Wikipedia
rwwiki
https://rw.wikipedia.org/wiki/Intangiriro
MediaWiki 1.48.0-wmf.1
first-letter
Itangazamakuru
Ibidasanzwe
Ibiganiro
Umukoresha
Ibiganiro by'umukoresha
Wikipedia
Ibiganiro kuri Wikipedia
Dosiye
Ibiganiro kuri dosiye
MediyaWiki
Ibiganiro kuri MediyaWiki
Inyandikorugero
Ibiganiro ku nyandikorugero
Ubufasha
Ibiganiro ku bufasha
Ikiciro
Ibiganiro ku byiciro
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Ihanurwa ry'indege ya Perezida Habyarimana
0
23723
148321
142776
2026-10-29T08:38:29Z
Score Beethoven
11559
148321
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox
| title = Ihanurwa ry'indege ya Perezida Habyarimana
| subheader = Attentat du 6 avril 1994 au Rwanda
| image = [[Dosiye:Falcon 50 - 9XR-NN - BRU - 19930807 (cropped).jpg|220px]]
| caption = Indege Falcon 50 (9XR-NN) ya Perezida Habyarimana, mu 1993
| label1 = Itariki
| data1 = 6 Mata 1994
| label2 = Ahantu
| data2 = Hafi y'ikibuga cy'indege cya [[Kigali]]
| label3 = Indege
| data3 = Dassault Falcon 50
| label4 = Abapfuye
| data4 = Perezida [[Juvénal Habyarimana]], Perezida Cyprien Ntaryamira w'[[Uburundi]], n'abandi bari mu ndege
}}
'''Ihanurwa ry'indege ya Perezida Habyarimana''' (mu Gifaransa: ''Attentat du 6 avril 1994 au Rwanda'') riba ku wa 6 Mata 1994 i [[Kigali]]. Indege itwaye Perezida w'u Rwanda [[Juvénal Habyarimana]] na Perezida w'[[Uburundi]] Cyprien Ntaryamira iraswa igiye kugwa ku kibuga cy'indege. Abari mu ndege bose barapfa.
Iki gitero gifatwa nk'imbarutso ya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994]]. Kugeza ubu ntiharamenyekana neza abakoze iki gitero.
== Igitero ==
[[Dosiye:Assasination of Habyarimana map.svg|thumb|left|Ikarita y'aho indege yahanuriwe]]
Ku mugoroba wo ku wa 6 Mata 1994, indege Falcon 50 itwaye Perezida Habyarimana na Perezida Ntaryamira. Igihe yegera ikibuga cy'indege cya Kigali, iraswa n'igisasu kimwe nibura cya misile.<ref name="rtbf" /><ref name="ji2020" /> Abari mu ndege bose barapfa. Muri bo harimo abakozi b'indege b'Abafaransa.<ref name="ji2020" />
Bukeye bwaho, abasirikare icumi b'Ababiligi ba [[MINUAR]] bicirwa i Kigali.<ref name="rtbf" /> Jenoside ihitana abantu barenga miliyoni, abenshi ari Abatutsi.<ref name="minijust2021" /> Ibarura rya Leta y'u Rwanda ryo mu 2000 ribara abantu 1 074 017.<ref name="nt2017" />
== Iperereza ==
=== Iperereza ry'Ubufaransa ===
Iperereza ry'Ubufaransa ritangira muri Werurwe 1998. Ritangira nyuma y'ikirego cy'abo mu muryango w'umupilote w'Umufaransa.<ref name="ji2012b" /> Umucamanza Jean-Louis Bruguière yanzura ko abo muri [[Ishyaka FPR - Inkotanyi|FPR]] binjira aho hantu bagahanura indege. Mu Ugushyingo 2006, hatangwa impapuro icyenda zo gufata abantu ba hafi ya [[Paul Kagame]].<ref name="ji2012b" /> Nyuma bakeka abahezanguni b'Abahutu batemeraga ubwitonzi bwa Habyarimana.<ref name="rtbf" />
Mu Mutarama 2012, abacamanza Marc Trévidic na Nathalie Poux batangaza raporo y'impuguke. Iyo raporo ivuga ko misile zishobora kuba zararasiwe mu kigo cya gisirikare cya Kanombe.<ref name="ji2012" /> Ivuga kandi ko bishoboka cyane ko izo misile ari izo mu bwoko bwa SA-16, zakozwe n'Abasoviyete. Raporo ntigaragaza abakoze igitero.<ref name="ji2012b" /> Mu 1994, icyo kigo kigenzurwa n'abarinzi ba Perezida Habyarimana.<ref name="rtbf" />
Ku wa 21 Ukuboza 2018, abacamanza bafata icyemezo cyo guhagarika iperereza ku bantu icyenda ba hafi ya [[Paul Kagame]]. Basanga nta bimenyetso bihagije bihari.<ref name="ji2020" /> Urukiko rw'ubujurire rw'i Paris rwemeza icyo cyemezo mu 2020.<ref name="ji2020" /> Ku wa 15 Gashyantare 2022, Urukiko rusesa imanza rwanga ubujurire. Urubanza rurafungwa.<ref name="lm2022" /><ref name="tea2022" />
=== Iperereza ry'u Rwanda ===
U Rwanda narwo rukora iperereza. Ibyavuyemo bisohoka mu 2009. Iryo perereza rishinja ingabo za Leta y'icyo gihe (FAR) kuba ari zo zahanuye indege.<ref name="ji2012b" />
