Wikipedia rwwiki https://rw.wikipedia.org/wiki/Intangiriro MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter Itangazamakuru Ibidasanzwe Ibiganiro Umukoresha Ibiganiro by'umukoresha Wikipedia Ibiganiro kuri Wikipedia Dosiye Ibiganiro kuri dosiye MediyaWiki Ibiganiro kuri MediyaWiki Inyandikorugero Ibiganiro ku nyandikorugero Ubufasha Ibiganiro ku bufasha Ikiciro Ibiganiro ku byiciro TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Akarere ka Huye 0 3263 149611 148554 2026-11-10T06:12:30Z Score Beethoven 11559 149611 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Akarere ka Huye''' ni kamwe mu turere umunani tugize [[Intara y'amajyepfo|Intara y'Amajyepfo]] mu [[Rwanda]]. Gafite ubuso bwa 581,5 km² n'abaturage 381 900. Kagizwe n'imirenge 14. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Ubuso n'imbibi == [[File:National Museum of Rwanda - Butare - Flickr - Dave Proffer (2).jpg|thumb|left|[[Ingoro ndangamurage y’Imibereho y’abanyarwanda (Rwanda)|Ingoro ndangamurage y’Imibereho y’Abanyarwanda]] i Huye]] Mu majyaruguru, Akarere ka Huye gahana imbibi n'[[Akarere ka Nyanza]]. Mu majyepfo hari [[Akarere ka Nyaruguru]]. Mu burengerazuba hari [[Akarere ka Nyamagabe]]. Mu burasirazuba hari [[Akarere ka Gisagara]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.huye.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=huye.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref> Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 14, [[akagari|utugari]] 77 n'[[imidugudu]] 508. Gafite ubuso bwa 581,5 km². Muri 2022, gafite abaturage 381 900. Ubucucike ni abaturage 657 kuri km². Umujyi w'Akarere ka Huye ni umwe mu mijyi yunganira [[Kigali|Umujyi wa Kigali]].<ref name="menya"/> == Imirenge == Akarere ka Huye kagizwe n'imirenge 14:<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/24__huye/ |title=Huye (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref> {{div col|colwidth=15em}} # Gishamvu # Huye # Karama # [[Umurenge wa Kigoma (Huye)|Kigoma]] # Kinazi # Maraba # Mbazi # Mukura # Ngoma # Ruhashya # Rusatira # Rwaniro # Simbi # [[Umurenge wa Tumba|Tumba]] {{div col end}} == Reba kandi == * [[Ishyamba rya Arboretum I Ruhande]] * [[Kaminuza y'u Rwanda]] == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Huye District|Amafoto y'Akarere ka Huye]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Huye}} [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Huye]] [[Ikiciro:Akarere ka Huye| ]] 04muu52bv4am6m7yz6yo6iy41d15g0q 149671 149611 2026-11-10T06:57:25Z Score Beethoven 11559 149671 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Akarere ka Huye''' ni kamwe mu turere umunani tugize [[Intara y'amajyepfo|Intara y'Amajyepfo]] mu [[Rwanda]]. Gafite ubuso bwa 581,5 km² n'abaturage 381 900. Kagizwe n'imirenge 14. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Ubuso n'imbibi == [[File:National Museum of Rwanda - Butare - Flickr - Dave Proffer (2).jpg|thumb|left|[[Ingoro ndangamurage y’Imibereho y’abanyarwanda (Rwanda)|Ingoro ndangamurage y’Imibereho y’Abanyarwanda]] i Huye]] Mu majyaruguru, Akarere ka Huye gahana imbibi n'[[Akarere ka Nyanza]]. Mu majyepfo hari [[Akarere ka Nyaruguru]]. Mu burengerazuba hari [[Akarere ka Nyamagabe]]. Mu burasirazuba hari [[Akarere ka Gisagara]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.huye.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=huye.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref> Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 14, [[akagari|utugari]] 77 n'[[imidugudu]] 508. Gafite ubuso bwa 581,5 km². Muri 2022, gafite abaturage 381 900. Ubucucike ni abaturage 657 kuri km². Umujyi w'Akarere ka Huye ni umwe mu mijyi yunganira [[Kigali|Umujyi wa Kigali]].<ref name="menya"/> == Imirenge == Akarere ka Huye kagizwe n'imirenge 14:<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/24__huye/ |title=Huye (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref> {{div col|colwidth=15em}} # Gishamvu # Huye # Karama # [[Umurenge wa Kigoma (Huye)|Kigoma]] # Kinazi # Maraba # Mbazi # Mukura # Ngoma # Ruhashya # Rusatira # Rwaniro # Simbi # [[Umurenge wa Tumba (Huye)|Tumba]] {{div col end}} == Reba kandi == * [[Ishyamba rya Arboretum I Ruhande]] * [[Kaminuza y'u Rwanda]] == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Huye District|Amafoto y'Akarere ka Huye]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Huye}} [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Huye]] [[Ikiciro:Akarere ka Huye| ]] 4omtpflb3qhcnezlh9mxkbtqn9ritv5 Akarere ka Ngoma 0 3276 149656 148563 2026-11-10T06:51:17Z Score Beethoven 11559 149656 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Akarere ka Ngoma''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Iburasirazuba]] mu [[Rwanda]]. Ibiro byako biri i Kibungo. Gafite ubuso bwa 867,74 km² n'abaturage 404 048. Kagizwe n'imirenge 14. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Ubuso n'imbibi == [[File:Cyasemakamba Stadium (cropped).jpg|thumb|left|Sitade ya Cyasemakamba i Kibungo]] Akarere ka Ngoma gahana imbibi n'uturere dukurikira: * mu burengerazuba bw'amajyaruguru: [[Akarere ka Rwamagana|Rwamagana]]; * mu burasirazuba bw'amajyaruguru: [[Akarere ka Kayonza|Kayonza]]; * mu burengerazuba: [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]]; * mu burasirazuba: [[Akarere ka Kirehe|Kirehe]]; * mu majyepfo: Komini Giteranyi yo mu Ntara ya Muyinga, mu [[Uburundi]]. Ibiro by'akarere biri mu Murenge wa Kibungo, mu Kagari ka Cyasemakamba. Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 14, [[akagari|utugari]] 64 n'[[imidugudu]] 473. Gafite ubuso bwa 867,74 km². Muri 2022, gafite abaturage 404 048, ni ukuvuga abaturage 469 kuri km².<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.ngoma.gov.rw/akarere/1 |title=Menya Akarere |website=ngoma.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-21}}</ref> == Imirenge == Akarere ka Ngoma kagizwe n'imirenge 14:<ref name="menya"/> {{div col|colwidth=15em}} # Gashanda # Jarama # Karembo # [[Umurenge wa Kazo|Kazo]] # Kibungo # [[Umurenge wa Mugesera|Mugesera]] # [[Umurenge wa Murama (Ngoma)|Murama]] # Mutenderi # Remera # Rukira # Rukumberi # Rurenge # Sake # Zaza {{div col end}} == Ubukerarugendo == Akarere ka Ngoma gafite ahantu nyaburanga hakurura ba mukerarugendo. Harimo [[Ikiyaga cya Mugesera]], [[Ikiyaga cya Sake]], Ikiyaga cya Birira n'Umugezi w'Akagera. Mu Murenge wa Zaza, ku nkengero z'Ikiyaga cya Mugesera, harimo kubakwa hoteli y'inyenyeri eshanu. Yitwa Lakeside Recreation Resort.<ref>{{Cite web |url=https://muhaziyacu.rw/amakuru/ngoma-turebe-ubwiza-bwa-hoteli-iri-kubakwa-ku-nkengero-zikiyaga-cya-mugeseraamafoto/ |title=Ngoma: Turebe ubwiza bwa hoteli iri kubakwa ku nkengero z'Ikiyaga cya Mugesera |website=Muhazi Yacu |author=Angelo Manzi |date=2024-11-09 |language=rw |access-date=2025-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241107100103/https://muhaziyacu.rw/amakuru/ngoma-turebe-ubwiza-bwa-hoteli-iri-kubakwa-ku-nkengero-zikiyaga-cya-mugeseraamafoto/ |archive-date=2024-11-07 |url-status=dead}}</ref> == Imikino == Muri 2025, amakipe ya volleyball y'Akarere ka Ngoma yegukanye igikombe cy'Umurenge Kagame Cup mu Ntara y'Iburasirazuba. Ikipe y'abagabo yatsinze iya Bugesera. Ikipe y'abagore yatsinze iya Kayonza.<ref>{{Cite web |url=https://www.ngoma.gov.rw/soma-ibindi/ngoma-yongeye-kwisubiza-igikombe-cyamarushanwa-umurenge-kagame-cup-ku-rwego-rwintara-yiburasirazuba |title=Ngoma yongeye kwisubiza igikombe cy'amarushanwa Umurenge Kagame Cup ku rwego rw'Intara y'Iburasirazuba |website=ngoma.gov.rw |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331113740/https://www.ngoma.gov.rw/soma-ibindi/ngoma-yongeye-kwisubiza-igikombe-cyamarushanwa-umurenge-kagame-cup-ku-rwego-rwintara-yiburasirazuba |archive-date=2025-03-31 |url-status=dead}}</ref> Mu karere, Umurenge wa Jarama wegukanye Umurenge Kagame Cup 2025 mu mupira w'amaguru. Watsinze Umurenge wa Mugesera ibitego 3-1.<ref>{{Cite web |url=https://muhaziyacu.rw/amakuru/ngoma-jarama-yongeye-kwegukana-umurenge-kagame-cup-2025amafoto/ |title=Ngoma: Jarama yongeye kwegukana Umurenge Kagame Cup 2025 |website=Muhazi Yacu |date=2025-06-28 |language=rw}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Ngoma District|Amafoto y'Akarere ka Ngoma]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngoma}} [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Ngoma]] [[Ikiciro:Akarere ka Ngoma| ]] rw05erju9img3quyag5ikzb36o3fzon Umurenge wa Muhima 0 3392 149675 148652 2026-11-10T06:58:29Z Score Beethoven 11559 149675 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Muhima''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Muhima wari utuwe n’abaturage 22 531. Ugizwe n’utugari 7. Ufite ubuso bwa km² 2,92. