?site_search=about+skills+sector</ref> Kugenga no gutera inkunga uburezi n'inshingano za Leta n'intara, nyamara leta ya Ositaraliya nayo igira uruhare runini. Uburezi muri Ositaraliya ni itegeko hagati y'imyaka ine, itanu, cyangwa itandatu na cumi na gatanu, cumi na gatandatu cyangwa cumi na karindwi, bitewe na leta cyangwa intara n'itariki y'amavuko<ref>https://web.archive.org/web/20140218220904/http://www.immi.gov.au/living-in-australia/settle-in-australia/everyday-life/education</ref>Ku mashuri abanza n'ayisumbuye, amashuri ya reta yigisha abagera kuri 60 kw'ijana vy'abanyeshuri ba Ositaraliya, hafi 40 kw'ijana mu mashure adaharanira inyungu.<ref>https://web.archive.org/web/20140218220904/http://www.immi.gov.au/living-in-australia/settle-in-australia/everyday-life/education</ref> Ku rwego rwa kaminuza, kaminuza nyinshi zo muri Ositaraliya ni rusange, kandi amafaranga y’abanyeshuri atangwa binyuze muri gahunda yinguzanyo yabanyeshuri aho kwishyura bitangwa mugihe ababerewemo imyenda bageze kurwego runaka.<ref>https://web.archive.org/web/20140218220904/http://www.immi.gov.au/living-in-australia/settle-in-australia/everyday-life/education</ref> Bishimangiwe na [[Ositaraliya]] yujuje ibyangombwa, yashyizwe mu bikorwa mu 1995, Ositaraliya yashyizeho gahunda y’igihugu y’impamyabumenyi, ikubiyemo amashuri makuru, imyuga n’amahugurwa (VET), n’uburezi bushingiye ku ishuri. Ku mashure abanza n'ayisumbuye, integanyanyigisho za [[Ositaraliya|Australiya]] zagiye zitegurwa kandi zishirwa mu ngiro kuva mu 2010.<ref>https://web.archive.org/web/20170704204435/http://www.australiancurriculum.edu.au/curriculumhistory</ref> Australiya ni igihugu gitanga uburezi ku isi ku banyeshuri mpuzamahanga, kandi mu 2012 cyashyizwe ku mwanya wa gatatu mu gutanga uburezi mpuzamahanga nyuma y’Amerika n'Ubwongereza. <ref>https://www.oecd.org/education/EAG2012%20-%20Country%20note%20-%20Australia.pdf</ref> Ositaraliya ifite umubare munini w’abanyeshuri b’abanyamahanga ku muturage w’abatuye isi ku bwinshi, aho abanyamahanga 812.000 biyandikishije muri za kaminuza n’ibigo by’imyuga mu mwaka wa 2019.<ref>https://www.macrobusiness.com.au/2019/11/australian-universities-double-down-on-international-students/</ref><ref>https://www.theaustralian.com.au/subscribe/news/1/?sourceCode=TAWEB_WRE170_a&dest=https%3A%2F%2Fwww.theaustralian.com.au%2Fbusiness%2Fproperty%2Fbooming-student-market-a-valuable-property%2Fnews-story%2F6bb3823260aa3443f0c26909406d089b&memtype=anonymous&mode=premium&v21=dynamic-cold-test-noscore&V21spcbehaviour=append</ref>
== Amabwiriza y'inkunga muri Ositaraliya ==
Amabwiriza, imikorere, n’inkunga y’uburezi ni inshingano za Leta n’intara kubera ko guverinoma ya Ositaraliya idafite ububasha bw’itegeko nshinga bwo gushyiraho amategeko yerekeye uburezi. <ref>https://web.archive.org/web/20090411044012/http://www.austlii.edu.au/au/legis/cth/consol_act/coaca430/s51.html</ref> Nyamara, guverinoma ihuriweho na leta ifasha gutera inkunga amashuri ategamiye kuri leta, <ref>https://web.archive.org/web/20170131190538/http://www.austlii.edu.au/au/legis/cth/consol_act/aea2013210/s21.html</ref> ifasha gutera inkunga kaminuza za leta no gutera inkunga amashuri makuru binyuze muri gahunda y’inguzanyo y’abanyeshuri, kandi ikagenga abatanga imyuga<ref>https://web.archive.org/web/20170319235130/http://www.austlii.edu.au/au/legis/cth/consol_act/nveatra2011492/</ref>Inyigisho nyuma y’urwego igengwa n’ibikorwa bya [[Ositaraliya]] yujuje ibyangombwa, sisitemu ihuriweho n’ubumenyi bw’igihugu mu mashuri, amashuri y’imyuga n’amahugurwa, hamwe n’amashuri makuru.Ironderero ry’uburezi, ryashyizwe ahagaragara n’umuryango w’abibumbye ryita ku iterambere ry’abantu muri 2018, rishingiye ku mibare yo mu 2017, ryashyize Ositaraliya ku mwanya wa 0.929, ku mwanya wa kabiri ku isi.<ref>https://hdr.undp.org/en/data</ref>
== Amashuri Abanza nayi cuke ==
Gahunda yamashuri ABANZA na progaramu mbere yincuke muri Ositaraliya ntisanzwe kandi ntabwo ari itegeko. <ref>https://web.archive.org/web/20130503225437/http://playgroupaustralia.com.au/files/pdf/playgroupAU_page_Vision_and_Mission.pdf</ref> Icya mbere kigaragaza abana benshi bo muri Ositaraliya bagomba kwigira hamwe nabandi hanze yuburere gakondo ni ukurera abana cyangwa itsinda ryababyeyi. <ref>https://web.archive.org/web/20130503225437/http://playgroupaustralia.com.au/files/pdf/playgroupAU_page_Vision_and_Mission.pdf</ref>nkibi ntibisanzwe bifatwa nkishuri, kuko uburezi bwintangarugero butandukanye nishuri ryibanze muri leta zose nintara, usibye Ositaraliya yuburengerazuba aho amashuri abanza yigishirizwa mubice bigize amashuri abanza <ref name="resp">https://web.archive.org/web/20130503225437/http://playgroupaustralia.com.au/files/pdf/playgroupAU_page_Vision_and_Mission.pdf</ref> na Victoria aho urwego rwa leta, Imikorere ya Victorian Yambere Yiga no Gutezimbere (VEYLDF) ikubiyemo abana kuva bakivuka kugeza kumyaka 8, ikoreshwa namashuri amwe murwego rwigihugu. <ref>https://web.archive.org/web/20130503225437/http://playgroupaustralia.com.au/files/pdf/playgroupAU_page_Vision_and_Mission.pdf</ref> Muri Queensland, porogaramu zitangira amashuri bakunze kwita Kindergarten cyangwa Pre-Prep kandi mubisanzwe bikorerwa wenyine ariko bikurura inkunga ya leta iyo ikoresheje byibuze amasaha 600 kumwaka kandi bigatangwa numwarimu wiyandikishije. <ref name=":0">{{Cite web |url=https://www.education.vic.gov.au/Documents/childhood/providers/edcare/veyldframework.pdf |title=Archive copy |access-date=2022-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303173420/https://www.education.vic.gov.au/Documents/childhood/providers/edcare/veyldframework.pdf |archive-date=2022-03-03 |url-status=dead}}</ref>
Ubusanzwe amashuri abanza ayobowe na leta nintara, usibye muri Victoria, Ositaraliya yepfo na New South Wales aho usanga akenshi bayoborwa ninama zaho, amatsinda yabaturage cyangwa imiryango yigenga.<ref name=":0" /> Amashuri abanza atangwa kubana bafite imyaka itatu kugeza kuri itanu; umubare w'abitabira uratandukanye cyane muri leta, ariko 85.7% by'abana bitabiriye amashuri abanziriza ishuri. <ref>https://web.archive.org/web/20100928134647/http://www.aeufederal.org.au/Ec/PreschoolEducationSheetNo2.pdf</ref> Umwaka mbere yuko umwana agomba kwiga amashuri abanza niwo mwaka nyamukuru w'amashuri abanza. Uyu mwaka uritabiriwe cyane kandi urashobora gufata amasaha make yibikorwa muminsi y'icyumweru.<ref>https://web.archive.org/web/20110216125646/http://www.aeufederal.org.au/Ec/FS4.pdf</ref>
== Amashuri abanza n'ayisumbuye ==
[[Dosiye:Australian Census 2011 demographic map - Australia by SLA - BCP field 2817 Infants Primary Total Persons.svg|thumb|shuri Rikuru rya St Mary, Hobart, ku ifoto muri 2014. Ishuri rikuru rifatanije na Presentation Sisters, ikigo cy’amadini cya Kiliziya Gatolika .]]
Amashuri 10.584 yiyandikishije yakoreraga muri Ositaraliya muri 2019, muri yo 7.092 ni amashuri ya leta. <ref>https://asl.acara.edu.au/School-Search</ref> Kugeza muri 2019, amashuri ya leta yigishije 65.4% byabanyeshuri bose. Muri 2017, hari abarimu bari munsi ya 282.000 mumashuri abanza nayisumbuye ya Ositaraliya. Mu mashuri atagengwa na Leta, hafi bibiri bya gatatu byari amashuri gatolika. <ref>https://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/by%20Subject/1301.0~2012~Main%20Features~Primary%20and%20secondary%20education~105</ref> Igice kinini cyibiciro byishuri rya leta byujujwe na leta cyangwa intara bireba. <ref>https://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/by%20Subject/1301.0~2012~Main%20Features~Primary%20and%20secondary%20education~105</ref> Guverinoma ya Ositaraliya itanga igice kinini c'inkunga ya leta mumashirahamwe adaharanira inyungu, yunganirwa na reta hamwe nintara<ref>https://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/by%20Subject/1301.0~2012~Main%20Features~Primary%20and%20secondary%20education~105</ref>Amashuri ategamiye kuri leta, yaba ay'amadini cyangwa ay'isi asanzwe yishyura amafaranga y'ishuri ku gahato n'andi mafaranga. Amashuri ya leta atanga uburezi nta mafaranga y'ishuri ateganijwe, nubwo amashuri menshi ya leta asaba kwishyura amafaranga 'kubushake' kugirango yishyure amafaranga runaka<ref>https://www.dese.gov.au/404?site_search=funding+schools</ref>Hatitawe ku kuba ishuri ari leta cyangwa itegamiye kuri Leta, rigengwa n’urwego rumwe rw'amasomo. Urwego ruyobowe na Ositaraliya ishinzwe integanyanyigisho, Isuzuma na Raporo. <ref>{{Cite web |url=https://www.dese.gov.au/higher-education |title=Archive copy |access-date=2022-02-12 |archive-date=2022-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224085732/https://www.dese.gov.au/higher-education |url-status=dead }}</ref>Amashuri menshi asaba abanyeshuri kwambara imyenda yabigenewe. <ref>https://web.archive.org/web/20130415213947/http://www.immi.gov.au/living-in-australia/settle-in-australia/everyday-life/education/whatforme.htm</ref> Umwaka w'ishure muri Ositaraliya utangura muri Mutarama ukarangira mu Kuboza.
== References ==
{{Reflist}}
[[Ikiciro:Uburezi|Ositaraliya]]
[[Ikiciro:Ositaraliya]]
3wresunhljicukfn3nu3l9qqk0hjvdf
Umurenge wa Gatenga
0
12816
143704
143387
2026-10-24T16:08:46Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143704
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gatenga''' ni umwe mu mirenge icumi igize akarere ka [[Akarere ka Kicukiro|Kicukiro]] <ref>https://www.kigalitoday.com/imikino-11/indi-mikino/article/gatenga-imikino-yatumye-abaturage-bumva-gahunda-nyinshi-za-leta-mu-munsi-umwe</ref>, mu mujyi wa [[Kigali]] , umurenge wa Gatenga ugizwe n'utugari tune ari two Nyanza, Gatenga, Nyarurama na Karambo <ref>https://www.kicukiro.gov.rw/akarere/menya-akarere</ref>
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
[[Dosiye:Gatenga_health_center.jpg|thumb|right|Ifoto igaragaza ikigo nderabuzima cya Gatenga.]]
== Amashakiro ==
{{reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kicukiro}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kicukiro|Gatenga]]
5d2pvuhz3rk5nyalww2jjsti2dpyy8t
143860
143704
2026-10-24T18:31:19Z
Score Beethoven
11559
143860
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gatenga''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Kicukiro]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gatenga wari utuwe n'abaturage 67 084. Ugizwe n'utugari 4.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'utugari ==
[[Dosiye:Gatenga health center.jpg|thumb|left|Ikigo nderabuzima cya Gatenga]]
Umurenge wa Gatenga ni umwe mu mirenge 10 y'Akarere ka Kicukiro.<ref name="kicukiro">{{Cite web |url=https://www.kicukiro.gov.rw/akarere/menya-akarere-1 |title=Abanyamabanga Nshingwabikorwa b'Imirenge |website=kicukiro.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 12,44.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kicukiro/1302__gatenga/ |title=Gatenga (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="kicukiro" />
{{div col|colwidth=15em}}
* Gatenga
* Karambo
* Nyanza
* Nyarurama
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gatenga wari utuwe n'abaturage 48 640. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 67 084. Abagabo bari 34 465. Abagore bari 32 619. Abaturage bose batuye mu mujyi.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gatenga Sector|Amafoto y’Umurenge wa Gatenga]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kicukiro}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kicukiro|Gatenga]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gatenga]]
2ghyygrdp302upoifdn7uxrwlytmo64
Imbuga y'Amabonekerwa
0
13115
143953
110648
2026-10-24T19:34:13Z
Score Beethoven
11559
Guhuza amahuza n'izina rishya [[Umurenge wa Kibeho]]
143953
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Kiriziya ya Kibeho.jpg|thumb|Kiriziya ya Kibeho.]]
[[Dosiye:Kibeho imag.jpg|thumb|Kiriziya ya kibeho]]
[[Dosiye:Kiliziya imag.jpg|thumb|Kiliziya]]
[[Dosiye:KIBEHO NATURES.jpg|thumb|KIBEHO NATURES]]
[[Dosiye:KIBEHO.jpg|thumb|Inzira ijya i Kibeho]]
[[Dosiye:Ikibeho mu Rwanda.jpg|thumb|Ikibeho Mu Rwanda]]
imbuga y'Amabonekerwa ni agace gaherereye ku butaka butagatifu bw'i [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] mu karere ka [[Akarere ka Nyaruguru|Nyaruguru]], Mu ntara y'amajyepfo mu [[Rwanda]] ku ngoro yitiriwe Bikira Mariya ya [[Kiliziya Gatolika]]<ref name=":0">{{Cite web |url=https://igihe.com/imyemerere/article/sobanukirwa-imbuga-y-amabonekerwa-i-kibeho-aho-abemera-bikira-mariya |title=Archive copy |access-date=2022-09-28 |archive-date=2022-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928032844/https://igihe.com/imyemerere/article/sobanukirwa-imbuga-y-amabonekerwa-i-kibeho-aho-abemera-bikira-mariya |url-status=dead }}</ref><ref>https://bwiza.com/?Kibeho-Ku-minsi-mikuru-y-amabonekerwa-abantu-barara-hanze-kubera-kubura</ref>. Iyi mbuga y’Amabonekerwa yakomotse ku Ishuri ry’abakobwa ryashinzwe mu 1968 i Kibeho aho Bikira Mariya yabonekeye agatanga ubutumwa bugenewe isi akabuha uwitwa Mukamazimpaka Nathalie,lponsine Mumureke na Mukangango Marie Claire. ako gace gaherereye neza neza imbere y'icyumba abo bakobwa bararagamo kuva tariki ya 15 Kanama 1982 kugeza kuri 28 Ugushyingo 1989<ref name=":0" />
= Amashakiro =
<references />
[[Ikiciro:Imyemerere]]
[[Ikiciro:Belief]]
[[Ikiciro:Kiliziya Gatolika]]
6t530cu3yc1f8qgwigfdcmr7z7unq0q
Umurenge wa Kazo
0
13270
143638
143398
2026-10-24T15:48:41Z
Score Beethoven
11559
143638
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kazo''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Ngoma]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kazo wari utuwe n'abaturage 32 450.
== Imiterere ==
[[Dosiye:Rwanda, Ngoma District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Ngoma]]
Umurenge wa Kazo ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Ngoma.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.ngoma.gov.rw/akarere/1 |title=Menya Ngoma |website=ngoma.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 70,08.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngoma/5604__kazo/ |title=Kazo (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kazo wari utuwe n'abaturage 27 318. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 32 450.<ref name="cp"/> Muri bo, abagabo bari 15 597, abagore bari 16 853.<ref name="cp"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngoma}}
[[Ikiciro:Akarere ka Ngoma]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kazo]]
tnrpjm8iqy7xlt4qugxigpln7lg74mo
143730
143638
2026-10-24T16:09:45Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143730
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kazo''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Ngoma]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kazo wari utuwe n'abaturage 32 450.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere ==
[[Dosiye:Rwanda, Ngoma District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Ngoma]]
Umurenge wa Kazo ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Ngoma.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.ngoma.gov.rw/akarere/1 |title=Menya Ngoma |website=ngoma.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 70,08.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngoma/5604__kazo/ |title=Kazo (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kazo wari utuwe n'abaturage 27 318. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 32 450.<ref name="cp"/> Muri bo, abagabo bari 15 597, abagore bari 16 853.<ref name="cp"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngoma}}
[[Ikiciro:Akarere ka Ngoma]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kazo]]
s63yabx3mn57tggbv6spbeom9cg5k1x
Umwuzure wo mu mugezi wa Napa wo mu 1986
0
14085
143728
140339
2026-10-24T16:09:41Z
InternetArchiveBot
9716
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
143728
wikitext
text/x-wiki
'''Umwuzure wo mu mugezi wa Napa wo mu 1986''' ufatwa na benshi ko ari umwuzure mubi wahuye na Napa, muri Californiya mu kinyejana cya 20. Hamwe na santimetero 20 z'imvura yaguye mugihe cyamasaha 48; Abantu 7,000 bimuwe mu byabo, amazu 250 yarasenyutse abandi 2,500 barangirika, abantu 3 barapfa igiteranyo kibyangiritse muri rusange ni miliyoni 100. <ref>{{Cite web |date=February 11, 2021 |title=Napa River Flood Protection Project: A Living River Concept |url=https://www.fema.gov/case-study/napa-river-flood-protection-project-living-river-concept |access-date=February 2, 2022 |publisher=FEMA}}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://napavalleyregister.com/news/local/article_abda37f2-3af6-11e0-8366-001cc4c002e0.html |title=Archive copy |access-date=2023-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222013253/https://napavalleyregister.com/news/local/article_abda37f2-3af6-11e0-8366-001cc4c002e0.html |archive-date=2023-02-22 |url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://napavalleyregister.com/news/local/article_021c4834-3af8-11e0-b171-001cc4c002e0.html |title=Archive copy |access-date=2023-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222013253/https://napavalleyregister.com/news/local/article_021c4834-3af8-11e0-b171-001cc4c002e0.html |archive-date=2023-02-22 |url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://napavalleyregister.com/news/local/article_08baa217-9e06-5e01-8154-486c84403846.html |title=Archive copy |access-date=2023-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222013251/https://napavalleyregister.com/news/local/article_08baa217-9e06-5e01-8154-486c84403846.html |archive-date=2023-02-22 |url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://napavalleyregister.com/news/local/article_ca4ccea4-3af9-11e0-a87e-001cc4c002e0.html |title=Archive copy |access-date=2023-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222013300/https://napavalleyregister.com/news/local/article_ca4ccea4-3af9-11e0-a87e-001cc4c002e0.html |archive-date=2023-02-22 |url-status=dead}}</ref>
Nyuma y’umwuzure, abaturage bagaragaje ko byihutirwa kongera kugabanya umwuzure watewe n’umuyaga w’itumba kandi umuntu atera inzitizi zituma uruzi rutemba rugana ku kirwa cya San Francisco. Kuva umwuzure, '''Intara ya Napa ishinzwe kurwanya umwuzure no kubungabunga amazi''' yakomeje gukora mu kurwanya imyuzure binyuze mu mushinga w’umwuzure wa Napa. <ref>{{Cite web |url=https://napavalleyregister.com/news/local/article_86af1860-3cb5-11e0-af1c-001cc4c002e0.html |title=Archive copy |access-date=2023-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222013259/https://napavalleyregister.com/news/local/article_86af1860-3cb5-11e0-af1c-001cc4c002e0.html |archive-date=2023-02-22 |url-status=dead}}</ref> Undi mwuzure utari muto wabaye ku ya 31 Ukuboza 2005, nyuma y'icyumweru kirenga imvura. <ref>{{Cite web |url=https://napavalleyregister.com/news/local/article_86af1860-3cb5-11e0-af1c-001cc4c002e0.html |title=Archive copy |access-date=2023-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222013259/https://napavalleyregister.com/news/local/article_86af1860-3cb5-11e0-af1c-001cc4c002e0.html |archive-date=2023-02-22 |url-status=dead}}</ref> Indi myuzure idakabije yabaye mu 1995 na 1997.
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
c8479rh07miyw8gtwrweb7nm7si5hu3
Umurenge wa Bugeshi
0
14664
143688
143447
2026-10-24T16:08:12Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143688
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-IRAKOZE Anastase-Bugeshi.wav|thumb|Uko izina Bugeshi rivugwa.]]
'''Umurenge wa Bugeshi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Rubavu]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]] bw’u [[Rwanda]].<ref name="kigali-today">Eric Muvara, [https://www.kigalitoday.com/ubukungu/iterambere/article/abaturage-biyubakiye-ibiro-by-umurenge-byuzuye-bitwaye-miliyoni-196rwf « Abaturage biyubakiye ibiro by’umurenge byuzuye bitwaye miliyoni 196 RWF »], ''[[Kigali Today]]'', 4 Ukuboza 2017, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
Umurenge wa Bugeshi ufite ubuso bwa kilometero kare 31,05. Ibarura rusange ry’abaturage ryo mu 2022 ryagaragaje ko wari utuwe n’abaturage 33.892, barimo abagore 17.636 n’abagabo 16.256. Ubucucike bw’abaturage bwari abantu 1.092 kuri kilometero kare.<ref name="citypopulation">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3301__bugeshi/ « Bugeshi (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
Mu baturage bose, 12.786 bari bafite imyaka iri munsi ya 15, abagera kuri 19.885 bari hagati y’imyaka 15 na 64, naho 1.221 bari bafite imyaka 65 cyangwa irenga. Abaturage 29.599 bari batuye mu cyaro, mu gihe 4.293 bari batuye mu mijyi.<ref name="citypopulation"/>
== Ibikorwa remezo ==
Mu 2017, abaturage ba Bugeshi biyubakiye ibiro bishya by’umurenge bifite agaciro ka miliyoni 196 z’amafaranga y’u Rwanda. Akarere ka Rubavu katanze miliyoni 70, andi mafaranga atangwa n’abaturage, banagize uruhare mu mirimo yo kubaka binyuze mu muganda.<ref name="kigali-today"/>
Muri uwo mwaka, Umurenge wa Bugeshi wabaye uwa kabiri mu Rwanda mu bikorwa by’umuganda.<ref name="kigali-today"/>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rubavu]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Bugeshi]]
dyprbanjksu3r64ubwwi24dsagh4yp1
Umurenge wa Busanze
0
14673
143690
143427
2026-10-24T16:08:18Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143690
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
Umurenge wa Busanze uhererereye mu majyepfo. Ni umwe mu mirenge igize [[akarere ka Nyaruguru]]<ref>https://sobanukirwa.rw/rw/body/busanze_sector</ref>.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
nc3drefn4xqypccahwsfvtud4g1ci49
143861
143690
2026-10-24T18:34:24Z
Score Beethoven
11559
143861
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Busanze''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Nyaruguru]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Busanze wari utuwe n'abaturage 29 795.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyaruguru District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyaruguru]]
Umurenge wa Busanze ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyaruguru.<ref name="citypopd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/23__nyaruguru/ |title=Nyaruguru (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Nyaruguru |website=nyaruguru.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Busanze wari utuwe n'abaturage 27 190. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 29 795. Abagabo bari 14 369. Abagore bari 15 426.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyaruguru/2301__busanze/ |title=Busanze (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Nyaruguru.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Nyaruguru |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="nisr" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru|Busanze]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Busanze]]
khtba959qa20n21deqftmat8jikwy1h
Umurenge wa Cyahinda
0
14674
143697
143429
2026-10-24T16:08:33Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143697
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
Umurenge wa Cyahinda uhererereye mu majyepfo. Ni umwe mu mirenge igize [[akarere ka Nyaruguru]]<ref>https://www.kigalitoday.com/umutekano/imbere-mu-gihugu/Cyahinda-Babangamiwe-n-igikuku-kegereye-ingo-z-abaturage</ref>.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
d5c8ezxn4nzgf9jfq1taefkl3whdgwe
143867
143697
2026-10-24T18:36:10Z
Score Beethoven
11559
143867
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Cyahinda''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Nyaruguru]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Cyahinda wari utuwe n'abaturage 24 929.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyaruguru District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyaruguru]]
Umurenge wa Cyahinda ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyaruguru.<ref name="citypopd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/23__nyaruguru/ |title=Nyaruguru (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Nyaruguru |website=nyaruguru.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Cyahinda wari utuwe n'abaturage 21 377. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 24 929. Abagabo bari 11 952. Abagore bari 12 977.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyaruguru/2302__cyahinda/ |title=Cyahinda (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Nyaruguru.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Nyaruguru |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="nisr" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru|Cyahinda]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Cyahinda]]
mg9y3mwmsuke9ag9t9bpnrco8cywwcw
Umurenge wa Kivu
0
14676
143743
143432
2026-10-24T16:10:20Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143743
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
Umurenge wa Kivu uhererereye mu [[Intara y'amajyepfo|majyepfo]]. Ni umwe mu mirenge igize [[akarere ka Nyaruguru]]<ref>https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/gitifu-n-abagoronome-batatu-bafunzwe-bakekwaho-kunyereza-imbuto-n-ifumbire</ref>.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
0vwv5detdy8f6lvfmryy38ycyf9k5ts
143869
143743
2026-10-24T18:36:28Z
Score Beethoven
11559
143869
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kivu''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Nyaruguru]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kivu wari utuwe n'abaturage 19 812.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyaruguru District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyaruguru]]
Umurenge wa Kivu ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyaruguru.<ref name="citypopd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/23__nyaruguru/ |title=Nyaruguru (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Nyaruguru |website=nyaruguru.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kivu wari utuwe n'abaturage 17 719. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 19 812. Abagabo bari 9 536. Abagore bari 10 276.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyaruguru/2304__kivu/ |title=Kivu (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Nyaruguru.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Nyaruguru |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="nisr" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru|Kivu]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kivu]]
8ak4f6c9oypxkr9trn86p4wv4lrt1um
Umurenge wa Mata
0
14677
143747
143433
2026-10-24T16:10:29Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143747
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
Umurenge wa Mata uhererereye mu [[Intara y'amajyepfo|majyepfo]]. Ni umwe mu mirenge igize [[akarere ka Nyaruguru]]<ref>https://www.kigalitoday.com/umutekano/imbere-mu-gihugu/Mata-Umuzamu-wa-SACCO-yaguye-mu-gico-cy-abajura</ref>.
n'umurenge ufite ubutaka bunini buhingwa igihingwa cy'icyayi. uyu murenge uzwi cyane kuruganda rw'icyayi ruherereye muri uyu murenge.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
tsat1rq1dw9b0pqp3ssf415w4wapvr7
143870
143747
2026-10-24T18:36:34Z
Score Beethoven
11559
143870
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Mata''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Nyaruguru]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mata wari utuwe n'abaturage 16 117. Uruganda rw'icyayi rwa Mata ruri i Mata.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyaruguru District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyaruguru]]
Umurenge wa Mata ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyaruguru.<ref name="citypopd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/23__nyaruguru/ |title=Nyaruguru (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Nyaruguru |website=nyaruguru.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mata wari utuwe n'abaturage 13 900. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 16 117. Abagabo bari 7 780. Abagore bari 8 337.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyaruguru/2305__mata/ |title=Mata (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Nyaruguru.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Nyaruguru |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="nisr" />
== Ubukungu ==
Uruganda rw'[[Icyayi|icyayi]] rwa Mata ruri i Mata, mu Karere ka Nyaruguru. Imirima y'icyayi y'uru ruganda ifite ubuso bwa hegitari 1 455.<ref name="rmt">{{Cite web |url=https://rwandamountaintea.com/mata-tea-garden/ |title=Mata tea garden |website=Rwanda Mountain Tea Group |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru|Mata]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mata]]
mqoovl0ws3w2qmft5xlb3i97zlpoflq
Umurenge wa Munini
0
14678
143759
143436
2026-10-24T16:10:55Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143759
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
Umurenge wa Munini uhererereye mu [[Intara y'amajyepfo|majyepfo]]. Ni umwe mu mirenge igize [[akarere ka Nyaruguru]]<ref>{{Cite web
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
|url=https://www.kigalitoday.com/imikino-11/football/Nyaruguru-Munini-yihariye-ibikombe-muri-Umurenge-Kagame-Cup
|title=Nyaruguru: Munini yihariye ibikombe muri "Umurenge Kagame Cup"
|website=Kigali Today
|language=rw
}}</ref>.
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
m98la7b00guvw4ukx5aped06ge0lpi3
143871
143759
2026-10-24T18:36:39Z
Score Beethoven
11559
143871
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Munini''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Nyaruguru]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Munini wari utuwe n'abaturage 19 760.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyaruguru District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyaruguru]]
Umurenge wa Munini ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyaruguru.<ref name="citypopd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/23__nyaruguru/ |title=Nyaruguru (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Nyaruguru |website=nyaruguru.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Munini wari utuwe n'abaturage 15 994. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 19 760. Abagabo bari 9 642. Abagore bari 10 118.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyaruguru/2307__munini/ |title=Munini (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Nyaruguru.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Nyaruguru |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="nisr" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru|Munini]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Munini]]
iai5rqsggd1nkspgqt27dlakoyv43cx
Umurenge wa Ngera
0
14679
143773
143437
2026-10-24T16:11:28Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143773
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
Umurenge wa Ngera uhererereye mu [[Intara y'amajyepfo|majyepfo]]. Ni umwe mu mirenge igize [[akarere ka Nyaruguru]]<ref>https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/ngera-bamwe-mu-baturage-binubira-kutagerwaho-na-gahunda-za-leta</ref>.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
h3gv23j4gosq7rtph1ocdxxy7ngkex4
143872
143773
2026-10-24T18:37:07Z
Score Beethoven
11559
143872
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Ngera''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Nyaruguru]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Ngera wari utuwe n'abaturage 24 242.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyaruguru District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyaruguru]]
Umurenge wa Ngera ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyaruguru.<ref name="citypopd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/23__nyaruguru/ |title=Nyaruguru (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Nyaruguru |website=nyaruguru.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Ngera wari utuwe n'abaturage 22 440. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 24 242. Abagabo bari 11 477. Abagore bari 12 765.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyaruguru/2308__ngera/ |title=Ngera (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Nyaruguru.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Nyaruguru |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="nisr" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru|Ngera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Ngera]]
k9wlyaklwhss4diayq36fvnhduxzdrs
Umurenge wa Ngoma
0
14680
143774
143439
2026-10-24T16:11:31Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143774
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Ngoma''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Nyaruguru]], mu [[Intara y’Amajyepfo]] y’u Rwanda. Ntugomba kwitiranywa n’indi mirenge yitwa Ngoma iri mu turere twa Huye na Rulindo.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Akarere ka Nyaruguru kagizwe n’imirenge 14, [[Akagari|utugari]] 72 n’imidugudu 332. Ngoma iri ku rutonde rw’imirenge igize ako karere.<ref>[https://www.nyaruguru.gov.rw/en/ « Nyaruguru District »], urubuga rwemewe rw’Akarere ka Nyaruguru.</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ry’abaturage n’imiturire ryo mu 2012, Umurenge wa Ngoma wari utuwe n’abaturage 22.950. Mu 2022, abaturage bari bageze kuri 24.358, barimo [[Umugore|abagore]] 12.844 n’abagabo 11.514.<ref name="abaturage">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyaruguru/2309__ngoma/ « Ngoma (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', hashingiwe ku mibare y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda.</ref>
Muri abo baturage, 9.786 bari munsi y’imyaka 15, abari hagati y’imyaka 15 na 64 bari 13.221 naho abafite imyaka 65 cyangwa irenga bari 1.351.<ref name="abaturage" />
Ibarura ryo mu 2022 ryagaragaje ko abaturage bose b’Umurenge wa Ngoma bari batuye mu bice by’icyaro.<ref name="abaturage" />
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru|Ngoma]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Ngoma]]
bde2n7hxdkoid00ozosznthhj2uxcwf
143874
143774
2026-10-24T18:42:42Z
Score Beethoven
11559
143874
wikitext
text/x-wiki
{{Hatnote|Ntugomba kwitiranya Umurenge wa Ngoma n'indi mirenge yitwa Ngoma iri mu [[Akarere ka Huye]] no mu [[Akarere ka Rulindo]].}}
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Ngoma''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Nyaruguru]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Ngoma wari utuwe n'abaturage 24 358.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyaruguru District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyaruguru]]
Umurenge wa Ngoma ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyaruguru.<ref name="citypopd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/23__nyaruguru/ |title=Nyaruguru (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Nyaruguru |website=nyaruguru.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Akarere ka Nyaruguru kagizwe n'[[Akagari|utugari]] 72 n'imidugudu 332.<ref name="menya" />
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Ngoma wari utuwe n'abaturage 22 950. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 24 358. Abagabo bari 11 514. Abagore bari 12 844.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyaruguru/2309__ngoma/ |title=Ngoma (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Nyaruguru.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Nyaruguru |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage 9 786 bari munsi y’imyaka 15. Abaturage 13 221 bari hagati y’imyaka 15 na 64. Abaturage 1 351 bari bafite imyaka 65 cyangwa irenga.<ref name="citypop" />
Mu 2022, abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="nisr" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru|Ngoma]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Ngoma]]
9xyd8412dv6hhf4zym0urzf6ffaipil
Umurenge wa Nyabimata
0
14681
143780
143440
2026-10-24T16:11:43Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143780
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
Umurenge wa Nyabimata uhererereye mu [[Intara y'amajyepfo|majyepfo]]. Ni umwe mu mirenge igize [[Akarere ka Nyaruguru]]<ref>{{Cite web
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
|url=https://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/umutekano/article/nyaruguru-abantu-bitwaje-imbunda-bateye-nyabimata-bica-abantu-bakomeretsa
|title=Nyaruguru: Abantu bitwaje imbunda bateye Nyabimata bica abantu, bakomeretsa Gitifu banatwika imodoka ye n’icumbi yabagamo
|website=Umuryango
|language=rw
}}</ref>.
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
qwfohvv2uhn49y02fizw9p7445e1w5r
143875
143780
2026-10-24T18:43:53Z
Score Beethoven
11559
143875
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyabimata''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Nyaruguru]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyabimata wari utuwe n'abaturage 18 843. Umurenge wa Nyabimata uhana imbibi n'u Burundi.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyaruguru District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyaruguru]]
Umurenge wa Nyabimata ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyaruguru.<ref name="citypopd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/23__nyaruguru/ |title=Nyaruguru (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Nyaruguru |website=nyaruguru.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyabimata wari utuwe n'abaturage 16 953. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 18 843. Abagabo bari 8 850. Abagore bari 9 993.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyaruguru/2310__nyabimata/ |title=Nyabimata (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Nyaruguru.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Nyaruguru |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="nisr" />
== Imbibi ==
Umurenge wa Nyabimata uhana imbibi n'[[Uburundi|u Burundi]].<ref name="umuryango">{{Cite web |url=https://umuryango.rw/amakuru/mu-rwanda/umutekano/article/nyaruguru-abantu-bitwaje-imbunda-bateye-nyabimata-bica-abantu-bakomeretsa |title=Nyaruguru: Abantu bitwaje imbunda bateye Nyabimata bica abantu, bakomeretsa Gitifu banatwika imodoka ye n’icumbi yabagamo |website=Umuryango |date=2018-06-20 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru|Nyabimata]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyabimata]]
34yemcetjgp6whzrsepmp17pztkp8gj
Umurenge wa Nyagisozi
0
14682
143782
143442
2026-10-24T16:11:47Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143782
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
Umurenge wa Nyagisozi uhererereye mu [[Intara y'amajyepfo|majyepfo]]. Ni umwe mu mirenge igize [[Akarere ka Nyaruguru]]<ref>{{Cite web
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
|url=https://bwiza.com/?Disi-Dieudonne-yasabiye-Gitifu-w-Umurenge-wa-Nyagisozi-ikiruhuko-igihe
|title=Disi Dieudonne yasabiye Gitifu w'Umurenge wa Nyagisozi ikiruhuko igihe kitazwi
|website=Bwiza
|language=rw
}}</ref>.
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
epsnrg7sqev3jps3cvsd1mstithnfcj
143876
143782
2026-10-24T18:43:57Z
Score Beethoven
11559
143876
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyagisozi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Nyaruguru]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyagisozi wari utuwe n'abaturage 19 674.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyaruguru District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyaruguru]]
Umurenge wa Nyagisozi ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyaruguru.<ref name="citypopd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/23__nyaruguru/ |title=Nyaruguru (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Nyaruguru |website=nyaruguru.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyagisozi wari utuwe n'abaturage 18 275. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 19 674. Abagabo bari 9 470. Abagore bari 10 204.<ref name="citypopd" /><ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Nyaruguru.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Nyaruguru |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="nisr" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru|Nyagisozi]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyagisozi]]
kmhx841r3cnmb38h47jm38db2gz7ae9
Umurenge wa Ruheru
0
14683
143877
143443
2026-10-24T18:44:02Z
Score Beethoven
11559
143877
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Ruheru''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Nyaruguru]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Ruheru wari utuwe n'abaturage 27 712.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyaruguru District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyaruguru]]
Umurenge wa Ruheru ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyaruguru.<ref name="citypopd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/23__nyaruguru/ |title=Nyaruguru (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Nyaruguru |website=nyaruguru.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Ruheru wari utuwe n'abaturage 35 599. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 27 712. Abagabo bari 13 095. Abagore bari 14 617.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyaruguru/2312__ruheru/ |title=Ruheru (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Nyaruguru.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Nyaruguru |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="nisr" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru|Ruheru]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Ruheru]]
0ddl88h15xxq5jc9ozf11hepllazqry
Umurenge wa Ruramba
0
14684
143881
143445
2026-10-24T18:44:19Z
Score Beethoven
11559
143881
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Ruramba''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Nyaruguru]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Ruramba wari utuwe n'abaturage 18 705. Ugizwe n'utugari 5. Mu 2018, Umurenge wa Ruramba watangiye kubona amashanyarazi.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyaruguru District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyaruguru]]
Umurenge wa Ruramba ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyaruguru.<ref name="citypopd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/23__nyaruguru/ |title=Nyaruguru (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Nyaruguru |website=nyaruguru.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Ruramba ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 5.<ref name="igihe" />
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Ruramba wari utuwe n'abaturage 17 126. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 18 705. Abagabo bari 8 915. Abagore bari 9 790.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyaruguru/2313__ruramba/ |title=Ruramba (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Nyaruguru.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Nyaruguru |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="nisr" />
== Ibikorwaremezo ==
Umurenge wa Ruramba wari umwe mu mirenge y'Akarere ka Nyaruguru itagiraga amashanyarazi. Mu 2018, Akarere ka Nyaruguru na REG batangiye kuwugezaho amashanyarazi. Ingo zirenga 800 ni zo zabanje kuyahabwa.<ref name="igihe">{{Cite web |url=https://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/nyaruguru-umurenge-wa-ruramba-watangiye-kubona-amashanyarazi |title=Nyaruguru: Umurenge wa Ruramba watangiye kubona amashanyarazi |website=IGIHE |author=Mugabo Jean D'amour |date=2018-08-06 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru|Ruramba]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Ruramba]]
3hg2hv1nhuof5612pixtdlnzax9zgb1
Umurenge wa Rusenge
0
14685
143882
143446
2026-10-24T18:44:23Z
Score Beethoven
11559
143882
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Rusenge''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Nyaruguru]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Rusenge wari utuwe n'abaturage 26 911.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyaruguru District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyaruguru]]
Umurenge wa Rusenge ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyaruguru.<ref name="citypopd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/23__nyaruguru/ |title=Nyaruguru (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Nyaruguru |website=nyaruguru.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rusenge wari utuwe n'abaturage 24 147. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 26 911. Abagabo bari 12 853. Abagore bari 14 058.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyaruguru/2314__rusenge/ |title=Rusenge (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Nyaruguru.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Nyaruguru |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="nisr" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru|Rusenge]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rusenge]]
impbdlnytw89pzs6z6jsf9hyrvxl68e
SWEDD
0
16647
143559
140626
2026-10-24T12:12:28Z
InternetArchiveBot
9716
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
143559
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Marcia Fudge - We Can Do It.jpg|thumb|SWEDD yarigamije kwereka abagore ko bafite ubushobozi buhagije kugirango biteze imbere|138x138px]]
[[Dosiye:Isabella Lövin signing climate law referral.jpg|thumb|143x143px|Abagore ]]
'''projet pour l’autonomisation des femmes et le dividende démographique au Sahel, (Umushinga wo kwitana k'ubushobozi bw’umugore wa Sahel)''', uzwi kandi ku magambo ahinnye y'Icyongereza, '''SWEDD''' (Sahel Empowerment and Demographics), watangijwe mu Gushyingo 2015 bisabwe n’ibihugu birindwi byo mu karere ka Sahel aribyo: [[Bene]], [[Burukina Faso]], [[Kote Divuwari]], [[Mali]], [[Moritaniya|Maritaniya]], [[Nigeri]] na [[cade]] . Intego yayo ni uguteza imbere ubushobozi bw’umugore n’abakobwa n'abangavu, ndetse no kunoza uburyo bwo kubona serivisi nziza z’imyororokere, iy'ababyeyi n’abana. Uyu mushinga wungukira ku nkunga y'amafaranga yatanzwe na Banki y'Isi, inkunga ya tekiniki y'Ikigega cy'Umuryango w'Abibumbye gishinzwe abaturage (UNFPA) n'Umuryango w'Abibumbye wita ku Buzima (OOAS). Icyifuzo cyayo muri rusange ni kwihutisha iterambere ry’abaturage, kubyaza inyungu z’abaturage no kugabanya ubusumbane bw’uburinganire mu karere ka Sahel. <ref name=":0">{{Cite web |title=Le SWEDD en action |url=https://www.banquemondiale.org/fr/data/interactive/2019/09/17/swedd-in-action |access-date=2023-06-03 |website=World Bank |language=fr}}</ref> <sup>,</sup> <ref name=":4"/> <sup>,</sup> <ref name=":5">{{Cite web |title=Mise en œuvre du projet SWEDD-BENIN : Le Gouvernement met en formation 1.200 adolescentes et filles jeunes déscolarisées |url=https://www.gouv.bj/actualite/1887/mise-oeuvre-projet-swedd-benin-gouvernement-formation-1.200-adolescentes-filles-jeunes-descolarisees/ |access-date=2023-06-03 |website=Gouvernement de la République du Bénin |language=fr}}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |date=2019-12-10 |title=Projet SWEED : un appui salutaire pour l'éducation des filles |url=https://www.education.gov.bf/informations/actualites/articles?tx_news_pi1%5Baction%5D=detail&tx_news_pi1%5Bcontroller%5D=News&tx_news_pi1%5Bnews%5D=174&cHash=9b5f1d59d4b88961dbb24699f9874d21 |access-date=2023-06-03 |website=Ministère de L'Education Nationale, de l'Alphabétisation et de la Promotion des Langues Nationales |language=fr}}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |last=administrator |date=2022-04-22 |title=MEFP/ SWEED 2 : le Comité National de Pilotage du Projet approuve un budget de 18 millions de Dollars US pour 2022 en faveur de l’Autonomisation des femmes et du Dividende Démographique. {{!}} MEFP GUINEE |url=https://mefp.gov.gn/2022/04/22/mefp-sweed-2-le-comite-national-de-pilotage-du-projet-approuve-un-budget-de-18-millions-de-dollars-us-pour-2022-en-faveur-de-lautonomisation-des-femmes-et-du-dividende-demographique/ |access-date=2023-06-03 |language=fr-FR |archive-date=2023-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603184047/https://mefp.gov.gn/2022/04/22/mefp-sweed-2-le-comite-national-de-pilotage-du-projet-approuve-un-budget-de-18-millions-de-dollars-us-pour-2022-en-faveur-de-lautonomisation-des-femmes-et-du-dividende-demographique/ |url-status=dead }}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |title=SWEDD Côte d’Ivoire : Les bénéficiaires de Bazré (Sinfra) évalués sur les acquis du projet |url=https://solidarite.gouv.ci/actualite/actudetail/swedd-cte-d-ivoire-les-bnficiaires-de-bazr-sinfra-valus-sur-les-acquis-du-projet239 |access-date=2023-06-03 |website=solidarite.gouv.ci |language=fr}}</ref> <sup>,</sup> <ref name=":6">{{Cite web |title=PHASE II DU PROJET SWEDD : 800 000 JEUNES FILLES ET FEMMES A RISQUE CIBLEES SUR LA PERIODE 2021-2024 EN COTE D'IVOIRE |url=http://www.gouv.ci/_actualite-article.php?recordID=13384 |access-date=2023-06-03 |website=GOUV.CI}}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |title=Contexte du projet |url=https://sweddchad.org/presentation/contexte-du-projet/ |access-date=2023-06-03 |website=SWEDD TCHAD |language=fr-FR}}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |date=2020-03-24 |title=Le dividende démographique pour un développement durable au Sahel |url=https://unowas.unmissions.org/fr/le-dividende-d%C3%A9mographique-pour-un-d%C3%A9veloppement-durable-au-sahel |access-date=2023-06-03 |website=UNOWAS |language=fr |archive-date=2023-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603184047/https://unowas.unmissions.org/fr/le-dividende-d%C3%A9mographique-pour-un-d%C3%A9veloppement-durable-au-sahel |url-status=dead }}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |title=Le Bénin adhère au projet Swedd pour autonomiser les jeunes filles et femmes |url=http://ortb.bj/archives/index.php/info/item/9604-le-benin-adhere-au-projet-sweed-pour-autonomiser-les-jeunes-filles-et-femmes |access-date=2023-06-03 |website=ortb.bj |language=fr-fr |archive-date=2023-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603130352/https://www.ortb.bj/archives/index.php/info/item/9604-le-benin-adhere-au-projet-sweed-pour-autonomiser-les-jeunes-filles-et-femmes |url-status=dead }}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |last=https://www.facebook.com/cheikh.aidara.581?fref=ts |date=2020-02-04 |title=De la Phase 1 à la Phase 2, le Projet SWEDD passe à l’échelle supérieure |url=https://aidara.mondoblog.org/2020/02/04/de-la-phase-1-a-la-phase-2-le-projet-swedd-passe-a-lechelle-superieure/ |access-date=2023-06-03 |website=Thaqafa |language=fr-FR |archive-date=2023-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603184050/https://aidara.mondoblog.org/2020/02/04/de-la-phase-1-a-la-phase-2-le-projet-swedd-passe-a-lechelle-superieure/ |url-status=dead }}</ref> <sup>,</sup> <ref name=":7">{{Cite web |title=SWEDD - Autonomisation des Femmes et Dividende Démographique au Sahel {{!}} Organisation Ouest Africaine de la Santé |url=https://www.wahooas.org/web-ooas/fr/projets/swedd-autonomisation-des-femmes-et-dividende-demographique-au-sahel |access-date=2023-06-03 |website=www.wahooas.org |archive-date=2023-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603193438/https://www.wahooas.org/web-ooas/fr/projets/swedd-autonomisation-des-femmes-et-dividende-demographique-au-sahel |url-status=dead }}</ref> <sup>,</sup> [13] <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |date=2023-01-09 |title=Autonomisation des Femmes et Dividende Démographique au Sahel – Education des Filles et Leadership Féminin |url=https://swedd.mr/wps/ |access-date=2023-06-03 |language=fr-FR |archive-date=2023-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603194941/https://swedd.mr/wps/ |url-status=dead }}</ref>, <ref>{{Cite web |title=Informations {{!}}{{!}} MDC |url=https://developpement.gouv.bj/post/article/Synth%C3%A8se%20de%20l%E2%80%99atelier%20d%E2%80%99appropriation%20des%20interrelations%20entre%20les%20objectifs%20du%20projet%20SWEDD%20et%20le%20pilier%20%C2%AB%C2%A0Population%C2%A0%C2%BB%20des%20ODD |access-date=2023-06-03 |website=developpement.gouv.bj |archive-url=https://web.archive.org/web/20230601144631/https://developpement.gouv.bj/post/article/Synth%C3%A8se%20de%20l%E2%80%99atelier%20d%E2%80%99appropriation%20des%20interrelations%20entre%20les%20objectifs%20du%20projet%20SWEDD%20et%20le%20pilier%20%C2%AB%C2%A0Population%C2%A0%C2%BB%20des%20ODD |archive-date=2023-06-01 |url-status=dead}}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |date=2022-08-19 |title=Autonomisation des Femmes : Le Projet SWEDD tient son Comité de Pilotage inaugural - MINEPAT Cameroun |url=https://minepat.gov.cm/fr/2022/08/19/autonomisation-des-femmes-le-projet-swedd-tient-son-comite-de-pilotage-inaugural/ |access-date=2023-06-03 |language=fr-FR}}</ref> <sup>,</sup> <sup>[</sup> <ref>{{Cite web |date=2020-03-24 |title=Le dividende démographique pour un développement durable au Sahel |url=https://unowas.unmissions.org/fr/le-dividende-d%C3%A9mographique-pour-un-d%C3%A9veloppement-durable-au-sahel |access-date=2023-06-03 |website=UNOWAS |language=fr |archive-date=2023-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603184047/https://unowas.unmissions.org/fr/le-dividende-d%C3%A9mographique-pour-un-d%C3%A9veloppement-durable-au-sahel |url-status=dead }}</ref> <sup>,</sup> <sup>[</sup> <ref>{{Cite web |last=Fidelia |date=2020-04-01 |title=Le Comité National de Pilotage du projet SWEDD installé |url=https://partenariatouaga.org/le-comite-national-de-pilotage-du-projet-swedd-installe/ |access-date=2023-06-03 |website=Partenariat de Ouaga |language=fr-FR |archive-date=2023-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603193437/https://partenariatouaga.org/le-comite-national-de-pilotage-du-projet-swedd-installe/ |url-status=dead }}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |date=2022-02-11 |title=Le ministre des affaires économiques tient une réunion avec une mission conjointe pour soutenir du projet “SWEED” |url=https://ami.mr/fr/index.php/2022/02/11/Le-ministre-des-affaires-conomiques-tient-une-r-union-avec-une-mission-conjointe-pour-soutenir-du-projet-SWEED-/ |access-date=2023-06-03 |website=Agence mauritanienne d'information |language=fr-FR}}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |title=Mise en œuvre du projet Sweed au Bénin: Le gouvernement et l’Unfpa signent un accord-cadre |url=http://news.acotonou.com/h/123028.html |access-date=2023-06-03 |website=acotonou.com}}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |last=civinewsguinee |date=2022-04-26 |title=18 millions de dollars US approuvés pour démarrer les activités du Projet SWEED 2 en faveur de l’Autonomisation des femmes et du Dividende Démographique en Guinée. - CivinewsGuinee |url=https://civinewsguinee.com/18-millions-de-dollars-us-approuves-pour-demarrer-les-activites-du-projet-sweed-2-en-faveur-de-lautonomisation-des-femmes-et-du-dividende-demographique-en-guinee/ |access-date=2023-06-03 |language=fr-FR |archive-date=2023-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603193438/https://civinewsguinee.com/18-millions-de-dollars-us-approuves-pour-demarrer-les-activites-du-projet-sweed-2-en-faveur-de-lautonomisation-des-femmes-et-du-dividende-demographique-en-guinee/ |url-status=dead }}</ref> .
== Intego ==
[[Dosiye:Ghanaian women protest.jpg|thumb|162x162px|Abagore mubukangurambaga]]
Intego rusange yu mushinga wa SWEDD : ni ukunoza ubushobozi bw’umugore n’abakobwa n'abangavu, ndetse no kubona serivisi nziza z’imyororokere, abana n’ababyeyi. Igamije kandi gushimangira ubumenyi mu karere no gusangira ubumenyi, ndetse n'ubushobozi bw'akarere no guhuza ibikorwa . <ref name=":0"/> <sup>,</sup> <ref name=":5"/> <sup>,</sup> <ref name=":7"/> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |last=says |first=TOSSA Kénoudé Olouwachéhoun Gwladys |date=2020-10-14 |title=Séance d’information sur le projet SWEDD-Bénin |url=https://swedd.bj/2020/10/14/ladhesion-des-ongs-pour-un-accompagnement-qualitatif/ |access-date=2023-06-03 |website=SWEDD BENIN |language=fr-FR |archive-date=2023-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230602134833/https://swedd.bj/2020/10/14/ladhesion-des-ongs-pour-un-accompagnement-qualitatif/ |url-status=dead }}</ref> <sup>,</sup> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |title=INITIATIVE SWEDD {{!}} AUTONOMISATION DES FEMMES ET DIVIDENDE DEMOGRAPHIQUE AU SAHEL |url=http://www.projetswedd.org/presentation_initiative/ |access-date=2023-06-03 |language=en |archive-date=2023-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603191052/http://www.projetswedd.org/presentation_initiative/ |url-status=dead }}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |title=Projet d’Autonomisation des Femmes et du Dividende Démographique au Sahel |url=https://social.gouv.bj/swedd |access-date=2023-06-03 |website=Ministère des Affaires Sociales et de la Microfinance du Bénin |language=fr |archive-date=2023-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230602053551/https://social.gouv.bj/swedd |url-status=dead }}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |title=Projets de développements: Sahel Women's Empowerment and Demographics Project - P150080 |url=https://projects.banquemondiale.org/fr/projects-operations/project-detail/P150080 |access-date=2023-06-03 |website=World Bank |language=en}}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |title=Autonomisation des Femmes et du Dividende Démographique au Sahel (SWEDD) |url=https://beninrevele.bj/projet/46/autonomisation-femmes-dividende-demographique-sahel-swedd-/ |access-date=2023-06-03 |website=Programme d'Action du Gouvernement - République du Bénin |language=fr |archive-date=2023-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230602043912/https://beninrevele.bj/projet/46/autonomisation-femmes-dividende-demographique-sahel-swedd-/ |url-status=dead }}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |title=ONG AUTRE VIE - swedd |url=https://ongautrevie.org/index.php/component/tags/tag/swedd |access-date=2023-06-03 |website=ongautrevie.org |archive-date=2023-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603193438/https://ongautrevie.org/index.php/component/tags/tag/swedd |url-status=dead }}</ref>, <ref>{{Cite web |date=2022-09-28 |title=Projet Swedd-Bénin/Autonomisation des femmes et filles: Des milliers de filles dotées de kits de couture |url=https://matinlibre.com/2022/09/27/projet-swedd-benin-autonomisation-des-femmes-et-filles-des-milliers-de-filles-dotees-de-kits-de-couture/ |access-date=2023-06-03 |website=Matin Libre |language=fr-FR |archive-date=2023-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603193438/https://matinlibre.com/2022/09/27/projet-swedd-benin-autonomisation-des-femmes-et-filles-des-milliers-de-filles-dotees-de-kits-de-couture/ |url-status=dead }}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |date=2020-06-17 |title=Autonomisation des Femmes |url=https://www.sante.gov.bf/detail?tx_news_pi1%5Baction%5D=detail&tx_news_pi1%5Bcontroller%5D=News&tx_news_pi1%5Bnews%5D=216&cHash=54c5a1c0aedb938d9e7b08a46a60709e |access-date=2023-06-03 |website=Ministère de la Santé et de l’Hygiène Publique |language=fr}}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |last=https://web.facebook.com/chamsdine.baguiri |date=2022-10-23 |title=Vulgarisation du projet Swedd-Bénin : les blogueurs formés pour plus d’impacts |url=https://kparonbaaru.mondoblog.org/vulgarisation-du-projet-swedd-benin-les-blogueurs-formes-pour-plus-dimpacts/ |access-date=2023-06-03 |website=Kparon Baaru |language=fr-FR |archive-date=2023-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603193440/https://kparonbaaru.mondoblog.org/vulgarisation-du-projet-swedd-benin-les-blogueurs-formes-pour-plus-dimpacts/ |url-status=dead }}</ref> <sup>,</sup> <sup>[</sup> <ref>{{Cite web |title=Chambre de Commerce et d'Industrie du Bénin {{!}} CCI Bénin |url=https://cci.bj/articles/158/sweed-benin-a-la-cci-benin-plaidoyer-sur-la-descolarisation-et-le-decrochage-scolaire-des-adolescentes-et-des-filles |access-date=2023-06-03 |website=cci.bj |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603193439/https://cci.bj/articles/158/sweed-benin-a-la-cci-benin-plaidoyer-sur-la-descolarisation-et-le-decrochage-scolaire-des-adolescentes-et-des-filles |archive-date=2023-06-03 |url-status=dead}}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |title=L'événement Précis – Éducation des filles et leadership féminin: L’exhortation du Projet SWEDD-Bénin à l’Institut national de la femme |url=https://levenementprecis.com/2021/11/18/education-des-filles-et-leadership-feminin-lexhortation-du-projet-swedd-benin-a-linstitut-national-de-la-femme/ |access-date=2023-06-03 |language=fr-FR |archive-date=2023-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603193438/https://levenementprecis.com/2021/11/18/education-des-filles-et-leadership-feminin-lexhortation-du-projet-swedd-benin-a-linstitut-national-de-la-femme/ |url-status=dead }}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |last=Fanou |first=Ignace B. |date=2022-03-23 |title=SWEDD-Benin outille les producteurs de contenus à Possotomè |url=https://24haubenin.info/?SWEDD-Benin-outille-les-producteurs-de-contenus-a-Possotome |access-date=2023-06-03 |website=24 Heures au Bénin |language=fr}}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |date=2021-11-09 |title=Côte d’Ivoire-AIP/ Les bénéficiaires du projet SWEDD à Bazré instruites sur la santé sexuelle et reproductive – AIP – Agence Ivoirienne de Presse de Côte d'Ivoire |url=https://www.aip.ci/cote-divoire-aip-les-beneficiaires-du-projet-swedd-a-bazre-instruites-sur-la-sante-sexuelle-et-reproductive/ |access-date=2023-06-03 |language=fr-FR |archive-date=2022-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221003012122/https://www.aip.ci/cote-divoire-aip-les-beneficiaires-du-projet-swedd-a-bazre-instruites-sur-la-sante-sexuelle-et-reproductive/ |url-status=dead }}</ref> .
By'umwihariko, intego z'umushinga ni:
* Iterambere rigera kuri bose, amakuru yubuzima n’imyororokere hongerwa ibyifuzo cyangwa serivisi by’imyororokere, iza b'abyeyi, umwana wavutse, n’ibicuruzwa hamwe n’ubuzima n’imirire. Ibi bikubiyemo guteza imbere impinduka mu mibereho no mu myitwarire, ndetse no guha imbaraga [[Umugore|abagore]] n’abakobwa n'abangavu.
* [[Dosiye:Ghanaian Women weaving.jpg|thumb|173x173px|ubushobozi bwabagore mwiterambere]]Gukora ku buryo [[igihugu]] cyose gikora serivisi mu gushimangira ubushobozi bw’igihugu bwo gutanga ibicuruzwa n’inzobere zibishoboye mu bijyanye n’imyororokere, ubuzima bw’abana n’ababyeyi.
* Guteza imbere ubwitange bwa politiki, kimwe no guteza imbere politiki n’ishoramari bijyanye n’inyungu z’abaturage. Ibi bishingiye kumuco wo kwerekana no gusangira ibisubizo.
Umushinga SWEDD rero ugamije kuzamura ubuzima n’imibereho myiza y’abagore n’abakobwa bangavu, ndetse no guteza imbere iterambere rirambye mu karere.
== Gushyira mu bikorwa ==
Ishyirwa mu bikorwa ry'umushinga SWEED rikorwa mu byiciro bibiri (02) :
=== Icyiciro cya 1 ===
Icyiciro cya mbere cyerekanye akamaro ko gushora imari mu kongerera ubushobozi abagore no guteza imbere imari y’abantu n'ingamba zo gukura mu iterambere <ref>{{Cite web |title=SWEDD EN ACTION {{!}} AUTONOMISATION DES FEMMES ET DIVIDENDE DEMOGRAPHIQUE AU SAHEL |url=http://www.projetswedd.org/swedd-en-action/ |access-date=2023-06-03 |language=en |archive-date=2023-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603192555/http://www.projetswedd.org/swedd-en-action/ |url-status=dead }}</ref> <sup>,</sup> <sup>,</sup> <ref name=":2">{{Cite web |title=Procurement Details |url=https://projects.worldbank.org/en/projects-operations/procurement-detail/OP00209502 |access-date=2023-06-03 |website=World Bank |language=en}}</ref> .
=== Icyiciro cya 2 ===
Icyiciro cya kabiri cy'umushinga SWEDD cyemejwe n'Inama y'Ubuyobozi ya Banki y'Isi muri Gicurasi 2020, mu kungukirwa n'inkunga y'inyongera ingana na miliyoni 376 z'amadolari, ahwanye na miliyari 188 yama FCFA. Iki cyiciro kigamije gukaza umurego ibikorwa biri gukorwa mu bihugu bigize uyu muryango nka Nigeri, Burkina Faso, cade, Kote Divuwari, Mali, Béne na Mauritaniya, mu gihe bigera no mu bindi bihugu bibiri bishya nka, Kameruni na Gineya . <ref name=":6"/> <sup>,</sup> <ref name=":2"/> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |title=Swedd : Belmonde Dogo lance officiellement la 2ème phase du projet |url=https://www.afrique-sur7.ci/485586-phase-projet-swedd-cote-divoire |access-date=2023-06-03 |website=www.afrique-sur7.ci |language=fr}}</ref> <sup>,</sup> <ref name=":3">{{Cite web |title=PHASE 2 DU PROJET SWEDD : 188 MILLIARDS DE FCFA DE LA BANQUE MONDIALE POUR L'AUTONOMISATION DES FEMMES AU SAHEL |url=http://www.gouv.ci/_actualite-article.php?recordID=11209 |access-date=2023-06-03 |website=GOUV.CI}}</ref> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |last=Socialnetlink |date=2020-06-06 |title=Phase 2 du projet SWEDD : la Banque mondiale met 376 millions pour l'Autonomisation des femmes et des filles en Afrique |url=https://www.socialnetlink.org/2020/06/06/phase-2-du-projet-swedd-la-banque-mondiale-met-376-millions-pour-lautonomisation-des-femmes-et-des-filles-en-afrique/ |access-date=2023-06-03 |website=Actualités technologiques et startup au Sénégal et en Afrique |language=fr-FR}}</ref> <sup>,</sup> .
Intego nyamukuru ni ukubaka imari y’abantu muri Afurika no kuzamura iterambere ry’akarere <ref name=":3"/> .
== Abagenerwabikorwa ==
Umushinga SWEDD ugamije kongerera ubushobozi abagore n’abakobwa b’ingimbi mu bihugu bigize uyu muryango ubaha serivisi nziza z’ubuzima bw’imyororokere, iz'ababyeyi n’abana. Aba bagore n'abakobwa b'ingimbi ni bo bungukirwa cyane n'uyu mushinga, ugamije guteza imbere kwibohora kwabo <ref name=":0"/> .
== Ibihugu bigize umuryango ==
Umushinga SWEDD ukubiyemo ibihugu birindwi byo muri Afurika y'Iburengerazuba no Hagati, aribyo Nigeri, Burkina Faso, cade, Kote Divuwari, Mali, Béne na Mauritaniya. <ref name=":4"/> <sup>,</sup> <ref>{{Cite web |title=ZONE DE COUVERTURE {{!}} AUTONOMISATION DES FEMMES ET DIVIDENDE DEMOGRAPHIQUE AU SAHEL |url=http://www.projetswedd.org/zone-de-couverture/ |access-date=2023-06-03 |language=en |archive-date=2023-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603185716/http://www.projetswedd.org/zone-de-couverture/ |url-status=dead }}</ref> <sup>,</sup> <ref name=":7"/>
Muri 2020, ibindi bihugu nka [[Gineya]] na [[Kameruni]] nabyo byinjiye mu mushinga wa SWEDD <ref name=":4">https://wcaro.unfpa.org/fr/swedd</ref> <sup>,</sup> <ref name=":3"/> .
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== amahuza yo hanze ==
{{Portail|Bénin|Burkina Faso|Côte d'Ivoire|Mali|Mauritanie|Niger|Tchad|Guinée|Cameroun|Afrique|économie|Organisation des Nations unies|Humanitaire et développement|politique sociale}}
[[Ikiciro:Ubuzima]]
[[Ikiciro:Abagore]]
5w3pwjx12ohkj4nx4h8qtho1qjsgbsn
Ubukerarugendo muri Cape Verde
0
16697
143565
126847
2026-10-24T14:39:36Z
InternetArchiveBot
9716
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
143565
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:CovaMatinhoComPicoDeFogo.jpg|thumb| Ubukerarugendo bw'ibidukikije kamere burimo gutera imbere kuruhande rw'ikirunga cya Pico do Fogo kuri Fogo.]]
[[Dosiye:Pontão da vila de Sal Rei, ilha da Boa Vista, Cabo Verde - 2022-07-07 - Image 212665.jpg|thumb|Hamwe muhantu nyaburanga wasura mur cap vert]]
'''Ubukerarugendo muri Cape Verde''', ku nkombe za Senegali hari itsinda ry’ibirwa, byatangiye mu myaka ya za 70 ku kirwa cya Sal kandi byiyongera buhoro buhoro mu myaka ya za 1980 na 1990 muri Afurika y’iburengerazuba. <ref>Pitt Reitmeier: ''Cabo Verde'', p. 264. Bielefeld 2009.</ref>
== Incamake ==
[[Dosiye:Cape_Verde_Sal_pool.jpg|thumb| Aho kuruhukira muri Sal]]
Ubukerarugendo bwatanze miliyoni 41 z'amadolari y'Amerika mu bukungu bw'igihugu mu mwaka wa 2000. Inganda z’amahoteri zatanze 2.0% by'umusaruro rusange mu mwaka wa 1997, wiyongera ku kigero cya 6.8% mu mwaka wa 2001. Biro y'ibarurishamibare ya Cape Verdean ivuga ko umubare w’abakerarugendo wiyongereye uva ku 45,000 mu mwaka wa 1997 ugera ku barenga 115,000 mu mwaka wa 2001 ndetse urenga 765,000 mu mwaka wa 2018. Abenshi muri aba binjira baturutse mu Bwongereza bangana na (23,6%), naho Ubudage bangana na (11.2%), Ibihugu byo hasi (ni ukuvuga [[Ubuholandi]] n'Ububiligi), Ubufaransa, Porutugali, [[Ubutaliyani]], n'ibindi bihugu. Ba mukerarugendo batageze kuri umwe kw'ijana baturutse muri Amerika. Umubare munini wa ba mukerarugendo basura ibirwa biringaniye ndetse n'ibirwa bidatuwe cyane nka Sal, <ref>{{Cite web |title=Holidays in Sal – The Cape Verde Islands |url=https://www.capeverde.co.uk/sal}}</ref> Boa Vista, <ref name="boa">{{Cite web |title=Cape Verde: Island of Boa Vista |url=http://www.capeverde.com/islands/boa-vista.html |access-date=17 October 2016 |publisher=New Media -Servicios de Marketing, Internet e Publicidade Lda.}}</ref> na Maio hamwe n'inyanja y'umusenyi wera.
Ibirwa bya Cape Verde bigira imiterere y'ikirere myiza ahanini mu gihe kingana n'iminsi 350 y'igihe cy'izuba mu mwaka, kandi ibirwa bimwe muribi bitanga imisozi ishimishije cyane. <ref name="Taylor">{{Cite book|pages=[https://books.google.com/books?id=jj4J-AXGDaQC&pg=PA190&sig=ACfU3U1tZeLI3gIclj2J-PGiKXufHKg1fA 190]}}</ref> Imikino yo gusimbuka mu mazi, imikino yo kugendera k'umuvumba, ubwato hamwe n'ingendo z'amaguru zirahari kubakerarugendo. <ref name="Boniface">{{Cite book|pages=256}}</ref> Ubukerarugendo rw'ibidukikije rimwe na rimwe bugenda butera imbere ku birwa bya São Nicolau, Santiago na Boa Vista. <ref>{{Cite web |url=http://mynatour.org/destination/ecotourism-cape-verde |title=Ecotourism in Cape Verde |access-date=2023-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190728115253/http://mynatour.org/destination/ecotourism-cape-verde |archive-date=2019-07-28 |url-status=dead}}</ref> Ku bakerarugendo bashishikajwe n'insanganyamatsiko z'umuco, umujyi wa Cidade Velha ku kirwa cya Santiago watangajwe na UNESCO mu 1997, ariko ubukerarugendo bushingiye ku muco ntabwo bwatezwa imbere cyane kugeza ubu.
[[Dosiye:Fogo, Cape Verde Islands.jpg|thumb|'''Fogo, Cape Verde Islands''']]
Politiki ya viza ya Cape Verde isaba viza kubakerarugendo baturutse ku isi yose. <ref>{{Cite web |date=2017-04-29 |title=Visa Cape Verde Islands - CapeVerdeIslands |url=https://www.capeverdeislands.org/visa/ |access-date=2020-08-23 |website=CapeVerdeIslands.org |language=en-GB}}</ref> Vuba aha ariko, gusonerwa viza ku baturage b’Umuryango w’ubumwe bw’ibihugu by’Uburayi [[Leta Zunze Ubumwe z’Amerika|,]] <ref>{{Cite web |title=EUR-Lex - 22013A1024(01) - EN - EUR-Lex |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX:22013A1024(01) |access-date=2018-09-09 |website=eur-lex.europa.eu |language=en}}</ref> abenegihugu b’Amerika na [[Kanada]], hamwe n’abaturage b’ibihugu by’[[Burayi|Uburayi]] hanze y’akarere ka Schengen, byashyizwe mu bikorwa kandi bitangira gukurikizwa ku ya 1 Mutarama 2019. <ref>{{Cite web |title=Isenção de vistos só em Janeiro do próximo ano |url=https://ilhas.li/aF5L |website=Expresso das Ilhas}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Isenção de vistos para cidadãos da UE entrarem em Cabo Verde adiada para janeiro |url=https://www.dn.pt/lusa/interior/isencao-de-vistos-para-cidadaos-da-ue-entrarem-em-cabo-verde-adiada-para-janeiro-9308725.html |website=www.dn.pt}}</ref> <ref>{{Cite web |date=26 January 2018 |title=Cabo Verde government extends visa waiver to attract investments |url=https://macauhub.com.mo/2018/01/26/pt-governo-de-cabo-verde-alarga-isencao-de-vistos-para-atrair-investimentos/ |access-date=5 June 2023 |archive-date=7 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207135800/https://macauhub.com.mo/2018/01/26/pt-governo-de-cabo-verde-alarga-isencao-de-vistos-para-atrair-investimentos/ |url-status=dead }}</ref>
== Imibare ==
Abashyitsi benshi mu bigo by’ubukerarugendo, mu gihugu batuyemo, mu mwaka wa 2015: <ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.ine.cv/anuarios/Anuario_CV_2015.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160204154412/http://www.ine.cv/anuarios/Anuario_CV_2015.pdf |archive-date=4 February 2016 |access-date=25 January 2016}}</ref>
{| class="wikitable"
|- style="color:white;"
! style="width:5px; background:#00966E;" | Urutonde
! style="width:130px; background:#00966E;" | Igihugu
! style="width:50px; background:#00966E;" | Umubare
|-
| 1
| Ubwongereza
| 126.685
|-
| 2
| Ubudage
| 76,451
|-
| 3
| Porutugali
| 61,979
|-
| 4
| Ububiligi<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> Ubuholandi
| 60.473
|-
| 5
| Ubufaransa
| 56,458
|-
| 6
| Ubutaliyani
| 27.086
|-
| 7
| Espanye
| 9.412
|-
| 8
| Busuwisi
| 5.450
|-
| 9
| Leta zunz'ubumwe
| 4.282
|-
| 10
| Otirishiya
| 2,351
|-
| 11
| Afurika y'Epfo
| 232
|-
|
| Ibindi bihugu
| 88.863
|-
|
| Abanyamahanga bose
| 569.387
|}
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
== Bibliografiya ==
* {{cite book|title=Berlitz Pocket Guide Cape Verde|date=2018|publisher=Berlitz Publishing|isbn=978-1785730627|edition=3rd. revised}}
[[Ikiciro:Ubukerarugendo]]
2zixglkz3izb2njsxg9ui36nb1oewko
Umurenge wa Mwiri
0
17355
143573
143529
2026-10-24T14:42:46Z
Score Beethoven
11559
143573
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Mwiri''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mwiri wari utuwe n’abaturage 37 931. Igice cy’iburasirazuba cy’umurenge kiri muri [[Pariki y'Akagera]].
== Ubumenyi bw’isi ==
[[Dosiye:Kayonza district map.jpg|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Kayonza]]
Umurenge wa Mwiri ufite ubuso bwa km² 514,8.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5407__mwiri/ |title=Mwiri (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n’utugari tune: Kageyo, Migera, Nyamugari na Nyawera.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kayonza_district_map.jpg |title=Kayonza District (ikarita) |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2017-10-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Murundi]] mu majyaruguru. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Gahini]] mu burengerazuba. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Mukarange]] mu majyepfo y’uburengerazuba. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Rwinkwavu]] mu majyepfo. Igice cy’iburasirazuba cy’umurenge kiri muri Pariki y’Akagera.<ref name="nisr"/>
== Abaturage ==
[[Dosiye:Parc National d'Akagera.jpg|thumb|left|Pariki y’Akagera]]
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mwiri wari utuwe n’abaturage 22 933. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 37 931. Abagabo bari 18 640. Abagore bari 19 291. Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="cp"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Mwiri Sector|Amafoto y’Umurenge wa Mwiri]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kayonza|Mwiri]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mwiri]]
7gkhb9kxo45h7ewuwgjwcr17dpbgtuv
143768
143573
2026-10-24T16:11:16Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143768
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Mwiri''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mwiri wari utuwe n’abaturage 37 931. Igice cy’iburasirazuba cy’umurenge kiri muri [[Pariki y'Akagera]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
[[Dosiye:Kayonza district map.jpg|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Kayonza]]
Umurenge wa Mwiri ufite ubuso bwa km² 514,8.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5407__mwiri/ |title=Mwiri (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n’utugari tune: Kageyo, Migera, Nyamugari na Nyawera.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kayonza_district_map.jpg |title=Kayonza District (ikarita) |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2017-10-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Murundi]] mu majyaruguru. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Gahini]] mu burengerazuba. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Mukarange]] mu majyepfo y’uburengerazuba. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Rwinkwavu]] mu majyepfo. Igice cy’iburasirazuba cy’umurenge kiri muri Pariki y’Akagera.<ref name="nisr"/>
== Abaturage ==
[[Dosiye:Parc National d'Akagera.jpg|thumb|left|Pariki y’Akagera]]
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mwiri wari utuwe n’abaturage 22 933. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 37 931. Abagabo bari 18 640. Abagore bari 19 291. Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="cp"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Mwiri Sector|Amafoto y’Umurenge wa Mwiri]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kayonza|Mwiri]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mwiri]]
doiqncvy12z76hbdaah5oskda4nxxwt
Umurenge wa Nyarugenge
0
17444
143577
143518
2026-10-24T14:54:30Z
Score Beethoven
11559
143577
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyarugenge''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]]. Uri ku mupaka w’[[Uburundi]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyarugenge wari utuwe n’abaturage 25 406. Hari undi murenge witwa Nyarugenge mu [[Akarere ka Nyarugenge|Karere ka Nyarugenge]], mu Mujyi wa [[Kigali]].
== Ubumenyi bw’isi ==
[[Dosiye:Bugesera district map.jpg|thumb|left|upright=0.7|Ikarita y’Akarere ka Bugesera]]
Umurenge wa Nyarugenge ni umwe mu mirenge 15 y’Akarere ka Bugesera.<ref name="cp-d">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/57__bugesera/ |title=Bugesera (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n’utugari dutanu: Gihinga, Kabuye, Murambi, Ngenda na Rugando.<ref name="nisr-map">{{Cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bugesera_district_map.jpg |title=Bugesera District (ikarita) |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2017-10-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Uhana imbibi n’Umurenge wa Shyara mu majyaruguru. Uhana imbibi n’Umurenge wa Mareba mu majyaruguru y’iburasirazuba. Uhana imbibi n’Umurenge wa Ruhuha mu burasirazuba. Mu burengerazuba, uruzi rw’Akanyaru rutandukanya umurenge n’[[Akarere ka Nyanza]]. Mu majyepfo, umurenge uhana imbibi n’Uburundi. [[Ikiyaga cya Cohoha|Ikiyaga cya Cyohoha y’Amajyepfo]] kiri kuri uwo mupaka.<ref name="nisr-map"/>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyarugenge wari utuwe n’abaturage 20 753. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 25 406.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/bugesera/5711__nyarugenge/ |title=Nyarugenge (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Abagabo bari 12 181. Abagore bari 13 225. Abaturage 5 688 batuye mu mujyi. Abaturage 19 718 batuye mu cyaro.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/BUGESERA.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Bugesera |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [https://web.archive.org/web/20240502214410/https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 ''Menya Bugesera''] kuri ''bugesera.gov.rw''
* [[commons:Category:Bugesera District|Amafoto y’Akarere ka Bugesera]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera|Nyarugenge]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyarugenge]]
ljveuqtqzu1k1n9umeo3b3peewvq3p5
143792
143577
2026-10-24T16:12:08Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143792
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyarugenge''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]]. Uri ku mupaka w’[[Uburundi]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyarugenge wari utuwe n’abaturage 25 406. Hari undi murenge witwa Nyarugenge mu [[Akarere ka Nyarugenge|Karere ka Nyarugenge]], mu Mujyi wa [[Kigali]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
[[Dosiye:Bugesera district map.jpg|thumb|left|upright=0.7|Ikarita y’Akarere ka Bugesera]]
Umurenge wa Nyarugenge ni umwe mu mirenge 15 y’Akarere ka Bugesera.<ref name="cp-d">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/57__bugesera/ |title=Bugesera (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n’utugari dutanu: Gihinga, Kabuye, Murambi, Ngenda na Rugando.<ref name="nisr-map">{{Cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bugesera_district_map.jpg |title=Bugesera District (ikarita) |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2017-10-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Uhana imbibi n’Umurenge wa Shyara mu majyaruguru. Uhana imbibi n’Umurenge wa Mareba mu majyaruguru y’iburasirazuba. Uhana imbibi n’Umurenge wa Ruhuha mu burasirazuba. Mu burengerazuba, uruzi rw’Akanyaru rutandukanya umurenge n’[[Akarere ka Nyanza]]. Mu majyepfo, umurenge uhana imbibi n’Uburundi. [[Ikiyaga cya Cohoha|Ikiyaga cya Cyohoha y’Amajyepfo]] kiri kuri uwo mupaka.<ref name="nisr-map"/>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyarugenge wari utuwe n’abaturage 20 753. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 25 406.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/bugesera/5711__nyarugenge/ |title=Nyarugenge (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Abagabo bari 12 181. Abagore bari 13 225. Abaturage 5 688 batuye mu mujyi. Abaturage 19 718 batuye mu cyaro.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/BUGESERA.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Bugesera |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [https://web.archive.org/web/20240502214410/https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 ''Menya Bugesera''] kuri ''bugesera.gov.rw''
* [[commons:Category:Bugesera District|Amafoto y’Akarere ka Bugesera]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera|Nyarugenge]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyarugenge]]
jmw0xf21alvd95rit8yhqjdklj2d6uv
Umurenge wa Kigabiro
0
17484
143733
143473
2026-10-24T16:09:53Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143733
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa kigabiro''' ni umwe mumirenge igize akarere ka [[Akarere ka Rwamagana|Rwamagana]]. ukaba uherereye mu ntara y' [[Intara y’Iburasirazuba|iburasirazuba]]<ref>[https://www.kigalitoday.com/ubukungu/iterambere/Kigabiro-Urubyiruko-rwungutse-igishoro-cy-ibikoresho-by-imyuga ''Kigabiro: Urubyiruko rwungutse igishoro cy’ibikoresho by’imyuga''], 14-02-2015, [[Kigali Today]]</ref>.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
Umurenge wa kigabiro uyoborwa n' Umunyamabanga nshingwabikorwa witwa RUSHIMISHA Marc.
Umurenge wa kigabiro w' ubatsemo [https://mobile.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/gare-ya-rwamagana-irimo-na-internet-yatashywe-nyuma-yo-gutwara-asaga-miliyoni gare] igezweho yakarere ka [[Rwamagana]] Kandi nihohubatsemo Ibirobyakarereka Rwamagana Mumurengew'a[[kigabiro]] Dusangamo Ikibugabakoreraho ibizamini byuruhushya Rwaburundu Rwogutwara ibinyabiziga
[[Dosiye:RWAMAGANA Coffee Monument.jpg|thumb|kigabiro]]
AMASHAKIRO<ref>[https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge Imirenge n'Utugari], rwamagana.gov.rw</ref>
== Inyandiko zifashishijwe ==
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rwamagana}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
<references />uyu murenge wa KIGABIRO ugizwe nutugari dutanu(5):
# nyagasenyi
# sibagire
# sovu
# cyanya
# bwiza.<ref>https://muhaziyacu.rw/ingenzi/umuhinde-rwamagana-yubatse-ikigo-cyishuri-agiha-akarere/</ref>
pgc9c7h13eson0hgm56a0mvz057uxqv
143811
143733
2026-10-24T16:36:05Z
Score Beethoven
11559
143811
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kigabiro''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Rwamagana]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 5.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kigabiro wari utuwe n'abaturage 47 358.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Rwamagana District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rwamagana]]
Umurenge wa Kigabiro ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Rwamagana. Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 5:<ref name="rwamagana">{{Cite web |url=https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |title=Imirenge n'Utugari |website=rwamagana.gov.rw |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |archive-date=2023-06-16 |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Bwiza
* Cyanya
* Nyagasenyi
* Sibagire
* Sovu
{{div col end}}
== Ubuyobozi ==
Mu 2023, Umunyamabanga Nshingwabikorwa w'Umurenge wa Kigabiro yari Marc Rushimisha.<ref name="rwamagana" />
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kigabiro wari utuwe n'abaturage 32 730. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 47 358. Muri bo, 34 360 babaga mu mujyi. Umurenge ufite ubuso bwa km² 37,74.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rwamagana/5105__kigabiro/ |title=Kigabiro (Sector, Rwanda) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ibikorwa remezo ==
Gare ya Rwamagana iri hagati mu [[Rwamagana|mujyi wa Rwamagana]], mu Murenge wa Kigabiro. Yatashywe ku wa 11 Gashyantare 2019. Ibice byayo bibiri bya mbere byatwaye amafaranga y'u Rwanda arenga miliyoni 670.<ref>{{Cite web |url=https://mobile.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/gare-ya-rwamagana-irimo-na-internet-yatashywe-nyuma-yo-gutwara-asaga-miliyoni |title=Gare ya Rwamagana irimo na internet yatashywe nyuma yo gutwara miliyoni 670 Frw |website=IGIHE |date=2019-02-11 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kigabiro Sector|Amafoto y'Umurenge wa Kigabiro]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rwamagana}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kigabiro]]
iorub1urd43ily942q5ukdbkd435jdq
Umurenge wa Gishari
0
17486
143711
143472
2026-10-24T16:09:01Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143711
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:Rwamagana district Economy.jpg|thumb|143x143px|Ikibumbano gisobanura ubukungu n’iterambere mu Karere ka Rwamagana.]]
'''Umurenge wa Gishari''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] igize [[Akarere ka Rwamagana]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] bw’u [[Rwanda]].<ref>[https://www.geonames.org/11186794/gishali.html « Gishali »], ''GeoNames'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuyobozi ==
Umurenge wa Gishari uyoborwa n’umunyamabanga nshingwabikorwa Ntwari Emmanuel.<ref name="rwamagana">[https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge « Imirenge n’Utugari »], ''Akarere ka Rwamagana'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Umurenge wa Gishari ugizwe na selile zirindwi (7): Kavumu, Binunga, Bwinsanga, Kinyana, Gati, Ruhunda, na Ruhimbi. Icyicaro cy’umurenge giherereye mu kagari ka Ruhimbi, gafite ibikorwa remezo nka sitasiyo ya polisi n’ishuri rya Bella Flowers. Imirimo irakomeje, harimo no kubaka umuhanda uhuza Kwakarangara na Ikavumu, ahari ishuri ry’indabyo rya Bella (Indabo). Muri uyu murenge kandi harimo ishuri rya GS St. Poul Gishari, riherereye mu kagari ka Bwinsanga hafi ya sitasiyo ya polisi, ndetse n’ishuri rya GS Saint Robert Ruhunda, riherereye mu kagari ka Kabinunga<ref name="rwamagana" />.
Umurenge wa Gishari ugizwe n’utugari turindwi:
* Kavumu;
* Binunga;
* [[Akagari ka Bwinsanga|Bwinsanga]];
* Kinyana;
* Gati;
* Ruhunda;
* Ruhimbi.<ref name="rwamagana"/>
Icyicaro cy’Umurenge wa Gishari giherereye mu Kagari ka Ruhimbi.