=== Ibimenyetso bike ===
Ibice byinshi by'indege biburirwa irengero. Kugeza ubu, agasanduku k'umukara k'indege ntikaraboneka. Abacamanza bavuga ko ubuhamya bwinshi buvuguruzanya.<ref name="rtbf" />
== Inyandiko ==
{{Reflist|refs=
<ref name="nt2017">{{Cite news |last=Karuhanga |first=James |title=Kwibuka23: Fighting genocide ideology 'a lifetime struggle' |url=https://www.newtimes.co.rw/article/139092/News/kwibuka23-fighting-genocide-ideology-a-lifetime-struggle |work=The New Times |location=Kigali |date=2017-03-23 |language=en}}</ref>
<ref name="minijust2021">{{Cite web |title=Ijambo rya Minisitiri w'Ubutabera mu muhango wo kwibuka abakozi bazize Jenoside yakorewe Abatutsi bakoreraga muri MINIJUST na MININFRA |url=https://www.minijust.gov.rw/fileadmin/user_upload/Minijust/Speeches/KWIBUKA_MINIJUST-MININFRA.pdf |publisher=Minisiteri y'Ubutabera (MINIJUST) |date=2021-05-21 |language=rw}}</ref>
<ref name="rtbf">{{Cite web |title=Rwanda : vers une réouverture française de l'enquête sur l'attentat de 1994 ce vendredi ? |url=https://www.rtbf.be/article/rwanda-vers-une-reouverture-francaise-de-l-enquete-sur-l-attentat-de-1994-ce-vendredi-10534152 |website=RTBF |agency=Belga |date=2020-07-01 |language=fr}}</ref>
<ref name="ji2020">{{Cite web |title=Attentat déclencheur du génocide au Rwanda: la justice française confirme le non-lieu |url=https://www.justiceinfo.net/fr?p=44785 |website=JusticeInfo.net |agency=AFP |date=2020-07-03 |language=fr}}</ref>
<ref name="ji2012">{{Cite web |title=France/Rwanda – French report clears RPF of Habyarimana's plane crash |url=https://www.justiceinfo.net/en/24122-100112-francerwanda-french-report-clears-rpf-of-habyarimanas-plane-crash.html |website=JusticeInfo.net |date=2012-01-10 |language=en}}</ref>
<ref name="ji2012b">{{Cite news |title=France/Rwanda – Expert report casts some new light on crash that sparked genocide |url=https://www.justiceinfo.net/en/24149-190112-francerwanda-expert-report-casts-some-new-light-on-crash-that-sparked-genocide.html |work=JusticeInfo.net |date=2012-01-19 |language=en}}</ref>
<ref name="tea2022">{{Cite news |title=France ends case over plane attack that sparked Rwanda genocide |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/france-ends-case-over-plane-attack-that-sparked-rwanda-genocide-3718082 |work=The EastAfrican |agency=AFP |date=2022-02-15 |language=en}}</ref>
<ref name="lm2022">{{Cite news |last=Lepidi |first=Pierre |title=Rwanda : la justice française clôt l'enquête sur l'attentat de 1994 contre l'avion du président Habyarimana |newspaper=Le Monde |date=2022-02-15 |url=https://francegenocidetutsi.org/LaJusticeFrancaiseClotLenqueteSurLattentatLM15022022.pdf |via=francegenocidetutsi.org |language=fr}}</ref>
}}
== Reba kandi ==
=== Ingingo zijyanye ===
* [[Juvénal Habyarimana]]
* [[Urwibutso rw'Abasirikare b'Ababiligi]]
* [[Ingoro y'ubuhanzi n'ubugeni ya Habyarimana]]
* [[Igikorwa Amaryllis]]
=== Ihuza ryo hanze ===
* [https://www.jean-jaures.org/publication/rwanda-un-rapport-balistique-decisif/ « Rwanda : un rapport balistique décisif ? »], Fondation Jean-Jaurès (mu Gifaransa)
{{Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda}}
[[Ikiciro:Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]]
[[Ikiciro:Amateka y’u Rwanda]]
21hzxkuz364ssp5vdm92f6budzh4f3u
Ukoresha:Score Beethoven
0
23919
148320
2026-10-29T08:17:41Z
Score Beethoven
11559
Gutangiza urupapuro rw'ukoresha
148320
wikitext
text/x-wiki
Ntanga umusanzu kuri Wikipedia kuva mu 2013.
== Ibikoresho ==
* [[Special:Contributions/Score Beethoven|Imisanzu yanjye]]
* [https://xtools.wmcloud.org/ec/rw.wikipedia.org/Score_Beethoven XTools]
* [https://pageviews.wmcloud.org/userviews/?project=rw.wikipedia.org&user=Score_Beethoven Pageviews Analysis]
4gppsy7nc58ipm5ru5l8seks5gci43y