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Utugari == [[Dosiye:Rwanda, Nyarugenge District.png|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Nyarugenge]] Umurenge wa Muhima ni umwe mu mirenge 10 y’Akarere ka Nyarugenge. Ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 7:<ref name="utugari">{{Cite web |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/akarere/imirenge-nutugali |title=Imirenge n'Utugari |website=Akarere ka Nyarugenge |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> {{div col|colwidth=15em}} * Amahoro * Kabasengerezi * Kabeza * Nyabugogo * Rugenge * Tetero * Ubumwe {{div col end}} Utwo tugari tugizwe n’[[imidugudu]] 39.<ref name="muhima"/> == Ubumenyi bw’isi == Umurenge wa Muhima ufite ubuso bwa km² 2,92. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Kimisagara]], [[Umurenge wa Gitega]] n’[[Umurenge wa Nyarugenge (Nyarugenge)|Umurenge wa Nyarugenge]]. Uhana imbibi kandi n’umwe mu mirenge y’[[Akarere ka Gasabo]].<ref name="muhima">{{Cite web |url=http://muhimasector.net/ |title=Umurenge wa Muhima |website=muhimasector.net |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20101230145827/http://muhimasector.net/ |archive-date=2010-12-30 |url-status=dead |access-date=2026-10-24}}</ref> == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2002, Umurenge wa Muhima wari utuwe n’abaturage 48 466.<ref name="muhima"/> Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Muhima wari utuwe n’abaturage 29 768. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 22 531. Abagabo bari 12 286. Abagore bari 10 245. Abaturage bose bari batuye mu mujyi.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1106__muhima/ |title=Muhima (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Muhima Sector|Amafoto y’Umurenge wa Muhima]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}} [[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge|Muhima]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Muhima]] 5hgzi4d0ndq7sca7xqho5rcv34jugra Imirenge y’u Rwanda 0 3397 149612 143650 2026-11-10T06:13:06Z Score Beethoven 11559 149612 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = Imirenge y’u Rwanda | image = [[File:Rwanda Sectors.PNG|260px|Ikarita y’imirenge y’u Rwanda]] | caption = Ikarita y’imirenge y’u Rwanda | label1 = Igihugu | data1 = [[Rwanda]] | label2 = Urwego | data2 = Urwego rwa gatatu rw’imitegekere | label3 = Iri mu | data3 = [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] (30) | label4 = Igabanyijemo | data4 = [[Utugari]] | label5 = Umubare | data5 = 416 | label6 = Yashyizweho | data6 = 1 Mutarama 2006 }} '''Imirenge''' (ubumwe: '''umurenge'''; mu [[Igifaransa|Gifaransa]]: ''secteurs''; mu [[Icyongereza]]: ''sectors'') ni inzego z’imiyoborere y’igihugu ziri ku rwego rwa gatatu mu [[Rwanda]], nyuma y’[[Intara y’u Rwanda|intara]] n’[[Uturere tw’u Rwanda|uturere]]. U Rwanda rufite imirenge 416 iri mu turere 30. Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. == Imiterere == Buri karere kagabanyijemo imirenge. Buri murenge ugabanyijemo utugari. Buri kagari kagabanyijemo imidugudu.<ref name="sng">{{Cite web |url=https://www.sng-wofi.org/country_profiles/rwanda.html |title=Country and territory profiles – Rwanda |website=World Observatory on Subnational Government Finance and Investment (SNG-WOFI) |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> U Rwanda rufite imirenge 416 iri mu turere 30.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ |title=Rwanda: Division in Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Iyi miterere yashyizweho n’ivugurura ry’inzego z’imitegekere y’igihugu. Iryo vugurura ryatangiye gukurikizwa ku wa 1 Mutarama 2006. Intara 12 zasimbujwe intara 4 n’Umujyi wa Kigali. Izo nzego eshanu zigabanyijemo uturere 30.<ref name="statoids">{{Cite web |title=Provinces of Rwanda |url=https://statoids.com/urw.html |website=Statoids |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Ubuyobozi == Umurenge ugira inzego ebyiri: Inama Njyanama y’umurenge n’Ubunyamabanga Nshingwabikorwa bw’umurenge. Ubunyamabanga Nshingwabikorwa bufite Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’umurenge.<ref name="itegeko2013">{{Cite web |url=https://extranet.who.int/cpcd/sites/default/files/public_file_repository/RWA_Rwanda_Law-determining-the-organisation-and-functioning-of-decentralized-administrative-bodies_2013.pdf |title=Law Nº 87/2013 of 11/09/2013 determining the organisation and functioning of decentralized administrative entities |website=Official Gazette of the Republic of Rwanda |date=2013-10-30 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge, akagari n’umudugudu nta buzimagatozi bifite.<ref name="itegeko2013"/> Abagize Inama Njyanama y’umurenge ntibatorwa n’abaturage mu buryo butaziguye. Batorwa mu bagize inama njyanama z’utugari.<ref name="sng"/> == Imibare muri rusange == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Intara / Umujyi !! Uturere !! Imirenge<ref name="citypop"/> |- | style="text-align:left" | [[Kigali|Umujyi wa Kigali]] || 3 || 35 |- | style="text-align:left" | [[Intara y'amajyepfo|Intara y’Amajyepfo]] || 8 || 101 |- | style="text-align:left" | [[Intara y'Uburengerazuba|Intara y’Iburengerazuba]] || 7 || 96 |- | style="text-align:left" | [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] || 5 || 89 |- | style="text-align:left" | [[Intara y'Iburasirazuba|Intara y’Iburasirazuba]] || 7 || 95 |- ! Igiteranyo !! 30 !! 416 |} == Urutonde rw’imirenge == Urutonde rukurikira rugaragaza imirenge y’akarere kamwe kamwe, ikurikiranye hakurikijwe inyuguti. Imirenge myinshi ifite amazina amwe iri mu turere dutandukanye (urugero: Remera, Karama, Ngoma, Murambi…). === Umujyi wa Kigali === {| class="wikitable" ! Ikarita !! Akarere !! Umubare !! Imirenge |- | [[File:GasaboDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Gasabo]] | '''[[Akarere ka Gasabo|Gasabo]]''' | style="text-align:center" | 15 | [[Umurenge wa Bumbogo|Bumbogo]] · [[Umurenge wa Gatsata|Gatsata]] · [[Umurenge wa Gikomero|Gikomero]] · [[Gisozi]] · [[Umurenge wa Jabana|Jabana]] · [[Umurenge wa Jali|Jali]] · [[Umurenge wa Kacyiru|Kacyiru]] · [[Umurenge wa Kimihurura|Kimihurura]] · [[Umurenge wa Kimironko|Kimironko]] · [[Umurenge wa Kinyinya|Kinyinya]] · [[Umurenge wa Ndera|Ndera]] · [[Umurenge wa Nduba|Nduba]] · [[Umurenge wa Remera (Gasabo)|Remera]] · [[Umurenge wa Rusororo|Rusororo]] · [[Umurenge wa Rutunga|Rutunga]] |- | [[File:KicukiroDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Kicukiro]] | '''[[Akarere ka Kicukiro|Kicukiro]]''' | style="text-align:center" | 10 | [[Umurenge wa Gahanga|Gahanga]] · [[Umurenge wa Gatenga|Gatenga]] · [[Gikondo]] · [[Umurenge wa Kagarama|Kagarama]] · [[Umurenge wa Kanombe|Kanombe]] · [[Umurenge wa Kicukiro|Kicukiro]] · [[Umurenge wa Kigarama (Kicukiro)|Kigarama]] · [[Umurenge wa Masaka|Masaka]] · [[Umurenge wa Niboye|Niboye]] · [[Umurenge wa Nyarugunga|Nyarugunga]] |- | [[File:NyarugengeDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyarugenge]] | '''[[Akarere ka Nyarugenge|Nyarugenge]]''' | style="text-align:center" | 10 | [[Umurenge wa Gitega|Gitega]] · [[Umurenge wa Kanyinya|Kanyinya]] · [[Umurenge wa Kigali|Kigali]] · [[Umurenge wa Kimisagara|Kimisagara]] · [[Umurenge wa Mageragere|Mageragere]] · [[Umurenge wa Muhima|Muhima]] · [[Umurenge wa Nyakabanda|Nyakabanda]] · [[Nyamirambo]] · [[Umurenge wa Nyarugenge (Nyarugenge)|Nyarugenge]] · [[Rwezamenyo]] |- ! colspan="2" | Igiteranyo !! 35 !! |} === Intara y’Amajyepfo === {| class="wikitable" ! Ikarita !! Akarere !! Umubare !! Imirenge |- | [[File:GisagaraDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Gisagara]] | '''[[Akarere ka Gisagara|Gisagara]]''' | style="text-align:center" | 13 | [[Umurenge wa Gikonko|Gikonko]] · [[Umurenge wa Gishubi|Gishubi]] · [[Umurenge wa Kansi|Kansi]] · [[Umurenge wa Kibirizi (Gisagara)|Kibilizi]] · [[Umurenge wa Kigembe|Kigembe]] · [[Umurenge wa Mamba|Mamba]] · [[Umurenge wa Muganza (Gisagara)|Muganza]] · [[Umurenge wa Mugombwa|Mugombwa]] · [[Umurenge wa Mukindo|Mukindo]] · [[Umurenge wa Musha (Gisagara)|Musha]] · [[Umurenge wa Ndora|Ndora]] · [[Umurenge wa Nyanza|Nyanza]] · [[Umurenge wa Save|Save]] |- | [[File:HuyeDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Huye]] | '''[[Akarere ka Huye|Huye]]''' | style="text-align:center" | 14 | [[Umurenge wa Gishamvu|Gishamvu]] · [[Umurenge wa Huye|Huye]] · [[Umurenge wa Karama (Huye)|Karama]] · [[Umurenge wa Kigoma (Huye)|Kigoma]] · [[Umurenge wa Kinazi (Huye)|Kinazi]] · [[Umurenge wa Maraba|Maraba]] · [[Umurenge wa Mbazi (Huye)|Mbazi]] · [[Umurenge wa Mukura (Huye)|Mukura]] · [[Umurenge wa Ngoma (Huye)|Ngoma]] · [[Umurenge wa Ruhashya|Ruhashya]] · [[Umurenge wa Rusatira|Rusatira]] · [[Umurenge wa Rwaniro|Rwaniro]] · [[Umurenge wa Simbi|Simbi]] · [[Umurenge wa Tumba|Tumba]] |- | [[File:KamonyiDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Kamonyi]] | '''[[Akarere