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Karongi}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rwamagana}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
j0eckjtitaasiqc3okfazf8e15cuyr2
143810
143711
2026-10-24T16:35:54Z
Score Beethoven
11559
143810
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gishari''' (cyangwa '''Gishali''') ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Rwamagana]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gishari wari utuwe n’abaturage 36 692. Uri ku nkombe y’[[Ikiyaga cya Muhazi]]. Muri uyu murenge hari ishuri ry’amahugurwa rya Polisi y’u Rwanda na [[IPRC Gishari]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Gishari ufite ubuso bwa km² 45,1.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rwamagana/5103__gishali/ |title=Gishali (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n’utugari turindwi: Binunga, [[Akagari ka Bwinsanga|Bwinsanga]], Gati, Kavumu, Kinyana, Ruhimbi na Ruhunda.<ref name="rwamagana">{{Cite web |url=https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |title=Imirenge n’Utugari |website=Akarere ka Rwamagana |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |archive-date=2023-06-16 |access-date=2026-10-24}}</ref>
Uhana imbibi n’[[Ikiyaga cya Muhazi]] mu majyaruguru. Hakurya y’ikiyaga hari [[Akarere ka Gatsibo]]. Uhana imbibi n’Umurenge wa Muhazi mu burasirazuba. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Munyiginya]] mu burengerazuba. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Mwulire]] n’[[Umurenge wa Kigabiro]] mu majyepfo.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rwamagana_district_Map.jpg |title=Rwamagana District (ikarita) |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2017-11-10 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gishari wari utuwe n’abaturage 23 033. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 36 692. Abagabo bari 18 405. Abagore bari 18 287. Abaturage 14 759 bari batuye mu mujyi. Abaturage 21 933 bari batuye mu cyaro.<ref name="cp"/>
== Ibigo by’ingenzi ==
[[Dosiye:Gishari police training school (cropped).jpg|thumb|left|Ishuri ry’amahugurwa rya Polisi rya Gishari]]
Ishuri ry’amahugurwa rya Polisi y’u Rwanda rya Gishari (''Police Training School Gishari'') riri mu Karere ka Rwamagana. Ritanga amasomo y’ibanze ku bapolisi bashya. Mu Ukwakira 2024, abantu 2 200 barangirije muri iri shuri amasomo y’ibanze ya polisi.<ref name="ktpress">{{Cite web |url=https://www.ktpress.rw/2024/10/rwanda-national-police-gains-new-blood-as-2200-complete-basic-police-course/ |title=Rwanda National Police Gains New Blood As 2,200 Complete Basic Police Course |website=KT Press |date=2024-10-26 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
[[IPRC Gishari]] yahoze yitwa ''Gishari Integrated Polytechnic''. Yafunguwe mu 2013. Yashinzwe na Polisi y’u Rwanda n’Ikigo gishinzwe guteza imbere ubumenyi bw’abakozi (WDA).<ref name="newtimes">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/138208/News/gishari-integrated-polytechnic-rolls-out-160-at-first-graduation |title=Gishari Integrated Polytechnic rolls out 160 at first graduation |website=The New Times |date=2017-02-22 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gishali Sector|Amafoto y’Umurenge wa Gishari]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rwamagana}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana|Gishari]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gishari]]
oclem9dzd1gw48laotfk91c3vktha3f
143843
143810
2026-10-24T17:39:57Z
Score Beethoven
11559
143843
wikitext
text/x-wiki
{{Hatnote|Ntukitiranye n’[[Umurenge wa Gashari]] wo mu [[Akarere ka Karongi]].}}
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gishari''' (cyangwa '''Gishali''') ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Rwamagana]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gishari wari utuwe n’abaturage 36 692. Uri ku nkombe y’[[Ikiyaga cya Muhazi]]. Muri uyu murenge hari ishuri ry’amahugurwa rya Polisi y’u Rwanda na [[IPRC Gishari]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Gishari ufite ubuso bwa km² 45,1.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rwamagana/5103__gishali/ |title=Gishali (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n’utugari turindwi: Binunga, [[Akagari ka Bwinsanga|Bwinsanga]], Gati, Kavumu, Kinyana, Ruhimbi na Ruhunda.<ref name="rwamagana">{{Cite web |url=https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |title=Imirenge n’Utugari |website=Akarere ka Rwamagana |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |archive-date=2023-06-16 |access-date=2026-10-24}}</ref>
Uhana imbibi n’[[Ikiyaga cya Muhazi]] mu majyaruguru. Hakurya y’ikiyaga hari [[Akarere ka Gatsibo]]. Uhana imbibi n’Umurenge wa Muhazi mu burasirazuba. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Munyiginya]] mu burengerazuba. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Mwulire]] n’[[Umurenge wa Kigabiro]] mu majyepfo.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rwamagana_district_Map.jpg |title=Rwamagana District (ikarita) |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2017-11-10 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gishari wari utuwe n’abaturage 23 033. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 36 692. Abagabo bari 18 405. Abagore bari 18 287. Abaturage 14 759 bari batuye mu mujyi. Abaturage 21 933 bari batuye mu cyaro.<ref name="cp"/>
== Ibigo by’ingenzi ==
[[Dosiye:Gishari police training school (cropped).jpg|thumb|left|Ishuri ry’amahugurwa rya Polisi rya Gishari]]
Ishuri ry’amahugurwa rya Polisi y’u Rwanda rya Gishari (''Police Training School Gishari'') riri mu Karere ka Rwamagana. Ritanga amasomo y’ibanze ku bapolisi bashya. Mu Ukwakira 2024, abantu 2 200 barangirije muri iri shuri amasomo y’ibanze ya polisi.<ref name="ktpress">{{Cite web |url=https://www.ktpress.rw/2024/10/rwanda-national-police-gains-new-blood-as-2200-complete-basic-police-course/ |title=Rwanda National Police Gains New Blood As 2,200 Complete Basic Police Course |website=KT Press |date=2024-10-26 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
[[IPRC Gishari]] yahoze yitwa ''Gishari Integrated Polytechnic''. Yafunguwe mu 2013. Yashinzwe na Polisi y’u Rwanda n’Ikigo gishinzwe guteza imbere ubumenyi bw’abakozi (WDA).<ref name="newtimes">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/138208/News/gishari-integrated-polytechnic-rolls-out-160-at-first-graduation |title=Gishari Integrated Polytechnic rolls out 160 at first graduation |website=The New Times |date=2017-02-22 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Ikigo Bella Flowers gihinga indabo mu Murenge wa Gishari. Mu 2019, cyari gifite indabo kuri hegitari 32. Nibura 60 % by’indabo zacyo zoherezwa mu [[Ubuholandi]].<ref name="naeb">{{Cite web |url=https://www.naeb.gov.rw/publications/news/bella-flowers-rwanda-s-company-exporting-millions-of-fresh-cut-roses |title=Bella Flowers: Rwanda’s Company Exporting Millions of Fresh Cut Roses |publisher=National Agricultural Export Development Board (NAEB) |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gishali Sector|Amafoto y’Umurenge wa Gishari]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rwamagana}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana|Gishari]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gishari]]
joax0qbux8iuashr42gs12s3h0is13c
Umurenge wa Musanze
0
17689
143765
143535
2026-10-24T16:11:08Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143765
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
Umurenge wa Musanze ugizwe mutugari 5
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
1. Cyabagarura
2. Garuka
3. Kabazungu
4. Nyarubuye
5. Rwambogo
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Musanze}}
f1r1ov9wbcp8f9d21577lp1fcblnjme
143894
143765
2026-10-24T18:45:43Z
Score Beethoven
11559
143894
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Musanze''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Musanze]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y’Amajyaruguru]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Musanze wari utuwe n'abaturage 47 720. Ugizwe n'utugari 5 n'imidugudu 33.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Musanze District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Musanze]]
Akarere ka Musanze kagizwe n'imirenge 15, utugari 68 n'imidugudu 432. Umurenge wa Musanze ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 5 n'imidugudu 33.<ref name="impine">{{Cite web |url=https://www.musanze.gov.rw/fileadmin/user_upload/musanze/Inyandiko/NJYANAMA/MUSANZE_BOOKLET_BUDGET_2022_2023_VALIDATED.pdf |title=Impine y'ingengo y'imari n'ibikorwa by'ingenzi mu umwaka wa 2022-2023 |website=Akarere ka Musanze |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Utugari tw'Umurenge wa Musanze ni utu:<ref name="mindat">{{Cite web |url=https://www.mindat.org/feature-11186850.html |title=Musanze, Musanze District, Northern Province, Rwanda |website=Mindat |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Cyabagarura
* Garuka
* Kabazungu
* Nyarubuye
* Rwambogo
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Musanze wari utuwe n'abaturage 31 864. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 47 720. Abagabo bari 22 478. Abagore bari 25 242.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/musanze/4310__musanze/ |title=Musanze (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Abaturage 25 817 batuye mu mujyi. Abaturage 21 903 batuye mu cyaro.<ref name="citypop"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Musanze Sector|Amafoto y’Umurenge wa Musanze]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Musanze}}
[[Ikiciro:Akarere ka Musanze|Musanze]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Musanze]]
7k4ur1e0032xe88hen7tsc66py3jfgl
Umurenge wa Rukira
0
17872
143645
103065
2026-10-24T16:04:39Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Rukirai]] to [[Umurenge wa Rukira]]: Gukosora izina ry'umurenge
103065
wikitext
text/x-wiki
Umurenge wa Rukira ni umurenge uherereye mu karere ka Ngoma mu ntara ya Iburasirazuba uwo murenge ufite iterambere mu guhinga urutoki
2hi4ebmvf3j39xek2bfx1m7hv6tr7v4
143790
143645
2026-10-24T16:12:04Z
Score Beethoven
11559
143790
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Rukira''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Ngoma]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Rukira wari utuwe n'abaturage 29 893. Muri uyu murenge hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rukira]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere ==
[[Dosiye:Rwanda, Ngoma District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Ngoma]]
Umurenge wa Rukira ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Ngoma.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.ngoma.gov.rw/akarere/1 |title=Menya Ngoma |website=ngoma.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rukira wari utuwe n'abaturage 25 250. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 29 893.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngoma/5610__rukira/ |title=Rukira (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Muri bo, abagabo bari 14 301, abagore bari 15 592.<ref name="cp"/> Abaturage 2 828 bari batuye mu mujyi. Abaturage 27 065 bari batuye mu cyaro.<ref name="cp"/>
== Urwibutso rwa Jenoside ==
[[Dosiye:RukiraGenocideMemorial04.jpg|thumb|left|Urwibutso rwa Jenoside rwa Rukira]]
Mu Murenge wa Rukira hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rukira]]. Urwo rwibutso rwibuka abazize [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]].
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Rukira Sector|Amafoto y'Umurenge wa Rukira]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngoma}}
[[Ikiciro:Akarere ka Ngoma]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rukira]]
pcwl8jqj1g6r23r03d6hrvfz2hwgd83
Umurenge wa Mwulire
0
18416
143769
143478
2026-10-24T16:11:18Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143769
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
* [[Umurenge wa mwurire]]
umurenge wa Mwurire uherereye mu karerer ka rwamagana ukaba uhana imbibi n'umirenge Gishali,Munyiginya,Rubona ,Musha,ndetse na .kigabiro
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
==== Uyumurenge ugizwe nu tugari dutandatu: ====
* bushenyi
* mwulire
* ntunga
* bicumbi.<ref>[https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge Imirenge n'Utugari] rwamagana.gov.rw</ref>
* AMASHAKIRO
== Inyandiko zifashishijwe ==
<references />
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rwamagana}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
9mdwujw2tix58f1fhvbu3z5eiaorb8b
143812
143769
2026-10-24T16:36:28Z
Score Beethoven
11559
143812
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Mwulire''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Rwamagana]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 4.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mwulire wari utuwe n'abaturage 33 936.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Rwamagana District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rwamagana]]
Umurenge wa Mwulire ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Rwamagana.<ref name="citypop" /> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |title=Imirenge n'Utugari |website=rwamagana.gov.rw |language=rw |archive-date=2023-06-16 |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Bicumbi
* Bushenyi
* Mwulire
* Ntunga
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mwulire wari utuwe n'abaturage 21 829. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 33 936.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/51__rwamagana/ |title=Rwamagana (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Amateka ==
Mu gihe cya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]], Abatutsi benshi bahungiye i Mwulire. Kuva ku itariki ya 8 kugeza ku ya 18 Mata 1994, birwanyeho bakoresheje intwaro gakondo. Ku itariki ya 18 Mata 1994, [[Interahamwe]] n'ingabo za Leta barabatsinze. Uwo munsi, Abatutsi barenga 15 000 bishwe ku musozi wa Gisanza.<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/175975/News/kwibuka26-the-mwulire-massacres-in-the-eyes-of-genocide-survivor-uwambaye |title=Kwibuka26: The Mwulire massacres in the eyes of Genocide survivor Uwambaye |website=The New Times |date=2020-04-19 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
* [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rwamagana]]
* [[Isoko rya Mwulire]]
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rwamagana}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mwulire]]
3m4ento58edgua942yw43eakzchw7ua
Umurenge wa Musha
0
18440
143766
143476
2026-10-24T16:11:11Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143766
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Musha''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Rwamagana]], mu [[Intara y’Iburasirazuba]] y’u Rwanda. Ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro, cyane cyane amabati na tantale, buri mu bikorwa by’ubukungu bikorerwa muri uyu murenge.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Umurenge wa Musha ugizwe n’utugari dutandatu:
* Akabare;
* Budahanda;
* Kagarama;
* Musha;
* Nyabisindu;
* Nyakabanda.<ref>[https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge « Imirenge n’Utugari »], Akarere ka Rwamagana.</ref>
Umurenge uhana imbibi n’imirenge ya Murambi, Munyiginya, Mwulire, Gahengeri na Fumbwe.
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ry’abaturage n’imiturire ryo mu 2012, Umurenge wa Musha wari utuwe n’abaturage 21.145. Mu 2022, abaturage bari bageze kuri 27.525, barimo abagore 14.316 n’abagabo 13.209.<ref name="abaturage">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rwamagana/5109__musha/ « Musha (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', hashingiwe ku mibare y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda.</ref>
Muri abo baturage, 25.918 bari batuye mu bice by’icyaro naho 1.607 bakaba bari batuye mu bice by’umujyi.<ref name="abaturage" />
== Ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro ==
Mu Murenge wa Musha habarizwa ibirombe bya Musha bicukurwamo cyane cyane amabati na tantale. Ibyo birombe biri mu ruhushya rw’ubucukuzi rufite ubuso bwa hegitari 6.094 kandi biherereye ku birometero hafi 45 uvuye i Kigali.<ref name="Trinity">[https://trinity-metals.com/en/projects/musha-mine « Trinity Musha Mines »], Trinity Metals.</ref>
Trinity Metals, ikigo gikoresha ibyo birombe, gitangaza ko Musha ari cyo kirombe cya kabiri gitanga amabati menshi mu Rwanda nyuma y’icya Rutongo. Ikirombe gitanga toni z’amabati ziri hagati ya 30 na 40 buri kwezi kandi kigaha akazi abantu barenga 2.200.<ref name="Trinity" />
Mu 2025, hatangajwe gahunda yo kongera ubushobozi bw’uruganda rutunganya amabuye acukurwa muri Musha no gutangira gucukura tantale ku rugero rwagutse.<ref>[https://www.rwandainzimbabwe.gov.rw/actualites/info-details/trinity-metals-plans-100m-investment-in-rwanda-mineral-operations « Trinity Metals plans $100m investment in Rwanda mineral operations »], Ambasade y’u Rwanda muri Zimbabwe.</ref>
Ubucukuzi butemewe na bwo bwagiye butera impanuka muri uyu murenge. Mu 2017, Polisi y’u Rwanda yasabye abaturage kwirinda kwinjira mu birombe nta ruhushya cyangwa ibikoresho by’umutekano.<ref>[https://police.gov.rw/media/news-detail/news/police-warns-against-illegal-mining-as-one-dies-in-rwamagana/ « Police warns against illegal mining as one dies in Rwamagana »], Polisi y’u Rwanda, 18 Werurwe 2017.</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rwamagana}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana|Musha]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Musha]]
fggdf2ydenzminomy7r499e8jtl3q2n
Umurenge wa Nzige
0
18453
143592
143457
2026-10-24T15:25:16Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa nzige]] to [[Umurenge wa Nzige]]
143457
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
umurenge wa nzige numwe mumirenge igize akarere ka rwamagana ukaba uhana imbibi n' umurenge wa fumbwe,nzige,gahengeri niyindi yo mukarere ka Rwamagana ukaba ugizwe nutugari tune aritwo murama, akanzu ,rugarama na kigarama Kandi ukaba ukungahaye kubuhinzi bw'urutoki nindi myaka.
== ibikorwa mumurenge wa nzige ==
1.Ubuhinzi
2.ubworozi nibindi
== umunyamabanga nshingwabikorwa w' umurenge nabutugari ==
Umunyamabanga nshingwabikorwa w' umurenge wa nzige
Mr. NIYOMWUNGERI Richard
0783406803
Umurenge wa Nzige ugizwe n'Utugari tune(4) dukurikira:
Murama
Umunyamabanga nshingwabikorwa
Giramahoro Nestor
0787858490
Akanzu
Umunyamabanga nshingwabikorwa w'agateganyo
Mukabarinda Florence
0787858491
Kigarama
Umunyamabanga nshingwabikorwa
Tuyishime Valens
0787858492
Rugarama
Umunyamabanga nshingwabikorwa
Musengimana Betty
0787858493
== ishakiro ==
https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge
8mgmc6l9g6fnlq3ie60htx7f8sefg4q
143795
143592
2026-10-24T16:12:15Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143795
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
umurenge wa nzige numwe mumirenge igize akarere ka rwamagana ukaba uhana imbibi n' umurenge wa fumbwe,nzige,gahengeri niyindi yo mukarere ka Rwamagana ukaba ugizwe nutugari tune aritwo murama, akanzu ,rugarama na kigarama Kandi ukaba ukungahaye kubuhinzi bw'urutoki nindi myaka.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== ibikorwa mumurenge wa nzige ==
1.Ubuhinzi
2.ubworozi nibindi
== umunyamabanga nshingwabikorwa w' umurenge nabutugari ==
Umunyamabanga nshingwabikorwa w' umurenge wa nzige
Mr. NIYOMWUNGERI Richard
0783406803
Umurenge wa Nzige ugizwe n'Utugari tune(4) dukurikira:
Murama
Umunyamabanga nshingwabikorwa
Giramahoro Nestor
0787858490
Akanzu
Umunyamabanga nshingwabikorwa w'agateganyo
Mukabarinda Florence
0787858491
Kigarama
Umunyamabanga nshingwabikorwa
Tuyishime Valens
0787858492
Rugarama
Umunyamabanga nshingwabikorwa
Musengimana Betty
0787858493
== ishakiro ==
https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge
i6piryvs2f3n4nscnriir46ofc0kmxh
143815
143795
2026-10-24T16:38:11Z
Score Beethoven
11559
143815
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Nzige''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Rwamagana]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] bw’u [[Rwanda]]. Umurenge wa Nzige ugizwe n’utugari tune.
Mu 2022, Umurenge wa Nzige wari utuwe n’abaturage 19 285. Abaturage bose babaga mu cyaro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Nzige uri mu Karere ka Rwamagana. Akarere ka Rwamagana gafite imirenge 14.<ref name="citypop-rwamagana">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/51__rwamagana/ |title=Rwamagana (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Nzige ufite ubuso bwa 40,08 km².<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rwamagana/5113__nzige/ |title=Nzige (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Utugari ==
Umurenge wa Nzige ugizwe n’[[Akagari|utugari]] tune:<ref name="rwamagana">{{Cite web |url=https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |title=Imirenge n'Utugari |website=Akarere ka Rwamagana |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |archive-date=2023-06-16 |access-date=2026-10-24}}</ref>
* Akanzu
* Kigarama
* Murama
* Rugarama
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nzige wari utuwe n’abaturage 15 504. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, abaturage bari 19 285. Muri bo, abagabo bari 9 341. Abagore bari 9 944. Abana bari munsi y’imyaka 15 bari 6 974. Abaturage bose babaga mu cyaro.<ref name="citypop" /><ref name="citypop-rwamagana" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rwamagana}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana|Nzige]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nzige]]
98fjg8cdz799cfzxhlgxk9a7eicmgcr
Umurenge wa Fumbwe
0
18548
143587
143461
2026-10-24T15:25:10Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa fumbwe]] to [[Umurenge wa Fumbwe]]
143461
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
Umurenge wa FUMBWE ni umurenge uherereye mukarere ka RWAMAGANA.
NI UMURENGE MWIZA CYANE .uyu murenge ukaba uhana imbibi n'umurenge wa gahengeri na nyakariro.
= UMUYOBOZI =
Umunyamabanga nshingwabikorwa wa fumbwe yitwa
Mr.MUHIGIRWA David
= UTUGARI TUGIZE FUMBWE =
FUMBWE ni umurenge ugizwe nutugari dutandatu(6):
# nyakakunga
# nyagasambu
# mununu
# nyarubuye
# [[Dosiye:Rwamagana district Map.jpg|thumb|ikarita ya rwamagana]]nyamirama
# sasabirago.<ref>{{Cite web |url=https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |title=Archive copy |access-date=2024-05-21 |archive-date=2023-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |url-status=dead }}</ref>
<references />
== Abanyamabanga b'utugari two mumurenge wa fumbwe ==
Nyakagunga
Umunyamabanga nshingwabikorwa
Uwimanimpaye Dieudone
0787858200
Nyagasambu
Umunyamabanga nshingwabikorwa
Nirere Marie Chantal
0787858201
Mununu
Umunyamabanga nshingwabikorwa
Gisagara Jean Bosco
0787858202
Nyarubuye
Umunyamabanga nshingwabikorwa
Ngerageze Charles
0787858203
Nyamirama
Umunyamabanga nshingwabikorwa
Muhongayire Sandrine
0787858204
Sasabirago
Umunyamabanga nshingwabikorwa
Bayisenge Alphonsine
0787858205
8yhiqx7iva7ktt9offi3tdhsd0oyh4q
143699
143587
2026-10-24T16:08:37Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143699
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
Umurenge wa FUMBWE ni umurenge uherereye mukarere ka RWAMAGANA.
NI UMURENGE MWIZA CYANE .uyu murenge ukaba uhana imbibi n'umurenge wa gahengeri na nyakariro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
= UMUYOBOZI =
Umunyamabanga nshingwabikorwa wa fumbwe yitwa
Mr.MUHIGIRWA David
= UTUGARI TUGIZE FUMBWE =
FUMBWE ni umurenge ugizwe nutugari dutandatu(6):
# nyakakunga
# nyagasambu
# mununu
# nyarubuye
# [[Dosiye:Rwamagana district Map.jpg|thumb|ikarita ya rwamagana]]nyamirama
# sasabirago.<ref>{{Cite web |url=https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |title=Archive copy |access-date=2024-05-21 |archive-date=2023-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |url-status=dead }}</ref>
<references />
== Abanyamabanga b'utugari two mumurenge wa fumbwe ==
Nyakagunga
Umunyamabanga nshingwabikorwa
Uwimanimpaye Dieudone
0787858200
Nyagasambu
Umunyamabanga nshingwabikorwa
Nirere Marie Chantal
0787858201
Mununu
Umunyamabanga nshingwabikorwa
Gisagara Jean Bosco
0787858202
Nyarubuye
Umunyamabanga nshingwabikorwa
Ngerageze Charles
0787858203
Nyamirama
Umunyamabanga nshingwabikorwa
Muhongayire Sandrine
0787858204
Sasabirago
Umunyamabanga nshingwabikorwa
Bayisenge Alphonsine
0787858205
ilm0ivi0ovigmq27j1hyw6l098yw1a4
143809
143699
2026-10-24T16:35:38Z
Score Beethoven
11559
143809
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Fumbwe''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Rwamagana]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 6.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Fumbwe wari utuwe n'abaturage 33 074.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Rwamagana District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rwamagana]]
Umurenge wa Fumbwe ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Rwamagana. Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 6:<ref name="imirenge">{{Cite web |url=https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |title=Imirenge n'Utugari |website=rwamagana.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24 |archive-date=2023-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |url-status=dead}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Mununu
* Nyagasambu
* Nyakagunga
* Nyamirama
* Nyarubuye
* Sasabirago
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Fumbwe wari utuwe n'abaturage 21 682. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 33 074.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/51__rwamagana/ |title=Rwamagana (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Rwamagana District|Amafoto y'Akarere ka Rwamagana]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rwamagana}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Fumbwe]]
sp3uhi95vv5jis18x8uwp6dpt6my43x
Umurenge wa Rurenge
0
18571
143618
143537
2026-10-24T15:26:01Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa rurenge]] to [[Umurenge wa Rurenge]]
143537
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Rurenge''' uherereye mu [[Akarere ka Ngoma|karere ka Ngoma]] mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]]. Ugizwe n'utugari dutandatu ari two:<ref>{{Cite web
|url=http://197.243.22.137/ngoma/fileadmin/_migrated/content_uploads/urutonde_rw_utugali_tugize_akarere_ka_ngoma.pdf
|title=Urutonde rw'utugari tugize Akarere ka Ngoma
|website=Akarere ka Ngoma
|language=rw
}}</ref>
* Musya
* Akagarama
* Rwikubo
* Rujyese
* Muhurire
* Rujambara
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngoma}}
[[Ikiciro:Akarere ka Ngoma]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
sobzkpeums23d5ujnhqqejk5ejpc386
143778
143618
2026-10-24T16:11:39Z
Score Beethoven
11559
143778
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Rurenge''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Ngoma]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Rurenge wari utuwe n'abaturage 33 391.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere ==
[[Dosiye:Rwanda, Ngoma District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Ngoma]]
Umurenge wa Rurenge ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Ngoma.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.ngoma.gov.rw/akarere/1 |title=Menya Ngoma |website=ngoma.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 65,16.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngoma/5612__rurenge/ |title=Rurenge (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Rurenge wose ni icyaro.<ref name="cp"/>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rurenge wari utuwe n'abaturage 28 555.<ref name="nisr">{{Cite report |title=Fourth Population and Housing Census, Rwanda, 2012. District Profile: Ngoma |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-06/Ngoma-District-Profile.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=February 2015 |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 33 391.<ref name="cp"/> Muri bo, abagabo bari 15 842, abagore bari 17 549.<ref name="cp"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngoma}}
[[Ikiciro:Akarere ka Ngoma]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rurenge]]
izjevfj43xerehptvu4ey0nmods4b5b
143798
143778
2026-10-24T16:12:39Z
Score Beethoven
11559
143798
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Rurenge''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Ngoma]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] bw’u [[Rwanda]].
Mu 2022, Umurenge wa Rurenge wari utuwe n’abaturage 33 391. Abaturage bose babaga mu cyaro. Uyu murenge ugizwe n’utugari dutandatu. Muri uyu murenge hari amashuri umunani yemewe.
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Rurenge uri mu Karere ka Ngoma. Akarere ka Ngoma gafite imirenge 14, utugari 64 n’imidugudu 473.<ref name="ngoma">{{Cite web |url=https://www.ngoma.gov.rw/akarere/1 |title=Menya Ngoma |website=Akarere ka Ngoma |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="citypop-ngoma">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/56__ngoma/ |title=Ngoma (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Rurenge ugizwe n’[[Akagari|utugari]] dutandatu:<ref>{{Cite web |url=http://197.243.22.137/ngoma/fileadmin/_migrated/content_uploads/urutonde_rw_utugali_tugize_akarere_ka_ngoma.pdf |title=Urutonde rw'utugari tugize Akarere ka Ngoma |website=Akarere ka Ngoma |language=rw}}</ref><ref name="mineduc">{{Cite web |url=https://www.mineduc.gov.rw/fileadmin/user_upload/Mineduc/SPIU_Documents/ESMP/ngoma/NGOMA_DISTRICT-_ESMP_FOR_CONSTRUCTION_OF_CLASSROOMS_AND_LATRINES_SUB-PROJECTS_UNDER_RWANDA_QBE-HCD_PROJECT.pdf |title=Ngoma District: ESMP for construction of classrooms and latrines sub-projects under Rwanda QBE-HCD project |publisher=Ministry of Education |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Akagarama
* Muhurire
* Musya
* Rugese
* Rujambara
* Rwikubo
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rurenge wari utuwe n’abaturage 28 555. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, abaturage bari 33 391. Muri bo, abagabo bari 15 842. Abagore bari 17 549. Abana bari munsi y’imyaka 15 bari 13 269. Abaturage bose babaga mu cyaro.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngoma/5612__rurenge/ |title=Rurenge (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Abaturage b’Umurenge wa Rurenge bari 8,3 % by’abaturage b’Akarere ka Ngoma.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Ngoma.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Ngoma |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubukungu ==
Albert Nkundabagenzi ni umuhinzi wo mu Kagari ka Rugese. Akora [[ubuhinzi]] n’ubworozi bw’umwimerere. Ntakoresha imiti yica udukoko. Ntakoresha [[ifumbire]] mvaruganda. Ahinga [[inyanya]], [[Ikigori|ibigori]], ibishyimbo, [[soya]] na karoti. Yorora [[inka]] n’ingurube. Amase yazo ayakoramo ifumbire. Abantu baza kumwigiraho.<ref>{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/agaseke-ka-weekend/munyakazi/article/umuturage-wo-mu-karere-ka-ngoma-ajyana-ibiribwa-ku-isoko-abaguzi-bakabirwanira |title=Umuturage wo mu Karere ka Ngoma ajyana ibiribwa ku isoko abaguzi bakabirwanira |author=Malachie Hakizimana |website=Kigali Today |date=2026-04-04 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Uburezi ==
Mu mwaka w’amashuri 2024–2025, Umurenge wa Rurenge wari ufite amashuri umunani yemewe. Muri yo harimo Groupe Scolaire Kirwa, Groupe Scolaire Muhurire na Groupe Scolaire Musya. Harimo kandi ishuri ry’imyuga rya Kigarama (Kigarama TSS).<ref>{{Cite web |url=https://www.nesa.gov.rw/fileadmin/user_upload/NESA/Announcements/2024__List_of_Accredited_schools_operating_in_Rwanda_October_2024/NGOMA_ACCREDOTED__LIST_SCHOOLS_OCTOBER_2024.pdf |title=List of accredited schools in Ngoma District for the school year 2024-2025 |publisher=National Examination and School Inspection Authority |date=October 2024 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu 2022, abana 87,3 % bafite imyaka 6 kugeza kuri 11 bigaga.<ref name="nisr" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngoma}}
[[Ikiciro:Akarere ka Ngoma|Rurenge]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rurenge]]
0bd75qxoqiiltd508wc4akjo050cqdy
143807
143798
2026-10-24T16:26:58Z
Score Beethoven
11559
143807
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Rurenge''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Ngoma]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] bw’u [[Rwanda]].
Mu 2022, Umurenge wa Rurenge wari utuwe n’abaturage 33 391. Abaturage bose babaga mu cyaro. Uyu murenge ugizwe n’utugari dutandatu. Muri uyu murenge hari amashuri umunani yemewe.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Rurenge uri mu Karere ka Ngoma. Akarere ka Ngoma gafite imirenge 14, utugari 64 n’imidugudu 473.<ref name="ngoma">{{Cite web |url=https://www.ngoma.gov.rw/akarere/1 |title=Menya Ngoma |website=Akarere ka Ngoma |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="citypop-ngoma">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/56__ngoma/ |title=Ngoma (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Rurenge ugizwe n’[[Akagari|utugari]] dutandatu:<ref>{{Cite web |url=http://197.243.22.137/ngoma/fileadmin/_migrated/content_uploads/urutonde_rw_utugali_tugize_akarere_ka_ngoma.pdf |title=Urutonde rw'utugari tugize Akarere ka Ngoma |website=Akarere ka Ngoma |language=rw}}</ref><ref name="mineduc">{{Cite web |url=https://www.mineduc.gov.rw/fileadmin/user_upload/Mineduc/SPIU_Documents/ESMP/ngoma/NGOMA_DISTRICT-_ESMP_FOR_CONSTRUCTION_OF_CLASSROOMS_AND_LATRINES_SUB-PROJECTS_UNDER_RWANDA_QBE-HCD_PROJECT.pdf |title=Ngoma District: ESMP for construction of classrooms and latrines sub-projects under Rwanda QBE-HCD project |publisher=Ministry of Education |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Akagarama
* Muhurire
* Musya
* Rugese
* Rujambara
* Rwikubo
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rurenge wari utuwe n’abaturage 28 555. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, abaturage bari 33 391. Muri bo, abagabo bari 15 842. Abagore bari 17 549. Abana bari munsi y’imyaka 15 bari 13 269. Abaturage bose babaga mu cyaro.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngoma/5612__rurenge/ |title=Rurenge (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Abaturage b’Umurenge wa Rurenge bari 8,3 % by’abaturage b’Akarere ka Ngoma.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Ngoma.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Ngoma |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubukungu ==
Albert Nkundabagenzi ni umuhinzi wo mu Kagari ka Rugese. Akora [[ubuhinzi]] n’ubworozi bw’umwimerere. Ntakoresha imiti yica udukoko. Ntakoresha [[ifumbire]] mvaruganda. Ahinga [[inyanya]], [[Ikigori|ibigori]], ibishyimbo, [[soya]] na karoti. Yorora [[inka]] n’ingurube. Amase yazo ayakoramo ifumbire. Abantu baza kumwigiraho.<ref>{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/agaseke-ka-weekend/munyakazi/article/umuturage-wo-mu-karere-ka-ngoma-ajyana-ibiribwa-ku-isoko-abaguzi-bakabirwanira |title=Umuturage wo mu Karere ka Ngoma ajyana ibiribwa ku isoko abaguzi bakabirwanira |author=Malachie Hakizimana |website=Kigali Today |date=2026-04-04 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Uburezi ==
Mu mwaka w’amashuri 2024–2025, Umurenge wa Rurenge wari ufite amashuri umunani yemewe. Muri yo harimo Groupe Scolaire Kirwa, Groupe Scolaire Muhurire na Groupe Scolaire Musya. Harimo kandi ishuri ry’imyuga rya Kigarama (Kigarama TSS).<ref>{{Cite web |url=https://www.nesa.gov.rw/fileadmin/user_upload/NESA/Announcements/2024__List_of_Accredited_schools_operating_in_Rwanda_October_2024/NGOMA_ACCREDOTED__LIST_SCHOOLS_OCTOBER_2024.pdf |title=List of accredited schools in Ngoma District for the school year 2024-2025 |publisher=National Examination and School Inspection Authority |date=October 2024 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu 2022, abana 87,3 % bafite imyaka 6 kugeza kuri 11 bigaga.<ref name="nisr" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngoma}}
[[Ikiciro:Akarere ka Ngoma|Rurenge]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rurenge]]
cyhpvfae7fjgv78blzxbxezil95b4tf
Umurenge wa Munyiginya
0
18666
143590
143475
2026-10-24T15:25:13Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Munyigina sector]] to [[Umurenge wa Munyiginya]]
143475
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:RwamaganaMap.jpg|thumb]]
[[Dosiye:Rwamagana district Map.jpg|thumb|152x152px|Umurenge wa Munyiginya]]
'''Umurenge wa Munyiginya''' ni umwe mu mirenge igize [[Akarere ka Rwamagana]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]]. Ibarura rusange ry'abaturage ryo mu mwaka wa 2022 ryagaragaje ko wari utuwe n'abaturage 24.197.<ref>{{Cite web
|url=https://citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rwamagana/5108__munyiginya/
|title=Munyiginya (Sector, Rwanda) - Population Statistics, Charts, Map and Location
|website=City Population
|language=en
}}</ref>
== Inyandiko zifashishijwe ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rwamagana}}
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
[[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana]]
77u0hpvz1kghmqio79s117i01nofixf
143760
143590
2026-10-24T16:10:58Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143760
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:RwamaganaMap.jpg|thumb]]
[[Dosiye:Rwamagana district Map.jpg|thumb|152x152px|Umurenge wa Munyiginya]]
'''Umurenge wa Munyiginya''' ni umwe mu mirenge igize [[Akarere ka Rwamagana]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]]. Ibarura rusange ry'abaturage ryo mu mwaka wa 2022 ryagaragaje ko wari utuwe n'abaturage 24.197.<ref>{{Cite web
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
|url=https://citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rwamagana/5108__munyiginya/
|title=Munyiginya (Sector, Rwanda) - Population Statistics, Charts, Map and Location
|website=City Population
|language=en
}}</ref>
== Inyandiko zifashishijwe ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rwamagana}}
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
[[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana]]
6p1hjucwyqim29nl7ezbjxlfjucv4ng
143816
143760
2026-10-24T16:38:36Z
Score Beethoven
11559
143816
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Munyiginya''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Rwamagana]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Munyiginya wari utuwe n'abaturage 24 197.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Aho uherereye ==
[[Dosiye:Rwanda, Rwamagana District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rwamagana]]
Umurenge wa Munyiginya ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Rwamagana.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=rwamagana.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa 31,99 km².<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rwamagana/5108__munyiginya/ |title=Munyiginya (Sector, Rwanda) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Munyiginya wari utuwe n'abaturage 16 980. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 24 197.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rwamagana}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Munyiginya]]
a3cxasls8pxoy8ugfl9ypfgc9fkzgil
Umurenge wa Mutenderi
0
18752
143616
143464
2026-10-24T15:25:58Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa mutenderi]] to [[Umurenge wa Mutenderi]]
143464
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:Ngoma district map.jpg|thumb|ngoma districts]]
Uumurenge wa mutenderi ni umwe mu murenge uri mu karere ka ngoma.
0db4pk5czyh0mc9f3vyyduhbjmmc5pv
143640
143616
2026-10-24T15:53:17Z
Score Beethoven
11559
143640
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Mutenderi''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Ngoma]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mutenderi wari utuwe n'abaturage 24 915.
== Imiterere ==
[[Dosiye:Rwanda, Ngoma District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Ngoma]]
Umurenge wa Mutenderi ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Ngoma.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.ngoma.gov.rw/akarere/1 |title=Menya Ngoma |website=ngoma.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 75,57.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngoma/5608__mutenderi/ |title=Mutenderi (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Mutenderi wose ni icyaro.<ref name="cp"/>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mutenderi wari utuwe n'abaturage 20 907.<ref name="nisr">{{Cite report |title=Fourth Population and Housing Census, Rwanda, 2012. District Profile: Ngoma |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-06/Ngoma-District-Profile.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=February 2015 |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 24 915.<ref name="cp"/> Muri bo, abagabo bari 11 870, abagore bari 13 045.<ref name="cp"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngoma}}
[[Ikiciro:Akarere ka Ngoma]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mutenderi]]
jdtzwjewymf9wsr5cymeohjkemfq23a
143643
143640
2026-10-24T16:01:23Z
Score Beethoven
11559
143643
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Mutenderi''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Ngoma]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mutenderi wari utuwe n'abaturage 24 915. Inzego z’imitegekere y’u Rwanda ni izi: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere ==
[[Dosiye:Rwanda, Ngoma District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Ngoma]]
Umurenge wa Mutenderi ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Ngoma.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.ngoma.gov.rw/akarere/1 |title=Menya Ngoma |website=ngoma.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 75,57.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngoma/5608__mutenderi/ |title=Mutenderi (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Mutenderi wose ni icyaro.<ref name="cp"/>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mutenderi wari utuwe n'abaturage 20 907.<ref name="nisr">{{Cite report |title=Fourth Population and Housing Census, Rwanda, 2012. District Profile: Ngoma |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-06/Ngoma-District-Profile.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=February 2015 |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 24 915.<ref name="cp"/> Muri bo, abagabo bari 11 870, abagore bari 13 045.<ref name="cp"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngoma}}
[[Ikiciro:Akarere ka Ngoma]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mutenderi]]
tno2ps4lqab1pqg3i55iqybsklzcj30
143647
143643
2026-10-24T16:04:52Z
Score Beethoven
11559
143647
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Mutenderi''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Ngoma]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mutenderi wari utuwe n'abaturage 24 915.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere ==
[[Dosiye:Rwanda, Ngoma District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Ngoma]]
Umurenge wa Mutenderi ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Ngoma.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.ngoma.gov.rw/akarere/1 |title=Menya Ngoma |website=ngoma.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 75,57.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngoma/5608__mutenderi/ |title=Mutenderi (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Mutenderi wose ni icyaro.<ref name="cp"/>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mutenderi wari utuwe n'abaturage 20 907.<ref name="nisr">{{Cite report |title=Fourth Population and Housing Census, Rwanda, 2012. District Profile: Ngoma |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-06/Ngoma-District-Profile.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=February 2015 |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 24 915.<ref name="cp"/> Muri bo, abagabo bari 11 870, abagore bari 13 045.<ref name="cp"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngoma}}
[[Ikiciro:Akarere ka Ngoma]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mutenderi]]
sf5o79774t2ji0pwxwomj99odlykggf
Denis Nsanzamahoro
0
19419
143946
128261
2026-10-24T19:28:06Z
Score Beethoven
11559
143946
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Denis Nsanzamahoro
| other_names = Rwasa
| death_date = 5 Nzeri 2019
| death_place = [[Kigali]]
| nationality = Umunyarwanda
| occupation = Umukinnyi wa filime, umuyobozi wa filime, umutunganyi wa filime
| known_for = ''[[100 Days (2001 film)|100 Days]]'', ''[[Sometimes in April]]''
}}
'''Denis Nsanzamahoro''', wamenyekanye ku izina rya Rwasa, yari umukinnyi wa filime wo mu [[Rwanda]]. Yari kandi umuyobozi n'umutunganyi wa filime. Yapfuye ku ya 5 Nzeri 2019.
Yakinnye muri filime nyarwanda no muri filime mpuzamahanga, nka ''100 Days'' na ''Sometimes in April''. Mu 2023, yahawe igihembo cya ''Legend Award'' muri [[Rwanda Movie Awards|Rwanda International Movie Awards]].
== Umwuga ==
Denis Nsanzamahoro yatangiye umwuga wa filime mu 1999. Yakinnye muri filime nyarwanda nka ''Rwasa'' na ''Ay'Urukundo''. Izina rya Rwasa ryaturutse kuri iyo filime. Yakinnye kandi mu matangazo yamamaza.<ref name="nt2019"/>
Yakinnye muri filime mpuzamahanga ''[[100 Days (2001 film)|100 Days]]'' na ''[[Sometimes in April]]''.<ref name="nt2019"/> Mu 2006, yakinnye muri ''The Last King of Scotland''. Yakinnye kandi muri ''Sakabaka'' na ''Operation Turquoise''. Yagize uruhare mu ikorwa rya ''Sakabaka''.<ref name="inya2019"/>
Filime ya nyuma yakinnyemo ni ''Petit Pays'' ya [[Gaël Faye]], mu 2019.<ref name="nt2019"/><ref name="inya2019"/>
== Urupfu ==
Denis Nsanzamahoro yapfiriye mu [[Ibitaro bya Kaminuza by’i Kigali]] (CHUK) ku ya 5 Nzeri 2019. Yari amazeyo iminsi ine. Yazize diyabete.<ref name="inya2019"/><ref name="taarifa2019"/>
Ku ya 1 Mata 2023, yahawe igihembo cya ''Legend Award'' muri Rwanda International Movie Awards. Murumuna we n'imfura ye ni bo bakiriye icyo gihembo.<ref name="igihe2023"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist|refs=
<ref name="nt2019">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/169192/Entertainment/rwandan-filmmaker-actor-rwasa-dies-after-short-illness |title=Rwandan filmmaker, actor Rwasa dies after short illness |website=The New Times |author=Eddie Nsabimana |date=2019-09-05 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="inya2019">{{Cite web |url=https://inyarwanda.com/rw/amakuru/umukinnyi-wa-filime-denis-rwasa-yitabye-imana-92382 |title=Umukinnyi wa filime Denis Nsanzamahoro wamamaye nka Rwasa yitabye Imana |website=InyaRwanda |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="taarifa2019">{{Cite web |url=https://taarifa.rw/2019/09/05/local-film-star-rwasa-succumbs-to-diabetes/ |title=Local Film Star RWASA Succumbs To Diabetes |website=Taarifa |date=2019-09-05 |language=en |access-date=2024-09-11 |archive-date=2019-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190906140232/https://taarifa.rw/2019/09/05/local-film-star-rwasa-succumbs-to-diabetes/ |url-status=dead}}</ref>
<ref name="igihe2023">{{Cite web |url=https://mobile.igihe.com/imyidagaduro/article/rwasa-yahembwe-herekanwa-umwana-yasize-udushya-twaranze-rwanda-international |title=Rwasa yahembwe, herekanwa umwana yasize; udushya twaranze Rwanda International Movie Awards |website=IGIHE |date=2023-04-02 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [https://www.imdb.com/name/nm1159912/ Denis Nsanzamahoro] kuri IMDb
{{DEFAULTSORT:Nsanzamahoro, Denis}}
[[Ikiciro:Abanyarwanda]]
[[Ikiciro:Abagabo]]
[[Ikiciro:Filime nyarwanda]]
[[Ikiciro:Filimi]]
[[Ikiciro:Rwanda]]
il1mubin19uhuqi5fkecyk2hdb976sb
Umurenge wa Nkungu
0
19728
143777
143470
2026-10-24T16:11:38Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143777
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nkungu''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 18 igize [[Akarere ka Rusizi]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]] bw’u [[Rwanda]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Nkungu ufite ubuso bwa kilometero kare 38,23. Uhana imbibi n’imirenge ya Giheke, Nyakarenzo, Nyakabuye na Gitambi yo mu Karere ka Rusizi, ndetse na Karengera na Ruharambuga yo mu [[Akarere ka Nyamasheke]].<ref name="citypopulation">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rusizi/3614__nkungu/ « Nkungu (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Umurenge wa Nkungu ugizwe n’utugari tune n’imidugudu 40:
* '''Gatare''': Bahuro, Cyandarama, Kimpundu, Kivugiza, Madaho, Njambwe, Rubona na Rutegamatwi;
* '''Kiziguro''': Byugaro, Gasarabuye, Kabigohe, Kabuga, Kabuganza, Kadashya, Kamabuye, Karongoro, Mpinga, Mukenke, Rebero na Ryamibuga;
* '''Mataba''': Gashashi, Gatagara, Gatondo, Gikombe, Honga, Kabinyugwe, Kamajumba, Migazo, Muhora, Rubona na Rwamaraba;
* '''Ryamuhirwa''': Gako, Gatarange, Kigurwe, Kinanira, Kiyanza, Nyarushishi, Rugabe, Rususa na Ryamaraza.<ref>[https://gitlab.com/Bercove/rwanda-locations/-/blob/master/Rwanda_Locations.json « Rwanda Locations »], ''GitLab'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Abaturage ==
Ibarura rusange ry’abaturage ryo mu 2022 ryagaragaje ko Umurenge wa Nkungu wari utuwe n’abaturage 21.696. Ubucucike bw’abaturage bwari abantu 568 kuri kilometero kare. Mu 2012, umurenge wari utuwe n’abaturage 20.697.<ref name="citypopulation"/>
== Ubuzima ==
Umurenge ufite [[Ikigo nderabuzima|Ikigo Nderabuzima]] cya Nkungu, gitanga serivisi z’ubuvuzi ku baturage bo muri Nkungu no mu bice biyikikije.<ref>[https://www.newtimes.co.rw/article/26101/health-centre-lacks-crucial-equipment « Health Centre lacks crucial equipment »], ''The New Times'', 23 Nzeri 2009, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Ibikorwa, ubukungu ==
Ubuhinzi n’ubworozi biri mu bikorwa by’ingenzi by’ubukungu muri Nkungu. Icyayi kiri mu bihingwa bihingwa muri uyu murenge, aho bamwe mu baturage bakora mu mirima y’icyayi ihabwa umusaruro n’uruganda rwa Shagasha.<ref>Muhire Donatien, [https://umuseke.rw/inkuba-yatwaye-ubuzima-bwumuntu/ « Inkuba yatwaye ubuzima bw’umuntu »], ''Umuseke'', 30 Nzeri 2025, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
Muri Nkungu kandi hakorera ishyirahamwe Zirarese Nkungu rikusanya amata y’aborozi kugira ngo agezwe ku isoko. Mu 2018 ryubakiwe inyubako ifite agaciro ka miliyoni 17,5 z’amafaranga y’u Rwanda ku bufatanye bwa Caritas ya Diyosezi ya Cyangugu n’Urwego rw’Igihugu rw’Iterambere.<ref>Fidèle Nshimiyimana, [https://www.diocesecyangugu.com/en/cyangugu-diocesan-caritas-has-built-a-house-for-zirarese-nkungu/ « Cyangugu Diocesan Caritas has built a house for “Zirarese Nkungu” »], ''Diyosezi Gatolika ya Cyangugu'', 6 Ukuboza 2018, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
Ishyamba rya Cyamudongo, riri hafi y’umurenge, ni igice cya [[Pariki y'Igihugu ya Nyungwe]] kandi ribamo inyamaswa zirimo [[inguge]] zo mu bwoko bw’impundu.<ref name="caritas">[https://www.diocesecyangugu.com/en/cyangugu-diocesan-caritas-has-built-a-house-for-zirarese-nkungu/ « Cyangugu Diocesan Caritas has built a house for “Zirarese Nkungu” »], ''Diyosezi Gatolika ya Cyangugu'', 6 Ukuboza 2018, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rusizi}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rusizi]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nkungu]]
eodx3fba6c4p31wndmc8l6d791zk3ci
143837
143777
2026-10-24T17:21:11Z
Score Beethoven
11559
143837
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nkungu''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 18 igize [[Akarere ka Rusizi]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]] bw’u [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 4 n'imidugudu 40.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nkungu wari utuwe n'abaturage 21 696.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari n'imidugudu ==
[[Dosiye:Rwanda, Rusizi District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rusizi]]
Umurenge wa Nkungu ni umwe mu mirenge 18 y'Akarere ka Rusizi.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/36__rusizi/ |title=Rusizi (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4 n'imidugudu 40:<ref>{{Cite web |url=https://gitlab.com/Bercove/rwanda-locations/-/blob/master/Rwanda_Locations.json |title=Rwanda Locations |website=GitLab |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
* Gatare: Bahuro, Cyandarama, Kimpundu, Kivugiza, Madaho, Njambwe, Rubona na Rutegamatwi;
* Kiziguro: Byugaro, Gasarabuye, Kabigohe, Kabuga, Kabuganza, Kadashya, Kamabuye, Karongoro, Mpinga, Mukenke, Rebero na Ryamibuga;
* Mataba: Gashashi, Gatagara, Gatondo, Gikombe, Honga, Kabinyugwe, Kamajumba, Migazo, Muhora, Rubona na Rwamaraba;
* Ryamuhirwa: Gako, Gatarange, Kigurwe, Kinanira, Kiyanza, Nyarushishi, Rugabe, Rususa na Ryamaraza.
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nkungu wari utuwe n'abaturage 20 697. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 21 696.<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rusizi/3614__nkungu/ |title=Nkungu (Sector, Rwanda) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubuzima ==
Umurenge wa Nkungu ufite [[Ikigo nderabuzima|ikigo nderabuzima]]. Mu 2009, iki kigo nderabuzima nticyari gifite ibikoresho bihagije by'ubuvuzi.<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/26101/health-centre-lacks-crucial-equipment |title=Health Centre lacks crucial equipment |website=The New Times |date=2009-09-23 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubukungu n'ibidukikije ==
Bamwe mu baturage ba Nkungu basoroma [[icyayi]] mu mirima ya Copthé Shagasha.<ref>{{Cite web |author=Muhire Donatien |url=https://umuseke.rw/inkuba-yatwaye-ubuzima-bwumuntu/ |title=Inkuba yatwaye ubuzima bw’umuntu |website=Umuseke |date=2025-09-30 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Ishyirahamwe Zirarese Nkungu rikusanya [[amata]] y'aborozi mbere yo kuyagurisha. Mu 2018, Caritas ya [[Diyosezi Gatolika ya Cyangugu]] yaryubakiye inyubako ku bufatanye n'Urwego rw'Igihugu rw'Iterambere (RDB). Iyo nyubako ifite agaciro ka hafi miliyoni 17,5 z'amafaranga y'u Rwanda. Abanyamuryango baryo biyemeje kurinda ishyamba rya Cyamudongo.<ref>{{Cite web |author=Fidèle Nshimiyimana |url=https://www.diocesecyangugu.com/en/cyangugu-diocesan-caritas-has-built-a-house-for-zirarese-nkungu/ |title=Cyangugu Diocesan Caritas has built a house for “Zirarese Nkungu” |website=Diocèse de Cyangugu |date=2018-12-06 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Ishyamba rya Cyamudongo ni igice gito cya [[Pariki ya Nyungwe]]. Ribamo [[impundu]].<ref>{{Cite web |author=Bruce Byers |url=https://www.brucebyersconsulting.com/cyamudongo-forest-chimpanzees-batwa-and-tea/ |title=Cyamudongo Forest: Chimpanzees, Batwa, and Tea |website=Bruce Byers Consulting |date=2015-01-06 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rusizi}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rusizi]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nkungu]]
bwr07bicpimnxfur88fsd7rdflbp5vu
Umurenge wa Giheke
0
19731
143708
143553
2026-10-24T16:08:55Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143708
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Giheke''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 18 igize [[Akarere ka Rusizi]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]] bw’u [[Rwanda]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Giheke ufite ubuso bwa kilometero kare 35,80. Uhana imbibi n’imirenge ya Gihundwe, Nkungu na Nkanka yo mu Karere ka Rusizi, ndetse na Bushenge na Ruharambuga yo mu [[Akarere ka Nyamasheke]].<ref name="citypopulation">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rusizi/3605__giheke/ « Giheke (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Umurenge wa Giheke ugizwe n’utugari umunani n’imidugudu 36:
* '''Cyendajuru''': Burembo, Kabeza, Kibakure na Murinzi;
* '''Gakomeye''': Buzi, Gacyamo, Kabuga, Kagarama na Ruvumbu;
* '''Giheke''': Karambo, Murambi, Rugombo, Rwumvangoma na Wimana;
* '''Kamashangi''': Gitwa, Isha, Kamuhozi na Rukombe;
* '''Kigenge''': Gahinga, Gahurubuka na Rwamiko;
* '''Ntura''': Bubanga, Kabujyogoro, Kabyuma, Karambi, Kavuye, Kigenge, Ntura na Rebero;
* '''Rwega''': Impala, Kanoga na Rwega;
* '''Turambi''': Kamuhoza, Munyove, Rwinkwavu na Turambi.<ref>[https://gitlab.com/Bercove/rwanda-locations/-/blob/master/Rwanda_Locations.json « Rwanda Locations »], ''GitLab'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Abaturage ==
Ibarura rusange ry’abaturage ryo mu 2022 ryagaragaje ko Umurenge wa Giheke wari utuwe n’abaturage 20.740. Ubucucike bw’abaturage bwari abantu 579 kuri kilometero kare. Mu 2012, umurenge wari utuwe n’abaturage 19.359.<ref name="citypopulation"/>
== Ubukungu ==
Ubuhinzi bw’icyayi n’ikawa buri mu bikorwa by’ingenzi by’ubukungu muri Giheke. Muri uyu murenge hari uruganda rwa Shagasha rutunganya icyayi gihingwa n’abahinzi bo muri ako gace. Uruganda rwashinzwe mu 1963 kandi rukorana n’amakoperative y’abahinzi b’icyayi.<ref>[https://visitrusizi.com/parks-and-attractions/rusizi-a-hub-for-sustainable-agriculture/ « Rusizi — A Hub for Sustainable Agriculture »], ''Visit Rusizi'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
Koperative Gisuma Coffee, ikorera mu Kagari ka Kigenge, yatangiye gukora mu 2010. Ikusanya kandi igatunganya ikawa y’abahinzi bo muri ako gace.<ref>[https://web.archive.org/web/20231128192130/http://gisumacoffee.rw/about « Our Story »], ''Gisuma Coffee'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref> Muri Giheke kandi hakorera Giheke Dairy, ikusanya kandi igatunganya amata y’aborozi.<ref>[https://gihekedairy.rw/contact.html « Giheke Dairy »], ''Giheke Dairy'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Ubuzima ==
Abaturage ba Giheke bavurirwa ku Kigo Nderabuzima cya Giheke. Mu Kagari ka Ntura kandi hashyizweho iposita y’ubuzima kugira ngo serivisi z’ubuvuzi zirushaho kwegera abaturage bari basanzwe bakora urugendo rurenga kilometero zirindwi bajya ku kigo nderabuzima.<ref>[https://worldconnect.global/projects/acquisition-of-equipment-for-ntura-health-post « Acquisition of drugs, equipment and health staff for Ntura Health Post »], ''World Connect'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
Giheke yari kandi mu mirenge yatoranyijwe mu mushinga wo kubaka amaposita arindwi y’ubuzima mu Karere ka Rusizi, watangiye mu 2020.<ref>[https://www.aimf.asso.fr/actualite/construction-de-7-postes-de-sante-a-rusizi-rwanda-les-travaux-avancent/ « Construction de sept postes de santé à Rusizi »], ''Association internationale des maires francophones'', 26 Mutarama 2021, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rusizi}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rusizi]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Giheke]]
3f9k06fj2k46dxmpizfirag7k7v6zxq
143839
143708
2026-10-24T17:25:03Z
Score Beethoven
11559
143839
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Giheke''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 18 igize [[Akarere ka Rusizi]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]] bw’u [[Rwanda]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Giheke ufite ubuso bwa kilometero kare 35,80. Uhana imbibi n’imirenge ya Gihundwe, Nkungu na Nkanka yo mu Karere ka Rusizi, ndetse na Bushenge na Ruharambuga yo mu [[Akarere ka Nyamasheke]].<ref name="citypopulation">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rusizi/3605__giheke/ « Giheke (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Umurenge wa Giheke ugizwe n’utugari umunani n’imidugudu 36:
* Cyendajuru: Burembo, Kabeza, Kibakure na Murinzi;
* Gakomeye: Buzi, Gacyamo, Kabuga, Kagarama na Ruvumbu;
* Giheke: Karambo, Murambi, Rugombo, Rwumvangoma na Wimana;
* Kamashangi: Gitwa, Isha, Kamuhozi na Rukombe;
* Kigenge: Gahinga, Gahurubuka na Rwamiko;
* Ntura: Bubanga, Kabujyogoro, Kabyuma, Karambi, Kavuye, Kigenge, Ntura na Rebero;
* Rwega: Impala, Kanoga na Rwega;
* Turambi: Kamuhoza, Munyove, Rwinkwavu na Turambi.<ref>[https://gitlab.com/Bercove/rwanda-locations/-/blob/master/Rwanda_Locations.json « Rwanda Locations »], ''GitLab'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Abaturage ==
Ibarura rusange ry’abaturage ryo mu 2022 ryagaragaje ko Umurenge wa Giheke wari utuwe n’abaturage 20.740. Ubucucike bw’abaturage bwari abantu 579 kuri kilometero kare. Mu 2012, umurenge wari utuwe n’abaturage 19.359.<ref name="citypopulation"/>
== Ubukungu ==
Ubuhinzi bw’icyayi n’ikawa buri mu bikorwa by’ingenzi by’ubukungu muri Giheke. Muri uyu murenge hari uruganda rwa Shagasha rutunganya icyayi gihingwa n’abahinzi bo muri ako gace. Uruganda rwashinzwe mu 1963 kandi rukorana n’amakoperative y’abahinzi b’icyayi.<ref>[https://visitrusizi.com/parks-and-attractions/rusizi-a-hub-for-sustainable-agriculture/ « Rusizi — A Hub for Sustainable Agriculture »], ''Visit Rusizi'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
Koperative Gisuma Coffee, ikorera mu Kagari ka Kigenge, yatangiye gukora mu 2010. Ikusanya kandi igatunganya ikawa y’abahinzi bo muri ako gace.<ref>[https://web.archive.org/web/20231128192130/http://gisumacoffee.rw/about « Our Story »], ''Gisuma Coffee'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref> Muri Giheke kandi hakorera Giheke Dairy, ikusanya kandi igatunganya amata y’aborozi.<ref>[https://gihekedairy.rw/contact.html « Giheke Dairy »], ''Giheke Dairy'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Ubuzima ==
Abaturage ba Giheke bavurirwa ku Kigo Nderabuzima cya Giheke. Mu Kagari ka Ntura kandi hashyizweho iposita y’ubuzima kugira ngo serivisi z’ubuvuzi zirushaho kwegera abaturage bari basanzwe bakora urugendo rurenga kilometero zirindwi bajya ku kigo nderabuzima.<ref>[https://worldconnect.global/projects/acquisition-of-equipment-for-ntura-health-post « Acquisition of drugs, equipment and health staff for Ntura Health Post »], ''World Connect'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
Giheke yari kandi mu mirenge yatoranyijwe mu mushinga wo kubaka amaposita arindwi y’ubuzima mu Karere ka Rusizi, watangiye mu 2020.<ref>[https://www.aimf.asso.fr/actualite/construction-de-7-postes-de-sante-a-rusizi-rwanda-les-travaux-avancent/ « Construction de sept postes de santé à Rusizi »], ''Association internationale des maires francophones'', 26 Mutarama 2021, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rusizi}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rusizi]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Giheke]]
hgad996tprlp1pex70zke51e4qetf41
143842
143839
2026-10-24T17:38:10Z
Score Beethoven
11559
143842
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Giheke''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 18 igize [[Akarere ka Rusizi]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]] bw’u [[Rwanda]]. Ugizwe n’utugari 8 n’imidugudu 36.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Giheke wari utuwe n’abaturage 20 740. Muri uyu murenge hahingwa icyayi n’ikawa. Hari kandi [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Giheke]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Giheke ufite ubuso bwa kilometero kare 35,80. Uhana imbibi n’imirenge ya Gihundwe, [[Umurenge wa Nkungu|Nkungu]] na Nkanka yo mu Karere ka Rusizi. Uhana kandi imbibi n’imirenge ya Bushenge na Ruharambuga yo mu [[Akarere ka Nyamasheke]].<ref name="citypopulation">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rusizi/3605__giheke/ |title=Giheke (Sector, Rwanda) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Rusizi District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rusizi]]
Umurenge wa Giheke ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 8 n’[[Imidugudu|imidugudu]] 36:<ref>{{Cite web |url=https://gitlab.com/Bercove/rwanda-locations/-/blob/master/Rwanda_Locations.json |title=Rwanda Locations |website=GitLab |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
* Cyendajuru: Burembo, Kabeza, Kibakure na Murinzi;
* Gakomeye: Buzi, Gacyamo, Kabuga, Kagarama na Ruvumbu;
* Giheke: Karambo, Murambi, Rugombo, Rwumvangoma na Wimana;
* Kamashangi: Gitwa, Isha, Kamuhozi na Rukombe;
* Kigenge: Gahinga, Gahurubuka na Rwamiko;
* Ntura: Bubanga, Kabujyogoro, Kabyuma, Karambi, Kavuye, Kigenge, Ntura na Rebero;
* Rwega: Impala, Kanoga na Rwega;
* Turambi: Kamuhoza, Munyove, Rwinkwavu na Turambi.
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Giheke wari utuwe n’abaturage 19 359. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 20 740. Ubucucike bwari abantu 579 kuri kilometero kare.<ref name="citypopulation"/>
== Kwibuka ==
Mu Murenge wa Giheke hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Giheke]]. Mu Ugushyingo 2007, imibiri 838 y’abazize [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] yashyinguwe muri uru rwibutso rushya.<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/2875/over-800-genocide-victims-laid-in-rusizi |title=Over 800 Genocide victims laid in Rusizi |website=The New Times |date=2007-11-21 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubukungu ==
Muri Giheke hahingwa [[icyayi]] n’[[ikawa]]. Mu Ugushyingo 2017, abahinzi b’icyayi bo mu Murenge wa Giheke bahawe ibihembo kubera guhinga icyayi neza.<ref>{{Cite web |url=https://www.ktpress.rw/2017/11/sir-ian-wood-rewards-rwandas-tea-farming-partners/ |title=Sir Ian Wood Rewards Rwanda's Tea Farming Partners |website=KT Press |date=2017-11-10 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Koperative Gisuma Coffee ikorera mu Kagari ka Kigenge. Yatangiye gukora mu 2010. Itunganya ikawa y’abahinzi bo muri ako gace.<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20231128192130/http://gisumacoffee.rw/about |title=About Gisuma |website=Gisuma Coffee |language=en |archive-date=2023-11-28 |access-date=2026-10-24}}</ref> Muri Giheke kandi hakorera Giheke Dairy. Ni ikigo gitunganya [[amata]].<ref>{{Cite web |url=https://gihekedairy.rw/contact.html |title=Giheke Dairy – Contact |website=Giheke Dairy |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubuzima ==
Abaturage ba Giheke bavurirwa ku [[Ikigo nderabuzima|Kigo Nderabuzima]] cya Giheke. Mu Kagari ka Ntura hashyizweho iposita y’ubuzima. Mbere, abaturage bakoraga urugendo rurenga kilometero 7 bajya ku kigo nderabuzima.<ref>{{Cite web |url=https://worldconnect.global/projects/acquisition-of-equipment-for-ntura-health-post |title=Acquisition of drugs, equipment and health staff for Ntura Health Post |website=World Connect |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Giheke yari mu mirenge yatoranyijwe mu mushinga wo kubaka amaposita 7 y’ubuzima mu Karere ka Rusizi. Imirimo yatangiye mu Ugushyingo 2020.<ref>{{Cite web |url=https://www.aimf.asso.fr/actualite/construction-de-7-postes-de-sante-a-rusizi-rwanda-les-travaux-avancent/ |title=Construction de 7 postes de santé à Rusizi (Rwanda) |website=AIMF |date=2021-01-26 |language=fr |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Giheke Sector|Amafoto y’Umurenge wa Giheke]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rusizi}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rusizi]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Giheke]]
1mn5un8sj8ttlfc2z91gbvmxla45t3x
Umurenge wa Butare
0
19741
143693
143552
2026-10-24T16:08:25Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143693
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
Menya neza amakuru y'umurenge wa Butare
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
Butare ni umwe mu mirenge magana ane na cumi n'itandatu (416) igize igihugu cy'u Rwanda.Ugaragara kandi na none mu mirenge 18 y'akarere ka Rusizi ko mu Burengerazuba bw'u Rwanda.Umurenge wa Butare ufite ubudasa bwo kuba imwe mu mirenge kandi ihana imbibi n'igihugu k'igituranyi cy'UBURUNDI. Ubwa wo ukikijwe n'imirenge ikurikira:
Umurenge wa Gikundamvura, Umurenge wa Bugarama,Umurenge wa Nyakabuye.
UTUGALI TW'UMURENGE WA BUTARE
Umurenge wa Butare ugizwe n'utugari tune (4 Villages) dukurikira:
1.Akagali ka Gatanda
2.Akagali ka Gatereri
3.Akagali ka Nyamihanda
4. Akagali ka Rwambogo.
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rusizi}}
eni2w2e45u6b8walpuoh6l1mtqbcgvi
143836
143693
2026-10-24T17:19:04Z
Score Beethoven
11559
143836
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Butare''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 18 igize [[Akarere ka Rusizi]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]] bw’u [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 4.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Butare wari utuwe n'abaturage 25 483.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
[[Dosiye:Rwanda, Rusizi District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rusizi]]
Umurenge wa Butare ufite ubuso bwa kilometero kare 206,4.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rusizi/3602__butare/ |title=Butare (Sector, Rwanda) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Uhana imbibi n'[[Uburundi]]. Uhana kandi imbibi n'imirenge ya Gikundamvura, Bugarama na Nyakabuye.
== Utugari ==
Umurenge wa Butare ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4:
{{div col|colwidth=15em}}
* Gatanda
* Gatereri
* Nyamihanda
* Rwambogo
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Butare wari utuwe n'abaturage 19 937.<ref name="nisr2012">{{Cite web |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-06/Rusizi_District_Profile_0.pdf |title=Fourth Population and Housing Census, Rwanda, 2012. District Profile: Rusizi |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=January 2015 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 25 483.<ref name="nisr2022">{{Cite web |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Rusizi.pdf |title=The Fifth Rwanda Population and Housing Census. District Profile: Rusizi |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Abagabo bari 12 243. Abagore bari 13 240. Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Butare Sector|Amafoto y'Umurenge wa Butare]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rusizi}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rusizi]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Butare]]
9rrhegelrbq5xncty7ag8zqm80jynoj
Umurenge wa Byumba
0
19884
143916
143557
2026-10-24T19:24:47Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Byumba]] to [[Umurenge wa Byumba]] without leaving a redirect: Kwimurira ku izina Umurenge wa Byumba
143557
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| official_name = Byumba
| short_description = no
| type = Umujyi n'[[Imirenge y’u Rwanda|umurenge]]
| image_skyline = Diocese.jpg
| image_caption = Diyosezi Gatolika ya Byumba
| image_map = RW-Byumba.png
| map_caption = Aho Byumba iherereye mu Rwanda
| subdivision_type = Igihugu
| subdivision_name = [[Rwanda]]
| subdivision_type1 = Intara
| subdivision_name1 = [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Amajyaruguru]]
| subdivision_type2 = Akarere
| subdivision_name2 = [[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]]
| population_as_of = 2022
| population_footnotes = <ref name="citypop"/>
| population_total = 43134
| coordinates = {{coord|1|34|34|S|30|04|03|E|region:RW_type:city|display=inline}}
}}
'''Byumba''' ni umujyi n'umurenge biri mu majyaruguru y'[[Rwanda|u Rwanda]]. Ni umurwa mukuru w'[[Akarere ka Gicumbi]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru]].
Byumba iri nko muri kilometero 60 mu majyaruguru ya [[Kigali]]. Iri hafi y'umupaka w'u Rwanda n'[[Ubugande]]. Uyu mujyi witwa kandi umujyi wa Gicumbi.
== Amateka ==
Kugeza mu 2006, Byumba yari umurwa mukuru wa Perefegitura ya Byumba. Mu 2002, perefegitura zahindutse intara. Ku wa 1 Mutarama 2006, u Rwanda rwavuye ku ntara 12 rujya ku ntara 5. Intara ya Byumba yavuyeho. Igice kinini cyayo cyashyizwe mu Ntara y'Amajyaruguru.<ref name="statoids"/>
== Imiterere ==
[[File:Isoko.jpg|thumb|left|upright=0.8|Isoko i Byumba]]
Byumba iri mu karere k'imisozi miremire. Ubutumburuke bwaho buri hagati ya metero 1 800 na 2 500.<ref name="nt"/> Ikirere cyaho kirakonja.<ref name="nt"/>
Byumba iri nko muri kilometero 60 mu majyaruguru ya Kigali.<ref name="nt"/> Iri nko muri kilometero 30 z'umuhanda uvuye i Gatuna, ku mupaka n'Ubugande.<ref name="gatuna"/>
Umujyi wa Gicumbi ni wo mujyi wa kabiri mu bunini mu Ntara y'Amajyaruguru, nyuma ya Musanze. Igice kinini cyawo kiri mu Murenge wa Byumba. Ikindi gice kiri mu Murenge wa Kaniga.<ref name="kt"/>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Byumba wari utuwe n'abaturage 43 134. Muri bo, abaturage 19 270 babaga mu mujyi. Mu 2012, uyu murenge wari utuwe n'abaturage 36 401.<ref name="citypop"/>
== Ubukungu ==
Abaturage benshi batunzwe n'[[ubuhinzi]] n'ubworozi. Ubucuruzi bwo mu mujyi ni bwo bubinjiriza amafaranga cyane.<ref name="umuseke"/> Mu mujyi hubakwa inyubako nshya. Hubakwa kandi imihanda ya kaburimbo.<ref name="kt"/>
== Ibigo by'ingenzi ==
Byumba ni icyicaro cya [[Diyosezi Gatolika ya Byumba]]. Iyi diyosezi yashinzwe ku wa 5 Ugushyingo 1981.<ref name="ch"/>
Kaminuza y'Ikoranabuhanga n'Ubugeni ya Byumba (UTAB) iri i Byumba.<ref name="kab"/> [[Ibitaro bya Byumba]] na byo biri muri uyu mujyi.<ref name="kt"/>
Umuryango ''SOS Children's Villages'' wita ku bana b'imfubyi. Watangiye gukorera i Byumba mu 1997.<ref name="sos"/>
== Abantu bazwi ==
* [[Donald Kaberuka]], impuguke mu bukungu
* [[Umutesi Marie Béatrice]], umwanditsi
== Inyandiko ==
{{Reflist|refs=
<ref name="citypop">{{Cite web |title=Byumba (Sector, Rwanda) |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gicumbi/4503__byumba/ |website=City Population |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
<ref name="nt">{{Cite web |title=Sleepy Byumba town |url=https://www.newtimes.co.rw/article/92308/sleepy-byumba-town |website=The New Times |date=2013-05-10 |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
<ref name="gatuna">{{Cite web |title=Distance from Gatuna to Byumba |url=http://www.distancesfrom.com/rw/distance-from-Gatuna-to-Byumba/DistanceHistory/5363252.aspx |website=DistancesFrom.com |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
<ref name="statoids">{{Cite web |title=Provinces of Rwanda |url=https://statoids.com/urw.html |website=Statoids |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
<ref name="ch">{{Cite web |title=Diocese of Byumba |url=https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dbyum.html |website=Catholic-Hierarchy |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
<ref name="kab">{{Cite web |title=University of Technology and Arts of Byumba (UTAB) |url=https://www.kab.ac.ug/?p=23816 |website=Kabale University |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
<ref name="kt">{{Cite web |title=Umujyi wa Gicumbi uratera imbere umunsi ku wundi (Amafoto) |url=https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-rwanda/article/umujyi-wa-gicumbi-uratera-imbere-umunsi-ku-wundi-amafoto |website=Kigali Today |author=Servilien Mutuyimana |date=2024-03-06 |access-date=2026-10-19}}</ref>
<ref name="umuseke">{{Cite web |title=I Gicumbi barifuza ko umujyi wabo wunganira uwa Kigali |url=https://umuseke.rw/i-gicumbi-barifuza-ko-umujyi-wabo-wunganira-uwa-kigali/ |website=Umuseke |author=Raymond Tuyishimire |date=2026-03-30 |access-date=2026-10-19}}</ref>
<ref name="sos">{{Cite web |title=Byumba |url=https://sos-barnebyer.no/?p=4450 |website=SOS-barnebyer |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Akarere ka Gicumbi]]
* [[Imirenge y’u Rwanda]]
* [[Diyosezi Gatolika ya Byumba]]
=== Ihuza ryo hanze ===
{{Commonscat|Byumba (City)}}
* [https://www.gicumbi.gov.rw/ Urubuga rw'Akarere ka Gicumbi]
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gicumbi}}
[[Ikiciro:Imijyi]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
[[Ikiciro:Akarere ka Gicumbi]]
[[Ikiciro:Intara y’Amajyaruguru y’U Rwanda]]
is18wibnh8fz9o8wdefhbvlcmkugtn8
143959
143916
2026-10-24T19:44:17Z
Score Beethoven
11559
143959
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Byumba''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 21 igize [[Akarere ka Gicumbi]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru]] y’u [[Rwanda]]. Muri uyu murenge harimo igice cy'umujyi wa Byumba.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Byumba wari utuwe n'abaturage 43 134. Abaturage 19 270 batuye mu mujyi. Abaturage 23 864 batuye mu cyaro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amateka ==
Kugeza mu 2006, Byumba yari umurwa mukuru wa Perefegitura ya Byumba. Mu 2002, perefegitura zahindutse intara. Ku wa 1 Mutarama 2006, u Rwanda rwavuye ku ntara 12 rujya ku ntara 5. Intara ya Byumba yavuyeho. Igice kinini cyayo cyashyizwe mu Ntara y'Amajyaruguru.<ref name="statoids"/>
== Imiterere ==
[[File:Isoko.jpg|thumb|left|upright=0.8|Isoko i Byumba]]
Byumba iri mu karere k'imisozi miremire. Ubutumburuke bwaho buri hagati ya metero 1 800 na 2 500.<ref name="nt"/> Ikirere cyaho kirakonja.<ref name="nt"/>
Byumba iri nko muri kilometero 60 mu majyaruguru ya Kigali.<ref name="nt"/> Iri nko muri kilometero 30 z'umuhanda uvuye i Gatuna, ku mupaka n'Ubugande.<ref name="gatuna"/>
Umujyi wa Gicumbi ni wo mujyi wa kabiri mu bunini mu Ntara y'Amajyaruguru, nyuma ya Musanze. Igice kinini cyawo kiri mu Murenge wa Byumba. Ikindi gice kiri mu Murenge wa Kaniga.<ref name="kt"/>
== Abaturage ==
Imibare ikurikira ni iy'umurenge. Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Byumba wari utuwe n'abaturage 36 401. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 43 134. Abagabo bari 20 372. Abagore bari 22 762.<ref name="citypop"/>
Abaturage 19 270 batuye mu mujyi. Abaturage 23 864 batuye mu cyaro.<ref name="citypop"/>
== Ubukungu ==
Abaturage benshi batunzwe n'[[ubuhinzi]] n'ubworozi. Ubucuruzi bwo mu mujyi ni bwo bubinjiriza amafaranga cyane.<ref name="umuseke"/> Mu mujyi hubakwa inyubako nshya. Hubakwa kandi imihanda ya kaburimbo.<ref name="kt"/>
== Ibigo by'ingenzi ==
Byumba ni icyicaro cya [[Diyosezi Gatolika ya Byumba]]. Iyi diyosezi yashinzwe ku wa 5 Ugushyingo 1981.<ref name="ch"/>
Kaminuza y'Ikoranabuhanga n'Ubugeni ya Byumba (UTAB) iri i Byumba.<ref name="kab"/> [[Ibitaro bya Byumba]] na byo biri muri uyu mujyi.<ref name="kt"/>
Umuryango ''SOS Children's Villages'' wita ku bana b'imfubyi. Watangiye gukorera i Byumba mu 1997.<ref name="sos"/>
== Abantu bazwi ==
* [[Donald Kaberuka]], impuguke mu bukungu
* [[Umutesi Marie Béatrice]], umwanditsi
== Inyandiko ==
{{Reflist|refs=
<ref name="citypop">{{Cite web |title=Byumba (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gicumbi/4503__byumba/ |website=City Population |access-date=2026-10-24 |language=en}}</ref>
<ref name="nt">{{Cite web |title=Sleepy Byumba town |url=https://www.newtimes.co.rw/article/92308/sleepy-byumba-town |website=The New Times |date=2013-05-10 |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
<ref name="gatuna">{{Cite web |title=Distance from Gatuna to Byumba |url=http://www.distancesfrom.com/rw/distance-from-Gatuna-to-Byumba/DistanceHistory/5363252.aspx |website=DistancesFrom.com |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
<ref name="statoids">{{Cite web |title=Provinces of Rwanda |url=https://statoids.com/urw.html |website=Statoids |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
<ref name="ch">{{Cite web |title=Diocese of Byumba |url=https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dbyum.html |website=Catholic-Hierarchy |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
<ref name="kab">{{Cite web |title=University of Technology and Arts of Byumba (UTAB) |url=https://www.kab.ac.ug/?p=23816 |website=Kabale University |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
<ref name="kt">{{Cite web |title=Umujyi wa Gicumbi uratera imbere umunsi ku wundi (Amafoto) |url=https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-rwanda/article/umujyi-wa-gicumbi-uratera-imbere-umunsi-ku-wundi-amafoto |website=Kigali Today |author=Servilien Mutuyimana |date=2024-03-06 |access-date=2026-10-19}}</ref>
<ref name="umuseke">{{Cite web |title=I Gicumbi barifuza ko umujyi wabo wunganira uwa Kigali |url=https://umuseke.rw/i-gicumbi-barifuza-ko-umujyi-wabo-wunganira-uwa-kigali/ |website=Umuseke |author=Raymond Tuyishimire |date=2026-03-30 |access-date=2026-10-19}}</ref>
<ref name="sos">{{Cite web |title=Byumba |url=https://sos-barnebyer.no/?p=4450 |website=SOS-barnebyer |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Akarere ka Gicumbi]]
* [[Imirenge y’u Rwanda]]
* [[Diyosezi Gatolika ya Byumba]]
=== Ihuza ryo hanze ===
{{Commonscat|Byumba (City)}}
* [https://www.gicumbi.gov.rw/ Urubuga rw'Akarere ka Gicumbi]
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gicumbi}}
[[Ikiciro:Imijyi]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Byumba]]
[[Ikiciro:Akarere ka Gicumbi|Byumba]]
[[Ikiciro:Intara y’Amajyaruguru y’U Rwanda]]
l8gkstet9fope5bqg24pyb8qrpv8fnc
143964
143959
2026-10-24T20:03:17Z
Score Beethoven
11559
143964
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Byumba''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 21 igize [[Akarere ka Gicumbi]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru]] y’u [[Rwanda]]. Muri uyu murenge harimo igice kinini cy'umujyi wa [[Byumba]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Byumba wari utuwe n'abaturage 43 134. Abaturage 19 270 batuye mu mujyi. Abaturage 23 864 batuye mu cyaro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Byumba wari utuwe n'abaturage 36 401. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 43 134. Abagabo bari 20 372. Abagore bari 22 762.<ref name="citypop"/>
Abaturage 19 270 batuye mu mujyi. Abaturage 23 864 batuye mu cyaro.<ref name="citypop"/> Imirenge myinshi y'Akarere ka Gicumbi ituwe n'abaturage bo mu cyaro gusa. Byumba, Kageyo na Rukomo ni yo mirenge ifite abaturage batuye mu mujyi.<ref name="nisr"/>
== Umujyi wa Byumba ==
{{Main|Byumba}}
Umujyi wa Byumba witwa kandi umujyi wa Gicumbi. Igice kinini cyawo kiri mu Murenge wa Byumba. Ikindi gice kiri mu Murenge wa Kaniga.<ref name="kt"/> Byumba ni icyicaro cya [[Diyosezi Gatolika ya Byumba]].<ref name="ch"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist|refs=
<ref name="citypop">{{Cite web |title=Byumba (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gicumbi/4503__byumba/ |website=City Population |access-date=2026-10-24 |language=en}}</ref>
<ref name="nisr">{{Cite web |title=RPHC5 District Profile: Gicumbi |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Gicumbi.pdf |website=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |access-date=2026-10-24 |language=en}}</ref>
<ref name="kt">{{Cite web |title=Umujyi wa Gicumbi uratera imbere umunsi ku wundi (Amafoto) |url=https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-rwanda/article/umujyi-wa-gicumbi-uratera-imbere-umunsi-ku-wundi-amafoto |website=Kigali Today |author=Servilien Mutuyimana |date=2024-03-06 |access-date=2026-10-19}}</ref>
<ref name="ch">{{Cite web |title=Diocese of Byumba |url=https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dbyum.html |website=Catholic-Hierarchy |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Byumba]]
* [[Akarere ka Gicumbi]]
* [[Imirenge y’u Rwanda]]
=== Ihuza ryo hanze ===
{{Commonscat|Byumba Sector}}
* [https://www.gicumbi.gov.rw/ Urubuga rw'Akarere ka Gicumbi]
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gicumbi}}
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Byumba]]
[[Ikiciro:Akarere ka Gicumbi|Byumba]]
[[Ikiciro:Intara y’Amajyaruguru y’U Rwanda]]
tv5cvj5rdvogsdf81lr9gfnn60pw4uw
Umurenge wa Mutete
0
19901
143610
143480
2026-10-24T15:25:49Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa mutete]] to [[Umurenge wa Mutete]]
143480
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-Nirere evangeline-Mutete.wav|thumb|right|alt=PRONOUNCIATION OF MUTETE SECTOR|Mutete sector]]
umurenge wa mutete n'umwe mu mirenge makumyabiri n'umwe (21) igize [[Akarere ka Gicumbi|akarere ka gicumbi.]] uyu murenge ukaba uherereye mumajyepfo y'aka karere Kandi uhana imbibi n'umurenge wa nyamiyaga.<ref>https://www.wikidata.org/wiki/Q18814618</ref>
Muri uyu murenge hanyuramo umugezi witwa muyanza<ref>https://igihe.com/amakuru/muri-afurika/u-rwanda/gicumbi-mu-murenge-wa-mutete-amazi-yabaye-ingume</ref>ukaba uhana imbibi n'akarere karulindo mumagepfo no muburengera
zuba bwawo, mumajyaruguru yawo uhana imbibi n'umurenge wa rukomo,iburasirazuba bwawo uhana imbi n'umurenge wa rutare numurenge wa nyamiyaga.
.
Umurenge wa mutete urimo ibikorwa remezo byinshi bitanga umusaruro kugihugu. Mumurenge wa mutete harimo isoko rinini cyane rihuza akarere ka gicumbi na karurindo. Kandi mu murenge wa mutete hanyuramo n'umuhanda munini wa Kigali-gatuna.sibyogusa hubatsemo amavuriro n'amashuri.
182msih52kue44njny7a873v5yqkm9s
143767
143610
2026-10-24T16:11:14Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143767
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-Nirere evangeline-Mutete.wav|thumb|right|alt=PRONOUNCIATION OF MUTETE SECTOR|Mutete sector]]
umurenge wa mutete n'umwe mu mirenge makumyabiri n'umwe (21) igize [[Akarere ka Gicumbi|akarere ka gicumbi.]] uyu murenge ukaba uherereye mumajyepfo y'aka karere Kandi uhana imbibi n'umurenge wa nyamiyaga.<ref>https://www.wikidata.org/wiki/Q18814618</ref>
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
Muri uyu murenge hanyuramo umugezi witwa muyanza<ref>https://igihe.com/amakuru/muri-afurika/u-rwanda/gicumbi-mu-murenge-wa-mutete-amazi-yabaye-ingume</ref>ukaba uhana imbibi n'akarere karulindo mumagepfo no muburengera
zuba bwawo, mumajyaruguru yawo uhana imbibi n'umurenge wa rukomo,iburasirazuba bwawo uhana imbi n'umurenge wa rutare numurenge wa nyamiyaga.
.
Umurenge wa mutete urimo ibikorwa remezo byinshi bitanga umusaruro kugihugu. Mumurenge wa mutete harimo isoko rinini cyane rihuza akarere ka gicumbi na karurindo. Kandi mu murenge wa mutete hanyuramo n'umuhanda munini wa Kigali-gatuna.sibyogusa hubatsemo amavuriro n'amashuri.
kheeqmcr6t7zzk31z4oqykqlff7q14m
143878
143767
2026-10-24T18:44:07Z
Score Beethoven
11559
143878
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Mutete''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 21 igize [[Akarere ka Gicumbi]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mutete wari utuwe n'abaturage 27 517. Abaturage bose batuye mu cyaro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Gicumbi District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gicumbi]]
Akarere ka Gicumbi kagizwe n'imirenge 21. Umurenge wa Mutete ni umwe muri yo.<ref name="akarere">{{Cite web |url=https://www.gicumbi.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere ka Gicumbi |website=gicumbi.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mutete wari utuwe n'abaturage 23 053. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 27 517. Abagabo bari 12 960. Abagore bari 14 557.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gicumbi/4512__mutete/ |title=Mutete (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Mutete Sector|Amafoto y’Umurenge wa Mutete]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gicumbi}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gicumbi|Mutete]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mutete]]
lafjwemgefo52u8c8hymymao957m8fy
Umurenge wa Kageyo (Gicumbi)
0
19923
143608
143482
2026-10-24T15:25:46Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa kageyo]] to [[Umurenge wa Kageyo]]
143482
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-Nirere evangeline-Kageyo.wav|thumb|right|alt=PRONOUNCIATION OF KAGEYO|UMURENGE WA KAGEYO]]
'''Umurenge wa Kageyo'''
Kageyo ni umwe mu mirenge igize [[Akarere ka Gicumbi]], kari mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru]] y'u [[Rwanda]]. Kageyo ni imwe mu mirenge ikora cyane mu bijyanye n’ubuhinzi, ndetse ikaba ifite uruhare rukomeye mu iterambere ry’ubukungu bw’Akarere ka Gicumbi n’Intara y’Amajyaruguru muri rusange.
Kageyo ikungahaye ku bikorwa by’ubuhinzi, aho abaturage benshi bakora cyane mu buhinzi bw’ibiribwa nk'ibishyimbo, ibirayi n’ibindi. Muri uyu murenge kandi, ubuhinzi bw'ibiti by'imbuto n'ibindi byifashishwa mu buhinzi buraboneka, ndetse na gahunda z’ubworozi ziri gutera imbere.
Kageyo kandi ifite umuco w'ubufatanye hagati y’abaturage mu bikorwa by’iterambere, aho usanga abatuye muri uyu murenge bakorera hamwe mu gukemura ibibazo by'iterambere no guharanira imibereho myiza. Hari kandi ibikorwa byo kubaka ibikorwa remezo bitandukanye byafashije abaturage mu kwihutisha iterambere.
Kageyo ni ahantu huzuyemo amateka n'umuco, aho abaturage bagira uruhare mu guteza imbere igihugu no kubaka ejo hazaza h'akarere. Abaturage ba Kageyo kandi bakomeje kwitabira ibikorwa by’uburezi, ubuzima, n’ubuhinzi kugira ngo bategure ahazaza heza kuri bo n’ahandi mu gihugu.
=== Imiterere y’akarere ===
Kageyo iherereye mu Majyaruguru y’u Rwanda, ikaba ituranye n’imirenge nka Byumba, Rubaya, na Rwankuba. Ni umuryango ufite abaturage benshi, kandi ukora cyane mu buhinzi n'ubworozi. Kageyo ikaba ifite imirima ikungahaye ku musaruro w’ibiribwa nk'ibishyimbo, umuceri, ibigori, ibirayi, n’ibindi bihingwa by’ibiribwa.
=== Ibikorwa Remezo ===
Kageyo ifite ibikorwa remezo bihagije ariko hakiri ibyifuzo byo kubikomeza gukomeza, cyane cyane mu rwego rw’imihanda, amashuri, n’amavuriro. Muri rusange, imihanda iragenda ikomeza, nubwo hari aho isaba gukora neza kugirango ifashe abaturage kubona serivisi z’ibanze mu buryo bworoshye.
* '''Amashuri''': Kageyo ifite amashuri y'incuke, abanza, ayisumbuye, ndetse n'amashuri y'imyuga n'ubumenyingiro. Intego ni ukongera umubare w'abana biga neza kandi bakabona ubumenyi buhagije.
* '''Amavuriro''': Mu rwego rw’ubuzima, Kageyo ifite amavuriro y'ibanze mu mirenge, ariko hakiri ibyifuzo byo kongera ibigo nderabuzima kugira ngo abaturage babone serivisi z’ubuzima vuba kandi neza.
* '''Amazi n’isuku''': Kageyo ifite gahunda yo gukwirakwiza amazi meza mu baturage no kubungabunga isuku. Hari ibikorwa byo kubaka ibyumba by’isuku, ndetse hakaba harakozwe imiyoboro y’amazi kugira ngo abaturage babashe kubona amazi mu buryo bworoshye.
=== Ubuyobozi ===
Kageyo ifite ubuyobozi bukora neza mu gukemura ibibazo by’abaturage no guteza imbere umuryango. Ubuyobozi bw’umurenge bugendera ku mitekerereze y'ubuyobozi bw'igihugu bwibanda ku iterambere rirambye. Ubuyobozi bushingiye ku buyobozi bw’umurenge, bukaba bukorana n’inzego z’ibanze ndetse n’inzego z’igihugu mu gushyira mu bikorwa gahunda z’uburezi, ubuzima, imiyoboro y’amazi, n’ubukungu. Ubuyobozi bw’umurenge bukorana n’abaturage mu guhindura imibereho yabo no kubafasha kugera ku ntego z'iterambere.
=== Imiterere y’Abaturage ===
Abaturage ba Kageyo bakora cyane mu buhinzi, ubworozi, ndetse no mu bindi bikorwa by’ubucuruzi. Kageyo ifite umuco mwiza w’ubufatanye hagati y’abaturage, aho bafatanya mu bikorwa byo gukemura ibibazo by’imibereho myiza, ubukungu, ndetse n’ibikorwa by’uburezi. Hari amahugurwa atangwa mu bice bitandukanye byo mu murenge, kugira ngo abaturage babashe guhindura ubuzima bwabo binyuze mu bushobozi bwabo n’ubufatanye.
=== Imihigo n’Iterambere ===
Kageyo yihariye iterambere mu by’ubuhinzi, aho abaturage bagenda bakoresha uburyo bugezweho bwo guhinga no kongera umusaruro. Hari gahunda z’ubukungu zigamije guteza imbere imirimo y’abaturage, nko kubaha amahugurwa ku guhinga ku buryo bugezweho, kongera umusaruro no guhindura uburyo bwo guhinga. Kageyo kandi iteganya kongera ibikorwa remezo by’ubuzima, uburezi n’imiyoboro, kugira ngo abaturage babone serivisi z'ibanze ku buryo bworoshye.
=== Amahoro n’Umutekano ===
Mu bijyanye n’umutekano, Kageyo ifite ubufatanye bukomeye hagati y’abaturage n’inzego z’umutekano, aho abaturage batanga amakuru ku gihe kugira ngo habeho gukumira ibibazo by’umutekano. Hari gahunda zo kubaka umutekano w’abaturage, guteza imbere ubumenyi ku bijyanye n'ubuzima bwo mu mutwe, ndetse no kubungabunga ubusugire bw’umutekano mu mirenge yose ya Kageyo.
=== Imihigo y’ahazaza ===
Intego ya Kageyo ni ukugera ku iterambere rirambye, binyuze mu guhanga udushya, guteza imbere ubuhinzi, ubworozi, ndetse n’ubucuruzi. Gukomeza kubaka ibikorwa remezo, kongera ubushobozi bw’abaturage, no gufasha mu iterambere ry’uburezi ni bimwe mu by’ingenzi bigamije guteza imbere abaturage ba Kageyo.
Muri rusange, Kageyo ni umurenge ufite uruhare rukomeye mu iterambere ry’Akarere ka Gicumbi, kandi abaturage bafite umutima wo kubaka igihugu cyabo no guteza imbere umuryango.
frgd7ufvrl5ials97i1v4du9hbid0l6
143721
143608
2026-10-24T16:09:25Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143721
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-Nirere evangeline-Kageyo.wav|thumb|right|alt=PRONOUNCIATION OF KAGEYO|UMURENGE WA KAGEYO]]
'''Umurenge wa Kageyo'''
Kageyo ni umwe mu mirenge igize [[Akarere ka Gicumbi]], kari mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru]] y'u [[Rwanda]]. Kageyo ni imwe mu mirenge ikora cyane mu bijyanye n’ubuhinzi, ndetse ikaba ifite uruhare rukomeye mu iterambere ry’ubukungu bw’Akarere ka Gicumbi n’Intara y’Amajyaruguru muri rusange.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
Kageyo ikungahaye ku bikorwa by’ubuhinzi, aho abaturage benshi bakora cyane mu buhinzi bw’ibiribwa nk'ibishyimbo, ibirayi n’ibindi. Muri uyu murenge kandi, ubuhinzi bw'ibiti by'imbuto n'ibindi byifashishwa mu buhinzi buraboneka, ndetse na gahunda z’ubworozi ziri gutera imbere.
Kageyo kandi ifite umuco w'ubufatanye hagati y’abaturage mu bikorwa by’iterambere, aho usanga abatuye muri uyu murenge bakorera hamwe mu gukemura ibibazo by'iterambere no guharanira imibereho myiza. Hari kandi ibikorwa byo kubaka ibikorwa remezo bitandukanye byafashije abaturage mu kwihutisha iterambere.
Kageyo ni ahantu huzuyemo amateka n'umuco, aho abaturage bagira uruhare mu guteza imbere igihugu no kubaka ejo hazaza h'akarere. Abaturage ba Kageyo kandi bakomeje kwitabira ibikorwa by’uburezi, ubuzima, n’ubuhinzi kugira ngo bategure ahazaza heza kuri bo n’ahandi mu gihugu.
=== Imiterere y’akarere ===
Kageyo iherereye mu Majyaruguru y’u Rwanda, ikaba ituranye n’imirenge nka Byumba, Rubaya, na Rwankuba. Ni umuryango ufite abaturage benshi, kandi ukora cyane mu buhinzi n'ubworozi. Kageyo ikaba ifite imirima ikungahaye ku musaruro w’ibiribwa nk'ibishyimbo, umuceri, ibigori, ibirayi, n’ibindi bihingwa by’ibiribwa.
=== Ibikorwa Remezo ===
Kageyo ifite ibikorwa remezo bihagije ariko hakiri ibyifuzo byo kubikomeza gukomeza, cyane cyane mu rwego rw’imihanda, amashuri, n’amavuriro. Muri rusange, imihanda iragenda ikomeza, nubwo hari aho isaba gukora neza kugirango ifashe abaturage kubona serivisi z’ibanze mu buryo bworoshye.
* '''Amashuri''': Kageyo ifite amashuri y'incuke, abanza, ayisumbuye, ndetse n'amashuri y'imyuga n'ubumenyingiro. Intego ni ukongera umubare w'abana biga neza kandi bakabona ubumenyi buhagije.
* '''Amavuriro''': Mu rwego rw’ubuzima, Kageyo ifite amavuriro y'ibanze mu mirenge, ariko hakiri ibyifuzo byo kongera ibigo nderabuzima kugira ngo abaturage babone serivisi z’ubuzima vuba kandi neza.
* '''Amazi n’isuku''': Kageyo ifite gahunda yo gukwirakwiza amazi meza mu baturage no kubungabunga isuku. Hari ibikorwa byo kubaka ibyumba by’isuku, ndetse hakaba harakozwe imiyoboro y’amazi kugira ngo abaturage babashe kubona amazi mu buryo bworoshye.
=== Ubuyobozi ===
Kageyo ifite ubuyobozi bukora neza mu gukemura ibibazo by’abaturage no guteza imbere umuryango. Ubuyobozi bw’umurenge bugendera ku mitekerereze y'ubuyobozi bw'igihugu bwibanda ku iterambere rirambye. Ubuyobozi bushingiye ku buyobozi bw’umurenge, bukaba bukorana n’inzego z’ibanze ndetse n’inzego z’igihugu mu gushyira mu bikorwa gahunda z’uburezi, ubuzima, imiyoboro y’amazi, n’ubukungu. Ubuyobozi bw’umurenge bukorana n’abaturage mu guhindura imibereho yabo no kubafasha kugera ku ntego z'iterambere.
=== Imiterere y’Abaturage ===
Abaturage ba Kageyo bakora cyane mu buhinzi, ubworozi, ndetse no mu bindi bikorwa by’ubucuruzi. Kageyo ifite umuco mwiza w’ubufatanye hagati y’abaturage, aho bafatanya mu bikorwa byo gukemura ibibazo by’imibereho myiza, ubukungu, ndetse n’ibikorwa by’uburezi. Hari amahugurwa atangwa mu bice bitandukanye byo mu murenge, kugira ngo abaturage babashe guhindura ubuzima bwabo binyuze mu bushobozi bwabo n’ubufatanye.
=== Imihigo n’Iterambere ===
Kageyo yihariye iterambere mu by’ubuhinzi, aho abaturage bagenda bakoresha uburyo bugezweho bwo guhinga no kongera umusaruro. Hari gahunda z’ubukungu zigamije guteza imbere imirimo y’abaturage, nko kubaha amahugurwa ku guhinga ku buryo bugezweho, kongera umusaruro no guhindura uburyo bwo guhinga. Kageyo kandi iteganya kongera ibikorwa remezo by’ubuzima, uburezi n’imiyoboro, kugira ngo abaturage babone serivisi z'ibanze ku buryo bworoshye.
=== Amahoro n’Umutekano ===
Mu bijyanye n’umutekano, Kageyo ifite ubufatanye bukomeye hagati y’abaturage n’inzego z’umutekano, aho abaturage batanga amakuru ku gihe kugira ngo habeho gukumira ibibazo by’umutekano. Hari gahunda zo kubaka umutekano w’abaturage, guteza imbere ubumenyi ku bijyanye n'ubuzima bwo mu mutwe, ndetse no kubungabunga ubusugire bw’umutekano mu mirenge yose ya Kageyo.
=== Imihigo y’ahazaza ===
Intego ya Kageyo ni ukugera ku iterambere rirambye, binyuze mu guhanga udushya, guteza imbere ubuhinzi, ubworozi, ndetse n’ubucuruzi. Gukomeza kubaka ibikorwa remezo, kongera ubushobozi bw’abaturage, no gufasha mu iterambere ry’uburezi ni bimwe mu by’ingenzi bigamije guteza imbere abaturage ba Kageyo.
Muri rusange, Kageyo ni umurenge ufite uruhare rukomeye mu iterambere ry’Akarere ka Gicumbi, kandi abaturage bafite umutima wo kubaka igihugu cyabo no guteza imbere umuryango.
b5op102svkufcq8ohaz12nfbwrjshj5
143919
143721
2026-10-24T19:25:01Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Kageyo]] to [[Umurenge wa Kageyo (Gicumbi)]]: Kwimurira ku izina Umurenge wa Kageyo (Gicumbi)
143721
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-Nirere evangeline-Kageyo.wav|thumb|right|alt=PRONOUNCIATION OF KAGEYO|UMURENGE WA KAGEYO]]
'''Umurenge wa Kageyo'''
Kageyo ni umwe mu mirenge igize [[Akarere ka Gicumbi]], kari mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru]] y'u [[Rwanda]]. Kageyo ni imwe mu mirenge ikora cyane mu bijyanye n’ubuhinzi, ndetse ikaba ifite uruhare rukomeye mu iterambere ry’ubukungu bw’Akarere ka Gicumbi n’Intara y’Amajyaruguru muri rusange.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
Kageyo ikungahaye ku bikorwa by’ubuhinzi, aho abaturage benshi bakora cyane mu buhinzi bw’ibiribwa nk'ibishyimbo, ibirayi n’ibindi. Muri uyu murenge kandi, ubuhinzi bw'ibiti by'imbuto n'ibindi byifashishwa mu buhinzi buraboneka, ndetse na gahunda z’ubworozi ziri gutera imbere.
Kageyo kandi ifite umuco w'ubufatanye hagati y’abaturage mu bikorwa by’iterambere, aho usanga abatuye muri uyu murenge bakorera hamwe mu gukemura ibibazo by'iterambere no guharanira imibereho myiza. Hari kandi ibikorwa byo kubaka ibikorwa remezo bitandukanye byafashije abaturage mu kwihutisha iterambere.
Kageyo ni ahantu huzuyemo amateka n'umuco, aho abaturage bagira uruhare mu guteza imbere igihugu no kubaka ejo hazaza h'akarere. Abaturage ba Kageyo kandi bakomeje kwitabira ibikorwa by’uburezi, ubuzima, n’ubuhinzi kugira ngo bategure ahazaza heza kuri bo n’ahandi mu gihugu.
=== Imiterere y’akarere ===
Kageyo iherereye mu Majyaruguru y’u Rwanda, ikaba ituranye n’imirenge nka Byumba, Rubaya, na Rwankuba. Ni umuryango ufite abaturage benshi, kandi ukora cyane mu buhinzi n'ubworozi. Kageyo ikaba ifite imirima ikungahaye ku musaruro w’ibiribwa nk'ibishyimbo, umuceri, ibigori, ibirayi, n’ibindi bihingwa by’ibiribwa.
=== Ibikorwa Remezo ===
Kageyo ifite ibikorwa remezo bihagije ariko hakiri ibyifuzo byo kubikomeza gukomeza, cyane cyane mu rwego rw’imihanda, amashuri, n’amavuriro. Muri rusange, imihanda iragenda ikomeza, nubwo hari aho isaba gukora neza kugirango ifashe abaturage kubona serivisi z’ibanze mu buryo bworoshye.
* '''Amashuri''': Kageyo ifite amashuri y'incuke, abanza, ayisumbuye, ndetse n'amashuri y'imyuga n'ubumenyingiro. Intego ni ukongera umubare w'abana biga neza kandi bakabona ubumenyi buhagije.
* '''Amavuriro''': Mu rwego rw’ubuzima, Kageyo ifite amavuriro y'ibanze mu mirenge, ariko hakiri ibyifuzo byo kongera ibigo nderabuzima kugira ngo abaturage babone serivisi z’ubuzima vuba kandi neza.
* '''Amazi n’isuku''': Kageyo ifite gahunda yo gukwirakwiza amazi meza mu baturage no kubungabunga isuku. Hari ibikorwa byo kubaka ibyumba by’isuku, ndetse hakaba harakozwe imiyoboro y’amazi kugira ngo abaturage babashe kubona amazi mu buryo bworoshye.
=== Ubuyobozi ===
Kageyo ifite ubuyobozi bukora neza mu gukemura ibibazo by’abaturage no guteza imbere umuryango. Ubuyobozi bw’umurenge bugendera ku mitekerereze y'ubuyobozi bw'igihugu bwibanda ku iterambere rirambye. Ubuyobozi bushingiye ku buyobozi bw’umurenge, bukaba bukorana n’inzego z’ibanze ndetse n’inzego z’igihugu mu gushyira mu bikorwa gahunda z’uburezi, ubuzima, imiyoboro y’amazi, n’ubukungu. Ubuyobozi bw’umurenge bukorana n’abaturage mu guhindura imibereho yabo no kubafasha kugera ku ntego z'iterambere.
=== Imiterere y’Abaturage ===
Abaturage ba Kageyo bakora cyane mu buhinzi, ubworozi, ndetse no mu bindi bikorwa by’ubucuruzi. Kageyo ifite umuco mwiza w’ubufatanye hagati y’abaturage, aho bafatanya mu bikorwa byo gukemura ibibazo by’imibereho myiza, ubukungu, ndetse n’ibikorwa by’uburezi. Hari amahugurwa atangwa mu bice bitandukanye byo mu murenge, kugira ngo abaturage babashe guhindura ubuzima bwabo binyuze mu bushobozi bwabo n’ubufatanye.
=== Imihigo n’Iterambere ===
Kageyo yihariye iterambere mu by’ubuhinzi, aho abaturage bagenda bakoresha uburyo bugezweho bwo guhinga no kongera umusaruro. Hari gahunda z’ubukungu zigamije guteza imbere imirimo y’abaturage, nko kubaha amahugurwa ku guhinga ku buryo bugezweho, kongera umusaruro no guhindura uburyo bwo guhinga. Kageyo kandi iteganya kongera ibikorwa remezo by’ubuzima, uburezi n’imiyoboro, kugira ngo abaturage babone serivisi z'ibanze ku buryo bworoshye.
=== Amahoro n’Umutekano ===
Mu bijyanye n’umutekano, Kageyo ifite ubufatanye bukomeye hagati y’abaturage n’inzego z’umutekano, aho abaturage batanga amakuru ku gihe kugira ngo habeho gukumira ibibazo by’umutekano. Hari gahunda zo kubaka umutekano w’abaturage, guteza imbere ubumenyi ku bijyanye n'ubuzima bwo mu mutwe, ndetse no kubungabunga ubusugire bw’umutekano mu mirenge yose ya Kageyo.
=== Imihigo y’ahazaza ===
Intego ya Kageyo ni ukugera ku iterambere rirambye, binyuze mu guhanga udushya, guteza imbere ubuhinzi, ubworozi, ndetse n’ubucuruzi. Gukomeza kubaka ibikorwa remezo, kongera ubushobozi bw’abaturage, no gufasha mu iterambere ry’uburezi ni bimwe mu by’ingenzi bigamije guteza imbere abaturage ba Kageyo.
Muri rusange, Kageyo ni umurenge ufite uruhare rukomeye mu iterambere ry’Akarere ka Gicumbi, kandi abaturage bafite umutima wo kubaka igihugu cyabo no guteza imbere umuryango.
b5op102svkufcq8ohaz12nfbwrjshj5
143979
143919
2026-10-25T00:15:58Z
Score Beethoven
11559
143979
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kageyo''' ni umwe mu mirenge 21 igize [[Akarere ka Gicumbi]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kageyo wari utuwe n'abaturage 20 888.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Gicumbi District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gicumbi]]
Umurenge wa Kageyo ni umwe mu mirenge 21 y'Akarere ka Gicumbi.<ref name="citypopgic">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/45__gicumbi/ |title=Gicumbi (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-25}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kageyo wari utuwe n'abaturage 30 270. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 20 888. Abagabo bari 9 887. Abagore bari 11 001. Abaturage 6 646 batuye mu mujyi. Abaturage 14 242 batuye mu cyaro.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gicumbi/4506__kageyo/ |title=Kageyo (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-25}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gicumbi}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gicumbi]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kageyo]]
nb5ps7uqnd0dz4ow5xdmf3u05e7ghj9
Umurenge wa Kabare
0
19924
143718
143374
2026-10-24T16:09:19Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143718
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kabare''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kabare wari utuwe n'abaturage 40 228.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere ==
Umurenge wa Kabare ni umwe mu mirenge 12 y'Akarere ka Kayonza.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.kayonza.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=kayonza.gov.rw |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20241221122045/https://www.kayonza.gov.rw/about/menya-akarere |archive-date=2024-12-21 |url-status=dead |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 110,7.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5402__kabare/ |title=Kabare (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kabare wari utuwe n'abaturage 34 460. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 40 228. Abagabo bari 19 336. Abagore bari 20 892. Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="cp"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kayonza]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kabare]]
i5u2zpyv5bf924jbvgu8l1awnw5wvu6
Umurenge wa Gahini
0
19927
143700
143372
2026-10-24T16:08:38Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143700
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gahini''' ni umwe mu mirenge igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]]. Uri hafi y'[[Ikiyaga cya Muhazi]].
Mu 2022, uyu murenge wari utuwe n'abaturage 46 009. Gahini ifite ibitaro binini. Ni n'icyicaro cya Diyosezi ya Gahini y'Itorero Angilikani ry'u Rwanda.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere ==
Umurenge wa Gahini ufite ubuso bwa km² 201,7.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5401__gahini/ |title=Gahini (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Agace ka Gahini kari ku musozi, ku butumburuke bwa metero 1 520.<ref name="cp"/> Kari hafi y'Ikiyaga cya Muhazi.<ref name="nt">{{Cite news |url=https://www.newtimes.co.rw/article/89671/the-different-faces-of-gahini |title=The different faces of Gahini |work=The New Times |date=2013-03-15 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gahini wari utuwe n'abaturage 32 650. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 46 009. Abagabo bari 22 449. Abagore bari 23 560. Abaturage 38 092 batuye mu cyaro. Abaturage 7 917 batuye mu mujyi.<ref name="cp"/>
== Amateka ==
Umuryango w'abamisiyoneri Church Missionary Society (CMS) wahisemo Gahini. Wahubatse ivugabutumwa, ibitaro n'amashuri.<ref name="nt"/> Muganga Joe Church yatangiye imirimo y'ubuvuzi i Gahini nyuma ya 1927. Ububyutse bwo muri Afurika y'Iburasirazuba (''East African Revival'') bwagaragaye bwa mbere i Gahini.<ref name="dacb">{{Cite web |url=https://dacb.org/stories/rwanda/church-johne/ |title=Church, John and Decima (A) |author=H. H. Osborn |website=Dictionary of African Christian Biography |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Uyu munsi, Gahini ni icyicaro cya Diyosezi ya Gahini y'Itorero Angilikani ry'u Rwanda.<ref name="nt"/>
== Ubuvuzi ==
Ibitaro bya Gahini byashinzwe na CMS. Ni bimwe mu bitaro binini by'Intara y'Iburasirazuba. Bitanga serivisi zo kubyaza no kubaga amagufa. Bivura kandi virusi itera SIDA n'indwara z'amaso. Bifite ikigo cyita ku bafite ubumuga.<ref name="nt"/>
== Ubukerarugendo ==
[[Dosiye:Passenger tour boat on Lake Muhazi, Rwanda, Africa.jpg|thumb|left|Ubwato butwara abagenzi ku Kiyaga cya Muhazi]]
Inkombe y'Ikiyaga cya Muhazi ni ahantu nyaburanga h'ingenzi. Seeds of Peace Centre na Jambo Beach bisurwa n'abakerarugendo. Benshi bahahagarara bajya cyangwa bava muri Pariki y'Igihugu y'Akagera. Bakora ingendo mu bwato, uburobyi no kureba inyoni.<ref name="nt"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Lake Muhazi|Amafoto y'Ikiyaga cya Muhazi]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kayonza]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gahini]]
qhy3gxsqvux9g9v70sepwgy6xwg5qtw
Umurenge wa Runda
0
19950
143598
143483
2026-10-24T15:25:25Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa runda]] to [[Umurenge wa Runda]]
143483
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
== Umurenge wa runda ==
Runda ni umurenge mu karere ka kamonyi, kari mu Ntra y'amajyepfo y'uRwanda.
umujyi mukuru w'umurenge wa runda ni Ruyenzi.
uyu murenge ufite ubuso bungana na kilometero kare 51.2,kandi uherereye ku y'uruzi rwa Nyabarongo
mu burasizuba.
Nkuko imibare yo mu ibarura ry'abaturage rya 2022 ibigaragaza, Runda ifite abatuye 72,778 ikaba
yateye imbere cyane ugereranyije n'abaturage 34'839bari batuye muri uyu uyu murenge muri 2012.
Abagabo n'[[Umugore|abagore]] basanzwe babana mu bwiganzire bwiza, Aho abagabo bangana 49% naho abagore bakaba
51%.
Ikigero cy'imyaka kigaragaza ko abatuye umurenge wa Runda ari abato, aho abana bari munsi y’imyaka 14 ari 25,627,
abakuze bari hagati y’imyaka 15 na 64 ni 45,028, naho abageze mu zabukuru bafite imyaka 65 n'irenga ni 1,980.
Runda yabonye iterambere rinini mu by'imijyi,cyane mu bice bya kamuhanda na Ruyenzi, aho umubare w'abaturage wiyongereye uva kuri 12,995 mu 2012 ukagera kuri 66,151 mu 2022.
iyi mikurire y'yumujyi ikomeje kuzana ibibazo birimo ubkene bw'ibikoreshoby'ibanze no gukoresha ubutaka [[Ubuhinzi|bw'ubuhinzi]] mu gukora imiturire.
Umurenge warunda wagiye w'ubaka ibikorwa by'iterambere mu muryango.
Muri rusange, umurenge wa Runda ugaragaza ihuriro ry'imyifatire y'iteramber n'imijyi mu Rwanda, ukagira ubushake bwo gukomeza gukura no kubungabunga ubuhinzi nk'umurenge w'igihugu.
bvmprzfmwzn5vz6xh55fd7v04u6vgil
143896
143598
2026-10-24T18:45:52Z
Score Beethoven
11559
143896
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Runda''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Runda wari utuwe n'abaturage 72 778. Mu 2012, wari utuwe n'abaturage 34 839. Abaturage benshi b'uyu murenge batuye mu mujyi.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Kamonyi District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Kamonyi]]
Umurenge wa Runda ni umwe mu mirenge 12 y'Akarere ka Kamonyi.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.kamonyi.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=Akarere ka Kamonyi |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Runda wari utuwe n'abaturage 34 839. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 72 778. Abagabo bari 35 695. Abagore bari 37 083.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kamonyi/2812__runda/ |title=Runda (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abari hagati y'imyaka 0 na 14 bari 25 627. Abari hagati y'imyaka 15 na 64 bari 45 028. Abari bafite imyaka 65 cyangwa irenga bari 1 980.<ref name="citypop" />
Abaturage 66 151 batuye mu mujyi. Abaturage 6 627 batuye mu cyaro.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Runda Sector|Amafoto y’Umurenge wa Runda]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kamonyi}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kamonyi|Runda]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Runda]]
9z43oibkov4ksnri1yh30ydnzlvjsnm
Umurenge wa Kisaro
0
19956
143596
143484
2026-10-24T15:25:22Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa kisaro]] to [[Umurenge wa Kisaro]]
143484
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
* akarere ka rulindo ni kamwe mu turere tugize intara y'amajyaruguru
<u>IMIRENGE IRI MU KARERE KA RULINDO</u>
* Rulindo ifite imirenge17 ariyo:
# Kisaro
# Burega
# Base
# Bushoki
# Byoga
# Cyinzuzi
# Cyungo
# Kinihira
# Masoro
# Mbogo
# Murambi
# Ngoma
# Ntarabana
# Rukozo
# Rusiga
# Shyorongi
# Tumba
<u>BURI MURENGE N'UMUNYAMABANGA WAWO</u>
# Base: SHABANI jean claude
# Kisaro: UWAMAHORO Tresphore
# burega: NYINAWUMUNTU domitille
# Bushoki: MUTUYIMANA jeanette
# Buyoga: MANIRAFASHA JEAN d'amour
# Cyinzuzi: BENDA Theophile
# Cyungo; NKUSI Dontier
# Kinihira: BIRIMABAGABO Edoard
# Masoro: KABAYIZA Alcade
# Mbogo: MUZINDUTSI Martin
# Murambi: RUBAYITA Eric
# Ngoma: GAHENDA Innocent
# Ntarabana: NIZEYIMANA Theophile
# Rukozo: NTABANGANYIMANA Jean pierre<ref>{{Cite web |url=https://www.rulindo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Archive copy |access-date=2025-04-02 |archive-date=2023-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230215193230/https://www.rulindo.gov.rw/about/menya-akarere |url-status=dead }}</ref>
# Rusiga: SEBAGABO Nkuzingoma zazou
# Shyorongi: Mbera buroha redrigue
# Tumba: RUTAZIGWA Theodore
Kisaro ni umwe mu mirenge igize akarere ka rulindo<ref>{{Cite web |url=https://www.rulindo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Archive copy |access-date=2025-04-02 |archive-date=2023-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230215193230/https://www.rulindo.gov.rw/about/menya-akarere |url-status=dead }}</ref>
<u>IBIKORWA REMEZO BIRI MU MURENGE WA KISAROa</u>
* Inganda
* Amavuriro
* Amashuri
* Amasoko
* Imihanda
*
immuzt6bluh6wpqbo7nj2fswwm43pi4
143742
143596
2026-10-24T16:10:17Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143742
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
* akarere ka rulindo ni kamwe mu turere tugize intara y'amajyaruguru
<u>IMIRENGE IRI MU KARERE KA RULINDO</u>
* Rulindo ifite imirenge17 ariyo:
# Kisaro
# Burega
# Base
# Bushoki
# Byoga
# Cyinzuzi
# Cyungo
# Kinihira
# Masoro
# Mbogo
# Murambi
# Ngoma
# Ntarabana
# Rukozo
# Rusiga
# Shyorongi
# Tumba
<u>BURI MURENGE N'UMUNYAMABANGA WAWO</u>
# Base: SHABANI jean claude
# Kisaro: UWAMAHORO Tresphore
# burega: NYINAWUMUNTU domitille
# Bushoki: MUTUYIMANA jeanette
# Buyoga: MANIRAFASHA JEAN d'amour
# Cyinzuzi: BENDA Theophile
# Cyungo; NKUSI Dontier
# Kinihira: BIRIMABAGABO Edoard
# Masoro: KABAYIZA Alcade
# Mbogo: MUZINDUTSI Martin
# Murambi: RUBAYITA Eric
# Ngoma: GAHENDA Innocent
# Ntarabana: NIZEYIMANA Theophile
# Rukozo: NTABANGANYIMANA Jean pierre<ref>{{Cite web |url=https://www.rulindo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Archive copy |access-date=2025-04-02 |archive-date=2023-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230215193230/https://www.rulindo.gov.rw/about/menya-akarere |url-status=dead }}</ref>
# Rusiga: SEBAGABO Nkuzingoma zazou
# Shyorongi: Mbera buroha redrigue
# Tumba: RUTAZIGWA Theodore
Kisaro ni umwe mu mirenge igize akarere ka rulindo<ref>{{Cite web |url=https://www.rulindo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Archive copy |access-date=2025-04-02 |archive-date=2023-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230215193230/https://www.rulindo.gov.rw/about/menya-akarere |url-status=dead }}</ref>
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
<u>IBIKORWA REMEZO BIRI MU MURENGE WA KISAROa</u>
* Inganda
* Amavuriro
* Amashuri
* Amasoko
* Imihanda
*
gabpqnjkdz2z8mkt8kn9ve6y3vyir05
143884
143742
2026-10-24T18:44:40Z
Score Beethoven
11559
143884
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kisaro''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 17 igize [[Akarere ka Rulindo]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y’Amajyaruguru]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kisaro wari utuwe n'abaturage 23 113. Ugizwe n'utugari 6.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Rulindo District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rulindo]]
Akarere ka Rulindo kagizwe n'imirenge 17, utugari 71 n'imidugudu 494.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.rulindo.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=Akarere ka Rulindo |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Kisaro ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 6:<ref name="menya2023">{{Cite web |url=https://www.rulindo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Rulindo |website=Akarere ka Rulindo |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20230215193230/https://www.rulindo.gov.rw/about/menya-akarere |archive-date=2023-02-15 |url-status=dead |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Gitatsa
* Kamushenyi
* Kigarama
* Mubuga
* Murama
* Sayo
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kisaro wari utuwe n'abaturage 19 868. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 23 113. Abagabo bari 11 054. Abagore bari 12 059. Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rulindo/4108__kisaro/ |title=Kisaro (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kisaro Sector|Amafoto y’Umurenge wa Kisaro]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rulindo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rulindo|Kisaro]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kisaro]]
qge2safjbfbcadaswtusp1o6mz12du2
Umurenge wa Rubaya
0
19958
143612
143485
2026-10-24T15:25:52Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa rubaya]] to [[Umurenge wa Rubaya]]
143485
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
UMURENGE WA RUBAYA;umurenge wa rubaya ni imwe mu mirenge igize [[Akarere ka Gicumbi|akarere ka gicumbi]] gaherereye muntara <ref>kigali</ref>yamaryaruguru
AHANTU UMARENGE WA RUBAYA UHEREREYE<ref>umuseke</ref>
.umurenge wa rubaya wegeranye nigihugu cya UGANDA UKABA WEGERANYE NUMURENGE WA CYUMBA<ref>umuseke</ref>
IBIKORWA BYUBUKUNGU BIKORERWA MUMURENGE WA RUBAYA<ref>gisagara</ref>
.UBUHINZI
.UBWOROZI
.UBUCURUZI
.[[Uburobyi|UBUROBYI]]
[[Dosiye:Tea Plantation Workers in Sri Lanka 2.jpg|thumb|tea farming]]
BIMWE MUBIHIGWA BIHINGWA MUMURENGE WA RUBAYA
.icyayi
.ikawa
dr3z0igpwy57al2nl81r0mwq6mpjkkf
143879
143612
2026-10-24T18:44:11Z
Score Beethoven
11559
143879
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Rubaya''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 21 igize [[Akarere ka Gicumbi]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Rubaya wari utuwe n'abaturage 12 044. Abaturage bose batuye mu cyaro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Gicumbi District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gicumbi]]
Akarere ka Gicumbi kagizwe n'imirenge 21. Umurenge wa Rubaya ni umwe muri yo.<ref name="akarere">{{Cite web |url=https://www.gicumbi.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere ka Gicumbi |website=gicumbi.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rubaya wari utuwe n'abaturage 10 509. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 12 044. Abagabo bari 5 801. Abagore bari 6 243.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gicumbi/4515__rubaya/ |title=Rubaya (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gicumbi}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gicumbi|Rubaya]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rubaya]]
lxhn1xhwbvfjircsap1ia2mz3xt2ppw
Umurenge wa Mukarange
0
19959
143757
143527
2026-10-24T16:10:52Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143757
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Mukarange''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y’Iburasirazuba|Ntara y’Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]]. Umujyi wa Kayonza n’icyicaro cy’Akarere ka Kayonza biherereye muri uyu murenge.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mukarange wari utuwe n’abaturage 54 818.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
Akarere ka Kayonza kagizwe n’imirenge 12, utugari 50 n’imidugudu 421.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.kayonza.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=kayonza.gov.rw |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20241221122045/https://www.kayonza.gov.rw/about/menya-akarere |archive-date=2024-12-21 |url-status=dead |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Mukarange ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 5:
{{div col|colwidth=15em}}
* Bwiza
* Kayonza
* Mburabuturo
* Nyagatovu
* Rugendabari
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mukarange wari utuwe n’abaturage 42 055. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 54 818. Abagore bari 28 074. Abagabo bari 26 744.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5404__mukarange/ |title=Mukarange (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Abaturage 29 476 bari batuye mu mujyi. Abaturage 25 342 bari batuye mu cyaro. Abari munsi y’imyaka 15 bari 20 896. Abafite hagati y’imyaka 15 na 64 bari 32 271. Abafite imyaka 65 cyangwa irenga bari 1 651.<ref name="cp"/>
== Ubukungu ==
Ubuhinzi n’ubucuruzi ni bimwe mu bikorwa by’ubukungu muri Mukarange. Muri uyu murenge hubatswe ububiko, ubwanikiro n’ubwumishirizo bw’imyaka. Ibyo bikorwa remezo bigamije kugabanya umusaruro wangirika nyuma yo gusarura. Bigamije kandi kongera agaciro k’ibikomoka ku buhinzi.<ref name="rubingisa">{{Cite web |url=http://www.kayonza.gov.rw/soma-ibindi/kayonza-goverineri-rubingisa-yasuye-ibikorwaremezo-bibikwamo-bikanatunganyirizwamo-umusaruro-ukomoka-ku-buhinzi |title=Kayonza: Goverineri Rubingisa yasuye ibikorwaremezo bibikwamo bikanatunganyirizwamo umusaruro ukomoka ku buhinzi |website=kayonza.gov.rw |publisher=Akarere ka Kayonza |date=2025-10-28 |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20251110024449/http://www.kayonza.gov.rw/soma-ibindi/kayonza-goverineri-rubingisa-yasuye-ibikorwaremezo-bibikwamo-bikanatunganyirizwamo-umusaruro-ukomoka-ku-buhinzi |archive-date=2025-11-10 |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Mukarange Sector|Amafoto y’Umurenge wa Mukarange]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kayonza|Mukarange]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mukarange]]
4t9x3w2fnrqr0r5y1qi8ac5smnrrmkd
Umurenge wa Murama
0
19960
143761
143528
2026-10-24T16:11:00Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143761
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Murama''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Murama wari utuwe n'abaturage 23 381.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere ==
Umurenge wa Murama ni umwe mu mirenge 12 y'Akarere ka Kayonza.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.kayonza.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=kayonza.gov.rw |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20241221122045/https://www.kayonza.gov.rw/about/menya-akarere |archive-date=2024-12-21 |url-status=dead |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 69,06.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5405__murama/ |title=Murama (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Murama wari utuwe n'abaturage 19 945. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 23 381. Abagabo bari 11 169. Abagore bari 12 212. Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="cp"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kayonza|Murama]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Murama]]
6nzicm0q99e9ll95e2ddo8l3mdyd7hf
Umurenge wa Ndego
0
19961
143575
143530
2026-10-24T14:48:28Z
Score Beethoven
11559
143575
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Ndego''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Ndego wari utuwe n’abaturage 24 389. Uri ku mupaka wa [[Tanzaniya]].
== Ubumenyi bw’isi ==
[[Dosiye:Kayonza district map.jpg|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Kayonza]]
Umurenge wa Ndego ufite ubuso bwa km² 177,1.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5408__ndego/ |title=Ndego (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n’utugari tune: Byimana, Isangano, Karambi na Kiyovu.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kayonza_district_map.jpg |title=Kayonza District (ikarita) |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2017-10-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Mwiri]] mu majyaruguru. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Rwinkwavu]] n’[[Umurenge wa Kabare]] mu burengerazuba. Uhana imbibi na [[Tanzaniya]] mu burasirazuba. Uhana imbibi n’[[Akarere ka Kirehe]] mu majyepfo. Mu murenge hari ibiyaga bya Rwakibali na [[Ikiyaga cya Nasho|Nasho]].<ref name="nisr"/>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Ndego wari utuwe n’abaturage 18 918. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 24 389. Abagabo bari 11 908. Abagore bari 12 481. Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="cp"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kayonza|Ndego]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Ndego]]
s3fpfl6r129ati80snifizgor9ylacj
143770
143575
2026-10-24T16:11:20Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143770
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Ndego''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Ndego wari utuwe n’abaturage 24 389. Uri ku mupaka wa [[Tanzaniya]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
[[Dosiye:Kayonza district map.jpg|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Kayonza]]
Umurenge wa Ndego ufite ubuso bwa km² 177,1.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5408__ndego/ |title=Ndego (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n’utugari tune: Byimana, Isangano, Karambi na Kiyovu.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kayonza_district_map.jpg |title=Kayonza District (ikarita) |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2017-10-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Mwiri]] mu majyaruguru. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Rwinkwavu]] n’[[Umurenge wa Kabare]] mu burengerazuba. Uhana imbibi na [[Tanzaniya]] mu burasirazuba. Uhana imbibi n’[[Akarere ka Kirehe]] mu majyepfo. Mu murenge hari ibiyaga bya Rwakibali na [[Ikiyaga cya Nasho|Nasho]].<ref name="nisr"/>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Ndego wari utuwe n’abaturage 18 918. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 24 389. Abagabo bari 11 908. Abagore bari 12 481. Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="cp"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kayonza|Ndego]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Ndego]]
601hnrbwzedb0t5qollevj9t3k1n3ra
Umurenge wa Kayenzi
0
19962
143729
143525
2026-10-24T16:09:43Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143729
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Umurenge wa Kayenzi ==
Kayenzi ni imwe mu mirenge mu mirenge 12 igize Akarere ka kamonyi kari mu ntara y'amajyepfo y'uRwanda. Uyu murenge ugira ururhare mu miyoborere ya Leta n'iterambere ry'abaturage.
'''Aho iherereye:''' Kayenzi iherereye mu Karere Ka Kamonyi, kari mu ntara y'amajyepfo y'uRwanda.
Uyu murenge ugizwe n'imidugudu itandukanye, buri mudugudu ukagira umwihariko wawo mu mico n'imibereho y'abaturage.
'''Abaturage:''' Nkuko imibare ya nyuma y'ibarura rusange ry'abaturage ryakozwe mu 2022, Kayenzi ifite abaturage 25,209, barimo abagabo 12,289 n'abagore 12,920.
Ibisobanuro ku kigero cy’imyaka by’abaturage ni ibi bikurikira:
* '''Abari mu kigero cy’imyaka 0-14:''' 8,559
* '''Abari mu kigero cy’imyaka 15-64:''' 14,982
* '''Abageze mu myaka 65 n’abarengeje:''' 1,631
'''Uruhare mu miyoborere:''' Kayenzi ni umuryango w'imiyoborere, ufite uruhare mu gutanga serivisi ku baturage no gushyira mubikorwa gahunda z'iterambere zigmije kuzamura imibereho y'abaturage .
mugihe ushaka byinshi cyangwa ufite ibibazo byihariye kuri kayenzi, byaba byiza ushakiye amakuru ku biro by'Akarere Ka Kamonyi cyangwa ukagana ururbuga rwa ministeri y'Ubutegetsi bw'igihugu.<ref>{{Cite web |url=https://www.kamonyi.gov.rw/default-title-8/umurenge-wa-kayenzi-niwo-wegukanye-ibikombe-byamarushanwa-umurenge-kagame-cup2022-2023 |title=Archive copy |access-date=2025-04-02 |archive-date=2025-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926224618/https://www.kamonyi.gov.rw/default-title-8/umurenge-wa-kayenzi-niwo-wegukanye-ibikombe-byamarushanwa-umurenge-kagame-cup2022-2023 |url-status=dead }}</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kamonyi}}
fj8m7vcnxxv1lyfrkpsy64e0uznp7cy
143895
143729
2026-10-24T18:45:49Z
Score Beethoven
11559
143895
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kayenzi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kayenzi wari utuwe n'abaturage 25 209. Abaturage bose batuye mu cyaro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Kamonyi District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Kamonyi]]
Umurenge wa Kayenzi ni umwe mu mirenge 12 y'Akarere ka Kamonyi.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.kamonyi.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=Akarere ka Kamonyi |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kayenzi wari utuwe n'abaturage 22 787. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 25 209. Abagabo bari 12 289. Abagore bari 12 920.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kamonyi/2803__kayenzi/ |title=Kayenzi (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abari hagati y'imyaka 0 na 14 bari 8 559. Abari hagati y'imyaka 15 na 64 bari 14 982. Abari bafite imyaka 65 cyangwa irenga bari 1 631.<ref name="citypop" />
Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kamonyi}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kamonyi|Kayenzi]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kayenzi]]
mhg3doe7dq977lpydrn7x10wyer6qkt
Umurenge wa Nyamirama
0
19963
143582
143531
2026-10-24T15:14:38Z
Score Beethoven
11559
143582
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyamirama''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y’Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]]. Ugizwe n’utugari 4.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyamirama wari utuwe n’abaturage 38 562. Abenshi muri bo batuye mu cyaro.
== Aho uherereye ==
Umurenge wa Nyamirama uhana imbibi n’imirenge ya [[Umurenge wa Mukarange|Mukarange]], [[Umurenge wa Mwiri|Mwiri]], [[Umurenge wa Rwinkwavu|Rwinkwavu]], [[Umurenge wa Kabarondo|Kabarondo]] na Ruramira. Iyo mirenge iri mu Karere ka Kayonza. Uhana kandi imbibi n’Umurenge wa Muhazi wo mu [[Akarere ka Rwamagana]]. Uri ku butumburuke bwa metero 1 600 hafi.<ref name="geonames">{{Cite web |url=https://www.geonames.org/11186862/nyamirama.html |title=Nyamirama |website=GeoNames |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Utugari ==
Akarere ka Kayonza kagizwe n’imirenge 12, utugari 50 n’imidugudu 421.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.kayonza.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=kayonza.gov.rw |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20241221122045/https://www.kayonza.gov.rw/about/menya-akarere |archive-date=2024-12-21 |url-status=dead |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Nyamirama ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="geonames"/>
{{div col|colwidth=15em}}
* Gikaya
* Musumba
* Rurambi
* Shyogo
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyamirama wari utuwe n’abaturage 30 528. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 38 562.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5409__nyamirama/ |title=Nyamirama (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Abagabo bari 18 342. Abagore bari 20 220. Abaturage 37 787 bari batuye mu cyaro. Abaturage 775 bari batuye mu mujyi. Abari munsi y’imyaka 15 bari 15 207. Abafite hagati y’imyaka 15 na 64 bari 21 679. Abafite imyaka 65 cyangwa irenga bari 1 676.<ref name="cp"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamirama]]
=== Ihuza ryo hanze ===
* [[commons:Category:Nyamirama Sector|Amafoto y’Umurenge wa Nyamirama]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kayonza|Nyamirama]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyamirama]]
jqdgppravr5e1jicg4slsz9nss1cpjv
143786
143582
2026-10-24T16:11:56Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143786
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyamirama''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y’Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]]. Ugizwe n’utugari 4.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyamirama wari utuwe n’abaturage 38 562. Abenshi muri bo batuye mu cyaro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Aho uherereye ==
Umurenge wa Nyamirama uhana imbibi n’imirenge ya [[Umurenge wa Mukarange|Mukarange]], [[Umurenge wa Mwiri|Mwiri]], [[Umurenge wa Rwinkwavu|Rwinkwavu]], [[Umurenge wa Kabarondo|Kabarondo]] na Ruramira. Iyo mirenge iri mu Karere ka Kayonza. Uhana kandi imbibi n’Umurenge wa Muhazi wo mu [[Akarere ka Rwamagana]]. Uri ku butumburuke bwa metero 1 600 hafi.<ref name="geonames">{{Cite web |url=https://www.geonames.org/11186862/nyamirama.html |title=Nyamirama |website=GeoNames |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Utugari ==
Akarere ka Kayonza kagizwe n’imirenge 12, utugari 50 n’imidugudu 421.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.kayonza.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=kayonza.gov.rw |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20241221122045/https://www.kayonza.gov.rw/about/menya-akarere |archive-date=2024-12-21 |url-status=dead |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Nyamirama ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="geonames"/>
{{div col|colwidth=15em}}
* Gikaya
* Musumba
* Rurambi
* Shyogo
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyamirama wari utuwe n’abaturage 30 528. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 38 562.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5409__nyamirama/ |title=Nyamirama (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Abagabo bari 18 342. Abagore bari 20 220. Abaturage 37 787 bari batuye mu cyaro. Abaturage 775 bari batuye mu mujyi. Abari munsi y’imyaka 15 bari 15 207. Abafite hagati y’imyaka 15 na 64 bari 21 679. Abafite imyaka 65 cyangwa irenga bari 1 676.<ref name="cp"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamirama]]
=== Ihuza ryo hanze ===
* [[commons:Category:Nyamirama Sector|Amafoto y’Umurenge wa Nyamirama]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kayonza|Nyamirama]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyamirama]]
lg8nhledykpusuq3846cnde3e15utgd
Umurenge wa Kigarama (Kicukiro)
0
19967
143622
143489
2026-10-24T15:26:06Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa kigarama]] to [[Umurenge wa Kigarama]]
143489
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
== UMURENGE WA KIGARAMA ni imwe mu mirenge igize Akarere ka Kicukiro mu Mujyi wa Kigali, mu Rwanda<ref>{{Cite web |url=https://umuseke.rw/2024/06/kicukiro-umurenge-wa-kigarama-wahize-gukomeza-gusigasira-ibyagezweho/ |title=Archive copy |access-date=2025-04-02 |archive-date=2024-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240624192948/https://umuseke.rw/2024/06/kicukiro-umurenge-wa-kigarama-wahize-gukomeza-gusigasira-ibyagezweho/ |url-status=dead }}</ref> ==
Kigarama iri mu bice by'iburasirazuba bwa Kigali, ikaba igizwe n'imidugudu itandukanye. Ni ahantu haturanye n'imirenge nka Niboye, Gikondo, na Kabuye.
Kigarama ni umurenge wateye imbere mu bijyanye n'ubucuruzi, ibikorwa by'ubuhinzi n'ubworozi, ndetse n'ibikorwa remezo nka amazi, amashanyarazi n'ibikorwa by'uburezi. Uyu murenge kandi urafite ibikorwa byinshi by'iterambere ku rwego rw'umujyi wa Kigali.
Hari byinshi byagiye bikorwa muri Kigarama, harimo imihanda mishya, amahugurwa atandukanye ku baturage ndetse n'ibikorwa by'ubwuzuzanye mu bice bitandukanye by'ubuzima.
Mu Murenge wa Kigarama, hari ibikorwa remezo byinshi byateye imbere mu myaka yashize, bigamije guteza imbere imibereho myiza y'abaturage ndetse no kubafasha kugira ubuzima bwiza. Bimwe muri ibyo bikorwa remezo birimo:<ref>{{Cite web |url=https://umuseke.rw/2024/06/kicukiro-umurenge-wa-kigarama-wahize-gukomeza-gusigasira-ibyagezweho/ |title=Archive copy |access-date=2025-04-02 |archive-date=2024-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240624192948/https://umuseke.rw/2024/06/kicukiro-umurenge-wa-kigarama-wahize-gukomeza-gusigasira-ibyagezweho/ |url-status=dead }}</ref>
# '''Imihanda n'ubwikorezi''':
#* Kigarama ifite imihanda myiza isukuye, imwe ikaba yari yaratewe imbere cyane mu buryo bwo kubaka no kongera ubushobozi bw’imihanda, bikaba byorohereza abatuye muri uyu murenge kugenda neza.
#* Hari kandi gahunda yo kubaka no kunoza ibikorwaremezo by’imihanda, harimo no gukora imihanda y’ibyuma, ibikorwa bihamye mu gufasha abagenzi bava cyangwa bajya muri Kigarama.
# '''Amazi n'amashanyarazi''':
#* Kigarama ifite gahunda yo kugeza amazi meza ku baturage benshi, aho imishinga itandukanye yo kuyageza mu baturage yatangiye gutanga umusaruro.[[Dosiye:AMAZI INGABO ZA RUGANZU ZANYOYEHO 2.jpg|center|thumb|388x388px|AMAZI Y'AMASOKO]]
#* Mu bijyanye n'amashanyarazi, umurenge wa Kigarama nawo warageze ku baturage benshi, hakaba ibikorwa byo kugera ku ntego yo kugira amashanyarazi mu ngo zose, mu rwego rwo guteza imbere imibereho myiza.[[Dosiye:RusumoFalls1.jpg|center|thumb|379x379px|URUGOMERO RW'AMASHANYARAZI]]
# '''Uburezi''':
#* Hari amashuri y'incuke, abanza, ayisumbuye ndetse n'amashuri y'ubumenyingiro (TVET), biri mu murenge wa Kigarama. Ibi bikorwa bituma abana b'abaturage bo muri Kigarama babona amahirwe yo kwiga.<ref>https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/</ref>[[Dosiye:Gukosora abanyeshuri.jpg|center|thumb|358x358px|UBUREZI MU M'UMASHURI]]Gahunda y'amashuri y'ubumenyi n'ikoranabuhanga nayo igenda iteza imbere uru rwego, binyuze mu gushyiraho ibigo bishya by'uburezi.[[Dosiye:School Environment.jpg|center|thumb|350x350px|AMASHURI]]
# '''Ubuvuzi''':
#* Mu rwego rw’ubuzima, Kigarama ifite ibigo nderabuzima bibiri byagiye bikorwa muri uyu murenge. Ibi bitanga serivisi z’ubuvuzi ku baturage, bigatuma abaturiye Kigarama babona ubuvuzi bw’ibanze hafi yabo.<ref>https://help.unhcr.org/rwanda/rw/services/health-services/</ref> Hari kandi ibikorwa by’ubuzima bigamije kwigisha abaturage uburyo bwo kwirinda indwara no kubafasha kugera ku buvuzi bwiza.[[Dosiye:Gikondo health center.jpg|center|thumb|378x378px|INYUBAKO ZI KORWAMO UBUVUZI]]
# '''Imishinga y'iterambere''':
#* Kigarama ifite ibikorwa byinshi by’iterambere mu rwego rw’ubuhinzi n'ubworozi, ahanini bigamije gufasha abaturage mu kubona ibiribwa bihagije no guteza imbere ubukungu bwabo.<ref>https://mobile.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/imishinga-y-iterambere-y-u-bubiligi-u-rwanda-rwahagaritse-yari-ifite-agacero-k</ref>[[Dosiye:Ubuhinzi bw'ibishyimbo.jpg|left|thumb|UBUHINZI]]
#* [[Dosiye:Poultry Farm in Namakkal, Tamil Nadu.jpg|center|thumb|UBWOROZI]]Hari ibikorwa by'ubucuruzi, aho abaturage benshi batuye muri Kigarama bashobora gukorera mu masoko cyangwa guhanga imishinga itandukanye ifasha mu iterambere ry'ubukungu bw'umurenge.[[Dosiye:Ubucuruzi bw'ibiribwa.jpg|center|thumb|UBUCURUZI]]
# '''Ikoranabuhanga''':
#* Kigarama irimo gutera intambwe mu gukoresha ikoranabuhanga mu buzima bwa buri munsi. Hari ibikorwa byo guteza imbere ibikorwa byo guhanahana amakuru, kubaka ibigo by'ikoranabuhanga, no gukoresha ikoranabuhanga mu bucuruzi, uburezi, ndetse no mu buvuzi.<ref>https://www.bbc.com/gahuza/topics/cnq68qdw70zt</ref>[[Dosiye:Opening the new surgical ward at the Laniado hospital (FL45842507).jpg|center|thumb|IKORANA BUHANGA MU BUVUZI]]
552pccl1koilqic5zem3solyeegahfr
143735
143622
2026-10-24T16:09:59Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143735
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== UMURENGE WA KIGARAMA ni imwe mu mirenge igize Akarere ka Kicukiro mu Mujyi wa Kigali, mu Rwanda<ref>{{Cite web |url=https://umuseke.rw/2024/06/kicukiro-umurenge-wa-kigarama-wahize-gukomeza-gusigasira-ibyagezweho/ |title=Archive copy |access-date=2025-04-02 |archive-date=2024-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240624192948/https://umuseke.rw/2024/06/kicukiro-umurenge-wa-kigarama-wahize-gukomeza-gusigasira-ibyagezweho/ |url-status=dead }}</ref> ==
Kigarama iri mu bice by'iburasirazuba bwa Kigali, ikaba igizwe n'imidugudu itandukanye. Ni ahantu haturanye n'imirenge nka Niboye, Gikondo, na Kabuye.
Kigarama ni umurenge wateye imbere mu bijyanye n'ubucuruzi, ibikorwa by'ubuhinzi n'ubworozi, ndetse n'ibikorwa remezo nka amazi, amashanyarazi n'ibikorwa by'uburezi. Uyu murenge kandi urafite ibikorwa byinshi by'iterambere ku rwego rw'umujyi wa Kigali.
Hari byinshi byagiye bikorwa muri Kigarama, harimo imihanda mishya, amahugurwa atandukanye ku baturage ndetse n'ibikorwa by'ubwuzuzanye mu bice bitandukanye by'ubuzima.
Mu Murenge wa Kigarama, hari ibikorwa remezo byinshi byateye imbere mu myaka yashize, bigamije guteza imbere imibereho myiza y'abaturage ndetse no kubafasha kugira ubuzima bwiza. Bimwe muri ibyo bikorwa remezo birimo:<ref>{{Cite web |url=https://umuseke.rw/2024/06/kicukiro-umurenge-wa-kigarama-wahize-gukomeza-gusigasira-ibyagezweho/ |title=Archive copy |access-date=2025-04-02 |archive-date=2024-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240624192948/https://umuseke.rw/2024/06/kicukiro-umurenge-wa-kigarama-wahize-gukomeza-gusigasira-ibyagezweho/ |url-status=dead }}</ref>
# '''Imihanda n'ubwikorezi''':
#* Kigarama ifite imihanda myiza isukuye, imwe ikaba yari yaratewe imbere cyane mu buryo bwo kubaka no kongera ubushobozi bw’imihanda, bikaba byorohereza abatuye muri uyu murenge kugenda neza.
#* Hari kandi gahunda yo kubaka no kunoza ibikorwaremezo by’imihanda, harimo no gukora imihanda y’ibyuma, ibikorwa bihamye mu gufasha abagenzi bava cyangwa bajya muri Kigarama.
# '''Amazi n'amashanyarazi''':
#* Kigarama ifite gahunda yo kugeza amazi meza ku baturage benshi, aho imishinga itandukanye yo kuyageza mu baturage yatangiye gutanga umusaruro.[[Dosiye:AMAZI INGABO ZA RUGANZU ZANYOYEHO 2.jpg|center|thumb|388x388px|AMAZI Y'AMASOKO]]
#* Mu bijyanye n'amashanyarazi, umurenge wa Kigarama nawo warageze ku baturage benshi, hakaba ibikorwa byo kugera ku ntego yo kugira amashanyarazi mu ngo zose, mu rwego rwo guteza imbere imibereho myiza.[[Dosiye:RusumoFalls1.jpg|center|thumb|379x379px|URUGOMERO RW'AMASHANYARAZI]]
# '''Uburezi''':
#* Hari amashuri y'incuke, abanza, ayisumbuye ndetse n'amashuri y'ubumenyingiro (TVET), biri mu murenge wa Kigarama. Ibi bikorwa bituma abana b'abaturage bo muri Kigarama babona amahirwe yo kwiga.<ref>https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/</ref>[[Dosiye:Gukosora abanyeshuri.jpg|center|thumb|358x358px|UBUREZI MU M'UMASHURI]]Gahunda y'amashuri y'ubumenyi n'ikoranabuhanga nayo igenda iteza imbere uru rwego, binyuze mu gushyiraho ibigo bishya by'uburezi.[[Dosiye:School Environment.jpg|center|thumb|350x350px|AMASHURI]]
# '''Ubuvuzi''':
#* Mu rwego rw’ubuzima, Kigarama ifite ibigo nderabuzima bibiri byagiye bikorwa muri uyu murenge. Ibi bitanga serivisi z’ubuvuzi ku baturage, bigatuma abaturiye Kigarama babona ubuvuzi bw’ibanze hafi yabo.<ref>https://help.unhcr.org/rwanda/rw/services/health-services/</ref> Hari kandi ibikorwa by’ubuzima bigamije kwigisha abaturage uburyo bwo kwirinda indwara no kubafasha kugera ku buvuzi bwiza.[[Dosiye:Gikondo health center.jpg|center|thumb|378x378px|INYUBAKO ZI KORWAMO UBUVUZI]]
# '''Imishinga y'iterambere''':
#* Kigarama ifite ibikorwa byinshi by’iterambere mu rwego rw’ubuhinzi n'ubworozi, ahanini bigamije gufasha abaturage mu kubona ibiribwa bihagije no guteza imbere ubukungu bwabo.<ref>https://mobile.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/imishinga-y-iterambere-y-u-bubiligi-u-rwanda-rwahagaritse-yari-ifite-agacero-k</ref>[[Dosiye:Ubuhinzi bw'ibishyimbo.jpg|left|thumb|UBUHINZI]]
#* [[Dosiye:Poultry Farm in Namakkal, Tamil Nadu.jpg|center|thumb|UBWOROZI]]Hari ibikorwa by'ubucuruzi, aho abaturage benshi batuye muri Kigarama bashobora gukorera mu masoko cyangwa guhanga imishinga itandukanye ifasha mu iterambere ry'ubukungu bw'umurenge.[[Dosiye:Ubucuruzi bw'ibiribwa.jpg|center|thumb|UBUCURUZI]]
# '''Ikoranabuhanga''':
#* Kigarama irimo gutera intambwe mu gukoresha ikoranabuhanga mu buzima bwa buri munsi. Hari ibikorwa byo guteza imbere ibikorwa byo guhanahana amakuru, kubaka ibigo by'ikoranabuhanga, no gukoresha ikoranabuhanga mu bucuruzi, uburezi, ndetse no mu buvuzi.<ref>https://www.bbc.com/gahuza/topics/cnq68qdw70zt</ref>[[Dosiye:Opening the new surgical ward at the Laniado hospital (FL45842507).jpg|center|thumb|IKORANA BUHANGA MU BUVUZI]]
63s1o3r8cmq0j8zqk75rlhszzfcmhzy
143923
143735
2026-10-24T19:25:02Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Kigarama]] to [[Umurenge wa Kigarama (Kicukiro)]]: Kwimurira ku izina Umurenge wa Kigarama (Kicukiro)
143735
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== UMURENGE WA KIGARAMA ni imwe mu mirenge igize Akarere ka Kicukiro mu Mujyi wa Kigali, mu Rwanda<ref>{{Cite web |url=https://umuseke.rw/2024/06/kicukiro-umurenge-wa-kigarama-wahize-gukomeza-gusigasira-ibyagezweho/ |title=Archive copy |access-date=2025-04-02 |archive-date=2024-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240624192948/https://umuseke.rw/2024/06/kicukiro-umurenge-wa-kigarama-wahize-gukomeza-gusigasira-ibyagezweho/ |url-status=dead }}</ref> ==
Kigarama iri mu bice by'iburasirazuba bwa Kigali, ikaba igizwe n'imidugudu itandukanye. Ni ahantu haturanye n'imirenge nka Niboye, Gikondo, na Kabuye.
Kigarama ni umurenge wateye imbere mu bijyanye n'ubucuruzi, ibikorwa by'ubuhinzi n'ubworozi, ndetse n'ibikorwa remezo nka amazi, amashanyarazi n'ibikorwa by'uburezi. Uyu murenge kandi urafite ibikorwa byinshi by'iterambere ku rwego rw'umujyi wa Kigali.
Hari byinshi byagiye bikorwa muri Kigarama, harimo imihanda mishya, amahugurwa atandukanye ku baturage ndetse n'ibikorwa by'ubwuzuzanye mu bice bitandukanye by'ubuzima.
Mu Murenge wa Kigarama, hari ibikorwa remezo byinshi byateye imbere mu myaka yashize, bigamije guteza imbere imibereho myiza y'abaturage ndetse no kubafasha kugira ubuzima bwiza. Bimwe muri ibyo bikorwa remezo birimo:<ref>{{Cite web |url=https://umuseke.rw/2024/06/kicukiro-umurenge-wa-kigarama-wahize-gukomeza-gusigasira-ibyagezweho/ |title=Archive copy |access-date=2025-04-02 |archive-date=2024-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240624192948/https://umuseke.rw/2024/06/kicukiro-umurenge-wa-kigarama-wahize-gukomeza-gusigasira-ibyagezweho/ |url-status=dead }}</ref>
# '''Imihanda n'ubwikorezi''':
#* Kigarama ifite imihanda myiza isukuye, imwe ikaba yari yaratewe imbere cyane mu buryo bwo kubaka no kongera ubushobozi bw’imihanda, bikaba byorohereza abatuye muri uyu murenge kugenda neza.
#* Hari kandi gahunda yo kubaka no kunoza ibikorwaremezo by’imihanda, harimo no gukora imihanda y’ibyuma, ibikorwa bihamye mu gufasha abagenzi bava cyangwa bajya muri Kigarama.
# '''Amazi n'amashanyarazi''':
#* Kigarama ifite gahunda yo kugeza amazi meza ku baturage benshi, aho imishinga itandukanye yo kuyageza mu baturage yatangiye gutanga umusaruro.[[Dosiye:AMAZI INGABO ZA RUGANZU ZANYOYEHO 2.jpg|center|thumb|388x388px|AMAZI Y'AMASOKO]]
#* Mu bijyanye n'amashanyarazi, umurenge wa Kigarama nawo warageze ku baturage benshi, hakaba ibikorwa byo kugera ku ntego yo kugira amashanyarazi mu ngo zose, mu rwego rwo guteza imbere imibereho myiza.[[Dosiye:RusumoFalls1.jpg|center|thumb|379x379px|URUGOMERO RW'AMASHANYARAZI]]
# '''Uburezi''':
#* Hari amashuri y'incuke, abanza, ayisumbuye ndetse n'amashuri y'ubumenyingiro (TVET), biri mu murenge wa Kigarama. Ibi bikorwa bituma abana b'abaturage bo muri Kigarama babona amahirwe yo kwiga.<ref>https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/</ref>[[Dosiye:Gukosora abanyeshuri.jpg|center|thumb|358x358px|UBUREZI MU M'UMASHURI]]Gahunda y'amashuri y'ubumenyi n'ikoranabuhanga nayo igenda iteza imbere uru rwego, binyuze mu gushyiraho ibigo bishya by'uburezi.[[Dosiye:School Environment.jpg|center|thumb|350x350px|AMASHURI]]
# '''Ubuvuzi''':
#* Mu rwego rw’ubuzima, Kigarama ifite ibigo nderabuzima bibiri byagiye bikorwa muri uyu murenge. Ibi bitanga serivisi z’ubuvuzi ku baturage, bigatuma abaturiye Kigarama babona ubuvuzi bw’ibanze hafi yabo.<ref>https://help.unhcr.org/rwanda/rw/services/health-services/</ref> Hari kandi ibikorwa by’ubuzima bigamije kwigisha abaturage uburyo bwo kwirinda indwara no kubafasha kugera ku buvuzi bwiza.[[Dosiye:Gikondo health center.jpg|center|thumb|378x378px|INYUBAKO ZI KORWAMO UBUVUZI]]
# '''Imishinga y'iterambere''':
#* Kigarama ifite ibikorwa byinshi by’iterambere mu rwego rw’ubuhinzi n'ubworozi, ahanini bigamije gufasha abaturage mu kubona ibiribwa bihagije no guteza imbere ubukungu bwabo.<ref>https://mobile.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/imishinga-y-iterambere-y-u-bubiligi-u-rwanda-rwahagaritse-yari-ifite-agacero-k</ref>[[Dosiye:Ubuhinzi bw'ibishyimbo.jpg|left|thumb|UBUHINZI]]
#* [[Dosiye:Poultry Farm in Namakkal, Tamil Nadu.jpg|center|thumb|UBWOROZI]]Hari ibikorwa by'ubucuruzi, aho abaturage benshi batuye muri Kigarama bashobora gukorera mu masoko cyangwa guhanga imishinga itandukanye ifasha mu iterambere ry'ubukungu bw'umurenge.[[Dosiye:Ubucuruzi bw'ibiribwa.jpg|center|thumb|UBUCURUZI]]
# '''Ikoranabuhanga''':
#* Kigarama irimo gutera intambwe mu gukoresha ikoranabuhanga mu buzima bwa buri munsi. Hari ibikorwa byo guteza imbere ibikorwa byo guhanahana amakuru, kubaka ibigo by'ikoranabuhanga, no gukoresha ikoranabuhanga mu bucuruzi, uburezi, ndetse no mu buvuzi.<ref>https://www.bbc.com/gahuza/topics/cnq68qdw70zt</ref>[[Dosiye:Opening the new surgical ward at the Laniado hospital (FL45842507).jpg|center|thumb|IKORANA BUHANGA MU BUVUZI]]
63s1o3r8cmq0j8zqk75rlhszzfcmhzy
Umurenge wa Rwinkwavu
0
19968
143975
143532
2026-10-24T20:55:30Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro y'inzego z'imitegekere
143975
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Rwinkwavu''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]].
Mu 2022, uyu murenge wari utuwe n'abaturage 36 774. Uzwiho ubucukuzi bwa [[Gasegereti|gasegereti]]. Ibitaro by'Akarere bya Rwinkwavu biri muri uyu murenge.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere ==
[[Dosiye:Rwandan boy on bicycle (Rwinkwavu, Feb. 2020).jpg|thumb|left|Umwana ku igare i Rwinkwavu (2020)]]
Umurenge wa Rwinkwavu ufite ubuso bwa km² 92,32.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5412__rwinkwavu/ |title=Rwinkwavu (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Uri ku butumburuke bwa metero 1 425 ugereranyije.<ref name="geonames">{{Cite web |url=https://www.geonames.org/11186525/rwinkwavu.html |title=Rwinkwavu |website=GeoNames |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Umurenge ugizwe n'utugari tune: Gihinga, Mbarara, Mukoyoyo na Nkondo.
Uhana imbibi n'[[Umurenge wa Mwiri]] mu majyaruguru. Uhana imbibi n'[[Umurenge wa Kabare]] mu burasirazuba. Uhana imbibi n'[[Umurenge wa Murama]] mu majyepfo. Uhana imbibi n'[[Umurenge wa Kabarondo]] mu majyepfo y'uburengerazuba. Uhana imbibi n'[[Umurenge wa Nyamirama]] mu burengerazuba.
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Rwinkwavu wari ufite abaturage 36 774. Abagabo bari 17 822. Abagore bari 18 952. Mu 2012, abaturage bari 28 225. Hagati ya 2012 na 2022, abaturage biyongereye ku kigero cya 2,7 % buri mwaka. Mu 2022, ubucucike bwari abantu 398 kuri km². Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="cp"/>
== Ubukungu ==
Umurenge wa Rwinkwavu uzwiho ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro. Hacukurwa [[Gasegereti|gasegereti]]. Ibirombe bya gasegereti biri ku buso bwa hegitari zirenga 2 000. Ibyo birombe biri mu mirenge ya Rwinkwavu, Rukara na Mwiri. Bikoresha abakozi barenga 800. Ubucukuzi butemewe n'amategeko ni ikibazo muri aka gace.<ref name="skillings">{{Cite web |url=https://www.skillings.net/?p=48822 |title=Illegal Miners Plague Rwanda Cassiterite Trade |website=Skillings Mining Review |date=2023-11-11 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubuvuzi ==
Ibitaro by'Akarere bya Rwinkwavu biri muri uyu murenge. Umuryango Partners In Health ukorera mu Rwanda kuva mu 2005. Mu Rwanda, uwo muryango witwa Inshuti Mu Buzima. Ufasha Ibitaro by'Akarere bya Rwinkwavu.<ref name="pih">{{Cite web |url=https://www.pih.org/country/rwanda |title=Rwanda |website=Partners In Health |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu 2005, aka gace kari gafite ikigo nderabuzima kimwe gusa. Nta muganga wari uhari.<ref name="pih2015">{{Cite web |url=https://www.pih.org/article/rwandan-staff-reflect-on-ten-years-of-service |title=10 Years in Rwanda: Leaders Reflect |website=Partners In Health |date=2015-08-27 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubwikorezi ==
Umuhanda w'igihugu NR25 unyura mu gice cy'iburasirazuba cy'umurenge. Umuhanda w'akarere uwuvaho ugana mu majyepfo y'uburengerazuba.<ref name="rtda">{{Cite web |title=Classified Road Network Map 2022 |url=https://www.rtda.gov.rw/fileadmin/_migrated/content_uploads/Road_network_map/2022/Classified_Road_Network_Ao_Map_2022.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240105160045/https://www.rtda.gov.rw/fileadmin/_migrated/content_uploads/Road_network_map/2022/Classified_Road_Network_Ao_Map_2022.pdf |archive-date=2024-01-05 |access-date=2024-10-06 |website=rtda.gov.rw |publisher=Rwanda Transport Development Agency |language=en |format=PDF}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Rwinkwavu Sector|Amafoto y'Umurenge wa Rwinkwavu]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}}
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rwinkwavu]]
[[Ikiciro:Akarere ka Kayonza|Rwinkwavu]]
dfruldf48lm3mb0drk0amtywhhdnu18
Umurenge wa Mugesera
0
20080
143641
143536
2026-10-24T15:58:56Z
Score Beethoven
11559
143641
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Mugesera''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Ngoma]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] bw’u [[Rwanda]]. Uyu murenge uri ku nkombe y’[[Ikiyaga cya Mugesera]].
Mu 2022, Umurenge wa Mugesera wari utuwe n’abaturage 28 637. Abaturage bose babaga mu cyaro. Muri uyu murenge hahingwa [[inanasi]] nyinshi. Mu 2021, hubakwaga uruganda rutunganya inanasi.
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Mugesera uri mu Karere ka Ngoma. Akarere ka Ngoma gafite imirenge 14.<ref name="citypop-ngoma">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/56__ngoma/ |title=Ngoma (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Mugesera uri ku nkombe y’Ikiyaga cya Mugesera. Ni agace kagira imvura nke.<ref name="newtimes">{{Cite news |url=https://www.newtimes.co.rw/article/153355/News/mugesera-sector-residents-build-village-offices-worth-rwf5m/amp |title=Mugesera Sector residents build village offices worth Rwf5m |author=Kelly Rwamapera |work=The New Times |date=2018-06-02 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mugesera wari utuwe n’abaturage 25 716. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, abaturage bari 28 637. Muri bo, abagabo bari 13 624. Abagore bari 15 013. Abana bari munsi y’imyaka 15 bari 10 725. Abaturage bose babaga mu cyaro.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngoma/5606__mugesera/ |title=Mugesera (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="citypop-ngoma" />
== Ubukungu ==
Mu Karere ka Ngoma, inanasi zihingwa ku buso burenga hegitari 4 000. Zihingwa cyane mu mirenge ya Zaza, Sake na Mugesera. Mu Murenge wa Mugesera, inanasi zihingwa ku buso burenga hegitari 2 500. Koperative y’abahinzi b’inanasi ya Mugesera (KOABANAMU) yari ifite abanyamuryango barenga 90.<ref name="topafrica">{{Cite web |url=https://www.topafricanews.com/2021/01/12/ngoma-pineapple-factory-collapse-while-operations-start-set-for-august-2021/ |title=Ngoma: Pineapple factory collapse while operations start set for August 2021 |website=Top Africa News |date=2021-01-12 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2021, ikigo 1000 Hills Products Rwanda cyubakaga uruganda rutunganya inanasi mu Murenge wa Mugesera. Ku itariki ya 10 Mutarama 2021, imvura nyinshi yasenye igice cy’urwo ruganda. Uruganda rwari ruteganyijwe gutangira kwakira inanasi muri Kanama 2021.<ref name="topafrica" />
== Imiyoborere ==
Umurenge wa Mugesera washimiwe uko wakoze [[umuganda]] mu mwaka wa 2015–2016. Wanashimiwe kubaka inyubako izakoreramo polisi.<ref name="ngoma">{{Cite web |url=https://www.ngoma.gov.rw/soma-ibindi/mu-muganda-wukwezi-umurenge-wa-mugesera-warashimiwe |title=Mu muganda w’ukwezi, Umurenge wa Mugesera warashimiwe |website=Akarere ka Ngoma |language=rw |access-date=2025-05-07 |archive-date=2025-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250507150007/https://www.ngoma.gov.rw/soma-ibindi/mu-muganda-wukwezi-umurenge-wa-mugesera-warashimiwe |url-status=dead}}</ref>
Mu ntangiriro za 2018, abaturage batangiye kubakira imidugudu yabo ibiro. Muri Kamena 2018, imidugudu irindwi yari yararangije kubaka ibiro byayo. Ibindi biro 28 byari bikiri kubakwa. Ibiro bimwe byatwaraga hagati ya miliyoni 3 na miliyoni 5 z’[[Amafaranga y'u Rwanda|amafaranga y’u Rwanda]].<ref name="newtimes" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngoma}}
[[Ikiciro:Akarere ka Ngoma|Mugesera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mugesera]]
734ta0ewv2saidw6ef8ydm7673eyhzy
143753
143641
2026-10-24T16:10:42Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143753
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Mugesera''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Ngoma]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]] bw’u [[Rwanda]]. Uyu murenge uri ku nkombe y’[[Ikiyaga cya Mugesera]].
Mu 2022, Umurenge wa Mugesera wari utuwe n’abaturage 28 637. Abaturage bose babaga mu cyaro. Muri uyu murenge hahingwa [[inanasi]] nyinshi. Mu 2021, hubakwaga uruganda rutunganya inanasi.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Mugesera uri mu Karere ka Ngoma. Akarere ka Ngoma gafite imirenge 14.<ref name="citypop-ngoma">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/56__ngoma/ |title=Ngoma (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Mugesera uri ku nkombe y’Ikiyaga cya Mugesera. Ni agace kagira imvura nke.<ref name="newtimes">{{Cite news |url=https://www.newtimes.co.rw/article/153355/News/mugesera-sector-residents-build-village-offices-worth-rwf5m/amp |title=Mugesera Sector residents build village offices worth Rwf5m |author=Kelly Rwamapera |work=The New Times |date=2018-06-02 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mugesera wari utuwe n’abaturage 25 716. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, abaturage bari 28 637. Muri bo, abagabo bari 13 624. Abagore bari 15 013. Abana bari munsi y’imyaka 15 bari 10 725. Abaturage bose babaga mu cyaro.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngoma/5606__mugesera/ |title=Mugesera (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="citypop-ngoma" />
== Ubukungu ==
Mu Karere ka Ngoma, inanasi zihingwa ku buso burenga hegitari 4 000. Zihingwa cyane mu mirenge ya Zaza, Sake na Mugesera. Mu Murenge wa Mugesera, inanasi zihingwa ku buso burenga hegitari 2 500. Koperative y’abahinzi b’inanasi ya Mugesera (KOABANAMU) yari ifite abanyamuryango barenga 90.<ref name="topafrica">{{Cite web |url=https://www.topafricanews.com/2021/01/12/ngoma-pineapple-factory-collapse-while-operations-start-set-for-august-2021/ |title=Ngoma: Pineapple factory collapse while operations start set for August 2021 |website=Top Africa News |date=2021-01-12 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2021, ikigo 1000 Hills Products Rwanda cyubakaga uruganda rutunganya inanasi mu Murenge wa Mugesera. Ku itariki ya 10 Mutarama 2021, imvura nyinshi yasenye igice cy’urwo ruganda. Uruganda rwari ruteganyijwe gutangira kwakira inanasi muri Kanama 2021.<ref name="topafrica" />
== Imiyoborere ==
Umurenge wa Mugesera washimiwe uko wakoze [[umuganda]] mu mwaka wa 2015–2016. Wanashimiwe kubaka inyubako izakoreramo polisi.<ref name="ngoma">{{Cite web |url=https://www.ngoma.gov.rw/soma-ibindi/mu-muganda-wukwezi-umurenge-wa-mugesera-warashimiwe |title=Mu muganda w’ukwezi, Umurenge wa Mugesera warashimiwe |website=Akarere ka Ngoma |language=rw |access-date=2025-05-07 |archive-date=2025-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250507150007/https://www.ngoma.gov.rw/soma-ibindi/mu-muganda-wukwezi-umurenge-wa-mugesera-warashimiwe |url-status=dead}}</ref>
Mu ntangiriro za 2018, abaturage batangiye kubakira imidugudu yabo ibiro. Muri Kamena 2018, imidugudu irindwi yari yararangije kubaka ibiro byayo. Ibindi biro 28 byari bikiri kubakwa. Ibiro bimwe byatwaraga hagati ya miliyoni 3 na miliyoni 5 z’[[Amafaranga y'u Rwanda|amafaranga y’u Rwanda]].<ref name="newtimes" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngoma}}
[[Ikiciro:Akarere ka Ngoma|Mugesera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mugesera]]
h06vj1h3hidf8iyzh5x550wk9bikvjf
Umurenge wa Kivuye
0
20094
143602
143491
2026-10-24T15:25:34Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa kivuye]] to [[Umurenge wa Kivuye]]
143491
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
umurenge wakivuye ni umwe muyigize akarere kaburera wegeranye nigihugu cya uganda umurenge wakivuye ufite utugari tune{4} muri utwo tugari harimo akagari ka murwa gashanje nyirataba bukwashuri
g8kw1btrep881rtdfuf3js37mhd9e72
143744
143602
2026-10-24T16:10:22Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143744
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
umurenge wakivuye ni umwe muyigize akarere kaburera wegeranye nigihugu cya uganda umurenge wakivuye ufite utugari tune{4} muri utwo tugari harimo akagari ka murwa gashanje nyirataba bukwashuri
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
qulmg5h7bwinm1dek72a0jh9dok2z2c
143856
143744
2026-10-24T18:24:19Z
Score Beethoven
11559
143856
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kivuye''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 17 igize [[Akarere ka Burera]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kivuye wari utuwe n'abaturage 18 057.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Burera District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Burera]]
Akarere ka Burera kagizwe n'imirenge 17. Umurenge wa Kivuye ni umwe muri yo.<ref name="akarere">{{Cite web |url=https://www.burera.gov.rw/en/district/district-overview |title=District overview |website=burera.gov.rw |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kivuye wari utuwe n'abaturage 15 448. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 18 057. Abagabo bari 8 609. Abagore bari 9 448.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/burera/4411__kivuye/ |title=Kivuye (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Abaturage 1 580 batuye mu mujyi. Abaturage 16 477 batuye mu cyaro.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Burera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Burera|Kivuye]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kivuye]]
b6wcu3cfvhxg0frc6zfqhoaibkr7zje
Umurenge wa Gatunda
0
20096
143707
143539
2026-10-24T16:08:53Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143707
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:Hospital room ubt.jpeg|thumb|ibitaro]]
akarere kanyagatare gafite imirenge myinshi harimo umurenge wa gatunda .<ref>NIYOGISUBIZO Honorine</ref>
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
[[Dosiye:Hospital room ubt.jpeg|thumb|ibitaro]]
uwo murenge ufite ibitaro byiza byatumye abaturage bishimira serivisi zitangwa
na bayobozi baho.
Nyiransabimana Francine wo mu Murenge wa Rukomo we yagize ati "Iyo byabaga ari ngombwa ko umuntu baramubaga, yajyaga Nyagatare, ugasanga haruzuye kubera ko abarwayi babaga ari benshi. Ibitaro byaraje biradufasha, nk’ubu nageze hano nka Saa Moya, narangije gutanga ibizamini no guca mu cyuma. Ibintu byaroroshye ntabwo tukijya kure."
Bishimangirwa kandi na Cyomukama wo mu Kagari ka Karambo, Umurenge wa Kiyombe.
We yagize ati "Hano naharwarije umuhungu wari wahuye n’impanuka none umudamu we nawe yaje kubyarira hano ku bitaro. Turashimira Perezida wa Repubulika waduhaye ibi bitaro bikatugera hafi, n’ubundi serivisi ushaka ukayibona."
Umuyobozi w’Akarere ka Nyagatare, Gasana Stephen, yavuze ko ibi bitaro uretse kuba byaregereje serivisi z’ubuvuzi abaturage ariko zatumye n’umwanya bakoreshaga, bityo bakabasha kwiteza imbere.