ka Kamonyi|Kamonyi]]''' | style="text-align:center" | 12 | [[Umurenge wa Gacurabwenge|Gacurabwenge]] · [[Umurenge wa Karama (Kamonyi)|Karama]] · [[Umurenge wa Kayenzi|Kayenzi]] · [[Umurenge wa Kayumbu|Kayumbu]] · [[Umurenge wa Mugina|Mugina]] · [[Umurenge wa Musambira|Musambira]] · [[Umurenge wa Ngamba|Ngamba]] · [[Umurenge wa Nyamiyaga (Kamonyi)|Nyamiyaga]] · [[Umurenge wa Nyarubaka|Nyarubaka]] · [[Umurenge wa Rugalika|Rugalika]] · [[Umurenge wa Rukoma|Rukoma]] · [[Umurenge wa Runda|Runda]] |- | [[File:MuhangaDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Muhanga]] | '''[[Akarere ka Muhanga|Muhanga]]''' | style="text-align:center" | 12 | [[Umurenge wa Cyeza|Cyeza]] · [[Umurenge wa Kabacuzi|Kabacuzi]] · [[Umurenge wa Kibangu|Kibangu]] · [[Umurenge wa Kiyumba|Kiyumba]] · [[Umurenge wa Muhanga|Muhanga]] · [[Umurenge wa Mushishiro|Mushishiro]] · [[Umurenge wa Nyabinoni|Nyabinoni]] · [[Umurenge wa Nyamabuye|Nyamabuye]] · [[Umurenge wa Nyarusange|Nyarusange]] · [[Umurenge wa Rongi|Rongi]] · [[Umurenge wa Rugendabari (Muhanga)|Rugendabari]] · [[Umurenge wa Shyogwe|Shyogwe]] |- | [[File:NyamagabeDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyamagabe]] | '''[[Akarere ka Nyamagabe|Nyamagabe]]''' | style="text-align:center" | 17 | [[Umurenge wa Buruhukiro|Buruhukiro]] · [[Umurenge wa Cyanika (Nyamagabe)|Cyanika]] · [[Umurenge wa Gasaka|Gasaka]] · [[Umurenge wa Gatare|Gatare]] · [[Umurenge wa Kaduha|Kaduha]] · [[Umurenge wa Kamegeli|Kamegeli]] · [[Umurenge wa Kibirizi (Nyamagabe)|Kibirizi]] · [[Umurenge wa Kibumbwe|Kibumbwe]] · [[Umurenge wa Kitabi|Kitabi]] · [[Umurenge wa Mbazi (Nyamagabe)|Mbazi]] · [[Umurenge wa Mugano|Mugano]] · [[Umurenge wa Musange|Musange]] · [[Umurenge wa Musebeya|Musebeya]] · [[Umurenge wa Mushubi|Mushubi]] · [[Umurenge wa Nkomane|Nkomane]] · [[Umurenge wa Tare|Tare]] · [[Umurenge wa Uwinkingi|Uwinkingi]] |- | [[File:NyanzaDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyanza]] | '''[[Akarere ka Nyanza|Nyanza]]''' | style="text-align:center" | 10 | [[Busasamana]] · [[Umurenge wa Busoro|Busoro]] · [[Umurenge wa Cyabakamyi|Cyabakamyi]] · [[Umurenge wa Kibirizi (Nyanza)|Kibirizi]] · [[Umurenge wa Kigoma (Nyanza)|Kigoma]] · [[Umurenge wa Mukingo|Mukingo]] · [[Umurenge wa Muyira|Muyira]] · [[Umurenge wa Ntyazo|Ntyazo]] · [[Umurenge wa Nyagisozi (Nyanza)|Nyagisozi]] · [[Umurenge wa Rwabicuma|Rwabicuma]] |- | [[File:NyaruguruDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyaruguru]] | '''[[Akarere ka Nyaruguru|Nyaruguru]]''' | style="text-align:center" | 14 | [[Umurenge wa Busanze|Busanze]] · [[Umurenge wa Cyahinda|Cyahinda]] · [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] · [[Umurenge wa Kivu|Kivu]] · [[Umurenge wa Mata|Mata]] · [[Umurenge wa Muganza (Nyaruguru)|Muganza]] · [[Umurenge wa Munini|Munini]] · [[Umurenge wa Ngera|Ngera]] · [[Umurenge wa Ngoma|Ngoma]] · [[Umurenge wa Nyabimata|Nyabimata]] · [[Umurenge wa Nyagisozi|Nyagisozi]] · [[Umurenge wa Ruheru|Ruheru]] · [[Umurenge wa Ruramba|Ruramba]] · [[Umurenge wa Rusenge|Rusenge]] |- | [[File:RuhangoDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Ruhango]] | '''[[Akarere ka Ruhango|Ruhango]]''' | style="text-align:center" | 9 | [[Umurenge wa Bweramana|Bweramana]] · [[Umurenge wa Byimana|Byimana]] · [[Umurenge wa Kabagari|Kabagari]] · [[Umurenge wa Kinazi (Ruhango)|Kinazi]] · [[Umurenge wa Kinihira (Ruhango)|Kinihira]] · [[Umurenge wa Mbuye|Mbuye]] · [[Umurenge wa Mwendo|Mwendo]] · [[Umurenge wa Ntongwe|Ntongwe]] · [[Umurenge wa Ruhango (Ruhango)|Ruhango]] |- ! colspan="2" | Igiteranyo !! 101 !! |} === Intara y’Iburengerazuba === {| class="wikitable" ! Ikarita !! Akarere !! Umubare !! Imirenge |- | [[File:KarongiDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Karongi]] | '''[[Akarere ka Karongi|Karongi]]''' | style="text-align:center" | 13 | [[Umurenge wa Bwishyura|Bwishyura]] · [[Umurenge wa Gashari|Gashari]] · [[Umurenge wa Gishyita|Gishyita]] · [[Umurenge wa Gitesi|Gitesi]] · [[Umurenge wa Mubuga|Mubuga]] · [[Umurenge wa Murambi (Karongi)|Murambi]] · [[Umurenge wa Murundi (Karongi)|Murundi]] · [[Umurenge wa Mutuntu|Mutuntu]] · [[Umurenge wa Rubengera|Rubengera]] · [[Umurenge wa Rugabano|Rugabano]] · [[Umurenge wa Ruganda|Ruganda]] · [[Umurenge wa Rwankuba|Rwankuba]] · [[Umurenge wa Twumba|Twumba]] |- | [[File:NgororeroDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Ngororero]] | '''[[Akarere ka Ngororero|Ngororero]]''' | style="text-align:center" | 13 | [[Umurenge wa Bwira|Bwira]] · [[Umurenge wa Gatumba|Gatumba]] · [[Umurenge wa Hindiro|Hindiro]] · [[Umurenge wa Kabaya|Kabaya]] · [[Umurenge wa Kageyo (Ngororero)|Kageyo]] · [[Umurenge wa Kavumu|Kavumu]] · [[Umurenge wa Matyazo|Matyazo]] · [[Umurenge wa Muhanda|Muhanda]] · [[Umurenge wa Muhororo|Muhororo]] · [[Umurenge wa Ndaro|Ndaro]] · [[Umurenge wa Ngororero|Ngororero]] · [[Umurenge wa Nyange|Nyange]] · [[Umurenge wa Sovu|Sovu]] |- | [[File:NyabihuDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyabihu]] | '''[[Akarere ka Nyabihu|Nyabihu]]''' | style="text-align:center" | 12 | [[Umurenge wa Bigogwe|Bigogwe]] · [[Umurenge wa Jenda|Jenda]] · [[Umurenge wa Jomba|Jomba]] · [[Umurenge wa Kabatwa|Kabatwa]] · [[Umurenge wa Karago|Karago]] · [[Umurenge wa Kintobo|Kintobo]] · [[Umurenge wa Mukamira|Mukamira]] · [[Umurenge wa Muringa|Muringa]] · [[Umurenge wa Rambura|Rambura]] · [[Umurenge wa Rugera|Rugera]] · [[Umurenge wa Rurembo|Rurembo]] · [[Umurenge wa Shyira|Shyira]] |- | [[File:NyamashekeDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyamasheke]] | '''[[Akarere ka Nyamasheke|Nyamasheke]]''' | style="text-align:center" | 15 | [[Umurenge wa Bushekeri|Bushekeri]] · [[Umurenge wa Bushenge|Bushenge]] · [[Umurenge wa Cyato|Cyato]] · [[Umurenge wa Gihombo|Gihombo]] · [[Umurenge wa Kagano|Kagano]] · [[Umurenge wa Kanjongo|Kanjongo]] · [[Umurenge wa Karambi|Karambi]] · [[Umurenge wa Karengera|Karengera]] · [[Umurenge wa Kirimbi|Kirimbi]] · [[Umurenge wa Macuba|Macuba]] · [[Umurenge wa Mahembe|Mahembe]] · [[Umurenge wa Nyabitekeri|Nyabitekeri]] · [[Umurenge wa Rangiro|Rangiro]] · [[Umurenge wa Ruharambuga|Ruharambuga]] · [[Umurenge wa Shangi|Shangi]] |- | [[File:RubavuDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Rubavu]] | '''[[Akarere ka Rubavu|Rubavu]]''' | style="text-align:center" | 12 | [[Umurenge wa Bugeshi|Bugeshi]] · [[Umurenge wa Busasamana|Busasamana]] · [[Umurenge wa Cyanzarwe|Cyanzarwe]] · [[Umurenge wa Gisenyi|Gisenyi]] · [[Umurenge wa Kanama|Kanama]] · [[Umurenge wa Kanzenze|Kanzenze]] · [[Umurenge wa Mudende|Mudende]] · [[Umurenge wa Nyakiliba|Nyakiliba]] · [[Umurenge wa Nyamyumba|Nyamyumba]] · [[Umurenge wa Nyundo|Nyundo]] · [[Umurenge wa Rubavu|Rubavu]] · [[Umurenge wa Rugerero|Rugerero]] |- | [[File:RusiziDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Rusizi]] | '''[[Akarere ka Rusizi|Rusizi]]''' | style="text-align:center" | 18 | [[Umurenge wa Bugarama|Bugarama]] · [[Umurenge wa Butare|Butare]] · [[Umurenge wa Bweyeye|Bweyeye]] · [[Umurenge wa Gashonga|Gashonga]] · [[Umurenge wa Giheke|Giheke]] · [[Umurenge wa Gihundwe|Gihundwe]] · [[Umurenge wa Gikundamvura|Gikundamvura]] · [[Umurenge wa Gitambi|Gitambi]] · [[Umurenge wa Kamembe|Kamembe]] · [[Umurenge wa Muganza|Muganza]] · [[Umurenge wa Mururu|Mururu]] · [[Umurenge wa Nkanka|Nkanka]] · [[Umurenge wa Nkombo|Nkombo]] · [[Umurenge wa Nkungu|Nkungu]] · [[Umurenge wa Nyakabuye|Nyakabuye]] · [[Umurenge wa Nyakarenzo|Nyakarenzo]] · [[Umurenge wa Nzahaha|Nzahaha]] · [[Umurenge wa Rwimbogo (Rusizi)|Rwimbogo]] |- | [[File:RutsiroDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Rutsiro]] | '''[[Akarere ka Rutsiro|Rutsiro]]''' | style="text-align:center" | 13 | [[Umurenge wa Boneza|Boneza]] · [[Umurenge wa Gihango|Gihango]] · [[Umurenge wa Kigeyo|Kigeyo]] · [[Umurenge wa Kivumu|Kivumu]] · [[Umurenge wa Manihira|Manihira]] · [[Umurenge wa Mukura (Rutsiro)|Mukura]] · [[Umurenge wa Murunda|Murunda]] · [[Umurenge wa Musasa|Musasa]] · [[Umurenge wa Mushonyi|Mushonyi]] · [[Umurenge wa Mushubati|Mushubati]] · [[Umurenge wa Nyabirasi|Nyabirasi]] · [[Umurenge wa Ruhango (Rutsiro)|Ruhango]] · [[Umurenge wa Rusebeya|Rusebeya]] |- ! colspan="2" | Igiteranyo !! 