Ati “Byoroheye umuturage aho ajya gusaba serivisi hafi ariko hari n’ibyo yatakarizaga muri uko kujya kure. Umuturage nawe ntanahendwe n’izo serivisi, urugendo rurerure ndetse n’uwarwaye ntazahare kubera ko aba yivurije hafi kandi hakiri kare. Ni ibitaro byatugiriye akamaro cyane
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyagatare}}
jnp2u6de747jty00r286c3jpuvsrgzv
143801
143707
2026-10-24T16:16:43Z
Score Beethoven
11559
143801
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gatunda''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Nyagatare]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gatunda wari utuwe n'abaturage 35 310. Ibitaro bya Gatunda byagenewe abaturage b'uyu murenge n'abo mu yindi mirenge ine.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyagatare District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyagatare]]
Umurenge wa Gatunda ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyagatare.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyagatare.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=nyagatare.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Gatunda wose ni icyaro.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyagatare/5201__gatunda/ |title=Gatunda (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gatunda wari utuwe n'abaturage 27 776.<ref name="nisr">{{Cite report |title=Fourth Population and Housing Census, Rwanda, 2012. District Profile: Nyagatare |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-06/RPHC4%20-%20District%20Profile%20-%20NYAGATARE%20DISTRICT%20-%2026-January%20-%202015.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=January 2015 |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 35 310.<ref name="cp"/> Muri bo, abagabo bari 16 767, abagore bari 18 543.<ref name="cp"/>
== Ubuvuzi ==
Ibitaro bya Gatunda biri mu Karere ka Nyagatare. Kubaka ibi bitaro byatwaye amafaranga y'u Rwanda agera kuri miliyari 4. Ibitaro bya Gatunda byagenewe guha serivisi abaturage bagera ku 400 000. Abo baturage ni abo mu mirenge ya Gatunda, Kiyombe, Karama, [[Umurenge wa Mimuri|Mimuri]] na Mukama.<ref name="nt">{{Cite news |url=https://www.newtimes.co.rw/article/172993/News/nyagatare-to-get-new-hospital |title=Nyagatare to get new hospital |last=Nsabimana |first=Jean de Dieu |work=The New Times |date=2020-01-18 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gatunda Sector|Amafoto y'Umurenge wa Gatunda]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyagatare}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyagatare]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gatunda]]
javnj9ffvbpidd2xobq6vrok0abju7o
Umurenge wa Butaro
0
20104
143600
143493
2026-10-24T15:25:31Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa butaro]] to [[Umurenge wa Butaro]]
143493
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
umurenge wa butaro ni umwe mumirenge igize akarere kaburera iromo isoko rya rusumo ririmo uimo urugezi hakabamo lake burera
39tk8e13zprb3wuhwj9sdhdm7v58lzr
143694
143600
2026-10-24T16:08:27Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143694
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
umurenge wa butaro ni umwe mumirenge igize akarere kaburera iromo isoko rya rusumo ririmo uimo urugezi hakabamo lake burera
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
ghpczxz5zlhgtl18pb96ubi3hptxktz
143866
143694
2026-10-24T18:36:04Z
Score Beethoven
11559
143866
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Butaro''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 17 igize [[Akarere ka Burera]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Butaro wari utuwe n'abaturage 38 013. Muri uyu murenge hari [[Ibitaro bya Butaro]], birimo ikigo cyo kuvura [[kanseri]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Burera District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Burera]]
Akarere ka Burera kagizwe n'imirenge 17. Umurenge wa Butaro ni umwe muri yo.<ref name="akarere">{{Cite web |url=https://www.burera.gov.rw/en/district/district-overview |title=District overview |website=burera.gov.rw |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Butaro wari utuwe n'abaturage 31 520. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 38 013. Abagabo bari 18 352. Abagore bari 19 661.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/burera/4402__butaro/ |title=Butaro (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Abaturage 5 880 batuye mu mujyi. Abaturage 32 133 batuye mu cyaro.<ref name="citypop" />
== Ibigo by'ingenzi ==
[[Ibitaro bya Butaro]] biri i Butaro, mu Karere ka Burera. Byafunguwe ku wa 24 Mutarama 2011. Bifite ibitanda 150.<ref name="pih">{{Cite web |url=https://www.pih.org/pages/butaro-hospital |title=Butaro Hospital |website=Partners In Health |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Ku wa 18 Nyakanga 2012, ikigo cyo kuvura [[kanseri]] cyafunguwe muri ibi bitaro. Cyitwa ''Butaro Cancer Center of Excellence''.<ref name="pihcancer">{{Cite web |url=https://pih.org/press/first-national-cancer-referral-center-in-rural-east-africa-opens-in-rw |title=First National Cancer Referral Center in Rural East Africa Opens in Rwanda on July 18, 2012 |website=Partners In Health |date=2012-07-17 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Butaro Sector|Amafoto y’Umurenge wa Butaro]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Burera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Burera|Butaro]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Butaro]]
2ph5kf6fk843li9evp98m8nlsrz4l6s
Ibiganiro:Umurenge wa Gashora
1
20116
143926
122669
2026-10-24T19:25:36Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Ibiganiro:Gashora]] to [[Ibiganiro:Umurenge wa Gashora]] without leaving a redirect: Kwimurira ku izina Umurenge wa Gashora
122669
wikitext
text/x-wiki
== bsr ==
Ese gashora ku nkambi ko hari kuvugwako hagiye kuba kaminuza nibyo ngo nze kuhashaka unutaka mbe nitegura? [[Ibidasanzwe:Contributions/41.186.138.219|41.186.138.219]] 15:08, 26 Gicurasi 2025 (UTC)
992wkyz3oaup3w9iw5k9tmagcs5ro89
143929
143926
2026-10-24T19:25:55Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Ibiganiro:Umurenge wa Gashora]] to [[Ibiganiro:Umurenge wa Gashora (tmp)]] without leaving a redirect: Gutandukanya amateka y'impapuro zombi
122669
wikitext
text/x-wiki
== bsr ==
Ese gashora ku nkambi ko hari kuvugwako hagiye kuba kaminuza nibyo ngo nze kuhashaka unutaka mbe nitegura? [[Ibidasanzwe:Contributions/41.186.138.219|41.186.138.219]] 15:08, 26 Gicurasi 2025 (UTC)
992wkyz3oaup3w9iw5k9tmagcs5ro89
143932
143929
2026-10-24T19:25:56Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Ibiganiro:Umurenge wa Gashora (tmp)]] to [[Ibiganiro:Umurenge wa Gashora]] without leaving a redirect: Kwimurira ku izina Umurenge wa Gashora
122669
wikitext
text/x-wiki
== bsr ==
Ese gashora ku nkambi ko hari kuvugwako hagiye kuba kaminuza nibyo ngo nze kuhashaka unutaka mbe nitegura? [[Ibidasanzwe:Contributions/41.186.138.219|41.186.138.219]] 15:08, 26 Gicurasi 2025 (UTC)
992wkyz3oaup3w9iw5k9tmagcs5ro89
Umurenge wa Ngororero
0
20142
143775
143403
2026-10-24T16:11:34Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143775
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-Adeline07-Ngororero.wav|thumb|Uko izina Ngororero rivugwa]]
'''Umurenge wa Ngororero''' ni umwe mu mirenge 13 igize [[Akarere ka Ngororero]], mu [[Intara y'Iburengerazuba]]. Muri uyu murenge ni ho hari icyicaro cy’akarere n’umujyi wa Ngororero.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Ngororero uherereye hagati mu Karere ka Ngororero. Ufite ubuso bwa kilometero kare 58,50.<ref name="abaturage">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngororero/3511__ngororero/ « Ngororero (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', hashingiwe ku mibare y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda.</ref>
Uhana imbibi n’imirenge ya Sovu, Hindiro, Bwira na Kabaya.<ref>[https://www.ngororero.gov.rw/index.php?eID=dumpFile&f=21943&t=f&token=75b4a66b55db52006881b56cfee7ea9bafc67339 Ikarita y’Akarere ka Ngororero], urubuga rw’Akarere ka Ngororero.</ref>
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Umurenge wa Ngororero ugizwe n’utugari dutandatu:
* Kaseke;
* Kazabe;
* Mugano;
* Nyange;
* Rususa;
* Torero.
Akarere ka Ngororero kagizwe n’imirenge 13, utugari 73 n’imidugudu 419.<ref>[https://www.ngororero.gov.rw/ « Akarere ka Ngororero »], urubuga rwemewe rw’Akarere ka Ngororero.</ref>
== Abaturage ==
Ibarura rusange ry’abaturage n’imiturire ryo mu 2022 ryagaragaje ko Umurenge wa Ngororero wari utuwe n’abaturage 38.823, bavuye ku 34.559 bari bahabaruwe mu 2012.<ref name="abaturage" /> Muri abo baturage bo mu 2022, abagore bari 20.569 naho abagabo bari 18.254.
== Ubwikorezi ==
Umurenge wa Ngororero unyurwamo n’umuhanda Muhanga–Ngororero–Kabaya–Mukamira. Icyicaro cy’Akarere ka Ngororero kiri kuri uwo muhanda, ku birometero 46,6 uvuye i Muhanga no ku birometero 60 ugana i Mukamira.<ref>[https://www.ngororero.gov.rw/ « Menya Akarere ka Ngororero »], urubuga rwemewe rw’Akarere ka Ngororero.</ref>
Inyigo y’iterambere ry’ubukungu bw’Akarere ka Ngororero yagaragaje ko imwe mu mihanda ihuza ibice by’akarere yari ikeneye kuvugururwa kugira ngo yoroshye ubwikorezi n’ubucuruzi.<ref>[https://www.ngororero.gov.rw/fileadmin/user_upload/ngororero/Inyandiko/Igenamigambi/Ngororero_District__LED_Strategy__final_doc_approved_by_DC__31_January_2018__new.pdf ''Local Economic Development Strategy for Ngororero District, 2018–2024''], Akarere ka Ngororero, Mutarama 2018.</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngororero}}
[[Ikiciro:Akarere ka Ngororero|Ngororero]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Ngororero]]
hxucpfp7i7k2k9qx78laivwym7x79qs
143821
143775
2026-10-24T16:59:24Z
Score Beethoven
11559
143821
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge|qid=Q7022579}}
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-Adeline07-Ngororero.wav|thumb|Uko izina Ngororero rivugwa.]]
'''Umurenge wa Ngororero''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Ngororero]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]] bw’u [[Rwanda]]. Ugizwe n’utugari dutandatu.
Mu 2022, Umurenge wa Ngororero wari utuwe n’abaturage 38.823. Ni wo murenge ufite abaturage benshi mu Karere ka Ngororero.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Ngororero uherereye mu burasirazuba bw’Akarere ka Ngororero.<ref name="ikarita">{{Cite web |url=https://www.ngororero.gov.rw/index.php?eID=dumpFile&f=21943&t=f&token=75b4a66b55db52006881b56cfee7ea9bafc67339 |title=Ngororero District Map |website=Akarere ka Ngororero |format=PDF |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa kilometero kare 58,50.<ref name="citypopulation">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngororero/3511__ngororero/ |title=Ngororero (Sector, Rwanda) |website=City Population |publisher=Thomas Brinkhoff |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu majyaruguru, Umurenge wa Ngororero uhana imbibi n’Umurenge wa Matyazo. Mu burengerazuba, uhana imbibi n’Umurenge wa Hindiro n’[[Umurenge wa Kageyo]]. Mu majyepfo, uhana imbibi n’Umurenge wa Muhororo.<ref name="ikarita" />
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Umurenge wa Ngororero ugizwe n’utugari dutandatu:<ref name="ikarita" />
* Kaseke
* Kazabe
* Mugano
* Nyange
* Rususa
* Torero
Akarere ka Ngororero kagizwe n’imirenge 13, utugari 73 n’imidugudu 419.<ref name="akarere">{{Cite web |url=https://www.ngororero.gov.rw/ |title=Akarere ka Ngororero |website=Akarere ka Ngororero |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Ngororero wari utuwe n’abaturage 34.559. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, abaturage bari 38.823. Muri bo, abagore bari 20.569, abagabo bari 18.254.<ref name="citypopulation" />
Mu 2022, abaturage 9.106 babaga mu mujyi. Abandi 29.717 babaga mu cyaro. Ubucucike bwari abaturage 663,6 kuri kilometero kare.<ref name="citypopulation" />
Mu mirenge 13 y’Akarere ka Ngororero, Umurenge wa Ngororero ni wo wari ufite abaturage benshi mu 2022.<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/35__ngororero/ |title=Ngororero (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ubwikorezi ==
Umuhanda Muhanga–Ngororero–Mukamira unyura mu Murenge wa Ngororero.<ref name="ikarita" /> Icyicaro cy’Akarere ka Ngororero kiri kuri uwo muhanda. Kiri ku birometero 46,6 uvuye i Muhanga. Kiri no ku birometero 60 uvuye i Mukamira.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.ngororero.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=Akarere ka Ngororero |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngororero}}
[[Ikiciro:Akarere ka Ngororero|Ngororero]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Ngororero]]
nvc3dpnsyk42uucxb23yo0flr7lmli6
Umurenge wa Kamabuye
0
20156
143579
143515
2026-10-24T15:13:25Z
Score Beethoven
11559
143579
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kamabuye''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ufite ubuso bwa kilometero kare 101,8.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kamabuye wari utuwe n'abaturage 24 502.
== Aho uherereye ==
[[Dosiye:Bugesera District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Bugesera]]
Akarere ka Bugesera kari mu Ntara y'Iburasirazuba. Kagizwe n'imirenge 15.<ref name="bugesera">{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere ka Bugesera |website=bugesera.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Kamabuye ni umwe muri iyo mirenge.<ref name="citypopd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/57__bugesera/ |title=Bugesera (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Kamabuye ufite ubuso bwa kilometero kare 101,8.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/bugesera/5703__kamabuye/ |title=Kamabuye (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kamabuye wari utuwe n'abaturage 20 843. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 24 502.<ref name="citypop" /> Abagore bari 12 542. Abagabo bari 11 960. Ubucucike bwari abaturage 240,6 kuri kilometero kare.<ref name="citypop" />
{| class="wikitable"
|+ Abaturage hakurikijwe imyaka (2022)<ref name="citypop" />
! Imyaka !! Umubare
|-
| 0–14 || 10 155
|-
| 15–64 || 13 115
|-
| 65+ || 1 232
|}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kamabuye]]
0j7b3dekesapzr2640i1pim950jm3uz
143722
143579
2026-10-24T16:09:27Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143722
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kamabuye''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ufite ubuso bwa kilometero kare 101,8.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kamabuye wari utuwe n'abaturage 24 502.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Aho uherereye ==
[[Dosiye:Bugesera District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Bugesera]]
Akarere ka Bugesera kari mu Ntara y'Iburasirazuba. Kagizwe n'imirenge 15.<ref name="bugesera">{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere ka Bugesera |website=bugesera.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Kamabuye ni umwe muri iyo mirenge.<ref name="citypopd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/57__bugesera/ |title=Bugesera (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Kamabuye ufite ubuso bwa kilometero kare 101,8.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/bugesera/5703__kamabuye/ |title=Kamabuye (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kamabuye wari utuwe n'abaturage 20 843. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 24 502.<ref name="citypop" /> Abagore bari 12 542. Abagabo bari 11 960. Ubucucike bwari abaturage 240,6 kuri kilometero kare.<ref name="citypop" />
{| class="wikitable"
|+ Abaturage hakurikijwe imyaka (2022)<ref name="citypop" />
! Imyaka !! Umubare
|-
| 0–14 || 10 155
|-
| 15–64 || 13 115
|-
| 65+ || 1 232
|}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kamabuye]]
ti3crzce6nws0ytv5fqoep44oyrb57v
Umurenge wa Kanama
0
20157
143724
143546
2026-10-24T16:09:32Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143724
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:RubavuDist.png|thumb|417x417px|Akarere ka Rubavu aho Umurenge wa Kanama uherereye]]
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-IRAKOZE Anastase-Kanama.wav|thumb|Sound of Kanama]]
'''Umurenge wa Kanama''' ni umwe mu mirenge cumi n'ibiri igize [[Akarere ka Rubavu]] mu [[Intara y'Uburengerazuba|Ntara y'uburengerazuba]] ukaba warahoze muri prefegitura ya Gisenyi mbere yuko zikurwaho.
Mubushakashatsi bwakoze bwerekana imibereho yabaturage ndetse n'ingo mu mwaka wa 2022 n'ikigo cy'igihugu gishinzwe ibarurisha mibare bwagaragajeko, Umurenge wa Kanama:<ref>[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3305__kanama/ Kanama (Sector, Rwanda) - Population Statistics, Charts, Map and Location]</ref>
* ufite ubuso bungana na km² 42.91
* utuwe n'abaturage bagera mu bihumbi 37,584 aho 52.8% ari abagore naho 47.2% ari abagabo. 54.5% bakaba bari hagati y'imyaka 15 na 64, 42.7% bakaba bari munsi y'imyaka 15 naho 2.8% bakaba bari hejuru ya 64.
* ufite utuwe kuri km² 1 nabaturage basaga 876
* 43.9% ari umugi mugihe 56.1% ari icyaro.
{| class="wikitable"
|+Uko abaturage b'Umurenge wa Kanama bagiye batandukana mu myaka
!Imyaka
!Umubare wabo
|-
|80+
|185
|-
|70-79
|434
|-
|60-69
|1,047
|-
|50-59
|1,579
|-
|40-49
|2,848
|-
|30-39
|5,174
|-
|20-29
|5,868
|-
|10-19
|9,530
|-
|0-9
|10,919
|}
Umurenge wa Kanama ukaba uhana imbibi n'umurenge wa Nyundo, Nyakiriba ndetse na Kanzenze
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Reba ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
h50xo7ip3h25v9dcciu083uwzs737f0
143830
143724
2026-10-24T17:05:26Z
Score Beethoven
11559
143830
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kanama''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Rubavu]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]], mu [[Rwanda]]. Ufite ubuso bwa km² 42,91.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kanama wari utuwe n'abaturage 37 584.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Aho uherereye ==
[[Dosiye:Rwanda, Rubavu District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rubavu]]
Umurenge wa Kanama ni umwe mu mirenge 12 y'Akarere ka Rubavu.<ref name="rubavu">{{Cite web |url=https://rubavu.gov.rw/en/district/about-the-district |title=About the District |website=rubavu.gov.rw |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 42,91.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3305__kanama/ |title=Kanama (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Amateka ==
Kera, Kanama yari komini yo muri Perefegitura ya Gisenyi. Isoko rya Mahoko ryari muri iyo komini.<ref name="fao">{{Cite web |url=https://www.fao.org/4/ad183f/AD183F09.htm |title=Préfecture de Gisenyi |website=FAO |language=fr |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kanama wari utuwe n'abaturage 29 220. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 37 584.<ref name="citypop"/>
Mu 2022, abagore bari 19 846, naho abagabo bari 17 738. Abaturage 16 488 babaga mu mujyi. Abandi 21 096 babaga mu cyaro. Ubucucike bwari abaturage 876 kuri km² 1.<ref name="citypop"/>
Abana bari munsi y'imyaka 15 bari 16 045. Abari hagati y'imyaka 15 na 64 bari 20 474. Abarengeje imyaka 64 bari 1 065.<ref name="citypop"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kanama Sector|Amafoto y'Umurenge wa Kanama]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rubavu]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kanama]]
cwow6fvqaz8i1s6gknj2795jn345bbs
Umurenge wa Mpanga
0
20159
143632
143496
2026-10-24T15:26:22Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa mpanga]] to [[Umurenge wa Mpanga]]
143496
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
mpanga ni umwe mumirenge igize akarere ka kirehe gaherereye mu ntara yiburasirazuba
ukabauhana imbibi nimirenge nka nasho, nyarubuye, mahama etc. uyumurenge numwe mu itatse neza murwanda nibibaya
=== ibyiza byo muri mpanga ===
=== ''1. ibiyaga'' ===
=== ''2. amashyamba'' ===
3. amabuye nimisozi <ref>[[:de:Mpanga_(Sektor)|Mpanga (sector) - Wikipedia, the free encyclopedia]]</ref>
5zzd07coxjblni80vzhhenkqgelnoj6
143750
143632
2026-10-24T16:10:36Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143750
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
mpanga ni umwe mumirenge igize akarere ka kirehe gaherereye mu ntara yiburasirazuba
ukabauhana imbibi nimirenge nka nasho, nyarubuye, mahama etc. uyumurenge numwe mu itatse neza murwanda nibibaya
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
=== ibyiza byo muri mpanga ===
=== ''1. ibiyaga'' ===
=== ''2. amashyamba'' ===
3. amabuye nimisozi <ref>[[:de:Mpanga_(Sektor)|Mpanga (sector) - Wikipedia, the free encyclopedia]]</ref>
6pbynr1f4o05gmixd6g8cr1z07tcca3
143799
143750
2026-10-24T16:13:22Z
Score Beethoven
11559
143799
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Mpanga''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kirehe]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mpanga wari utuwe n’abaturage 40 173. Uri ku mupaka wa [[Tanzaniya]]. Ufite ibiyaga bibiri n’[[Ishyamba rya Ibanda-Makera|ishyamba kimeza rya Ibanda-Makera]].
== Ubumenyi bw’isi ==
[[Dosiye:Ibanda-Makera,a natural forest connected to River Akagera.jpg|thumb|left|Ishyamba rya Ibanda-Makera]]
Umurenge wa Mpanga ufite ubuso bwa km² 248,6.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kirehe/5507__mpanga/ |title=Mpanga (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n’utugari turindwi: Bwiyorere, Kankobwa, Mpanga, Mushongi, Nasho, Nyakabungo na Rubaya.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kirehe_district_map.jpg |title=Kirehe District (ikarita) |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2017-10-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Uhana imbibi n’[[Akarere ka Kayonza]] mu majyaruguru. Uhana imbibi n’Umurenge wa Nasho mu burengerazuba. Uhana imbibi n’Umurenge wa Nyarubuye n’Umurenge wa Mahama mu majyepfo. Uhana imbibi na [[Tanzaniya]] mu burasirazuba. Uwo mupaka ni [[Umugezi wa Kagera|umugezi w’Akagera]]. Mu murenge hari ibiyaga bya Cyambwe na Rwampanga.<ref name="nisr"/>
Ishyamba kimeza rya Ibanda-Makera riri mu Kagari ka Nasho. Rifite ubuso bwa hegitari 169.<ref name="igihe">{{Cite web |url=https://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kirehe-ishyamba-rya-ibanda-makera-rigiye-kugirwa-icyanya-cy-ubukerarugendo |title=Kirehe: Ishyamba rya Ibanda-Makera rigiye kugirwa icyanya cy'ubukerarugendo |website=IGIHE |date=2020-11-17 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mpanga wari utuwe n’abaturage 31 771. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 40 173. Abagabo bari 19 480. Abagore bari 20 693. Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="cp"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Mpanga Sector|Amafoto y’Umurenge wa Mpanga]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kirehe}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kirehe|Mpanga]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mpanga]]
mc3crwjt42uljy48kcyvioq84wdw9ft
143805
143799
2026-10-24T16:23:37Z
Score Beethoven
11559
143805
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Mpanga''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kirehe]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mpanga wari utuwe n’abaturage 40 173. Uri ku mupaka wa [[Tanzaniya]]. Ufite ibiyaga bibiri n’[[Ishyamba rya Ibanda-Makera|ishyamba kimeza rya Ibanda-Makera]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
[[Dosiye:Ibanda-Makera,a natural forest connected to River Akagera.jpg|thumb|left|upright=1.1|Ishyamba rya Ibanda-Makera]]
Umurenge wa Mpanga ufite ubuso bwa km² 248,6.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kirehe/5507__mpanga/ |title=Mpanga (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n’utugari turindwi: Bwiyorere, Kankobwa, Mpanga, Mushongi, Nasho, Nyakabungo na Rubaya.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kirehe_district_map.jpg |title=Kirehe District (ikarita) |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2017-10-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Uhana imbibi n’[[Akarere ka Kayonza]] mu majyaruguru. Uhana imbibi n’Umurenge wa Nasho mu burengerazuba. Uhana imbibi n’Umurenge wa Nyarubuye n’Umurenge wa Mahama mu majyepfo. Uhana imbibi na [[Tanzaniya]] mu burasirazuba. Uwo mupaka ni [[Umugezi wa Kagera|umugezi w’Akagera]]. Mu murenge hari ibiyaga bya Cyambwe na Rwampanga.<ref name="nisr"/>
Ishyamba kimeza rya Ibanda-Makera riri mu Kagari ka Nasho. Rifite ubuso bwa hegitari 169.<ref name="igihe">{{Cite web |url=https://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kirehe-ishyamba-rya-ibanda-makera-rigiye-kugirwa-icyanya-cy-ubukerarugendo |title=Kirehe: Ishyamba rya Ibanda-Makera rigiye kugirwa icyanya cy'ubukerarugendo |website=IGIHE |date=2020-11-17 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mpanga wari utuwe n’abaturage 31 771. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 40 173. Abagabo bari 19 480. Abagore bari 20 693. Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="cp"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Mpanga Sector|Amafoto y’Umurenge wa Mpanga]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kirehe}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kirehe|Mpanga]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mpanga]]
c93fura1d2xgbidd9wkhj8gyf0zpe6o
Umurenge wa Busasamana
0
20169
143691
143449
2026-10-24T16:08:21Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143691
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-IRAKOZE Anastase-Busasamana.wav|thumb|Uko izina Busasamana rivugwa.]]
'''Umurenge wa Busasamana''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Rubavu]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]] bw’u [[Rwanda]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Busasamana ni umwe mu mirenge 12 y’Akarere ka Rubavu.<ref name="citypopulation">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3302__busasamana/ « Busasamana (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Abaturage ==
Umurenge wa Busasamana ufite ubuso bwa kilometero kare 35,15. Ibarura rusange ry’abaturage ryo mu 2022 ryagaragaje ko wari utuwe n’abaturage 40.542, barimo abagore 21.143 n’abagabo 19.399. Ubucucike bw’abaturage bwari abantu 1.153 kuri kilometero kare.<ref name="citypopulation"/>
Mu baturage bose, 17.379 bari bafite imyaka iri munsi ya 15, abagera kuri 21.831 bari hagati y’imyaka 15 na 64, naho 1.332 bari bafite imyaka 65 cyangwa irenga.<ref name="citypopulation"/>
Abaturage 36.007 bari batuye mu cyaro, bangana na 88,8% by’abaturage bose, mu gihe 4.535 bari batuye mu mijyi, bangana na 11,2%.<ref name="citypopulation"/>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rubavu]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Busasamana]]
gbay4uplktgku9mncl5mn41wmm73nhb
143825
143691
2026-10-24T17:01:50Z
Score Beethoven
11559
143825
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge|qid=Q21325385}}
'''Umurenge wa Busasamana''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Rubavu]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Busasamana wari utuwe n'abaturage 40 542.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere y’ubuyobozi ==
[[Dosiye:Rwanda, Rubavu District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rubavu]]
Umurenge wa Busasamana ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 y'Akarere ka Rubavu.<ref name="rubavu">{{Cite web |url=https://www.rubavu.gov.rw/en/district/about-the-district |title=About the District |website=rubavu.gov.rw |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-IRAKOZE Anastase-Busasamana.wav|thumb|Uko izina Busasamana rivugwa.]]
Umurenge wa Busasamana ufite ubuso bwa kilometero kare 35,15. Mu ibarura rusange ryo mu 2012, wari utuwe n'abaturage 31 253. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 40 542: abagore 21 143 n'abagabo 19 399. Ubucucike bwari abantu 1 153 kuri kilometero kare.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3302__busasamana/ |title=Busasamana (Sector, Rwanda) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage 17 379 bari bafite imyaka iri munsi ya 15. Abaturage 21 831 bari bafite imyaka iri hagati ya 15 na 64. Abaturage 1 332 bari bafite imyaka 65 cyangwa irenga.<ref name="citypop"/>
Abaturage 36 007 (88,8 %) bari batuye mu cyaro. Abaturage 4 535 (11,2 %) bari batuye mu mujyi.<ref name="citypop"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rubavu|Busasamana]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Busasamana]]
er6au2wxabakq9ln2n4g571judzbzy7
Umurenge wa Mayange
0
20170
143583
143516
2026-10-24T15:14:49Z
Score Beethoven
11559
143583
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Mayange''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mayange wari utuwe n’abaturage 54 084. Kuva mu 2005, uyu murenge wakorewemo umushinga witwa ''Millennium Village Project''.
== Ubumenyi bw’isi ==
[[Dosiye:Mayange.jpg|thumb|left|Umusozi wa Mayange]]
Umurenge wa Mayange ufite ubuso bwa km² 146,8.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/bugesera/5705__mayange/ |title=Mayange (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n’utugari dutanu: Gakamba, Kagenge, Kibenga, Kibirizi na Mbyo.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bugesera_district_map.jpg |title=Bugesera District (ikarita) |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2017-10-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Uhana imbibi n’imirenge ya Nyamata, [[Rilima]], [[Gashora]], Rweru, Ngeruka na Musenyi.<ref name="nisr"/>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mayange wari utuwe n’abaturage 29 835. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 54 084. Abagabo bari 27 433. Abagore bari 26 651. Abaturage 35 039 batuye mu mujyi. Abaturage 19 045 batuye mu cyaro.<ref name="cp"/>
== Ubukungu ==
Kuva mu 2000 kugeza mu 2005, imvura yabaye nkeya mu Murenge wa Mayange. Umusaruro w’[[ubuhinzi]] wabaye muke, abaturage bagira inzara.<ref name="nt2013">{{Cite news |url=https://www.newtimes.co.rw/article/100379/millennium-village-project-brings-hope-to-bugesera |title=Millennium Village project brings hope to Bugesera |work=The New Times |date=2013-11-18 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2005, umushinga ''Millennium Village Project'' watangiye gukorera mu Murenge wa Mayange. Uyu mushinga wigishije abaturage ubuhinzi burambye no kuhira imyaka. Wafashije abaturage gushinga amakoperative 42.<ref name="nt2013"/>
Mu 2014, [[Ubuyapani]] bwatanze inkunga ya miliyoni 1,2 z’amadolari y’Amerika. Iyo nkunga yari igenewe amazi meza, isuku, ubuvuzi n’imirire mu Murenge wa Mayange.<ref name="nt2014">{{Cite news |url=https://www.newtimes.co.rw/article/105819/National/japan-boosts-mayange-water-healthcare-projects |title=Japan boosts Mayange water, healthcare projects |last=Karuhanga |first=James |work=The New Times |date=2014-04-13 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera|Mayange]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mayange]]
8exhxmu40ehmi3xttasazoinswqldux
143748
143583
2026-10-24T16:10:31Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143748
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Mayange''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mayange wari utuwe n’abaturage 54 084. Kuva mu 2005, uyu murenge wakorewemo umushinga witwa ''Millennium Village Project''.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
[[Dosiye:Mayange.jpg|thumb|left|Umusozi wa Mayange]]
Umurenge wa Mayange ufite ubuso bwa km² 146,8.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/bugesera/5705__mayange/ |title=Mayange (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n’utugari dutanu: Gakamba, Kagenge, Kibenga, Kibirizi na Mbyo.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bugesera_district_map.jpg |title=Bugesera District (ikarita) |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2017-10-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Uhana imbibi n’imirenge ya Nyamata, [[Rilima]], [[Gashora]], Rweru, Ngeruka na Musenyi.<ref name="nisr"/>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mayange wari utuwe n’abaturage 29 835. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 54 084. Abagabo bari 27 433. Abagore bari 26 651. Abaturage 35 039 batuye mu mujyi. Abaturage 19 045 batuye mu cyaro.<ref name="cp"/>
== Ubukungu ==
Kuva mu 2000 kugeza mu 2005, imvura yabaye nkeya mu Murenge wa Mayange. Umusaruro w’[[ubuhinzi]] wabaye muke, abaturage bagira inzara.<ref name="nt2013">{{Cite news |url=https://www.newtimes.co.rw/article/100379/millennium-village-project-brings-hope-to-bugesera |title=Millennium Village project brings hope to Bugesera |work=The New Times |date=2013-11-18 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2005, umushinga ''Millennium Village Project'' watangiye gukorera mu Murenge wa Mayange. Uyu mushinga wigishije abaturage ubuhinzi burambye no kuhira imyaka. Wafashije abaturage gushinga amakoperative 42.<ref name="nt2013"/>
Mu 2014, [[Ubuyapani]] bwatanze inkunga ya miliyoni 1,2 z’amadolari y’Amerika. Iyo nkunga yari igenewe amazi meza, isuku, ubuvuzi n’imirire mu Murenge wa Mayange.<ref name="nt2014">{{Cite news |url=https://www.newtimes.co.rw/article/105819/National/japan-boosts-mayange-water-healthcare-projects |title=Japan boosts Mayange water, healthcare projects |last=Karuhanga |first=James |work=The New Times |date=2014-04-13 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera|Mayange]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mayange]]
rlz9fc9vd7yzb0s56a9690hm8z74wdk
Umurenge wa Cyanzarwe
0
20175
143698
143544
2026-10-24T16:08:35Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143698
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Cyanzarwe''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Rubavu]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]] bw’u [[Rwanda]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Cyanzarwe ufite ubuso bwa kilometero kare 34,80. Uhana imbibi n’imirenge ya [[Busasamana]], Kanzenze, Rubavu na Nyakiriba.<ref name="citypopulation">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3303__cyanzarwe/ « Cyanzarwe (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Abaturage ==
Ibarura rusange ry’abaturage ryo mu 2022 ryagaragaje ko Umurenge wa Cyanzarwe wari utuwe n’abaturage 38.977, barimo [[Umugore|abagore]] 20.315 n’abagabo 18.662. Ubucucike bw’abaturage bwari abantu 1.120 kuri kilometero kare.<ref name="citypopulation"/>
Mu baturage bose, 17.700 bari bafite imyaka iri munsi ya 15, abagera kuri 20.147 bari hagati y’imyaka 15 na 64, naho 1.130 bari bafite imyaka 65 cyangwa irenga. Abaturage 32.456 bari batuye mu cyaro, mu gihe 6.521 bari batuye mu mijyi.<ref name="citypopulation"/>
{| class="wikitable"
|+ Abaturage hakurikijwe ibyiciro by’imyaka mu 2022
! Icyiciro cy’imyaka
! Umubare w’abaturage
|-
| Imyaka 80 cyangwa irenga
| 193
|-
| Imyaka 70–79
| 467
|-
| Imyaka 60–69
| 1.184
|-
| Imyaka 50–59
| 1.540
|-
| Imyaka 40–49
| 2.926
|-
| Imyaka 30–39
| 4.856
|-
| Imyaka 20–29
| 5.464
|-
| Imyaka 10–19
| 10.232
|-
| Imyaka 0–9
| 12.115
|}
<ref name="citypopulation"/>
Mu 2012, Umurenge wa Cyanzarwe wari utuwe n’abaturage 29.615. Umubare w’abaturage wariyongereye ugera kuri 38.977 mu 2022.<ref name="citypopulation"/>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rubavu]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Cyanzarwe]]
nbc1of565xqdhaet41ktisvbw75gtt8
143826
143698
2026-10-24T17:02:34Z
Score Beethoven
11559
143826
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Cyanzarwe''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Rubavu]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]] y'u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Cyanzarwe wari utuwe n'abaturage 38 977. Abenshi muri bo baba mu cyaro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Rubavu District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rubavu]]
Umurenge wa Cyanzarwe ufite ubuso bwa kilometero kare 34,8.<ref name="cp" /> Mu 2012, wari utuwe n'abaturage 29 615.<ref name="cp" /> Mu 2022, wari utuwe n'abaturage 38 977.<ref name="nisr" /> Muri bo, abagabo ni 18 662, abagore ni 20 315.<ref name="nisr" /> Abaturage 6 521 baba mu mujyi. Abandi 32 456 baba mu cyaro.<ref name="nisr" /> Ubucucike ni abantu 1 120 kuri kilometero kare.<ref name="cp" />
Mu 2022, abana bari munsi y'imyaka 15 bari 17 700. Abaturage bafite hagati y'imyaka 15 na 64 bari 20 147. Abafite imyaka 65 cyangwa irenga bari 1 130.<ref name="cp" />
{| class="wikitable"
|+ Abaturage hakurikijwe ibyiciro by’imyaka mu 2022<ref name="cp" />
! Icyiciro cy’imyaka
! Umubare w’abaturage
|-
| Imyaka 0–9
| 12 115
|-
| Imyaka 10–19
| 10 232
|-
| Imyaka 20–29
| 5 464
|-
| Imyaka 30–39
| 4 856
|-
| Imyaka 40–49
| 2 926
|-
| Imyaka 50–59
| 1 540
|-
| Imyaka 60–69
| 1 184
|-
| Imyaka 70–79
| 467
|-
| Imyaka 80 cyangwa irenga
| 193
|}
== Inyandiko ==
{{Reflist|refs=
<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3303__cyanzarwe/ |title=Cyanzarwe (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Rubavu.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Rubavu |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |year=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Rubavu District|Amafoto y'Akarere ka Rubavu]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Cyanzarwe]]
[[Ikiciro:Akarere ka Rubavu|Cyanzarwe]]
o0laos4bzi26dwnugdfc7mtuno0saq3
Umurenge wa Gisenyi
0
20177
143710
143545
2026-10-24T16:08:59Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143710
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-IRAKOZE Anastase-Gisenyi.wav|thumb|Uko izina Gisenyi rivugwa.]]
[[Dosiye:The streets of Rubavu-Gisenyi.jpg|thumb|Agace ko mu Murenge wa Gisenyi.]]
'''Umurenge wa Gisenyi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Rubavu]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]] bw’u [[Rwanda]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Gisenyi ufite ubuso bwa kilometero kare 11,25. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Rubavu]] ndetse n’[[Umurenge wa Rugerero]].<ref name="citypopulation">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3304__g4isenyi/ « Gisenyi (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Abaturage ==
Ibarura rusange ry’abaturage ryo mu 2022 ryagaragaje ko Umurenge wa Gisenyi wari utuwe n’abaturage 51.594, barimo abagore 26.138 n’abagabo 25.456. Ubucucike bw’abaturage bwari abantu 4.587 kuri kilometero kare.<ref name="citypopulation"/>
Mu baturage bose, 15.271 bari bafite imyaka iri munsi ya 15, abagera kuri 34.721 bari hagati y’imyaka 15 na 64, naho 1.602 bari bafite imyaka 65 cyangwa irenga. Abaturage bose b’umurenge bari batuye mu gice cy’umujyi.<ref name="citypopulation"/>
Mu 2012, Umurenge wa Gisenyi wari utuwe n’abaturage 53.603; bityo umubare w’abaturage wagabanutse hagati ya 2012 na 2022.<ref name="citypopulation"/>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rubavu]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gisenyi]]
fb4t8r5eo375q3o4tfp1y2i6rtx5xck
143827
143710
2026-10-24T17:02:54Z
Score Beethoven
11559
143827
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gisenyi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Rubavu]]. Uherereye mu [[Intara y'Uburengerazuba]] bw’u [[Rwanda]], ku mupaka na [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]].
Umurenge wa Gisenyi ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 7. Mu 2022, wari utuwe n’abaturage 51.594. Abaturage bawo bose batuye mu gice cy’umujyi.
== Ubumenyi bw’isi ==
[[Dosiye:The streets of Rubavu-Gisenyi.jpg|thumb|left|Umuhanda mu Murenge wa Gisenyi.]]
Umurenge wa Gisenyi ufite ubuso bwa kilometero kare 11,25.<ref name="citypop-rubavu">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/33__rubavu/ |title=Rubavu (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Rubavu]], [[Umurenge wa Rugerero]] n’[[Umurenge wa Nyamyumba]]. Uhana kandi imbibi na [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]].<ref name="citypop-rubavu"/>
== Imitegekere ==
Umurenge wa Gisenyi ugizwe n’utugari 7:<ref name="geonames">{{Cite web |url=https://www.geonames.org/11186632/gisenyi.html |title=Gisenyi |website=GeoNames |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Amahoro
* Bugoyi
* Kivumu
* Mbugangari
* Nengo
* Rubavu
* Umuganda
{{div col end}}
== Abaturage ==
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-IRAKOZE Anastase-Gisenyi.wav|thumb|Uko izina Gisenyi rivugwa.]]
Ibarura rusange ry’abaturage ryo mu 2022 ryabaruye abaturage 51.594 mu Murenge wa Gisenyi. Muri bo, abagore ni 26.138, naho abagabo ni 25.456.<ref name="citypop-gisenyi">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3304__gisenyi/ |title=Gisenyi (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ubucucike bwari abantu 4.587 kuri kilometero kare.<ref name="citypop-rubavu"/>
Mu baturage bose, 15.271 bari bafite imyaka iri munsi ya 15. Abandi 34.721 bari bafite imyaka iri hagati ya 15 na 64. Naho 1.602 bari bafite imyaka 65 cyangwa irenga. Abaturage bose bari batuye mu gice cy’umujyi.<ref name="citypop-gisenyi"/>
Mu 2012, Umurenge wa Gisenyi wari utuwe n’abaturage 53.603. Umubare w’abaturage wagabanutse hagati ya 2012 na 2022.<ref name="citypop-gisenyi"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gisenyi|Amafoto ya Gisenyi]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rubavu|Gisenyi]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gisenyi]]
nw8vsmky13cu7vo6yipsqyrbnuj8vxz
143976
143827
2026-10-24T20:55:31Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro y'inzego z'imitegekere
143976
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gisenyi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Rubavu]]. Uherereye mu [[Intara y'Uburengerazuba]] bw’u [[Rwanda]], ku mupaka na [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]].
Umurenge wa Gisenyi ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 7. Mu 2022, wari utuwe n’abaturage 51.594. Abaturage bawo bose batuye mu gice cy’umujyi.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
[[Dosiye:The streets of Rubavu-Gisenyi.jpg|thumb|left|Umuhanda mu Murenge wa Gisenyi.]]
Umurenge wa Gisenyi ufite ubuso bwa kilometero kare 11,25.<ref name="citypop-rubavu">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/33__rubavu/ |title=Rubavu (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Rubavu]], [[Umurenge wa Rugerero]] n’[[Umurenge wa Nyamyumba]]. Uhana kandi imbibi na [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]].<ref name="citypop-rubavu"/>
== Imitegekere ==
Umurenge wa Gisenyi ugizwe n’utugari 7:<ref name="geonames">{{Cite web |url=https://www.geonames.org/11186632/gisenyi.html |title=Gisenyi |website=GeoNames |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Amahoro
* Bugoyi
* Kivumu
* Mbugangari
* Nengo
* Rubavu
* Umuganda
{{div col end}}
== Abaturage ==
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-IRAKOZE Anastase-Gisenyi.wav|thumb|Uko izina Gisenyi rivugwa.]]
Ibarura rusange ry’abaturage ryo mu 2022 ryabaruye abaturage 51.594 mu Murenge wa Gisenyi. Muri bo, abagore ni 26.138, naho abagabo ni 25.456.<ref name="citypop-gisenyi">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3304__gisenyi/ |title=Gisenyi (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ubucucike bwari abantu 4.587 kuri kilometero kare.<ref name="citypop-rubavu"/>
Mu baturage bose, 15.271 bari bafite imyaka iri munsi ya 15. Abandi 34.721 bari bafite imyaka iri hagati ya 15 na 64. Naho 1.602 bari bafite imyaka 65 cyangwa irenga. Abaturage bose bari batuye mu gice cy’umujyi.<ref name="citypop-gisenyi"/>
Mu 2012, Umurenge wa Gisenyi wari utuwe n’abaturage 53.603. Umubare w’abaturage wagabanutse hagati ya 2012 na 2022.<ref name="citypop-gisenyi"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gisenyi|Amafoto ya Gisenyi]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rubavu|Gisenyi]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gisenyi]]
amkink2k2t1t1u8fp8hd4scfsjnj3t9
Umurenge wa Kanzenze
0
20178
143726
143547
2026-10-24T16:09:37Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143726
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-IRAKOZE Anastase-Kanzenze.wav|thumb|Sound of Kanzenze]]
'''Umurenge wa''' '''Kanzenze''' ni umwe mu mirenge cumi n'ibiri igize [[Akarere ka Rubavu]] mu [[Intara y'Uburengerazuba|Ntara y'uburengerazuba]] ukaba warahoze muri prefegitura ya Kanzenze mucyahoze ari komine ya kanzenze mbere yuko zikurwaho.<ref>[https://www.statoids.com/yrw.html Rwanda Districts]</ref>
Mubushakashatsi bwakozwe bwerekana imibereho y'abaturage ndetse n'ingo mu mwaka wa 2022 n'ikigo cy'igihugu gishinzwe ibarurisha mibare bwagaragajeko, Umurenge wa Kanzenze<ref>[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3306__kanzenze/ Kanzenze (Sector, Rwanda) - Population Statistics, Charts, Map and Location]</ref>:
* ufite ubuso bungana na km² 22.59
* utuwe n'abaturage bagera mu bihumbi 23,127 aho 53.2% ari abagore naho 46.8% ari abagabo. 54.9% bakaba bari hagati y'imyaka 15 na 64, 41.5% bakaba bari munsi y'imyaka 15 naho 3.6% bakaba bari hejuru ya 64.
* utuwe kuri km² 1 nabaturage basaga 1,024
* 80.6% ari umugi mugihe 19.4% ari icyaro
{| class="wikitable"
|+Imiturire mu murenge wa Kanzenze
!Agace
!Umubare w'abaturage
|-
|Icyaro
|4,488
|-
|Umugi
|18,639
|}
Umurenge wa Kanzenze ukaba uhana imbibi n' [[Umurenge wa Cyanzarwe|umurenge wa cyanzarwe]], [[Umurenge wa Nyakiriba|Nyakiriba]], [[Umurenge wa mutenderi|Mudende]] ndetse nu wa [[Umurenge wa Busasamana|Busasamana]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Reba ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
kpquurvmy7ekg4zvcx93sta6ha3fpyo
143828
143726
2026-10-24T17:03:10Z
Score Beethoven
11559
143828
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kanzenze''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Rubavu]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]] y'u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kanzenze wari utuwe n'abaturage 23 127. Ni wo murenge ufite abaturage bake mu Karere ka Rubavu. Abenshi muri bo baba mu mujyi.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'abaturage ==
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-IRAKOZE Anastase-Kanzenze.wav|thumb|left|Uko izina Kanzenze rivugwa]]
Umurenge wa Kanzenze ufite ubuso bwa kilometero kare 22,59.<ref name="cp" /> Mu 2012, wari utuwe n'abaturage 21 309.<ref name="cp" /> Mu 2022, wari utuwe n'abaturage 23 127.<ref name="nisr" /> Muri bo, abagabo ni 10 821, abagore ni 12 306.<ref name="nisr" /> Abaturage 18 639 baba mu mujyi. Abandi 4 488 baba mu cyaro.<ref name="nisr" /> Ubucucike ni abantu 1 024 kuri kilometero kare.<ref name="cp" />
Abana bari munsi y'imyaka 15 ni 9 587. Abantu bari hagati y'imyaka 15 na 64 ni 12 700. Abafite imyaka 65 kuzamura ni 840.<ref name="cp" />
Kanzenze ni wo murenge ufite abaturage bake mu mirenge 12 y'Akarere ka Rubavu.<ref name="cpd" /> Uhana imbibi n'[[Umurenge wa Cyanzarwe]], [[Umurenge wa Mudende]] n'[[Umurenge wa Nyakiriba]].
== Amateka ==
Muri Nzeri 2018, imva rusange y'abazize [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] yabonetse mu Murenge wa Kanzenze.<ref name="nt" /> Iyo mva yari mu musarane. Yarimo imibiri 8.<ref name="nt" />
== Inyandiko ==
{{Reflist|refs=
<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3306__kanzenze/ |title=Kanzenze (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="cpd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/33__rubavu/ |title=Rubavu (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Rubavu.pdf |title=The Fifth Rwanda Population and Housing Census, District Profile: Rubavu |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="nt">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/159064/News/three-mass-graves-of-genocide-victims-discovered-in-rubavu |title=Three mass graves of Genocide victims discovered in Rubavu |author=Frederic Byumvuhore |website=The New Times |date=2018-09-27 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kanzenze Sector|Amafoto y'Umurenge wa Kanzenze]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kanzenze]]
[[Ikiciro:Akarere ka Rubavu|Kanzenze]]
6c1pksw0a7k9h1fs9znx5v5ehvkslso
Umurenge wa Mudende
0
20180
143751
143548
2026-10-24T16:10:38Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143751
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-IRAKOZE Anastase-Mudende.wav|thumb|Sound of Mudende]]
'''Umurenge wa Mudende''' ni umwe mu mirenge cumi n'ibiri igize [[Akarere ka Rubavu]] mu [[Intara y'Uburengerazuba|Ntara y'uburengerazuba]] ukaba warahoze muri prefegitura ya Mudende mucyahoze ari komine ya Mutura mbere yuko zikurwaho muri 2002.'''<ref>[https://www.statoids.com/yrw.html Rwanda Districts]</ref>'''
Mubushakashatsi bwakozwe bwerekana imibereho y'abaturage ndetse n'ingo mu mwaka wa 2022 n'ikigo cy'igihugu gishinzwe ibarurisha mibare bwagaragajeko, Umurenge wa Mudende<ref>[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3307__mudende/ Mudende (Sector, Rwanda) - Population Statistics, Charts, Map and Location]</ref>:
* ufite ubuso bungana na km² 33.10
* utuwe n'abaturage bagera mu bihumbi 32,077 aho 52.4% ari abagore naho 47.6% ari abagabo. 56.1% bakaba bari hagati y'imyaka 15 na 64, 40.9% bakaba bari munsi y'imyaka 15 naho 3.1% bakaba bari hejuru ya 64.
* utuwe kuri km² 1 nabaturage basaga 969.0
* 26.1% ari umugi mugihe 73.9% ari icyaro
{| class="wikitable"
|+Imiturire mu murenge wa Mudende
!Agace
!Umubare w'abaturage
|-
|Icyaro
|23,707
|-
|Umugi
|8,370
|}
Umurenge wa Mudende ukaba uhana imbibi n'[[Umurenge wa Bugeshi|umurenge wa]] [[Umurenge wa Bugeshi|Bugeshi]], [[Umurenge wa Busasamana|Busasamana]] [[Umurenge wa Cyanzarwe|Cyanzarwe]] ndetse nu wa [[Umurenge wa kanzenze|Kanzenze]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Reba ==
<references responsive="1"></references>
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
p770h1flk0p3jox4vn783lcuoikvh2v
143829
143751
2026-10-24T17:04:46Z
Score Beethoven
11559
143829
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-IRAKOZE Anastase-Mudende.wav|thumb|Uko izina Mudende rivugwa]]
'''Umurenge wa Mudende''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Rubavu]], mu [[Intara y'Uburengerazuba|Ntara y'Iburengerazuba]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mudende wari utuwe n'abaturage 32 077.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere ==
[[Dosiye:Rwanda, Rubavu District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rubavu]]
Umurenge wa Mudende ni umwe mu mirenge 12 y'Akarere ka Rubavu.<ref name="rubavu">{{Cite web |url=https://rubavu.gov.rw/en/district/about-the-district |title=About the district |website=rubavu.gov.rw |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 33,1.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3307__mudende/ |title=Mudende (Sector, Rwanda) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> [[Akagari|Utugari]] twawo turimo Rukeri na Ndoranyi. Ubuhinzi ni bwo bwiganje muri uyu murenge.<ref name="inyarwanda">{{Cite web |url=https://inyarwanda.com/rw/amakuru/rubavu-tembera-umurenge-wubuhinzi-wa-mudende-ugana-ku-ibere-rya-bigogwe-amafoto-40-121803 |title=Rubavu: Tembera Umurenge w'ubuhinzi wa Mudende ugana ku ibere rya Bigogwe |author=Kwizera Jean de Dieu |website=InyaRwanda |date=2022-10-12 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mudende wari utuwe n'abaturage 26 031. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 32 077. Abagore bari 16 824, naho abagabo bari 15 253. Abaturage 8 370 babaga mu mujyi, naho 23 707 babaga mu cyaro. Ubucucike bwari abaturage 969 kuri km² imwe.<ref name="citypop"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rubavu]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mudende]]
kwfcc30ybf2rdmtuph9lkqpfgdzsz2h
Umurenge wa Nyakiriba
0
20181
143624
143502
2026-10-24T15:26:09Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Nyakiliba]] to [[Umurenge wa Nyakiriba]]
143502
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-IRAKOZE Anastase-Nyakiliba.wav|thumb|Sound of Nyakiliba]]
'''Umurenge wa Nyakiliba''' ni umwe mu mirenge cumi n'ibiri igize [[Akarere ka Rubavu]] mu [[Intara y'Uburengerazuba|Ntara y'uburengerazuba]] ukaba warahoze muri prefegitura ya Nyakiliba mucyahoze ari komine ya Mutura mbere yuko zikurwaho.'''<ref>[https://www.statoids.com/yrw.html Rwanda Districts]</ref>'''
Mubushakashatsi bwakozwe bwerekana imibereho y'abaturage ndetse n'ingo mu mwaka wa 2022 n'ikigo cy'igihugu gishinzwe ibarurisha mibare bwagaragajeko, Umurenge wa Nyakiliba<ref>[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3308__nyakiriba/ Nyakiriba (Sector, Rwanda) - Population Statistics, Charts, Map and Location]</ref>:
* ufite ubuso bungana na km² 21.90
* utuwe n'abaturage bagera mu bihumbi 50,834 aho 43.4% ari abagore naho 56.6% ari abagabo. 61.5% bakaba bari hagati y'imyaka 15 na 64, 35.2% bakaba bari munsi y'imyaka 15 naho 3.3% bakaba bari hejuru ya 64.
* utuwe kuri km² 1 nabaturage basaga 2,321
* 48% ari umugi mugihe 52% ari icyaro
{| class="wikitable"
|+Imiturire mu murenge wa Nyakiliba
!Agace
!Umubare w'abaturage
|-
|Icyaro
|26.449
|-
|Umugi
|24,385
|}
Umurenge wa Nyakiliba ukaba uhana imbibi n'[[umurenge wa Rubavu]], [[Umurenge wa Cyanzarwe|Cyanzarwe]], [[Umurenge wa Kanzenze|Kanzenze]], [[Umurenge wa Nyamyumba|Nyamyumba]], [[Umurenge wa Nyundo|Nyundo]], [[Umurenge wa Kanama|Kanama]] ndetse nu wa [[Umurenge wa Rugerero|Rugerero]].
== Reba ==
<references responsive="1"></references>
a2bouuwosk1i8g5yhpod43961tymbyv
143785
143624
2026-10-24T16:11:54Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143785
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-IRAKOZE Anastase-Nyakiliba.wav|thumb|Sound of Nyakiliba]]
'''Umurenge wa Nyakiliba''' ni umwe mu mirenge cumi n'ibiri igize [[Akarere ka Rubavu]] mu [[Intara y'Uburengerazuba|Ntara y'uburengerazuba]] ukaba warahoze muri prefegitura ya Nyakiliba mucyahoze ari komine ya Mutura mbere yuko zikurwaho.'''<ref>[https://www.statoids.com/yrw.html Rwanda Districts]</ref>'''
Mubushakashatsi bwakozwe bwerekana imibereho y'abaturage ndetse n'ingo mu mwaka wa 2022 n'ikigo cy'igihugu gishinzwe ibarurisha mibare bwagaragajeko, Umurenge wa Nyakiliba<ref>[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3308__nyakiriba/ Nyakiriba (Sector, Rwanda) - Population Statistics, Charts, Map and Location]</ref>:
* ufite ubuso bungana na km² 21.90
* utuwe n'abaturage bagera mu bihumbi 50,834 aho 43.4% ari abagore naho 56.6% ari abagabo. 61.5% bakaba bari hagati y'imyaka 15 na 64, 35.2% bakaba bari munsi y'imyaka 15 naho 3.3% bakaba bari hejuru ya 64.
* utuwe kuri km² 1 nabaturage basaga 2,321
* 48% ari umugi mugihe 52% ari icyaro
{| class="wikitable"
|+Imiturire mu murenge wa Nyakiliba
!Agace
!Umubare w'abaturage
|-
|Icyaro
|26.449
|-
|Umugi
|24,385
|}
Umurenge wa Nyakiliba ukaba uhana imbibi n'[[umurenge wa Rubavu]], [[Umurenge wa Cyanzarwe|Cyanzarwe]], [[Umurenge wa Kanzenze|Kanzenze]], [[Umurenge wa Nyamyumba|Nyamyumba]], [[Umurenge wa Nyundo|Nyundo]], [[Umurenge wa Kanama|Kanama]] ndetse nu wa [[Umurenge wa Rugerero|Rugerero]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Reba ==
<references responsive="1"></references>
bn9ipf38bkrdnns9ekudogk8zu3f29j
143833
143785
2026-10-24T17:10:55Z
Score Beethoven
11559
143833
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyakiriba''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Rubavu]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]], mu [[Rwanda]]. Ufite ubuso bwa km² 21,90.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyakiriba wari utuwe n'abaturage 50 834.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Aho uherereye ==
[[Dosiye:Rwanda, Rubavu District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rubavu]]
Umurenge wa Nyakiriba ni umwe mu mirenge 12 y'Akarere ka Rubavu.<ref name="rubavu">{{Cite web |url=https://rubavu.gov.rw/en/district/about-the-district |title=About the District |website=rubavu.gov.rw |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 21,90.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3308__nyakiriba/ |title=Nyakiriba (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyakiriba wari utuwe n'abaturage 30 068. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 50 834.<ref name="citypop"/>
Mu 2022, abagabo bari 28 756, naho abagore bari 22 078. Abaturage 24 385 babaga mu mujyi. Abandi 26 449 babaga mu cyaro. Ubucucike bwari abaturage 2 321 kuri km² 1.<ref name="citypop"/>
Abana bari munsi y'imyaka 15 bari 17 880. Abari hagati y'imyaka 15 na 64 bari 31 280. Abarengeje imyaka 64 bari 1 674.<ref name="citypop"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rubavu]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyakiriba]]
754shr8ijma34vpv233cb5lnn0isb8r
Umurenge wa Nyamyumba
0
20183
143788
143549
2026-10-24T16:12:01Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143788
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyamyumba''' ni umwe mu mirenge cumi n'ibiri igize [[Akarere ka Rubavu]] mu [[Intara y'Uburengerazuba|Ntara y'uburengerazuba]] ukaba warahoze muri prefegitura ya Gisenyi mucyahoze ari komine ya Gisenyi mbere yuko zikurwaho.'''<ref>[https://www.statoids.com/yrw.html Rwanda Districts]</ref>'''
Mubushakashatsi bwakozwe bwerekana imibereho y'abaturage ndetse n'ingo mu mwaka wa 2022 n'ikigo cy'igihugu gishinzwe ibarurisha mibare bwagaragajeko, Umurenge wa Nyamyumba<ref>[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3309__nyamyumba/ Nyamyumba (Sector, Rwanda) - Population Statistics, Charts, Map and Location]</ref>:
* ufite ubuso bungana na km² 23.34
* utuwe n'abaturage bagera mu bihumbi 48,718 aho 51.3% ari abagore naho 48.7% ari abagabo. 55.2% bakaba bari hagati y'imyaka 15 na 64, 41.6% bakaba bari munsi y'imyaka 15 naho 3.2% bakaba bari hejuru ya 64.
* utuwe kuri km² 1 nabaturage basaga 2,087
* 41.8% ari umugi mugihe 58.2% ari icyaro
{| class="wikitable"
|+Imiturire mu murenge wa Nyamyumba
!Agace
!Umubare w'abaturage
|-
|Icyaro
|28,359
|-
|Umugi
|20,359
|}
Umurenge wa Nyamyumba ukaba uhana imbibi n'[[Umurenge wa rugerero|umurenge wa]] [[Umurenge wa rugerero|Rugerero]] ndetse nu wa [[Umurenge wa Nyundo|Nyundo]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Reba ==
<references responsive="1"></references>
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
9pzt2lvg381k4u1az59sazo4iui4rv0
143832
143788
2026-10-24T17:10:43Z
Score Beethoven
11559
143832
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyamyumba''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Rubavu]], mu [[Intara y'Uburengerazuba|Ntara y'Uburengerazuba]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyamyumba wari utuwe n'abaturage 48 718.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Rubavu District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rubavu]]
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyamyumba wari utuwe n'abaturage 37 491. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 48 718.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3309__nyamyumba/ |title=Nyamyumba (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abagore bari 24 990, naho abagabo bari 23 728. Abaturage 20 359 babaga mu mujyi, naho 28 359 babaga mu cyaro. Abana bari munsi y'imyaka 15 bari 20 252. Abari hagati y'imyaka 15 na 64 bari 26 900. Abarengeje imyaka 64 bari 1 566.<ref name="citypop" />
== Ubukungu n'ubukerarugendo ==
Mu Murenge wa Nyamyumba hari icyambu cya Nyamyumba. Icyo cyambu gihuza Akarere ka Rubavu n'utundi turere dukora ku [[Ikiyaga cya Kivu]]. Gihuza kandi Akarere ka Rubavu na [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]]. Muri uwo murenge hari n'amashyuza. Ayo mashyuza akurura ba mukerarugendo.<ref name="rubavu">{{Cite web |url=https://rubavu.gov.rw/en/district/about-the-district |title=About the district |website=rubavu.gov.rw |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rubavu]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyamyumba]]
lpfflqc4t1wtdaeltqb2m9f4bdq63b2
Umurenge wa Rubavu
0
20184
143831
143550
2026-10-24T17:10:24Z
Score Beethoven
11559
143831
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Rubavu''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Rubavu]], mu [[Intara y'Uburengerazuba|Ntara y'Uburengerazuba]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Rubavu wari utuwe n'abaturage 80 107. Ni wo murenge ufite abaturage benshi mu Karere ka Rubavu.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere ==
[[Dosiye:Rwanda, Rubavu District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rubavu]]
Umurenge wa Rubavu ni umwe mu mirenge 12 y'Akarere ka Rubavu.<ref name="akarere">{{Cite web |url=https://rubavu.gov.rw/en/district/about-the-district |title=About the district |website=rubavu.gov.rw |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 25,68.<ref name="umurenge">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3311__rubavu/ |title=Rubavu (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Umurenge wa Rubavu uhana imbibi n'imirenge ya [[Umurenge wa Gisenyi|Gisenyi]], [[Umurenge wa Cyanzarwe|Cyanzarwe]], [[Umurenge wa Nyakiriba|Nyakiriba]] na [[Umurenge wa Rugerero|Rugerero]].
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rubavu wari utuwe n'abaturage 42 394. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 80 107.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/33__rubavu/ |title=Rubavu (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abagore bari 41 343. Abagabo bari 38 764. Abaturage 65 895 babaga mu mujyi. Abaturage 14 212 babaga mu cyaro. Ku kilometero kare imwe hari abaturage 3 120.<ref name="umurenge" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Rubavu District|Amafoto y'Akarere ka Rubavu]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rubavu]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rubavu]]
bhu9wm702ngeqqeu07lnuy7lpxodj1m
Umurenge wa Rugerero
0
20185
143835
143551
2026-10-24T17:13:13Z
Score Beethoven
11559
143835
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Rugerero''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Rubavu]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Rugerero wari utuwe n'abaturage 66 926. Abenshi muri bo batuye mu mujyi.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Aho uherereye ==
[[Dosiye:Rwanda, Rubavu District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rubavu]]
Umurenge wa Rugerero ni umwe mu mirenge 12 y'Akarere ka Rubavu.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.rubavu.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=rubavu.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 25,31.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3312__rugerero/ |title=Rugerero (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rugerero Monument.jpg|thumb|left|Ikibumbano kiri mu Murenge wa Rugerero]]
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rugerero wari utuwe n'abaturage 42 574. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 66 926.<ref name="citypop" /> Abaturage 2 644 bari batuye kuri km² imwe.<ref name="citypop" />
Mu 2022, abagore bari 34 522. Abagabo bari 32 404. Abari munsi y'imyaka 15 bari 28 159. Abari hagati y'imyaka 15 na 64 bari 37 212. Abari hejuru y'imyaka 64 bari 1 555.<ref name="citypop" />
Umurenge wa Rugerero ni umwe mu mirenge ituwe cyane mu Karere ka Rubavu. Utuwe na 12,2 % by'abaturage b'akarere. Abaturage 84,7 % batuye mu mujyi.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Rubavu.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile – Rubavu |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |year=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
{| class="wikitable"
|+ Imiturire mu Murenge wa Rugerero (2022)
! Agace !! Abaturage
|-
| Umujyi || 56 653
|-
| Icyaro || 10 273
|}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Rugerero Sector|Amafoto y'Umurenge wa Rugerero]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}}
[[Ikiciro:Akarere ka Rubavu]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rugerero]]
gkarzl7zamfnpphf88azmw5a4cobv9j
Kigali (umurenge)
0
20223
143904
143556
2026-10-24T18:53:53Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Kigali (umurenge)]] to [[Umurenge wa Kigali]]: Kwimurira ku izina Umurenge wa Kigali (guhuza ingingo zisa)
143556
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable"
|
|}
UMURENGE WA KIGALI
{| class="wikitable"
! colspan="2" |Kigali
|-
| colspan="2" |Sector
|-
| colspan="2" |Location in Rwanda
|-
| colspan="2" |Coordinates: 1°56′59″S 30°3′31″E
|-
!Country
| Rwanda
|-
!Province
|Kigali Province
|-
!District
|Nyarugenge
|-
! colspan="2" |Area
|-
! • Total
|29.38 km<sup>2</sup> (11.34 sq mi)
|-
!Elevation
|1,444 m (4,738 ft)
|-
! colspan="2" |Population
(2022 census)
|-
! • Total
|61,499
|-
! • Density
|2,100/km<sup>2</sup> (5,400/sq mi)
|-
!
|(2022 census)
|-
!Time zone
|UTC+2 (CAT)
|-
! • Summer (DST)
|UTC+2 (''not observed'')
|}
'''Kigali ni''' Umurenge uherereye '''mu''' Kigali ni Umurenge uherereye mu [[Akarere ka Nyarugenge|Karere ka Nyarugenge]], mu burengerazuba bw'Umujyi wa [[Kigali]], mugihugu cy' [[Rwanda|u Rwanda]]. <ref>{{Cite web |title=Kigali (Sector, Rwanda) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1103__kigali/ |access-date=2023-12-21 |website=www.citypopulation.de}}</ref>
== UbUbumenyi mwisumenyi bw'isi ==
Umurenge wa Kigali uhana imbibi z'iburengerazuba n'urugabano rukorwa [[Umugezi wa Nyabarongo|nuruzi rwa Nyabarongo]]. Ku mupaka wo mumajyaruguru, uhana imbibi n'umugezi wa <nowiki><b>Nyabugogo</b></nowiki>''',''' ugize kimwe mu bigize uruzi rwa Nyabarongo. Uburebure bwo hejuru y'inyanja bw'Umurenge wa kigali ni metero 1,444. <ref>{{Cite web |title=GeoNames.org |url=https://www.geonames.org/11186546/gisozi.html |access-date=2025-05-18 |website=www.geonames.org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Google Maps |url=https://www.google.com/maps/@-1.942696,30.0147743,13z?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDUxMy4xIKXMDSoASAFQAw== |access-date=2025-05-17 |website=Google Maps |language=en}}</ref>
== Imibare y'abaturage ==
Mu mwaka wa 2012, Umurenge wa kigali wari utuwe n'abaturage bagera ku 30,023.
== Imirenge ==
Akarere ka Nyarugenge kagabanijemo [[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 10, ariyo: Gitega, Kanyinya, Kigali, [[Umurenge wa Kimisagara|Kimisagara]], [[Umurenge wa Mageragere|Mageragere]], [[Umurenge wa Muhima|Muhima]], Nyakabanda, [[Nyamirambo]], Nyarugenge, na Rwezamenyo. <ref>{{Cite web |title=nyarugenge.gow.rw |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/index.php?eID=dumpFile&t=f&f=22076&token=c8375955669c511102b39c10e5e9c6a795f70fc4#:~:text=Nyarugenge%20is%20one%20of%20the,and%20355%20quarters%20(Imidugudu).}}</ref>
== Ahantu hatuwe ==
Umurenge wa kigali ugabanyijemo ibice bikurikira: Kankuba, Kavumu, Ntugama, Runzenze, Nyarurenzi, Mataba, na Nyarufunzo.
== Reba ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
r57nt445c9xpsbnoexh4bofg6dakpbt
143914
143904
2026-10-24T19:24:25Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Kigali]] to [[Kigali (umurenge)]] without leaving a redirect: Gutandukanya amateka y'impapuro zombi
143556
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable"
|
|}
UMURENGE WA KIGALI
{| class="wikitable"
! colspan="2" |Kigali
|-
| colspan="2" |Sector
|-
| colspan="2" |Location in Rwanda
|-
| colspan="2" |Coordinates: 1°56′59″S 30°3′31″E
|-
!Country
| Rwanda
|-
!Province
|Kigali Province
|-
!District
|Nyarugenge
|-
! colspan="2" |Area
|-
! • Total
|29.38 km<sup>2</sup> (11.34 sq mi)
|-
!Elevation
|1,444 m (4,738 ft)
|-
! colspan="2" |Population
(2022 census)
|-
! • Total
|61,499
|-
! • Density
|2,100/km<sup>2</sup> (5,400/sq mi)
|-
!
|(2022 census)
|-
!Time zone
|UTC+2 (CAT)
|-
! • Summer (DST)
|UTC+2 (''not observed'')
|}
'''Kigali ni''' Umurenge uherereye '''mu''' Kigali ni Umurenge uherereye mu [[Akarere ka Nyarugenge|Karere ka Nyarugenge]], mu burengerazuba bw'Umujyi wa [[Kigali]], mugihugu cy' [[Rwanda|u Rwanda]]. <ref>{{Cite web |title=Kigali (Sector, Rwanda) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1103__kigali/ |access-date=2023-12-21 |website=www.citypopulation.de}}</ref>
== UbUbumenyi mwisumenyi bw'isi ==
Umurenge wa Kigali uhana imbibi z'iburengerazuba n'urugabano rukorwa [[Umugezi wa Nyabarongo|nuruzi rwa Nyabarongo]]. Ku mupaka wo mumajyaruguru, uhana imbibi n'umugezi wa <nowiki><b>Nyabugogo</b></nowiki>''',''' ugize kimwe mu bigize uruzi rwa Nyabarongo. Uburebure bwo hejuru y'inyanja bw'Umurenge wa kigali ni metero 1,444. <ref>{{Cite web |title=GeoNames.org |url=https://www.geonames.org/11186546/gisozi.html |access-date=2025-05-18 |website=www.geonames.org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Google Maps |url=https://www.google.com/maps/@-1.942696,30.0147743,13z?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDUxMy4xIKXMDSoASAFQAw== |access-date=2025-05-17 |website=Google Maps |language=en}}</ref>
== Imibare y'abaturage ==
Mu mwaka wa 2012, Umurenge wa kigali wari utuwe n'abaturage bagera ku 30,023.
== Imirenge ==
Akarere ka Nyarugenge kagabanijemo [[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 10, ariyo: Gitega, Kanyinya, Kigali, [[Umurenge wa Kimisagara|Kimisagara]], [[Umurenge wa Mageragere|Mageragere]], [[Umurenge wa Muhima|Muhima]], Nyakabanda, [[Nyamirambo]], Nyarugenge, na Rwezamenyo. <ref>{{Cite web |title=nyarugenge.gow.rw |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/index.php?eID=dumpFile&t=f&f=22076&token=c8375955669c511102b39c10e5e9c6a795f70fc4#:~:text=Nyarugenge%20is%20one%20of%20the,and%20355%20quarters%20(Imidugudu).}}</ref>
== Ahantu hatuwe ==
Umurenge wa kigali ugabanyijemo ibice bikurikira: Kankuba, Kavumu, Ntugama, Runzenze, Nyarurenzi, Mataba, na Nyarufunzo.
== Reba ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
r57nt445c9xpsbnoexh4bofg6dakpbt
143940
143914
2026-10-24T19:26:14Z
Score Beethoven
11559
Guhuza na [[Umurenge wa Kigali]]
143940
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Kigali]]
gt32awnrlr1572mbkwhe91ty399qwkc
Kimihurura
0
20258
143737
126183
2026-10-24T16:10:05Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143737
wikitext
text/x-wiki
'''Umurenge wa Kimihurura''' ni umwe mu mirenge magana ane na cumi n'itandatu(416 sectors) igize igihugu cy'u Rwanda.Uyu murenge uherereye mu karere ka Gasabo mu mugi wa Kigali.<ref>https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere</ref>
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
Umurenge wa Kimihurura ugizwe n'utugari dutatu (3 cells) ari two :
1.Akagari ka Kimihurura
2. Akagari ka Kamukina
3.Akagali ka Rugando<ref>https://www.google.com/search?q=les+cellules+de+kimihurura+cells&oq=les+cellules+de+Kimihurura&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqBwgDECEYnwUyBggAEEUYOTIHCAEQIRigATIHCAIQIRigATIHCAMQIRifBTIHCAQQIRifBTIHCAUQIRifBTIHCAYQIRifBTIHCAcQIRifBTIHCAgQIRifBTIHCAkQIRifBdIBCTI3MDY0ajBq</ref>
.'''Akagari ka Kamukina kagizwe n'imidugudu itanu ariyo:'''
# umudugudu wa Zuba
2. umudugudu w'Umurava
3.umudugudu w'Ituze
4.umudugudu wa Nyenyeri
5.umudugudu wa Juru
'''Akagari ka Kimihurura kagizwe n'imidugudu 4 ari yo''':
1.umudugudu w'Imihigo
2.umudugudu w'Amajyambere
3.umudugudu w'Urwego
4.umudugudu wa Kimihurura.
'''Akagari ka Rugando kagizwe n'imidugudu 4 ari yo''':
1.umudugudu ta Taba
2.umudugudu wa Gasasa
3.Umudugudu wa Rebero
4.umudugudu wa Gasanze
g44h983wa5r5snw28zgt01ryhg6ckdz
143912
143737
2026-10-24T19:24:00Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Kimihurura]] to [[Kimihurura]] without leaving a redirect: Gutandukanya amateka y'impapuro zombi
143737
wikitext
text/x-wiki
'''Umurenge wa Kimihurura''' ni umwe mu mirenge magana ane na cumi n'itandatu(416 sectors) igize igihugu cy'u Rwanda.Uyu murenge uherereye mu karere ka Gasabo mu mugi wa Kigali.<ref>https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere</ref>
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
Umurenge wa Kimihurura ugizwe n'utugari dutatu (3 cells) ari two :
1.Akagari ka Kimihurura
2. Akagari ka Kamukina
3.Akagali ka Rugando<ref>https://www.google.com/search?q=les+cellules+de+kimihurura+cells&oq=les+cellules+de+Kimihurura&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqBwgDECEYnwUyBggAEEUYOTIHCAEQIRigATIHCAIQIRigATIHCAMQIRifBTIHCAQQIRifBTIHCAUQIRifBTIHCAYQIRifBTIHCAcQIRifBTIHCAgQIRifBTIHCAkQIRifBdIBCTI3MDY0ajBq</ref>
.'''Akagari ka Kamukina kagizwe n'imidugudu itanu ariyo:'''
# umudugudu wa Zuba
2. umudugudu w'Umurava
3.umudugudu w'Ituze
4.umudugudu wa Nyenyeri
5.umudugudu wa Juru
'''Akagari ka Kimihurura kagizwe n'imidugudu 4 ari yo''':
1.umudugudu w'Imihigo
2.umudugudu w'Amajyambere
3.umudugudu w'Urwego
4.umudugudu wa Kimihurura.
'''Akagari ka Rugando kagizwe n'imidugudu 4 ari yo''':
1.umudugudu ta Taba
2.umudugudu wa Gasasa
3.Umudugudu wa Rebero
4.umudugudu wa Gasanze
g44h983wa5r5snw28zgt01ryhg6ckdz
143938
143912
2026-10-24T19:26:13Z
Score Beethoven
11559
Guhuza na [[Umurenge wa Kimihurura]]
143938
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Kimihurura]]
m8b87mp9hka6try0c1j14y7gw0ivyiz
Rwezamenyo
0
20272
143913
77716
2026-10-24T19:24:02Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Rwezamenyo]] to [[Rwezamenyo]] without leaving a redirect: Gutandukanya amateka y'impapuro zombi
77716
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:NyarugengeDist.png|thumb|Umurenge wa Rwezamenyo uboneka mu Akarere ka Nyarugenge]]
Rwezamenyo
Utugali: 4
1.kabuguru I
2.kabuguru II
3.Rwezamenyo I
4.Rwezamenyo II
3pjzg2521rsp9hnca2ixc56xv5ywo8b
143939
143913
2026-10-24T19:26:14Z
Score Beethoven
11559
Guhuza na [[Umurenge wa Rwezamenyo]]
143939
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Rwezamenyo]]
qult5t047w3pa7tnx4ra17crcc1imzk
Umurenge wa Gisozi
0
20313
143628
143343
2026-10-24T15:26:16Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Gisozi]] to [[Umurenge wa Gisozi]]
143343
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Umurenge wa Gisozi''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 2.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gisozi wari utuwe n'abaturage 75 611. Muri uyu murenge hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali]].
== Ubuso n'utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gasabo District.png|thumb|left|upright=0.5|Akarere ka Gasabo]]
Umurenge wa Gisozi ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Gasabo. Ufite ubuso bwa km² 8,30.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/12__gasabo/ |title=Gasabo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 2:<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gasabo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-23}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Musezero
* Ruhango
{{div col end}}
{{clear|left}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gisozi wari utuwe n'abaturage 44 003. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 75 611.<ref name="citypop" />
== Urwibutso rwa Jenoside ==
Mu Murenge wa Gisozi hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali]]. Mu mwaka wa 2023, UNESCO yashyize inzibutso enye za Jenoside mu murage w'isi. Urwibutso rwa Kigali ni rumwe muri izo nzibutso.<ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/days/tutsi-genocide |title=International Day of Reflection on the 1994 Genocide against the Tutsi in Rwanda |website=UNESCO |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gisozi Sector|Amafoto y'Umurenge wa Gisozi]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gasabo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gisozi]]
rvhlz65a9bf1iuz4g38dftfvvcjx54l
143712
143628
2026-10-24T16:09:03Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143712
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Umurenge wa Gisozi''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 2.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gisozi wari utuwe n'abaturage 75 611. Muri uyu murenge hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gasabo District.png|thumb|left|upright=0.5|Akarere ka Gasabo]]
Umurenge wa Gisozi ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Gasabo. Ufite ubuso bwa km² 8,30.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/12__gasabo/ |title=Gasabo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 2:<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gasabo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-23}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Musezero
* Ruhango
{{div col end}}
{{clear|left}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gisozi wari utuwe n'abaturage 44 003. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 75 611.<ref name="citypop" />
== Urwibutso rwa Jenoside ==
Mu Murenge wa Gisozi hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali]]. Mu mwaka wa 2023, UNESCO yashyize inzibutso enye za Jenoside mu murage w'isi. Urwibutso rwa Kigali ni rumwe muri izo nzibutso.<ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/days/tutsi-genocide |title=International Day of Reflection on the 1994 Genocide against the Tutsi in Rwanda |website=UNESCO |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gisozi Sector|Amafoto y'Umurenge wa Gisozi]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gasabo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gisozi]]
c5rrrifwjpad47owj2398lrytx5g1z2
143978
143712
2026-10-24T21:10:13Z
Score Beethoven
11559
143978
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gisozi''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 2.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gisozi wari utuwe n'abaturage 75 611. Muri uyu murenge hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gasabo District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gasabo]]
Umurenge wa Gisozi ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Gasabo. Ufite ubuso bwa km² 8,30.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/12__gasabo/ |title=Gasabo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 2:<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gasabo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-23}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Musezero
* Ruhango
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gisozi wari utuwe n'abaturage 44 003. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 75 611.<ref name="citypop" />
== Urwibutso rwa Jenoside ==
Mu Murenge wa Gisozi hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali]]. Mu mwaka wa 2023, UNESCO yashyize inzibutso enye za Jenoside mu murage w'isi. Urwibutso rwa Kigali ni rumwe muri izo nzibutso.<ref>{{Cite web |url=https://www.unesco.org/en/days/tutsi-genocide |title=International Day of Reflection on the 1994 Genocide against the Tutsi in Rwanda |website=UNESCO |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gisozi Sector|Amafoto y'Umurenge wa Gisozi]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gasabo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gisozi]]
kqbmdcfp3fk4206kd520u7q14h0ameu
Umurenge wa Remera
0
20316
143630
143355
2026-10-24T15:26:19Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Remera, Kigali]] to [[Umurenge wa Remera]]
143355
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement}}'''Remera''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|Mirenge]] 15 yo mu [[Akarere ka Gasabo|Karere ka Gasabo]] mu murwa mukuru wa [[Kigali]] mu [[Rwanda]].
== Ubumenyi bw'isi ==
Remera ifite ubuso bwa 7.3 km² kandi iherereye ku butumburuke bwa metero 1,450 <ref name="citypopulation">{{Cite web |title=Ruanda: Gliederung in Sektoren |url=https://www.citypopulation.de/de/rwanda/sector/admin/ |access-date=2024-08-29 |website=citypopulation.de |language=de}}
</ref> <ref name="geonames">{{Cite web |title=Remera |url=https://www.geonames.org/11186561/remera.html |access-date=2024-08-29 |website=[[GeoNames]] |language=en}}
</ref> Umurenge wa Remera ugabanijwemo selile enye: [[Rukiri I]], [[Rukiri II]], [[Nyabisindu (Remera)|Nyabisindu]] na [[Kigali|Nyarutarama]].<ref name="gasabo">{{Cite web |title=Menya Gasabo |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |access-date=2024-08-29 |website=gasabo.gov.rw |language=rw}}
</ref> Imirenge ituranye ni Kinyinya mu majyaruguru, [[Akarere ka Gasabo|Kimironko]] mu burasirazuba, [[Umurenge wa Niboye|Niboye]] mu majyepfo, [[Akarere ka Kicukiro|Kicukiro]] mu majyepfo y'uburengerazuba, [[Kimihurura]] mu burengerazuba na [[Umurenge wa Kacyiru|Kacyiru]] mu majyaruguru y'uburengerazuba.<ref>https://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kigali-umuturage-yageneye-umurenge-wa-remera-imodoka</ref><ref>https://mapcarta.com/W177860304</ref> <ref name="citypopulation" /> <ref>{{Cite web |date=2015-02-20 |title=Remera-Kisimenti booming : un nouveau centre d’affaires hyperactif à Kigali |url=https://fr.igihe.com/remera-kisimenti-booming-un-nouveau-centre-d.html |access-date=2025-08-02 |website=IGIHE |language=fr-FR}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2011-10-08 |title=Gasabo : De fortes mesures de sécurité ont été prises dans le secteur de Remera |url=https://fr.igihe.com/gasabo-de-fortes-mesures-de-securite-ont-ete.html |access-date=2025-08-02 |website=IGIHE |language=fr-FR}}</ref>
== Demokarasi ==
Ibarura ryakozwe mu mwaka wa 2022, abaturage bari 38.648. Imyaka icumi mbere yaho, yari 43.279, ibyo bikaba bingana no kugabanuka kw'abaturage buri mwaka 1,1% hagati ya 2012 na 2022 <ref name="citypopulation"/> <ref name="nisr">{{Cite web |title=RPHC5 - District Profile - Gasabo |url=https://statistics.gov.rw/publication/rphc5-district-profile-gasabo |access-date=2024-08-29 |publisher=[[National Institute of Statistics of Rwanda]] (NISR) |language=en}}
</ref>
== Umuco ==
Igice cya Rukiri II cy'umurenge, kirimo [[Sitade y'Igihugu Amahoro|Stade Amahoro]] na [[Kigali BK Arena|BK Arena]], kibamo ibikoresho binini by'imikino i Kigali.<ref>https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/abaturiye-stade-amahoro-bahawe-igihe-ntarengwa-cyo-kuvugurura-inyubako-zabo</ref> <ref name="geonames"/> <ref>{{Cite web |date=2025-05-23 |title=Le Gouvernement lance un nouveau projet de relogement à Nyabisindu |url=https://fr.igihe.com/Le-Gouvernement-lance-un-nouveau-projet-de-relogement-a-Nyabisindu.html |access-date=2025-08-02 |website=IGIHE |language=fr-FR |archive-date=2025-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250621230655/https://fr.igihe.com/Le-Gouvernement-lance-un-nouveau-projet-de-relogement-a-Nyabisindu.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-05-23 |title=Le Gouvernement lance un nouveau projet de relogement à Nyabisindu |url=https://fr.igihe.com/Le-Gouvernement-lance-un-nouveau-projet-de-relogement-a-Nyabisindu.html |access-date=2025-08-02 |website=IGIHE |language=fr-FR |archive-date=2025-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250621230655/https://fr.igihe.com/Le-Gouvernement-lance-un-nouveau-projet-de-relogement-a-Nyabisindu.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |last=KASSIM YUSSUF |date=27 OCT 2022 |title=Le Rwanda se dote d’un stade ultra moderne d’ici 2024 |url=https://www.rba.co.rw/post/Le-Rwanda-se-dote-dun-stade-ultra-moderne-dici-2024 |website=RBA |language=fr}}</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
bn4k6rm79o2gq5mqziwk7bojzye65j0
143796
143630
2026-10-24T16:12:17Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143796
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement}}'''Remera''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|Mirenge]] 15 yo mu [[Akarere ka Gasabo|Karere ka Gasabo]] mu murwa mukuru wa [[Kigali]] mu [[Rwanda]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw'isi ==
Remera ifite ubuso bwa 7.3 km² kandi iherereye ku butumburuke bwa metero 1,450 <ref name="citypopulation">{{Cite web |title=Ruanda: Gliederung in Sektoren |url=https://www.citypopulation.de/de/rwanda/sector/admin/ |access-date=2024-08-29 |website=citypopulation.de |language=de}}
</ref> <ref name="geonames">{{Cite web |title=Remera |url=https://www.geonames.org/11186561/remera.html |access-date=2024-08-29 |website=[[GeoNames]] |language=en}}
</ref> Umurenge wa Remera ugabanijwemo selile enye: [[Rukiri I]], [[Rukiri II]], [[Nyabisindu (Remera)|Nyabisindu]] na [[Kigali|Nyarutarama]].<ref name="gasabo">{{Cite web |title=Menya Gasabo |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |access-date=2024-08-29 |website=gasabo.gov.rw |language=rw}}
</ref> Imirenge ituranye ni Kinyinya mu majyaruguru, [[Akarere ka Gasabo|Kimironko]] mu burasirazuba, [[Umurenge wa Niboye|Niboye]] mu majyepfo, [[Akarere ka Kicukiro|Kicukiro]] mu majyepfo y'uburengerazuba, [[Kimihurura]] mu burengerazuba na [[Umurenge wa Kacyiru|Kacyiru]] mu majyaruguru y'uburengerazuba.<ref>https://igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kigali-umuturage-yageneye-umurenge-wa-remera-imodoka</ref><ref>https://mapcarta.com/W177860304</ref> <ref name="citypopulation" /> <ref>{{Cite web |date=2015-02-20 |title=Remera-Kisimenti booming : un nouveau centre d’affaires hyperactif à Kigali |url=https://fr.igihe.com/remera-kisimenti-booming-un-nouveau-centre-d.html |access-date=2025-08-02 |website=IGIHE |language=fr-FR}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2011-10-08 |title=Gasabo : De fortes mesures de sécurité ont été prises dans le secteur de Remera |url=https://fr.igihe.com/gasabo-de-fortes-mesures-de-securite-ont-ete.html |access-date=2025-08-02 |website=IGIHE |language=fr-FR}}</ref>
== Demokarasi ==
Ibarura ryakozwe mu mwaka wa 2022, abaturage bari 38.648. Imyaka icumi mbere yaho, yari 43.279, ibyo bikaba bingana no kugabanuka kw'abaturage buri mwaka 1,1% hagati ya 2012 na 2022 <ref name="citypopulation"/> <ref name="nisr">{{Cite web |title=RPHC5 - District Profile - Gasabo |url=https://statistics.gov.rw/publication/rphc5-district-profile-gasabo |access-date=2024-08-29 |publisher=[[National Institute of Statistics of Rwanda]] (NISR) |language=en}}
</ref>
== Umuco ==
Igice cya Rukiri II cy'umurenge, kirimo [[Sitade y'Igihugu Amahoro|Stade Amahoro]] na [[Kigali BK Arena|BK Arena]], kibamo ibikoresho binini by'imikino i Kigali.<ref>https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/abaturiye-stade-amahoro-bahawe-igihe-ntarengwa-cyo-kuvugurura-inyubako-zabo</ref> <ref name="geonames"/> <ref>{{Cite web |date=2025-05-23 |title=Le Gouvernement lance un nouveau projet de relogement à Nyabisindu |url=https://fr.igihe.com/Le-Gouvernement-lance-un-nouveau-projet-de-relogement-a-Nyabisindu.html |access-date=2025-08-02 |website=IGIHE |language=fr-FR |archive-date=2025-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250621230655/https://fr.igihe.com/Le-Gouvernement-lance-un-nouveau-projet-de-relogement-a-Nyabisindu.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-05-23 |title=Le Gouvernement lance un nouveau projet de relogement à Nyabisindu |url=https://fr.igihe.com/Le-Gouvernement-lance-un-nouveau-projet-de-relogement-a-Nyabisindu.html |access-date=2025-08-02 |website=IGIHE |language=fr-FR |archive-date=2025-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250621230655/https://fr.igihe.com/Le-Gouvernement-lance-un-nouveau-projet-de-relogement-a-Nyabisindu.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |last=KASSIM YUSSUF |date=27 OCT 2022 |title=Le Rwanda se dote d’un stade ultra moderne d’ici 2024 |url=https://www.rba.co.rw/post/Le-Rwanda-se-dote-dun-stade-ultra-moderne-dici-2024 |website=RBA |language=fr}}</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
5ud80nw7frfjcyr9g6935mh58p35n6c
143864
143796
2026-10-24T18:35:50Z
Score Beethoven
11559
143864
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Remera''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Remera wari utuwe n'abaturage 38 648. Ugizwe n'utugari 4. Muri uyu murenge hari [[Sitade y'Igihugu Amahoro|Stade Amahoro]] na [[Kigali BK Arena|BK Arena]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gasabo District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gasabo]]
Umurenge wa Remera ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Gasabo.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gasabo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 7,27.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gasabo/1213__remera/ |title=Remera (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Uri ku butumburuke bwa metero 1 445.<ref>{{Cite web |url=https://www.geonames.org/11186561/remera.html |title=Remera |website=GeoNames |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="menya" />
{{div col|colwidth=15em}}
* Nyabisindu
* Nyarutarama
* Rukiri I
* Rukiri II
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Remera wari utuwe n'abaturage 43 279. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 38 648. Abagabo bari 20 300. Abagore bari 18 348. Abaturage bose batuye mu mujyi.<ref name="citypop" /> Umubare w'abaturage wagabanutse hagati ya 2012 na 2022.
== Ibikorwa by'ingenzi ==
Mu Murenge wa Remera hari [[Sitade y'Igihugu Amahoro|Stade Amahoro]]. Iyi sitade yakira abantu 45 000. Hafi yayo hari [[Kigali BK Arena|BK Arena]]. BK Arena yakira abantu 10 000.<ref>{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/abaturiye-stade-amahoro-bahawe-igihe-ntarengwa-cyo-kuvugurura-inyubako-zabo |title=Abaturiye Stade Amahoro bahawe igihe ntarengwa cyo kuvugurura inyubako zabo |last=Gasana |first=Marcellin |website=Kigali Today |date=2024-10-08 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Agace ka [[Gisimenti]] (Kisimenti) kari hagati muri Remera. Ni ihuriro ry'ubucuruzi. Hari amahoteli, amabanki n'amaduka.<ref>{{Cite web |url=https://fr.igihe.com/remera-kisimenti-booming-un-nouveau-centre-d.html |title=Remera-Kisimenti booming : un nouveau centre d’affaires hyperactif à Kigali |last=Ndayishimiye |first=Jovin |website=IGIHE |date=2015-02-20 |language=fr |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Remera Sector (Gasabo)|Amafoto y’Umurenge wa Remera]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gasabo|Remera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Remera]]
17novzg23im6u0reg7bb6d3hd4y5xri
Uburenganzira bw'umugore n'umwangavu muri Qatar
0
20856
143574
142518
2026-10-24T14:48:27Z
InternetArchiveBot
9716
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
143574
wikitext
text/x-wiki
= Intangiriro =
Qatar, igihugu giherereye mu Burasirazuba bwo Hagati, cyagiye kigaragaza ubushake bwo guteza imbere uburenganzira bw'umugore n'umwangavu mu myaka yashize. Nubwo hari intambwe zatewe, hakiri imbogamizi mu kubahiriza uburenganzira bwabo <ref>{{cite web |title=UN Women Qatar Gender Data Portal |url=https://data.unwomen.org/country/qatar |access-date=16 October 2025 |publisher=UN Women}}</ref>.
== Uburenganzira bw’Umugore muri Qatar ==
=== Uburenganzira bwo Guhitamo Umugabo ===
Mu mategeko ya Qatar, umugore asabwa uruhushya rw'umugabo we kugira ngo ashobore gushyingirwa. Ibi bituma umugore adafite ubwigenge mu guhitamo uwo azashakana na we <ref>{{cite web |title=Girls Not Brides - Qatar |url=https://childmarriagedata.org/country-profiles/qatar/ |access-date=16 October 2025 |publisher=Girls Not Brides}}</ref>.
=== Uburenganzira bwo Gukora ===
[[Umugore|Abagore]] bo muri Qatar bafite uburenganzira bwo gukora, ariko hari imirimo imwe n'imwe basabwa uruhushya rwo kuyikora, cyane cyane mu nzego za Leta <ref>{{cite web |title=World Bank Qatar Gender Data Portal |url=https://genderdata.worldbank.org/en/economies/qatar |access-date=16 October 2025 |publisher=World Bank}}</ref>.
=== Uburenganzira bwo Kwiga ===
Abagore bafite uburenganzira bwo kwiga, kandi hari gahunda zitandukanye ziteza imbere ireme ry'uburezi bw'abagore, harimo no kubaha amahirwe angana n'abagabo mu mashuri makuru n'amakuru <ref>{{cite web |title=UNESCO International Day of Girls and Women in Science - Qatar |url=https://www.unesco.org/en/articles/2023-international-day-girls-and-women-science-qatar |access-date=16 October 2025 |publisher=UNESCO}}</ref>.
=== Imibare y’Uburezi bw’Abagore ===
{| class="wikitable"
|+Uburinganire mu mashuri muri Qatar (2023)
!Urwego
!Abahungu (%)
!Abakobwa (%)
|-
|Incuke (ECD)
|52
|48
|-
|Amashuri abanza
|51
|49
|-
|Ayisumbuye
|53
|47
|-
|Amakuru/University
|55
|45
|}
== Uburenganzira bw’Umwangavu muri Qatar ==
=== Uburezi bw’Abakobwa ===
Abakobwa bafite amahirwe angana n'abahungu mu burezi, kandi hari gahunda zihariye zo guteza imbere uburezi bw'abakobwa, harimo no kubaha amahirwe yo kwiga mu mashuri yisumbuye n'amakuru <ref>{{cite web |title=UNICEF Qatar 2023 MICS Survey |url=https://mics.unicef.org/news/just-released-qatar-2023-mics-survey-findings-and-snapshots |access-date=16 October 2025 |publisher=UNICEF |archive-url=https://web.archive.org/web/20250830231141/https://mics.unicef.org/news/just-released-qatar-2023-mics-survey-findings-and-snapshots |archive-date=30 August 2025 |url-status=dead}}</ref>.
=== Ihohoterwa rishingiye ku Gitsina ===
Nubwo Qatar yashyizeho amategeko arengera abakobwa, ihohoterwa rishingiye ku gitsina rikigaragara mu muryango, rikaba rikeneye gukumirwa no guhanwa <ref>{{cite web |title=Human Rights Watch World Report 2023: Qatar |url=https://www.hrw.org/world-report/2023/country-chapters/qatar |access-date=16 October 2025 |publisher=Human Rights Watch}}</ref>.
=== Uburinganire mu Mirimo ===
Abakobwa bafite amahirwe angana n'abahungu mu mirimo, ariko hakiri imbogamizi mu kugera ku myanya y'ubuyobozi n'ubushobozi bwo guhitamo imirimo bakunda <ref>{{cite web |title=Economic Times Qatar Women's Labor Market |url=https://hrme.economictimes.indiatimes.com/news/industry/qatar-leads-the-arab-world-in-womens-labor-market-empowerment-key-unga-highlights/124087365 |access-date=16 October 2025 |publisher=Economic Times}}</ref>.
=== Imibare y’Abagore mu Mirimo n’Ubuyobozi ===
{| class="wikitable"
|+Abagore mu mirimo n'ubuyobozi muri Qatar (2023)
!Igice
!Abagore (%)
!Abagabo (%)
|-
|Inteko Ishinga Amategeko
|4.4
|95.6
|-
|Imirimo y’ubuyobozi mu nzego za Leta
|16
|84
|-
|Imirimo ishingiye ku gice cy’akazi
|30
|70
|}
== Imibare y’Ubushakashatsi n’Imibereho y’Abakobwa ==
* Abagore bamara 8.2% by'igihe cyabo mu mirimo itishyurwa, mu gihe abagabo bamara 2.2% <ref>{{cite web |title=World Bank Qatar Gender Data Portal |url=https://genderdata.worldbank.org/en/economies/qatar |access-date=16 October 2025 |publisher=World Bank}}</ref>.
* Abakobwa bafite hagati y’imyaka 15 na 19 batwaye abana 6 ku 1,000 muri Qatar mu mwaka wa 2023 <ref>{{cite web |title=Girls Not Brides - Qatar |url=https://childmarriagedata.org/country-profiles/qatar/ |access-date=16 October 2025 |publisher=Girls Not Brides}}</ref>.
* Ibyo kwiga by’abakobwa byiyongereye ku kigero cya 20% mu myaka 10 ishize, byagaragaza intambwe mu burezi <ref>{{cite web |title=UN Women Qatar Gender Data Portal |url=https://data.unwomen.org/country/qatar |access-date=16 October 2025 |publisher=UN Women}}</ref>.
== Gahunda n’Inzira zo Guteza Imbere Uburenganzira ==
=== Gahunda za Leta ===
Leta ya Qatar yashyizeho gahunda zitandukanye zo guteza imbere uburenganzira bw'abagore n'abakobwa, harimo gahunda zo kubaha amahirwe angana mu burezi, mu mirimo, no mu nzego za Leta <ref>{{cite web |title=Qatar Strategic Plan 2030 - Women’s Empowerment Initiatives |url=https://www.qatar2030.gov.qa/women-empowerment |access-date=16 October 2025 |publisher=State of Qatar}}</ref>.
=== Inkunga z’Imiryango Mpuzamahanga ===
Imiryango mpuzamahanga nka UN Women, [[UNICEF]], na Human Rights Watch ikorana na Leta ya Qatar mu guteza imbere uburenganzira bw'abagore n'abakobwa, binyuze mu bikorwa byo kubaha amahirwe angana no kurwanya ihohoterwa <ref>{{cite web |title=UN Women Qatar Gender Data Portal |url=https://data.unwomen.org/country/qatar |access-date=16 October 2025 |publisher=UN Women}}</ref>.
== Imbogamizi n’Inzira zo Kuzirwanya ==
Nubwo hari intambwe zatewe, hakiri imbogamizi mu kubahiriza uburenganzira bw'abagore n'abakobwa, harimo ihohoterwa rishingiye ku gitsina, imbogamizi mu kugera ku myanya y'ubuyobozi, no kutagira uburenganzira bwo guhitamo uwo bashakana <ref>{{cite web |title=Amnesty International Qatar Report |url=https://www.amnesty.org/en/location/middle-east-and-north-africa/middle-east/qatar/report-qatar/ |access-date=16 October 2025 |publisher=Amnesty International}}</ref>.
== Umwanzuro ==
Qatar yashyizeho amategeko n'amabwiriza agamije guteza imbere uburenganzira bw'abagore n'abakobwa, ariko hakiri imbogamizi mu kubahiriza ayo mategeko. Gukomeza gushyira mu bikorwa gahunda ziteza imbere uburenganzira bw'abagore n'abakobwa bizafasha kugera ku ntego yo kubaha amahirwe angana n'abagabo mu nzego zose.
== References ==
{{Reflist}}
b7resaq01ambk5t5wnejw1a7jwvvr27
Umurenge wa Nyange
0
21503
143789
143538
2026-10-24T16:12:03Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143789
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-Adeline07-Nyange.wav|thumb|Uko izina Nyange rivugwa.]]
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-DERRICK KWIZERA-NYANGE CENTRE.wav|thumb|Uko izina Nyange Centre rivugwa.]]
'''Umurenge wa Nyange''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] igize [[Akarere ka Ngororero]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]] bw’u [[Rwanda]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Nyange ufite ubuso bwa kilometero kare 54,37. Uherereye mu majyepfo y’Akarere ka Ngororero, hafi y’imbibi z’[[Akarere ka Muhanga]]. Igice cy’imbibi zawo gikurikira [[uruzi rwa Nyabarongo]].<ref name="citypopulation">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngororero/3512__nyange/ « Nyange (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
Urugomero rw’amashanyarazi rwa Nyabarongo I ruherereye hakurya y’uruzi, mu Murenge wa Mushishiro wo mu Karere ka Muhanga. Amazi y’urugomero ari mu gace k’imisozi ihanamye kandi akoreshwa mu gutanga amashanyarazi.<ref>[https://waterportal.rwb.rw/sites/default/files/2017-06/Upper%20Nyabarongo%20Rehabilitation%20Plan.pdf « Upper Nyabarongo Catchment Rehabilitation Plan »], ''Rwanda Water Resources Board'', 2017, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Abaturage ==
Ibarura rusange ry’abaturage ryo mu 2022 ryagaragaje ko Umurenge wa Nyange wari utuwe n’abaturage 24.859. Ubucucike bw’abaturage bwari abantu 457 kuri kilometero kare. Mu 2012, umurenge wari utuwe n’abaturage 21.932.<ref name="citypopulation"/>
== Ibikorwa n’ubukungu ==
Ubuhinzi, ubworozi, ubucuruzi n’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro biri mu bikorwa by’ubukungu bikorerwa muri Nyange. Akarere ka Ngororero kari mu duce tw’icyogogo cya Nyabarongo yo haruguru turangwamo ibikorwa byinshi by’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro.<ref>[https://waterportal.rwb.rw/sites/default/files/2017-06/Upper%20Nyabarongo%20Rehabilitation%20Plan.pdf « Upper Nyabarongo Catchment Rehabilitation Plan »], ''Rwanda Water Resources Board'', 2017, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
Mu murenge kandi hari ikigo cy’ikoranabuhanga gifasha abaturage n’abacuruzi bato kunguka ubumenyi mu gukoresha mudasobwa n’ikoranabuhanga mu bucuruzi.<ref>[https://web.archive.org/web/20250716053957/https://www.ngororero.gov.rw/news-detail-1/ngororero-3 « DOT Rwanda yongereye ingufu Telecenter y’Umurenge wa Nyange »], ''Akarere ka Ngororero'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Amateka ==
Mu Murenge wa Nyange hari urwibutso rw’abazize [[Jenoside yakorewe Abatutsi]] mu 1994. Aho hantu hakoreshwa mu kwibuka abazize Jenoside no kwigisha amateka y’ingaruka z’imiyoborere ishingiye ku ivangura.<ref>[https://www.rgb.rw/updates/news-detail/the-history-of-nyange-is-an-essential-lesson-for-rgb-staff-profshyaka-anastase « The history of Nyange is an essential lesson for RGB staff »], ''Rwanda Governance Board'', 8 Kamena 2018, yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
Nyange izwi kandi kubera abanyeshuri bo mu ishuri ryisumbuye rya Nyange banze kwitandukanya hakurikijwe ubwoko igihe ishuri ryabo ryagabwagaho igitero mu ijoro ryo ku wa 18 rishyira ku wa 19 Werurwe 1997. Abo banyeshuri bashyizwe mu cyiciro cy’Intwari z’Imena.<ref>[https://www.ngororero.gov.rw/news-detail-1/ngororero-intwari-zimena-zabanyeshuli-bi-nyange-mu-mateka-yu-rwanda « Intwari z’Imena z’abanyeshuri b’i Nyange mu mateka y’u Rwanda »], ''Akarere ka Ngororero'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngororero}}
[[Ikiciro:Akarere ka Ngororero]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyange]]
ejmd7uguhbq5yg3z6otf89yy61wueac
143822
143789
2026-10-24T17:00:24Z
Score Beethoven
11559
143822
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyange''' ni umwe mu mirenge 13 igize [[Akarere ka Ngororero]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyange wari utuwe n'abaturage 24 859.
Nyange izwi kubera amateka ya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]]. Izwi kandi kubera abanyeshuri b'Intwari z'Imena bo mu 1997.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Ngororero District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Ngororero]]
Umurenge wa Nyange ni umwe mu mirenge 13 y'Akarere ka Ngororero.<ref name="citypop-akarere">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/35__ngororero/ |title=Ngororero (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa kilometero kare 54,37.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngororero/3512__nyange/ |title=Nyange (Sector, Rwanda) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyange wari utuwe n'abaturage 21 932. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 24 859. Ubucucike bwari abantu 457 kuri kilometero kare.<ref name="citypop"/>
== Ubukungu ==
[[Dosiye:2013-06-05 12-03-37 Rwanda Western Province - Gaseke 6h (cropped 5).jpg|thumb|left|Imirima ku musozi mu Murenge wa Nyange (2013)]]
Akarere ka Ngororero gafite ibikorwa byinshi by'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro. Umurenge wa Nyange uri mu mirenge irimo ubucukuzi butemewe bwinshi.<ref name="rwb">{{Cite web |url=https://waterportal.rwb.rw/sites/default/files/2017-06/Upper%20Nyabarongo%20Rehabilitation%20Plan.pdf |title=Upper Nyabarongo Catchment Rehabilitation Plan |website=Rwanda Water Resources Board |date=2017 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Umurenge wa Nyange ufite ikigo cy'ikoranabuhanga (''telecenter''). Muri Nyakanga 2025, umushinga wa DOT Rwanda wahaye icyo kigo mudasobwa 10. Uwo mushinga uzahugura kandi abacuruzi bato mu ikoranabuhanga.<ref>{{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20250716053957/https://www.ngororero.gov.rw/news-detail-1/ngororero-3 |title=Ngororero: DOT Rwanda yongereye ingufu Telecenter y'umurenge wa Nyange |website=Akarere ka Ngororero |date=2025-07-14 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Amateka ==
Mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, Abatutsi benshi bahungiye muri kiliziya Gatolika ya Nyange. Padiri [[Athanase Seromba]] yategetse ko iyo kiliziya isenywa. Abari bayirimo bose barapfuye. Uyu munsi i Nyange hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyange|urwibutso rwa Jenoside]].<ref name="rgb">{{Cite web |url=https://www.rgb.rw/updates/news-detail/the-history-of-nyange-is-an-essential-lesson-for-rgb-staff-profshyaka-anastase |title=The history of Nyange is an essential lesson for RGB staff – Prof. Shyaka Anastase |website=Rwanda Governance Board |date=2018-06-08 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Muri Werurwe 1997, Interahamwe zateye [[Ishuri ryisumbuye rya Nyange]]. Zategetse abanyeshuri kwitandukanya hakurikijwe ubwoko. Abanyeshuri barabyanze. Bavuze ko bose ari Abanyarwanda. Bamwe muri bo barishwe.<ref name="rgb"/> Abo banyeshuri bari mu [[Intwari z'u Rwanda|Ntwari z'Imena]].<ref name="rgb"/><ref>{{Cite web |url=https://theeastafrican.co.ke/tea/magazine/nyange-a-resting-place-for-heroes--1346742 |title=Nyange: A resting place for heroes |website=The EastAfrican |date=2016-02-26 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Nyange Sector|Amafoto y'Umurenge wa Nyange]] kuri Wikimedia Commons
* Uko izina « Nyange » rivugwa: [[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-Adeline07-Nyange.wav]]
* Uko izina « Nyange Centre » rivugwa: [[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-DERRICK KWIZERA-NYANGE CENTRE.wav]]
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngororero}}
[[Ikiciro:Akarere ka Ngororero]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyange]]
eozao75mit59f5p31s39kjutqqrh9s6
Sitade ya Onikan
0
22053
143562
134595
2026-10-24T13:11:51Z
InternetArchiveBot
9716
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
143562
wikitext
text/x-wiki
'''Ikibuga cya Mobolaji Johnson,''' cyahozekizwi nka '''Sitade ya Onikan''', nisitade ifitintego nyinshi i Lagos, <ref>{{Cite web |last=Akanni |first=Aishat |date=2024-06-24 |title=NFF Announces New Venue for Federation Cup Final |url=https://www.brila.net/nff-announces-new-venue-for-federation-cup-final/ |access-date=2024-06-25 |website=Latest Sports News In Nigeria |language=en-US |archive-date=2024-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625084202/https://www.brila.net/nff-announces-new-venue-for-federation-cup-final/ |url-status=dead }}</ref> Nijeriya Ubikoreshwa mumikino [[Umupira w’amaguru|y'umupira w'amaguru]] kandi nisitade y'ikipe ya 1472 FC, First Bank FC, Ikorodu City FC, Inter Lagos, Julius Berger FC, Prince Kazeem Eleku FC, Smart City FC, Sporting Lagos, Stationery Stores FC na Valiant FC. <ref>{{Cite news |last=Adesanya |first=Taiwo |date=2024-06-18 |title=Sporting Lagos deserved victory over Enyimba - Odibo |url=https://dailypost.ng/?p=1105034 |access-date=2024-06-25 |work=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]] |location=Lagos, Nigeria |language=en-US}}</ref>
Ikibuga cya Mobolaji Johnson Arena gifitubushobozi bwokwakira abantu 10.000 kandi nicyocya kera cyane muri Nijeriya. Ikibuga cyambere cyubatswe mu 1930, giherereye mumajyepfo y'uburasirazuba bw'ikirwa cya Lagos hafi ya Tafewa Balewa Square, maze cyitiriwe Umwami George V nyuma y'imyaka itandatu. Hagati ya 1963 na 1973, cyajekumenyekana nka Sitade y'Umujyi wa Lagos. Sitade ya Onikan iriho ubuyaravuguruwe yongera gufungurwa kubera ibikorwa by'umupira w'amaguru n'umuco mumyaka ya 1980. Muri Werurwe 2008, sitade yabujijwe gukoreshwa mugihe cyose cy'umwaka usigaye na shampiyona y'umupira w'amaguru ya Nijeriya ubwo ishyirahamwe ry'umupira w'amaguru rya Nijeriya ryateraga abakinnyi benshi ba Warri Wolves nyuma yo kunganya na First Bank nta gitego. <ref>{{Cite web |last=Ugbana |first=Ben |date=2019-12-03 |title=LAGOS: Newly-renovated 5000-capacity Onikan stadium gets new name |url=https://www.ripplesnigeria.com/newly-renovated-5000-capacity-onikan-stadium-gets-new-name/ |access-date=2023-10-08 |website=Latest Nigeria News {{!}} Top Stories from Ripples Nigeria |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2019-12-03 |title=Lagos Government renames Onikan Stadium after Mobolaji Johnson |url=https://guardian.ng/sport/lagos-government-renames-onikan-stadium-after-mobolaji-johnson/ |access-date=2023-10-08 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref>
Mu 2019, yahinduriwizina na guverinoma ya leta ya Lagos, kuva kuri sitade ya Onikan kugera kuri Mobolaji Johnson Arena. <ref>{{Cite web |date=2019-12-03 |title=Lagos Government renames Onikan Stadium after Mobolaji Johnson |url=https://guardian.ng/sport/lagos-government-renames-onikan-stadium-after-mobolaji-johnson/ |access-date=2022-10-06 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref>
Kwitariki ya 1 Ukwakira 2025, kumunsi w’ubwigenge bwa Nijeriya, Amir Khan Promotions yakoze irushanwa ry’iteramakofe kuriyisitade. Ryari riyobowe na Marcus Browne na Brandon Glanton, kandi ryariririmo abandibakinnyi bazwicyane ba teramakofe. <ref>{{Cite web |title=Marcus Browne steps in to face Brandon Glanton following Rocky Fielding withdrawal |url=https://www.boxingscene.com/articles/marcus-browne-steps-in-to-face-brandon-glanton-following-rocky-fielding-withdrawal |access-date=2025-10-02 |website=www.boxingscene.com |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Brandon Glanton breaks down, stops Marcus Browne in six |url=https://www.boxingscene.com/articles/brandon-glanton-breaks-down-stops-marcus-browne-in-six |access-date=2025-10-02 |website=www.boxingscene.com |language=en}}</ref>
== Reba kandi ==
* Urutonde rw'ibibuga by'umupira w'amaguru muri Nijeriya
* Urutonde rwa sitade
== Amareferensi ==
{{Reflist}}
== Amasano yo hanze ==
* {{Commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20220909210636/http://www.kickoffnigeria.com/static/news/article.php?id=1428 NFL shuts down Onikan Stadium] Archived 2022-09-09 at the Wayback Machine
* https://web.archive.org/web/20251009181552/https://www.city-data.com/world-cities/Lagos-Sports.html
* [http://www.guardiannewsngr.com/sports/article10/090207 www.guardiannewsngr.com/sports/article10/090207] Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine
* [https://oneyearinnigeria.blogspot.com/2009/02/football-soccer-for-those-far-far-west.html Blog with game notes,pictures]
<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>6°26′33″N 3°24′8″E / 6.44250°N 3.40222°E / 6.44250; 3.40222
pd3ppthkq1ztxp8bkawxwhllufuxdln
Sitade y'imikino ya Samson Siasia
0
22062
143561
134406
2026-10-24T13:08:25Z
InternetArchiveBot
9716
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
143561
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Yenagoa_Township_Stadium,_Bayelsa.jpg|thumb|Sitade Yenagoa Township, Bayelsa]]
'''Sitade ya Siporo ya Samson Siasia''' ni sitade ikoreshwa muburyobwinshi <ref>{{Cite web |title=What does multi-use mean? |url=https://www.definitions.net/definition/multi-use |access-date=2022-03-09 |website=www.definitions.net}}</ref> iherereye mumujyi wa Yenagoa <ref>{{Cite web |title=Yenagoa Archives |url=https://guardian.ng/tag/yenagoa/ |access-date=2022-03-05 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref> [[Nijeriya|muri Nijeriya]] . <ref>{{Cite web |date=2016-09-03 |title=Bayelsa gov. to complete renovation of Siasia stadium |url=https://businessday.ng/sports/article/bayelsa-gov-to-complete-renovation-of-siasia-stadium/ |access-date=2021-09-11 |website=Businessday NG |language=en-US}}</ref> Ubikoreshwa cyane cyane mumikino [[Umupira w’amaguru|y'umupira w'amaguru]] <ref>{{Cite web |title=Football (Sky Sports) |url=https://www.skysports.com/football-fixtures |access-date=2022-03-06 |website=SkySports |language=en}}</ref> kandi ni sitade y'iwabo ya Ocean Boys FC na Bayelsa United . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2022)">Bikenewe</span></nowiki>'' ]</sup> Sitade <ref>{{Cite web |title=stadium {{!}} Definition, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/stadium |access-date=2022-03-09 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ifite ubushobozi bwokwakira abantu 5.000. <ref>{{Cite web |date=2013-12-02 |title=FCT council to complete 5,000 capacity mini stadium |url=https://www.vanguardngr.com/2013/12/fct-council-complete-5000-capacity-mini-stadium/ |access-date=2021-09-14 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref> Mbere ya 2009, yari izwi nka Sitade ya Yenagoa <ref>{{Cite web |title=Yenagoa {{!}} Location, Facts, & Population {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Yenagoa |access-date=2022-03-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Township. Yongeye kwegurirwa Imana mu 2009, yitiriwe Samson Siasia . <ref>{{Cite web |title=Samson Siasia Stadium |url=https://hotels.ng/places/sport-arena/1583-samson-siasia-stadium/ |access-date=2021-09-16 |website=Hotels.ng Places}}</ref> Samson Siasia ni umukinnyi wahoze ari Umunya-Nigeria <ref>{{Cite web |title=Nigeria |url=https://www.state.gov/countries-areas/nigeria/ |access-date=2022-03-06 |website=United States Department of State |language=en-US}}</ref> [[Umupira w’amaguru|umukinnyi w'umupira w'amaguru]] <ref>{{Cite web |title=Soccer24: Live Soccer Scores, Results. Online Football Results |url=https://www.soccer24.com/ |access-date=2022-03-09 |website=www.soccer24.com |language=en}}</ref> watojamakipe menshi kandi yatsinze byinshi. <ref>{{Cite web |last=kemisola |date=2021-08-13 |title=SAMSON SIASIA STADIUM YENAGOA |url=https://www.glimpse.ng/samson-siasia-stadium-yenagoa/ |access-date=2022-02-11 |website=Glimpse Nigeria |language=en-US |archive-date=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214234556/https://www.glimpse.ng/samson-siasia-stadium-yenagoa/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |date=2020-07-04 |title=SAMSON SIASIA: My goal against Argentina at USA '94 W/Cup gives me fond memories |url=https://www.vanguardngr.com/2020/07/samson-siasia-my-goal-against-argentina-at-usa-94-w-cup-gives-me-fond-memories/ |access-date=2021-09-14 |website=Vanguard News |language=en-US}}</ref> ya Samson Siasia niyo sitade yambere [[Afurika|y’ubusitani]] bw’ubusitani bw’ubusitani bw’ubusitani bw’ubusitani bw’ubusitani bw’ubusitani bw’ubusitani bw’ubusitani bw’ubusitani bw’ubusitani bwubatswe na [[Monimichelle]] Sports Facility Construction and Development Ltd. <ref>{{Cite web |title=Hoechy Development LTD™ – Construction, Engineering, Environmental Services & Procurement |url=https://hoechy.com.ng/ |access-date=2022-03-06 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20220306071202/https://hoechy.com.ng/ |archive-date=2022-03-06 |url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2018-02-09 |title=Samson Siasia Stadium: Groundsmen begin special training |url=https://www.sunnewsonline.com/samson-siasia-stadium-groundsmen-begin-special-training/ |access-date=2021-09-11 |website=The Sun Nigeria |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2017-11-06 |title=Samson Siasia stadium to be ready by December, says contractor |url=https://guardian.ng/sport/samson-siasia-stadium-to-be-ready-by-december-says-contractor/ |access-date=2021-09-11 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref>
== Amareferensi ==
{{Reflist}}
hnichl3ml0m4uettttlab0luflchr5p
Urwibutso rwa Jenoside rwa Kiziguro
0
22507
143636
143129
2026-10-24T15:36:32Z
Score Beethoven
11559
143636
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|useImage=[[File:KiziguroGenocideMemorial03.jpg|Kiziguro Genocide Memorial]]}}
'''Urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa Kiziguro''' ni urwibutso ruherereye mu [[Umurenge wa Kiziguro|Murenge wa Kiziguro]], mu [[Akarere ka Gatsibo|Karere ka Gatsibo]], mu [[Rwanda]]. Rushyinguyemo imibiri y'Abatutsi bishwe muri [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994]].
== Aho ruherereye ==
Urwibutso rwa Kiziguro ruherereye mu murenge wa Kiziguro, mu karere ka Gatsibo. Ni ahantu ho kwibuka, gusobanukirwa amateka no guha icyubahiro Abatutsi bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994<ref>{{Cite web |title=Hashyinguwe mu cyubahiro imibiri ibihumbi 5,269 mu rwibutso rwa Kiziguro |url=https://www.gatsibo.gov.rw/soma-ibindi/hashyinguwe-mu-cyubahiro-imibiri-ibihumbi-5269-mu-rwibutso-rwa-kiziguro |website=Akarere ka Gatsibo |language=rw}}</ref>.
== Amateka ==
{{Ikarita y'Inzibutso za Jenoside mu Rwanda}}
Mu minsi ya mbere ya Jenoside yakorewe Abatutsi, Abatutsi benshi bo mu cyahoze ari komini Murambi no mu nkengero zaho bahungiye kuri Paruwasi Gatolika ya Kiziguro. Bizeraga ko bashobora kuharokokera<ref name="Minubumwe11Mata">{{Cite web |title=Tariki ya 11 Mata 1994: uko Jenoside yakorewe Abatutsi yakozwe hirya no hino mu gihugu |url=https://www.minubumwe.gov.rw/news-detail/tariki-ya-11-mata-1994-uko-jenoside-yakorewe-abatutsi-yakozwe-hirya-no-hino-mu-gihugu |website=MINUBUMWE |language=rw}}</ref>.
Ku wa 11 Mata 1994, abagabye igitero barimo Interahamwe, abasirikare n'abandi bafatanyije na bo bateye Abatutsi bari bahungiye kuri paruwasi. Ubwicanyi bwatangiye mu gitondo bukomeza kugeza nimugoroba<ref name="Minubumwe11Mata" />.
Abari bahungiye kuri Paruwasi ya Kiziguro biciwe mu bice bitandukanye by'iyo paruwasi. Muri ibyo bice harimo igikari cy'abapadiri, hafi y'amashuri, ku bitaro bya Kiziguro no mu nkengero z'urusengero. Imibiri ya bamwe mu bishwe yajugunywe mu byobo byari hafi aho, indi ijugunywa mu rwobo rurerure rwari munsi y'amashuri<ref name="Minubumwe11Mata" />.
Jenoside muri ako gace yateguwe kandi ishyirwa mu bikorwa n'abayobozi b'inzego nkuru n'iz'ibanze, bafatanyije n'Interahamwe n'abasirikare baturutse mu bigo bya gisirikare bitandukanye<ref name="Minubumwe11Mata" />.[[Dosiye:KiziguroGenocideMemorial03.jpg|thumb|339x339px|Urwibutso rwa Jenoside rwa Kiziguro|left]]
== Urwibutso ==
Nyuma ya Jenoside, hashyizweho Urwibutso rwa Kiziguro kugira ngo rushyingurwemo imibiri y'abishwe kandi rubungabunge amateka y'ibyabereye muri ako gace.
Urwibutso rushyinguyemo imibiri y'abazize Jenoside irenga ibihumbi 20.132. Mu gihe cyo kwibuka ku nshuro ya 31, hashyinguwe mu cyubahiro indi mibiri 21 yari imaze kuboneka<ref name="Minubumwe11Mata" />.
Urwibutso rwa Kiziguro rufasha mu bikorwa byo kwibuka, kwigisha amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi no guhangana n'ipfobya n'ihakana rya Jenoside.
== Reba kandi ==
* [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994]]
* [[Umurenge wa Kiziguro]]
* [[Akarere ka Gatsibo]]
* [[Urwibutso rwa Jenoside]]
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda|state=uncollapsed}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gatsibo]]
6t1aiz2h4963ff79czymt1hdycfl3un
Urwibutso rwa Jenoside rwa Musange
0
22508
143960
139775
2026-10-24T19:56:44Z
Score Beethoven
11559
143960
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| title = Urwibutso rwa Jenoside rwa Musange
| label1 = Igihugu
| data1 = [[Rwanda|u Rwanda]]
| label2 = Intara
| data2 = [[Intara y'amajyepfo|Amajyepfo]]
| label3 = Akarere
| data3 = [[Akarere ka Nyamagabe|Nyamagabe]]
| label4 = Umurenge
| data4 = [[Umurenge wa Musange|Musange]]
| label5 = Akagari
| data5 = Jenda
| label6 = Ubwoko
| data6 = Urwibutso rwa Jenoside
| label7 = Rwibuka
| data7 = [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] (1994)
}}
'''Urwibutso rwa Jenoside rwa Musange''' ni ahantu ho kwibukira no gushyingura abazize [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]], haherereye mu [[Umurenge wa Musange|Murenge wa Musange]], mu [[Akarere ka Nyamagabe]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y'[[Rwanda|u Rwanda]].
Uru rwibutso ruruhukiyemo imibiri irenga 26 000. Rwakira buri mwaka imihango yo ''[[Kwibuka]]''.
== Aho ruherereye ==
=== Aho biherereye ===
Urwibutso ruri mu Kagari ka Jenda, mu Murenge wa Musange, mu Karere ka Nyamagabe.<ref name="nyamagabe">{{Cite web |title=Musange: Hatangirijwe ku rwego rw'Intara kwibuka ku nshuro ya 30 Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 |url=https://www.nyamagabe.gov.rw/default-title-9/musange-hatangirijwe-ku-rwego-rwintara-kwibuka-ku-nshuro-ya-30-jenoside-yakorewe-abatutsi-mu-1994 |website=Akarere ka Nyamagabe |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Aha hahoze ari Komini Musange, muri Perefegitura ya Gikongoro.<ref name="hrw">{{Cite web |title=Prefecture of Gikongoro |url=https://www.hrw.org/reports/1999/rwanda/Geno8-10-01.htm |publisher=Human Rights Watch |work=Leave None to Tell the Story: Genocide in Rwanda |date=March 1999 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
=== Ubwicanyi bwabereye i Musange ===
Mu minsi ya mbere ya Jenoside, abicanyi baturutse muri Komini Karambo bageze muri Musange. Ku wa 15 Mata 1994, abantu benshi bateraniye ku isoko rya Masizi. Bashakaga gutera Abatutsi bari bahungiye ku biro bya Komini Musange. Abapolisi barashe mu kirere, abo bantu baratatana. Abatutsi bamwe bo muri Musange bahungiye kuri Paruwasi ya Kaduha.<ref name="hrw" />
Musange ni agace k'imisozi miremire, amashyamba n'ibihuru. [[Interahamwe]] zatwikaga ibihuru n'amazu kugira ngo hatagira uwihisha. Abatutsi bamwe bahungiye mu mashuri abanza ya Masagara na Musange. Abandi bahungiye mu nsengero, nka ADEPR Masizi na Kiliziya Gatolika ya Masagara. Interahamwe n'abasirikare ba FAR babasangagayo barabica. Bamwe barokotse kubera Abahutu babahishe.
=== Imiterere rusange ===
{{Ikarita y'Inzibutso za Jenoside mu Rwanda}}
Urwibutso rwa Musange ni rumwe mu nzibutso za Jenoside ziri hirya no hino mu gihugu, zifite uruhare rwo gushyingura mu cyubahiro, kwibuka no kubika amateka.<ref>{{Cite web |title=Genocide Memorials |url=https://genocidearchiverwanda.org.rw/category/Memorials |website=Genocide Archive Rwanda |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Amateka ==
Mu cyahoze ari Gikongoro, Abatutsi bishwe kuva mu Ugushyingo 1959. Mu Ukuboza 1963, Abatutsi bagera ku 2 500 biciwe kuri Paruwasi ya Cyanika.<ref>{{Cite web |title=Kwibuka30: Min. Dr Bizimana yagaragaje ibyaranzwe itegurwa rya Jenoside ku Gikongoro |url=https://www.minubumwe.gov.rw/news-detail/kwibuka30-min-dr-bizimana-yagaragaje-ibyaranzwe-itegurwa-rya-jenoside-ku-gikongoro |website=MINUBUMWE |date=2024-04-28 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Nyuma ya Jenoside, bamwe mu bayikoze baburanishijwe n'inkiko Gacaca.<ref>{{Cite web |title=Official Gazette n° 11 of 01/06/2008 |url=https://www.minijust.gov.rw/fileadmin/user_upload/Minijust/Official_gazettes_2/______________________2008_Official_Gazettes/Official_Gazette_no_11_of_01.06.2008.pdf |website=MINIJUST |date=2008-06-01 |format=PDF |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu 2004, imibiri y'Abatutsi yabonetse yashyinguwe mu cyubahiro muri uru rwibutso. Urwibutso rwavuguruwe hagati ya 2018 na 2019.<ref name="nyamagabe" />
== Ibiranga urwibutso ==
Urwibutso rwa Musange ruruhukiyemo imibiri irenga 26 000. Buri mwaka, abaturage ba Musange bahurira ku rwibutso mu gihe cyo kwibuka.<ref name="nyamagabe" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]]
* [[Umurenge wa Musange]]
* [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kaduha]]
* [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Cyanika]]
* [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Murambi]]
=== Ibitabo ===
* {{Cite book |author=Commission Nationale de Lutte contre le Génocide |title=Identification des sites du génocide d’avril à juillet 1994 |location=Kigali |publisher=CNLG |year=2019 |url=https://francegenocidetutsi.org/IdentificationSitesGenocideAvrilJuillet1994.pdf |format=PDF |language=fr}}
{{Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda|state=uncollapsed}}
{{DEFAULTSORT:Musange, Urwibutso rwa Jenoside}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyamagabe]]
[[Ikiciro:Itsembabwoko ry’u Rwanda ry’1994]]
oyeeepnzk8ed55oo1yey2rxcwig0k0n
Umurenge wa Musange
0
22568
143764
143542
2026-10-24T16:11:06Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143764
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Musange''' ni umwe mu mirenge 17 igize [[Akarere ka Nyamagabe]], mu [[Intara y’Amajyepfo]] y’u Rwanda. Ni umurenge w’icyaro, aho ubuhinzi n’ubworozi biri mu bikorwa by’ingenzi by’abaturage.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Urubuga rwemewe rw’Akarere ka Nyamagabe rushyira Musange ku rutonde rw’imirenge 17 igize ako karere.<ref>[https://www.nyamagabe.gov.rw/ « Akarere ka Nyamagabe »], urubuga rwemewe rw’Akarere ka Nyamagabe.</ref>
Umurenge wa Musange ugizwe n’utugari dutandatu:
* Gasave;
* Jenda;
* Masagara;
* Masangano;
* Masizi;
* Nyagisozi.
Icyicaro cy’umurenge giherereye mu Kagari ka Jenda.
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ry’abaturage n’imiturire ryo mu 2012, Umurenge wa Musange wari utuwe n’abaturage 18.680. Mu 2022, abaturage bari bageze kuri 20.345, barimo abagore 10.460 n’abagabo 9.885.<ref name="abaturage">[https://citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyamagabe/2512__musange/ « Musange (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', hashingiwe ku mibare y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda.</ref>
Ibarura ryo mu 2022 ryagaragaje ko abaturage bose b’umurenge bari batuye mu bice by’icyaro.<ref name="abaturage" />
== Ibikorwa n’ubukungu ==
Abaturage bo mu Murenge wa Musange bakora cyane cyane ubuhinzi n’ubworozi. Mu matungo yororwa harimo inka, ihene, ingurube n’andi matungo magufi.
== Uburezi ==
Umurenge wa Musange urimo amashuri y’inshuke, abanza n’ayisumbuye. Mu bigo by’amashuri bivugwa muri uyu murenge harimo GS Mutakara, GS Gasave na GS Musange. GS Musange kandi ifite ishami ry’amashuri y’imyuga n’ubumenyingiro.
== Ibikorwa remezo ==
Umuhanda wa Gasaka–Musange uhuza umurenge n’umujyi wa Nyamagabe. Mu 2012, ubuyobozi bw’Akarere ka Nyamagabe bwatangaje gahunda yo gutunganya uwo muhanda wari ufite uburebure bwa kilometero 30, kugira ngo woroshye ingendo no kugeza umusaruro w’ubuhinzi ku masoko.<ref>Emmanuel Nshimiyimana, [https://kigalitoday.com/ubukungu/iterambere/article/nyamagabe-umuhanda-uhuza-umurenge-wa-musange-n-umujyi-wa-nyamagabe-ugiye « Nyamagabe: Umuhanda uhuza Umurenge wa Musange n’umujyi wa Nyamagabe ugiye gukorwa »], ''Kigali Today'', 25 Ukwakira 2012.</ref>
== Imishinga y’iterambere ==
Umuryango GiveDirectly watangije umushinga wo gutanga amafaranga ku ngo zo mu Murenge wa Musange. Ubuyobozi bw’Akarere ka Nyamagabe bwatangaje ko ingo zari kuzuza ibisabwa zari guhabwa amafaranga arenga 800.000 mu byiciro bibiri.<ref name="GiveDirectly">[https://web.archive.org/web/20220628000429/https://www.nyamagabe.gov.rw/default-title-9/musange-hatangijwe-umushinga-ugiye-kunganira-iterambere-ryabaturage « Musange hatangijwe umushinga ugiye kunganira iterambere ry’abaturage »], Akarere ka Nyamagabe.</ref>
Abakozi ba GiveDirectly batangaje ko bari gusura ingo no gukusanya amakuru, kandi abaturage basabwa kwirinda abantu babaka ruswa kugira ngo babandike muri uwo mushinga. Inkunga yari igenewe gufasha imiryango gukora ibikorwa by’iterambere, birimo kugura amatungo no kuvugurura amazu.<ref name="GiveDirectly" />
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyamagabe}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyamagabe|Musange]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Musange]]
bjbzx1hyo3zubgbkytv9l3kg55zgkvk
143889
143764
2026-10-24T18:45:07Z
Score Beethoven
11559
143889
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Musange''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 17 igize [[Akarere ka Nyamagabe]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Musange wari utuwe n'abaturage 20 345. Abaturage bose batuye mu cyaro. Umuryango GiveDirectly watangije umushinga wo guha amafaranga ingo zo muri uyu murenge.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyamagabe District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyamagabe]]
Umurenge wa Musange ni umwe mu mirenge 17 y'Akarere ka Nyamagabe.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyamagabe.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=Akarere ka Nyamagabe |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Musange wari utuwe n'abaturage 18 680. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 20 345. Abagabo bari 9 885. Abagore bari 10 460.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyamagabe/2512__musange/ |title=Musange (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="citypop" />
== Ibikorwa remezo ==
Umuhanda uhuza Umurenge wa Musange n'umujyi wa Nyamagabe ufite uburebure bwa kilometero 30. Mu Ukwakira 2012, Kigali Today yatangaje ko uwo muhanda ugiye gukorwa.<ref>{{Cite web |url=https://kigalitoday.com/ubukungu/iterambere/article/nyamagabe-umuhanda-uhuza-umurenge-wa-musange-n-umujyi-wa-nyamagabe-ugiye |title=Nyamagabe: Umuhanda uhuza umurenge wa Musange n'umujyi wa Nyamagabe ugiye gukorwa |author=Emmanuel Nshimiyimana |website=Kigali Today |date=2012-10-25 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Imishinga y’iterambere ==
Umuryango GiveDirectly watangije umushinga mu Murenge wa Musange. Uwo mushinga wari guha ingo zo muri uyu murenge amafaranga arenga 800 000. Ayo mafaranga yari gutangwa mu byiciro bibiri. Abakozi ba GiveDirectly ni bo bari gusura ingo. Abaturage basabwe kwirinda abantu babaka ruswa. Iyi nkunga ifasha imiryango kugura amatungo no kuvugurura amazu.<ref name="GiveDirectly">{{Cite web |url=https://www.nyamagabe.gov.rw/default-title-9/musange-hatangijwe-umushinga-ugiye-kunganira-iterambere-ryabaturage |title=Musange hatangijwe umushinga ugiye kunganira iterambere ry’abaturage |website=Akarere ka Nyamagabe |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20220628000429/https://www.nyamagabe.gov.rw/default-title-9/musange-hatangijwe-umushinga-ugiye-kunganira-iterambere-ryabaturage |archive-date=2022-06-28 |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
* [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Musange]]
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyamagabe}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyamagabe|Musange]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Musange]]
fpo38mxnqg7zrnu3hqd6zub9nupq6l8
Umurenge wa Nyankenke
0
22620
143791
143523
2026-10-24T16:12:06Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143791
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
Umurenge wa Nyankenke<ref>https://www.gicumbi.gov.rw/soma-ibindi/nyankenke-imiryango-14-yahawe-inka-muri-gahunda-ya-girinka</ref> ni umwe mu mirenge igize [[Akarere ka Gicumbi]] mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru mu Rwanda]]. Uyu murenge uzwiho imirimo y'ubuhinzi, imishinga y'iterambere rya VUP, ndetse n'ibikorwa byo kubungabunga ibidukikije n'imibereho myiza y'abaturage, nk'uko bigaragazwa n'amakuru atangwa n'Akarere ka Gicumbi
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amashakiro ==
<references />
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gicumbi}}
[[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda]]
9cip49hgm6cxpfggwj4ni6bplgrhnse
143880
143791
2026-10-24T18:44:15Z
Score Beethoven
11559
143880
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyankenke''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 21 igize [[Akarere ka Gicumbi]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyankenke wari utuwe n'abaturage 27 183. Abaturage bose batuye mu cyaro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Gicumbi District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gicumbi]]
Akarere ka Gicumbi kagizwe n'imirenge 21. Umurenge wa Nyankenke ni umwe muri yo.<ref name="akarere">{{Cite web |url=https://www.gicumbi.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere ka Gicumbi |website=gicumbi.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyankenke wari utuwe n'abaturage 21 560. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 27 183. Abagabo bari 14 830. Abagore bari 12 353.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gicumbi/4514__nyankenke/ |title=Nyankenke (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="citypop" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gicumbi}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gicumbi|Nyankenke]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyankenke]]
i3xhxnt45ee153f4irxa5tuf0pg7653
Inyandikorugero:Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda
10
22669
143961
143075
2026-10-24T19:58:43Z
Score Beethoven
11559
143961
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox
| name = Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda
| state = {{{state|uncollapsed}}}
| title = [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994]]
| listclass = hlist
| groupstyle = text-align:left; width:3em; white-space:normal;
| below = [[Bibliografiya na firime]]
| group1 = Ingingo rusange
| list1 =
[[Amateka y'u Rwanda]] • [[Amoko mu Rwanda]] • [[Uruhare rw'Ubufaransa muri jenoside y'Abatutsi mu Rwanda]] • [[Bahutu Manifesto]] • [[Inshingano y'abinjira n'abasohoka muri Banyarwanda]] • [[Guverinoma y'agateganyo y'u Rwanda]] • [[Imbaraga z'Abahutu]] • [[Icyemezo cya Akayesu]] • [[Akazu]] • [[Interahamwe]] • [[Kangura]] • [[Kanguka (ikinyamakuru)|Kanguka]] • [[Parmehutu]] • [[MINUAR]] • [[Komisiyo y’amateka y’Abafaransa ku ruhare rw’Ubufaransa mu Rwanda]] • [[Retour à Kigali, une affaire française|''Retour à Kigali'']] • [[Igikorwa cya Noroît]] • [[Igikorwa Silver Back]] • [[Igikorwa Amaryllis]] • [[Amategeko arwanya ingengabitekerezo ya jenoside]] • [[Gushyira mu byiciro abakekwaho itsembabwoko mu Rwanda]] • [[Abarezwe na ICTR]] • [[Iteka rya Minisitiri ryerekeranye no kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi|Iteka ryerekeranye no kwibuka]] • [[Fred Rwigema]] • [[Ishyaka FPR - Inkotanyi|FPR-Inkotanyi]] • [[Ubwicanyi bwa Kibilira]]
| group2 = Ibyabaye n'abagize uruhare
| list2 =
[[Ihanurwa ry'indege ya Perezida Habyarimana]] • [[Ubwicanyi bw'Ishuri rya ETO]] • [[Ubwicanyi bwa Bagogwe]] • [[Ubwicanyi bwa Bugesera]] • [[Impamvu za jenoside]] • [[Uruhare rw'umuryango mpuzamahanga muri Jenoside yakorewe Abatutsi|Umuryango mpuzamahanga]] • [[Inzego z’amadini]] • [[Ihohoterwa rishingiye ku gitsina nk'intwaro ya jenoside]] • [[Ingaruka za jenocide|Ingaruka za jenoside]] • [[Ubutabera mpuzamahanga (ICTR)]] • [[Uruhare rw'itangazamakuru]] • [[Guhakana jenoside yakorewe Abatutsi]] • [[Ikibazo cy'impunzi mu Karere k'Ibiyaga Bigari]] • [[Bisesero]] • [[Ubwicanyi bwa Ndera]] • [[Mutarama 1998 ubwicanyi bwabereye i Gisenyi]] • [[Ikigeragezo cya Butare Bane]] • [[Jean-Claude Lafourcade]] • [[Jean Varret]] • [[Jean-Christophe Klotz]]
| group3 = Ahantu n'amashyirahamwe
| list3 =
{{Navbox|child
| groupstyle = text-align:left; width:1.5em; white-space:normal;
| group1 = Amashyirahamwe n'ahandi h'ingenzi
| list1 =
[[Ibuka]] • [[Komisiyo y'igihugu ishinzwe kurwanya Jenoside]] • [[Ihuriro ry'abarenganyijwe bo mu Rwanda]] • [[Hôtel des Mille Collines|Mille Collines]] • [[Ingoro Ndangamurage y'Amateka y'Urugamba rwo guhagarika Genocide|Ingoro ndangamurage yo kurwanya Jenoside]] • [[Saint Famille|Itorero ry'umuryango mutagatifu i Kigali]] • [[Aegis Trust]]
| group2 = Urutonde rw'ibibanza
| list2 =
{{Navbox|child
| groupstyle = text-align:left; width:1.5em; white-space:normal;
| group1 = [[Kigali|Umujyi wa Kigali]]
| list1 =
[[Urwibutso rw'Abasirikare b'Ababiligi|Abasirikare b'Ababiligi]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Gahanga|Gahanga]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Jabana|Jabana]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kibagabaga|Kibagabaga]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali|Kigali (Gisozi)]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyanza-Kicukiro|Kigali (Nyanza-Kicukiro)]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kinyinya|Kinyinya]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rebero|Rebero]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rubirizi|Rubirizi]] • Rutunga
| group2 = [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y'Amajyaruguru]]
| list2 =
[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Musanze|Musanze]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Mutete|Mutete]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Mvuzo|Mvuzo]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rusiga|Rusiga]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rutare|Rutare]]
| group3 = [[Intara y'amajyepfo|Intara y'Amajyepfo]]
| list3 =
[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Cyabakamyi|Cyabakamyi]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Cyahinda|Cyahinda]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Cyanika|Cyanika]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Cyarwa|Cyarwa]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kabgayi|Kabgayi]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kabuye|Kabuye]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kaduha|Kaduha]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kamonyi|Kamonyi]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Karama|Karama]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kibeho|Kibeho]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kibilizi|Kibilizi]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kinazi|Kinazi]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Mayunzwe|Mayunzwe]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Mugombwa|Mugombwa]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Murambi|Murambi]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Musange|Musange]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyanza|Nyanza]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rubona|Rubona]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Ruhashya|Ruhashya]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Songa|Songa]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa UNR Butare|UNR Butare]]
| group4 = [[Intara y'Iburasirazuba]]
| list4 =
[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora|Gashora]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Mukarange|Kayonza-Mukarange]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kibungo - Ngoma|Kibungo-Ngoma]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kiziguro|Kiziguro]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Muyumbu|Muyumbu]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Ntarama|Ntarama]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamata|Nyamata]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamirama|Nyamirama]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyarubuye|Nyarubuye]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Remera|Remera]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rukara|Rukara]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rukira|Rukira]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rukumberi|Rukumberi]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rwamagana|Rwamagana]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Zaza|Zaza]]
| group5 = [[Intara y'Uburengerazuba|Intara y'Iburengerazuba]]
| list5 =
[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Bazize|Bazize]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Bigogwe|Bigogwe]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Birogo|Birogo]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Bisesero|Bisesero]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashirabwoba|Gashirabwoba]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Giheke|Giheke]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Gisenyi|Gisenyi]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kamembe|Kamembe]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kibuye|Kibuye]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Murugo Mutagatifu Jean|Murugo Mutagatifu Jean (Kibuye)]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Mugonero|Mugonero]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Ngororero|Ngororero]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamasheke|Nyamasheke]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamishaba|Nyamishaba (Kibuye)]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyange|Nyange]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyarushishi|Nyarushishi]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyundo|Nyundo]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rubengera|Rubengera]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Shangi|Shangi]]
| group6 = Hanze y'u Rwanda
| list6 =
[[Stele i Paris]] • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Ggolo|Ggolo]] <small>(Uganda)</small> • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kasensero|Kasensero]] <small>(Uganda)</small> • [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Lambu|Lambu]] <small>(Uganda)</small>
}}
}}
| group4 = Abatangabuhamya n'abanditsi
| list4 =
[[Élie Sagatwa]] • [[Patrick de Saint-Exupéry]] • [[Aminadabu Birara]] • [[Christian Quesnot]] • [[Charles Habonimana]] • [[Dafroza Gauthier]] • [[Milgitha Kösser]] • [[Thierry Prungnaud]] • [[Paul Barril]] • [[Vincent Duclert]] • [[Rosalie Gicanda]] • [[Nyiramavugo Kankazi Radegonde|Radegonde Nyiramavugo Kankazi]] • [[Henri Blanchard]] • [[Jean Hatzfeld]] • [[Boniface Ngulinzira]] • [[Scholastique Mukasonga|Scholastica Mukasonga]] • [[Annick Kayitesi-Jozan]] • [[Yolande Mukagasana]] • [[Monique Mujawamariya]] • [[Antoine Mugesera]] • [[Jean Varret]] • [[Tharcisse Sinzi]] • [[Roméo Dallaire]] • [[Luc Marchal]] • [[Bernard Ntuyahaga]] • [[Mbaye Diagne]] • [[Édouard Kayihura]]
| group5 = Abanyarwanda b'intwari
| list5 =
[[Damas Gisimba]] • [[Célestin Hakizimana]] • [[Zura Karuhimbi]] • [[Joseph Niyomugabo]] • [[Rugamba Cyprien|Cyprien na Daphrose Rugamba]] • [[Agathe Uwilingiyimana]]
| group6 = Abashinjwa cyangwa abahamijwe ibyaha
| list6 =
[[Jean-Paul Akayesu]] • [[Valerie Bemeriki]] • [[Théoneste Bagosora]] • [[Simon Bikindi]] • [[Augustin Bizimana]] • [[Laurent Bucyibaruta]] • [[Jean-Baptiste Gatete]] • [[Kantano Habimana]] • [[Agathe Habyarimana]] • [[Philippe Hategekimana]] • [[Félicien Kabuga]] • [[Robert Kajuga]] • [[Jean Kambanda]] • [[Jean de Dieu Kamuhanda]] • [[Edouard Karemera]] • [[Clément Kayishema]] • [[Maria Kisito]] • [[Callixte Mbarushimana]] • [[Protais Mpiranya]] • [[León Mugesera|Leon Mugesera]] • [[Claude Muhayimana]] • [[Angeline Mukandutiye]] • [[Bernard Munyagishari]] • [[Sosthène Munyemana]] • [[Beatrice Munyenyezi]] • [[Wenceslas Munyeshyaka]] • [[Alfred Musema]] • [[Ferdinand Nahimana]] • [[Augustin Ngirabatware]] • [[Mathieu Ngirumpatse]] • [[Hassan Ngeze]] • [[Eliezer Niyitegeka]] • [[Ildephonse Nizeyimana]] • [[Aloys Ntiwiragabo]] • [[Pauline Nyiramasuhuko]] • [[Tharcisse Renzaho]] • [[Emmanuel Rukundo]] • [[Georges Rutaganda]] • [[Venant Rutunga]] • [[Onesphore Rwabukombe]] • [[Eugene Rwamucyo]] • [[Athanase Seromba]] • [[Elizaphan Ntakirutimana]] • [[Pascal Simbikangwa]] • [[Theodore Sindikubwabo]] • [[Charles Twagira]] • [[Protais Zigiranyirazo]] • [[Fulgence Niyonteze]] • [[Samuel Imanishimwe]] • [[Théodore Munyangabe]] • [[Augustin Bizimungu]] • [[Froduald Karamira]] • [[Tito Barahira]] • [[Octavien Ngenzi]] • [[Jean-Baptiste Gakwerere]]
}}
<noinclude>
{{Documentation}}
{{Documentation subpage}}
<!-- Andika ibisobanuro munsi y'iyi mirongo, hejuru y'agasanduku "add categories". -->
== Icyerekezo ==
Iyi ni palette (icyitegererezo cy'urutonde rw'ihuza / navbox) igizwe n'ihuza ry'ingingo zijyanye na [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994]].
== Ikoreshwa ==
Iyi palette ishyirwa mu ntangiriro cyangwa mu iherezo ry'ingingo zerekeye Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda, hakoreshejwe:
<pre>
{{Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda}}
</pre>
Niba ushaka ko igaragara ifunguye (itagoyeka) ku ntangiriro:
<pre>
{{Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda|state=uncollapsed}}
</pre>
Niba ushaka ko igoyeka (ihishe) mu buryo busanzwe:
<pre>
{{Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda|state=collapsed}}
</pre>
== Ingero ==
{{Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda}}
{{DEFAULTSORT:Jenoside Rwanda}}
[[Ikiciro:Palette y'Intambara muri Afurika]]
[[Ikiciro:Palette y'Amateka y'u Rwanda]]
</noinclude>
5pvqqkz5ehsi650y0kq1m3mecuqfj3t
Umurenge wa Rushashi
0
22673
143886
143520
2026-10-24T18:44:52Z
Score Beethoven
11559
143886
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Rushashi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 19 igize [[Akarere ka Gakenke]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y’Amajyaruguru]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Rushashi wari utuwe n'abaturage 18 835. Ugizwe n'utugari 8. Koperative y’abahinzi b’ikawa Abakundakawa ikorera muri uyu murenge.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gakenke District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gakenke]]
Akarere ka Gakenke kagizwe n'imirenge 19, utugari 97 n'imidugudu 617.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gakenke.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=Akarere ka Gakenke |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Rushashi ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 8:<ref name="mindat">{{Cite web |url=https://www.mindat.org/feature-11186766.html |title=Rushashi, Gakenke District, Northern Province, Rwanda |website=Mindat |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Burimba
* Busanane
* Joma
* Kageyo
* Mbogo
* Razi
* Rwankuba
* Shyombwe
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rushashi wari utuwe n'abaturage 17 806. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 18 835. Abagabo bari 8 974. Abagore bari 9 861.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gakenke/4219__rushashi/ |title=Rushashi (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Abaturage 6 368 bari bafite munsi y’imyaka 15. Abaturage 11 194 bari bafite imyaka hagati ya 15 na 64. Abaturage 1 273 bari bafite imyaka 65 cyangwa irenga. Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="citypop"/>
== Ubukungu ==
[[Ubuhinzi]] bw’[[ikawa]] ni kimwe mu bikorwa by’ubukungu muri Rushashi. Koperative Abakundakawa ikorera mu Murenge wa Rushashi. Yashinzwe mu 2004. Ifite abanyamuryango 1 962.<ref>{{Cite web |url=https://www.sustainableharvest.com/abakundakawa |title=Abakundakawa, Rwanda |website=Sustainable Harvest |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Igishushanyombonera cy’Akarere ka Gakenke giteganya guteza imbere isantere ya Rushashi. Iyi santere iri ku muhanda uhuza Giticyinyoni, Ruli na Gakenke.<ref>{{Cite web |url=https://fr.scribd.com/document/1003107094/MINISTERIAL-ORDER-N-004-25-10-TC-OF-28-07-2025-ESTABLISHING-LAND-USE-AND-DEVELOPMENT-MASTER-PLAN-OF-GAKENKE-DISTRICT |title=Ministerial Order N° 004/25/10/TC of 28/07/2025 establishing Land Use and Development Master Plan of Gakenke District |work=Official Gazette n° Special of 30/07/2025 |via=Scribd |language=en |date=2025-07-30 |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gakenke}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gakenke|Rushashi]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rushashi]]
mato4islgesyzglpvr4zsrkffnixqyd
Umurenge wa Rusasa
0
22675
143594
143510
2026-10-24T15:25:19Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa rusasa]] to [[Umurenge wa Rusasa]]
143510
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-Anne Peline-Rusasa.wav|thumb|Rusasa umurenge wa karere ka Gakenke]]
'''Umurenge wa Rusasa'''
Umurenge wa Rusasa ni umwe mu mirenge 19 igize Akarere ka Gakenke mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru]]. Uyoborwa n'Umunyamabanga Nshingwabikorwa (Executive Secretary) witwa Uwimana Dieudonné. <ref>umurenge wa Rusasa mu karere ka Gakenke</ref>
Niba ukeneye serivisi zihariye, kugera kuri izi nyandiko za Leta n'izindi nkuru z'ingenzi zerekeye [[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] y'u Rwanda byagufasha:<ref>umurenge wa Rusasa</ref>
* Kureba imirenge yose igize igihugu ku Imirenge y'u Rwanda kuri Wikipedia.
* Kumenya andi makuru n'amateka y'Akarere ka Gakenke ku Mbuga y'Akarere ka Gakenke.
j4hodrsb2ddk0iigskafy6nbhawlvgp
143888
143594
2026-10-24T18:45:02Z
Score Beethoven
11559
143888
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Rusasa''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 19 igize [[Akarere ka Gakenke]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y’Amajyaruguru]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Rusasa wari utuwe n'abaturage 19 242. Ugizwe n'utugari 6.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gakenke District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gakenke]]
Akarere ka Gakenke kagizwe n'imirenge 19, utugari 97 n'imidugudu 617.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gakenke.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=Akarere ka Gakenke |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Rusasa ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 6:<ref name="mindat">{{Cite web |url=https://www.mindat.org/feature-11186765.html |title=Rusasa, Gakenke District, Northern Province, Rwanda |website=Mindat |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Gataba
* Kamonyi
* Murambi
* Nyundo
* Rumbi
* Rurembo
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rusasa wari utuwe n'abaturage 18 250. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 19 242. Abagabo bari 9 124. Abagore bari 10 118. Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gakenke/4218__rusasa/ |title=Rusasa (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gakenke}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gakenke|Rusasa]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rusasa]]
s45qmdzhhjhovmzqsr9rk8m63zb7r1k
Umujyi wa byumba
0
22937
143943
142593
2026-10-24T19:27:42Z
Xqbot
767
Correction d’une double redirection depuis [[Byumba]] vers [[Umurenge wa Byumba]]
143943
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Byumba]]
12rwjoystb1ayz1bzn5xib9i2l75t9p
Urutonde rwa perefegitura z’u Rwanda
0
22945
143954
139751
2026-10-24T19:34:14Z
Score Beethoven
11559
Guhuza amahuza n'izina rishya [[Umurenge wa Kibeho]]
143954
wikitext
text/x-wiki
'''Perefegitura z’u Rwanda''' zari inzego z’ubutegetsi bwite bwa Leta zakoreshwaga mu Rwanda mbere y’ivugurura ry’imitegekere ryabaye mu mwaka wa 2006<ref>{{Cite web |url=https://kiny.taarifa.rw/perefegitura-zu-rwanda-hagati-ya-1992-na-1996-2/ |title=Page not found - Taarifa Rwanda Kinyarwanda Version {{!}} |access-date=2026-06-21 |archive-date=2025-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250813220503/https://kiny.taarifa.rw/perefegitura-zu-rwanda-hagati-ya-1992-na-1996-2/ |url-status=dead }}</ref>.
== Perefegitura 10 z’u Rwanda (1962-1992)<ref>[https://www.bing.com/images/search?q=perefegitura+10+z%27u+rwanda+1962-1992&qpvt=Perefegitura+10+z%e2%80%99u+Rwanda+(1962-1992)&form=IGRE&first=1 perefegitura 10 z'u rwanda 1962-1992 - Search Images]</ref> ==
1.'''[[Perefegitura ya Butare|Butare]]'''
2.'''Byumba'''
3.'''Cyangugu'''
4.'''Gikongoro'''
5.'''[[Gasenyi|Gisenyi]]'''
6.'''Gitarama'''
7.'''Kibungo'''
8.'''Kibuye'''
9'''.Kigali'''
10.'''Ruhengeri'''
Izi perefegitura zari zigizwe na za komini 143, buri imwe yose ikayoborwa na Burugumesitiri washyirwagaho na perezida wa '''Repubulika ya II.'''
=== Perefegitura 11 z’u Rwanda (1992-1996)<ref>[https://prof-maurice.com/rw/2023/11/19/menya-za-perefegitura-na-za-komini-zo-mu-rwanda-rwo-ha-mbere-ya-2002/ Menya za perefegitura,za Komini, na za Segiteri zo mu Rwanda rwo ha mbere(1962-2002) – Prof Maurice Hakizimana]</ref> ===
Bigeze muri 1992, hakaswe indi perefegitura nshya muri Kigali: haba kigali ebyiri ari zo '''Kigali-ville (Umugi wa Kigali) na Kigali-rural (Kigali-Ngari).'''
== 1.Komini na za segiteri bya Perefegitura ya Gisenyi ==
'''Gaseke''' : Mwendo, Kabuye, Magaba, Rwili, Bukonde, Rwankeke, Bukende, Gisebeya, Muhanda, Rurambo
'''Giciye''': Birembo, Rubare, Gihira, Rubona, Murambi, Nyamugeyo, Gasasa, Kintarure, Shyira, Jomba, Shaki, Mutanda, Cyarwa
'''Kanama''': Bisizi, Kayove, Kanama, Karambo, Nkuli, Kigarama, Kanombe, Rugomero, Mukondo, Nyundo, Nyabirasi
'''Karago''': Nanga, Bumba, Mwiyanike, Rurembo, Ndorwa, Muhungwe, Rambura, Gakarara
'''Kayove''' : Kayove, Mushonyi, Gishwati, Ngabo, Kigeyo, Vumbi, Gihumba, Rugamba, Kinunu, Busanza, Syiki, Musasa, Murama, Gihinga, Boneza
'''Kibilira''' : Karehe, Kirengo, Rubona, Ntobwe, Ngurugunzu, Gitarama, Rugarama, Ntaganzwa, Rongi, Nyamisa, Gatumba, Mikingo
'''Mutura''' : Mutovu, Rusiza, Tamira, Mugongo, Mudende, Nyaruteme, Nyamirango, Cyambara, Kora, Kabatwa, Butaka, Kanzenze, Gihorwe
'''Nyamyumba''' : Bushoko, Gashashi, Mwufe, Kivumu, Budaha, Busoro, Kiraga, Kinigi, Munanira, Rubona, Rushubi, Kabilizi
'''Ramba''' : Bayi, Kavumu, Kimanu, Sovu, Nyampili, Kageyo, Mabuye, Suti
'''Rubavu''' : Gisenyi, Byahi, Gisa, Murara, Rugerero, Basa, Murambi, Bulinda, Muhira
'''Rwerere''' : Mukingo, Gabiro, Mubona, Kantwali, Busumba, Rwanzekuma, Nyarushyamba, Kinyanzovu, Muhanda, Gacurabwenge
'''Satinsyi''': Mpara, Murambi, Ruhunga, Ngororero, Mbuye, Kiziguro, Gitwa, Munini, Gitega, Matyazo, Rucano, Musagara, Gashonyi, Matyazo
== 2.Komini na za segiteri bya Perefegitura ya Ruhengeri ==
'''Nkuli''': Gatovu, Gitwa, Jenda, Kareba, Kintobo, Mukamira, Musumba, Rukoma, Runigi, Ryinyo [Lyinyo]
'''Nyamutera''' : Cyanika, Kageri, Marangara, Mukirangwe, Murama, Nyarutembe, Rugera, Tubungo
'''Gatonde''' : Busengo, Cyibumba, Gahanga, Gakenke, Kivune, Mugandu, Munanira, Nyakagezi, Rusasa
'''Ndusu''' : Buhunga, Janja, Kabingo, Kiriba, Kiringa, Mataba, Mugunga, Muzo, Mwumba, Rusoro, Tandagura.
'''Nyarutovu''' : Bwisha, Gakenke, Gashenyi, Gihinga, Gitovu, Kajwi, Karambo, Kiriba, Kinyoma, Ruhangari/Ruhangali, Ruhinga I, Ruhinga II.
'''Cyeru''': Butare, Gacundura, Kabona, Kalingorera, Kamubuga, Kiboga (Kibogu ?), Kinihira, Mugamba, Ndago, Rugendabare, Ruhanga, Ruhombo (Ruhondo ?), Rusarabuge, Ruyange, Rwerere
'''Cyabingo''': Bushoka, Bugaragara, Cyabingo, Gitwa, Kavumu, Kiganda, Muhaza, Muhororo, Muramba, Ngege, Nyundo, Rugimbu, Rukore, Rurembo, Rutare
'''Nyamugali/Nyamugari''' : Kabingo, Mushubi, Gaseke, Rushara, Kidomo, Nemba, Rubona, Gicuba, Mushongi, Muvumo, Rukore, Kivumu, Gaseke, Gicuba, Kabingo, Kidomo, Kivumu, Mushongi, Muvumo, Mushubi, Nemba, Rubona, Rushara, Rukore
'''Butaro''' : Buhita, Bukaragata, Burandi, Kayange, Kindoyi, Kinyababa, Musama, Rugendabare (Rugendabari ?), Ruliba, Rutovu
'''Kidaho''' : Burambi, Burera, Butenga, Butete, Cyanika, Gitaraga, Gitare, Kagogo, Kidaho, Rugarama
'''Nkumba''' : Gahunga, Gatete, Gihera (Giheta ?), Gitinda, Kabaya, Kinoni, Maya, Musanzu (Musanze ?), Mwiko, Nyanga, Ruhondo, Rutamba
'''Kigombe''' : Kabaya, Musanze, Gahondogo, Gashangiro, Cyuve, Muhoza, Gasanze, Mubona, Gacaca, Cyuve, Gacaca, Gahondogo, Gasanze, Gashangiro, Kabaya, Mubona, Muhoza, Musanze, Rubange…
'''Kinigi''' : Bisate, Gasiza, Gihora, Kabwende, Kagano, Kanyamiheto, Musanze, Nyabisinde, Nyange, Nyarugina, Rwankuba, Tero) (nouveau district : Musanze
'''Mukingo''': Busogo, Nyabirehe, Gataraga, Gikoro, Muhingo, Rwinzovu, Shingiro, Kimonyi, Gatagara
'''Nyakinama''': Gisoro, Kabere I, Kabere II, Kabere III, Kanza, Kitabura, Muguli, Muko, Nkotsi, Rubona, Rugalika/Rugarika, Rusanze, Rutoyi) (nouveau district : Musanze)
'''Ruhondo''' : Rwaza, Ruhinga, Ntarama, Remera, Kinari cyangwa Kinazi, Ryandizi, Gashaki, Kigarama, Gashake, Kirarama, Kiruri, Mukono, Ntarama, Remera, Ruhinga, Rusayo, Rwaza, Ryandinzi
== 3.Komini na za segiteri bya Perefegitura ya Kibungo ==
'''Rutonde''' : Rutonde, Rweru, Kaduha, Nkungu, Rwikubo, Kigabiro, Nyarusange, Nsinda na Sovu.
'''Muhazi''' : Kitazigurwa, Nyagatovu, Kabare, Murambi, Mukarange, Nyarugali, Ruhunda, Gati, Munyiginya, Gishali/Gishari, Nkomangwa na Nyarubuye.
'''Kabarondo''': Kabarondo, Cyinzovu, Rundu, Rubira, Rukira, Nkamaba, Muramira, Ruyonza, Rusera, Shyanda, Bisena na Murama.
'''Kayonza''': Kayonza, Murabuturo, Gasogi, Shyogo, Nyamirama, Musumba, Rutare na Rwinkwavu)
'''Birenga''' : Kibungo, Ngoma, Birenga, Kibaya, Ndamira, Gahulire cyangwa Gahurire, Sakara, Kibara, Kibimba, Bare, Matongo, Gahara na Gashongora.
'''Kigarama''' : Rubona, Vumwe, Kansana, Fukwe, Remera, Gahima, Gasetsa… Kabare I, Kabare II, Rurenge, Kaberangwe, Gashanda
'''Mugesera''' : Kukabuye, Shywa, Cyizihira, Kirambo, Ngara, Kibare, Matongo, Karembo, Kabilizi I, Kabilizi II, Nyange, Gatare, Zaza, Sangaza na Kagashi.
'''Sake''' : Rukumberi, Nsholi, Ntovi I, Ntovi II, Gituza, Rubago, Mabuga I, Mabuga II, Nshili I, Nshili II, Ruyema, Mbuye na Jarama.
'''Rukira''' : Rurenge, Mubago, Murama, Rurama, Gitwe, Gituku, Rugarama, Gashiru, Ntaruka na Mushikiri.
'''Rusumo''' : Kirehe, Kigina, Gatore, Musuza, Kigarama, Nyamugali, Gisenyi, Nyabitare, Kankobwa na Nyarubuye.
'''Rukara''': Rukara, Gahini, Kawangire, Kiyenzi, Nyakabunyo, Nyawera, Rwimishinya, Ramanyoni
== 4.Komini na za segiteri bya Perefegitura y’umugi wa Kigali [PVK] ==
'''Kacyiru''' : Remera, Kimihurura, Kacyiru, Gisozi…
'''Kicukiro''' : Kicukiro, Kagarama, Gatenga, [[Gikondo]]…
'''Nyarugenge''': Gatsata, Nyarugenge, Rugenge, Gitega, Biryogo, Nyamirambo, Kimisagara…
== 5.Komini na za segiteri bya Perefegitura ya Kigali Ngari [Kigali-Rural]<ref>{{Cite web |url=https://kiny.taarifa.rw/gatandara-ya-rusizi-aho-interahamwe-zaririye-inyama-zabatutsi/ |title=Gatandara Ya Rusizi Aho Interahamwe Zaririye Inyama Z’Abatutsi - Taarifa Rwanda Kinyarwanda Version {{!}} |access-date=2026-06-21 |archive-date=2025-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250813225027/https://kiny.taarifa.rw/gatandara-ya-rusizi-aho-interahamwe-zaririye-inyama-zabatutsi/ |url-status=dead }}</ref> ==
'''Mbogo''' : Mbogo, Ruhanda, Binaga, Nyabuko, Rusagara, Ngoma, Musake ou Museke, Cyinzuzi…
'''Mugambazi''' : Butangampundu, Kiyanza, Kirwa, Kanyoni, Murambi, Niyaba, Rusasa…
'''Musasa''' : Mbilima, Coko, Nyange, Nkara, Huro, Musagara, Ruli, Gatagara, Gihande, Gakingo…
'''Rushashi''' : Buheta, Minazi, Kiruku, Rushashi, Gihinga, Raba, Gatare, Joma, Shyombwe, Kiruku
'''Shyorongi''' : Muhondo cyangwa Ruhondo, Bwenda, Gitanda, Rwahi, Rusiga, Shyorongi, Rutonde, Nzove, Kanyinya, Gitanda
'''Tare''' : Bumba, Ruganda, Nganze, Marabana, Tare, Busahane, Rutandali, Remera…
'''Rutongo''' : Kabuye, ..dabane, Ngiryi, Masoro, Muhororo, Cyuga, Rubingo, Jali…
'''Butamwa''' : Butamwa, Nyarubande…
'''Bicumbi''' : Bicumbi, Murehe, Nyakaliro, Murama, Karenge, Nyamatete, Rubona, Nawe, Gahengeri, Muyumbu, Mwulire, Nzige, Karenge, Bihembe…
'''Gikomero''' : Bumbogo, Gasabo, Gicaca, Gikomero, Gishaka, Kayanga, Nduba, Rutunga, Sha na Shango
'''Gikoro''' : Runyinya, Fumbwe, Mununu, Rutoma, Duha, Gicaca, Musha…
'''Kanombe''' : Gahanga, Kamashashi(?) Rwabutenge, Busanza, Masaka, Kanombe, Nyarugunga, Masaka, Rushashe, Samuduha..
'''Rubungo''': Jurwe, Rusororo, Gasogi, Rubungo, Karama, Ndera, Gasogi
'''Gashora''' : Gashora, Juru, Musovu, Rwinume, Karera, Rilima, Mwendo, Mbyo, Nkanga, Rweru
'''Kanzenze''' : Ntarama, Kibungo, Kanzenze, Rulindo, Musenyi, Gicaca, Nyagihunika, Mayange, Muyenzi, Maranyundo, Mwogo, kayumba
'''Ngenda''': Ruhuha, Kindama, Kavumu, Nyakayaga, Burenge, Rutonde, Nyarugenge, Shyara, Nziranziza, Gakomeye, mareba, Gakamba
== 6.Komini na za segiteri bya Perefegitura ya Gitarama ==
'''Mukingi''' : Nyagasozi, Muhororo, Mukingi, Kimegeri, Mahembe, Rugogwe, Ntenyo, Mpanda, Kamusenyi, Nyakabuye, Rugogwe, Gitega, Dusego, Rutagara
'''Nyamabuye''' : Gitarama, Gahogo, Gihuma, Ruli, Shyogwe, Munyinya, Kivumu, Takwe, Mpushi, Musumba, Rukaza, Mbuye, Rwamaraba, Gatenzi
'''Mushubati''': Kaduha, Mwaka, Cukiro, Gatikabisi, Gifumba, Remera, Kanyinya, Mata, Kagarama, Gikomero, Muhanga, Karama
'''Buringa''' : Nyabitare, Musange, Bulinga, Buranga, Musenyi, Gasave, Nyarutovu, Buramba, Remera, Rugendabare
'''Tambwe''' : Nyamagana, Gitisi, Munini, Bunyogombe, Tambwe, Ntenyo, Buhoro, Mayunzwe
'''Kigoma''': Butare, Gahombo, Kigoma, Ngwa, Gasoro, Mukingo, Mpanga, Remera, Kiruri, Rwoga, Kavumu, Rubona
'''Rutobwe''' : Gatovu, Cyeza, Ntonde, Mara, Cyubi, Shyanda, Mala, Giko, Rutongo
'''Nyakabanda''' : Ngaru, Nyabinoni, Gitumba, Shaki, Kivumo, Kibangu, Kibimba, Kagogwe, Gasovu, Rusuli, Kirwa
'''Nyabikenke''': Kigina, Gitovu, Mugunga, Kavumu, Mahembe, Kiyumba, Kigwaguro, Rukaragata, Kabuye, Ngoma
'''Murama''': Bweramana, Nkomero, Joma, Runyengando, Gaco, Nyabinyenga, Cyabakamyi, Mucubira, Rubona
'''Ntongwe''' : Kinazi, Rutabo, Rubona, Gisali, Musamo, Gikoma, Kareba, Ntongwe, Nyabitare, Nyarurama, Nyakabungo, Shyira, Gitovu
'''Mugina''': Kiyonza, Mbati, Bibungo, Cyeru, Mugina, Mukinga, Ngoma, Nteko
'''Masango''': Kadaho, Rwesero, Rwankuba, Munanira, Rwoga, Karambi, Nyakogo, Rukina, Kirwa, Gitinda, Muremure
'''Musambira''' : Nkomane, Gatizo, Nyamiyaga, Birambo, Musambira, Gihembe, Nyarubaka, Kambyeyi, Bimomwe
'''Runda''' : Gihara, Ruyenzi, Runda, Sheri, Kinyambi, Rugarika, Kigese
'''Taba''': Ngamba, Karangara, Gisheshe, Bugoba, Kamonyi, Musenyi, Taba, Buguli
'''Kayenzi''' : Gihira, Bitare, Bunyonga, Muganza, Nyamirembe, Marenga, Cubi, Kirwa, Kayenzi, Bugarama
== 7.Komini na za segiteri bya Perefegitura ya Gikongoro ==
'''Karama''' : Muganza, Kiraro, Kibingo, Cyanika, Gitega, Ngoma, Nyanzoga, Kiyumba, Kibingo
'''Karambo''' : Gasiza, Rugazi, Nyakiza, Kibumwe, Nkurubuye, Rugarama, Mukongoro, Kavumu
'''Kinyamakara''' : Gikomeye, Murera, Kiyaga, Rwamweru, Karama, Bitare, Muhanga, Kamweru
'''Kivu''' : Shaba, Cyanyirankora, Gahurizo, Rwishywa, Tangabo, Nyabimata, Kivu, Muganza…
'''Mubuga''' : Nyarushishi, [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]], Nyarusovu, Ruseke…
'''Mudasomwa''': Kitabi, Tare I, Tare II, Mujuga, Nkumbure, Buhoro, Nyamigina, Uwinkingi, Kibyagira, Munini, Mukungu, Uwingugu, Mujuga
'''Muko''' : Kanyege, Musaraba, Bitandana, Kabavu, Jimbu, Cyobe, Muke, Yonde, Sovu, Musenyi, Kabavu, Gitondorero…
'''Musange''': Kigoma, Kibaga, Cyabute, Cyabasana, Ruhinga, Mugote, Jenda, Nkore…
'''Musebeya''' : Nyarwungo, Murambi, Gikungu, Rusekera, Rugano, Gatovu, Gakangaga, Bushigishigi
'''Nshili''': Masunzu, Gisanze, Rutiti, Remera, Busanze, Shororo, Runyombyi, Gisoro, Ruheru, Gitita…
'''Nyamagabe''' : Kibirizi, Remera, Gikongoro…
'''Rukondo''': Gahunga, Remera, Gikoni, Mbazi, Ngara, Kabinzi, Kirambi, Nyagisozi
'''Rwamiko''' : Mata, Ruramba, Rwamiko, Gorwe, Runyinya, Bukoro ou Rukoro, Matyazo, Gisorora…
== 8.Komini na za segiteri bya Perefegitura ya Butare ==
'''Gishamvu''' : Mukuge, Nyakibanda, Sheke, Gikunzi, Gishamvu, Musange,Mubumbano, Liba, Sholi
'''[[Huye]]''': Mpungwe, Sovu, Nyanza, Rukira, Mpare, Musange…
'''Kibayi''': Runyinya, Mukindo, Shyombo, Mukomacara, Nyagaburu, Kibayi, Saga, Rwamiko, Joma
'''Kigembe''': Ngera, Kigembe, Karama, Ruhona ou Rubona, Fugi, Murama, Nyanza…
'''Maraba''' : Maraba, Kibanda, Tare, Rusagara, Kabusan.a, .unzazi, Gisakura, Nyangazi, Simbi, Cyarumbo, Shanga, Kabuye, Buremera
'''Mbazi''' : Mbazi, Kabuga, Mwulire, Mutunda, Karama, Muhororo, Mbogo, Gihindamuyaga
'''Muganza''' : Cyumba, Remera, Kivomu ou Kivumu, Mugombwa, Baziro, Muganza, Nyagahuru, Nyabitare, Gishubi…
'''Mugusa''' : Mugusa, Cyayi, Jurwe, Nyarugenge, Kibilizi, Mugogwe, Nyarubuye, Kimuna, Gafumba, Sanzu, Curusi, Gikonko
'''Muyaga''' : Muyaga, Muduha, Nyeranzi, Musha, Ramba, Mbogo, Mamba, Kabumbwe, Gakoma
'''Muyira''' : Muyira, Mutara, Munyinya, Busoro, Nyakibungo, Nyamiyaga…
'''Nyabisindu''' : Mushyirarungu, Rwabicuma, Nyarusange, Gacu, Rwesera, [[Busasamana]], Gahondo, Nyanza, Runga, Kibinja…
'''Rusatira''' : Kinazi, Buremera, Kato, Kabona, Rusabizi cyangwa rusatira; Nyagisenyi, Kigarama, Gahana, Maza
'''Ndora''' : Gisagara, Karama, Kinazi, Muzenga, Ndora, Cyamukuza, Mukande…
'''Ngoma''' : Sahera, Ngoma, Tumba, Cyarwa, Cyarwa-Cyimana, Butare
'''Ntyazo''' : Kagunga, Ruyenzi, Karama, Gisasa, Kibilizi (ou Kibirizi), Mbuye, Ntyazo, Cyanvuzo, Gatonde, Nyamure, Kayanza…
'''Nyakizu''' : Cyahinda, Muhambara, Nyagisozi, Mwoya, Kibangu, Naramba, Gihango, Cyuna, Gasasa, Maraba…
'''Nyaruhengeri''' : Bimba, Nyaruhengeri, Ngange, Kibilizi, Cyiva, Kansi…
'''Ruhashya''' : Ruhashya, Mara, Gatovu, Busheshi, Sheke, Kibika, Gashoba…
'''Runyinya''' : Buhoro, Karama, Mpanda, Maliba, Mbasa, Pamba, Kibingo, Rukara, Gikombe, Raranzige, Kaburemera…
'''Shyanda''' : Kayenzi, Zivu, Buhoro, Munyegera, Buremera, Kiziguro…
== 9.Komini na za segiteri bya Perefegitura ya Cyangugu ==
'''Bugarama''' : Gikundamvura, Bunyereri, Nyabintare, Muganza, Bugarama, Muhehwe, Nzahaha na Kibangira
'''Busozo''' : Muhehwe, Mukimbagiro…
'''Cyimbogo''' : Mururu, Mutongo, Cyete, Nyakarenzo, Winteko, Nyakanyinya, Cyato, Mibirizi, Gihundwe, Murehe, Nyamagana
'''Gafunzo''' : Remera, Gabiro, Nyito, Bushenge, Gashirabwoba, Bumazi, Ruharambuga, Rwabidege, Nyamugali ou Nyamugari, Shangi, Gabiro, Mugera, Mukoma, Nyabitekeri, Bugeza, Bunyangurube, Bunyenga, Nyabitekeri
'''Gatare''' : Karambi, Mugomba, Ngange, Cyiya, Kagunga, Buhoro, Macuba, Rukanu, Birembo, Muraza, Rumamfu, Rugano, Mwasa
'''Gishoma''' : Gashonga, Gisagara, Rwimbogo, Ntenyi, Nyenji, Kiranga, Rukunguri, Kimbagiro, Butambamo, Ruhoko
'''Gisuma''' : Shagasha, Munyove, Isha, Ntura, Biguzi, Mwito, Remera, Bugungu, Bushenge, Rusambu, Bumazi, Gashirabwoba, Giheke
'''Kagano''' :Rambira, Mukingi, Bushekeri, Nyakabingo, Nyamasheke, Mubumbano, Kagano, Butambara, Ngoma, Kagarama
'''Kamembe''' : Kamembe, Gihundwe, Muhari, Rwahi, Nkanka, Cyibumba, Mparwe, Bugumira, Rusunyu
'''Karengera''' : Ruharambuga, Rwabidege, Nyamuhunga, Rwintare, Karambo, Karengera, Nyanunda, Kanyinya, Butare, Rurama, Gasumo, Bweyeye
'''Kirambo''' : Gahisi, Mpabe, Rangiro, Rwumba, Yove, Kanjongo, Ruheru, Gitongo, Cyato, Tyazo
'''Nyakabuye''' : Kigurwe, Matare, Muhanga, Runyanzovu, Nkungu, Nyamubembe, Nyamaronko, Nyakabuye, Gitambi, Kaboza.