96 !! |} === Intara y’Amajyaruguru === {| class="wikitable" ! Ikarita !! Akarere !! Umubare !! Imirenge |- | [[File:BureraDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Burera]] | '''[[Akarere ka Burera|Burera]]''' | style="text-align:center" | 17 | [[Umurenge wa Bungwe|Bungwe]] · [[Umurenge wa Butaro|Butaro]] · [[Umurenge wa Cyanika (Burera)|Cyanika]] · [[Umurenge wa Cyeru|Cyeru]] · [[Umurenge wa Gahunga|Gahunga]] · [[Umurenge wa Gatebe|Gatebe]] · [[Umurenge wa Gitovu|Gitovu]] · [[Umurenge wa Kagogo|Kagogo]] · [[Umurenge wa Kinoni|Kinoni]] · [[Umurenge wa Kinyababa|Kinyababa]] · [[Umurenge wa Kivuye|Kivuye]] · [[Umurenge wa Nemba (Burera)|Nemba]] · [[Umurenge wa Rugarama (Burera)|Rugarama]] · [[Umurenge wa Rugendabari (Burera)|Rugendabari]] · [[Umurenge wa Ruhunde|Ruhunde]] · [[Umurenge wa Rusarabuge|Rusarabuge]] · [[Umurenge wa Rwerere|Rwerere]] |- | [[File:GakenkeDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Gakenke]] | '''[[Akarere ka Gakenke|Gakenke]]''' | style="text-align:center" | 19 | [[Umurenge wa Busengo|Busengo]] · [[Umurenge wa Coko|Coko]] · [[Umurenge wa Cyabingo|Cyabingo]] · [[Umurenge wa Gakenke|Gakenke]] · [[Umurenge wa Gashenyi|Gashenyi]] · [[Umurenge wa Janja|Janja]] · [[Umurenge wa Kamubuga|Kamubuga]] · [[Umurenge wa Karambo|Karambo]] · [[Umurenge wa Kivuruga|Kivuruga]] · [[Umurenge wa Mataba|Mataba]] · [[Umurenge wa Minazi|Minazi]] · [[Umurenge wa Mugunga|Mugunga]] · [[Umurenge wa Muhondo|Muhondo]] · [[Umurenge wa Muyongwe|Muyongwe]] · [[Umurenge wa Muzo|Muzo]] · [[Umurenge wa Nemba|Nemba]] · [[Umurenge wa Ruli|Ruli]] · [[Umurenge wa Rusasa|Rusasa]] · [[Umurenge wa Rushashi|Rushashi]] |- | [[File:GicumbiDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Gicumbi]] | '''[[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]]''' | style="text-align:center" | 21 | [[Umurenge wa Bukure|Bukure]] · [[Umurenge wa Bwisige|Bwisige]] · [[Byumba]] · [[Umurenge wa Cyumba|Cyumba]] · [[Umurenge wa Giti|Giti]] · [[Umurenge wa Kageyo (Gicumbi)|Kageyo]] · [[Umurenge wa Kaniga|Kaniga]] · [[Umurenge wa Manyagiro|Manyagiro]] · [[Umurenge wa Miyove|Miyove]] · [[Umurenge wa Mukarange (Gicumbi)|Mukarange]] · [[Umurenge wa Muko (Gicumbi)|Muko]] · [[Umurenge wa Mutete|Mutete]] · [[Nyamiyaga]] · [[Umurenge wa Nyankenke|Nyankenke]] · [[Umurenge wa Rubaya|Rubaya]] · [[Umurenge wa Rukomo (Gicumbi)|Rukomo]] · [[Umurenge wa Rushaki|Rushaki]] · [[Umurenge wa Rutare|Rutare]] · [[Umurenge wa Ruvune|Ruvune]] · [[Umurenge wa Rwamiko|Rwamiko]] · [[Umurenge wa Shangasha|Shangasha]] |- | [[File:MusanzeDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Musanze]] | '''[[Akarere ka Musanze|Musanze]]''' | style="text-align:center" | 15 | [[Umurenge wa Busogo|Busogo]] · [[Umurenge wa Cyuve|Cyuve]] · [[Umurenge wa Gacaca|Gacaca]] · [[Umurenge wa Gashaki|Gashaki]] · [[Umurenge wa Gataraga|Gataraga]] · [[Umurenge wa Kimonyi|Kimonyi]] · [[Umurenge wa Kinigi|Kinigi]] · [[Umurenge wa Muhoza|Muhoza]] · [[Umurenge wa Muko (Musanze)|Muko]] · [[Umurenge wa Musanze|Musanze]] · [[Umurenge wa Nkotsi|Nkotsi]] · [[Umurenge wa Nyange (Musanze)|Nyange]] · [[Umurenge wa Remera (Musanze)|Remera]] · [[Umurenge wa Rwaza|Rwaza]] · [[Umurenge wa Shingiro|Shingiro]] |- | [[File:RulindoDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Rulindo]] | '''[[Akarere ka Rulindo|Rulindo]]''' | style="text-align:center" | 17 | [[Umurenge wa Base|Base]] · [[Umurenge wa Burega|Burega]] · [[Umurenge wa Bushoki|Bushoki]] · [[Umurenge wa Buyoga|Buyoga]] · [[Umurenge wa Cyinzuzi|Cyinzuzi]] · [[Umurenge wa Cyungo|Cyungo]] · [[Umurenge wa Kinihira (Rulindo)|Kinihira]] · [[Umurenge wa Kisaro|Kisaro]] · [[Umurenge wa Masoro|Masoro]] · [[Umurenge wa Mbogo|Mbogo]] · [[Umurenge wa Murambi|Murambi]] · [[Umurenge wa Ngoma (Rulindo)|Ngoma]] · [[Umurenge wa Ntarabana|Ntarabana]] · [[Umurenge wa Rukozo|Rukozo]] · [[Umurenge wa Rusiga|Rusiga]] · [[Umurenge wa Shyorongi|Shyorongi]] · [[Umurenge wa Tumba (Rulindo)|Tumba]] |- ! colspan="2" | Igiteranyo !! 89 !! |} === Intara y’Iburasirazuba === {| class="wikitable" ! Ikarita !! Akarere !! Umubare !! Imirenge |- | [[File:BugeseraDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Bugesera]] | '''[[Akarere ka Bugesera|Bugesera]]''' | style="text-align:center" | 15 | [[Gashora]] · [[Umurenge wa Juru|Juru]] · [[Umurenge wa Kamabuye|Kamabuye]] · [[Umurenge wa Mareba|Mareba]] · [[Umurenge wa Mayange|Mayange]] · [[Umurenge wa Musenyi|Musenyi]] · [[Umurenge wa Mwogo|Mwogo]] · [[Umurenge wa Ngeruka|Ngeruka]] · [[Umurenge wa Ntarama|Ntarama]] · [[Nyamata]] · [[Umurenge wa Nyarugenge|Nyarugenge]] · [[Rilima]] · [[Umurenge wa Ruhuha|Ruhuha]] · [[Umurenge wa Rweru|Rweru]] · [[Umurenge wa Shyara|Shyara]] |- | [[File:GatsiboDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Gatsibo]] | '''[[Akarere ka Gatsibo|Gatsibo]]''' | style="text-align:center" | 14 | [[Umurenge wa Gasange|Gasange]] · [[Umurenge wa Gatsibo|Gatsibo]] · [[Umurenge wa Gitoki|Gitoki]] · [[Umurenge wa Kabarore|Kabarore]] · [[Umurenge wa Kageyo (Gatsibo)|Kageyo]] · [[Umurenge wa Kiramuruzi|Kiramuruzi]] · [[Umurenge wa Kiziguro|Kiziguro]] · [[Muhura]] · [[Umurenge wa Murambi (Gatsibo)|Murambi]] · [[Umurenge wa Ngarama|Ngarama]] · [[Umurenge wa Nyagihanga|Nyagihanga]] · [[Umurenge wa Remera (Gatsibo)|Remera]] · [[Umurenge wa Rugarama (Gatsibo)|Rugarama]] · [[Umurenge wa Rwimbogo (Gatsibo)|Rwimbogo]] |- | [[File:KayonzaDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Kayonza]] | '''[[Akarere ka Kayonza|Kayonza]]''' | style="text-align:center" | 12 | [[Umurenge wa Gahini|Gahini]] · [[Umurenge wa Kabare|Kabare]] · [[Umurenge wa Kabarondo|Kabarondo]] · [[Umurenge wa Mukarange|Mukarange]] · [[Umurenge wa Murama|Murama]] · [[Umurenge wa Murundi|Murundi]] · [[Umurenge wa Mwiri|Mwiri]] · [[Umurenge wa Ndego|Ndego]] · [[Umurenge wa Nyamirama|Nyamirama]] · [[Umurenge wa Rukara|Rukara]] · [[Umurenge wa Ruramira|Ruramira]] · [[Umurenge wa Rwinkwavu|Rwinkwavu]] |- | [[File:KireheDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Kirehe]] | '''[[Akarere ka Kirehe|Kirehe]]''' | style="text-align:center" | 12 | [[Umurenge wa Gahara|Gahara]] · [[Umurenge wa Gatore|Gatore]] · [[Umurenge wa Kigarama (Kirehe)|Kigarama]] · [[Umurenge wa Kigina|Kigina]] · [[Umurenge wa Kirehe|Kirehe]] · [[Umurenge wa Mahama|Mahama]] · [[Umurenge wa Mpanga|Mpanga]] · [[Umurenge wa Musaza|Musaza]] · [[Umurenge wa Mushikiri|Mushikiri]] · [[Umurenge wa Nasho|Nasho]] · [[Umurenge wa Nyamugari|Nyamugari]] · [[Umurenge wa Nyarubuye|Nyarubuye]] |- | [[File:NgomaDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Ngoma]] | '''[[Akarere ka Ngoma|Ngoma]]''' | style="text-align:center" | 14 | [[Umurenge wa Gashanda|Gashanda]] · [[Jarama]] · [[Umurenge wa Karembo|Karembo]] · [[Umurenge wa Kazo|Kazo]] · [[Umurenge wa Kibungo|Kibungo]] · [[Umurenge wa Mugesera|Mugesera]] · [[Umurenge wa Murama (Ngoma)|Murama]] · [[Umurenge wa Mutenderi|Mutenderi]] · [[Umurenge wa Remera (Ngoma)|Remera]] · [[Umurenge wa Rukira|Rukira]] · [[Umurenge wa Rukumberi|Rukumberi]] · [[Umurenge wa Rurenge|Rurenge]] · [[Umurenge wa Sake|Sake]] · [[Umurenge wa Zaza|Zaza]] |- | [[File:NyagatareDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyagatare]] | '''[[Akarere ka Nyagatare|Nyagatare]]''' | style="text-align:center" | 14 | [[Umurenge wa Gatunda|Gatunda]] · [[Umurenge wa Karama (Nyagatare)|Karama]] · [[Umurenge wa Karangazi|Karangazi]] · [[Umurenge wa Katabagemu|Katabagemu]] · [[Umurenge wa Kiyombe|Kiyombe]] · [[Umurenge wa Matimba|Matimba]] · [[Umurenge wa Mimuli|Mimuli]] · [[Umurenge wa Mukama|Mukama]] · [[Umurenge wa Musheli|Musheli]] · [[Umurenge wa Nyagatare|Nyagatare]] · [[Umurenge wa Rukomo (Nyagatare)|Rukomo]] · [[Umurenge wa Rwempasha|Rwempasha]] · [[Umurenge wa Rwimiyaga|Rwimiyaga]] · [[Umurenge wa Tabagwe|Tabagwe]] |- | [[File:RwamaganaDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Rwamagana]] | '''[[Akarere ka Rwamagana|Rwamagana]]''' | style="text-align:center" | 14 | [[Umurenge wa Fumbwe|Fumbwe]] · [[Umurenge wa Gahengeri|Gahengeri]] · [[Umurenge wa Gishari|Gishari]] · [[Umurenge wa Karenge|Karenge]] · [[Umurenge wa Kigabiro|Kigabiro]] · [[Umurenge wa Muhazi|Muhazi]] · [[Munyaga]] · [[Umurenge wa Munyiginya|Munyiginya]] · [[Umurenge wa Musha|Musha]] · [[Umurenge wa Muyumbu|Muyumbu]] · [[Umurenge wa Mwulire|Mwulire]] · [[Umurenge wa Nyakariro|Nyakariro]] · [[Umurenge wa Nzige|Nzige]] · [[Umurenge wa Rubona|Rubona]] |- ! colspan="2" | Igiteranyo !! 95 !! |} == Inyandiko == {{Reflist}} == Reba kandi == * [[Intara y’u Rwanda]] * [[Uturere tw’u Rwanda]] * [[Utugari]] * [[Imidugudu]] == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Sectors of Rwanda|Amafoto y’imirenge y’u Rwanda]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}} [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda| ]] [[Ikiciro:Rwanda]] f751z0qd5i5225jisgfbg4c0lg8gd4d 149657 149612 2026-11-10T06:51:33Z Score Beethoven 11559 149657 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = Imirenge y’u Rwanda | image = [[File:Rwanda Sectors.PNG|260px|Ikarita y’imirenge y’u Rwanda]] | caption = Ikarita y’imirenge y’u Rwanda | label1 = Igihugu | data1 = [[Rwanda]] | label2 = Urwego | data2 = Urwego rwa gatatu rw’imitegekere | label3 = Iri mu | data3 = [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] (30) | label4 = Igabanyijemo | data4 = [[Utugari]] | label5 = Umubare | data5 = 416 | label6 = Yashyizweho | data6 = 1 Mutarama 2006 }} '''Imirenge''' (ubumwe: '''umurenge'''; mu [[Igifaransa|Gifaransa]]: ''secteurs''; mu [[Icyongereza]]: ''sectors'') ni inzego z’imiyoborere y’igihugu ziri ku rwego rwa gatatu mu [[Rwanda]], nyuma y’[[Intara y’u Rwanda|intara]] n’[[Uturere tw’u Rwanda|uturere]]. U Rwanda rufite imirenge 416 iri mu turere 30. Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. == Imiterere == Buri karere kagabanyijemo imirenge. Buri murenge ugabanyijemo utugari. Buri kagari kagabanyijemo imidugudu.<ref name="sng">{{Cite web |url=https://www.sng-wofi.org/country_profiles/rwanda.html |title=Country and territory profiles – Rwanda |website=World Observatory on Subnational Government Finance and Investment (SNG-WOFI) |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> U Rwanda rufite imirenge 416 iri mu turere 30.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ |title=Rwanda: Division in Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Iyi miterere yashyizweho n’ivugurura ry’inzego z’imitegekere y’igihugu. Iryo vugurura ryatangiye gukurikizwa ku wa 1 Mutarama 2006. Intara 12 zasimbujwe intara 4 n’Umujyi wa Kigali. Izo nzego eshanu zigabanyijemo uturere 30.<ref name="statoids">{{Cite web |title=Provinces of Rwanda |url=https://statoids.com/urw.html |website=Statoids |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Ubuyobozi == Umurenge ugira inzego ebyiri: Inama Njyanama y’umurenge n’Ubunyamabanga Nshingwabikorwa bw’umurenge. Ubunyamabanga Nshingwabikorwa bufite Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’umurenge.<ref name="itegeko2013">{{Cite web |url=https://extranet.who.int/cpcd/sites/default/files/public_file_repository/RWA_Rwanda_Law-determining-the-organisation-and-functioning-of-decentralized-administrative-bodies_2013.pdf |title=Law Nº 87/2013 of 11/09/2013 determining the organisation and functioning of decentralized administrative entities |website=Official Gazette of the Republic of Rwanda |date=2013-10-30 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge, akagari n’umudugudu nta buzimagatozi bifite.<ref name="itegeko2013"/> Abagize Inama Njyanama y’umurenge ntibatorwa n’abaturage mu buryo butaziguye. Batorwa mu bagize inama njyanama z’utugari.<ref name="sng"/> == Imibare muri rusange == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Intara / Umujyi !! Uturere !! Imirenge<ref name="citypop"/> |- | style="text-align:left" | [[Kigali|Umujyi wa Kigali]] || 3 || 35 |- | style="text-align:left" | [[Intara y'amajyepfo|Intara y’Amajyepfo]] || 8 || 101 |- | style="text-align:left" | [[Intara y'Uburengerazuba|Intara y’Iburengerazuba]] || 7 || 96 |- | style="text-align:left" | [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] || 5 || 89 |- | style="text-align:left" | [[Intara y'Iburasirazuba|Intara y’Iburasirazuba]] || 7 || 95 |- ! Igiteranyo !! 30 !! 416 |} == Urutonde rw’imirenge == Urutonde rukurikira rugaragaza imirenge y’akarere kamwe kamwe, ikurikiranye hakurikijwe inyuguti. Imirenge myinshi ifite amazina amwe iri mu turere dutandukanye (urugero: Remera, Karama, Ngoma, Murambi…). === Umujyi wa Kigali === {| class="wikitable" ! Ikarita !! Akarere !! Umubare !! Imirenge |- | [[File:GasaboDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Gasabo]] | '''[[Akarere ka Gasabo|Gasabo]]''' | style="text-align:center" | 15 | [[Umurenge wa Bumbogo|Bumbogo]] · [[Umurenge wa Gatsata|Gatsata]] · [[Umurenge wa Gikomero|Gikomero]] · [[Gisozi]] · [[Umurenge wa Jabana|Jabana]] · [[Umurenge wa Jali|Jali]] · [[Umurenge wa Kacyiru|Kacyiru]] · [[Umurenge wa Kimihurura|Kimihurura]] · [[Umurenge wa Kimironko|Kimironko]] · [[Umurenge wa Kinyinya|Kinyinya]] · [[Umurenge wa Ndera|Ndera]] · [[Umurenge wa Nduba|Nduba]] · [[Umurenge wa Remera (Gasabo)|Remera]] · [[Umurenge wa Rusororo|Rusororo]] · [[Umurenge wa Rutunga|Rutunga]] |- | [[File:KicukiroDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Kicukiro]] | '''[[Akarere ka Kicukiro|Kicukiro]]''' | style="text-align:center" | 10 | [[Umurenge wa Gahanga|Gahanga]] · [[Umurenge wa Gatenga|Gatenga]] · [[Gikondo]] · [[Umurenge wa Kagarama|Kagarama]] · [[Umurenge wa Kanombe|Kanombe]] · [[Umurenge wa Kicukiro|Kicukiro]] · [[Umurenge wa Kigarama (Kicukiro)|Kigarama]] · [[Umurenge wa Masaka|Masaka]] · [[Umurenge wa Niboye|Niboye]] · [[Umurenge wa Nyarugunga|Nyarugunga]] |- | [[File:NyarugengeDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyarugenge]] | '''[[Akarere ka Nyarugenge|Nyarugenge]]''' | style="text-align:center" | 10 | [[Umurenge wa Gitega|Gitega]] · [[Umurenge wa Kanyinya|Kanyinya]] · [[Umurenge wa Kigali|Kigali]] · [[Umurenge wa Kimisagara|Kimisagara]] · [[Umurenge wa Mageragere|Mageragere]] · [[Umurenge wa Muhima|Muhima]] · [[Umurenge wa Nyakabanda|Nyakabanda]] · [[Nyamirambo]] · [[Umurenge wa Nyarugenge (Nyarugenge)|Nyarugenge]] · [[Rwezamenyo]] |- ! colspan="2" | Igiteranyo !! 35 !! |} === Intara y’Amajyepfo === {| class="wikitable" ! Ikarita !! Akarere !! Umubare !! Imirenge |- | [[File:GisagaraDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Gisagara]] | '''[[Akarere ka Gisagara|Gisagara]]''' | style="text-align:center" | 13 | [[Umurenge wa Gikonko|Gikonko]] · [[Umurenge wa Gishubi|Gishubi]] · [[Umurenge wa Kansi|Kansi]] · [[Umurenge wa Kibirizi (Gisagara)|Kibilizi]] · [[Umurenge wa Kigembe|Kigembe]] · [[Umurenge wa Mamba|Mamba]] · [[Umurenge wa Muganza (Gisagara)|Muganza]] · [[Umurenge wa Mugombwa|Mugombwa]] · [[Umurenge wa Mukindo|Mukindo]] · [[Umurenge wa Musha (Gisagara)|Musha]] · [[Umurenge wa Ndora|Ndora]] · [[Umurenge wa Nyanza|Nyanza]] · [[Umurenge wa Save|Save]] |- | [[File:HuyeDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Huye]] | '''[[Akarere ka Huye|Huye]]''' | style="text-align:center" | 14 | [[Umurenge wa Gishamvu|Gishamvu]] · [[Umurenge wa Huye|Huye]] · [[Umurenge wa Karama (Huye)|Karama]] · [[Umurenge wa Kigoma (Huye)|Kigoma]] · [[Umurenge wa Kinazi (Huye)|Kinazi]] · [[Umurenge wa Maraba|Maraba]] · [[Umurenge wa Mbazi (Huye)|Mbazi]] · [[Umurenge wa Mukura (Huye)|Mukura]] · [[Umurenge wa Ngoma (Huye)|Ngoma]] · [[Umurenge wa Ruhashya|Ruhashya]] · [[Umurenge wa Rusatira|Rusatira]] · [[Umurenge wa Rwaniro|Rwaniro]] · [[Umurenge wa Simbi|Simbi]] · [[Umurenge wa Tumba (Huye)|Tumba]] |- | [[File:KamonyiDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Kamonyi]] | '''[[Akarere ka Kamonyi|Kamonyi]]''' | style="text-align:center" | 12 | [[Umurenge wa Gacurabwenge|Gacurabwenge]] · [[Umurenge wa Karama (Kamonyi)|Karama]] · [[Umurenge wa Kayenzi|Kayenzi]] · [[Umurenge wa Kayumbu|Kayumbu]] · [[Umurenge wa Mugina|Mugina]] · [[Umurenge wa Musambira|Musambira]] · [[Umurenge wa Ngamba|Ngamba]] · [[Umurenge wa Nyamiyaga (Kamonyi)|Nyamiyaga]] · [[Umurenge wa Nyarubaka|Nyarubaka]] · [[Umurenge wa Rugalika|Rugalika]] · [[Umurenge wa Rukoma|Rukoma]] · [[Umurenge wa Runda|Runda]] |- | [[File:MuhangaDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Muhanga]] | '''[[Akarere ka Muhanga|Muhanga]]''' | style="text-align:center" | 12 | [[Umurenge wa Cyeza|Cyeza]] · [[Umurenge wa Kabacuzi|Kabacuzi]] · [[Umurenge wa Kibangu|Kibangu]] · [[Umurenge wa Kiyumba|Kiyumba]] · [[Umurenge wa Muhanga|Muhanga]] · [[Umurenge wa Mushishiro|Mushishiro]] · [[Umurenge wa Nyabinoni|Nyabinoni]] · [[Umurenge wa Nyamabuye|Nyamabuye]] · [[Umurenge wa Nyarusange|Nyarusange]] · [[Umurenge wa Rongi|Rongi]] · [[Umurenge wa Rugendabari (Muhanga)|Rugendabari]] · [[Umurenge wa Shyogwe|Shyogwe]] |- | [[File:NyamagabeDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyamagabe]] | '''[[Akarere ka Nyamagabe|Nyamagabe]]''' | style="text-align:center" | 17 | [[Umurenge wa Buruhukiro|Buruhukiro]] · [[Umurenge wa Cyanika (Nyamagabe)|Cyanika]] · [[Umurenge wa Gasaka|Gasaka]] · [[Umurenge wa Gatare|Gatare]] · [[Umurenge wa Kaduha|Kaduha]] · [[Umurenge wa Kamegeli|Kamegeli]] · [[Umurenge wa Kibirizi (Nyamagabe)|Kibirizi]] · [[Umurenge wa Kibumbwe|Kibumbwe]] · [[Umurenge wa Kitabi|Kitabi]] · [[Umurenge wa Mbazi (Nyamagabe)|Mbazi]] · [[Umurenge wa Mugano|Mugano]] · [[Umurenge wa Musange|Musange]] · [[Umurenge wa Musebeya|Musebeya]] · [[Umurenge wa Mushubi|Mushubi]] · [[Umurenge wa Nkomane|Nkomane]] · [[Umurenge wa Tare|Tare]] · [[Umurenge wa Uwinkingi|Uwinkingi]] |- | [[File:NyanzaDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyanza]] | '''[[Akarere ka Nyanza|Nyanza]]''' | style="text-align:center" | 10 | [[Busasamana]] · [[Umurenge wa Busoro|Busoro]] · [[Umurenge wa Cyabakamyi|Cyabakamyi]] · [[Umurenge wa Kibirizi (Nyanza)|Kibirizi]] · [[Umurenge wa Kigoma (Nyanza)|Kigoma]] · [[Umurenge wa Mukingo|Mukingo]] · [[Umurenge wa Muyira|Muyira]] · [[Umurenge wa Ntyazo|Ntyazo]] · [[Umurenge wa Nyagisozi (Nyanza)|Nyagisozi]] · [[Umurenge wa Rwabicuma|Rwabicuma]] |- | [[File:NyaruguruDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyaruguru]] | '''[[Akarere ka Nyaruguru|Nyaruguru]]''' | style="text-align:center" | 14 | [[Umurenge wa Busanze|Busanze]] · [[Umurenge wa Cyahinda|Cyahinda]] · [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] · [[Umurenge wa Kivu|Kivu]] · [[Umurenge wa Mata|Mata]] · [[Umurenge wa Muganza (Nyaruguru)|Muganza]] · [[Umurenge wa Munini|Munini]] · [[Umurenge wa Ngera|Ngera]] · [[Umurenge wa Ngoma (Nyaruguru)|Ngoma]] · [[Umurenge wa Nyabimata|Nyabimata]] · [[Umurenge wa Nyagisozi (Nyaruguru)|Nyagisozi]] · [[Umurenge wa Ruheru|Ruheru]] · [[Umurenge wa Ruramba|Ruramba]] · [[Umurenge wa Rusenge|Rusenge]] |- | [[File:RuhangoDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Ruhango]] | '''[[Akarere ka Ruhango|Ruhango]]''' | style="text-align:center" | 9 | [[Umurenge wa Bweramana|Bweramana]] · [[Umurenge wa Byimana|Byimana]] · [[Umurenge wa Kabagari|Kabagari]] · [[Umurenge wa Kinazi (Ruhango)|Kinazi]] · [[Umurenge wa Kinihira (Ruhango)|Kinihira]] · [[Umurenge wa Mbuye|Mbuye]] · [[Umurenge wa Mwendo|Mwendo]] · [[Umurenge wa Ntongwe|Ntongwe]] · [[Umurenge wa Ruhango (Ruhango)|Ruhango]] |- ! colspan="2" | Igiteranyo !! 