== 10. Komini na za segiteri bya Perefegitura ya Kibuye ==
'''Bwakira''' :Cyantare,Cyanyanza,Mugunda,Murambi,Murundi,Musasa,Ngoma,Nyabinombe,Nyabiranga,Rusengesi,Shyembye
'''Gishyita''' : Bisesero,Gishyita,Mara,Mpembe,Mubuga,Murangara,Musenyi,Ngoma
'''Gisovu''' : Gikaranka,Giko,Gisovu,Gitabura,Kavumu,Muramba,Rugaraga,Rwankuba,Twumba
'''Gitesi''' : Bubazi, Burunga, Buye, Bwishyura, Gasura, Gitarama, Gitesi, Kagabiro, Kayenzi, Mbogo, Rubazo, Ruragwe
'''Kivumu''' : Bwira,Gasave,Kibanda,Kigali,Kivumu,Mwendo,Ndaro,Ngobagoba,Nyange,Rukoko,Sanza
'''Mabanza''' :Buhinga,Gacaca,Gihara,Gitwa,Kibirizi,Kibingo,Kigeyo,Mukura,Mushubati,Ngoma,Nyagatovu,Nyarugenge,Rubengera,Rukaragata
'''Mwendo''' : Biguhu, Rucura, Gisayura, Shoba, Ruganda, Mutuntu, Mugano, Kigoma, Gahengeri, Gashali,Kagunga
'''Rutsiro''' : Birambo, Bwiza, Gasovu,Gatoki,Gihango, Gitebe,Kagano,Manihira,Muhira, Nyarucundura, Rugarambiro, Rugote,Rusebeya
'''Rwamatamu''':Butembo,Cyiza,Gihombo,Gitsimbwe,Kilimbi,Mahembe,Mugozi,Nyabinaga,Nyagahima,Nyagahinga,Ruvumbu,Rwabisindu.
== 11.Komini na za segiteri bya Perefegitura y’Umutara (yavutse kuva tariki 19 Mata 1996 [ikaswe kuri Byumba na Kibungo] ==
Komini:'''Bugaragara''','''Gabiro''', '''Kagitumba''','''Kahi''','''Karangazi''','''Murambi''','''Muvumba''','''Nyagatare''';'''Rwisirabo'''
== 12.Komini na za segiteri bya Perefegitura ya Byumba ==
'''BuyogaBwisige'''
'''Cyumba'''
'''Cyungo'''
'''Giti'''
'''Gituza'''
'''Kibali'''
'''Kinyami'''
'''Kivuye'''
'''Kiyombe'''
'''Mukarange'''
'''Muhura'''
'''Ngarama'''
'''Rutare'''
'''Tumba'''
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
mkspz8mf5pdu8g8yj6yqse9m7kucdel
Umurenge wa Bwishyura
0
23034
143695
143526
2026-10-24T16:08:29Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143695
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Bwishyura''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] igize [[Akarere ka Karongi]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]] bw’u [[Rwanda]]. Ufite ubuso bwa kilometero kare 46,21. Ibarura rusange ry’abaturage ryo mu 2022 ryagaragaje ko wari utuwe n’abaturage 40.720.<ref>[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/karongi/3101__bwishyura/ « Bwishyura (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', yasuwe ku wa 21 Nyakanga 2026.</ref>
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Karongi}}
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
[[Ikiciro:Akarere ka Karongi]]
c8rwh963c85gynvo3m6q263iibm49i8
143820
143695
2026-10-24T16:57:47Z
Score Beethoven
11559
143820
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Bwishyura''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Karongi]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]] bw’u [[Rwanda]]. Ufite ubuso bwa kilometero kare 46,21. Mu 2022, wari utuwe n’abaturage 40.720.
Mu 1994, Sitade ya Gatwaro yari muri Segiteri ya Bwishyura. Muri [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]], Abatutsi biciwe muri iyo sitade.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n’abaturage ==
[[File:Resort in Karongi.jpg|thumb|left|Ikiyaga cya Kivu i Karongi]]
Umurenge wa Bwishyura ni umwe mu mirenge 13 y’Akarere ka Karongi.<ref name="cpk">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/31__karongi/ |title=Karongi (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa kilometero kare 46,21.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/karongi/3101__bwishyura/ |title=Bwishyura (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Ibarura rusange ryo mu 2012 ryabaruye abaturage 31.960. Ibarura rusange ryo mu 2022 ryabaruye abaturage 40.720. Abagabo bari 19.930. Abagore bari 20.790. Abaturage 18.530 batuye mu [[Umujyi|mujyi]]. Abaturage 22.190 batuye mu cyaro. Ubucucike bwari abaturage 881 kuri kilometero kare.<ref name="cp"/>
== Imitegekere ==
Umurenge wa Bwishyura ugabanyijemo utugari. Akagari na ko kagabanyijemo imidugudu. Kiniha ni kamwe mu tugari tw’Umurenge wa Bwishyura. Umudugudu wa Ruganda uri mu Kagari ka Kiniha.<ref name="kt2022">{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-rwanda/article/karongi-umurambo-w-umunyeshuri-wari-warohamye-wabonetse |title=Karongi: Umurambo w’umunyeshuri wari warohamye wabonetse |last=Munyantore |first=Jean Claude |website=Kigali Today |date=2022-05-11 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Amateka ==
Mu 1994, Bwishyura yari segiteri ya Komine Gitesi, muri Perefegitura ya Kibuye. Sitade ya Gatwaro yari yubatse muri Segiteri ya Bwishyura.<ref name="minubumwe">{{Cite web |url=https://www.minubumwe.gov.rw/news-detail/kwibuka28-uko-jenoside-yakorewe-abatutsi-yakozwe-hirya-no-hino-mu-gihugu-tariki-ya-18-mata-1994 |title=Kwibuka28: Uko Jenoside yakorewe Abatutsi yakozwe hirya no hino mu gihugu tariki ya 18 Mata 1994 |website=MINUBUMWE |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ibitaro bya Kibuye byari bifatanye n’iyo sitade.<ref name="minubumwe"/>
Muri [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]], abategetsi ba Perefegitura ya Kibuye bajyanye Abatutsi muri Sitade ya Gatwaro. Ku isonga ryabo hari Perefe [[Clément Kayishema]]. Ubwicanyi muri sitade bwatangiye ku cyumweru tariki ya 18 Mata 1994.<ref name="minubumwe"/>
Iruhande rw’ahahoze Sitade ya Gatwaro, mu mujyi wa Kibuye, hari urwibutso rwa Jenoside.<ref name="kt2012">{{Cite web |url=https://kigalitoday.com/kwibuka/article/ishavu-ry-abanyarwanda-ritubere-umusingi-wo-kwiyubaka-umuyobozi-w-umurenge-wa |title=“Ishavu ry’Abanyarwanda ritubere umusingi wo kwiyubaka” Umuyobozi w’umurenge wa Bwishyura |last=Gasana |first=Marcellin |website=Kigali Today |date=2012-04-07 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Bwishyura Sector|Amafoto y’Umurenge wa Bwishyura]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Karongi}}
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Bwishyura]]
[[Ikiciro:Akarere ka Karongi|Bwishyura]]
3eh0wpdw282zwiwmjiueqbrq2ozvank
Ibiganiro:Kigali (umurenge)
1
23040
143915
134389
2026-10-24T19:24:25Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Ibiganiro:Umurenge wa Kigali]] to [[Ibiganiro:Kigali (umurenge)]] without leaving a redirect: Gutandukanya amateka y'impapuro zombi
134389
wikitext
text/x-wiki
== KUBAZA NIMBA INDAGAMUNTU YAJYE YARASOHOTSE ==
NDASABA ,KOMWAFASHA MUKADEBERA NIMBA INDAGAMUNTU YANJYE YARASOHOTSE,NOMERO YA DOSIYE :B260708132752ZLZH [[Ibidasanzwe:Contributions/~2026-42983-37|~2026-42983-37]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:~2026-42983-37|talk]]) 08:53, 3 Kanama 2026 (UTC)
3t01c25glurgdyh5h2lr34rktdftxwz
Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashirabwoba
0
23109
143818
143111
2026-10-24T16:46:19Z
InternetArchiveBot
9716
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
143818
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| title = Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashirabwoba
| image = [[Dosiye:GashirabwobaGenocideMemorial16.jpg|250px]]
| caption = Urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa Gashirabwoba mu 2025
| label1 = Igihugu
| data1 = [[Rwanda]]
| label2 = Intara
| data2 = [[Intara y'Iburengerazuba]]
| label3 = Akarere
| data3 = [[Akarere ka Nyamasheke]]
| label4 = Umurenge
| data4 = [[Bushenge]]
| label5 = Ubwoko
| data5 = Urwibutso rwa Jenoside
| label6 = Gushyingura ku mugaragaro
| data6 = 26 Gicurasi 2019
| label7 = Imibiri yashyinguwe
| data7 = 15 629 (2019)
}}
'''Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashirabwoba''' ni urwibutso ruherereye mu Murenge wa [[Bushenge]], mu [[Akarere ka Nyamasheke]], [[Intara y'Iburengerazuba]], mu [[Rwanda]]. Rwibuka Abatutsi biciwe i Gashirabwoba no mu bindi bice bya Nyamasheke mu gihe cya [[Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]].
== Aho ruherereye ==
Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashirabwoba ruherereye mu Murenge wa Bushenge, Akarere ka Nyamasheke, mu Ntara y'Iburengerazuba, hafi y'[[Ikiyaga cya Kivu]].<ref name="newtimes2019">{{cite web
|last=Nkurunziza
|first=Michel
|title=Nyamasheke: 15,629 Genocide victims accorded decent burial
|website=[[The New Times (Rwanda)|The New Times]]
|date=2019-05-28
|url=https://www.newtimes.co.rw/article/166913/News/nyamasheke-15629-genocide-victims-accorded-decent-burial
|access-date=2025-07-29
|language=en
}}</ref>
[[Dosiye:Communes of Rwanda in 1994.svg|thumb|Amakomini y'u Rwanda mu 1994]]
[[Dosiye:GashirabwobaGenocideMemorial10.jpg|thumb|295px|Ahashyinguwe abazize Jenoside harebwa uhereye ku nyubako nkuru, Kanama 2025]]
Urwibutso rwa Gashirabwoba ni rumwe mu nzibutso n'ahantu hashyinguwe abazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda. Mu nzibutso zo mu Rwanda, iza [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamata|Nyamata]], [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Murambi|Murambi]], [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali|Gisozi]] na [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Bisesero|Bisesero]] zanditswe ku rutonde rw'[[Umurage w'isi|Umurage w'Isi]] rwa [[UNESCO]].<ref>{{cite web
|title=Sites mémoriaux du génocide : Nyamata, Murambi, Gisozi et Bisesero (bien en série du Patrimoine mondial)
|website=UNESCO
|url=https://whc.unesco.org/fr/list/1586/
|access-date=2025-08-15
|language=fr
}}</ref>
{{Ikarita y'Inzibutso za Jenoside mu Rwanda}}
Urwibutso rwa Gashirabwoba ni rumwe mu nzibutso za Jenoside ziri hirya no hino mu gihugu, zifite uruhare rwo gushyingura mu cyubahiro, kwibuka no kubika amateka.<ref>{{Cite web |title=Genocide Memorials |url=https://genocidearchiverwanda.org.rw/category/Memorials |website=Genocide Archive Rwanda |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Amateka ==
Urwibutso rwa Gashirabwoba rwashyizweho kugira ngo rubungabunge amateka kandi rwibuke Abatutsi biciwe i Gashirabwoba no mu tundi duce tw'Akarere ka Nyamasheke mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi.
Mu 2017, hatangijwe imirimo yo kubaka urwibutso rushya rwa Gashirabwoba, umushinga wari uteganyijwe gutwara amafaranga y'u Rwanda arenga miliyoni 400.<ref>{{cite web
|title=Nyamasheke launches construction of a genocide memorial worth over Rwf 400 million
|website=IGIHE
|date=2017-01-20
|url=https://en.igihe.com/news/nyamasheke-launches-construction-of-a-genocide
|access-date=2025-07-29
|language=en
}}</ref>
Ku wa 26 Gicurasi 2019, imibiri 15 629 y'abazize Jenoside yashyinguwe mu cyubahiro kuri uru rwibutso. Muri yo harimo imibiri 13 577 yari isanzwe ishyinguye i Gashirabwoba, 1 039 yakuwe ku rwibutso rwa Giheke, 675 yakuwe ku rwa Muyange, 268 yakuwe i Kidashira n'imibiri 70 yari yarashyinguwe mu ngo zo mu Murenge wa Bushenge.<ref name="cnlg">{{cite book
|title=Jenoside yakorewe Abatutsi mu yahoze ari Perefegitura ya Cyangugu
|publisher=Commission Nationale de Lutte contre le Génocide (CNLG)
|location=Kigali
|year=2019
|language=rw
|url=https://www.minubumwe.gov.rw/fileadmin/user_upload/MINUBUMWE/Publications/BOOKS_ON_GENOCIDE_AGAINST_TUTSI/Jenoside_yakorewe_Abatutsi_muyahoze_ari_Perefegitura_ya_Cyangungu_updated_2024.pdf
|archive-url=https://web.archive.org/web/20260923114635/https://www.minubumwe.gov.rw/fileadmin/user_upload/MINUBUMWE/Publications/BOOKS_ON_GENOCIDE_AGAINST_TUTSI/Jenoside_yakorewe_Abatutsi_muyahoze_ari_Perefegitura_ya_Cyangungu_updated_2024.pdf
|archive-date=2026-09-23
|access-date=2026-09-23
|url-status=dead
}}</ref><ref name="newtimes2019" />
Iyo mihango yahuje abarokotse Jenoside, abayobozi n'abaturage, kandi yari igamije guha icyubahiro imibiri yari yarabonetse cyangwa yari yarashyinguwe ahandi mbere yo kwimurirwa i Gashirabwoba.<ref name="newtimes2019" />
Mu 2025, indi mibiri 30 y'abazize Jenoside yashyinguwe mu cyubahiro muri Nyamasheke mu muhango wabereye ku rwibutso rwa Gashirabwoba.<ref>{{cite web
|last=Uwamaliya
|first=Florence
|title=Nyamasheke: 30 Genocide Victims Laid to Rest in Dignity
|website=Imena News
|date=2025-07-01
|url=https://imenanews.com/nyamasheke-30-genocide-victims-laid-to-rest-in-dignity/
|access-date=2025-07-29
|language=en
}}</ref>
== Ibiranga urwibutso ==
[[Dosiye:GashirabwobaGenocideMemorial14.jpg|thumb|322px|Ahaparikwa imodoka imbere y'inyubako nkuru, ahahoze ikibuga cy'umupira cyiciwemo Abatutsi mu 1994, Kanama 2025]]
Urwibutso rufite ahashyinguwe imibiri y'abazize Jenoside, inyubako zagenewe ibikorwa byo kwibuka n'ahantu ho kwigishiriza amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi. Raporo ya CNLG ivuga kandi ko urwibutso rufite isomero ryagenewe kubikwamo ibitabo n'inyandiko zivuga ku mateka ya Jenoside.<ref name="cnlg" />
Urwibutso runakoreshwa mu bikorwa byo kwigisha no kurwanya [[Guhakana Jenoside yakorewe Abatutsi|ihakanwa rya Jenoside]]. Mu mihango yo kwibuka, rwakira abarokotse Jenoside, abanyeshuri, abayobozi b'amadini n'abahagarariye inzego za Leta.<ref>{{cite web
|last=Ngoboka
|first=Theogene
|title=Séjour du Père Paul HABERT dans le Diocèse de Cyangugu
|website=Diocèse Catholique de Cyangugu
|date=2024-07-30
|url=https://www.diocesecyangugu.com/sejour-du-pere-paul-habert-dans-le-diocese-de-cyangugu/
|access-date=2025-07-29
|language=fr
}}</ref>
== Reba kandi ==
* [[Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda]]
* [[Akarere ka Nyamasheke]]
* [[Intara y'Iburengerazuba]]
* [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Bisesero]]
== Ibitabo n'inyandiko ==
* {{cite book
|title=Jenoside yakorewe Abatutsi mu yahoze ari Perefegitura ya Cyangugu
|publisher=Commission Nationale de Lutte contre le Génocide (CNLG)
|location=Kigali
|year=2019
|language=rw
|url=https://www.minubumwe.gov.rw/fileadmin/user_upload/MINUBUMWE/Publications/BOOKS_ON_GENOCIDE_AGAINST_TUTSI/Jenoside_yakorewe_Abatutsi_muyahoze_ari_Perefegitura_ya_Cyangungu_updated_2024.pdf
|archive-url=https://web.archive.org/web/20260923114635/https://www.minubumwe.gov.rw/fileadmin/user_upload/MINUBUMWE/Publications/BOOKS_ON_GENOCIDE_AGAINST_TUTSI/Jenoside_yakorewe_Abatutsi_muyahoze_ari_Perefegitura_ya_Cyangungu_updated_2024.pdf
|archive-date=2026-09-23
|access-date=2026-09-23
|url-status=dead
}}
* {{cite book
|title=Identification des sites du génocide d’avril à juillet 1994
|publisher=Commission Nationale de Lutte contre le Génocide (CNLG)
|location=Kigali
|year=2019
|url=https://francegenocidetutsi.org/IdentificationSitesGenocideAvrilJuillet1994.pdf
|format=PDF
|language=fr
}}
== Ahandi wabona amakuru ==
{{Commonscat|Gashirabwoba Genocide Memorial}}
== Inyandiko zifashishijwe ==
{{Reflist}}
{{Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda|state=uncollapsed}}
{{DEFAULTSORT:Gashirabwoba, Urwibutso rwa Jenoside}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyamasheke]]
g39qwqfax0gffc530d1wlo0foyv3crf
Urwibutso rwa Jenoside rwa Kibeho
0
23133
143955
143122
2026-10-24T19:34:15Z
Score Beethoven
11559
Guhuza amahuza n'izina rishya [[Umurenge wa Kibeho]]
143955
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| title = Urwibutso rwa Jenoside rwa Kibeho
| image = [[Dosiye:KibehoGenocideMemorial02.jpg|280px]]
| caption = Urwibutso rwa Jenoside rwa Kibeho (Kanama 2025)
| label1 = Igihugu
| data1 = [[Rwanda|u Rwanda]]
| label2 = Intara
| data2 = Amajyepfo
| label3 = Akarere
| data3 = [[Akarere ka Nyaruguru|Nyaruguru]]
| label4 = Umurenge
| data4 = [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]]
| label5 = Ubwoko
| data5 = Urwibutso rwa Jenoside
| label6 = Rwibuka
| data6 = [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] (Mata 1994)
| label7 = Aho ruherereye
| data7 = {{Coord|-2.644822|29.553655|type:landmark_region:RW|display=inline}}
}}
'''Urwibutso rwa Jenoside rwa Kibeho''' rwibuka ubwicanyi bwakorewe [[Abatutsi]] muri Mata 1994 i [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]], mu Ntara y'Amajyepfo y'u [[Rwanda]], mu gihe cya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994]].
== Aho ruherereye ==
=== Aho biherereye ===
Urwibutso rwa Jenoside rwa Kibeho ruherereye i [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]], mu [[Akarere ka Nyaruguru]], mu Ntara y'Amajyepfo y'u [[Rwanda]], hafi y'ahantu h'[[Ibonekerwa ry’i Kibeho|amabonekerwa ya Bikira Mariya]].<ref name="gar">{{Cite web |title=Kibeho Memorial |url=https://genocidearchiverwanda.org.rw/Kibeho_Memorial |website=Genocide Archive of Rwanda |language=en |access-date=2025-07-27}}</ref><!-- Ingingo y'Igifaransa yifashisha kandi urubuga mindtrip.ai; ntirwashyizwe hano kuko ari urubuga rwandikwa n'ikoranabuhanga (AI), atari inkomoko yizewe. -->
=== Imiterere rusange ===
{{Ikarita y'Inzibutso za Jenoside mu Rwanda}}
Urwibutso rwa Kibeho ni rumwe mu nzibutso za Jenoside ziri hirya no hino mu gihugu, zifite uruhare rwo gushyingura mu cyubahiro, kwibuka no kubika amateka.<ref>{{Cite web |title=Genocide Memorials |url=https://genocidearchiverwanda.org.rw/category/Memorials |website=Genocide Archive Rwanda |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
[[Dosiye:Communes of Rwanda in 1994.svg|thumb|Amakomini y'u Rwanda mu 1994]]
== Amateka ==
[[Dosiye:KibehoGenocideMemorial09.jpg|left|thumb|Imbere h'urwibutso (Kanama 2025)]]
Urwibutso rwa Jenoside rwa Kibeho rwubatswe aho, muri Mata 1994, ibihumbi by'[[Abatutsi]] byiciwe nyuma yo guhungira muri Kiliziya Gatolika no mu nkengero zayo. Aha hantu habereye ubwicanyi bw'ubugome bukabije, bwagizemo uruhare abasivili n'abarwanashyaka b'umutwe w'[[Interahamwe]]. Nyuma ya Jenoside, hubatswe urwibutso rwo guha icyubahiro abazize Jenoside basaga 28 000, imibiri yabo ikaba iruhukiye mu mva rusange.<ref name="gar" /><ref>{{Cite journal |last=Korman |first=Rémi |title=Rwanda (épisode 2) |journal=Témoigner. Entre histoire et mémoire |issue=118 |pages=223–225 |date=2014-10-01 |issn=2031-4183 |doi=10.4000/temoigner.1077 |url=https://journals.openedition.org/temoigner/1077 |language=fr |access-date=2025-07-27}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kibeho Genocide Memorial |url=https://genocidearchiverwanda.org.rw/vts/Kibeho%20Files/index.htm |website=Genocide Archive of Rwanda |language=en |access-date=2025-07-27}}</ref>
{{clear}}
== Ibiranga urwibutso ==
[[Dosiye:KibehoGenocideMemorial06.jpg|thumb|Paruwasi Gatolika iteganye n'urwibutso (Kanama 2025)]]
Urwibutso rwa Kibeho rurangwa na Kiliziya ya Bikira Mariya w'Ababara, yangiritse cyane muri Jenoside, n'imurikwa ry'imyenda, amafoto n'ibintu bwite by'abazize Jenoside. Buri mwaka rwakira imihango yo kwibuka kandi rusurwa n'Abanyarwanda benshi n'abanyamahanga, cyane cyane kubera isano rufitanye n'[[Ibonekerwa ry’i Kibeho|amabonekerwa ya Bikira Mariya i Kibeho]].<ref>{{Cite web |title=Kibeho Genocide Memorial Archives |url=http://diplomatmagazine.eu/tag/kibeho-genocide-memorial/ |website=Diplomat Magazine |language=en |access-date=2025-07-27}}</ref><!-- Ingingo y'Igifaransa ishingira iki gika kuri mindtrip.ai (urubuga rwandikwa na AI), ku rupapuro rw'ibirango rwa Diplomat Magazine no ku nyandiko ya Australian War Memorial ivuga ku bwicanyi bwabereye mu nkambi ya Kibeho mu 1995, atari kuri Jenoside yo mu 1994. Ibivugwa hano (izina rya kiliziya, imurikwa ry'imyenda n'amafoto) bikeneye inkomoko yizewe. -->
== Ibisobanuro n'inyandiko ==
=== Inyandiko ===
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* Laurent Bucyibaruta
* [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]]
* [[Ibonekerwa ry’i Kibeho]]
=== Ihuza ryo hanze ===
{{Commonscat|Kibeho Genocide Memorial}}
=== Ibitabo ===
* {{Cite book |author=Commission Nationale de Lutte contre le Génocide (CNLG) |title=Identification des sites du génocide d’avril à juillet 1994 |publisher=CNLG |location=Kigali |year=2019 |url=https://francegenocidetutsi.org/IdentificationSitesGenocideAvrilJuillet1994.pdf |format=PDF |language=fr}}
* {{Cite journal |last=Korman |first=Rémi |title=Espaces sacrés et sites de massacre après le génocide des Tutsi : les enjeux de la patrimonialisation des églises au Rwanda |journal=Vingtième Siècle. Revue d'histoire |issue=137 |pages=155–167 |publisher=Presses de Sciences Po |year=2018 |issn=0294-1759 |doi=10.3917/ving.137.0155 |url=https://www.cairn.info/revue-vingtieme-siecle-revue-d-histoire-2018-1-page-155.htm |language=fr}}
{{Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda|state=uncollapsed}}
{{DEFAULTSORT:Kibeho, Urwibutso rwa Jenoside}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru]]
[[Ikiciro:Itsembabwoko ry’u Rwanda ry’1994]]
qwpny8cz81f5uojfxu8ckll6wqd4c7e
Urwibutso rwa Jenoside rwa Kaduha
0
23138
143956
143118
2026-10-24T19:34:16Z
Score Beethoven
11559
Guhuza amahuza n'izina rishya [[Umurenge wa Kibeho]]
143956
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| title = Urwibutso rwa Jenoside rwa Kaduha
| image = [[Dosiye:KaduhaGenocideMemorial17.jpg|280px]]
| caption = Urwibutso rwa Jenoside rwa Kaduha (Kanama 2025)
| label1 = Igihugu
| data1 = [[Rwanda|u Rwanda]]
| label2 = Intara
| data2 = Amajyepfo
| label3 = Akarere
| data3 = [[Akarere ka Nyamagabe|Nyamagabe]]
| label4 = Umurenge
| data4 = Kaduha
| label5 = Ubwoko
| data5 = Urwibutso rwa Jenoside
| label6 = Rwibuka
| data6 = [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] (Mata 1994)
| label7 = Aho ruherereye
| data7 = {{Coord|-2.335637|29.522778|type:landmark_region:RW|display=inline}}
}}
'''Urwibutso rwa Jenoside rwa Kaduha''' rwibuka abazize ubwicanyi bwakorewe [[Abatutsi]] muri Mata 1994 muri paruwasi ya Kaduha, mu [[Akarere ka Nyamagabe]], mu Ntara y'Amajyepfo, mu gihe cya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda]].<!-- Ingingo y'Igifaransa ivuga « Akarere ka Nyaruguru » mu ntangiriro; Kaduha iri mu Karere ka Nyamagabe (Genocide Archive of Rwanda). -->
== Aho ruherereye ==
=== Aho biherereye ===
Urwibutso rwa Jenoside rwa Kaduha rwubatse mu Mudugudu wa Bamba, Akagari ka Kavumu, Umurenge wa Kaduha, [[Akarere ka Nyamagabe]], mu Ntara y'Amajyepfo, mu cyahoze ari Perefegitura ya Gikongoro.<ref name="gar">{{Cite web |title=Kaduha Memorial |url=https://genocidearchiverwanda.org.rw/Kaduha_Memorial |website=Genocide Archive of Rwanda |language=rw |access-date=2025-07-29}}</ref><!-- Ingingo y'Igifaransa yanditse nabi aho ruherereye (« secteur de Bamba », « région de Mayaga »); hano hakosowe hakurikijwe Genocide Archive of Rwanda. -->
=== Imiterere rusange ===
{{Ikarita y'Inzibutso za Jenoside mu Rwanda}}
Urwibutso rwa Kaduha ni rumwe mu nzibutso za Jenoside ziri hirya no hino mu gihugu, zifite uruhare rwo gushyingura mu cyubahiro, kwibuka no kubika amateka.<ref>{{Cite web |title=Genocide Memorials |url=https://genocidearchiverwanda.org.rw/category/Memorials |website=Genocide Archive Rwanda |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
[[Dosiye:Communes of Rwanda in 1994.svg|thumb|Amakomini y'u Rwanda mu 1994]]
Urwibutso rwa Jenoside rwa Kaduha ni rumwe mu [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|nzibutso n'imva rusange nyinshi]] ziri ku butaka bw'u Rwanda no hanze yabwo, zifitanye isano na Jenoside yakorewe [[Abatutsi]] mu 1994. Ubwo yarutahaga, [[Paul Kagame]] yashimangiye ko ari ngombwa kwibuka ibyabaye kugira ngo Jenoside itazongera kubaho ukundi. Yashishikarije Abanyarwanda guhangana n'ibibazo bateza imbere ubumwe, ubutabera, ubwiyunge, no kurwanya ubukene n'imiyoborere mibi.<ref name="irin">{{Cite web |author=IRIN News |title=Inauguration du Mémorial du génocide à Kaduha |url=https://www.thenewhumanitarian.org/fr/actualit%C3%A9s/2001/07/24/inauguration-du-m%C3%A9morial-du-g%C3%A9nocide-%C3%A0-kaduha |website=The New Humanitarian |date=2001-07-24 |language=fr |access-date=2025-07-29}}</ref>
== Amateka ==
[[Dosiye:KaduhaGenocideMemorial02.jpg|left|thumb|Imva rusange (Kanama 2025)]]
Ubwicanyi bukomeye bwabereye i Kaduha ku wa 21 Mata 1994. Kaduha ni hamwe mu hantu h'ingenzi habereye ubwicanyi muri Perefegitura ya Gikongoro, nyuma ya Mushubi (7 Mata), [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] (14 Mata) na Muganza (16 Mata). Ibihumbi by'Abatutsi bari barigeze guhungira muri paruwasi za Kaduha, Cyanika na Kibeho mu bwicanyi bwo muri Noheli ya 1963–1964.<ref name="dumas">{{Cite journal |last=Dumas |first=Hélène |title=« Afin de mettre une marque en ce temps ». Kaduha, avril 1994 : un album de l’attestation |journal=Sensibilités |issue=10 |pages=28–45 |year=2021 |doi=10.3917/sensi.010.0028 |language=fr}}</ref>
Igitero cyo ku wa 21 Mata 1994 cyibasiye kiliziya n'inyubako za paruwasi, ndetse n'ibigo nderabuzima n'amashuri byari hafi aho. Abatangabuhamya basobanura uko impunzi zakusanyirijwe i Kaduha babwirwa ko ari ukugira ngo zirindwe, hanyuma zikicwa. Claude Ndorimana warokotse, wigaga mu ishuri ry'ubuhinzi n'ubworozi rya Kaduha, yavuze ko yahungiye muri paruwasi ari kumwe n'umuryango we, amaze kumva ko bene wabo bishwe. Yatanze ubuhamya ku bwicanyi bwabereye mu ishuri no mu bitaro, no ku ishyingurwa ry'abishwe, barimo na murumuna we w'imyaka itandatu wari ukiri muzima. François Shikama, umuhinzi, na we yatanze ubuhamya ko yabonye abantu bicirwa kuri bariyeri yari hafi y'« Umuzungukazi » (Umubikira [[Milgitha Kösser|Milgitha]]) no kuri kiliziya.<ref name="dumas" /><ref name="cpcr">{{Cite web |title=Procès de Laurent Bucyibaruta du mercredi 8 juin 2022 |url=https://www.collectifpartiescivilesrwanda.fr/proces-de-laurent-bucyibaruta-du-mercredi-8-juin-2022-j19/ |website=Collectif des parties civiles pour le Rwanda |date=2022-06-09 |language=fr}}</ref>
Imva rusange z'i Kaduha zabanje kuba imyobo impunzi zacukuye zibitegetswe n'abayobozi, bavuga ko ari imisarane, nyuma iza kujugunywamo imirambo y'abishwe. Hari ibihembo, nk'umuceri cyangwa amafaranga byatangwaga n'Umubikira Milgitha, byahabwaga abatwaraga imirambo.<ref name="cpcr" />
Ku rwibutso rwa Kaduha hakunze kubera imihango yo kwibuka. Itariki yo kwibuka ihindagurika buri mwaka bitewe na gahunda y'inzego z'ubuyobozi, ariko nk'uko abatangabuhamya babyemeza, yakabaye iya 21 Mata, umunsi Abatutsi bari bahungiye muri kiliziya bishwe.<ref name="gar" /><!-- Ingingo y'Igifaransa yanditse « 21 Nyakanga »; inkomoko (Genocide Archive of Rwanda) ivuga 21 Mata. -->
{{clear}}
== Ibiranga urwibutso ==
[[Dosiye:KaduhaGenocideMemorial04.jpg|thumb|352px|Amashuri, kiliziya n'ibitaro biri hafi y'urwibutso (Kanama 2025)]]
Urwibutso rwa Kaduha rwubatswe ku bufatanye bw'abaturage.<ref name="irin" /> Ni ahantu ho kwibukira no gusura, kandi ni ingenzi mu bushakashatsi ku mateka ya Jenoside, cyane cyane kubera inyandiko n'amafoto byabitswe n'umubikira w'Umudage Milgitha Kösser (1936–2016). Yari umuyobozi w'ikigo nderabuzima cya Kaduha kuva mu 1973, akaba yarabaye umuhamya utagira icyo ashobora gukora ku wa 21 Mata 1994. Yakoze alubumu y'amafoto 193, yo hagati ya 1992 na 1995, agaragaza uburemere bw'ubwicanyi n'isenywa ry'ibintu, ndetse no gutesha agaciro imirambo, ahantu n'ibintu by'idini. Iyo alubumu ni inyandiko y'ingenzi yo gusobanukirwa n'ibyabereye i Kaduha.<ref name="dumas" /><ref name="politika">{{Cite web |title=Une traversée des mondes : matérialités et logiques du génocide des Tutsi |url=https://www.politika.io/fr/article/traversee-mondes-materialites-logiques-du-genocide-tutsi |website=Politika |language=fr |access-date=2025-07-29}}</ref>
Ubushakashatsi ku byabereye i Kaduha bugaragaza kandi uburyo abakoze Jenoside bagoretse ururimi: amagambo nka ''gutabara'' yakoreshwaga mu kuvuga kongera ingufu z'udutsiko tw'abicanyi. Imvugo zijyanye n'« akazi » cyangwa « inshingano z'ubuyobozi » zasobanuraga uburinzi bwo kuri bariyeri zicirwagaho abantu. N'amagambo yo mu birori yakoreshejwe mu kuvuga ibirori by'abicanyi.<ref name="dumas" />
Imiterere y'i Kaduha, ifite imisozi ihanamye n'imikoki miremire, yahinduye paruwasi umutego mu gihe cy'ubwicanyi, bituma guhunga bitashobokera abishwe batari bafite uko birwanaho.<ref name="politika" />
<!-- Ingingo y'Igifaransa ifite ibika bitatu by'inyongera (ku miterere y'ahantu nk'amashuri, kiliziya n'ibitaro; ku mvugo; no ku « nshingano ebyiri » z'urwibutso) bishingiye ku nyandiko rusange za CNLG zitavuga kuri Kaduha. Ntibyashyizwe hano kuko ari isesengura ridashingiye ku nkomoko zivuga kuri Kaduha. -->
== Ibisobanuro n'inyandiko ==
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Milgitha Kösser]]
* Milgitha Kösser
* [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]]
=== Ihuza ryo hanze ===
{{Commonscat|Kaduha Genocide Memorial}}
=== Ibitabo ===
* {{Cite journal |last=Dumas |first=Hélène |title=« Afin de mettre une marque en ce temps ». Kaduha, avril 1994 : un album de l’attestation |journal=Sensibilités |issue=10 |pages=28–45 |year=2021 |doi=10.3917/sensi.010.0028 |language=fr}}
* {{Cite book |author=Commission Nationale de Lutte contre le Génocide (CNLG) |title=Identification des sites du génocide d’avril à juillet 1994 |publisher=CNLG |location=Kigali |year=2019 |url=https://francegenocidetutsi.org/IdentificationSitesGenocideAvrilJuillet1994.pdf |format=PDF |language=fr}}
{{Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda|state=uncollapsed}}
{{DEFAULTSORT:Kaduha, Urwibutso rwa Jenoside}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyamagabe]]
[[Ikiciro:Itsembabwoko ry’u Rwanda ry’1994]]
p70cjqmvwpcy2araq7b9y3lnu6d19qv
Dafroza Gauthier
0
23202
143957
142576
2026-10-24T19:34:17Z
Score Beethoven
11559
Guhuza amahuza n'izina rishya [[Umurenge wa Kibeho]]
143957
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Dafroza Gauthier
| image = Dafrosa gautier 1401327.jpg
| caption = Dafroza Gauthier mu 2022
| birth_name = Dafroza Mukarumongi
| birth_date = 4 Kanama 1954
| birth_place = [[Butare]], [[Rwanda]]
| death_date = 3 Ukwakira 2026 (imyaka 72)
| death_place = Reims, [[Ubufaransa]]
| nationality = Umunyarwandakazi, Umufaransakazi
| occupation = Injeniyeri mu by'ubutabire, umurwanashyaka
| known_for = Gukurikirana abakoze [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] bihishe mu Bufaransa
| spouse = Alain Gauthier
| relatives = [[Gaël Faye]] (umukwe)
}}
'''Dafroza Gauthier''', wavutse yitwa '''Dafroza Mukarumongi''' (4 Kanama 1954 – 3 Ukwakira 2026), yari injeniyeri mu by'ubutabire akaba n'umurwanashyaka w'Umufaransakazi ukomoka mu [[Rwanda]]. Yamenyekanye cyane kubera gukurikirana abagize uruhare muri [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] bahungiye mu [[Ubufaransa|Bufaransa]], kugira ngo bashyikirizwe ubutabera.
Mu 2001, we n'umugabo we Alain Gauthier bashinze ihuriro ry'abaregera indishyi ku Rwanda (''Collectif des parties civiles pour le Rwanda'', CPCR). Ibikorwa byabo byatumye abagabo barindwi bagize uruhare muri jenoside bahamwa n'ibyaha burundu n'inkiko z'Ubufaransa. Umukwe we ni umuririmbyi akaba n'umwanditsi [[Gaël Faye]].
== Ubuzima ==
=== Ubwana ===
Dafroza Mukarumongi yavukiye i Astrida (ubu ni [[Butare]]) ku ya 4 Kanama 1954, mu muryango w'[[Abatutsi]] b'abapasitori ukomoka mu majyepfo y'u Rwanda.<ref>{{Cite web |title=Rwanda : Dafroza Gauthier, originaire de Reims, de retour sur ses terres à la veille du procès d'un génocidaire présumé |url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/grand-est/marne/reims/rwanda-dafroza-gauthier-originaire-de-reims-de-retour-sur-ses-terres-a-la-veille-du-proces-d-un-genocidaire-presume-2304382.html |website=France 3 Grand Est |date=2021-11-21 |language=fr}}</ref> Yahuye n'ihohoterwa rikiri muto: mu 1963, igihe yari afite imyaka icyenda, se yiciwe mu bwicanyi bwabereye i Gikongoro, maze we ahungira muri kiliziya ya [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]].<ref>{{Cite web |title=Les Gauthier, infatigables chasseurs de génocidaires rwandais |url=https://www.lunion.fr/id596693/article/2024-05-04/les-gauthier-infatigables-chasseurs-de-genocidaires-rwandais |website=L'Union |date=2024-05-04 |language=fr}}</ref> Yize amashuri yisumbuye i Butare, nyuma yiga muri ''Lycée de Kigali''.<ref name="igihe">{{Cite web |title=Ibuka yihanganishije umuryango wa Dafroza Gauthier witabye Imana |url=https://igihe.com/amakuru/article/ibuka-yihanganishije-umuryango-wa-dafroza-gauthier-witabye-imana |website=IGIHE |language=rw}}</ref>
=== Ubuhunzi n'ubuzima mu Bufaransa ===
Mu 1973, kubera ubwicanyi bwibasiye Abatutsi, yahunze igihugu. Yabanje kuba mu [[Uburundi]] hafi y'umujyi wa Kirundo, nyuma i [[Bujumbura]], maze muri Nzeri 1973 ajya mu [[Ububiligi]] aho yakiriwe na musaza we, akomeza amashuri.<ref name="KT">{{Cite web |title=Dafroza Gauthier: Izina abahekuye u Rwanda bumva bagakangarana |url=https://kigalitoday.com/Inkuru-Zicukumbuye/article/dafroza-gauthier-izina-abahekuye-u-rwanda-bumva-bagakangarana |website=Kigali Today |language=rw}}</ref>
Mu 1975 yongeye guhura na Alain Gauthier, bari baramenyaniye i Butare aho yigishaga igifaransa. Bashyingiranwe mu 1977, ahabwa ubwenegihugu bw'Ubufaransa. Mu ntangiriro z'imyaka ya 1980 batura i Reims, aho babyariye abana batatu.<ref>{{Cite web |title=Rwanda : les époux Gauthier, près de 30 ans de traque des génocidaires entre les mille collines et les tribunaux français |url=https://www.nouvelobs.com/monde/20240409.OBS86856/les-epoux-gauthier-pres-de-30-ans-de-traque-des-genocidaires-entre-les-mille-collines-et-les-tribunaux-francais.html |website=Le Nouvel Obs |date=2024-04-09 |language=fr}}</ref>
=== Jenoside yo mu 1994 ===
Mu mpera za Gashyantare 1994 yasuye umuryango we i [[Kigali]], asanga umujyi wuzuye [[Interahamwe]] n'imvugo z'urwango za Radiyo RTLM, maze nyina amusaba gusubira i Burayi. Ku ya 8 Mata 1994, nyina Suzana Mukamusoni yarasiwe imbere ya kiliziya ya Charles Lwanga i [[Nyamirambo]]; iyo nkuru yayibwiwe na [[Henri Blanchard]].<ref name="LeMonde2026">{{Cite web |title=Dafroza Gauthier, après trente ans de traque des génocidaires rwandais réfugiés en France, est morte |url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2026/10/03/dafroza-gauthier-apres-trente-ans-de-traque-des-genocidaires-rwandais-refugies-en-france-est-morte_6787817_3382.html |website=Le Monde |date=2026-10-03 |language=fr}}</ref> Mu gihe cya jenoside, abantu bagera kuri 80 bo mu muryango wa nyina barishwe.<ref name="KT" />
== Guharanira ubutabera ==
=== Ishingwa rya CPCR ===
Mu 1996, asubiye mu Rwanda, yumvise ubuhamya bw'abarokotse maze yiyemeza kubushyikiriza umunyamategeko i Paris. Mu 2001 yakurikiranye urubanza rw'« Abanyabutare bane » i [[Buruseli]], urubanza rwa mbere rwa jenoside rwabereye mu mahanga.<ref>{{Cite web |title=Alain et Dafroza Gauthier, chasseurs de génocidaires |url=https://www.la-croix.com/Archives/2011-03-04/Alain-et-Dafroza-Gauthier-chasseurs-de-genocidaires.-Alain-et-Dafroza-Gauthier-chasseurs-de-genocidaires-_NP_-2011-03-04-623083 |website=La Croix |date=2011-03-04 |language=fr}}</ref>
Mu Gushyingo 2001, we n'umugabo we bashinze CPCR.<ref>{{Cite web |title=Dafroza Mukarumongi et Alain Gauthier, le couple qui traque les génocidaires rwandais réfugiés en France |url=https://www.humanite.fr/en-debat/genocide-rwandais/dafroza-mukarumongi-et-alain-gauthier-le-couple-qui-traque-les-genocidaires-rwandais-refugies-en-france |website=L'Humanité |date=2024-04-07 |language=fr}}</ref> Bajyaga mu Rwanda inshuro eshatu cyangwa enye mu mwaka gushaka ubuhamya bw'abarokotse, abahoze ari abicanyi n'imfungwa, bagakora amadosiye bashyikiriza ubutabera bw'Ubufaransa.<ref>{{Cite web |title=De France aux collines rwandaises, le combat d'un couple pour traquer les génocidaires |url=https://www.challenges.fr/societe/de-france-aux-collines-rwandaises-le-combat-d-un-couple-pour-traquer-les-genocidaires_747939 |website=Challenges |date=2021-01-27 |language=fr}}</ref> Ni bo batanze hafi ibirego byose (bigera kuri 30) byatanzwe mu Bufaransa ku Banyarwanda bakekwaho jenoside, barimo [[Laurent Bucyibaruta]], [[Félicien Kabuga]], [[Philippe Hategekimana]], [[Aloys Ntiwiragabo]], [[Agathe Habyarimana]], Padiri [[Wenceslas Munyeshyaka]] wa paruwasi ya [[Saint Famille]] na muganga [[Sosthène Munyemana]].<ref name="LeMonde2026" />
=== Imanza ===
Ishyirwaho ry'ishami ry'urukiko rw'i Paris rishinzwe ibyaha bya jenoside (2012) ryihutishije imanza. Muri Gashyantare 2014, mu rubanza rwa mbere, urwa [[Pascal Simbikangwa]], Dafroza Gauthier yatanze ubuhamya; Simbikangwa yahamwe n'icyaha cya jenoside.<ref>{{Cite web |title=Collectif de parties civiles : « sans la justice, le Rwanda ne pourra pas se reconstruire » |url=https://www.radiofrance.fr/franceinter/podcasts/l-invite-de-7h50/collectif-de-parties-civiles-sans-la-justice-le-rwanda-ne-pourra-pas-se-reconstruire-6776018 |website=France Inter |date=2014-02-05 |language=fr}}</ref> Ku ya 30 Ukwakira 2024, muganga [[Eugene Rwamucyo]], wari mu ba mbere bareze mu 2007, yakatiwe imyaka 27 y'igifungo.<ref name="LeMonde2026" /> Kubera ibikorwa byabo, abashakanye ba Gauthier bakunze kwitwa « Aba-Klarsfeld b'u Rwanda ».<ref>{{Cite web |title=Les Gauthier, une vie de combat au nom des victimes du génocide des Tutsi |url=https://www.la-croix.com/les-gauthier-une-vie-de-combat-au-nom-des-victimes-du-genocide-des-tutsi-20240406 |website=La Croix |date=2024-04-06 |language=fr}}</ref>
=== Kwibuka ===
Yakundaga gutanga ibiganiro mu mashuri no muri kaminuza, arwanya ihakana rya jenoside. Mu Gushyingo 2017, Perezida [[Paul Kagame]] yabahaye umudari w'ishimwe w'ubucuti budasanzwe. Mu 2023, filime mbarankuru n'igitabo cy'amashusho ''Rwanda, à la poursuite des génocidaires'' byavuze ku rugamba rwabo.<ref>{{Cite web |title=Dafroza et Alain Gauthier, on n'arrête pas le procès |url=https://www.liberation.fr/portraits/dafroza-et-alain-gauthier-on-narrete-pas-le-proces-20231112_HJJLAQQZXFG5NNP5CKIB7AMYXQ/ |website=Libération |date=2023-11-12 |language=fr}}</ref>
== Urupfu ==
Dafroza Gauthier yapfuye ku ya 3 Ukwakira 2026 i Reims, afite imyaka 72, azize kanseri.<ref name="LeMonde2026" /><ref>{{Cite web |title=Dafroza Gauthier, campaigner for justice for genocide victims, dies at 72 |url=https://www.newtimes.co.rw/article/39422/lifestyle/people/dafroza-gauthier-campaigner-for-justice-for-genocide-victims-dies-at-72 |website=The New Times |language=en}}</ref> Umuryango [[Ibuka]] wihanganishije umuryango we.<ref name="igihe" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994]]
* [[Gaël Faye]]
* [[Henri Blanchard]]
* [[Félicien Kabuga]]
=== Ihuza ryo hanze ===
* {{Cite web |title=Rwanda : «Il y aurait une centaine de génocidaires supposés en France» |url=https://www.liberation.fr/planete/2020/07/24/rwanda-il-y-aurait-une-centaine-de-genocidaires-supposes-en-france_1795201/ |website=Libération |date=2020-07-24 |language=fr}}
=== Ibitabo ===
* {{Cite book |author=Maria Malagardis |title=Sur la piste des tueurs rwandais |publisher=Flammarion |year=2012 |isbn=978-2-08-125094-9 |language=fr}}
* {{Cite book |author1=Thomas Zribi |author2=Damien Roudeau |title=Rwanda, à la poursuite des génocidaires |publisher=Les Escales / Steinkis |year=2023 |isbn=978-2-36569-724-8 |language=fr}}
{{Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda}}
{{DEFAULTSORT:Gauthier, Dafroza}}
[[Ikiciro:Abanyarwanda]]
[[Ikiciro:Abagore]]
oxompqdhqsiwxi7aufi8pjjh1s7h6mi
Élie Sagatwa
0
23264
143840
142232
2026-10-24T17:31:20Z
InternetArchiveBot
9716
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
143840
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Élie Sagatwa
| death_date = 6 Mata 1994
| death_place = [[Ikibuga mpuzamahanga cy'indege cya kigali|Kanombe]], [[Kigali]], [[Rwanda]]
| death_cause = Ihanurwa ry'indege ya Perezida [[Juvénal Habyarimana|Habyarimana]]
| nationality = Umunyarwanda
| occupation = Umusirikare
| title = Koloneli
| employer = Ingabo z'u Rwanda (FAR)
| known_for = Umunyamabanga wihariye wa Perezida [[Juvénal Habyarimana]]
}}
'''Élie Sagatwa''' (yapfuye ku ya 6 Mata 1994 i [[Kigali]]) yari umusirikare w'[[Rwanda|Umunyarwanda]] ufite ipeti rya koloneli mu Ngabo z'u Rwanda (FAR). Yari umunyamabanga wihariye wa Perezida [[Juvénal Habyarimana]] kandi yari mu bantu ba hafi b'ubutegetsi bwe mbere ya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]]. Yaguye mu [[Ku ya 6 Mata 1994 igitero cyagabwe mu Rwanda|ihanurwa ry'indege ya Perezida]] ryabaye ku ya 6 Mata 1994.
== Ubuzima bwe ==
=== Umwuga wa gisirikare ===
Élie Sagatwa yari koloneli mu Ngabo z'u Rwanda (''Forces armées rwandaises'', FAR). Yakoraga nk'umunyamabanga wihariye wa Perezida [[Juvénal Habyarimana]].<ref name="HRW1999">{{Cite web |author=Alison Des Forges |title=Leave None to Tell the Story: Genocide in Rwanda |url=https://www.hrw.org/reports/1999/rwanda/Geno1-3-09.htm |website=Human Rights Watch |date=March 1999 |language=en}}</ref>
Nk'uko [[Human Rights Watch]] ibivuga, Sagatwa yari umwe mu bantu bari bafite ijambo rikomeye mu bari hafi ya Perezida, nubwo atagaragaraga cyane nk'abandi bayobozi ba politiki cyangwa b'ubukungu b'ubutegetsi.<ref name="HRW1999" /> Iyo raporo kandi ivuga ko Ingabo zirinda Umukuru w'Igihugu (''Garde présidentielle''), umutwe wari ufite intwaro nyinshi kandi wigenga cyane mu Ngabo z'u Rwanda, wari uyobowe na Koloneli Sagatwa kugeza apfuye.<ref>{{Cite web |author=Alison Des Forges |title=April 1994: The Month That Would Not End |url=https://www.hrw.org/reports/1999/rwanda/Geno4-7-02.htm |website=Human Rights Watch |date=March 1999 |language=en}}</ref>
=== Akazu ===
Élie Sagatwa avugwa mu bagize ''[[Akazu]]'', izina ryahawe itsinda ry'abantu ba hafi ya Perezida Habyarimana n'umugore we [[Agathe Kanziga]], abashakashatsi benshi babona nk'itsinda ryari rifite ububasha bukomeye mu butegetsi bwa Repubulika ya Kabiri y'[[Rwanda]].<ref>{{Cite web |author=Emmanuel Viret |title=Akazu |url=https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/fr/document/akazu-0.html |website=Sciences Po, Mass Violence and Resistance |date=2010-03-08 |language=fr |access-date=2026-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261007071846/https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/fr/document/akazu-0.html |archive-date=2026-10-07 |url-status=dead}}</ref>
Ubushakashatsi bwa Alison Des Forges kuri Human Rights Watch bumugaragaza nk'umwe mu bantu bo mu bari hafi ya Perezida bakoreraga inyuma y'amarido y'ubutegetsi.<ref name="HRW1999" /> Mu buhamya bwatanzwe imbere y'Urukiko Mpanabyaha Mpuzamahanga rwashyiriweho u Rwanda (TPIR) rwakoreraga mu [[Umujyi wa Arusha|mujyi wa Arusha]] muri [[Tanzaniya]], na ho avugwa nk'umunyamabanga wihariye wa Perezida Habyarimana.<ref>{{Cite web |title=The International Criminal Tribunal for Rwanda, transcript, ICTR-01-73 |url=https://ucr.irmct.org/LegalRef/CMSDocStore/Public/English/Transcript/NotIndexable/ICTR-01-73/TRS18354R0000622425.DOC |website=United Nations International Residual Mechanism for Criminal Tribunals |language=en}}</ref>
=== Urupfu ===
[[File:Falcon 50 - 9XR-NN - BRU - 19930807.jpg|thumb|Indege ''Falcon 50'' (9XR-NN) ya Perezida w'u Rwanda, ifotowe i [[Buruseli]] mu [[Ububiligi]] mu 1993. Ni yo Élie Sagatwa yaguyemo ku ya 6 Mata 1994.]]
Ku ya 6 Mata 1994, Élie Sagatwa yari mu ndege ''Dassault Falcon 50'' yari itwaye Perezida w'u Rwanda Juvénal Habyarimana na Perezida w'[[Uburundi]] Cyprien Ntaryamira, hamwe n'umugaba mukuru w'Ingabo z'u Rwanda, Jenerali [[Déogratias Nsabimana]]. Iyo ndege yarashwe na misile igihe yari yegereye [[Ikibuga mpuzamahanga cy'indege cya kigali|ikibuga cy'indege cya Kigali]] i Kanombe, maze abari bayirimo bose barapfa.<ref>{{Cite web |title=Report of the Investigation into the Causes and Circumstances of and Responsibility for the Attack of 06/04/1994 against the Falcon 50 Rwandan Presidential Aeroplane |url=https://www.minijust.gov.rw/fileadmin/user_upload/Minijust/Publications/Reports/National_reports/Report_on_the_attack_on_Falcon_50_Presidential_Plane.pdf |format=PDF |website=Minisiteri y'Ubutabera, Repubulika y'u Rwanda |date=2010 |language=en}}</ref>
Urutonde rw'abagenzi rugaragaza Élie Sagatwa nka koloneli akaba n'umunyamabanga wihariye wa Perezida. Ikigo ''Bureau of Aircraft Accidents Archives'' na cyo kimubara mu bagenzi baguye muri iyo mpanuka.<ref>{{Cite web |title=Crash of a Dassault Falcon 50 in Kigali: 12 killed |url=https://www.baaa-acro.com/crash/crash-dassault-falcon-50-kigali-12-killed |website=Bureau of Aircraft Accidents Archives |language=en |access-date=2026-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261007113111/https://www.baaa-acro.com/crash/crash-dassault-falcon-50-kigali-12-killed |archive-date=2026-10-07 |url-status=dead}}</ref>
Ihanurwa ry'iyo ndege rifatwa nk'imbarutso ya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] mu Rwanda, yakozwe n'abahezanguni b'[[Abahutu]] barimo [[Interahamwe]].<ref>{{Cite web |title=Massacre of the Tutsi Minority |url=https://www.ushmm.org/en/genocide-prevention/countries/rwanda/massacre-of-the-tutsi-minority |website=United States Holocaust Memorial Museum |language=en}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Juvénal Habyarimana]]
* [[Déogratias Nsabimana]]
* [[Théoneste Bagosora]]
* [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994]]
=== Ihuza ryo hanze ===
* {{Cite web |author=Alison Des Forges |title=Leave None to Tell the Story: Genocide in Rwanda |url=https://www.hrw.org/reports/1999/rwanda/ |website=Human Rights Watch |date=March 1999 |language=en}}
=== Ibitabo ===
* {{Cite book |author=Alison Des Forges |title=Leave None to Tell the Story: Genocide in Rwanda |publisher=Human Rights Watch |location=New York |year=1999 |language=en}}
{{Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda}}
{{DEFAULTSORT:Sagatwa, Elie}}
[[Ikiciro:Abanyarwanda]]
[[Ikiciro:Abagabo]]
6npvcv66nocj6zv9evrrzbzrfkx30xs
Umurenge wa Rukara
0
23422
143604
143512
2026-10-24T15:25:37Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa rukara]] to [[Umurenge wa Rukara]]
143512
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
<ref>https://www.kayonza.gov.rw/</ref>Umurenge wa rukara ni umwe mu imirenge 416 igize [[igihugu]] cy,u [[Rwanda]]. Uyu murenge uherereye mu intara y,uburasirazuba mu karere ka [[Kayonza modern secondary school|Kayonza]] .
aforroxhryt3srfan664ym6ht5jk2oc
143639
143604
2026-10-24T15:51:31Z
Score Beethoven
11559
143639
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Rukara''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Rukara wari utuwe n'abaturage 38 231.
== Aho uherereye ==
[[Dosiye:Rwanda, Kayonza District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Kayonza]]
Umurenge wa Rukara ni umwe mu mirenge 12 y'Akarere ka Kayonza.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.kayonza.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=kayonza.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rukara wari utuwe n'abaturage 31 176. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 38 231.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/54__kayonza/ |title=Kayonza (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rukara]]
=== Ihuza ryo hanze ===
* [[commons:Category:Rukara Sector|Amafoto y'Umurenge wa Rukara]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kayonza]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rukara]]
gf8h4djx76tz1bc9fbdzq4ahjw9d9cc
143977
143639
2026-10-24T20:55:32Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro y'inzego z'imitegekere
143977
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Rukara''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Rukara wari utuwe n'abaturage 38 231.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Aho uherereye ==
[[Dosiye:Rwanda, Kayonza District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Kayonza]]
Umurenge wa Rukara ni umwe mu mirenge 12 y'Akarere ka Kayonza.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.kayonza.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=kayonza.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rukara wari utuwe n'abaturage 31 176. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 38 231.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/54__kayonza/ |title=Kayonza (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rukara]]
=== Ihuza ryo hanze ===
* [[commons:Category:Rukara Sector|Amafoto y'Umurenge wa Rukara]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}}
[[Ikiciro:Akarere ka Kayonza]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rukara]]
i3wmz107ookaxp5xt6ybj9d98nhiqf0
Vanny Bishweka
0
23529
143819
142233
2026-10-24T16:56:09Z
InternetArchiveBot
9716
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
143819
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Vanny Bishweka
| birth_date = Ahagana mu 1965
| birth_place = Birere, [[Goma]], [[Intara ya Kivu y’Amajyaruguru|Kivu y’Amajyaruguru]]
| nationality = Umunyekongo
| occupation = Umucuruzi, nyir’amahoteli
| known_for = Ihusi Hotel, Goma Serena Hotel
| awards = Impamyabumenyi y’icyubahiro (''honoris causa''), ULPGL (2023)
}}
'''Vanny Bishweka''' (yavutse ahagana mu 1965) ni umucuruzi wo muri [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]], ukorera i [[Goma]] mu [[Intara ya Kivu y’Amajyaruguru|Kivu y’Amajyaruguru]].
Ni nyiri hoteli Ihusi n’isosiyete y’amato yo ku [[Ikiyaga cya Kivu]] yitwa izina rimwe na yo, kandi yavuzweho kuba umucuruzi ukomeye kurusha abandi i Goma.
== Ubuzima ==
=== Ubwana n’intangiriro ===
Yavukiye mu muryango ukennye i Birere, agace k’ubucuruzi k’umujyi wa Goma. Yatangiriye ku bucuruzi buciriritse no gutwara abantu n’ibintu, aho yari atunze moto ebyiri muri esheshatu zari mu mujyi icyo gihe, mbere yo kwagura ubucuruzi bwe mu mijyi ituranye na wo no mu [[Rwanda]].<ref name="Berger2016" />
=== Umwuga ===
Mu 1992 yatangiye kubaka hoteli Ihusi ku nkombe y’Ikiyaga cya Kivu, yitiriwe umudugudu wa se wo mu [[Intara ya Kivu y’Amajyepfo|Kivu y’Amajyepfo]]. Imirimo yarahagaze mu 1994 kubera umutekano muke i Goma; hoteli yuzuye mu 2001<ref name="Berger2016" /> ifungura imiryango mu 2002.<ref name="Bitanga2020" /><ref name="Wezele2025" /> Yakira cyane cyane imiryango itanga imfashanyo n’abagenzi bari mu bucuruzi. Mu 2016 yari arimo kubaka hoteli ya kabiri ya Ihusi i Goma.<ref name="Berger2016" />
Ishoramari rye ryatumye hubakwa Goma Serena Hotel, hoteli ya mbere y’inyenyeri eshanu muri uwo mujyi, yafunguwe mu 2020 nyuma y’imyaka icumi yubakwa.<ref name="Bitanga2020" /><ref name="Wezele2025" />
Amato ye ya Ihusi ahuza Goma na Bukavu mu masaha agera kuri atatu, anyuze ku kirwa cya Idjwi.<ref name="Bitanga2020" /><ref name="LePoint2024" /> Ni umufatanyabikorwa w’isosiyete yo muri Tuniziya yitwa EPPM, icukura gaze metani yo muri icyo kiyaga, kandi afite 20 % by’imigabane ya Socodee, isosiyete ikwirakwiza amashanyarazi akorwa na Virunga Energie, ishami ry’ikigo gicunga [[Pariki y’Ibirunga ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo|Pariki ya Virunga]].<ref name="Bitanga2020" /><ref name="Wezele2025" /> Yanateye inkunga iyubakwa ry’inyubako, sitasiyo za lisansi, imihanda n’amasangano y’imihanda i Goma.<ref name="Berger2016" /><ref name="Mashariki2023" /> Mu 2023, Kaminuza Yigenga y’Ibihugu by’Ibiyaga Bigari (ULPGL) yamuhaye impamyabumenyi y’icyubahiro (''honoris causa'').<ref name="Mashariki2023" /><ref name="Katava2023" />
== Inyandiko ==
{{Reflist|refs=
<ref name="Berger2016">{{Cite web |last=Berger |first=Miriam |title=The Goma Paradox |url=https://roadsandkingdoms.com/2016/the-goma-paradox/ |website=Roads & Kingdoms |date=2016-08-30 |access-date=2026-10-15}}</ref>
<ref name="Bitanga2020">{{Cite news |last=Bitanga |first=Paolo |title=DR Congo hoteliers bet on luxury in troubled east |url=https://www.rappler.com/business/dr-congo-hoteliers-bet-on-luxury-troubled-east/ |work=Rappler |date=2020-11-22 |access-date=2026-10-15}}</ref>
<ref name="Wezele2025">{{Cite web |last=Wezele |first=Rebecca |title=Un bâtisseur au service de Goma : Vanny Bishweka |url=https://empreinterdcmag.com/2025/02/06/un-batisseur-au-service-de-goma-vinny-bishweka/ |website=Empreinte RDC Mag |date=2025-02-06 |language=fr |access-date=2026-10-15}}</ref>
<ref name="LePoint2024">{{Cite web |title=Vanny Bishweka : l'architecte de la transformation de Goma |url=https://lepoint.cd/vanny-bishweka-larchitecte-de-la-transformation-de-goma/ |website=LePoint.cd |date=2024-12-25 |language=fr |access-date=2026-10-15}}</ref>
<ref name="Mashariki2023">{{Cite web |title=Nord-Kivu/Société : Vanny Bishweka décoré du diplôme de Docteur Honoris Causa par l'ULPGL pour ses innombrables oeuvres de développement |url=https://masharikirdc.net/nord-kivu-societe-vanny-bishweka-decore-professeur-honoris-causa-par-lulpgl-pour-ses-innombrables-oeuvres-de-developpement/ |website=Mashariki RDC |date=2023-04-22 |language=fr |access-date=2026-10-15}}</ref>
<ref name="Katava2023">{{Cite web |last=Katava |first=Bienvenu |title=Nord-Kivu : pour ses multiples actions humanitaires, le philanthrope Vanny Bishweka reconnu pionnier du développement par l'ULPGL |url=https://kivuactualites.com/nord-kivu-pour-ses-multiples-actions-humanitaires-le-philanthrope-vanny-bishweka-reconnu-pionnier-du-developpement-par-lulpgl/ |website=Kivu Actualités |date=2023-04-23 |language=fr |access-date=2026-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261015200705/https://kivuactualites.com/nord-kivu-pour-ses-multiples-actions-humanitaires-le-philanthrope-vanny-bishweka-reconnu-pionnier-du-developpement-par-lulpgl/ |archive-date=2026-10-15 |url-status=dead}}</ref>
}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Goma]]
* [[Ikiyaga cya Kivu]]
{{DEFAULTSORT:Bishweka, Vanny}}
[[Ikiciro:Abagabo]]
[[Ikiciro:Abantu bakiriho muri Afurika]]
[[Ikiciro:Goma]]
[[Ikiciro:Ubucuruzi]]
[[Ikiciro:Abaterankunga]]
6bvvhzs036dmi63140x1uig1vy8lk3r
Laurent Bucyibaruta
0
23642
143958
142803
2026-10-24T19:34:17Z
Score Beethoven
11559
Guhuza amahuza n'izina rishya [[Umurenge wa Kibeho]]
143958
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Laurent Bucyibaruta
| birth_date = 1944
| birth_place = Gikongoro, [[Rwanda]]
| death_date = 6 Ukuboza 2023 (afite imyaka 79)
| death_place = [[Ubufaransa]]
| nationality = Umunyarwanda
| occupation = Perefe
| known_for = Uruhare muri [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994]]
}}
'''Laurent Bucyibaruta''' (1944 – 6 Ukuboza 2023) yari umuyobozi w'u Rwanda. Yari perefe wa perefegitura ya Gikongoro mu gihe cya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994]].
Bucyibaruta yabaga mu [[Ubufaransa]]. Ku ya 12 Nyakanga 2022, urukiko rwa rubanda rw'i [[Paris]] rwamukatiye igifungo cy'imyaka 20. Yahamijwe ubufatanyacyaha muri jenoside n'ibyaha byibasiye inyokomuntu. Yajuriye. Yapfuye mu 2023 mbere y'urubanza rw'ubujurire.
== Ubuzima ==
=== Ubwana n'amashuri ===
Laurent Bucyibaruta yavutse mu 1944. Yavukiye muri perefegitura ya Gikongoro.<ref name="trial"/>
=== Umwuga ===
Ku ya 4 Nyakanga 1992, Bucyibaruta yabaye perefe wa Gikongoro. Yagumye kuri uwo mwanya kugeza muri Nyakanga 1994.<ref name="trial"/> Muri Jenoside, Abatutsi benshi biciwe muri Gikongoro. Ubwicanyi bukomeye bwabereye i [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Murambi|Murambi]], i [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Cyanika|Cyanika]] n'i [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kaduha|Kaduha]]. Muri ubwo bwicanyi hapfuye abantu bagera ku 75 000.<ref name="afp"/>
Nyuma ya Jenoside, Bucyibaruta yahungiye mu Bufaransa. Yabaga i Saint-André-les-Vergers, hafi ya Troyes.<ref name="trial"/>
=== Ubutabera ===
Mu 2005, [[Ubutabera mpuzamahanga (ICTR)|ICTR]] yamureze jenoside. Mu 2007, Ubufaransa bwaramufashe. Ariko urukiko rw'ubujurire rw'i Paris rwamurekuye. Muri uwo mwaka, ICTR yahaye urubanza ubutabera bw'u Bufaransa.<ref name="trial"/>
Urubanza rwe rwatangiye i Paris ku ya 9 Gicurasi 2022.<ref name="trial"/> Ku ya 12 Nyakanga 2022, urukiko rwamukatiye igifungo cy'imyaka 20. Rwamuhamije ubufatanyacyaha mu bwicanyi bwabereye i Murambi, i Cyanika n'i Kaduha. Rwamuhamije kandi ubufatanyacyaha mu iyicwa ry'abanyeshuri b'ishuri rya Marie Merci i [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]]. Ariko urukiko rwamugize umwere ku bwicanyi bwabereye kuri paruwasi ya Kibeho ku ya 14 Mata 1994.<ref name="africanews"/>
Bucyibaruta yajuriye. Yarekuwe ategereje urubanza rushya. Yapfuye ku ya 6 Ukuboza 2023, afite imyaka 79. Kubera iyo mpamvu, urubanza rw'ubujurire ntirwabaye.<ref name="afp"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist|refs=
<ref name="trial">{{Cite web |title=Laurent Bucyibaruta |url=https://trialinternational.org/latest-post/laurent-bucyibaruta/ |website=TRIAL International |language=en |access-date=2026-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027140809/https://trialinternational.org/latest-post/laurent-bucyibaruta/ |archive-date=2023-10-27 |url-status=dead}}</ref>
<ref name="africanews">{{Cite web |title=Genocide in Rwanda: ex-prefect sentenced to 20 years in prison for complicity |url=https://www.africanews.com/2022/07/12/genocide-in-rwanda-ex-prefect-sentenced-to-20-years-in-prison-for-complicity/ |website=Africanews |date=2022-07-12 |language=en}}</ref>
<ref name="afp">{{Cite web |title=Former Rwandan official convicted of genocide dies: lawyer |url=https://www.justiceinfo.net/en?p=125799 |website=JusticeInfo.net (AFP) |date=2023-12-09 |language=en}}</ref>
}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994]]
* [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Murambi]]
* [[Pascal Simbikangwa]]
* [[Wenceslas Munyeshyaka]]
=== Ihuza ryo hanze ===
* {{Cite web |title=The Prosecutor v. Laurent Bucyibaruta (ICTR-05-85) |url=https://unictr.irmct.org/en/cases/ictr-05-85 |website=IRMCT |language=en}}
{{Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda|state=uncollapsed}}
{{DEFAULTSORT:Bucyibaruta, Laurent}}
[[Ikiciro:Abanyarwanda]]
[[Ikiciro:Abagabo]]
[[Ikiciro:Abanyepolitiki]]
[[Ikiciro:Itsembabwoko]]
gv01lbj78w76atnv4dqp2xwtwomikxp
Umurenge wa Gatsata
0
23755
143705
143340
2026-10-24T16:08:48Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143705
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gatsata''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 3.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gatsata wari utuwe n'abaturage 46 262. Muri uyu murenge hari urwibutso rwa [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gasabo District.png|thumb|left|upright=0.5|Akarere ka Gasabo]]
Umurenge wa Gatsata ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Gasabo. Ufite ubuso bwa km² 6,02.<ref name="citypop" /> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 3:<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gasabo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-23}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Karuruma
* Nyamabuye
* Nyamugari
{{div col end}}
{{clear|left}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gatsata wari utuwe n'abaturage 37 110. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 46 262.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/12__gasabo/ |title=Gasabo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref>
== Urwibutso rwa Jenoside ==
Mu Murenge wa Gatsata hari urwibutso rwa [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]]. Ku rwibutso rwa Gatsata habarurwa abazize Jenoside 513.<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/26503/news/kwibuka/rwanda-medical-supply-honours-genocide-victims |title=Rwanda Medical Supply honours Genocide victims |last=Ufitiwabo |first=Aurore Teta |website=The New Times |date=2025-05-17 |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref>
== Ubukungu n'ibidukikije ==
[[Dosiye:Gatsata Nyabugogo Road.jpg|thumb|left|upright=0.6|Umuhanda i Gatsata]]
Mu Murenge wa Gatsata hari amagaraje menshi. Amagaraje amwe nta buryo afite bwo gucunga imyanda. Asohora imyanda ihumanya. Iyo myanda ijya mu gishanga no mu [[Umugezi wa Nyabugogo|mugezi wa Nyabugogo]].<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/27574/news/environment/scientists-raise-alarm-over-worsening-pollution-in-nyabugogo-river |title=Scientists raise alarm over worsening pollution in Nyabugogo river |last=Nkurunziza |first=Michel |website=The New Times |date=2025-06-28 |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref>
{{clear|left}}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gatsata Sector|Amafoto y'Umurenge wa Gatsata]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gasabo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gatsata]]
ix9ci4fm6m99tx8pbckkb93quqtyf0m
143862
143705
2026-10-24T18:35:01Z
Score Beethoven
11559
143862
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gatsata''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gatsata wari utuwe n'abaturage 46 262. Ugizwe n'utugari 3. Muri uyu murenge hari urwibutso rwa [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'utugari ==
Umurenge wa Gatsata ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Gasabo.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gasabo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 6,02.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gasabo/1202__gatsata/ |title=Gatsata (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 3:<ref name="menya" />
{{div col|colwidth=15em}}
* Karuruma
* Nyamabuye
* Nyamugari
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gatsata wari utuwe n'abaturage 37 110. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 46 262. Abagabo bari 24 146. Abagore bari 22 116. Abaturage bose batuye mu mujyi.<ref name="citypop" />
== Urwibutso rwa Jenoside ==
Mu Murenge wa Gatsata hari urwibutso rwa [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]]. Ku rwibutso rwa Gatsata habarurwa abazize Jenoside 513.<ref name="nt-rms">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/26503/news/kwibuka/rwanda-medical-supply-honours-genocide-victims |title=Rwanda Medical Supply honours Genocide victims |last=Ufitiwabo |first=Aurore Teta |website=The New Times |date=2025-05-17 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ibidukikije ==
[[Dosiye:Gatsata Nyabugogo Road.jpg|thumb|left|Umuhanda i Gatsata]]
Amagaraje yo mu Murenge wa Gatsata asohora imyanda ihumanya. Iyo myanda ijya mu gishanga no mu [[Umugezi wa Nyabugogo|mugezi wa Nyabugogo]].<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/27574/news/environment/scientists-raise-alarm-over-worsening-pollution-in-nyabugogo-river |title=Scientists raise alarm over worsening pollution in Nyabugogo river |last=Nkurunziza |first=Michel |website=The New Times |date=2025-06-28 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gatsata Sector|Amafoto y’Umurenge wa Gatsata]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gasabo|Gatsata]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gatsata]]
ttgepb48ytrt6604up4n9x0abkcl1g1
Umurenge wa Gikomero
0
23756
143709
143342
2026-10-24T16:08:57Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143709
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gikomero''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 5.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gikomero wari utuwe n'abaturage 19 630.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gasabo District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gasabo]]
Umurenge wa Gikomero ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Gasabo. Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 5:<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gasabo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-23}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Gasagara
* Gicaca
* Kibara
* Munini
* Murambi
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gikomero wari utuwe n'abaturage 16 625. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 19 630.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/12__gasabo/ |title=Gasabo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-23}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Gikomero Sector|Amafoto y'Umurenge wa Gikomero]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gasabo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gikomero]]
1trz0tsbkmhqjm5to4m520mqs440jg1
Umurenge wa Jabana
0
23758
143714
143345
2026-10-24T16:09:08Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143714
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Jabana''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 5.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Jabana wari utuwe n'abaturage 63 862. Muri uyu murenge hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Jabana]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gasabo District.png|thumb|left|upright=0.5|Akarere ka Gasabo]]
Umurenge wa Jabana ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Gasabo. Ufite ubuso bwa km² 36,38.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/12__gasabo/ |title=Gasabo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 5:<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gasabo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Akamatamu
* Bweramvura
* Kabuye
* Kidashya
* Ngiryi
{{div col end}}
{{clear|left}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Jabana wari utuwe n'abaturage 33 577. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 63 862.<ref name="citypop" />
== Urwibutso rwa Jenoside ==
[[Dosiye:Jabana genocide memorial - 5.jpg|thumb|left|upright=0.6|[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Jabana]]]]
Mu Murenge wa Jabana hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Jabana]]. Ku rwibutso rwa Jabana habarurwa abazize [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] 332.<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/26503/news/kwibuka/rwanda-medical-supply-honours-genocide-victims |title=Rwanda Medical Supply honours Genocide victims |last=Ufitiwabo |first=Aurore Teta |website=The New Times |date=2025-05-17 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{clear|left}}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gasabo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Jabana]]
d83qm9nfwp3jgupuq19pald39hm0wpn
Umurenge wa Kimironko
0
23759
143738
143351
2026-10-24T16:10:07Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143738
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kimironko''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 3.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kimironko wari utuwe n'abaturage 61 733. Muri uyu murenge hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kibagabaga]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gasabo District.png|thumb|left|upright=0.5|Akarere ka Gasabo]]
Umurenge wa Kimironko ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Gasabo. Ufite ubuso bwa km² 11,33.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/12__gasabo/ |title=Gasabo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 3:<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gasabo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Bibare
* Kibagabaga
* Nyagatovu
{{div col end}}
{{clear|left}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kimironko wari utuwe n'abaturage 57 430. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 61 733.<ref name="citypop" />
== Urwibutso rwa Jenoside ==
Mu Murenge wa Kimironko hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kibagabaga]]. Ku rwibutso rwa Kibagabaga habarurwa abazize [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] 23 141.<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/26503/news/kwibuka/rwanda-medical-supply-honours-genocide-victims |title=Rwanda Medical Supply honours Genocide victims |last=Ufitiwabo |first=Aurore Teta |website=The New Times |date=2025-05-17 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kimironko Sector|Amafoto y'Umurenge wa Kimironko]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gasabo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kimironko]]
fq5d0xet9xzxjxr128wo27y5u7c6x3g
Umurenge wa Kinyinya
0
23760
143740
143352
2026-10-24T16:10:11Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143740
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kinyinya''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 4.