101 !! |} === Intara y’Iburengerazuba === {| class="wikitable" ! Ikarita !! Akarere !! Umubare !! Imirenge |- | [[File:KarongiDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Karongi]] | '''[[Akarere ka Karongi|Karongi]]''' | style="text-align:center" | 13 | [[Umurenge wa Bwishyura|Bwishyura]] · [[Umurenge wa Gashari|Gashari]] · [[Umurenge wa Gishyita|Gishyita]] · [[Umurenge wa Gitesi|Gitesi]] · [[Umurenge wa Mubuga|Mubuga]] · [[Umurenge wa Murambi (Karongi)|Murambi]] · [[Umurenge wa Murundi (Karongi)|Murundi]] · [[Umurenge wa Mutuntu|Mutuntu]] · [[Umurenge wa Rubengera|Rubengera]] · [[Umurenge wa Rugabano|Rugabano]] · [[Umurenge wa Ruganda|Ruganda]] · [[Umurenge wa Rwankuba|Rwankuba]] · [[Umurenge wa Twumba|Twumba]] |- | [[File:NgororeroDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Ngororero]] | '''[[Akarere ka Ngororero|Ngororero]]''' | style="text-align:center" | 13 | [[Umurenge wa Bwira|Bwira]] · [[Umurenge wa Gatumba|Gatumba]] · [[Umurenge wa Hindiro|Hindiro]] · [[Umurenge wa Kabaya|Kabaya]] · [[Umurenge wa Kageyo (Ngororero)|Kageyo]] · [[Umurenge wa Kavumu|Kavumu]] · [[Umurenge wa Matyazo|Matyazo]] · [[Umurenge wa Muhanda|Muhanda]] · [[Umurenge wa Muhororo|Muhororo]] · [[Umurenge wa Ndaro|Ndaro]] · [[Umurenge wa Ngororero|Ngororero]] · [[Umurenge wa Nyange (Ngororero)|Nyange]] · [[Umurenge wa Sovu|Sovu]] |- | [[File:NyabihuDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyabihu]] | '''[[Akarere ka Nyabihu|Nyabihu]]''' | style="text-align:center" | 12 | [[Umurenge wa Bigogwe|Bigogwe]] · [[Umurenge wa Jenda|Jenda]] · [[Umurenge wa Jomba|Jomba]] · [[Umurenge wa Kabatwa|Kabatwa]] · [[Umurenge wa Karago|Karago]] · [[Umurenge wa Kintobo|Kintobo]] · [[Umurenge wa Mukamira|Mukamira]] · [[Umurenge wa Muringa|Muringa]] · [[Umurenge wa Rambura|Rambura]] · [[Umurenge wa Rugera|Rugera]] · [[Umurenge wa Rurembo|Rurembo]] · [[Umurenge wa Shyira|Shyira]] |- | [[File:NyamashekeDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyamasheke]] | '''[[Akarere ka Nyamasheke|Nyamasheke]]''' | style="text-align:center" | 15 | [[Umurenge wa Bushekeri|Bushekeri]] · [[Umurenge wa Bushenge|Bushenge]] · [[Umurenge wa Cyato|Cyato]] · [[Umurenge wa Gihombo|Gihombo]] · [[Umurenge wa Kagano|Kagano]] · [[Umurenge wa Kanjongo|Kanjongo]] · [[Umurenge wa Karambi|Karambi]] · [[Umurenge wa Karengera|Karengera]] · [[Umurenge wa Kirimbi|Kirimbi]] · [[Umurenge wa Macuba|Macuba]] · [[Umurenge wa Mahembe|Mahembe]] · [[Umurenge wa Nyabitekeri|Nyabitekeri]] · [[Umurenge wa Rangiro|Rangiro]] · [[Umurenge wa Ruharambuga|Ruharambuga]] · [[Umurenge wa Shangi|Shangi]] |- | [[File:RubavuDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Rubavu]] | '''[[Akarere ka Rubavu|Rubavu]]''' | style="text-align:center" | 12 | [[Umurenge wa Bugeshi|Bugeshi]] · [[Umurenge wa Busasamana|Busasamana]] · [[Umurenge wa Cyanzarwe|Cyanzarwe]] · [[Umurenge wa Gisenyi|Gisenyi]] · [[Umurenge wa Kanama|Kanama]] · [[Umurenge wa Kanzenze|Kanzenze]] · [[Umurenge wa Mudende|Mudende]] · [[Umurenge wa Nyakiliba|Nyakiliba]] · [[Umurenge wa Nyamyumba|Nyamyumba]] · [[Umurenge wa Nyundo|Nyundo]] · [[Umurenge wa Rubavu|Rubavu]] · [[Umurenge wa Rugerero|Rugerero]] |- | [[File:RusiziDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Rusizi]] | '''[[Akarere ka Rusizi|Rusizi]]''' | style="text-align:center" | 18 | [[Umurenge wa Bugarama|Bugarama]] · [[Umurenge wa Butare|Butare]] · [[Umurenge wa Bweyeye|Bweyeye]] · [[Umurenge wa Gashonga|Gashonga]] · [[Umurenge wa Giheke|Giheke]] · [[Umurenge wa Gihundwe|Gihundwe]] · [[Umurenge wa Gikundamvura|Gikundamvura]] · [[Umurenge wa Gitambi|Gitambi]] · [[Umurenge wa Kamembe|Kamembe]] · [[Umurenge wa Muganza (Rusizi)|Muganza]] · [[Umurenge wa Mururu|Mururu]] · [[Umurenge wa Nkanka|Nkanka]] · [[Umurenge wa Nkombo|Nkombo]] · [[Umurenge wa Nkungu|Nkungu]] · [[Umurenge wa Nyakabuye|Nyakabuye]] · [[Umurenge wa Nyakarenzo|Nyakarenzo]] · [[Umurenge wa Nzahaha|Nzahaha]] · [[Umurenge wa Rwimbogo (Rusizi)|Rwimbogo]] |- | [[File:RutsiroDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Rutsiro]] | '''[[Akarere ka Rutsiro|Rutsiro]]''' | style="text-align:center" | 13 | [[Umurenge wa Boneza|Boneza]] · [[Umurenge wa Gihango|Gihango]] · [[Umurenge wa Kigeyo|Kigeyo]] · [[Umurenge wa Kivumu|Kivumu]] · [[Umurenge wa Manihira|Manihira]] · [[Umurenge wa Mukura (Rutsiro)|Mukura]] · [[Umurenge wa Murunda|Murunda]] · [[Umurenge wa Musasa|Musasa]] · [[Umurenge wa Mushonyi|Mushonyi]] · [[Umurenge wa Mushubati|Mushubati]] · [[Umurenge wa Nyabirasi|Nyabirasi]] · [[Umurenge wa Ruhango (Rutsiro)|Ruhango]] · [[Umurenge wa Rusebeya|Rusebeya]] |- ! colspan="2" | Igiteranyo !! 96 !! |} === Intara y’Amajyaruguru === {| class="wikitable" ! Ikarita !! Akarere !! Umubare !! Imirenge |- | [[File:BureraDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Burera]] | '''[[Akarere ka Burera|Burera]]''' | style="text-align:center" | 17 | [[Umurenge wa Bungwe|Bungwe]] · [[Umurenge wa Butaro|Butaro]] · [[Umurenge wa Cyanika (Burera)|Cyanika]] · [[Umurenge wa Cyeru|Cyeru]] · [[Umurenge wa Gahunga|Gahunga]] · [[Umurenge wa Gatebe|Gatebe]] · [[Umurenge wa Gitovu|Gitovu]] · [[Umurenge wa Kagogo|Kagogo]] · [[Umurenge wa Kinoni|Kinoni]] · [[Umurenge wa Kinyababa|Kinyababa]] · [[Umurenge wa Kivuye|Kivuye]] · [[Umurenge wa Nemba (Burera)|Nemba]] · [[Umurenge wa Rugarama (Burera)|Rugarama]] · [[Umurenge wa Rugendabari (Burera)|Rugendabari]] · [[Umurenge wa Ruhunde|Ruhunde]] · [[Umurenge wa Rusarabuge|Rusarabuge]] · [[Umurenge wa Rwerere|Rwerere]] |- | [[File:GakenkeDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Gakenke]] | '''[[Akarere ka Gakenke|Gakenke]]''' | style="text-align:center" | 19 | [[Umurenge wa Busengo|Busengo]] · [[Umurenge wa Coko|Coko]] · [[Umurenge wa Cyabingo|Cyabingo]] · [[Umurenge wa Gakenke|Gakenke]] · [[Umurenge wa Gashenyi|Gashenyi]] · [[Umurenge wa Janja|Janja]] · [[Umurenge wa Kamubuga|Kamubuga]] · [[Umurenge wa Karambo|Karambo]] · [[Umurenge wa Kivuruga|Kivuruga]] · [[Umurenge wa Mataba|Mataba]] · [[Umurenge wa Minazi|Minazi]] · [[Umurenge wa Mugunga|Mugunga]] · [[Umurenge wa Muhondo|Muhondo]] · [[Umurenge wa Muyongwe|Muyongwe]] · [[Umurenge wa Muzo|Muzo]] · [[Umurenge wa Nemba (Gakenke)|Nemba]] · [[Umurenge wa Ruli|Ruli]] · [[Umurenge wa Rusasa|Rusasa]] · [[Umurenge wa Rushashi|Rushashi]] |- | [[File:GicumbiDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Gicumbi]] | '''[[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]]''' | style="text-align:center" | 21 | [[Umurenge wa Bukure|Bukure]] · [[Umurenge wa Bwisige|Bwisige]] · [[Byumba]] · [[Umurenge wa Cyumba|Cyumba]] · [[Umurenge wa Giti|Giti]] · [[Umurenge wa Kageyo (Gicumbi)|Kageyo]] · [[Umurenge wa Kaniga|Kaniga]] · [[Umurenge wa Manyagiro|Manyagiro]] · [[Umurenge wa Miyove|Miyove]] · [[Umurenge wa Mukarange (Gicumbi)|Mukarange]] · [[Umurenge wa Muko (Gicumbi)|Muko]] · [[Umurenge wa Mutete|Mutete]] · [[Nyamiyaga]] · [[Umurenge wa Nyankenke|Nyankenke]] · [[Umurenge wa Rubaya|Rubaya]] · [[Umurenge wa Rukomo (Gicumbi)|Rukomo]] · [[Umurenge wa Rushaki|Rushaki]] · [[Umurenge wa Rutare|Rutare]] · [[Umurenge wa Ruvune|Ruvune]] · [[Umurenge wa Rwamiko|Rwamiko]] · [[Umurenge wa Shangasha|Shangasha]] |- | [[File:MusanzeDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Musanze]] | '''[[Akarere ka Musanze|Musanze]]''' | style="text-align:center" | 15 | [[Umurenge wa Busogo|Busogo]] · [[Umurenge wa Cyuve|Cyuve]] · [[Umurenge wa Gacaca|Gacaca]] · [[Umurenge wa Gashaki|Gashaki]] · [[Umurenge wa Gataraga|Gataraga]] · [[Umurenge wa Kimonyi|Kimonyi]] · [[Umurenge wa Kinigi|Kinigi]] · [[Umurenge wa Muhoza|Muhoza]] · [[Umurenge wa Muko (Musanze)|Muko]] · [[Umurenge wa Musanze|Musanze]] · [[Umurenge wa Nkotsi|Nkotsi]] · [[Umurenge wa Nyange (Musanze)|Nyange]] · [[Umurenge wa Remera (Musanze)|Remera]] · [[Umurenge wa Rwaza|Rwaza]] · [[Umurenge wa Shingiro|Shingiro]] |- | [[File:RulindoDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Rulindo]] | '''[[Akarere ka Rulindo|Rulindo]]''' | style="text-align:center" | 17 | [[Umurenge wa Base|Base]] · [[Umurenge wa Burega|Burega]] · [[Umurenge wa Bushoki|Bushoki]] · [[Umurenge wa Buyoga|Buyoga]] · [[Umurenge wa Cyinzuzi|Cyinzuzi]] · [[Umurenge wa Cyungo|Cyungo]] · [[Umurenge wa Kinihira (Rulindo)|Kinihira]] · [[Umurenge wa Kisaro|Kisaro]] · [[Umurenge wa Masoro|Masoro]] · [[Umurenge wa Mbogo|Mbogo]] · [[Umurenge wa Murambi (Rulindo)|Murambi]] · [[Umurenge wa Ngoma (Rulindo)|Ngoma]] · [[Umurenge wa Ntarabana|Ntarabana]] · [[Umurenge wa Rukozo|Rukozo]] · [[Umurenge wa Rusiga|Rusiga]] · [[Umurenge wa Shyorongi|Shyorongi]] · [[Umurenge wa Tumba (Rulindo)|Tumba]] |- ! colspan="2" | Igiteranyo !! 89 !! |} === Intara y’Iburasirazuba === {| class="wikitable" ! Ikarita !! Akarere !! Umubare !! Imirenge |- | [[File:BugeseraDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Bugesera]] | '''[[Akarere ka Bugesera|Bugesera]]''' | style="text-align:center" | 15 | [[Gashora]] · [[Umurenge wa Juru|Juru]] · [[Umurenge wa Kamabuye|Kamabuye]] · [[Umurenge wa Mareba|Mareba]] · [[Umurenge wa Mayange|Mayange]] · [[Umurenge wa Musenyi|Musenyi]] · [[Umurenge wa Mwogo|Mwogo]] · [[Umurenge wa Ngeruka|Ngeruka]] · [[Umurenge wa Ntarama|Ntarama]] · [[Nyamata]] · [[Umurenge wa Nyarugenge (Bugesera)|Nyarugenge]] · [[Rilima]] · [[Umurenge wa Ruhuha|Ruhuha]] · [[Umurenge wa Rweru|Rweru]] · [[Umurenge wa Shyara|Shyara]] |- | [[File:GatsiboDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Gatsibo]] | '''[[Akarere ka Gatsibo|Gatsibo]]''' | style="text-align:center" | 14 | [[Umurenge wa Gasange|Gasange]] · [[Umurenge wa Gatsibo|Gatsibo]] · [[Umurenge wa Gitoki|Gitoki]] · [[Umurenge wa Kabarore|Kabarore]] · [[Umurenge wa Kageyo (Gatsibo)|Kageyo]] · [[Umurenge wa Kiramuruzi|Kiramuruzi]] · [[Umurenge wa Kiziguro|Kiziguro]] · [[Muhura]] · [[Umurenge wa Murambi (Gatsibo)|Murambi]] · [[Umurenge wa Ngarama|Ngarama]] · [[Umurenge wa Nyagihanga|Nyagihanga]] · [[Umurenge wa Remera (Gatsibo)|Remera]] · [[Umurenge wa Rugarama (Gatsibo)|Rugarama]] · [[Umurenge wa Rwimbogo (Gatsibo)|Rwimbogo]] |- | [[File:KayonzaDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Kayonza]] | '''[[Akarere ka Kayonza|Kayonza]]''' | style="text-align:center" | 12 | [[Umurenge wa Gahini|Gahini]] · [[Umurenge wa Kabare|Kabare]] · [[Umurenge wa Kabarondo|Kabarondo]] · [[Umurenge wa Mukarange (Kayonza)|Mukarange]] · [[Umurenge wa Murama (Kayonza)|Murama]] · [[Umurenge wa Murundi (Kayonza)|Murundi]] · [[Umurenge wa Mwiri|Mwiri]] · [[Umurenge wa Ndego|Ndego]] · [[Umurenge wa Nyamirama|Nyamirama]] · [[Umurenge wa Rukara|Rukara]] · [[Umurenge wa Ruramira|Ruramira]] · [[Umurenge wa Rwinkwavu|Rwinkwavu]] |- | [[File:KireheDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Kirehe]] | '''[[Akarere ka Kirehe|Kirehe]]''' | style="text-align:center" | 12 | [[Umurenge wa Gahara|Gahara]] · [[Umurenge wa Gatore|Gatore]] · [[Umurenge wa Kigarama (Kirehe)|Kigarama]] · [[Umurenge wa Kigina|Kigina]] · [[Umurenge wa Kirehe|Kirehe]] · [[Umurenge wa Mahama|Mahama]] · [[Umurenge wa Mpanga|Mpanga]] · [[Umurenge wa Musaza|Musaza]] · [[Umurenge wa Mushikiri|Mushikiri]] · [[Umurenge wa Nasho|Nasho]] · [[Umurenge wa Nyamugari|Nyamugari]] · [[Umurenge wa Nyarubuye|Nyarubuye]] |- | [[File:NgomaDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Ngoma]] | '''[[Akarere ka Ngoma|Ngoma]]''' | style="text-align:center" | 14 | [[Umurenge wa Gashanda|Gashanda]] · [[Jarama]] · [[Umurenge wa Karembo|Karembo]] · [[Umurenge wa Kazo|Kazo]] · [[Umurenge wa Kibungo|Kibungo]] · [[Umurenge wa Mugesera|Mugesera]] · [[Umurenge wa Murama (Ngoma)|Murama]] · [[Umurenge wa Mutenderi|Mutenderi]] · [[Umurenge wa Remera (Ngoma)|Remera]] · [[Umurenge wa Rukira|Rukira]] · [[Umurenge wa Rukumberi|Rukumberi]] · [[Umurenge wa Rurenge|Rurenge]] · [[Umurenge wa Sake|Sake]] · [[Umurenge wa Zaza|Zaza]] |- | [[File:NyagatareDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Nyagatare]] | '''[[Akarere ka Nyagatare|Nyagatare]]''' | style="text-align:center" | 14 | [[Umurenge wa Gatunda|Gatunda]] · [[Umurenge wa Karama (Nyagatare)|Karama]] · [[Umurenge wa Karangazi|Karangazi]] · [[Umurenge wa Katabagemu|Katabagemu]] · [[Umurenge wa Kiyombe|Kiyombe]] · [[Umurenge wa Matimba|Matimba]] · [[Umurenge wa Mimuli|Mimuli]] · [[Umurenge wa Mukama|Mukama]] · [[Umurenge wa Musheli|Musheli]] · [[Umurenge wa Nyagatare|Nyagatare]] · [[Umurenge wa Rukomo (Nyagatare)|Rukomo]] · [[Umurenge wa Rwempasha|Rwempasha]] · [[Umurenge wa Rwimiyaga|Rwimiyaga]] · [[Umurenge wa Tabagwe|Tabagwe]] |- | [[File:RwamaganaDist.png|70px|Ikarita y’Akarere ka Rwamagana]] | '''[[Akarere ka Rwamagana|Rwamagana]]''' | style="text-align:center" | 14 | [[Umurenge wa Fumbwe|Fumbwe]] · [[Umurenge wa Gahengeri|Gahengeri]] · [[Umurenge wa Gishari|Gishari]] · [[Umurenge wa Karenge|Karenge]] · [[Umurenge wa Kigabiro|Kigabiro]] · [[Umurenge wa Muhazi|Muhazi]] · [[Munyaga]] · [[Umurenge wa Munyiginya|Munyiginya]] · [[Umurenge wa Musha (Rwamagana)|Musha]] · [[Umurenge wa Muyumbu|Muyumbu]] · [[Umurenge wa Mwulire|Mwulire]] · [[Umurenge wa Nyakariro|Nyakariro]] · [[Umurenge wa Nzige|Nzige]] · [[Umurenge wa Rubona|Rubona]] |- ! colspan="2" | Igiteranyo !! 95 !! |} == Inyandiko == {{Reflist}} == Reba kandi == * [[Intara y’u Rwanda]] * [[Uturere tw’u Rwanda]] * [[Utugari]] * [[Imidugudu]] == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Sectors of Rwanda|Amafoto y’imirenge y’u Rwanda]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}} [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda| ]] [[Ikiciro:Rwanda]] tb9r7h0rx0d02axwpfv2kgbqemzi3qk Zimbabwe 0 3751 149706 148746 2026-11-10T08:11:42Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 149706 wikitext text/x-wiki {{Infobox igihugu | common_name = Zimbabwe | conventional_long_name = Repubulika ya Zimbabwe | native_name = Republic of Zimbabwe | image_flag = Flag of Zimbabwe.svg | image_coat = Coat of arms of Zimbabwe.svg | image_map = Zimbabwe (orthographic projection).svg | capital = Harare | official_languages = Indimi 16 | leader_title1 = Perezida | leader_name1 = [[Emmerson Mnangagwa]] | sovereignty_type = Ubwigenge | established_event1 = Ubwigenge bwemewe n'amahanga | established_date1 = Mata 1980 | area_km2 = 390757 | population_estimate = 16 176 000 | population_estimate_year = 2026 | iso3166code = omit }} '''Zimbabwe''' (izina ryemewe: Repubulika ya Zimbabwe; mu [[Icyongereza]]: ''Republic of Zimbabwe'') ni igihugu cyo muri [[Afurika]] y'Amajyepfo. Ntigikora ku nyanja. [[Umurwa]] mukuru ni [[Harare]]. Zimbabwe yabonye ubwigenge bwemewe n'amahanga muri Mata 1980. Perezida wa Zimbabwe ni [[Emmerson Mnangagwa]]. == Imiterere == [[File:Harare Africa Unity 1992.jpg|thumb|left|Umujyi wa Harare mu 1992]] Zimbabwe ifite umupaka wa kilometero 200 na [[Afurika y’Epfo]] mu majyepfo. Mu majyepfo y'uburengerazuba no mu burengerazuba, ihana imbibi na [[Botswana]]. Mu majyaruguru, ihana imbibi na [[Zambiya]]. Mu majyaruguru y'uburasirazuba no mu burasirazuba, ihana imbibi na [[Mozambike]].<ref name="britannica">{{Cite web |title=Zimbabwe |url=https://www.britannica.com/place/Zimbabwe |website=Encyclopædia Britannica |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref> Zimbabwe ifite ubuso bwa kilometero kare 390 757.<ref name="facts">{{Cite web |title=Zimbabwe: Quick Facts |url=https://www.britannica.com/facts/Zimbabwe |website=Encyclopædia Britannica |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref> Igihugu hafi cyose kiri hejuru ya metero 300. Umurongo w'imisozi urambuka ibirometero 640 kuva mu majyepfo y'uburengerazuba kugera mu majyaruguru y'uburasirazuba. Imisozi ya Inyanga itandukanya Zimbabwe na Mozambike.<ref name="britannica" /> == Amateka == Mbere, Harare yitwaga Salisbury. Zimbabwe yamaze igihe kirekire mu bukoloni. Mu 1965, ubutegetsi bw'abazungu bake bwatangaje ubwigenge budakurikije amategeko (''UDI''). Nyuma y'imyaka 15, muri Mata 1980, Zimbabwe yabonye ubutegetsi bwa benshi n'ubwigenge bwemewe n'amahanga.<ref name="britannica" /> == Politiki == Zimbabwe ni repubulika. Inteko ishinga amategeko ifite imitwe ibiri. Perezida ni Emmerson Mnangagwa.<ref name="facts" /> == Abaturage == Mu mwaka wa 2026, Zimbabwe yari ifite abaturage bagera kuri 16 176 000 (ikigereranyo). Zimbabwe ifite indimi 16 zemewe, harimo Icyongereza, Igishona n'Igindebele.<ref name="facts" /> == Ubukungu == Ku wa 12 Mata 2009, idolari rya Zimbabwe ryahagaritswe kubera ihindagurika rikabije ry'ibiciro. Kuva muri Mutarama 2009, amafaranga menshi y'amahanga, nk'idolari ry'Amerika na randi ya Afurika y'Epfo, yemewe gukoreshwa.