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kinyinya wari utuwe n'abaturage 125 400. Muri uyu murenge hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kinyinya]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gasabo District.png|thumb|left|upright=0.5|Akarere ka Gasabo]]
Umurenge wa Kinyinya ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Gasabo. Ufite ubuso bwa km² 24,20.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/12__gasabo/ |title=Gasabo (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gasabo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Gacuriro
* Gasharu
* Kagugu
* Murama
{{div col end}}
{{clear|left}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kinyinya wari utuwe n'abaturage 57 846. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 125 400.<ref name="citypop" />
== Urwibutso rwa Jenoside ==
[[Dosiye:Kinyinya Genocide Memorial, building (2).jpg|thumb|left|upright=0.6|[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kinyinya]]]]
Mu Murenge wa Kinyinya hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kinyinya]]. Ruri i Murama. Muri uru rwibutso hashyinguwe abazize [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] 441.<ref>{{Cite web |url=https://www.topafricanews.com/2025/04/20/kinyinya-honors-victims-of-the-genocide-against-the-tutsi-in-31st-commemoration-ceremony/ |title=Kinyinya Honors Victims of the Genocide Against the Tutsi in 31st Commemoration Ceremony |author=Mutangana Emmanuel |website=Top Africa News |date=2025-04-20 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{clear|left}}
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kinyinya Sector|Amafoto y'Umurenge wa Kinyinya]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gasabo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kinyinya]]
29b765bgang5o0ggt7fkqssppfqzsp6
Inyandikorugero:Palette Imirenge y'Akarere
10
23771
143572
143208
2026-10-24T14:42:07Z
Score Beethoven
11559
143572
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox
| name = Palette Imirenge y'Akarere
| state = {{{state|uncollapsed}}}
| title = {{#if:{{{1|{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|Kayonza}}}}}|Imirenge y'[[Akarere ka {{{1|{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|Kayonza}}}}}]]|[[Imirenge y’u Rwanda]]}}
| listclass = hlist
| below = [[Imirenge y’u Rwanda]] • [[Uturere tw’u Rwanda]]
| list1 = {{#switch:{{{1|{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|Kayonza}}}}}
|Bugesera = [[Gashora|Gashora]] • [[Umurenge wa Juru|Juru]] • [[Umurenge wa Kamabuye|Kamabuye]] • [[Umurenge wa Mareba|Mareba]] • [[Umurenge wa Mayange|Mayange]] • [[Umurenge wa Musenyi|Musenyi]] • [[Umurenge wa Mwogo|Mwogo]] • [[Umurenge wa Ngeruka|Ngeruka]] • [[Umurenge wa Ntarama|Ntarama]] • [[Umurenge wa Nyamata|Nyamata]] • [[Umurenge wa Nyarugenge|Nyarugenge]] • [[Rilima|Rilima]] • [[Umurenge wa Ruhuha|Ruhuha]] • [[Umurenge wa Rweru|Rweru]] • [[Umurenge wa Shyara|Shyara]]
|Burera = [[Umurenge wa Bungwe|Bungwe]] • [[Umurenge wa Butaro|Butaro]] • [[Umurenge wa Cyanika (Burera)|Cyanika]] • [[Umurenge wa Cyeru|Cyeru]] • [[Umurenge wa Gahunga|Gahunga]] • [[Umurenge wa Gatebe|Gatebe]] • [[Umurenge wa Gitovu|Gitovu]] • [[Umurenge wa Kagogo|Kagogo]] • [[Umurenge wa Kinoni|Kinoni]] • [[Umurenge wa Kinyababa|Kinyababa]] • [[Umurenge wa Kivuye|Kivuye]] • [[Umurenge wa Nemba (Burera)|Nemba]] • [[Umurenge wa Rugarama (Burera)|Rugarama]] • [[Umurenge wa Rugengabari|Rugengabari]] • [[Umurenge wa Ruhunde|Ruhunde]] • [[Umurenge wa Rusarabuye|Rusarabuye]] • [[Umurenge wa Rwerere|Rwerere]]
|Gakenke = [[Umurenge wa Busengo|Busengo]] • [[Umurenge wa Coko|Coko]] • [[Umurenge wa Cyabingo|Cyabingo]] • [[Umurenge wa Gakenke|Gakenke]] • [[Umurenge wa Gashenyi|Gashenyi]] • [[Umurenge wa Janja|Janja]] • [[Umurenge wa Kamubuga|Kamubuga]] • [[Umurenge wa Karambo|Karambo]] • [[Umurenge wa Kivuruga|Kivuruga]] • [[Umurenge wa Mataba|Mataba]] • [[Umurenge wa Minazi|Minazi]] • [[Umurenge wa Mugunga|Mugunga]] • [[Umurenge wa Muhondo|Muhondo]] • [[Umurenge wa Muyongwe|Muyongwe]] • [[Umurenge wa Muzo|Muzo]] • [[Umurenge wa Nemba|Nemba]] • [[Umurenge wa Ruli|Ruli]] • [[Umurenge wa Rusasa|Rusasa]] • [[Umurenge wa Rushashi|Rushashi]]
|Gasabo = [[Umurenge wa Bumbogo|Bumbogo]] • [[Umurenge wa Gatsata|Gatsata]] • [[Umurenge wa Gikomero|Gikomero]] • [[Gisozi|Gisozi]] • [[Umurenge wa Jabana|Jabana]] • [[Umurenge wa Jali|Jali]] • [[Umurenge wa Kacyiru|Kacyiru]] • [[Kimihurura|Kimihurura]] • [[Umurenge wa Kimironko|Kimiromko]] • [[Umurenge wa Kinyinya|Kinyinya]] • [[Umurenge wa Ndera|Ndera]] • [[Umurenge wa Nduba|Nduba]] • [[Remera, Kigali|Remera]] • [[Umurenge wa Rusororo|Rusororo]] • [[Umurenge wa Rutunga|Rutunga]]
|Gatsibo = [[Umurenge wa Gasange|Gasange]] • [[Umurenge wa Gatsibo|Gatsibo]] • [[Umurenge wa Gitoki|Gitoki]] • [[Umurenge wa Kabarore|Kabarore]] • [[Umurenge wa Kageyo (Gatsibo)|Kageyo]] • [[Umurenge wa Kiramuruzi|Kiramuruzi]] • [[Umurenge wa Kiziguro|Kiziguro]] • [[Umurenge wa Muhura|Muhura]] • [[Umurenge wa Murambi (Gatsibo)|Murambi]] • [[Umurenge wa Ngarama|Ngarama]] • [[Umurenge wa Nyagihanga|Nyagihanga]] • [[Umurenge wa Remera (Gatsibo)|Remera]] • [[Umurenge wa Rugarama (Gatsibo)|Rugarama]] • [[Umurenge wa Rwimbogo (Gatsibo)|Rwimbogo]]
|Gicumbi = [[Umurenge wa Bukure|Bukure]] • [[Umurenge wa Bwisige|Bwisige]] • [[Byumba]] • [[Umurenge wa Cyumba|Cyumba]] • [[Umurenge wa Giti|Giti]] • [[Umurenge wa Kageyo (Gicumbi)|Kageyo]] • [[Umurenge wa Kaniga|Kaniga]] • [[Umurenge wa Manyagiro|Manyagiro]] • [[Umurenge wa Miyove|Miyove]] • [[Umurenge wa Mukarange (Gicumbi)|Mukarange]] • [[Umurenge wa Muko (Gicumbi)|Muko]] • [[Umurenge wa Mutete|Mutete]] • [[Umurenge wa Nyamiyaga (Gicumbi)|Nyamiyaga]] • [[Umurenge wa Nyankenke|Nyankenke]] • [[Umurenge wa Rubaya|Rubaya]] • [[Umurenge wa Rukomo (Gicumbi)|Rukomo]] • [[Umurenge wa Rushaki|Rushaki]] • [[Umurenge wa Rutare|Rutare]] • [[Umurenge wa Ruvune|Ruvune]] • [[Umurenge wa Rwamiko|Rwamiko]] • [[Umurenge wa Shangasha|Shangasha]]
|Gisagara = [[Umurenge wa Gikonko|Gikonko]] • [[Umurenge wa Gishubi|Gishubi]] • [[Umurenge wa Kansi|Kansi]] • [[Umurenge wa Kibirizi (Gisagara)|Kibirizi]] • [[Umurenge wa Kigembe|Kigembe]] • [[Umurenge wa Mamba|Mamba]] • [[Umurenge wa Muganza (Gisagara)|Muganza]] • [[Umurenge wa Mugombwa|Mugombwa]] • [[Umurenge wa Mukingo (Gisagara)|Mukingo]] • [[Umurenge wa Musha (Gisagara)|Musha]] • [[Umurenge wa Ndora|Ndora]] • [[Umurenge wa Nyanza|Nyanza]] • [[Umurenge wa Save|Save]]
|Huye = [[Umurenge wa Gishamvu|Gishamvu]] • [[Umurenge wa Huye|Huye]] • [[Umurenge wa Karama (Huye)|Karama]] • [[Umurenge wa Kigoma (Huye)|Kigoma]] • [[Umurenge wa Kinazi (Huye)|Kinazi]] • [[Umurenge wa Maraba|Maraba]] • [[Umurenge wa Mbazi (Huye)|Mbazi]] • [[Umurenge wa Mukura (Huye)|Mukura]] • [[Umurenge wa Ngoma (Huye)|Ngoma]] • [[Umurenge wa Ruhashya|Ruhashya]] • [[Umurenge wa Rusatira|Rusatira]] • [[Umurenge wa Rwaniro|Rwaniro]] • [[Umurenge wa Simbi|Simbi]] • [[Umurenge wa Tumba (Huye)|Tumba]]
|Kamonyi = [[Umurenge wa Gacurabwenge|Gacurabwenge]] • [[Umurenge wa Karama (Kamonyi)|Karama]] • [[Umurenge wa Kayenzi|Kayenzi]] • [[Umurenge wa Kayumbu|Kayumbu]] • [[Umurenge wa Mugina|Mugina]] • [[Umurenge wa Musambira|Musambira]] • [[Umurenge wa Ngamba|Ngamba]] • [[Umurenge wa Nyamiyaga (Kamonyi)|Nyamiyaga]] • [[Umurenge wa Nyarubaka|Nyarubaka]] • [[Umurenge wa Rugarika|Rugarika]] • [[Umurenge wa Rukoma|Rukoma]] • [[Umurenge wa Runda|Runda]]
|Karongi = [[Umurenge wa Bwishyura|Bwishyura]] • [[Umurenge wa Gishari|Gishari]] • [[Umurenge wa Gishyita|Gishyita]] • [[Umurenge wa Gitesi|Gitesi]] • [[Umurenge wa Mubuga|Mubuga]] • [[Umurenge wa Murambi (Karongi)|Murambi]] • [[Umurenge wa Murundi (Karongi)|Murundi]] • [[Umurenge wa Mutuntu|Mutuntu]] • [[Umurenge wa Rubengera|Rubengera]] • [[Umurenge wa Rugabano|Rugabano]] • [[Umurenge wa Ruganda|Ruganda]] • [[Umurenge wa Rwankuba|Rwankuba]] • [[Umurenge wa Twumba|Twumba]]
|Kayonza = [[Umurenge wa Gahini|Gahini]] • [[Umurenge wa Kabare|Kabare]] • [[Umurenge wa Kabarondo|Kabarondo]] • [[Umurenge wa Mukarange|Mukarange]] • [[Umurenge wa Murama|Murama]] • [[Umurenge wa Murundi|Murundi]] • [[Umurenge wa Mwiri|Mwiri]] • [[Umurenge wa Ndego|Ndego]] • [[Umurenge wa Nyamirama|Nyamirama]] • [[Umurenge wa Rukara|Rukara]] • [[Umurenge wa Ruramira|Ruramira]] • [[Umurenge wa Rwinkwavu|Rwinkwavu]]
|Kicukiro = [[Umurenge wa Gahanga|Gahanga]] • [[Umurenge wa Gatenga|Gatenga]] • [[Umurenge wa Gikondo|Gikondo]] • [[Umurenge wa Kagarama|Kagarama]] • [[Umurenge wa Kanombe|Kanombe]] • [[Umurenge wa Kicukiro|Kicukiro]] • [[Umurenge wa Kigarama (Kicukiro)|Kigarama]] • [[Umurenge wa Masaka|Masaka]] • [[Umurenge wa Niboye|Niboye]] • [[Umurenge wa Nyarugunga|Nyarugunga]]
|Kirehe = [[Umurenge wa Gahara|Gahara]] • [[Umurenge wa Gatore|Gatore]] • [[Umurenge wa Kigarama (Kirehe)|Kigarama]] • [[Umurenge wa Kigina|Kigina]] • [[Umurenge wa Kirehe|Kirehe]] • [[Umurenge wa Mahama|Mahama]] • [[Umurenge wa Mpanga|Mpanga]] • [[Umurenge wa Musaza|Musaza]] • [[Umurenge wa Mushikiri|Mushikiri]] • [[Umurenge wa Nasho|Nasho]] • [[Umurenge wa Nyamugari|Nyamugari]] • [[Umurenge wa Nyarubuye|Nyarubuye]]
|Muhanga = [[Umurenge wa Cyeza|Cyeza]] • [[Umurenge wa Kabacuzi|Kabacuzi]] • [[Umurenge wa Kibangu|Kibangu]] • [[Umurenge wa Kiyumba|Kiyumba]] • [[Umurenge wa Muhanga|Muhanga]] • [[Umurenge wa Mushishiro|Mushishiro]] • [[Umurenge wa Nyabinoni|Nyabinoni]] • [[Umurenge wa Nyamabuye|Nyamabuye]] • [[Umurenge wa Nyarusange|Nyarusange]] • [[Umurenge wa Rongi|Rongi]] • [[Umurenge wa Rugendabari|Rugendabari]] • [[Umurenge wa Shyogwe|Shyogwe]]
|Musanze = [[Umurenge wa Busogo|Busogo]] • [[Umurenge wa Cyuve|Cyuve]] • [[Umurenge wa Gacaca|Gacaca]] • [[Umurenge wa Gashaki|Gashaki]] • [[Umurenge wa Gataraga|Gataraga]] • [[Umurenge wa Kimonyi|Kimonyi]] • [[Umurenge wa Kinigi|Kinigi]] • [[Umurenge wa Muhoza|Muhoza]] • [[Umurenge wa Muko (Musanze)|Muko]] • [[Umurenge wa Musanze|Musanze]] • [[Umurenge wa Nkotsi|Nkotsi]] • [[Umurenge wa Nyange (Musanze)|Nyange]] • [[Umurenge wa Remera (Musanze)|Remera]] • [[Umurenge wa Rwaza|Rwaza]] • [[Umurenge wa Shingiro|Shingiro]]
|Ngoma = [[Umurenge wa Gashanda|Gashanda]] • [[Jarama|Jarama]] • [[Umurenge wa Karembo|Karembo]] • [[Umurenge wa Kazo|Kazo]] • [[Umurenge wa Kibungo|Kibungo]] • [[Umurenge wa Mugesera|Mugesera]] • [[Umurenge wa Murama (Ngoma)|Murama]] • [[Umurenge wa Mutenderi|Mutenderi]] • [[Umurenge wa Remera (Ngoma)|Remera]] • [[Umurenge wa Rukira|Rukira]] • [[Umurenge wa Rukumberi|Rukumberi]] • [[Umurenge wa rurenge|Rurenge]] • [[Umurenge wa Sake|Sake]] • [[Umurenge wa Zaza|Zaza]]
|Ngororero = [[Umurenge wa Bwira|Bwira]] • [[Umurenge wa Gatumba|Gatumba]] • [[Umurenge wa Hindiro|Hindiro]] • [[Umurenge wa Kabaya|Kabaya]] • [[Umurenge wa Kageyo (Ngororero)|Kageyo]] • [[Umurenge wa Kavumu|Kavumu]] • [[Umurenge wa Matyazo|Matyazo]] • [[Umurenge wa Muhanda|Muhanda]] • [[Umurenge wa Muhororo|Muhororo]] • [[Umurenge wa Ndaro|Ndaro]] • [[Umurenge wa Ngororero|Ngororero]] • [[Umurenge wa Nyange|Nyange]] • [[Umurenge wa Sovu|Sovu]]
|Nyabihu = [[Umurenge wa Bigogwe|Bigogwe]] • [[Umurenge wa Jenda|Jenda]] • [[Umurenge wa Jomba|Jomba]] • [[Umurenge wa Kabatwa|Kabatwa]] • [[Umurenge wa Karago|Karago]] • [[Umurenge wa Kintobo|Kintobo]] • [[Umurenge wa Mukamira|Mukamira]] • [[Umurenge wa Muringa|Muringa]] • [[Umurenge wa Rambura|Rambura]] • [[Umurenge wa Rugera|Rugera]] • [[Umurenge wa Rurembo|Rurembo]] • [[Umurenge wa Shyira|Shyira]]
|Nyagatare = [[Umurenge wa Gatunda|Gatunda]] • [[Umurenge wa Karama (Nyagatare)|Karama]] • [[Umurenge wa Karangazi|Karangazi]] • [[Umurenge wa Katabagemu|Katabagemu]] • [[Umurenge wa Kiyombe|Kiyombe]] • [[Umurenge wa Matimba|Matimba]] • [[Umurenge wa Mimuri|Mimuri]] • [[Umurenge wa Mukama|Mukama]] • [[Umurenge wa Musheri|Musheri]] • [[Umurenge wa Nyagatare|Nyagatare]] • [[Umurenge wa Rukomo (Nyagatare)|Rukomo]] • [[Umurenge wa Rwempasha|Rwempasha]] • [[Umurenge wa Rwimiyaga|Rwimiyaga]] • [[Umurenge wa Tabagwe|Tabagwe]]
|Nyamagabe = [[Umurenge wa Buruhukiro|Buruhukiro]] • [[Umurenge wa Cyanika (Nyamagabe)|Cyanika]] • [[Umurenge wa Gasaka|Gasaka]] • [[Umurenge wa Gatare|Gatare]] • [[Umurenge wa Kaduha|Kaduha]] • [[Umurenge wa Kamegeri|Kamegeri]] • [[Umurenge wa Kibirizi (Nyamagabe)|Kibirizi]] • [[Umurenge wa Kibumbwe|Kibumbwe]] • [[Umurenge wa Kitabi|Kitabi]] • [[Umurenge wa Mbazi (Nyamagabe)|Mbazi]] • [[Umurenge wa Mugano|Mugano]] • [[Umurenge wa Musange|Musange]] • [[Umurenge wa Musebeya|Musebeya]] • [[Umurenge wa Mushubi|Mushubi]] • [[Umurenge wa Nkomane|Nkomane]] • [[Umurenge wa Tare|Tare]] • [[Umurenge wa Uwinkingi|Uwinkingi]]
|Nyamasheke = [[Umurenge wa Bushekeri|Bushekeri]] • [[Umurenge wa Bushenge|Bushenge]] • [[Umurenge wa Cyato|Cyato]] • [[Umurenge wa Gihombo|Gihombo]] • [[Umurenge wa Kagano|Kagano]] • [[Umurenge wa Kanjongo|Kanjongo]] • [[Umurenge wa Karambi|Karambi]] • [[Umurenge wa Karengera|Karengera]] • [[Umurenge wa Kirimbi|Kirimbi]] • [[Umurenge wa Macuba|Macuba]] • [[Umurenge wa Mahembe|Mahembe]] • [[Umurenge wa Nyabitekeri|Nyabitekeri]] • [[Umurenge wa Rangiro|Rangiro]] • [[Umurenge wa Ruharambuga|Ruharambuga]] • [[Umurenge wa Shangi|Shangi]]
|Nyanza = [[Umurenge wa Busasamana (Nyanza)|Busasamana]] • [[Umurenge wa Busoro|Busoro]] • [[Umurenge wa Cyabakamyi|Cyabakamyi]] • [[Umurenge wa Kibirizi (Nyanza)|Kibirizi]] • [[Umurenge wa Kigoma (Nyanza)|Kigoma]] • [[Umurenge wa Mukingo (Nyanza)|Mukingo]] • [[Umurenge wa Muyira|Muyira]] • [[Umurenge wa Ntyazo|Ntyazo]] • [[Umurenge wa Nyagisozi (Nyanza)|Nyagisozi]] • [[Umurenge wa Rwabicuma|Rwabicuma]]
|Nyarugenge = [[Umurenge wa Gitega|Gitega]] • [[Umurenge wa Kanyinya|Kanyinya]] • [[Umurenge wa Kigali|Kigali]] • [[Umurenge wa Kimisagara|Kimisagara]] • [[Umurenge wa Mageragere|Mageragere]] • [[Umurenge wa Muhima|Muhima]] • [[Umurenge wa Nyakabanda|Nyakabanda]] • [[Nyamirambo|Nyamirambo]] • [[Umurenge wa Nyarugenge (Nyarugenge)|Nyarugenge]] • [[Rwezamenyo|Rwezamenyo]]
|Nyaruguru = [[Umurenge wa Busanze|Busanze]] • [[Umurenge wa Cyahinda|Cyahinda]] • [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] • [[Umurenge wa Kivu|Kivu]] • [[Umurenge wa Mata|Mata]] • [[Umurenge wa Muganza|Muganza]] • [[Umurenge wa Munini|Munini]] • [[Umurenge wa Ngera|Ngera]] • [[Umurenge wa Ngoma|Ngoma]] • [[Umurenge wa Nyabimata|Nyabimata]] • [[Umurenge wa Nyagisozi|Nyagisozi]] • [[Umurenge wa Ruheru|Ruheru]] • [[Umurenge wa Ruramba|Ruramba]] • [[Umurenge wa Rusenge|Rusenge]]
|Rubavu = [[Umurenge wa Bugeshi|Bugeshi]] • [[Umurenge wa Busasamana|Busasamana]] • [[Umurenge wa Cyanzarwe|Cyanzarwe]] • [[Umurenge wa Gisenyi|Gisenyi]] • [[Umurenge wa Kanama|Kanama]] • [[Umurenge wa Kanzenze|Kanzenze]] • [[Umurenge wa Mudende|Mudende]] • [[Umurenge wa Nyakiriba|Nyakiriba]] • [[Umurenge wa Nyamyumba|Nyamyumba]] • [[Umurenge wa Nyundo|Nyundo]] • [[Umurenge wa Rubavu|Rubavu]] • [[Umurenge wa Rugerero|Rugerero]]
|Ruhango = [[Umurenge wa Bweramana|Bweramana]] • [[Umurenge wa Byimana|Byimana]] • [[Umurenge wa Kabagali|Kabagali]] • [[Umurenge wa Kinazi (Ruhango)|Kinazi]] • [[Umurenge wa Kinihira (Ruhango)|Kinihira]] • [[Umurenge wa Mbuye|Mbuye]] • [[Umurenge wa Mwendo|Mwendo]] • [[Umurenge wa Ntongwe|Ntongwe]] • [[Umurenge wa Ruhango (Ruhango)|Ruhango]]
|Rulindo = [[Umurenge wa Base|Base]] • [[Umurenge wa Burega|Burega]] • [[Umurenge wa Bushoki|Bushoki]] • [[Umurenge wa Buyoga|Buyoga]] • [[Umurenge wa Cyinzuzi|Cyinzuzi]] • [[Umurenge wa Cyungo|Cyungo]] • [[Umurenge wa Kinihira (Rulindo)|Kinihira]] • [[Umurenge wa Kisaro|Kisaro]] • [[Umurenge wa Masoro|Masoro]] • [[Umurenge wa Mbogo|Mbogo]] • [[Umurenge wa Murambi|Murambi]] • [[Umurenge wa Ngoma (Rulindo)|Ngoma]] • [[Umurenge wa Ntarabana|Ntarabana]] • [[Umurenge wa Rukozo|Rukozo]] • [[Umurenge wa Rusiga|Rusiga]] • [[Umurenge wa Shyorongi|Shyorongi]] • [[Umurenge wa Tumba|Tumba]]
|Rusizi = [[Umurenge wa Bugarama|Bugarama]] • [[Umurenge wa Butare|Butare]] • [[Umurenge wa Bweyeye|Bweyeye]] • [[Umurenge wa Gashonga|Gashonga]] • [[Umurenge wa Giheke|Giheke]] • [[Umurenge wa Gihundwe|Gihundwe]] • [[Umurenge wa Gikundamvura|Gikundamvura]] • [[Umurenge wa Gitambi|Gitambi]] • [[Umurenge wa Kamembe|Kamembe]] • [[Umurenge wa Muganza (Rusizi)|Muganza]] • [[Umurenge wa Mururu|Mururu]] • [[Umurenge wa Nkanka|Nkanka]] • [[Umurenge wa Nkombo|Nkombo]] • [[Umurenge wa Nkungu|Nkungu]] • [[Umurenge wa Nyakabuye|Nyakabuye]] • [[Umurenge wa Nyakarenzo|Nyakarenzo]] • [[Umurenge wa Nzahaha|Nzahaha]] • [[Umurenge wa Rwimbogo (Rusizi)|Rwimbogo]]
|Rutsiro = [[Umurenge wa Boneza|Boneza]] • [[Umurenge wa Gihango|Gihango]] • [[Umurenge wa Kigeyo|Kigeyo]] • [[Umurenge wa Kivumu|Kivumu]] • [[Umurenge wa Manihira|Manihira]] • [[Umurenge wa Mukura (Rutsiro)|Mukura]] • [[Umurenge wa Murunda|Murunda]] • [[Umurenge wa Musasa|Musasa]] • [[Umurenge wa Mushonyi|Mushonyi]] • [[Umurenge wa Mushubati|Mushubati]] • [[Umurenge wa Nyabirasi|Nyabirasi]] • [[Umurenge wa Ruhango (Rutsiro)|Ruhango]] • [[Umurenge wa Rusebeya|Rusebeya]]
|Rwamagana = [[Umurenge wa Fumbwe|Fumbwe]] • [[Umurenge wa Gahengeri|Gahengeri]] • [[Umurenge wa Gishari|Gishali]] • [[Umurenge wa Karenge|Karenge]] • [[Umurenge wa Kigabiro|Kigabiro]] • [[Umurenge wa Muhazi|Muhazi]] • [[Umurenge wa Munyaga|Munyaga]] • [[Munyigina sector|Munyiginya]] • [[Umurenge wa Musha|Musha]] • [[Umurenge wa Muyumbu|Muyumbu]] • [[Umurenge wa Mwulire|Mwulire]] • [[Umurenge wa Nyakariro|Nyakaliro]] • [[Umurenge wa Nzige|Nzige]] • [[Umurenge wa Rubona|Rubona]]
|#default = <span class="error">Andika izina ry'akarere (urugero: <nowiki>{{Palette Imirenge y'Akarere|Kayonza}}</nowiki>).</span>
}}
}}<noinclude>
{{Documentation|content=
Iyi palette ihuza ingingo zivuga ku [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] y'akarere kamwe k'u Rwanda. Ifite urutonde rw'imirenge y'uturere 30.
== Imikoreshereze ==
Andika izina ry'akarere nk'ikintu cya mbere. Shyira iyi palette hasi ku ngingo, nyuma y'igice cy'inyandiko (<code>== Inyandiko ==</code>), mbere y'ibyiciro:
<code><nowiki>{{Palette Imirenge y'Akarere|Kayonza}}</nowiki></code>
Palette igaragara ifunguye. Kugira ngo igaragare ifunze, andika:
<code><nowiki>{{Palette Imirenge y'Akarere|Kayonza|state=collapsed}}</nowiki></code>
Ushobora no gukoresha <code>state=autocollapse</code>: palette ifungwa iyo ku rupapuro hari izindi palette.
== Aho ishyirwa ==
Iyi palette ishyirwa ku ngingo z'imirenge, n'izina ry'akarere kayo. Ishobora no gushyirwa ku ngingo y'akarere.
Urutonde rw'imirenge rukomoka kuri City Population (ibarura rusange ryo mu 2022).<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ |title=Rwanda: Division in Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ibyiciro ==
Iyi palette ishyirwa mu kiciro [[:Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]].
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
}}
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
</noinclude>
ljs6eg7omiv6jpqszgzw28m9uxswwia
143644
143572
2026-10-24T16:03:56Z
Score Beethoven
11559
143644
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox
| name = Palette Imirenge y'Akarere
| state = {{{state|uncollapsed}}}
| title = {{#if:{{{1|{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|Kayonza}}}}}|Imirenge y'[[Akarere ka {{{1|{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|Kayonza}}}}}]]|[[Imirenge y’u Rwanda]]}}
| listclass = hlist
| below = [[Imirenge y’u Rwanda]] • [[Uturere tw’u Rwanda]]
| list1 = {{#switch:{{{1|{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|Kayonza}}}}}
|Bugesera = [[Gashora|Gashora]] • [[Umurenge wa Juru|Juru]] • [[Umurenge wa Kamabuye|Kamabuye]] • [[Umurenge wa Mareba|Mareba]] • [[Umurenge wa Mayange|Mayange]] • [[Umurenge wa Musenyi|Musenyi]] • [[Umurenge wa Mwogo|Mwogo]] • [[Umurenge wa Ngeruka|Ngeruka]] • [[Umurenge wa Ntarama|Ntarama]] • [[Umurenge wa Nyamata|Nyamata]] • [[Umurenge wa Nyarugenge|Nyarugenge]] • [[Rilima|Rilima]] • [[Umurenge wa Ruhuha|Ruhuha]] • [[Umurenge wa Rweru|Rweru]] • [[Umurenge wa Shyara|Shyara]]
|Burera = [[Umurenge wa Bungwe|Bungwe]] • [[Umurenge wa Butaro|Butaro]] • [[Umurenge wa Cyanika (Burera)|Cyanika]] • [[Umurenge wa Cyeru|Cyeru]] • [[Umurenge wa Gahunga|Gahunga]] • [[Umurenge wa Gatebe|Gatebe]] • [[Umurenge wa Gitovu|Gitovu]] • [[Umurenge wa Kagogo|Kagogo]] • [[Umurenge wa Kinoni|Kinoni]] • [[Umurenge wa Kinyababa|Kinyababa]] • [[Umurenge wa Kivuye|Kivuye]] • [[Umurenge wa Nemba (Burera)|Nemba]] • [[Umurenge wa Rugarama (Burera)|Rugarama]] • [[Umurenge wa Rugengabari|Rugengabari]] • [[Umurenge wa Ruhunde|Ruhunde]] • [[Umurenge wa Rusarabuye|Rusarabuye]] • [[Umurenge wa Rwerere|Rwerere]]
|Gakenke = [[Umurenge wa Busengo|Busengo]] • [[Umurenge wa Coko|Coko]] • [[Umurenge wa Cyabingo|Cyabingo]] • [[Umurenge wa Gakenke|Gakenke]] • [[Umurenge wa Gashenyi|Gashenyi]] • [[Umurenge wa Janja|Janja]] • [[Umurenge wa Kamubuga|Kamubuga]] • [[Umurenge wa Karambo|Karambo]] • [[Umurenge wa Kivuruga|Kivuruga]] • [[Umurenge wa Mataba|Mataba]] • [[Umurenge wa Minazi|Minazi]] • [[Umurenge wa Mugunga|Mugunga]] • [[Umurenge wa Muhondo|Muhondo]] • [[Umurenge wa Muyongwe|Muyongwe]] • [[Umurenge wa Muzo|Muzo]] • [[Umurenge wa Nemba|Nemba]] • [[Umurenge wa Ruli|Ruli]] • [[Umurenge wa Rusasa|Rusasa]] • [[Umurenge wa Rushashi|Rushashi]]
|Gasabo = [[Umurenge wa Bumbogo|Bumbogo]] • [[Umurenge wa Gatsata|Gatsata]] • [[Umurenge wa Gikomero|Gikomero]] • [[Gisozi|Gisozi]] • [[Umurenge wa Jabana|Jabana]] • [[Umurenge wa Jali|Jali]] • [[Umurenge wa Kacyiru|Kacyiru]] • [[Kimihurura|Kimihurura]] • [[Umurenge wa Kimironko|Kimiromko]] • [[Umurenge wa Kinyinya|Kinyinya]] • [[Umurenge wa Ndera|Ndera]] • [[Umurenge wa Nduba|Nduba]] • [[Remera, Kigali|Remera]] • [[Umurenge wa Rusororo|Rusororo]] • [[Umurenge wa Rutunga|Rutunga]]
|Gatsibo = [[Umurenge wa Gasange|Gasange]] • [[Umurenge wa Gatsibo|Gatsibo]] • [[Umurenge wa Gitoki|Gitoki]] • [[Umurenge wa Kabarore|Kabarore]] • [[Umurenge wa Kageyo (Gatsibo)|Kageyo]] • [[Umurenge wa Kiramuruzi|Kiramuruzi]] • [[Umurenge wa Kiziguro|Kiziguro]] • [[Umurenge wa Muhura|Muhura]] • [[Umurenge wa Murambi (Gatsibo)|Murambi]] • [[Umurenge wa Ngarama|Ngarama]] • [[Umurenge wa Nyagihanga|Nyagihanga]] • [[Umurenge wa Remera (Gatsibo)|Remera]] • [[Umurenge wa Rugarama (Gatsibo)|Rugarama]] • [[Umurenge wa Rwimbogo (Gatsibo)|Rwimbogo]]
|Gicumbi = [[Umurenge wa Bukure|Bukure]] • [[Umurenge wa Bwisige|Bwisige]] • [[Byumba]] • [[Umurenge wa Cyumba|Cyumba]] • [[Umurenge wa Giti|Giti]] • [[Umurenge wa Kageyo (Gicumbi)|Kageyo]] • [[Umurenge wa Kaniga|Kaniga]] • [[Umurenge wa Manyagiro|Manyagiro]] • [[Umurenge wa Miyove|Miyove]] • [[Umurenge wa Mukarange (Gicumbi)|Mukarange]] • [[Umurenge wa Muko (Gicumbi)|Muko]] • [[Umurenge wa Mutete|Mutete]] • [[Umurenge wa Nyamiyaga (Gicumbi)|Nyamiyaga]] • [[Umurenge wa Nyankenke|Nyankenke]] • [[Umurenge wa Rubaya|Rubaya]] • [[Umurenge wa Rukomo (Gicumbi)|Rukomo]] • [[Umurenge wa Rushaki|Rushaki]] • [[Umurenge wa Rutare|Rutare]] • [[Umurenge wa Ruvune|Ruvune]] • [[Umurenge wa Rwamiko|Rwamiko]] • [[Umurenge wa Shangasha|Shangasha]]
|Gisagara = [[Umurenge wa Gikonko|Gikonko]] • [[Umurenge wa Gishubi|Gishubi]] • [[Umurenge wa Kansi|Kansi]] • [[Umurenge wa Kibirizi (Gisagara)|Kibirizi]] • [[Umurenge wa Kigembe|Kigembe]] • [[Umurenge wa Mamba|Mamba]] • [[Umurenge wa Muganza (Gisagara)|Muganza]] • [[Umurenge wa Mugombwa|Mugombwa]] • [[Umurenge wa Mukingo (Gisagara)|Mukingo]] • [[Umurenge wa Musha (Gisagara)|Musha]] • [[Umurenge wa Ndora|Ndora]] • [[Umurenge wa Nyanza|Nyanza]] • [[Umurenge wa Save|Save]]
|Huye = [[Umurenge wa Gishamvu|Gishamvu]] • [[Umurenge wa Huye|Huye]] • [[Umurenge wa Karama (Huye)|Karama]] • [[Umurenge wa Kigoma (Huye)|Kigoma]] • [[Umurenge wa Kinazi (Huye)|Kinazi]] • [[Umurenge wa Maraba|Maraba]] • [[Umurenge wa Mbazi (Huye)|Mbazi]] • [[Umurenge wa Mukura (Huye)|Mukura]] • [[Umurenge wa Ngoma (Huye)|Ngoma]] • [[Umurenge wa Ruhashya|Ruhashya]] • [[Umurenge wa Rusatira|Rusatira]] • [[Umurenge wa Rwaniro|Rwaniro]] • [[Umurenge wa Simbi|Simbi]] • [[Umurenge wa Tumba (Huye)|Tumba]]
|Kamonyi = [[Umurenge wa Gacurabwenge|Gacurabwenge]] • [[Umurenge wa Karama (Kamonyi)|Karama]] • [[Umurenge wa Kayenzi|Kayenzi]] • [[Umurenge wa Kayumbu|Kayumbu]] • [[Umurenge wa Mugina|Mugina]] • [[Umurenge wa Musambira|Musambira]] • [[Umurenge wa Ngamba|Ngamba]] • [[Umurenge wa Nyamiyaga (Kamonyi)|Nyamiyaga]] • [[Umurenge wa Nyarubaka|Nyarubaka]] • [[Umurenge wa Rugarika|Rugarika]] • [[Umurenge wa Rukoma|Rukoma]] • [[Umurenge wa Runda|Runda]]
|Karongi = [[Umurenge wa Bwishyura|Bwishyura]] • [[Umurenge wa Gishari|Gishari]] • [[Umurenge wa Gishyita|Gishyita]] • [[Umurenge wa Gitesi|Gitesi]] • [[Umurenge wa Mubuga|Mubuga]] • [[Umurenge wa Murambi (Karongi)|Murambi]] • [[Umurenge wa Murundi (Karongi)|Murundi]] • [[Umurenge wa Mutuntu|Mutuntu]] • [[Umurenge wa Rubengera|Rubengera]] • [[Umurenge wa Rugabano|Rugabano]] • [[Umurenge wa Ruganda|Ruganda]] • [[Umurenge wa Rwankuba|Rwankuba]] • [[Umurenge wa Twumba|Twumba]]
|Kayonza = [[Umurenge wa Gahini|Gahini]] • [[Umurenge wa Kabare|Kabare]] • [[Umurenge wa Kabarondo|Kabarondo]] • [[Umurenge wa Mukarange|Mukarange]] • [[Umurenge wa Murama|Murama]] • [[Umurenge wa Murundi|Murundi]] • [[Umurenge wa Mwiri|Mwiri]] • [[Umurenge wa Ndego|Ndego]] • [[Umurenge wa Nyamirama|Nyamirama]] • [[Umurenge wa Rukara|Rukara]] • [[Umurenge wa Ruramira|Ruramira]] • [[Umurenge wa Rwinkwavu|Rwinkwavu]]
|Kicukiro = [[Umurenge wa Gahanga|Gahanga]] • [[Umurenge wa Gatenga|Gatenga]] • [[Umurenge wa Gikondo|Gikondo]] • [[Umurenge wa Kagarama|Kagarama]] • [[Umurenge wa Kanombe|Kanombe]] • [[Umurenge wa Kicukiro|Kicukiro]] • [[Umurenge wa Kigarama (Kicukiro)|Kigarama]] • [[Umurenge wa Masaka|Masaka]] • [[Umurenge wa Niboye|Niboye]] • [[Umurenge wa Nyarugunga|Nyarugunga]]
|Kirehe = [[Umurenge wa Gahara|Gahara]] • [[Umurenge wa Gatore|Gatore]] • [[Umurenge wa Kigarama (Kirehe)|Kigarama]] • [[Umurenge wa Kigina|Kigina]] • [[Umurenge wa Kirehe|Kirehe]] • [[Umurenge wa Mahama|Mahama]] • [[Umurenge wa Mpanga|Mpanga]] • [[Umurenge wa Musaza|Musaza]] • [[Umurenge wa Mushikiri|Mushikiri]] • [[Umurenge wa Nasho|Nasho]] • [[Umurenge wa Nyamugari|Nyamugari]] • [[Umurenge wa Nyarubuye|Nyarubuye]]
|Muhanga = [[Umurenge wa Cyeza|Cyeza]] • [[Umurenge wa Kabacuzi|Kabacuzi]] • [[Umurenge wa Kibangu|Kibangu]] • [[Umurenge wa Kiyumba|Kiyumba]] • [[Umurenge wa Muhanga|Muhanga]] • [[Umurenge wa Mushishiro|Mushishiro]] • [[Umurenge wa Nyabinoni|Nyabinoni]] • [[Umurenge wa Nyamabuye|Nyamabuye]] • [[Umurenge wa Nyarusange|Nyarusange]] • [[Umurenge wa Rongi|Rongi]] • [[Umurenge wa Rugendabari|Rugendabari]] • [[Umurenge wa Shyogwe|Shyogwe]]
|Musanze = [[Umurenge wa Busogo|Busogo]] • [[Umurenge wa Cyuve|Cyuve]] • [[Umurenge wa Gacaca|Gacaca]] • [[Umurenge wa Gashaki|Gashaki]] • [[Umurenge wa Gataraga|Gataraga]] • [[Umurenge wa Kimonyi|Kimonyi]] • [[Umurenge wa Kinigi|Kinigi]] • [[Umurenge wa Muhoza|Muhoza]] • [[Umurenge wa Muko (Musanze)|Muko]] • [[Umurenge wa Musanze|Musanze]] • [[Umurenge wa Nkotsi|Nkotsi]] • [[Umurenge wa Nyange (Musanze)|Nyange]] • [[Umurenge wa Remera (Musanze)|Remera]] • [[Umurenge wa Rwaza|Rwaza]] • [[Umurenge wa Shingiro|Shingiro]]
|Ngoma = [[Umurenge wa Gashanda|Gashanda]] • [[Umurenge wa Jarama|Jarama]] • [[Umurenge wa Karembo|Karembo]] • [[Umurenge wa Kazo|Kazo]] • [[Umurenge wa Kibungo|Kibungo]] • [[Umurenge wa Mugesera|Mugesera]] • [[Umurenge wa Murama (Ngoma)|Murama]] • [[Umurenge wa Mutenderi|Mutenderi]] • [[Umurenge wa Remera (Ngoma)|Remera]] • [[Umurenge wa Rukira|Rukira]] • [[Umurenge wa Rukumberi|Rukumberi]] • [[Umurenge wa Rurenge|Rurenge]] • [[Umurenge wa Sake|Sake]] • [[Umurenge wa Zaza|Zaza]]
|Ngororero = [[Umurenge wa Bwira|Bwira]] • [[Umurenge wa Gatumba|Gatumba]] • [[Umurenge wa Hindiro|Hindiro]] • [[Umurenge wa Kabaya|Kabaya]] • [[Umurenge wa Kageyo (Ngororero)|Kageyo]] • [[Umurenge wa Kavumu|Kavumu]] • [[Umurenge wa Matyazo|Matyazo]] • [[Umurenge wa Muhanda|Muhanda]] • [[Umurenge wa Muhororo|Muhororo]] • [[Umurenge wa Ndaro|Ndaro]] • [[Umurenge wa Ngororero|Ngororero]] • [[Umurenge wa Nyange|Nyange]] • [[Umurenge wa Sovu|Sovu]]
|Nyabihu = [[Umurenge wa Bigogwe|Bigogwe]] • [[Umurenge wa Jenda|Jenda]] • [[Umurenge wa Jomba|Jomba]] • [[Umurenge wa Kabatwa|Kabatwa]] • [[Umurenge wa Karago|Karago]] • [[Umurenge wa Kintobo|Kintobo]] • [[Umurenge wa Mukamira|Mukamira]] • [[Umurenge wa Muringa|Muringa]] • [[Umurenge wa Rambura|Rambura]] • [[Umurenge wa Rugera|Rugera]] • [[Umurenge wa Rurembo|Rurembo]] • [[Umurenge wa Shyira|Shyira]]
|Nyagatare = [[Umurenge wa Gatunda|Gatunda]] • [[Umurenge wa Karama (Nyagatare)|Karama]] • [[Umurenge wa Karangazi|Karangazi]] • [[Umurenge wa Katabagemu|Katabagemu]] • [[Umurenge wa Kiyombe|Kiyombe]] • [[Umurenge wa Matimba|Matimba]] • [[Umurenge wa Mimuri|Mimuri]] • [[Umurenge wa Mukama|Mukama]] • [[Umurenge wa Musheri|Musheri]] • [[Umurenge wa Nyagatare|Nyagatare]] • [[Umurenge wa Rukomo (Nyagatare)|Rukomo]] • [[Umurenge wa Rwempasha|Rwempasha]] • [[Umurenge wa Rwimiyaga|Rwimiyaga]] • [[Umurenge wa Tabagwe|Tabagwe]]
|Nyamagabe = [[Umurenge wa Buruhukiro|Buruhukiro]] • [[Umurenge wa Cyanika (Nyamagabe)|Cyanika]] • [[Umurenge wa Gasaka|Gasaka]] • [[Umurenge wa Gatare|Gatare]] • [[Umurenge wa Kaduha|Kaduha]] • [[Umurenge wa Kamegeri|Kamegeri]] • [[Umurenge wa Kibirizi (Nyamagabe)|Kibirizi]] • [[Umurenge wa Kibumbwe|Kibumbwe]] • [[Umurenge wa Kitabi|Kitabi]] • [[Umurenge wa Mbazi (Nyamagabe)|Mbazi]] • [[Umurenge wa Mugano|Mugano]] • [[Umurenge wa Musange|Musange]] • [[Umurenge wa Musebeya|Musebeya]] • [[Umurenge wa Mushubi|Mushubi]] • [[Umurenge wa Nkomane|Nkomane]] • [[Umurenge wa Tare|Tare]] • [[Umurenge wa Uwinkingi|Uwinkingi]]
|Nyamasheke = [[Umurenge wa Bushekeri|Bushekeri]] • [[Umurenge wa Bushenge|Bushenge]] • [[Umurenge wa Cyato|Cyato]] • [[Umurenge wa Gihombo|Gihombo]] • [[Umurenge wa Kagano|Kagano]] • [[Umurenge wa Kanjongo|Kanjongo]] • [[Umurenge wa Karambi|Karambi]] • [[Umurenge wa Karengera|Karengera]] • [[Umurenge wa Kirimbi|Kirimbi]] • [[Umurenge wa Macuba|Macuba]] • [[Umurenge wa Mahembe|Mahembe]] • [[Umurenge wa Nyabitekeri|Nyabitekeri]] • [[Umurenge wa Rangiro|Rangiro]] • [[Umurenge wa Ruharambuga|Ruharambuga]] • [[Umurenge wa Shangi|Shangi]]
|Nyanza = [[Umurenge wa Busasamana (Nyanza)|Busasamana]] • [[Umurenge wa Busoro|Busoro]] • [[Umurenge wa Cyabakamyi|Cyabakamyi]] • [[Umurenge wa Kibirizi (Nyanza)|Kibirizi]] • [[Umurenge wa Kigoma (Nyanza)|Kigoma]] • [[Umurenge wa Mukingo (Nyanza)|Mukingo]] • [[Umurenge wa Muyira|Muyira]] • [[Umurenge wa Ntyazo|Ntyazo]] • [[Umurenge wa Nyagisozi (Nyanza)|Nyagisozi]] • [[Umurenge wa Rwabicuma|Rwabicuma]]
|Nyarugenge = [[Umurenge wa Gitega|Gitega]] • [[Umurenge wa Kanyinya|Kanyinya]] • [[Umurenge wa Kigali|Kigali]] • [[Umurenge wa Kimisagara|Kimisagara]] • [[Umurenge wa Mageragere|Mageragere]] • [[Umurenge wa Muhima|Muhima]] • [[Umurenge wa Nyakabanda|Nyakabanda]] • [[Nyamirambo|Nyamirambo]] • [[Umurenge wa Nyarugenge (Nyarugenge)|Nyarugenge]] • [[Rwezamenyo|Rwezamenyo]]
|Nyaruguru = [[Umurenge wa Busanze|Busanze]] • [[Umurenge wa Cyahinda|Cyahinda]] • [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] • [[Umurenge wa Kivu|Kivu]] • [[Umurenge wa Mata|Mata]] • [[Umurenge wa Muganza|Muganza]] • [[Umurenge wa Munini|Munini]] • [[Umurenge wa Ngera|Ngera]] • [[Umurenge wa Ngoma|Ngoma]] • [[Umurenge wa Nyabimata|Nyabimata]] • [[Umurenge wa Nyagisozi|Nyagisozi]] • [[Umurenge wa Ruheru|Ruheru]] • [[Umurenge wa Ruramba|Ruramba]] • [[Umurenge wa Rusenge|Rusenge]]
|Rubavu = [[Umurenge wa Bugeshi|Bugeshi]] • [[Umurenge wa Busasamana|Busasamana]] • [[Umurenge wa Cyanzarwe|Cyanzarwe]] • [[Umurenge wa Gisenyi|Gisenyi]] • [[Umurenge wa Kanama|Kanama]] • [[Umurenge wa Kanzenze|Kanzenze]] • [[Umurenge wa Mudende|Mudende]] • [[Umurenge wa Nyakiriba|Nyakiriba]] • [[Umurenge wa Nyamyumba|Nyamyumba]] • [[Umurenge wa Nyundo|Nyundo]] • [[Umurenge wa Rubavu|Rubavu]] • [[Umurenge wa Rugerero|Rugerero]]
|Ruhango = [[Umurenge wa Bweramana|Bweramana]] • [[Umurenge wa Byimana|Byimana]] • [[Umurenge wa Kabagali|Kabagali]] • [[Umurenge wa Kinazi (Ruhango)|Kinazi]] • [[Umurenge wa Kinihira (Ruhango)|Kinihira]] • [[Umurenge wa Mbuye|Mbuye]] • [[Umurenge wa Mwendo|Mwendo]] • [[Umurenge wa Ntongwe|Ntongwe]] • [[Umurenge wa Ruhango (Ruhango)|Ruhango]]
|Rulindo = [[Umurenge wa Base|Base]] • [[Umurenge wa Burega|Burega]] • [[Umurenge wa Bushoki|Bushoki]] • [[Umurenge wa Buyoga|Buyoga]] • [[Umurenge wa Cyinzuzi|Cyinzuzi]] • [[Umurenge wa Cyungo|Cyungo]] • [[Umurenge wa Kinihira (Rulindo)|Kinihira]] • [[Umurenge wa Kisaro|Kisaro]] • [[Umurenge wa Masoro|Masoro]] • [[Umurenge wa Mbogo|Mbogo]] • [[Umurenge wa Murambi|Murambi]] • [[Umurenge wa Ngoma (Rulindo)|Ngoma]] • [[Umurenge wa Ntarabana|Ntarabana]] • [[Umurenge wa Rukozo|Rukozo]] • [[Umurenge wa Rusiga|Rusiga]] • [[Umurenge wa Shyorongi|Shyorongi]] • [[Umurenge wa Tumba|Tumba]]
|Rusizi = [[Umurenge wa Bugarama|Bugarama]] • [[Umurenge wa Butare|Butare]] • [[Umurenge wa Bweyeye|Bweyeye]] • [[Umurenge wa Gashonga|Gashonga]] • [[Umurenge wa Giheke|Giheke]] • [[Umurenge wa Gihundwe|Gihundwe]] • [[Umurenge wa Gikundamvura|Gikundamvura]] • [[Umurenge wa Gitambi|Gitambi]] • [[Umurenge wa Kamembe|Kamembe]] • [[Umurenge wa Muganza (Rusizi)|Muganza]] • [[Umurenge wa Mururu|Mururu]] • [[Umurenge wa Nkanka|Nkanka]] • [[Umurenge wa Nkombo|Nkombo]] • [[Umurenge wa Nkungu|Nkungu]] • [[Umurenge wa Nyakabuye|Nyakabuye]] • [[Umurenge wa Nyakarenzo|Nyakarenzo]] • [[Umurenge wa Nzahaha|Nzahaha]] • [[Umurenge wa Rwimbogo (Rusizi)|Rwimbogo]]
|Rutsiro = [[Umurenge wa Boneza|Boneza]] • [[Umurenge wa Gihango|Gihango]] • [[Umurenge wa Kigeyo|Kigeyo]] • [[Umurenge wa Kivumu|Kivumu]] • [[Umurenge wa Manihira|Manihira]] • [[Umurenge wa Mukura (Rutsiro)|Mukura]] • [[Umurenge wa Murunda|Murunda]] • [[Umurenge wa Musasa|Musasa]] • [[Umurenge wa Mushonyi|Mushonyi]] • [[Umurenge wa Mushubati|Mushubati]] • [[Umurenge wa Nyabirasi|Nyabirasi]] • [[Umurenge wa Ruhango (Rutsiro)|Ruhango]] • [[Umurenge wa Rusebeya|Rusebeya]]
|Rwamagana = [[Umurenge wa Fumbwe|Fumbwe]] • [[Umurenge wa Gahengeri|Gahengeri]] • [[Umurenge wa Gishari|Gishali]] • [[Umurenge wa Karenge|Karenge]] • [[Umurenge wa Kigabiro|Kigabiro]] • [[Umurenge wa Muhazi|Muhazi]] • [[Umurenge wa Munyaga|Munyaga]] • [[Munyigina sector|Munyiginya]] • [[Umurenge wa Musha|Musha]] • [[Umurenge wa Muyumbu|Muyumbu]] • [[Umurenge wa Mwulire|Mwulire]] • [[Umurenge wa Nyakariro|Nyakaliro]] • [[Umurenge wa Nzige|Nzige]] • [[Umurenge wa Rubona|Rubona]]
|#default = <span class="error">Andika izina ry'akarere (urugero: <nowiki>{{Palette Imirenge y'Akarere|Kayonza}}</nowiki>).</span>
}}
}}<noinclude>
{{Documentation|content=
Iyi palette ihuza ingingo zivuga ku [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] y'akarere kamwe k'u Rwanda. Ifite urutonde rw'imirenge y'uturere 30.
== Imikoreshereze ==
Andika izina ry'akarere nk'ikintu cya mbere. Shyira iyi palette hasi ku ngingo, nyuma y'igice cy'inyandiko (<code>== Inyandiko ==</code>), mbere y'ibyiciro:
<code><nowiki>{{Palette Imirenge y'Akarere|Kayonza}}</nowiki></code>
Palette igaragara ifunguye. Kugira ngo igaragare ifunze, andika:
<code><nowiki>{{Palette Imirenge y'Akarere|Kayonza|state=collapsed}}</nowiki></code>
Ushobora no gukoresha <code>state=autocollapse</code>: palette ifungwa iyo ku rupapuro hari izindi palette.
== Aho ishyirwa ==
Iyi palette ishyirwa ku ngingo z'imirenge, n'izina ry'akarere kayo. Ishobora no gushyirwa ku ngingo y'akarere.
Urutonde rw'imirenge rukomoka kuri City Population (ibarura rusange ryo mu 2022).<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ |title=Rwanda: Division in Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ibyiciro ==
Iyi palette ishyirwa mu kiciro [[:Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]].
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
}}
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
</noinclude>
lzccdtffobxnpq5jrxa821c66tex5j4
143844
143644
2026-10-24T17:41:39Z
Score Beethoven
11559
Gukosora izina: Umurenge wa Gashari (Karongi) si Umurenge wa Gishari (Rwamagana)
143844
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox
| name = Palette Imirenge y'Akarere
| state = {{{state|uncollapsed}}}
| title = {{#if:{{{1|{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|Kayonza}}}}}|Imirenge y'[[Akarere ka {{{1|{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|Kayonza}}}}}]]|[[Imirenge y’u Rwanda]]}}
| listclass = hlist
| below = [[Imirenge y’u Rwanda]] • [[Uturere tw’u Rwanda]]
| list1 = {{#switch:{{{1|{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|Kayonza}}}}}
|Bugesera = [[Gashora|Gashora]] • [[Umurenge wa Juru|Juru]] • [[Umurenge wa Kamabuye|Kamabuye]] • [[Umurenge wa Mareba|Mareba]] • [[Umurenge wa Mayange|Mayange]] • [[Umurenge wa Musenyi|Musenyi]] • [[Umurenge wa Mwogo|Mwogo]] • [[Umurenge wa Ngeruka|Ngeruka]] • [[Umurenge wa Ntarama|Ntarama]] • [[Umurenge wa Nyamata|Nyamata]] • [[Umurenge wa Nyarugenge|Nyarugenge]] • [[Rilima|Rilima]] • [[Umurenge wa Ruhuha|Ruhuha]] • [[Umurenge wa Rweru|Rweru]] • [[Umurenge wa Shyara|Shyara]]
|Burera = [[Umurenge wa Bungwe|Bungwe]] • [[Umurenge wa Butaro|Butaro]] • [[Umurenge wa Cyanika (Burera)|Cyanika]] • [[Umurenge wa Cyeru|Cyeru]] • [[Umurenge wa Gahunga|Gahunga]] • [[Umurenge wa Gatebe|Gatebe]] • [[Umurenge wa Gitovu|Gitovu]] • [[Umurenge wa Kagogo|Kagogo]] • [[Umurenge wa Kinoni|Kinoni]] • [[Umurenge wa Kinyababa|Kinyababa]] • [[Umurenge wa Kivuye|Kivuye]] • [[Umurenge wa Nemba (Burera)|Nemba]] • [[Umurenge wa Rugarama (Burera)|Rugarama]] • [[Umurenge wa Rugengabari|Rugengabari]] • [[Umurenge wa Ruhunde|Ruhunde]] • [[Umurenge wa Rusarabuye|Rusarabuye]] • [[Umurenge wa Rwerere|Rwerere]]
|Gakenke = [[Umurenge wa Busengo|Busengo]] • [[Umurenge wa Coko|Coko]] • [[Umurenge wa Cyabingo|Cyabingo]] • [[Umurenge wa Gakenke|Gakenke]] • [[Umurenge wa Gashenyi|Gashenyi]] • [[Umurenge wa Janja|Janja]] • [[Umurenge wa Kamubuga|Kamubuga]] • [[Umurenge wa Karambo|Karambo]] • [[Umurenge wa Kivuruga|Kivuruga]] • [[Umurenge wa Mataba|Mataba]] • [[Umurenge wa Minazi|Minazi]] • [[Umurenge wa Mugunga|Mugunga]] • [[Umurenge wa Muhondo|Muhondo]] • [[Umurenge wa Muyongwe|Muyongwe]] • [[Umurenge wa Muzo|Muzo]] • [[Umurenge wa Nemba|Nemba]] • [[Umurenge wa Ruli|Ruli]] • [[Umurenge wa Rusasa|Rusasa]] • [[Umurenge wa Rushashi|Rushashi]]
|Gasabo = [[Umurenge wa Bumbogo|Bumbogo]] • [[Umurenge wa Gatsata|Gatsata]] • [[Umurenge wa Gikomero|Gikomero]] • [[Gisozi|Gisozi]] • [[Umurenge wa Jabana|Jabana]] • [[Umurenge wa Jali|Jali]] • [[Umurenge wa Kacyiru|Kacyiru]] • [[Kimihurura|Kimihurura]] • [[Umurenge wa Kimironko|Kimiromko]] • [[Umurenge wa Kinyinya|Kinyinya]] • [[Umurenge wa Ndera|Ndera]] • [[Umurenge wa Nduba|Nduba]] • [[Remera, Kigali|Remera]] • [[Umurenge wa Rusororo|Rusororo]] • [[Umurenge wa Rutunga|Rutunga]]
|Gatsibo = [[Umurenge wa Gasange|Gasange]] • [[Umurenge wa Gatsibo|Gatsibo]] • [[Umurenge wa Gitoki|Gitoki]] • [[Umurenge wa Kabarore|Kabarore]] • [[Umurenge wa Kageyo (Gatsibo)|Kageyo]] • [[Umurenge wa Kiramuruzi|Kiramuruzi]] • [[Umurenge wa Kiziguro|Kiziguro]] • [[Umurenge wa Muhura|Muhura]] • [[Umurenge wa Murambi (Gatsibo)|Murambi]] • [[Umurenge wa Ngarama|Ngarama]] • [[Umurenge wa Nyagihanga|Nyagihanga]] • [[Umurenge wa Remera (Gatsibo)|Remera]] • [[Umurenge wa Rugarama (Gatsibo)|Rugarama]] • [[Umurenge wa Rwimbogo (Gatsibo)|Rwimbogo]]
|Gicumbi = [[Umurenge wa Bukure|Bukure]] • [[Umurenge wa Bwisige|Bwisige]] • [[Byumba]] • [[Umurenge wa Cyumba|Cyumba]] • [[Umurenge wa Giti|Giti]] • [[Umurenge wa Kageyo (Gicumbi)|Kageyo]] • [[Umurenge wa Kaniga|Kaniga]] • [[Umurenge wa Manyagiro|Manyagiro]] • [[Umurenge wa Miyove|Miyove]] • [[Umurenge wa Mukarange (Gicumbi)|Mukarange]] • [[Umurenge wa Muko (Gicumbi)|Muko]] • [[Umurenge wa Mutete|Mutete]] • [[Umurenge wa Nyamiyaga (Gicumbi)|Nyamiyaga]] • [[Umurenge wa Nyankenke|Nyankenke]] • [[Umurenge wa Rubaya|Rubaya]] • [[Umurenge wa Rukomo (Gicumbi)|Rukomo]] • [[Umurenge wa Rushaki|Rushaki]] • [[Umurenge wa Rutare|Rutare]] • [[Umurenge wa Ruvune|Ruvune]] • [[Umurenge wa Rwamiko|Rwamiko]] • [[Umurenge wa Shangasha|Shangasha]]
|Gisagara = [[Umurenge wa Gikonko|Gikonko]] • [[Umurenge wa Gishubi|Gishubi]] • [[Umurenge wa Kansi|Kansi]] • [[Umurenge wa Kibirizi (Gisagara)|Kibirizi]] • [[Umurenge wa Kigembe|Kigembe]] • [[Umurenge wa Mamba|Mamba]] • [[Umurenge wa Muganza (Gisagara)|Muganza]] • [[Umurenge wa Mugombwa|Mugombwa]] • [[Umurenge wa Mukingo (Gisagara)|Mukingo]] • [[Umurenge wa Musha (Gisagara)|Musha]] • [[Umurenge wa Ndora|Ndora]] • [[Umurenge wa Nyanza|Nyanza]] • [[Umurenge wa Save|Save]]
|Huye = [[Umurenge wa Gishamvu|Gishamvu]] • [[Umurenge wa Huye|Huye]] • [[Umurenge wa Karama (Huye)|Karama]] • [[Umurenge wa Kigoma (Huye)|Kigoma]] • [[Umurenge wa Kinazi (Huye)|Kinazi]] • [[Umurenge wa Maraba|Maraba]] • [[Umurenge wa Mbazi (Huye)|Mbazi]] • [[Umurenge wa Mukura (Huye)|Mukura]] • [[Umurenge wa Ngoma (Huye)|Ngoma]] • [[Umurenge wa Ruhashya|Ruhashya]] • [[Umurenge wa Rusatira|Rusatira]] • [[Umurenge wa Rwaniro|Rwaniro]] • [[Umurenge wa Simbi|Simbi]] • [[Umurenge wa Tumba (Huye)|Tumba]]
|Kamonyi = [[Umurenge wa Gacurabwenge|Gacurabwenge]] • [[Umurenge wa Karama (Kamonyi)|Karama]] • [[Umurenge wa Kayenzi|Kayenzi]] • [[Umurenge wa Kayumbu|Kayumbu]] • [[Umurenge wa Mugina|Mugina]] • [[Umurenge wa Musambira|Musambira]] • [[Umurenge wa Ngamba|Ngamba]] • [[Umurenge wa Nyamiyaga (Kamonyi)|Nyamiyaga]] • [[Umurenge wa Nyarubaka|Nyarubaka]] • [[Umurenge wa Rugarika|Rugarika]] • [[Umurenge wa Rukoma|Rukoma]] • [[Umurenge wa Runda|Runda]]
|Karongi = [[Umurenge wa Bwishyura|Bwishyura]] • [[Umurenge wa Gashari|Gashari]] • [[Umurenge wa Gishyita|Gishyita]] • [[Umurenge wa Gitesi|Gitesi]] • [[Umurenge wa Mubuga|Mubuga]] • [[Umurenge wa Murambi (Karongi)|Murambi]] • [[Umurenge wa Murundi (Karongi)|Murundi]] • [[Umurenge wa Mutuntu|Mutuntu]] • [[Umurenge wa Rubengera|Rubengera]] • [[Umurenge wa Rugabano|Rugabano]] • [[Umurenge wa Ruganda|Ruganda]] • [[Umurenge wa Rwankuba|Rwankuba]] • [[Umurenge wa Twumba|Twumba]]
|Kayonza = [[Umurenge wa Gahini|Gahini]] • [[Umurenge wa Kabare|Kabare]] • [[Umurenge wa Kabarondo|Kabarondo]] • [[Umurenge wa Mukarange|Mukarange]] • [[Umurenge wa Murama|Murama]] • [[Umurenge wa Murundi|Murundi]] • [[Umurenge wa Mwiri|Mwiri]] • [[Umurenge wa Ndego|Ndego]] • [[Umurenge wa Nyamirama|Nyamirama]] • [[Umurenge wa Rukara|Rukara]] • [[Umurenge wa Ruramira|Ruramira]] • [[Umurenge wa Rwinkwavu|Rwinkwavu]]
|Kicukiro = [[Umurenge wa Gahanga|Gahanga]] • [[Umurenge wa Gatenga|Gatenga]] • [[Umurenge wa Gikondo|Gikondo]] • [[Umurenge wa Kagarama|Kagarama]] • [[Umurenge wa Kanombe|Kanombe]] • [[Umurenge wa Kicukiro|Kicukiro]] • [[Umurenge wa Kigarama (Kicukiro)|Kigarama]] • [[Umurenge wa Masaka|Masaka]] • [[Umurenge wa Niboye|Niboye]] • [[Umurenge wa Nyarugunga|Nyarugunga]]
|Kirehe = [[Umurenge wa Gahara|Gahara]] • [[Umurenge wa Gatore|Gatore]] • [[Umurenge wa Kigarama (Kirehe)|Kigarama]] • [[Umurenge wa Kigina|Kigina]] • [[Umurenge wa Kirehe|Kirehe]] • [[Umurenge wa Mahama|Mahama]] • [[Umurenge wa Mpanga|Mpanga]] • [[Umurenge wa Musaza|Musaza]] • [[Umurenge wa Mushikiri|Mushikiri]] • [[Umurenge wa Nasho|Nasho]] • [[Umurenge wa Nyamugari|Nyamugari]] • [[Umurenge wa Nyarubuye|Nyarubuye]]
|Muhanga = [[Umurenge wa Cyeza|Cyeza]] • [[Umurenge wa Kabacuzi|Kabacuzi]] • [[Umurenge wa Kibangu|Kibangu]] • [[Umurenge wa Kiyumba|Kiyumba]] • [[Umurenge wa Muhanga|Muhanga]] • [[Umurenge wa Mushishiro|Mushishiro]] • [[Umurenge wa Nyabinoni|Nyabinoni]] • [[Umurenge wa Nyamabuye|Nyamabuye]] • [[Umurenge wa Nyarusange|Nyarusange]] • [[Umurenge wa Rongi|Rongi]] • [[Umurenge wa Rugendabari|Rugendabari]] • [[Umurenge wa Shyogwe|Shyogwe]]
|Musanze = [[Umurenge wa Busogo|Busogo]] • [[Umurenge wa Cyuve|Cyuve]] • [[Umurenge wa Gacaca|Gacaca]] • [[Umurenge wa Gashaki|Gashaki]] • [[Umurenge wa Gataraga|Gataraga]] • [[Umurenge wa Kimonyi|Kimonyi]] • [[Umurenge wa Kinigi|Kinigi]] • [[Umurenge wa Muhoza|Muhoza]] • [[Umurenge wa Muko (Musanze)|Muko]] • [[Umurenge wa Musanze|Musanze]] • [[Umurenge wa Nkotsi|Nkotsi]] • [[Umurenge wa Nyange (Musanze)|Nyange]] • [[Umurenge wa Remera (Musanze)|Remera]] • [[Umurenge wa Rwaza|Rwaza]] • [[Umurenge wa Shingiro|Shingiro]]
|Ngoma = [[Umurenge wa Gashanda|Gashanda]] • [[Umurenge wa Jarama|Jarama]] • [[Umurenge wa Karembo|Karembo]] • [[Umurenge wa Kazo|Kazo]] • [[Umurenge wa Kibungo|Kibungo]] • [[Umurenge wa Mugesera|Mugesera]] • [[Umurenge wa Murama (Ngoma)|Murama]] • [[Umurenge wa Mutenderi|Mutenderi]] • [[Umurenge wa Remera (Ngoma)|Remera]] • [[Umurenge wa Rukira|Rukira]] • [[Umurenge wa Rukumberi|Rukumberi]] • [[Umurenge wa Rurenge|Rurenge]] • [[Umurenge wa Sake|Sake]] • [[Umurenge wa Zaza|Zaza]]
|Ngororero = [[Umurenge wa Bwira|Bwira]] • [[Umurenge wa Gatumba|Gatumba]] • [[Umurenge wa Hindiro|Hindiro]] • [[Umurenge wa Kabaya|Kabaya]] • [[Umurenge wa Kageyo (Ngororero)|Kageyo]] • [[Umurenge wa Kavumu|Kavumu]] • [[Umurenge wa Matyazo|Matyazo]] • [[Umurenge wa Muhanda|Muhanda]] • [[Umurenge wa Muhororo|Muhororo]] • [[Umurenge wa Ndaro|Ndaro]] • [[Umurenge wa Ngororero|Ngororero]] • [[Umurenge wa Nyange|Nyange]] • [[Umurenge wa Sovu|Sovu]]
|Nyabihu = [[Umurenge wa Bigogwe|Bigogwe]] • [[Umurenge wa Jenda|Jenda]] • [[Umurenge wa Jomba|Jomba]] • [[Umurenge wa Kabatwa|Kabatwa]] • [[Umurenge wa Karago|Karago]] • [[Umurenge wa Kintobo|Kintobo]] • [[Umurenge wa Mukamira|Mukamira]] • [[Umurenge wa Muringa|Muringa]] • [[Umurenge wa Rambura|Rambura]] • [[Umurenge wa Rugera|Rugera]] • [[Umurenge wa Rurembo|Rurembo]] • [[Umurenge wa Shyira|Shyira]]
|Nyagatare = [[Umurenge wa Gatunda|Gatunda]] • [[Umurenge wa Karama (Nyagatare)|Karama]] • [[Umurenge wa Karangazi|Karangazi]] • [[Umurenge wa Katabagemu|Katabagemu]] • [[Umurenge wa Kiyombe|Kiyombe]] • [[Umurenge wa Matimba|Matimba]] • [[Umurenge wa Mimuri|Mimuri]] • [[Umurenge wa Mukama|Mukama]] • [[Umurenge wa Musheri|Musheri]] • [[Umurenge wa Nyagatare|Nyagatare]] • [[Umurenge wa Rukomo (Nyagatare)|Rukomo]] • [[Umurenge wa Rwempasha|Rwempasha]] • [[Umurenge wa Rwimiyaga|Rwimiyaga]] • [[Umurenge wa Tabagwe|Tabagwe]]
|Nyamagabe = [[Umurenge wa Buruhukiro|Buruhukiro]] • [[Umurenge wa Cyanika (Nyamagabe)|Cyanika]] • [[Umurenge wa Gasaka|Gasaka]] • [[Umurenge wa Gatare|Gatare]] • [[Umurenge wa Kaduha|Kaduha]] • [[Umurenge wa Kamegeri|Kamegeri]] • [[Umurenge wa Kibirizi (Nyamagabe)|Kibirizi]] • [[Umurenge wa Kibumbwe|Kibumbwe]] • [[Umurenge wa Kitabi|Kitabi]] • [[Umurenge wa Mbazi (Nyamagabe)|Mbazi]] • [[Umurenge wa Mugano|Mugano]] • [[Umurenge wa Musange|Musange]] • [[Umurenge wa Musebeya|Musebeya]] • [[Umurenge wa Mushubi|Mushubi]] • [[Umurenge wa Nkomane|Nkomane]] • [[Umurenge wa Tare|Tare]] • [[Umurenge wa Uwinkingi|Uwinkingi]]
|Nyamasheke = [[Umurenge wa Bushekeri|Bushekeri]] • [[Umurenge wa Bushenge|Bushenge]] • [[Umurenge wa Cyato|Cyato]] • [[Umurenge wa Gihombo|Gihombo]] • [[Umurenge wa Kagano|Kagano]] • [[Umurenge wa Kanjongo|Kanjongo]] • [[Umurenge wa Karambi|Karambi]] • [[Umurenge wa Karengera|Karengera]] • [[Umurenge wa Kirimbi|Kirimbi]] • [[Umurenge wa Macuba|Macuba]] • [[Umurenge wa Mahembe|Mahembe]] • [[Umurenge wa Nyabitekeri|Nyabitekeri]] • [[Umurenge wa Rangiro|Rangiro]] • [[Umurenge wa Ruharambuga|Ruharambuga]] • [[Umurenge wa Shangi|Shangi]]
|Nyanza = [[Umurenge wa Busasamana (Nyanza)|Busasamana]] • [[Umurenge wa Busoro|Busoro]] • [[Umurenge wa Cyabakamyi|Cyabakamyi]] • [[Umurenge wa Kibirizi (Nyanza)|Kibirizi]] • [[Umurenge wa Kigoma (Nyanza)|Kigoma]] • [[Umurenge wa Mukingo (Nyanza)|Mukingo]] • [[Umurenge wa Muyira|Muyira]] • [[Umurenge wa Ntyazo|Ntyazo]] • [[Umurenge wa Nyagisozi (Nyanza)|Nyagisozi]] • [[Umurenge wa Rwabicuma|Rwabicuma]]
|Nyarugenge = [[Umurenge wa Gitega|Gitega]] • [[Umurenge wa Kanyinya|Kanyinya]] • [[Umurenge wa Kigali|Kigali]] • [[Umurenge wa Kimisagara|Kimisagara]] • [[Umurenge wa Mageragere|Mageragere]] • [[Umurenge wa Muhima|Muhima]] • [[Umurenge wa Nyakabanda|Nyakabanda]] • [[Nyamirambo|Nyamirambo]] • [[Umurenge wa Nyarugenge (Nyarugenge)|Nyarugenge]] • [[Rwezamenyo|Rwezamenyo]]
|Nyaruguru = [[Umurenge wa Busanze|Busanze]] • [[Umurenge wa Cyahinda|Cyahinda]] • [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] • [[Umurenge wa Kivu|Kivu]] • [[Umurenge wa Mata|Mata]] • [[Umurenge wa Muganza|Muganza]] • [[Umurenge wa Munini|Munini]] • [[Umurenge wa Ngera|Ngera]] • [[Umurenge wa Ngoma|Ngoma]] • [[Umurenge wa Nyabimata|Nyabimata]] • [[Umurenge wa Nyagisozi|Nyagisozi]] • [[Umurenge wa Ruheru|Ruheru]] • [[Umurenge wa Ruramba|Ruramba]] • [[Umurenge wa Rusenge|Rusenge]]
|Rubavu = [[Umurenge wa Bugeshi|Bugeshi]] • [[Umurenge wa Busasamana|Busasamana]] • [[Umurenge wa Cyanzarwe|Cyanzarwe]] • [[Umurenge wa Gisenyi|Gisenyi]] • [[Umurenge wa Kanama|Kanama]] • [[Umurenge wa Kanzenze|Kanzenze]] • [[Umurenge wa Mudende|Mudende]] • [[Umurenge wa Nyakiriba|Nyakiriba]] • [[Umurenge wa Nyamyumba|Nyamyumba]] • [[Umurenge wa Nyundo|Nyundo]] • [[Umurenge wa Rubavu|Rubavu]] • [[Umurenge wa Rugerero|Rugerero]]
|Ruhango = [[Umurenge wa Bweramana|Bweramana]] • [[Umurenge wa Byimana|Byimana]] • [[Umurenge wa Kabagali|Kabagali]] • [[Umurenge wa Kinazi (Ruhango)|Kinazi]] • [[Umurenge wa Kinihira (Ruhango)|Kinihira]] • [[Umurenge wa Mbuye|Mbuye]] • [[Umurenge wa Mwendo|Mwendo]] • [[Umurenge wa Ntongwe|Ntongwe]] • [[Umurenge wa Ruhango (Ruhango)|Ruhango]]
|Rulindo = [[Umurenge wa Base|Base]] • [[Umurenge wa Burega|Burega]] • [[Umurenge wa Bushoki|Bushoki]] • [[Umurenge wa Buyoga|Buyoga]] • [[Umurenge wa Cyinzuzi|Cyinzuzi]] • [[Umurenge wa Cyungo|Cyungo]] • [[Umurenge wa Kinihira (Rulindo)|Kinihira]] • [[Umurenge wa Kisaro|Kisaro]] • [[Umurenge wa Masoro|Masoro]] • [[Umurenge wa Mbogo|Mbogo]] • [[Umurenge wa Murambi|Murambi]] • [[Umurenge wa Ngoma (Rulindo)|Ngoma]] • [[Umurenge wa Ntarabana|Ntarabana]] • [[Umurenge wa Rukozo|Rukozo]] • [[Umurenge wa Rusiga|Rusiga]] • [[Umurenge wa Shyorongi|Shyorongi]] • [[Umurenge wa Tumba|Tumba]]
|Rusizi = [[Umurenge wa Bugarama|Bugarama]] • [[Umurenge wa Butare|Butare]] • [[Umurenge wa Bweyeye|Bweyeye]] • [[Umurenge wa Gashonga|Gashonga]] • [[Umurenge wa Giheke|Giheke]] • [[Umurenge wa Gihundwe|Gihundwe]] • [[Umurenge wa Gikundamvura|Gikundamvura]] • [[Umurenge wa Gitambi|Gitambi]] • [[Umurenge wa Kamembe|Kamembe]] • [[Umurenge wa Muganza (Rusizi)|Muganza]] • [[Umurenge wa Mururu|Mururu]] • [[Umurenge wa Nkanka|Nkanka]] • [[Umurenge wa Nkombo|Nkombo]] • [[Umurenge wa Nkungu|Nkungu]] • [[Umurenge wa Nyakabuye|Nyakabuye]] • [[Umurenge wa Nyakarenzo|Nyakarenzo]] • [[Umurenge wa Nzahaha|Nzahaha]] • [[Umurenge wa Rwimbogo (Rusizi)|Rwimbogo]]
|Rutsiro = [[Umurenge wa Boneza|Boneza]] • [[Umurenge wa Gihango|Gihango]] • [[Umurenge wa Kigeyo|Kigeyo]] • [[Umurenge wa Kivumu|Kivumu]] • [[Umurenge wa Manihira|Manihira]] • [[Umurenge wa Mukura (Rutsiro)|Mukura]] • [[Umurenge wa Murunda|Murunda]] • [[Umurenge wa Musasa|Musasa]] • [[Umurenge wa Mushonyi|Mushonyi]] • [[Umurenge wa Mushubati|Mushubati]] • [[Umurenge wa Nyabirasi|Nyabirasi]] • [[Umurenge wa Ruhango (Rutsiro)|Ruhango]] • [[Umurenge wa Rusebeya|Rusebeya]]
|Rwamagana = [[Umurenge wa Fumbwe|Fumbwe]] • [[Umurenge wa Gahengeri|Gahengeri]] • [[Umurenge wa Gishari|Gishali]] • [[Umurenge wa Karenge|Karenge]] • [[Umurenge wa Kigabiro|Kigabiro]] • [[Umurenge wa Muhazi|Muhazi]] • [[Umurenge wa Munyaga|Munyaga]] • [[Munyigina sector|Munyiginya]] • [[Umurenge wa Musha|Musha]] • [[Umurenge wa Muyumbu|Muyumbu]] • [[Umurenge wa Mwulire|Mwulire]] • [[Umurenge wa Nyakariro|Nyakaliro]] • [[Umurenge wa Nzige|Nzige]] • [[Umurenge wa Rubona|Rubona]]
|#default = <span class="error">Andika izina ry'akarere (urugero: <nowiki>{{Palette Imirenge y'Akarere|Kayonza}}</nowiki>).</span>
}}
}}<noinclude>
{{Documentation|content=
Iyi palette ihuza ingingo zivuga ku [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] y'akarere kamwe k'u Rwanda. Ifite urutonde rw'imirenge y'uturere 30.
== Imikoreshereze ==
Andika izina ry'akarere nk'ikintu cya mbere. Shyira iyi palette hasi ku ngingo, nyuma y'igice cy'inyandiko (<code>== Inyandiko ==</code>), mbere y'ibyiciro:
<code><nowiki>{{Palette Imirenge y'Akarere|Kayonza}}</nowiki></code>
Palette igaragara ifunguye. Kugira ngo igaragare ifunze, andika:
<code><nowiki>{{Palette Imirenge y'Akarere|Kayonza|state=collapsed}}</nowiki></code>
Ushobora no gukoresha <code>state=autocollapse</code>: palette ifungwa iyo ku rupapuro hari izindi palette.
== Aho ishyirwa ==
Iyi palette ishyirwa ku ngingo z'imirenge, n'izina ry'akarere kayo. Ishobora no gushyirwa ku ngingo y'akarere.
Urutonde rw'imirenge rukomoka kuri City Population (ibarura rusange ryo mu 2022).<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ |title=Rwanda: Division in Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ibyiciro ==
Iyi palette ishyirwa mu kiciro [[:Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]].
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
}}
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
</noinclude>
a8z31x7wjcfy78ou0v18lr1u55mqiwt
143942
143844
2026-10-24T19:27:42Z
Score Beethoven
11559
Guhuza amahuza n'amazina mashya y'imirenge
143942
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox
| name = Palette Imirenge y'Akarere
| state = {{{state|uncollapsed}}}
| title = {{#if:{{{1|{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|Kayonza}}}}}|Imirenge y'[[Akarere ka {{{1|{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|Kayonza}}}}}]]|[[Imirenge y’u Rwanda]]}}
| listclass = hlist
| below = [[Imirenge y’u Rwanda]] • [[Uturere tw’u Rwanda]]
| list1 = {{#switch:{{{1|{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|Kayonza}}}}}
|Bugesera = [[Umurenge wa Gashora|Gashora]] • [[Umurenge wa Juru|Juru]] • [[Umurenge wa Kamabuye|Kamabuye]] • [[Umurenge wa Mareba|Mareba]] • [[Umurenge wa Mayange|Mayange]] • [[Umurenge wa Musenyi|Musenyi]] • [[Umurenge wa Mwogo|Mwogo]] • [[Umurenge wa Ngeruka|Ngeruka]] • [[Umurenge wa Ntarama|Ntarama]] • [[Umurenge wa Nyamata|Nyamata]] • [[Umurenge wa Nyarugenge|Nyarugenge]] • [[Umurenge wa Rilima|Rilima]] • [[Umurenge wa Ruhuha|Ruhuha]] • [[Umurenge wa Rweru|Rweru]] • [[Umurenge wa Shyara|Shyara]]
|Burera = [[Umurenge wa Bungwe|Bungwe]] • [[Umurenge wa Butaro|Butaro]] • [[Umurenge wa Cyanika (Burera)|Cyanika]] • [[Umurenge wa Cyeru|Cyeru]] • [[Umurenge wa Gahunga|Gahunga]] • [[Umurenge wa Gatebe|Gatebe]] • [[Umurenge wa Gitovu|Gitovu]] • [[Umurenge wa Kagogo|Kagogo]] • [[Umurenge wa Kinoni|Kinoni]] • [[Umurenge wa Kinyababa|Kinyababa]] • [[Umurenge wa Kivuye|Kivuye]] • [[Umurenge wa Nemba (Burera)|Nemba]] • [[Umurenge wa Rugarama (Burera)|Rugarama]] • [[Umurenge wa Rugengabari|Rugengabari]] • [[Umurenge wa Ruhunde|Ruhunde]] • [[Umurenge wa Rusarabuye|Rusarabuye]] • [[Umurenge wa Rwerere|Rwerere]]
|Gakenke = [[Umurenge wa Busengo|Busengo]] • [[Umurenge wa Coko|Coko]] • [[Umurenge wa Cyabingo|Cyabingo]] • [[Umurenge wa Gakenke|Gakenke]] • [[Umurenge wa Gashenyi|Gashenyi]] • [[Umurenge wa Janja|Janja]] • [[Umurenge wa Kamubuga|Kamubuga]] • [[Umurenge wa Karambo|Karambo]] • [[Umurenge wa Kivuruga|Kivuruga]] • [[Umurenge wa Mataba|Mataba]] • [[Umurenge wa Minazi|Minazi]] • [[Umurenge wa Mugunga|Mugunga]] • [[Umurenge wa Muhondo|Muhondo]] • [[Umurenge wa Muyongwe|Muyongwe]] • [[Umurenge wa Muzo|Muzo]] • [[Umurenge wa Nemba|Nemba]] • [[Umurenge wa Ruli|Ruli]] • [[Umurenge wa Rusasa|Rusasa]] • [[Umurenge wa Rushashi|Rushashi]]
|Gasabo = [[Umurenge wa Bumbogo|Bumbogo]] • [[Umurenge wa Gatsata|Gatsata]] • [[Umurenge wa Gikomero|Gikomero]] • [[Umurenge wa Gisozi|Gisozi]] • [[Umurenge wa Jabana|Jabana]] • [[Umurenge wa Jali|Jali]] • [[Umurenge wa Kacyiru|Kacyiru]] • [[Umurenge wa Kimihurura|Kimihurura]] • [[Umurenge wa Kimironko|Kimiromko]] • [[Umurenge wa Kinyinya|Kinyinya]] • [[Umurenge wa Ndera|Ndera]] • [[Umurenge wa Nduba|Nduba]] • [[Umurenge wa Remera|Remera]] • [[Umurenge wa Rusororo|Rusororo]] • [[Umurenge wa Rutunga|Rutunga]]
|Gatsibo = [[Umurenge wa Gasange|Gasange]] • [[Umurenge wa Gatsibo|Gatsibo]] • [[Umurenge wa Gitoki|Gitoki]] • [[Umurenge wa Kabarore|Kabarore]] • [[Umurenge wa Kageyo (Gatsibo)|Kageyo]] • [[Umurenge wa Kiramuruzi|Kiramuruzi]] • [[Umurenge wa Kiziguro|Kiziguro]] • [[Umurenge wa Muhura|Muhura]] • [[Umurenge wa Murambi (Gatsibo)|Murambi]] • [[Umurenge wa Ngarama|Ngarama]] • [[Umurenge wa Nyagihanga|Nyagihanga]] • [[Umurenge wa Remera (Gatsibo)|Remera]] • [[Umurenge wa Rugarama (Gatsibo)|Rugarama]] • [[Umurenge wa Rwimbogo (Gatsibo)|Rwimbogo]]
|Gicumbi = [[Umurenge wa Bukure|Bukure]] • [[Umurenge wa Bwisige|Bwisige]] • [[Umurenge wa Byumba|Byumba]] • [[Umurenge wa Cyumba|Cyumba]] • [[Umurenge wa Giti|Giti]] • [[Umurenge wa Kageyo (Gicumbi)|Kageyo]] • [[Umurenge wa Kaniga|Kaniga]] • [[Umurenge wa Manyagiro|Manyagiro]] • [[Umurenge wa Miyove|Miyove]] • [[Umurenge wa Mukarange (Gicumbi)|Mukarange]] • [[Umurenge wa Muko (Gicumbi)|Muko]] • [[Umurenge wa Mutete|Mutete]] • [[Umurenge wa Nyamiyaga (Gicumbi)|Nyamiyaga]] • [[Umurenge wa Nyankenke|Nyankenke]] • [[Umurenge wa Rubaya|Rubaya]] • [[Umurenge wa Rukomo (Gicumbi)|Rukomo]] • [[Umurenge wa Rushaki|Rushaki]] • [[Umurenge wa Rutare|Rutare]] • [[Umurenge wa Ruvune|Ruvune]] • [[Umurenge wa Rwamiko|Rwamiko]] • [[Umurenge wa Shangasha|Shangasha]]
|Gisagara = [[Umurenge wa Gikonko|Gikonko]] • [[Umurenge wa Gishubi|Gishubi]] • [[Umurenge wa Kansi|Kansi]] • [[Umurenge wa Kibirizi (Gisagara)|Kibirizi]] • [[Umurenge wa Kigembe|Kigembe]] • [[Umurenge wa Mamba|Mamba]] • [[Umurenge wa Muganza (Gisagara)|Muganza]] • [[Umurenge wa Mugombwa|Mugombwa]] • [[Umurenge wa Mukingo (Gisagara)|Mukingo]] • [[Umurenge wa Musha (Gisagara)|Musha]] • [[Umurenge wa Ndora|Ndora]] • [[Umurenge wa Nyanza|Nyanza]] • [[Umurenge wa Save|Save]]
|Huye = [[Umurenge wa Gishamvu|Gishamvu]] • [[Umurenge wa Huye|Huye]] • [[Umurenge wa Karama (Huye)|Karama]] • [[Umurenge wa Kigoma (Huye)|Kigoma]] • [[Umurenge wa Kinazi (Huye)|Kinazi]] • [[Umurenge wa Maraba|Maraba]] • [[Umurenge wa Mbazi (Huye)|Mbazi]] • [[Umurenge wa Mukura (Huye)|Mukura]] • [[Umurenge wa Ngoma (Huye)|Ngoma]] • [[Umurenge wa Ruhashya|Ruhashya]] • [[Umurenge wa Rusatira|Rusatira]] • [[Umurenge wa Rwaniro|Rwaniro]] • [[Umurenge wa Simbi|Simbi]] • [[Umurenge wa Tumba (Huye)|Tumba]]
|Kamonyi = [[Umurenge wa Gacurabwenge|Gacurabwenge]] • [[Umurenge wa Karama (Kamonyi)|Karama]] • [[Umurenge wa Kayenzi|Kayenzi]] • [[Umurenge wa Kayumbu|Kayumbu]] • [[Umurenge wa Mugina|Mugina]] • [[Umurenge wa Musambira|Musambira]] • [[Umurenge wa Ngamba|Ngamba]] • [[Umurenge wa Nyamiyaga (Kamonyi)|Nyamiyaga]] • [[Umurenge wa Nyarubaka|Nyarubaka]] • [[Umurenge wa Rugarika|Rugarika]] • [[Umurenge wa Rukoma|Rukoma]] • [[Umurenge wa Runda|Runda]]
|Karongi = [[Umurenge wa Bwishyura|Bwishyura]] • [[Umurenge wa Gashari|Gashari]] • [[Umurenge wa Gishyita|Gishyita]] • [[Umurenge wa Gitesi|Gitesi]] • [[Umurenge wa Mubuga|Mubuga]] • [[Umurenge wa Murambi (Karongi)|Murambi]] • [[Umurenge wa Murundi (Karongi)|Murundi]] • [[Umurenge wa Mutuntu|Mutuntu]] • [[Umurenge wa Rubengera|Rubengera]] • [[Umurenge wa Rugabano|Rugabano]] • [[Umurenge wa Ruganda|Ruganda]] • [[Umurenge wa Rwankuba|Rwankuba]] • [[Umurenge wa Twumba|Twumba]]
|Kayonza = [[Umurenge wa Gahini|Gahini]] • [[Umurenge wa Kabare|Kabare]] • [[Umurenge wa Kabarondo|Kabarondo]] • [[Umurenge wa Mukarange|Mukarange]] • [[Umurenge wa Murama|Murama]] • [[Umurenge wa Murundi|Murundi]] • [[Umurenge wa Mwiri|Mwiri]] • [[Umurenge wa Ndego|Ndego]] • [[Umurenge wa Nyamirama|Nyamirama]] • [[Umurenge wa Rukara|Rukara]] • [[Umurenge wa Ruramira|Ruramira]] • [[Umurenge wa Rwinkwavu|Rwinkwavu]]
|Kicukiro = [[Umurenge wa Gahanga|Gahanga]] • [[Umurenge wa Gatenga|Gatenga]] • [[Umurenge wa Gikondo|Gikondo]] • [[Umurenge wa Kagarama|Kagarama]] • [[Umurenge wa Kanombe|Kanombe]] • [[Umurenge wa Kicukiro|Kicukiro]] • [[Umurenge wa Kigarama (Kicukiro)|Kigarama]] • [[Umurenge wa Masaka|Masaka]] • [[Umurenge wa Niboye|Niboye]] • [[Umurenge wa Nyarugunga|Nyarugunga]]
|Kirehe = [[Umurenge wa Gahara|Gahara]] • [[Umurenge wa Gatore|Gatore]] • [[Umurenge wa Kigarama (Kirehe)|Kigarama]] • [[Umurenge wa Kigina|Kigina]] • [[Umurenge wa Kirehe|Kirehe]] • [[Umurenge wa Mahama|Mahama]] • [[Umurenge wa Mpanga|Mpanga]] • [[Umurenge wa Musaza|Musaza]] • [[Umurenge wa Mushikiri|Mushikiri]] • [[Umurenge wa Nasho|Nasho]] • [[Umurenge wa Nyamugari|Nyamugari]] • [[Umurenge wa Nyarubuye|Nyarubuye]]
|Muhanga = [[Umurenge wa Cyeza|Cyeza]] • [[Umurenge wa Kabacuzi|Kabacuzi]] • [[Umurenge wa Kibangu|Kibangu]] • [[Umurenge wa Kiyumba|Kiyumba]] • [[Umurenge wa Muhanga|Muhanga]] • [[Umurenge wa Mushishiro|Mushishiro]] • [[Umurenge wa Nyabinoni|Nyabinoni]] • [[Umurenge wa Nyamabuye|Nyamabuye]] • [[Umurenge wa Nyarusange|Nyarusange]] • [[Umurenge wa Rongi|Rongi]] • [[Umurenge wa Rugendabari|Rugendabari]] • [[Umurenge wa Shyogwe|Shyogwe]]
|Musanze = [[Umurenge wa Busogo|Busogo]] • [[Umurenge wa Cyuve|Cyuve]] • [[Umurenge wa Gacaca|Gacaca]] • [[Umurenge wa Gashaki|Gashaki]] • [[Umurenge wa Gataraga|Gataraga]] • [[Umurenge wa Kimonyi|Kimonyi]] • [[Umurenge wa Kinigi|Kinigi]] • [[Umurenge wa Muhoza|Muhoza]] • [[Umurenge wa Muko (Musanze)|Muko]] • [[Umurenge wa Musanze|Musanze]] • [[Umurenge wa Nkotsi|Nkotsi]] • [[Umurenge wa Nyange (Musanze)|Nyange]] • [[Umurenge wa Remera (Musanze)|Remera]] • [[Umurenge wa Rwaza|Rwaza]] • [[Umurenge wa Shingiro|Shingiro]]
|Ngoma = [[Umurenge wa Gashanda|Gashanda]] • [[Umurenge wa Jarama|Jarama]] • [[Umurenge wa Karembo|Karembo]] • [[Umurenge wa Kazo|Kazo]] • [[Umurenge wa Kibungo|Kibungo]] • [[Umurenge wa Mugesera|Mugesera]] • [[Umurenge wa Murama (Ngoma)|Murama]] • [[Umurenge wa Mutenderi|Mutenderi]] • [[Umurenge wa Remera (Ngoma)|Remera]] • [[Umurenge wa Rukira|Rukira]] • [[Umurenge wa Rukumberi|Rukumberi]] • [[Umurenge wa Rurenge|Rurenge]] • [[Umurenge wa Sake|Sake]] • [[Umurenge wa Zaza|Zaza]]
|Ngororero = [[Umurenge wa Bwira|Bwira]] • [[Umurenge wa Gatumba|Gatumba]] • [[Umurenge wa Hindiro|Hindiro]] • [[Umurenge wa Kabaya|Kabaya]] • [[Umurenge wa Kageyo (Ngororero)|Kageyo]] • [[Umurenge wa Kavumu|Kavumu]] • [[Umurenge wa Matyazo|Matyazo]] • [[Umurenge wa Muhanda|Muhanda]] • [[Umurenge wa Muhororo|Muhororo]] • [[Umurenge wa Ndaro|Ndaro]] • [[Umurenge wa Ngororero|Ngororero]] • [[Umurenge wa Nyange|Nyange]] • [[Umurenge wa Sovu|Sovu]]
|Nyabihu = [[Umurenge wa Bigogwe|Bigogwe]] • [[Umurenge wa Jenda|Jenda]] • [[Umurenge wa Jomba|Jomba]] • [[Umurenge wa Kabatwa|Kabatwa]] • [[Umurenge wa Karago|Karago]] • [[Umurenge wa Kintobo|Kintobo]] • [[Umurenge wa Mukamira|Mukamira]] • [[Umurenge wa Muringa|Muringa]] • [[Umurenge wa Rambura|Rambura]] • [[Umurenge wa Rugera|Rugera]] • [[Umurenge wa Rurembo|Rurembo]] • [[Umurenge wa Shyira|Shyira]]
|Nyagatare = [[Umurenge wa Gatunda|Gatunda]] • [[Umurenge wa Karama (Nyagatare)|Karama]] • [[Umurenge wa Karangazi|Karangazi]] • [[Umurenge wa Katabagemu|Katabagemu]] • [[Umurenge wa Kiyombe|Kiyombe]] • [[Umurenge wa Matimba|Matimba]] • [[Umurenge wa Mimuri|Mimuri]] • [[Umurenge wa Mukama|Mukama]] • [[Umurenge wa Musheri|Musheri]] • [[Umurenge wa Nyagatare|Nyagatare]] • [[Umurenge wa Rukomo (Nyagatare)|Rukomo]] • [[Umurenge wa Rwempasha|Rwempasha]] • [[Umurenge wa Rwimiyaga|Rwimiyaga]] • [[Umurenge wa Tabagwe|Tabagwe]]
|Nyamagabe = [[Umurenge wa Buruhukiro|Buruhukiro]] • [[Umurenge wa Cyanika (Nyamagabe)|Cyanika]] • [[Umurenge wa Gasaka|Gasaka]] • [[Umurenge wa Gatare|Gatare]] • [[Umurenge wa Kaduha|Kaduha]] • [[Umurenge wa Kamegeri|Kamegeri]] • [[Umurenge wa Kibirizi (Nyamagabe)|Kibirizi]] • [[Umurenge wa Kibumbwe|Kibumbwe]] • [[Umurenge wa Kitabi|Kitabi]] • [[Umurenge wa Mbazi (Nyamagabe)|Mbazi]] • [[Umurenge wa Mugano|Mugano]] • [[Umurenge wa Musange|Musange]] • [[Umurenge wa Musebeya|Musebeya]] • [[Umurenge wa Mushubi|Mushubi]] • [[Umurenge wa Nkomane|Nkomane]] • [[Umurenge wa Tare|Tare]] • [[Umurenge wa Uwinkingi|Uwinkingi]]
|Nyamasheke = [[Umurenge wa Bushekeri|Bushekeri]] • [[Umurenge wa Bushenge|Bushenge]] • [[Umurenge wa Cyato|Cyato]] • [[Umurenge wa Gihombo|Gihombo]] • [[Umurenge wa Kagano|Kagano]] • [[Umurenge wa Kanjongo|Kanjongo]] • [[Umurenge wa Karambi|Karambi]] • [[Umurenge wa Karengera|Karengera]] • [[Umurenge wa Kirimbi|Kirimbi]] • [[Umurenge wa Macuba|Macuba]] • [[Umurenge wa Mahembe|Mahembe]] • [[Umurenge wa Nyabitekeri|Nyabitekeri]] • [[Umurenge wa Rangiro|Rangiro]] • [[Umurenge wa Ruharambuga|Ruharambuga]] • [[Umurenge wa Shangi|Shangi]]
|Nyanza = [[Umurenge wa Busasamana (Nyanza)|Busasamana]] • [[Umurenge wa Busoro|Busoro]] • [[Umurenge wa Cyabakamyi|Cyabakamyi]] • [[Umurenge wa Kibirizi (Nyanza)|Kibirizi]] • [[Umurenge wa Kigoma (Nyanza)|Kigoma]] • [[Umurenge wa Mukingo (Nyanza)|Mukingo]] • [[Umurenge wa Muyira|Muyira]] • [[Umurenge wa Ntyazo|Ntyazo]] • [[Umurenge wa Nyagisozi (Nyanza)|Nyagisozi]] • [[Umurenge wa Rwabicuma|Rwabicuma]]
|Nyarugenge = [[Umurenge wa Gitega|Gitega]] • [[Umurenge wa Kanyinya|Kanyinya]] • [[Umurenge wa Kigali|Kigali]] • [[Umurenge wa Kimisagara|Kimisagara]] • [[Umurenge wa Mageragere|Mageragere]] • [[Umurenge wa Muhima|Muhima]] • [[Umurenge wa Nyakabanda|Nyakabanda]] • [[Umurenge wa Nyamirambo|Nyamirambo]] • [[Umurenge wa Nyarugenge (Nyarugenge)|Nyarugenge]] • [[Umurenge wa Rwezamenyo|Rwezamenyo]]
|Nyaruguru = [[Umurenge wa Busanze|Busanze]] • [[Umurenge wa Cyahinda|Cyahinda]] • [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] • [[Umurenge wa Kivu|Kivu]] • [[Umurenge wa Mata|Mata]] • [[Umurenge wa Muganza|Muganza]] • [[Umurenge wa Munini|Munini]] • [[Umurenge wa Ngera|Ngera]] • [[Umurenge wa Ngoma|Ngoma]] • [[Umurenge wa Nyabimata|Nyabimata]] • [[Umurenge wa Nyagisozi|Nyagisozi]] • [[Umurenge wa Ruheru|Ruheru]] • [[Umurenge wa Ruramba|Ruramba]] • [[Umurenge wa Rusenge|Rusenge]]
|Rubavu = [[Umurenge wa Bugeshi|Bugeshi]] • [[Umurenge wa Busasamana|Busasamana]] • [[Umurenge wa Cyanzarwe|Cyanzarwe]] • [[Umurenge wa Gisenyi|Gisenyi]] • [[Umurenge wa Kanama|Kanama]] • [[Umurenge wa Kanzenze|Kanzenze]] • [[Umurenge wa Mudende|Mudende]] • [[Umurenge wa Nyakiriba|Nyakiriba]] • [[Umurenge wa Nyamyumba|Nyamyumba]] • [[Umurenge wa Nyundo|Nyundo]] • [[Umurenge wa Rubavu|Rubavu]] • [[Umurenge wa Rugerero|Rugerero]]
|Ruhango = [[Umurenge wa Bweramana|Bweramana]] • [[Umurenge wa Byimana|Byimana]] • [[Umurenge wa Kabagali|Kabagali]] • [[Umurenge wa Kinazi (Ruhango)|Kinazi]] • [[Umurenge wa Kinihira (Ruhango)|Kinihira]] • [[Umurenge wa Mbuye|Mbuye]] • [[Umurenge wa Mwendo|Mwendo]] • [[Umurenge wa Ntongwe|Ntongwe]] • [[Umurenge wa Ruhango (Ruhango)|Ruhango]]
|Rulindo = [[Umurenge wa Base|Base]] • [[Umurenge wa Burega|Burega]] • [[Umurenge wa Bushoki|Bushoki]] • [[Umurenge wa Buyoga|Buyoga]] • [[Umurenge wa Cyinzuzi|Cyinzuzi]] • [[Umurenge wa Cyungo|Cyungo]] • [[Umurenge wa Kinihira (Rulindo)|Kinihira]] • [[Umurenge wa Kisaro|Kisaro]] • [[Umurenge wa Masoro|Masoro]] • [[Umurenge wa Mbogo|Mbogo]] • [[Umurenge wa Murambi|Murambi]] • [[Umurenge wa Ngoma (Rulindo)|Ngoma]] • [[Umurenge wa Ntarabana|Ntarabana]] • [[Umurenge wa Rukozo|Rukozo]] • [[Umurenge wa Rusiga|Rusiga]] • [[Umurenge wa Shyorongi|Shyorongi]] • [[Umurenge wa Tumba|Tumba]]
|Rusizi = [[Umurenge wa Bugarama|Bugarama]] • [[Umurenge wa Butare|Butare]] • [[Umurenge wa Bweyeye|Bweyeye]] • [[Umurenge wa Gashonga|Gashonga]] • [[Umurenge wa Giheke|Giheke]] • [[Umurenge wa Gihundwe|Gihundwe]] • [[Umurenge wa Gikundamvura|Gikundamvura]] • [[Umurenge wa Gitambi|Gitambi]] • [[Umurenge wa Kamembe|Kamembe]] • [[Umurenge wa Muganza (Rusizi)|Muganza]] • [[Umurenge wa Mururu|Mururu]] • [[Umurenge wa Nkanka|Nkanka]] • [[Umurenge wa Nkombo|Nkombo]] • [[Umurenge wa Nkungu|Nkungu]] • [[Umurenge wa Nyakabuye|Nyakabuye]] • [[Umurenge wa Nyakarenzo|Nyakarenzo]] • [[Umurenge wa Nzahaha|Nzahaha]] • [[Umurenge wa Rwimbogo (Rusizi)|Rwimbogo]]
|Rutsiro = [[Umurenge wa Boneza|Boneza]] • [[Umurenge wa Gihango|Gihango]] • [[Umurenge wa Kigeyo|Kigeyo]] • [[Umurenge wa Kivumu|Kivumu]] • [[Umurenge wa Manihira|Manihira]] • [[Umurenge wa Mukura (Rutsiro)|Mukura]] • [[Umurenge wa Murunda|Murunda]] • [[Umurenge wa Musasa|Musasa]] • [[Umurenge wa Mushonyi|Mushonyi]] • [[Umurenge wa Mushubati|Mushubati]] • [[Umurenge wa Nyabirasi|Nyabirasi]] • [[Umurenge wa Ruhango (Rutsiro)|Ruhango]] • [[Umurenge wa Rusebeya|Rusebeya]]
|Rwamagana = [[Umurenge wa Fumbwe|Fumbwe]] • [[Umurenge wa Gahengeri|Gahengeri]] • [[Umurenge wa Gishari|Gishali]] • [[Umurenge wa Karenge|Karenge]] • [[Umurenge wa Kigabiro|Kigabiro]] • [[Umurenge wa Muhazi|Muhazi]] • [[Umurenge wa Munyaga|Munyaga]] • [[Umurenge wa Munyiginya|Munyiginya]] • [[Umurenge wa Musha|Musha]] • [[Umurenge wa Muyumbu|Muyumbu]] • [[Umurenge wa Mwulire|Mwulire]] • [[Umurenge wa Nyakariro|Nyakaliro]] • [[Umurenge wa Nzige|Nzige]] • [[Umurenge wa Rubona|Rubona]]
|#default = <span class="error">Andika izina ry'akarere (urugero: <nowiki>{{Palette Imirenge y'Akarere|Kayonza}}</nowiki>).</span>
}}
}}<noinclude>
{{Documentation|content=
Iyi palette ihuza ingingo zivuga ku [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] y'akarere kamwe k'u Rwanda. Ifite urutonde rw'imirenge y'uturere 30.
== Imikoreshereze ==
Andika izina ry'akarere nk'ikintu cya mbere. Shyira iyi palette hasi ku ngingo, nyuma y'igice cy'inyandiko (<code>== Inyandiko ==</code>), mbere y'ibyiciro:
<code><nowiki>{{Palette Imirenge y'Akarere|Kayonza}}</nowiki></code>
Palette igaragara ifunguye. Kugira ngo igaragare ifunze, andika:
<code><nowiki>{{Palette Imirenge y'Akarere|Kayonza|state=collapsed}}</nowiki></code>
Ushobora no gukoresha <code>state=autocollapse</code>: palette ifungwa iyo ku rupapuro hari izindi palette.
== Aho ishyirwa ==
Iyi palette ishyirwa ku ngingo z'imirenge, n'izina ry'akarere kayo. Ishobora no gushyirwa ku ngingo y'akarere.
Urutonde rw'imirenge rukomoka kuri City Population (ibarura rusange ryo mu 2022).<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ |title=Rwanda: Division in Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Ibyiciro ==
Iyi palette ishyirwa mu kiciro [[:Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]].
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
}}
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
</noinclude>
t1mqegdvn51erjgy09k6f7u4ucm6pmb
Umurenge wa Kamegeli
0
23810
143569
2026-10-24T14:42:06Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Kamegeli]] to [[Umurenge wa Kamegeri]]
143569
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Kamegeri]]
l19sdmdzkvae3dgo9beaurhgv44bx3b
Umurenge wa Kigoma
0
23811
143571
2026-10-24T14:42:06Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Kigoma]] to [[Umurenge wa Kigoma (Huye)]]
143571
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Kigoma (Huye)]]
8b7w4qzglp0s961i32yinvx88b93qau
Umurenge wa fumbwe
0
23812
143588
2026-10-24T15:25:10Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa fumbwe]] to [[Umurenge wa Fumbwe]]
143588
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Fumbwe]]
jc7dxtw3oxl51omko1c3le12eq9ajn6
Munyigina sector
0
23813
143591
2026-10-24T15:25:14Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Munyigina sector]] to [[Umurenge wa Munyiginya]]
143591
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Munyiginya]]
rzwqtflpyjaiazw6qdmdec5oegalw4x
Umurenge wa nzige
0
23814
143593
2026-10-24T15:25:17Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa nzige]] to [[Umurenge wa Nzige]]
143593
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Nzige]]
mzcivdwro3bzqk21hjdedfedxiapfwf
Umurenge wa rusasa
0
23815
143595
2026-10-24T15:25:20Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa rusasa]] to [[Umurenge wa Rusasa]]
143595
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Rusasa]]
gcwle8g4scjq7cy36cyamj05o7490pf
Umurenge wa kisaro
0
23816
143597
2026-10-24T15:25:23Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa kisaro]] to [[Umurenge wa Kisaro]]
143597
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Kisaro]]
glrnast1q1p3pa75t677ek6dulsw5dr
Umurenge wa runda
0
23817
143599
2026-10-24T15:25:25Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa runda]] to [[Umurenge wa Runda]]
143599
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Runda]]
e78hfdblfa1q1l9fjwu9hovywk1nuz8
Umurenge wa butaro
0
23818
143601
2026-10-24T15:25:31Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa butaro]] to [[Umurenge wa Butaro]]
143601
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Butaro]]
1w1i7npledl8yjoc5g5jeg47puwwysr
Umurenge wa kivuye
0
23819
143603
2026-10-24T15:25:34Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa kivuye]] to [[Umurenge wa Kivuye]]
143603
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Kivuye]]
tp25erklec0pwmk8thb5clw6rmqkbcz
Umurenge wa rukara
0
23820
143605
2026-10-24T15:25:37Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa rukara]] to [[Umurenge wa Rukara]]
143605
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Rukara]]
7cdm7jsd0plsc98k6rrzez0xqx2l8f9
Rilima
0
23821
143607
2026-10-24T15:25:43Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Rilima]] to [[Umurenge wa Rilima]]
143607
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Rilima]]
edpthd6fi51q3krfhuuc6l3k1o30iyl
Umurenge wa kageyo
0
23822
143609
2026-10-24T15:25:46Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa kageyo]] to [[Umurenge wa Kageyo]]
143609
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Kageyo]]
78k7lah2uufe6l5dovz3sgck6ddnjd3
143944
143609
2026-10-24T19:27:48Z
Xqbot
767
Correction d’une double redirection depuis [[Umurenge wa Kageyo]] vers [[Umurenge wa Kageyo (Gicumbi)]]
143944
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Kageyo (Gicumbi)]]
0sjxu0j37muh4inl3zfj5dyf9s3pin5
Umurenge wa mutete
0
23823
143611
2026-10-24T15:25:49Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa mutete]] to [[Umurenge wa Mutete]]
143611
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Mutete]]
0hk7wan4u8v1q3hhtbs945qcb162bbf
Umurenge wa rubaya
0
23824
143613
2026-10-24T15:25:52Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa rubaya]] to [[Umurenge wa Rubaya]]
143613
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Rubaya]]
gqc2zicktnoe8i4prkvgt8q7pnikjrk
Umurenge wa byumba
0
23825
143615
2026-10-24T15:25:55Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa byumba]] to [[Umurenge wa Byumba]]
143615
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Byumba]]
12rwjoystb1ayz1bzn5xib9i2l75t9p
Umurenge wa mutenderi
0
23826
143617
2026-10-24T15:25:58Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa mutenderi]] to [[Umurenge wa Mutenderi]]
143617
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Mutenderi]]
cnv05fi0gl364b7pbho9mxrhykkdih3
Umurenge wa rurenge
0
23827
143619
2026-10-24T15:26:01Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa rurenge]] to [[Umurenge wa Rurenge]]
143619
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Rurenge]]
8ihtwrlacbm7yp4h35c0m2rdsq4x57o
Umurenge wa Mimuli
0
23828
143621
2026-10-24T15:26:04Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Mimuli]] to [[Umurenge wa Mimuri]]
143621
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Mimuri]]
a9ynhwa0zt93dgfh4y1p5byl638zca0
Umurenge wa kigarama
0
23829
143623
2026-10-24T15:26:07Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa kigarama]] to [[Umurenge wa Kigarama]]
143623
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Kigarama]]
50sh03is9vgij9snhqiypp5mp019jsi
143945
143623
2026-10-24T19:27:53Z
Xqbot
767
Correction d’une double redirection depuis [[Umurenge wa Kigarama]] vers [[Umurenge wa Kigarama (Kicukiro)]]
143945
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Kigarama (Kicukiro)]]
dtp9mtmide4ucxlyn3xx5vol8oo1qh2
Umurenge wa Nyakiliba
0
23830
143625
2026-10-24T15:26:09Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Nyakiliba]] to [[Umurenge wa Nyakiriba]]
143625
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Nyakiriba]]
tlzxnwl6verxe4rljjfp6aap90gln7x
Jarama
0
23831
143627
2026-10-24T15:26:13Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Jarama]] to [[Umurenge wa Jarama]]
143627
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Jarama]]
rubqzxivsr0ggakfzo8pbrslt9igtta
Gisozi
0
23832
143629
2026-10-24T15:26:16Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Gisozi]] to [[Umurenge wa Gisozi]]
143629
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Gisozi]]
36sv25wwrb08urs8euio5e77pzsepzf
Remera, Kigali
0
23833
143631
2026-10-24T15:26:19Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Remera, Kigali]] to [[Umurenge wa Remera]]
143631
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Remera]]
662z1timcz1yq6084ionkn6ovobwer3
Umurenge wa mpanga
0
23834
143633
2026-10-24T15:26:22Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa mpanga]] to [[Umurenge wa Mpanga]]
143633
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Mpanga]]
4v7b5chdi8ri01rs1wfea90yo22afvg
Umurenge wa Rukirai
0
23835
143646
2026-10-24T16:04:39Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Rukirai]] to [[Umurenge wa Rukira]]: Gukosora izina ry'umurenge
143646
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Rukira]]
rojdoslohvp7nlu1g2gdkqegff4z35c
The Bishop's Family
0
23836
143808
2026-10-24T16:34:54Z
Score Beethoven
11559
Created page with "{{Infobox | above = The Bishop's Family | label1 = Ubwoko | data1 = Filime y'uruhererekane | label2 = Igihugu | data2 = [[Rwanda]] | label3 = Ururimi | data3 = [[Ikinyarwanda]] | label4 = Yakozwe na | data4 = [[Zacu Entertainment]] | label5 = Uwayiyoboye | data5 = [[Roger Niyoyita]] | label6 = Televiziyo | data6 = Zacu TV | label7 = Yatangiye | data7 = 2022 }} '''''The Bishop's Family''''' ni filime y'uruhererekane yo mu [[Rwanda]]. Yakozwe na [[Zacu Entertainment]]. Yay..."
143808
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| above = The Bishop's Family
| label1 = Ubwoko
| data1 = Filime y'uruhererekane
| label2 = Igihugu
| data2 = [[Rwanda]]
| label3 = Ururimi
| data3 = [[Ikinyarwanda]]
| label4 = Yakozwe na
| data4 = [[Zacu Entertainment]]
| label5 = Uwayiyoboye
| data5 = [[Roger Niyoyita]]
| label6 = Televiziyo
| data6 = Zacu TV
| label7 = Yatangiye
| data7 = 2022
}}
'''''The Bishop's Family''''' ni filime y'uruhererekane yo mu [[Rwanda]]. Yakozwe na [[Zacu Entertainment]]. Yayobowe na [[Roger Niyoyita]]. Itambuka kuri Zacu TV no kuri YouTube.
Mu 2023, ''The Bishop's Family'' yatsindiye igihembo cya filime y'uruhererekane nziza muri Afurika y'Iburasirazuba. Iki gihembo cyatanzwe muri [[Rwanda Movie Awards|Rwanda International Movie Awards]].
== Inkuru ==
''The Bishop's Family'' ivuga ku mupasiteri witwa Bishop Dan. Umugore we yitwa Jane. Abakirisitu b'itorero babona Jane nk'umupagani, kubera amateka ye. Amateka ya Jane akomeza kumukurikirana. Jane na Bishop Dan bagomba gukemura ibibazo byabo, kugira ngo umuryango wabo udasenyuka. Bafite abana batatu: umuhungu w'imfura n'abakobwa babiri.<ref name="paradise2023"/>
Iyi filime yerekana uko imiryango ishobora kubana neza. Ivuga kandi ku kubabarirana hagati y'abashakanye.<ref name="paradise2023"/>
== Abakinnyi ==
* Mwiyeretsi Alain Samson: Bishop Dan<ref name="iny2023"/>
* Tuyisenge Aime Valens: Pasiteri Phillip, wungirije Bishop Dan<ref name="iny2023"/>
* Iradukunda Abouba Ibra<ref name="igihe2023"/>
== Amateka ==
Gufata amashusho no kuyatunganya byatangiye muri Nzeri 2022. ''The Bishop's Family'' yatangiranye na Zacu TV, kuri Canal+ (shene ya 38). Buri sezo ifite ibice 13. Buri gice kimara iminota itarenga 30.<ref name="iny2023"/><ref name="paradise2023"/>
Ku ya 2 Gashyantare 2023, Zacu Entertainment yatangiye kuyitambutsa kuri YouTube. Byari ku bantu bari hanze ya Afurika, badashobora kureba Zacu TV. Misago Nelly Wilson uyobora Zacu Entertainment yavuze ko ari filime nziza Abanyarwanda bakwitega kureba.<ref name="iny2023"/>
== Ibihembo ==
Ku ya 1 Mata 2023 habaye Rwanda International Movie Awards. ''The Bishop's Family'' yatsindiye igihembo cya filime y'uruhererekane nziza muri Afurika y'Iburasirazuba (''Best Series East Africa''). Roger Niyoyita yatsindiye igihembo cy'umuyobozi wa filime mwiza (''Best Director''). Iradukunda Abouba Ibra yatsindiye igihembo cy'umukinnyi w'umugabo mwiza wungirije (''Best Supporting Actor'').<ref name="igihe2023"/><ref name="nt2023"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist|refs=
<ref name="iny2023">{{Cite web |url=https://inyarwanda.com/inkuru/125683/filime-the-bishops-family-yatangiye-kwerekanwa-ku-bantu-bari-hanze-ya-africa-125683.html |title=Filime The Bishop's Family yatangiye kwerekanwa ku bantu bari hanze ya Africa |author=Nadia Kangabe |website=InyaRwanda |date=2023-02-03 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="paradise2023">{{Cite web |url=https://paradise.rw/Filime-The-Bishop-s-Family-yigisha-uko-imiryango-igomba-kubana-neza-yatangiye.html |title=Filime "The Bishop's Family" yigisha uko imiryango igomba kubana neza yatangiye gutambuka kuri Youtube |author=Sarah Umutoni |website=Paradise.rw |date=February 2023 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="igihe2023">{{Cite web |url=https://mobile.igihe.com/imyidagaduro/article/rwasa-yahembwe-herekanwa-umwana-yasize-udushya-twaranze-rwanda-international |title=Rwasa yahembwe, herekanwa umwana yasize; udushya twaranze Rwanda International Movie Awards |website=IGIHE |date=2023-04-02 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="nt2023">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/6343/entertainment/cinema/winners-at-the-rwanda-international-movie-awards |title=Winners at the Rwanda International Movie Awards |author=Eliane Irakoze |website=The New Times |date=2023-04-02 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
}}
== Ingingo zijyanye ==
* [[Roger Niyoyita]]
* [[Indoto]]
* [[Rwanda Movie Awards]]
{{DEFAULTSORT:Bishop's Family, The}}
[[Ikiciro:Filime nyarwanda]]
[[Ikiciro:Filimi]]
hjsehk0r8ohevxgvttzc3cecugk077y
Abouba Iradukunda
0
23837
143841
2026-10-24T17:35:26Z
Score Beethoven
11559
Created page with "{{Infobox person | name = Abouba Iradukunda | nationality = Umunyarwanda | occupation = Umukinnyi wa filime, umuyobozi wa filime | known_for = ''[[The Bishop's Family]]'', ''[[Bamenya]]'' }} '''Abouba Iradukunda''' ni umukinnyi wa filime wo mu [[Rwanda]]. Yakinnye muri filime z'uruhererekane nka ''[[Bamenya]]'', ''City Maid'' na ''[[The Bishop's Family]]''. Yanditse kandi ayobora filime ye ya mbere, ''Indushyi''. Mu 2023, Abouba Iradukunda yatsindiye igihembo cy'umukinn..."
143841
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Abouba Iradukunda
| nationality = Umunyarwanda
| occupation = Umukinnyi wa filime, umuyobozi wa filime
| known_for = ''[[The Bishop's Family]]'', ''[[Bamenya]]''
}}
'''Abouba Iradukunda''' ni umukinnyi wa filime wo mu [[Rwanda]]. Yakinnye muri filime z'uruhererekane nka ''[[Bamenya]]'', ''City Maid'' na ''[[The Bishop's Family]]''. Yanditse kandi ayobora filime ye ya mbere, ''Indushyi''.
Mu 2023, Abouba Iradukunda yatsindiye igihembo cy'umukinnyi w'umugabo mwiza wungirije muri [[Rwanda Movie Awards|Rwanda International Movie Awards]].
== Ubuzima ==
=== Ubwana n'intangiriro ===
Inshuti ya Abouba Iradukunda yashyize ifoto ye ku mbuga nkoranyambaga. Umuyobozi wa filime w'umugore yabonye iyo foto. Yabonye ko Abouba Iradukunda asa n'umukinnyi yashakaga muri filime ye. Nyuma, undi muyobozi wa filime yamuhaye uruhare. Abouba Iradukunda yasinye amasezerano ya filime ye ya mbere.<ref name="aa2024"/>
Ababyeyi be babanje kubyanga. Batinyaga ko gukina filime byamuteza ibibazo. Batinyaga kandi ko kwamamara byamuhindura. Nyuma babonye ko atahindutse, baramushyigikira.<ref name="aa2024"/>
=== Umwuga ===
Abouba Iradukunda yakinnye muri filime ''[[Bamenya]]'', ''City Maid'', ''[[The Bishop's Family]]'', ''Agahinda ka Liza'', ''Maya'' na ''[[Isi Dutuye]]''.<ref name="aa2024"/> Ni umwe mu bakinnyi bakuru ba ''The Bishop's Family''.<ref name="igihe2023"/> Yanditse kandi ayobora filime ye ya mbere, ''Indushyi''.<ref name="aa2024"/>
Ku ya 1 Mata 2023, Abouba Iradukunda yatsindiye igihembo cy'umukinnyi w'umugabo mwiza wungirije (''Best Supporting Actor'') muri Rwanda International Movie Awards.<ref name="igihe2023"/> Mu 2024, yavuze ko ashaka gukorera no ku isoko mpuzamahanga.<ref name="aa2024"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist|refs=
<ref name="aa2024">{{Cite web |url=https://allafrica.com/stories/202404230024.html |title=Rwanda: Who Is Iradukunda, Rwanda's Emerging Movie Star? |website=AllAfrica |date=2024-04-23 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="igihe2023">{{Cite web |url=https://mobile.igihe.com/imyidagaduro/article/rwasa-yahembwe-herekanwa-umwana-yasize-udushya-twaranze-rwanda-international |title=Rwasa yahembwe, herekanwa umwana yasize; udushya twaranze Rwanda International Movie Awards |website=IGIHE |date=2023-04-02 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
}}
== Ingingo zijyanye ==
* [[The Bishop's Family]]
* [[Bamenya]]
* [[Rwanda Movie Awards]]
{{DEFAULTSORT:Iradukunda, Abouba}}
[[Ikiciro:Abanyarwanda]]
[[Ikiciro:Abagabo]]
[[Ikiciro:Filime nyarwanda]]
[[Ikiciro:Filimi]]
8linvog5luk6d19zbox70vqvjtf79xt
Umurenge wa Gashari
0
23838
143845
2026-10-24T17:42:53Z
Score Beethoven
11559
Ingingo nshya: Umurenge wa Gashari (Akarere ka Karongi)
143845
wikitext
text/x-wiki
{{Hatnote|Ntukitiranye n’[[Umurenge wa Gishari]] wo mu [[Akarere ka Rwamagana]].}}
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gashari''' ni umwe mu mirenge 13 igize [[Akarere ka Karongi]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gashari wari utuwe n'abaturage 21 263. Abaturage bose batuye mu cyaro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Aho uherereye ==
[[Dosiye:Rwanda, Karongi District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Karongi]]
Umurenge wa Gashari ni umwe mu mirenge 13 y'Akarere ka Karongi.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Karongi.pdf |title=The Fifth Rwanda Population and Housing Census (RPHC2022), District Profile: Karongi |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |year=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ku rubuga City Population, uyu murenge witwa Gishari.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/31__karongi |title=Karongi (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gashari wari utuwe n'abaturage 19 904.<ref name="citypop" /> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 21 263. Abagabo bari 10 156. Abagore bari 11 107. Abana bari munsi y'imyaka 18 bari 9 436.<ref name="nisr" />
Umurenge wa Gashari utuwe na 5,7 % by'abaturage b'Akarere ka Karongi. Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="nisr" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Karongi}}
[[Ikiciro:Akarere ka Karongi|Gashari]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gashari]]
oo3xg0v8txzijn9q1ujrvmh842h5h0o
143846
143845
2026-10-24T17:54:51Z
Score Beethoven
11559
143846
wikitext
text/x-wiki
{{Hatnote|Ntukitiranye n’[[Umurenge wa Gishari]] wo mu [[Akarere ka Rwamagana]].}}
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Gashari''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Karongi]], mu [[Intara y'Uburengerazuba|Ntara y'Uburengerazuba]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Gashari wari utuwe n'abaturage 21 263. Abaturage bose batuye mu cyaro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Aho uherereye ==
[[Dosiye:Rwanda, Karongi District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Karongi]]
Umurenge wa Gashari ni umwe mu mirenge 13 y'Akarere ka Karongi.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Karongi.pdf |title=The Fifth Rwanda Population and Housing Census (RPHC2022), District Profile: Karongi |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |year=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ku rubuga City Population, uyu murenge witwa Gishari.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/31__karongi |title=Karongi (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gashari wari utuwe n'abaturage 19 904.<ref name="citypop" /> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 21 263. Abagabo bari 10 156. Abagore bari 11 107. Abana bari munsi y'imyaka 18 bari 9 436.<ref name="nisr" />
Umurenge wa Gashari utuwe na 5,7 % by'abaturage b'Akarere ka Karongi. Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="nisr" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Karongi}}
[[Ikiciro:Akarere ka Karongi|Gashari]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gashari]]
datnz303msid1yblydi29d84ia6tjzv
Umurenge wa Kibeho
0
23848
143731
143430
2026-10-24T16:09:48Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143731
wikitext
text/x-wiki
[[Dosiye:Improvised transport operator Kibeho.jpg|thumb|'''Improvised transport operator Kibeho''']]
Umurenge wa Kibeho uhererereye mu [[Intara y'amajyepfo|majyepfo]]. Ni umwe mu mirenge igize [[Akarere ka Nyaruguru]]<ref>{{Cite web
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
|url=https://www.kigalitoday.com/umutekano/imbere-mu-gihugu/article/nyaruguru-gitifu-w-umurenge-wa-kibeho-yatawe-muri-yombi
|title=Nyaruguru: Gitifu w'Umurenge wa Kibeho yatawe muri yombi
|website=Kigali Today
|language=rw
}}</ref>.
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Intara y'amajyepfo]]
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]
27g54vy4m0te078g2tcsm5cjfmyabzq
143868
143731
2026-10-24T18:36:19Z
Score Beethoven
11559
143868
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kibeho''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Nyaruguru]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kibeho wari utuwe n'abaturage 25 885. Ni wo murenge wonyine w'Akarere ka Nyaruguru ufite abaturage batuye mu mujyi.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyaruguru District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyaruguru]]
Umurenge wa Kibeho ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyaruguru.<ref name="citypopd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/23__nyaruguru/ |title=Nyaruguru (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Nyaruguru |website=nyaruguru.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kibeho wari utuwe n'abaturage 21 456. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 25 885. Abagabo bari 12 326. Abagore bari 13 559.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyaruguru/2303__kibeho/ |title=Kibeho (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Nyaruguru.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Nyaruguru |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage 7 641 batuye mu mujyi. Abaturage 18 244 batuye mu cyaro. Kibeho ni wo murenge wonyine w'Akarere ka Nyaruguru ufite abaturage batuye mu mujyi.<ref name="nisr" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ingingo zijyanye ==
* [[Kibeho]]
* [[Bikira Mariya w'Ikibeho]]
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru|Kibeho]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kibeho]]
6f05wqosoz19adbsrt7jxtld6wy7juq
143909
143868
2026-10-24T19:21:21Z
Score Beethoven
11559
143909
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kibeho''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Nyaruguru]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kibeho wari utuwe n'abaturage 25 885. Ni wo murenge wonyine w'Akarere ka Nyaruguru ufite abaturage batuye mu mujyi. Kibeho izwi kubera amabonekerwa ya Bikira Mariya.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Abaturage ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyaruguru District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyaruguru]]
Umurenge wa Kibeho ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyaruguru.<ref name="citypopd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/23__nyaruguru/ |title=Nyaruguru (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Nyaruguru |website=nyaruguru.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kibeho wari utuwe n'abaturage 21 456. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 25 885. Abagabo bari 12 326. Abagore bari 13 559.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyaruguru/2303__kibeho/ |title=Kibeho (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Nyaruguru.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Nyaruguru |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage 7 641 batuye mu mujyi. Abaturage 18 244 batuye mu cyaro. Kibeho ni wo murenge wonyine w'Akarere ka Nyaruguru ufite abaturage batuye mu mujyi.<ref name="nisr" />
== Ingoro ya Bikira Mariya ==
{{Main|Bikira Mariya w'Ikibeho}}
[[Dosiye:Sanctuaire-marial.jpg|thumb|left|Ingoro ya Bikira Mariya y'i Kibeho]]
Kibeho izwi kubera amabonekerwa ya Bikira Mariya. Amabonekerwa yatangiye ku wa 28 Ugushyingo 1981, ku ishuri ryo i Kibeho.<ref name="ewtn">{{Cite web |url=https://www.ewtn.com/catholicism/library/judgement-on-the-apparitions-of-kibeho-5709 |title=Judgement on the Apparitions of Kibeho |website=EWTN |publisher=L'Osservatore Romano |date=2001-07-11 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Ku wa 29 Kamena 2001, Musenyeri Augustin Misago wa [[Diyosezi Gatolika ya Gikongoro]] yemeje ko amabonekerwa y'abakobwa batatu ari ay'ukuri. Abo bakobwa ni Alphonsine Mumureke, Nathalie Mukamazimpaka na Marie-Claire Mukangango.<ref name="ewtn" />
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ingingo zijyanye ==
* [[Bikira Mariya w'Ikibeho]]
* [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kibeho]]
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru|Kibeho]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kibeho]]
ngv97fs6y5nnhrr0crablbemt7zxfs3
Umurenge wa Kimihurura
0
23849
143865
143349
2026-10-24T18:35:58Z
Score Beethoven
11559
143865
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kimihurura''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kimihurura wari utuwe n'abaturage 16 425. Ugizwe n'utugari 3. Muri uyu murenge hari inyubako ya [[Kigali Convention Centre]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gasabo District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gasabo]]
Umurenge wa Kimihurura ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Gasabo.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gasabo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 5,07.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gasabo/1208__kimihurura/ |title=Kimihurura (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 3:<ref name="menya" />
{{div col|colwidth=15em}}
* Kamukina
* Kimihurura
* Rugando
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kimihurura wari utuwe n'abaturage 21 672. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 16 425. Abagabo bari 8 599. Abagore bari 7 826. Abaturage bose batuye mu mujyi.<ref name="citypop" /> Umubare w'abaturage wagabanutse hagati ya 2012 na 2022.
== Ahantu nyaburanga ==
Mu Murenge wa Kimihurura hari inyubako ya [[Kigali Convention Centre]]. Iyi nyubako yatangiye kubakwa mu 2009.<ref>{{Cite web |url=https://inyarwanda.com/rw/amakuru/hatangajwe-igihe-inyubako-ya-kigali-convetion-center-izatang-67490 |title=Hatangajwe igihe inyubako ya Kigali Convetion Center izatangirira gukoresherezwa |last=Renzaho |first=Christophe |website=Inyarwanda |date=2016-01-29 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Yafunguwe muri Nyakanga 2016. Yatwaye amadolari y'Amerika arenga miliyoni 300.<ref>{{Cite web |url=https://www.architecturaldigest.com/story/everything-need-know-about-africa-most-expensive-building |title=Everything You Need to Know About Africa’s Most Expensive Building |last=Briones |first=Isis |website=Architectural Digest |date=2019-05-30 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu Kuboza 2019, kuri Kigali Convention Centre hashyizwe urwibutso rwo kurwanya ruswa. Ni igishusho cy'icyuma gifite ishusho y'ikiganza. Cyakozwe n'umuhanzi Ahmed Al-Bahrani.<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/171880/News/kagame-emir-of-qatar-unveil-new-anti-corruption-monument |title=Kagame, Emir of Qatar unveil new anti-corruption monument |last=Bizimungu |first=Julius |website=The New Times |date=2019-12-10 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu Murenge wa Kimihurura hari kandi inyubako y'[[Umutwe w’Abadepite]]. Hari na [[Ingoro Ndangamurage y'Amateka y'Urugamba rwo guhagarika Genocide|Ingoro ndangamurage y'amateka y'urugamba rwo guhagarika Jenoside]].
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kimihurura Sector|Amafoto y’Umurenge wa Kimihurura]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gasabo|Kimihurura]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kimihurura]]
af2dpl5xrhuj75u8p9oo3imzybs81px
143900
143865
2026-10-24T18:53:51Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Kimihurura]] to [[Umurenge wa Kimihurura]]: Kwimurira ku izina Umurenge wa Kimihurura (guhuza ingingo zisa)
143865
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kimihurura''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kimihurura wari utuwe n'abaturage 16 425. Ugizwe n'utugari 3. Muri uyu murenge hari inyubako ya [[Kigali Convention Centre]].
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Ubuso n'utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Gasabo District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gasabo]]
Umurenge wa Kimihurura ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Gasabo.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gasabo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 5,07.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gasabo/1208__kimihurura/ |title=Kimihurura (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 3:<ref name="menya" />
{{div col|colwidth=15em}}
* Kamukina
* Kimihurura
* Rugando
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kimihurura wari utuwe n'abaturage 21 672. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 16 425. Abagabo bari 8 599. Abagore bari 7 826. Abaturage bose batuye mu mujyi.<ref name="citypop" /> Umubare w'abaturage wagabanutse hagati ya 2012 na 2022.
== Ahantu nyaburanga ==
Mu Murenge wa Kimihurura hari inyubako ya [[Kigali Convention Centre]]. Iyi nyubako yatangiye kubakwa mu 2009.<ref>{{Cite web |url=https://inyarwanda.com/rw/amakuru/hatangajwe-igihe-inyubako-ya-kigali-convetion-center-izatang-67490 |title=Hatangajwe igihe inyubako ya Kigali Convetion Center izatangirira gukoresherezwa |last=Renzaho |first=Christophe |website=Inyarwanda |date=2016-01-29 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Yafunguwe muri Nyakanga 2016. Yatwaye amadolari y'Amerika arenga miliyoni 300.<ref>{{Cite web |url=https://www.architecturaldigest.com/story/everything-need-know-about-africa-most-expensive-building |title=Everything You Need to Know About Africa’s Most Expensive Building |last=Briones |first=Isis |website=Architectural Digest |date=2019-05-30 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu Kuboza 2019, kuri Kigali Convention Centre hashyizwe urwibutso rwo kurwanya ruswa. Ni igishusho cy'icyuma gifite ishusho y'ikiganza. Cyakozwe n'umuhanzi Ahmed Al-Bahrani.<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/171880/News/kagame-emir-of-qatar-unveil-new-anti-corruption-monument |title=Kagame, Emir of Qatar unveil new anti-corruption monument |last=Bizimungu |first=Julius |website=The New Times |date=2019-12-10 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu Murenge wa Kimihurura hari kandi inyubako y'[[Umutwe w’Abadepite]]. Hari na [[Ingoro Ndangamurage y'Amateka y'Urugamba rwo guhagarika Genocide|Ingoro ndangamurage y'amateka y'urugamba rwo guhagarika Jenoside]].
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kimihurura Sector|Amafoto y’Umurenge wa Kimihurura]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}}
[[Ikiciro:Akarere ka Gasabo|Kimihurura]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kimihurura]]
af2dpl5xrhuj75u8p9oo3imzybs81px
Umurenge wa Rwezamenyo
0
23850
143855
143426
2026-10-24T18:24:16Z
Score Beethoven
11559
143855
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Rwezamenyo''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Rwezamenyo wari utuwe n’abaturage 14 754. Ugizwe n’utugari 4. Mu 2018, wabaye uwa mbere mu Mujyi wa Kigali mu isuku n’umutekano.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyarugenge District.png|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Nyarugenge]]
Umurenge wa Rwezamenyo ni umwe mu mirenge 10 y’Akarere ka Nyarugenge. Ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/akarere/imirenge-nutugali |title=Imirenge n'Utugari |website=Akarere ka Nyarugenge |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Kabuguru I
* Kabuguru II
* Rwezamenyo I
* Rwezamenyo II
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rwezamenyo wari utuwe n’abaturage 16 763. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 14 754. Abagabo bari 7 556. Abagore bari 7 198. Abaturage bose bari batuye mu mujyi.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1110__rwezamenyo/ |title=Rwezamenyo (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage 3 552 bari munsi y’imyaka 15. Abaturage 10 813 bari hagati y’imyaka 15 na 64. Abaturage 389 bari bafite imyaka 65 cyangwa irenga.<ref name="citypop"/>
== Isuku n’umutekano ==
Ku wa 1 Kamena 2018, Umurenge wa Rwezamenyo wabaye uwa mbere mu Mujyi wa Kigali mu bukangurambaga bw’isuku n’umutekano. Wahembwe imodoka yo mu bwoko bwa Mahindra.<ref name="igihe">{{Cite web |url=https://mobile.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kigali-umurenge-wa-rwezamenyo-wahize-indi-mu-isuku-n-umutekano-wegukana-imodoka |title=Kigali: Umurenge wa Rwezamenyo wahize indi mu isuku n’umutekano wegukana imodoka |author=Thamimu Hakizimana |website=IGIHE |date=2018-06-02 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rwandamagazine.com/amakuru/mu-rwanda/article/umurenge-wa-rwezamenyo-wahembwe-imodoka-nyuma-yo-guhiga-iyindi-mu-isuku-n |title=Umurenge wa Rwezamenyo wahembwe imodoka nyuma yo guhiga iyindi mu isuku n’umutekano |website=Rwanda Magazine |date=2018-06-02 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Rwezamenyo Sector|Amafoto y’Umurenge wa Rwezamenyo]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge|Rwezamenyo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rwezamenyo]]
fre1an0qxyd909waigxs89kuxrwg4cz
143902
143855
2026-10-24T18:53:52Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Rwezamenyo]] to [[Umurenge wa Rwezamenyo]]: Kwimurira ku izina Umurenge wa Rwezamenyo (guhuza ingingo zisa)
143855
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Rwezamenyo''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Rwezamenyo wari utuwe n’abaturage 14 754. Ugizwe n’utugari 4. Mu 2018, wabaye uwa mbere mu Mujyi wa Kigali mu isuku n’umutekano.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyarugenge District.png|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Nyarugenge]]
Umurenge wa Rwezamenyo ni umwe mu mirenge 10 y’Akarere ka Nyarugenge. Ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/akarere/imirenge-nutugali |title=Imirenge n'Utugari |website=Akarere ka Nyarugenge |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Kabuguru I
* Kabuguru II
* Rwezamenyo I
* Rwezamenyo II
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rwezamenyo wari utuwe n’abaturage 16 763. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 14 754. Abagabo bari 7 556. Abagore bari 7 198. Abaturage bose bari batuye mu mujyi.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1110__rwezamenyo/ |title=Rwezamenyo (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage 3 552 bari munsi y’imyaka 15. Abaturage 10 813 bari hagati y’imyaka 15 na 64. Abaturage 389 bari bafite imyaka 65 cyangwa irenga.<ref name="citypop"/>
== Isuku n’umutekano ==
Ku wa 1 Kamena 2018, Umurenge wa Rwezamenyo wabaye uwa mbere mu Mujyi wa Kigali mu bukangurambaga bw’isuku n’umutekano. Wahembwe imodoka yo mu bwoko bwa Mahindra.<ref name="igihe">{{Cite web |url=https://mobile.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/kigali-umurenge-wa-rwezamenyo-wahize-indi-mu-isuku-n-umutekano-wegukana-imodoka |title=Kigali: Umurenge wa Rwezamenyo wahize indi mu isuku n’umutekano wegukana imodoka |author=Thamimu Hakizimana |website=IGIHE |date=2018-06-02 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rwandamagazine.com/amakuru/mu-rwanda/article/umurenge-wa-rwezamenyo-wahembwe-imodoka-nyuma-yo-guhiga-iyindi-mu-isuku-n |title=Umurenge wa Rwezamenyo wahembwe imodoka nyuma yo guhiga iyindi mu isuku n’umutekano |website=Rwanda Magazine |date=2018-06-02 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Rwezamenyo Sector|Amafoto y’Umurenge wa Rwezamenyo]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge|Rwezamenyo]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rwezamenyo]]
fre1an0qxyd909waigxs89kuxrwg4cz
Umurenge wa Kigali
0
23851
143584
143417
2026-10-24T15:15:04Z
Score Beethoven
11559
143584
wikitext
text/x-wiki
{{Hatnote|Iyi ngingo ivuga ku Murenge wa Kigali wo mu Karere ka Nyarugenge. Ku Mujyi wa Kigali, reba [[Kigali]].}}
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:View_of_Kigali,_Rwanda_(264341670).jpg|thumb|Umujyi wa Kigali, Umurenge wa Kigali uherereyemo.]]
[[Dosiye:Nyabugogo_River_Bridge.jpg|thumb|Ikiraro cyo ku mugezi wa Nyabugogo.]]
[[Dosiye:Nyabugogo_Bus_Park.jpg|thumb|Ihuriro ry’imodoka rya Nyabugogo rihuza Umujyi wa Kigali n’izindi ntara z’u Rwanda.]]
'''Umurenge wa Kigali''' ni umwe mu mirenge icumi igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Umujyi wa Kigali|Mujyi wa Kigali]]. Umurenge ugizwe n’ibice by’umujyi n’iby’icyaro.
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Umurenge wa Kigali ugizwe n’utugari dutanu:
* Kigali;
* Mwendo;
* Nyabugogo;
* Ruriba;
* Rwesero.<ref name="utugari">[https://www.nyarugenge.gov.rw/en/district/sectors-and-cells « Sectors and Cells »], Akarere ka Nyarugenge.</ref>
Buri kagari kayoborwa n’umunyamabanga nshingwabikorwa wako.<ref name="utugari" />
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ry’abaturage n’imiturire ryo mu 2012, Umurenge wa Kigali wari utuwe n’abaturage 30.023. Mu 2022, abaturage bari bageze kuri 61.499, barimo abagabo 32.124 n’abagore 29.375.<ref name="abaturage">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1103__kigali/ « Kigali (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', hashingiwe ku mibare y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda.</ref>
Muri abo baturage bo mu 2022, abari batuye mu bice by’umujyi bari 44.185 naho abari batuye mu bice by’icyaro bari 17.314.<ref name="abaturage" />
Abaturage bari munsi y’imyaka 15 bari 22.404, abari hagati y’imyaka 15 na 64 bari 38.004 naho abafite imyaka 65 cyangwa irenga bari 1.091.<ref name="abaturage" />
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Kigali uherereye mu burengerazuba bw’Umujyi wa Kigali. Mu burengerazuba, uhana imbibi n’umugezi wa [[Umugezi wa Nyabarongo|Nyabarongo]]. Mu majyaruguru, uhana imbibi n’umugezi wa Nyabugogo. Nyabugogo yisuka muri Nyabarongo. Uburebure bwawo hejuru y’inyanja ni metero 1.444.<ref>{{Cite web |title=GeoNames.org |url=https://www.geonames.org/11186546/gisozi.html |access-date=2025-05-18 |website=www.geonames.org}}</ref>
== Ubwikorezi ==
Mu Kagari ka Nyabugogo no mu nkengero zako hari ibikorwa by’ubwikorezi bihuza ibice bitandukanye by’Umujyi wa Kigali n’izindi ntara z’u Rwanda.
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge|Kigali]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kigali]]
e8atnga9bs4kz41skkynyzfstl0nzwc
143734
143584
2026-10-24T16:09:56Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143734
wikitext
text/x-wiki
{{Hatnote|Iyi ngingo ivuga ku Murenge wa Kigali wo mu Karere ka Nyarugenge. Ku Mujyi wa Kigali, reba [[Kigali]].}}
{{Infobox umurenge}}
[[Dosiye:View_of_Kigali,_Rwanda_(264341670).jpg|thumb|Umujyi wa Kigali, Umurenge wa Kigali uherereyemo.]]
[[Dosiye:Nyabugogo_River_Bridge.jpg|thumb|Ikiraro cyo ku mugezi wa Nyabugogo.]]
[[Dosiye:Nyabugogo_Bus_Park.jpg|thumb|Ihuriro ry’imodoka rya Nyabugogo rihuza Umujyi wa Kigali n’izindi ntara z’u Rwanda.]]
'''Umurenge wa Kigali''' ni umwe mu mirenge icumi igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Umujyi wa Kigali|Mujyi wa Kigali]]. Umurenge ugizwe n’ibice by’umujyi n’iby’icyaro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Imiterere y’ubuyobozi ==
Umurenge wa Kigali ugizwe n’utugari dutanu:
* Kigali;
* Mwendo;
* Nyabugogo;
* Ruriba;
* Rwesero.<ref name="utugari">[https://www.nyarugenge.gov.rw/en/district/sectors-and-cells « Sectors and Cells »], Akarere ka Nyarugenge.</ref>
Buri kagari kayoborwa n’umunyamabanga nshingwabikorwa wako.<ref name="utugari" />
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ry’abaturage n’imiturire ryo mu 2012, Umurenge wa Kigali wari utuwe n’abaturage 30.023. Mu 2022, abaturage bari bageze kuri 61.499, barimo abagabo 32.124 n’abagore 29.375.<ref name="abaturage">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1103__kigali/ « Kigali (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', hashingiwe ku mibare y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda.</ref>
Muri abo baturage bo mu 2022, abari batuye mu bice by’umujyi bari 44.185 naho abari batuye mu bice by’icyaro bari 17.314.<ref name="abaturage" />
Abaturage bari munsi y’imyaka 15 bari 22.404, abari hagati y’imyaka 15 na 64 bari 38.004 naho abafite imyaka 65 cyangwa irenga bari 1.091.<ref name="abaturage" />
== Ubumenyi bw’isi ==
Umurenge wa Kigali uherereye mu burengerazuba bw’Umujyi wa Kigali. Mu burengerazuba, uhana imbibi n’umugezi wa [[Umugezi wa Nyabarongo|Nyabarongo]]. Mu majyaruguru, uhana imbibi n’umugezi wa Nyabugogo. Nyabugogo yisuka muri Nyabarongo. Uburebure bwawo hejuru y’inyanja ni metero 1.444.<ref>{{Cite web |title=GeoNames.org |url=https://www.geonames.org/11186546/gisozi.html |access-date=2025-05-18 |website=www.geonames.org}}</ref>
== Ubwikorezi ==
Mu Kagari ka Nyabugogo no mu nkengero zako hari ibikorwa by’ubwikorezi bihuza ibice bitandukanye by’Umujyi wa Kigali n’izindi ntara z’u Rwanda.
== Amashakiro ==
{{Reflist}}
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge|Kigali]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kigali]]
b44kof7ccpabllvfaqasqgvv0dwiu22
143873
143734
2026-10-24T18:42:08Z
Score Beethoven
11559
143873
wikitext
text/x-wiki
{{Hatnote|Iyi ngingo ivuga ku Murenge wa Kigali wo mu Karere ka Nyarugenge. Ku Mujyi wa Kigali, reba [[Kigali]].}}
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kigali''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kigali wari utuwe n’abaturage 61 499. Ugizwe n’utugari 5. Abaturage bawo benshi batuye mu mujyi. Abandi batuye mu cyaro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyarugenge District.png|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Nyarugenge]]
Umurenge wa Kigali ni umwe mu mirenge 10 y’Akarere ka Nyarugenge. Ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 5:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/akarere/imirenge-nutugali |title=Imirenge n'Utugari |website=Akarere ka Nyarugenge |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Kigali
* Mwendo
* Nyabugogo
* Ruriba
* Rwesero
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kigali wari utuwe n’abaturage 30 023. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 61 499. Abagabo bari 32 124. Abagore bari 29 375. Abaturage 44 185 bari batuye mu mujyi. Abaturage 17 314 bari batuye mu cyaro.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1103__kigali/ |title=Kigali (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage 22 404 bari munsi y’imyaka 15. Abaturage 38 004 bari hagati y’imyaka 15 na 64. Abaturage 1 091 bari bafite imyaka 65 cyangwa irenga.<ref name="citypop"/>
== Ubwikorezi ==
[[Dosiye:Nyabugogo Bus Park.jpg|thumb|left|Ihuriro ry’imodoka rya Nyabugogo]]
Mu Kagari ka Nyabugogo no mu nkengero zako hari ibikorwa by’ubwikorezi. Bihuza ibice bitandukanye by’Umujyi wa Kigali n’izindi ntara z’u Rwanda.
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kigali Sector|Amafoto y’Umurenge wa Kigali]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge|Kigali]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kigali]]
9cj3l92bkw14z821v95r97aazipdj0h
143911
143904
2026-10-24T19:21:48Z
Score Beethoven
11559
143911
wikitext
text/x-wiki
{{Hatnote|Iyi ngingo ivuga ku Murenge wa Kigali wo mu Karere ka Nyarugenge. Ku Mujyi wa Kigali, reba [[Kigali]].}}
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kigali''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kigali wari utuwe n’abaturage 61 499. Ugizwe n’utugari 5. Abaturage bawo benshi batuye mu mujyi. Abandi batuye mu cyaro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyarugenge District.png|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Nyarugenge]]
Umurenge wa Kigali ni umwe mu mirenge 10 y’Akarere ka Nyarugenge. Ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 5:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/akarere/imirenge-nutugali |title=Imirenge n'Utugari |website=Akarere ka Nyarugenge |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Kigali
* Mwendo
* Nyabugogo
* Ruriba
* Rwesero
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kigali wari utuwe n’abaturage 30 023. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 61 499. Abagabo bari 32 124. Abagore bari 29 375. Abaturage 44 185 bari batuye mu mujyi. Abaturage 17 314 bari batuye mu cyaro.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1103__kigali/ |title=Kigali (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage 22 404 bari munsi y’imyaka 15. Abaturage 38 004 bari hagati y’imyaka 15 na 64. Abaturage 1 091 bari bafite imyaka 65 cyangwa irenga.<ref name="citypop"/>
== Ubwikorezi ==
[[Dosiye:Nyabugogo Bus Park.jpg|thumb|left|Ihuriro ry’imodoka rya Nyabugogo]]
Mu Kagari ka Nyabugogo no mu nkengero zako hari ibikorwa by’ubwikorezi. Bihuza ibice bitandukanye by’Umujyi wa Kigali n’izindi ntara z’u Rwanda.
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kigali Sector|Amafoto y’Umurenge wa Kigali]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge|Kigali]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kigali]]
9cj3l92bkw14z821v95r97aazipdj0h
143962
143911
2026-10-24T20:01:31Z
Score Beethoven
11559
Ifoto ya Nyabugogo Bus Park yakuweho
143962
wikitext
text/x-wiki
{{Hatnote|Iyi ngingo ivuga ku Murenge wa Kigali wo mu Karere ka Nyarugenge. Ku Mujyi wa Kigali, reba [[Kigali]].}}
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Kigali''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kigali wari utuwe n’abaturage 61 499. Ugizwe n’utugari 5. Abaturage bawo benshi batuye mu mujyi. Abandi batuye mu cyaro.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Rwanda, Nyarugenge District.png|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Nyarugenge]]
Umurenge wa Kigali ni umwe mu mirenge 10 y’Akarere ka Nyarugenge. Ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 5:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/akarere/imirenge-nutugali |title=Imirenge n'Utugari |website=Akarere ka Nyarugenge |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Kigali
* Mwendo
* Nyabugogo
* Ruriba
* Rwesero
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kigali wari utuwe n’abaturage 30 023. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 61 499. Abagabo bari 32 124. Abagore bari 29 375. Abaturage 44 185 bari batuye mu mujyi. Abaturage 17 314 bari batuye mu cyaro.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1103__kigali/ |title=Kigali (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
Mu 2022, abaturage 22 404 bari munsi y’imyaka 15. Abaturage 38 004 bari hagati y’imyaka 15 na 64. Abaturage 1 091 bari bafite imyaka 65 cyangwa irenga.<ref name="citypop"/>
== Ubwikorezi ==
Mu Kagari ka Nyabugogo no mu nkengero zako hari ibikorwa by’ubwikorezi. Bihuza ibice bitandukanye by’Umujyi wa Kigali n’izindi ntara z’u Rwanda.
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Kigali Sector|Amafoto y’Umurenge wa Kigali]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}}
[[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge|Kigali]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kigali]]
rmtn415w9ooqfbk2h7hcggm71l7xfms
Byumba
0
23852
143614
143477
2026-10-24T15:25:55Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa byumba]] to [[Umurenge wa Byumba]]
143477
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
== umwihariko wu murenge wa byumba ==
= Igihugu cy' u Rwanda kigabanyijemo intara, uturere, n' imirenge. muri iyo mirenge harimo n' umurenge wa byumba uri mu ntara y' amajyaruguru/ akarere ka gicumbi. umurenge wa byumba ugizwe n' utugari 7, imidugudu yawo ni 109. Muri uno murenge niho hubatse umugi wa Gicumbi. mu murenge wa byumba kandi niho hubatse ibitaro bikuru bya Gicumbi. UMurenge wa byumba tuhasanga ibigo by' amashuri 9 harimo ayisumbuye ndetse ninaho hari diyoseze ya byumba .mu murenge wa byumba nihi hari kicaro cya karere ka gicumbi. =
[[Dosiye:Communes of Rwanda in 1994.svg|thumb|BYUMBA|494x494px]]
gfaq49o0pdmayyik6w8zb4qiu6ij1wb
143696
143614
2026-10-24T16:08:31Z
Score Beethoven
11559
Kongeramo interuro ku nzego z’imitegekere y’u Rwanda
143696
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== umwihariko wu murenge wa byumba ==
= Igihugu cy' u Rwanda kigabanyijemo intara, uturere, n' imirenge. muri iyo mirenge harimo n' umurenge wa byumba uri mu ntara y' amajyaruguru/ akarere ka gicumbi. umurenge wa byumba ugizwe n' utugari 7, imidugudu yawo ni 109. Muri uno murenge niho hubatse umugi wa Gicumbi. mu murenge wa byumba kandi niho hubatse ibitaro bikuru bya Gicumbi. UMurenge wa byumba tuhasanga ibigo by' amashuri 9 harimo ayisumbuye ndetse ninaho hari diyoseze ya byumba .mu murenge wa byumba nihi hari kicaro cya karere ka gicumbi. =
[[Dosiye:Communes of Rwanda in 1994.svg|thumb|BYUMBA|494x494px]]
9jg8x75no7b6eeck3tixxa3ay6jfq76
143906
143696
2026-10-24T18:54:09Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Byumba]] to [[Byumba]] without leaving a redirect: Kwimurira ku izina Byumba (guhuza ingingo zisa)
143696
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== umwihariko wu murenge wa byumba ==
= Igihugu cy' u Rwanda kigabanyijemo intara, uturere, n' imirenge. muri iyo mirenge harimo n' umurenge wa byumba uri mu ntara y' amajyaruguru/ akarere ka gicumbi. umurenge wa byumba ugizwe n' utugari 7, imidugudu yawo ni 109. Muri uno murenge niho hubatse umugi wa Gicumbi. mu murenge wa byumba kandi niho hubatse ibitaro bikuru bya Gicumbi. UMurenge wa byumba tuhasanga ibigo by' amashuri 9 harimo ayisumbuye ndetse ninaho hari diyoseze ya byumba .mu murenge wa byumba nihi hari kicaro cya karere ka gicumbi. =
[[Dosiye:Communes of Rwanda in 1994.svg|thumb|BYUMBA|494x494px]]
9jg8x75no7b6eeck3tixxa3ay6jfq76
143941
143906
2026-10-24T19:26:14Z
Score Beethoven
11559
Guhuza na [[Umurenge wa Byumba]]
143941
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Byumba]]
12rwjoystb1ayz1bzn5xib9i2l75t9p
143963
143941
2026-10-24T20:03:02Z
Score Beethoven
11559
Removed redirect to [[Umurenge wa Byumba]]
143963
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| official_name = Byumba
| short_description = no
| type = Umujyi
| image_skyline = Diocese.jpg
| image_caption = Diyosezi Gatolika ya Byumba
| image_map = RW-Byumba.png
| map_caption = Aho Byumba iherereye mu Rwanda
| subdivision_type = Igihugu
| subdivision_name = [[Rwanda]]
| subdivision_type1 = Intara
| subdivision_name1 = [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Amajyaruguru]]
| subdivision_type2 = Akarere
| subdivision_name2 = [[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]]
| subdivision_type3 = Umurenge
| subdivision_name3 = [[Umurenge wa Byumba|Byumba]]
| coordinates = {{coord|1|34|34|S|30|04|03|E|region:RW_type:city|display=inline}}
}}
'''Byumba''' ni umujyi uri mu majyaruguru y'[[Rwanda|u Rwanda]]. Uri mu [[Akarere ka Gicumbi]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru]]. Uyu mujyi witwa kandi umujyi wa Gicumbi.
Byumba iri nko muri kilometero 60 mu majyaruguru ya [[Kigali]]. Ni umujyi wa kabiri mu bunini mu Ntara y'Amajyaruguru. Igice kinini cyawo kiri mu [[Umurenge wa Byumba|Murenge wa Byumba]].
== Amateka ==
Kugeza mu 2006, Byumba yari umurwa mukuru wa Perefegitura ya Byumba. Mu 2002, perefegitura zahindutse intara. Ku wa 1 Mutarama 2006, u Rwanda rwavuye ku ntara 12 rujya ku ntara 5. Intara ya Byumba yavuyeho. Igice kinini cyayo cyashyizwe mu Ntara y'Amajyaruguru.<ref name="statoids"/>
== Imiterere ==
[[File:Isoko.jpg|thumb|left|upright=0.8|Isoko i Byumba]]
Byumba iri mu karere k'imisozi miremire. Ubutumburuke bwaho buri hagati ya metero 1 800 na 2 500.<ref name="nt"/> Ikirere cyaho kirakonja.<ref name="nt"/>
Byumba iri nko muri kilometero 60 mu majyaruguru ya Kigali.<ref name="nt"/> Iri nko muri kilometero 30 z'umuhanda uvuye i Gatuna, ku mupaka n'Ubugande.<ref name="gatuna"/>
Umujyi wa Gicumbi ni wo mujyi wa kabiri mu bunini mu Ntara y'Amajyaruguru, nyuma ya Musanze. Igice kinini cyawo kiri mu [[Umurenge wa Byumba|Murenge wa Byumba]]. Ikindi gice kiri mu Murenge wa Kaniga.<ref name="kt"/>
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, abaturage 19 270 bo mu Murenge wa Byumba babaga mu mujyi.<ref name="citypop"/>
== Ubukungu ==
Abaturage benshi batunzwe n'[[ubuhinzi]] n'ubworozi. Ubucuruzi bwo mu mujyi ni bwo bubinjiriza amafaranga cyane.<ref name="umuseke"/> Mu mujyi hubakwa inyubako nshya. Hubakwa kandi imihanda ya kaburimbo.<ref name="kt"/>
== Ibigo by'ingenzi ==
Byumba ni icyicaro cya [[Diyosezi Gatolika ya Byumba]]. Iyi diyosezi yashinzwe ku wa 5 Ugushyingo 1981.<ref name="ch"/>
Kaminuza y'Ikoranabuhanga n'Ubugeni ya Byumba (UTAB) iri i Byumba.<ref name="kab"/> [[Ibitaro bya Byumba]] na byo biri muri uyu mujyi.<ref name="kt"/>
Umuryango ''SOS Children's Villages'' wita ku bana b'imfubyi. Watangiye gukorera i Byumba mu 1997.<ref name="sos"/>
== Abantu bazwi ==
* [[Donald Kaberuka]], impuguke mu bukungu
* [[Umutesi Marie Béatrice]], umwanditsi
== Inyandiko ==
{{Reflist|refs=
<ref name="citypop">{{Cite web |title=Byumba (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gicumbi/4503__byumba/ |website=City Population |access-date=2026-10-24 |language=en}}</ref>
<ref name="nt">{{Cite web |title=Sleepy Byumba town |url=https://www.newtimes.co.rw/article/92308/sleepy-byumba-town |website=The New Times |date=2013-05-10 |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
<ref name="gatuna">{{Cite web |title=Distance from Gatuna to Byumba |url=http://www.distancesfrom.com/rw/distance-from-Gatuna-to-Byumba/DistanceHistory/5363252.aspx |website=DistancesFrom.com |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
<ref name="statoids">{{Cite web |title=Provinces of Rwanda |url=https://statoids.com/urw.html |website=Statoids |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
<ref name="ch">{{Cite web |title=Diocese of Byumba |url=https://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dbyum.html |website=Catholic-Hierarchy |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
<ref name="kab">{{Cite web |title=University of Technology and Arts of Byumba (UTAB) |url=https://www.kab.ac.ug/?p=23816 |website=Kabale University |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
<ref name="kt">{{Cite web |title=Umujyi wa Gicumbi uratera imbere umunsi ku wundi (Amafoto) |url=https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-rwanda/article/umujyi-wa-gicumbi-uratera-imbere-umunsi-ku-wundi-amafoto |website=Kigali Today |author=Servilien Mutuyimana |date=2024-03-06 |access-date=2026-10-19}}</ref>
<ref name="umuseke">{{Cite web |title=I Gicumbi barifuza ko umujyi wabo wunganira uwa Kigali |url=https://umuseke.rw/i-gicumbi-barifuza-ko-umujyi-wabo-wunganira-uwa-kigali/ |website=Umuseke |author=Raymond Tuyishimire |date=2026-03-30 |access-date=2026-10-19}}</ref>
<ref name="sos">{{Cite web |title=Byumba |url=https://sos-barnebyer.no/?p=4450 |website=SOS-barnebyer |access-date=2026-10-19 |language=en}}</ref>
}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Umurenge wa Byumba]]
* [[Akarere ka Gicumbi]]
* [[Diyosezi Gatolika ya Byumba]]
=== Ihuza ryo hanze ===
{{Commonscat|Byumba (City)}}
* [https://www.gicumbi.gov.rw/ Urubuga rw'Akarere ka Gicumbi]
[[Ikiciro:Imijyi]]
[[Ikiciro:Akarere ka Gicumbi|Byumba]]
[[Ikiciro:Intara y’Amajyaruguru y’U Rwanda]]
li6mi1zf1ixvde7bb5c8lkeogfxr4qp
Busasamana
0
23853
143918
2026-10-24T19:25:01Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Busasamana]] to [[Umurenge wa Busasamana (Nyanza)]]: Kwimurira ku izina Umurenge wa Busasamana (Nyanza)
143918
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Busasamana (Nyanza)]]
mc704x9hrghzzm89uq0vqpi1a3o4rbz
Umurenge wa Kageyo
0
23854
143920
2026-10-24T19:25:01Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Kageyo]] to [[Umurenge wa Kageyo (Gicumbi)]]: Kwimurira ku izina Umurenge wa Kageyo (Gicumbi)
143920
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Kageyo (Gicumbi)]]
0sjxu0j37muh4inl3zfj5dyf9s3pin5
Umurenge wa Kibirizi
0
23855
143922
2026-10-24T19:25:01Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Kibirizi]] to [[Umurenge wa Kibirizi (Gisagara)]]: Kwimurira ku izina Umurenge wa Kibirizi (Gisagara)
143922
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Kibirizi (Gisagara)]]
e620du0e886k2xy6fj54ottjyb9smi9
Umurenge wa Kigarama
0
23856
143924
2026-10-24T19:25:02Z
Score Beethoven
11559
Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Kigarama]] to [[Umurenge wa Kigarama (Kicukiro)]]: Kwimurira ku izina Umurenge wa Kigarama (Kicukiro)
143924
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Umurenge wa Kigarama (Kicukiro)]]
dtp9mtmide4ucxlyn3xx5vol8oo1qh2
Mireille Igihozo
0
23857
143966
2026-10-24T20:17:43Z
Score Beethoven
11559
Created page with "{{Infobox person | name = Mireille Igihozo | other_names = Igihozo Nshuti Mireille | nationality = Umunyarwanda | occupation = Umukinnyi wa filime, umutetsi | known_for = ''[[Indoto]]'', ''Ishusho ya Papa'' }} '''Mireille Igihozo''' ni umukinnyi wa filime wo mu [[Rwanda]]. Azwi muri filime z'uruhererekane ''[[Indoto]]'' na ''Ishusho ya Papa''. Muri ''Indoto'', akina yitwa Phionah. Mu 2023, yatsindiye igihembo cy'umukinnyi w'umugore mwiza wungirije muri Rwanda Movie Aw..."
143966
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Mireille Igihozo
| other_names = Igihozo Nshuti Mireille
| nationality = Umunyarwanda
| occupation = Umukinnyi wa filime, umutetsi
| known_for = ''[[Indoto]]'', ''Ishusho ya Papa''
}}
'''Mireille Igihozo''' ni umukinnyi wa filime wo mu [[Rwanda]]. Azwi muri filime z'uruhererekane ''[[Indoto]]'' na ''Ishusho ya Papa''. Muri ''Indoto'', akina yitwa Phionah.
Mu 2023, yatsindiye igihembo cy'umukinnyi w'umugore mwiza wungirije muri [[Rwanda Movie Awards|Rwanda International Movie Awards]].
== Umwuga ==
Mbere ya 2019, Mireille Igihozo yari umutetsi. Yakundaga sinema. Yabonye kuri Facebook ko ishuri Kigali Film and Television School (KFTV) rishaka abakinnyi bashya. Yitabiriye icyo gikorwa. Yinjiye muri sinema mu mpera za 2019.<ref name="igihe2024"/>
Yakinnye muri filime nka ''Matayo High School'', ''Seven Friends'' na ''My Aunt''. Muri ''Ishusho ya Papa'', akina yitwa Gihozo. Muri ''[[Indoto]]'', akina yitwa Phionah. Yakinnye kandi muri ''Good Book, Bad Cover'' ya Alliah Cool.<ref name="igihe2024"/>
Ku ya 1 Mata 2023, yatsindiye igihembo cy'umukinnyi w'umugore mwiza wungirije (''Best Supporting Actress'') muri Rwanda International Movie Awards, kubera ''Indoto''.<ref name="nt2023"/><ref name="igihe2024"/>
Mu 2024, yavuze ko akomeje akazi ko gukora imigati na keke muri hoteli. Agafatanya na sinema.<ref name="igihe2024"/>
== Inyandiko ==
{{Reflist|refs=
<ref name="igihe2024">{{Cite web |url=https://igihe.com/imyidagaduro/article/igihozo-nshuti-mireille-akina-filime-abifatanya-n-akazi-ko-guteka-muri-hoteli |title=Igihozo Mireille yahishuye ko gukina filime abifatanya no guteka muri hoteli |website=IGIHE |date=2024-02-03 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref>
<ref name="nt2023">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/6343/entertainment/cinema/winners-at-the-rwanda-international-movie-awards |title=Winners at the Rwanda International Movie Awards |website=The New Times |author=Eliane Irakoze |date=2023-04-02 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
}}
== Ingingo zijyanye ==
* [[Indoto]]
* [[Rwanda Movie Awards]]
{{DEFAULTSORT:Igihozo, Mireille}}
[[Ikiciro:Abanyarwanda]]
[[Ikiciro:Abagore]]
[[Ikiciro:Filime nyarwanda]]
[[Ikiciro:Filimi]]
0ul2v8l0f8zkfa0dzi0k9b9nd1osfdh
Module:Location map/data/Rwanda
828
23858
143967
2026-10-24T20:22:16Z
Score Beethoven
11559
Created page with "return { name = 'Rwanda', top = -0.9, bottom = -3.0, left = 28.7, right = 31.1, image = 'Rwanda adm location map.svg', image1 = 'Rwanda relief location map.jpg' }"
143967
Scribunto
text/plain
return {
name = 'Rwanda',
top = -0.9,
bottom = -3.0,
left = 28.7,
right = 31.1,
image = 'Rwanda adm location map.svg',
image1 = 'Rwanda relief location map.jpg'
}
hku4q6dj6jd2ahpnk7xau2lwebomyyv
Umurenge wa Nyamata
0
23859
143968
2026-10-24T20:22:33Z
Score Beethoven
11559
Created page with "{{Infobox umurenge|qid=Q91799497}} '''Umurenge wa Nyamata''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 5. Muri uyu murenge harimo umujyi wa [[Nyamata]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyamata wari utuwe n'abaturage 81 480. Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imi..."
143968
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge|qid=Q91799497}}
'''Umurenge wa Nyamata''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 5. Muri uyu murenge harimo umujyi wa [[Nyamata]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyamata wari utuwe n'abaturage 81 480.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Bugesera District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Bugesera]]
Umurenge wa Nyamata ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Bugesera. Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 5:<ref name="rra">{{Cite web |url=https://www.rra.gov.rw/fileadmin/user_upload/lgt2.pdf |title=District, sector, cell and village names (local government taxes) |website=Rwanda Revenue Authority |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Kanazi
* Kayumba
* Maranyundo
* Murama
* Nyamata y'Umujyi
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyamata wari utuwe n'abaturage 34 922. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 81 480. Abagabo bari 40 096. Abagore bari 41 384. Abaturage 65 107 batuye mu mujyi. Abaturage 16 373 batuye mu cyaro. Ubuso bw'umurenge ni kilometero kare 94,9.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/bugesera/5710__nyamata/ |title=Nyamata (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Nyamata ni wo ufite abaturage benshi mu mirenge 15 y'Akarere ka Bugesera.<ref name="citypopbug">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/57__bugesera/ |title=Bugesera (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Umujyi wa Nyamata ==
{{Main|Nyamata}}
Umujyi wa Nyamata uri muri uyu murenge.<ref name="citypop"/> Ni umwe mu mijyi itatu yunganira [[Kigali]].<ref name="kt">{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/umujyi-wa-nyamata-muri-itatu-yunganira-kigali-bivuze-byinshi-ku-iterambere-ry-ubukungu-mayor-mutabazi |title=Umujyi wa Nyamata muri itatu yunganira Kigali bivuze byinshi ku iterambere ry'ubukungu - Mayor Mutabazi |website=Kigali Today |author=Mediatrice Uwingabire |date=2020-09-15 |access-date=2026-10-24}}</ref> [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamata]] ruri muri uyu mujyi.<ref name="gar">{{Cite web |title=Nyamata Memorial |url=https://genocidearchiverwanda.org.rw/Nyamata_Memorial |website=Genocide Archive of Rwanda |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Nyamata Sector|Amafoto y'Umurenge wa Nyamata]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyamata]]
hyiee3w4vw8sslrsj7sqb5u2rwan9ta
143969
143968
2026-10-24T20:25:59Z
Score Beethoven
11559
143969
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox umurenge}}
'''Umurenge wa Nyamata''' ni umwe mu mirenge 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 5. Muri uyu murenge harimo umujyi wa [[Nyamata]].
Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyamata wari utuwe n'abaturage 81 480.
Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].
== Utugari ==
[[Dosiye:Bugesera District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Bugesera]]
Umurenge wa Nyamata ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Bugesera. Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 5:<ref name="rra">{{Cite web |url=https://www.rra.gov.rw/fileadmin/user_upload/lgt2.pdf |title=District, sector, cell and village names (local government taxes) |website=Rwanda Revenue Authority |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
{{div col|colwidth=15em}}
* Kanazi
* Kayumba
* Maranyundo
* Murama
* Nyamata y'Umujyi
{{div col end}}
== Abaturage ==
Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyamata wari utuwe n'abaturage 34 922. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 81 480. Abagabo bari 40 096. Abagore bari 41 384. Abaturage 65 107 batuye mu mujyi. Abaturage 16 373 batuye mu cyaro. Ubuso bw'umurenge ni kilometero kare 94,9.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/bugesera/5710__nyamata/ |title=Nyamata (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Nyamata ni wo ufite abaturage benshi mu mirenge 15 y'Akarere ka Bugesera.<ref name="citypopbug">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/57__bugesera/ |title=Bugesera (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Umujyi wa Nyamata ==
{{Main|Nyamata}}
Umujyi wa Nyamata uri muri uyu murenge.<ref name="citypop"/> Ni umwe mu mijyi itatu yunganira [[Kigali]].<ref name="kt">{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/umujyi-wa-nyamata-muri-itatu-yunganira-kigali-bivuze-byinshi-ku-iterambere-ry-ubukungu-mayor-mutabazi |title=Umujyi wa Nyamata muri itatu yunganira Kigali bivuze byinshi ku iterambere ry'ubukungu - Mayor Mutabazi |website=Kigali Today |author=Mediatrice Uwingabire |date=2020-09-15 |access-date=2026-10-24}}</ref> [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamata]] ruri muri uyu mujyi.<ref name="gar">{{Cite web |title=Nyamata Memorial |url=https://genocidearchiverwanda.org.rw/Nyamata_Memorial |website=Genocide Archive of Rwanda |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref>
== Inyandiko ==
{{Reflist}}
== Ihuza ryo hanze ==
* [[commons:Category:Nyamata Sector|Amafoto y'Umurenge wa Nyamata]] kuri Wikimedia Commons
{{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}}
[[Ikiciro:Akarere ka Bugesera]]
[[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyamata]]
g5nz71c9ns9omfvee0uen5qx3jiw2tf
Module:Location map/styles.css
828
23860
143970
2026-10-24T20:31:21Z
Score Beethoven
11559
Copied from [[:en:Module:Location map/styles.css]] (CC BY-SA 4.0; see its history for attribution)
143970
sanitized-css
text/css
/* {{pp|small=yes}} */
.locmap .od {
position: absolute;
}
.locmap .id {
position: absolute;
line-height: 0;
}
.locmap .l0 {
font-size: 0;
position: absolute;
}
.locmap .pv {
line-height: 110%;
position: absolute;
text-align: center;
}
.locmap .pl {
line-height: 110%;
position: absolute;
top: -0.75em;
text-align: right;
}
.locmap .pr {
line-height: 110%;
position: absolute;
top: -0.75em;
text-align: left;
}
.locmap .pv > div {
display: inline;
padding: 1px;
}
.locmap .pl > div {
display: inline; /* inline does not impact floated elements */
padding: 1px;
float: right;
}
.locmap .pr > div {
display: inline; /* inline does not impact floated elements */
padding: 1px;
float: left;
}
/* Dark mode theme: */
@media screen {
html.skin-theme-clientpref-night .od,
html.skin-theme-clientpref-night .od .pv > div,
html.skin-theme-clientpref-night .od .pl > div,
html.skin-theme-clientpref-night .od .pr > div {
/* Use !important to override any infobox rules */
background: #fff !important;
color: #000 !important;
}
html.skin-theme-clientpref-night .locmap img {
filter: grayscale(0.6);
}
/* Special handling for maps inside infoboxes
* [[Module talk:Location map#Map label background bug in dark mode]]
*/
html.skin-theme-clientpref-night .infobox-full-data .locmap div {
background: transparent !important;
}
}
@media screen and (prefers-color-scheme: dark) {
html.skin-theme-clientpref-os .locmap img {
filter: grayscale(0.6);
}
html.skin-theme-clientpref-os .od,
html.skin-theme-clientpref-os .od .pv > div,
html.skin-theme-clientpref-os .od .pl > div,
html.skin-theme-clientpref-os .od .pr > div {
/* Use !important to override any infobox rules */
background: white !important;
color: #000 !important;
}
html.skin-theme-clientpref-os .infobox-full-data .locmap div {
background: transparent !important;
}
}
rs1zb23dpoja6q2k5yakw4kskmcnf7l