<ref name="facts" /> == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Zimbabwe|Amafoto ya Zimbabwe]] kuri Wikimedia Commons {{Afurika}} [[Ikiciro:Zimbabwe| ]] [[Ikiciro:Afurika]] [[Ikiciro:Ibihugu]] t42q8fje2ehvkvhfdk7gc43cbm5u46o Kameruni 0 3816 149672 148497 2026-11-10T06:57:28Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 149672 wikitext text/x-wiki {{Infobox igihugu | common_name = Kameruni | conventional_long_name = Repubulika ya Kameruni | native_name = République du Cameroun<br />Republic of Cameroon | image_flag = Flag of Cameroon.svg | image_coat = Coat of arms of Cameroon.svg | image_map = CMR orthographic.svg | capital = Yaoundé | official_languages = [[Igifaransa]] na [[Icyongereza]] | leader_title1 = Perezida | leader_name1 = [[Paul Biya]] | leader_title2 = Minisitiri w'Intebe | leader_name2 = Joseph Dion Ngute | sovereignty_type = Ubwigenge | established_event1 = Ku [[Ubufaransa]] | established_date1 = 1960 | area_km2 = 466050 | population_estimate = 28 629 000 | population_estimate_year = 2026 | currency = Ifaranga rya CFA | iso3166code = omit }} '''Kameruni''' (izina ryemewe: Repubulika ya Kameruni; mu [[Igifaransa]]: ''Cameroun''; mu [[Icyongereza]]: ''Cameroon'') ni igihugu cyo muri [[Afurika]]. [[Umurwa]] mukuru ni Yaoundé. Indimi zemewe ni Igifaransa n'Icyongereza. Kameruni yabonye ubwigenge mu 1960. Mbere, yategekwaga n'[[Ubufaransa]] n'[[Ubwongereza]]. Perezida wa Kameruni ni [[Paul Biya]] kuva mu 1982. == Imiterere == [[File:Mount Cameroon, Buea in the wee hours of a clear morning.jpg|thumb|left|Umusozi wa Kameruni urebewe i Buea]] Kameruni ihana imbibi na [[Nijeriya]] mu majyaruguru y'uburengerazuba. Mu majyaruguru y'uburasirazuba, ihana imbibi na [[Cade]]. Mu burasirazuba, ihana imbibi na [[Repubulika ya Santara Afurika]]. Mu majyepfo y'uburasirazuba, ihana imbibi na [[Kongo|Repubulika ya Kongo]]. Mu majyepfo, ihana imbibi na [[Gabon]] na [[Gineya Ekwatoriyale]]. Mu majyepfo y'uburengerazuba, Kameruni ikora ku Nyanja ya Atalantika.<ref name="britannica">{{Cite web |title=Cameroon |url=https://www.britannica.com/place/Cameroon |website=Encyclopædia Britannica |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref> Kameruni ifite ubuso bwa kilometero kare 466 050.<ref name="facts">{{Cite web |title=Cameroon: Facts & Stats |url=https://www.britannica.com/facts/Cameroon |website=Encyclopædia Britannica |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref> Umusozi wa Kameruni ni [[Ibirunga byu Rwanda|ikirunga]] kigikora. Uri mu burengerazuba bw'igihugu. Ufite ubutumburuke bwa metero 4 095. Ni wo musozi muremure kurusha indi muri Afurika y'Iburengerazuba.<ref name="britannica" /> Mu majyaruguru, hari ikibaya cy'ibyatsi kimanuka kigana ku Kiyaga cya Cade. Hagati mu gihugu, hari ubutaka buri hejuru bwitwa Adamawa. Mu majyepfo, hari amashyamba menshi.<ref name="britannica" /> == Amateka == Mu 1884, [[Ubudage|Abadage]] bigaruriye inkombe ya Douala. Bise ako karere Kamerun.<ref name="kamerun">{{Cite web |title=German Kamerun (1884–1916) |url=https://www.britannica.com/place/Cameroon/German-Kamerun-1884-1916 |website=Encyclopædia Britannica |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref> Mu gihe cy'Intambara ya Mbere y'Isi Yose, ingabo z'Abongereza, iz'Abafaransa n'iz'Ababiligi zirukanye Abadage. Nyuma yaho, Ubwongereza n'Ubufaransa byagabanye icyo gihugu. Ubwongereza bwategetse uduce tubiri duto two ku mupaka wa Nijeriya. Ubufaransa bwategetse igice gisigaye.<ref name="mandats">{{Cite web |title=British Cameroons (1916–61) and French Cameroun (1916–60) |url=https://www.britannica.com/place/Cameroon/British-Cameroons-1916-61-and-French-Cameroun-1916-60 |website=Encyclopædia Britannica |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref> Kameruni y'Abafaransa yabonye ubwigenge mu 1960. Ahmadou Ahidjo yabaye perezida wa mbere. Mu 1961, nyuma ya kamarampaka, igice cy'amajyepfo cya Kameruni y'Abongereza cyiyunze na Kameruni.<ref name="ahidjo">{{Cite web |title=Ahmadou Ahidjo |url=https://www.britannica.com/biography/Ahmadou-Ahidjo |website=Encyclopædia Britannica |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref> Ku wa 4 Ugushyingo 1982, Ahidjo yeguye. Paul Biya wari Minisitiri w'Intebe yamusimbuye. Mu mpera za 1990, hemejwe itegeko ryemerera amashyaka menshi.<ref name="biya">{{Cite web |title=Cameroon under Biya (1982– ) |url=https://www.britannica.com/place/Cameroon/Cameroon-under-Biya |website=Encyclopædia Britannica |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref> Kuva mu 2013, Kameruni irwana n'umutwe wa Boko Haram. Mu Kwakira 2016, imyigaragambyo yatangiye mu turere tuvuga Icyongereza.<ref name="biya" /> == Politiki == Ku wa 12 Ukwakira 2025, habaye amatora ya perezida. Ku wa 27 Ukwakira 2025, ibyayavuyemo byaratangajwe. Paul Biya yatsinze n'amajwi 53,66 %. Issa Tchiroma Bakary yabaye uwa kabiri n'amajwi 35,19 %.<ref name="tribune">{{Cite news |title=Presidential Election: Paul Biya Triumphs Again |url=https://cameroon-tribune.cm/article.html/73546/fr.html/details_2 |work=Cameroon Tribune |last=Amabo |first=Eulalia |date=2025-10-28 |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref> Minisitiri w'Intebe ni Joseph Dion Ngute.<ref name="facts" /> == Abaturage == Mu mwaka wa 2026, Kameruni yari ifite abaturage bagera kuri 28 629 000 (ikigereranyo). Indimi zemewe ni Igifaransa n'Icyongereza.<ref name="facts" /> == Ubukungu == Ubukungu bwa Kameruni bushingiye cyane kuri peteroli, kakawo n'[[ikawa]]. Ibiciro by'ibyo bicuruzwa birahindagurika ku isoko mpuzamahanga. Ibyo bituma ubukungu bwa Kameruni budahamye.<ref name="econ">{{Cite web |title=Cameroon – Economy |url=https://www.britannica.com/place/Cameroon/Economy |website=Encyclopædia Britannica |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref> Ifaranga rikoreshwa ni Ifaranga rya CFA.<ref name="facts" /> == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Cameroon|Amafoto ya Kameruni]] kuri Wikimedia Commons {{Afurika}} [[Ikiciro:Kameruni| ]] [[Ikiciro:Afurika]] [[Ikiciro:Ibihugu]] 930mgvtwd7694ufqry7hygra2z733bl Ikinyazeribayijani 0 4542 149699 139065 2026-11-10T07:17:49Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 149699 wikitext text/x-wiki [[File:Map of the Azerbaijani language.svg|thumb|Ikarita y’ikinyazeribayijani]] '''Ikinyazeribayijani'''<ref>translationproject.org ; download.jw.org ; frenchmozilla.fr</ref> cyangwa '''Ikinyazeri'''<ref>microsoft.com</ref> na '''Inyazeribayijani'''<ref>[http://www.google.com/language_tools?hl=rw Gukoresha Imigaragarire ya Google mu Rurimi Rwawe] ; babelserver.org</ref> (izina mu kinyazeribayijani : ''Azərbaycan dili'' cyangwa ''Azərbaycan türkcəsi'' [muri Irani: '''آذربایجان دیلی ''']) ni [[Ururimi (kuvuga)|ururimi]] rwa [[Azeribayijani]] n’[[Irani]]. Itegekongenga [[ISO 639-3]] '''aze''' (mu majyaruguru : '''azj'''; mu majyepfo : '''azb''' ). == Alfabeti y’ikinyazeribayijani == Ikinyazeribayijani kigizwe n’inyuguti 32 :''' a b c ç d e ə f g ğ h x ı i j k q l m n o ö p r s ş t u ü v y z''' :inyajwi 9 : '''a e ə ı i o ö u ü''' :indagi 23 : '''b c ç d f g ğ h x j k q l m n p r s ş t v y z''' <center> {|class="wikitable" style="border-collapse:collapse;" |- |bgcolor="#EFEFEF" align="center" colspan="32" | |- |width=3% align="center"|[[A]]||width=3% align="center"|[[B]]||width=3% align="center"|[[C]]||width=3% align="center"|[[Ç]]||width=3% align="center"|[[D]]||width=3% align="center"|[[E]]||width=3% align="center"|[[Ə]]||width=3% align="center"|[[F]]||width=3% align="center"|[[G]]||width=3% align="center"|[[Ğ]]||width=3% align="center"|[[H]]||width=3% align="center"|[[X]]||width=3% align="center"|[[I]]||width=3% align="center"|[[İ]]||width=3% align="center"|[[J]]||width=3% align="center"|[[K]]||width=3% align="center"|[[Q]]||width=3% align="center"|[[L]]||width=3% align="center"|[[M]]||width=3% align="center"|[[N]]||width=3% align="center"|[[O]]||width=3% align="center"|[[Ö]]||width=3% align="center"|[[P]]||width=3% align="center"|[[R]]||width=3% align="center"|[[S]]||width=3% align="center"|[[Ş]]||width=3% align="center"|[[T]]||width=3% align="center"|[[U]]||width=3% align="center"|[[Ü]]||width=3% align="center"|[[V]]||width=3% align="center"|[[Y]]||width=3% align="center"|[[Z]] |- |bgcolor="#EFEFEF" align="center" colspan="32" | |- |align="center"|a||align="center"|b||align="center"|c||align="center"|ç||align="center"|d||align="center"|e||align="center"|ə||align="center"|f||align="center"|g||align="center"|ğ||align="center"|h||align="center"|x||align="center"|ı||align="center"|i||align="center"|j||align="center"|k||align="center"|q||align="center"|l||align="center"|m||align="center"|n||align="center"|o||align="center"|ö||align="center"|p||align="center"|r||align="center"|s||align="center"|ş||align="center"|t||align="center"|u||align="center"|ü||align="center"|v||align="center"|y||align="center"|z |} </center> == umugereka – ubuke == * a / ı / o / u → -'''lar''' : ** '''ayaq''' – '''ayaqlar''' ikirenge – ibirenge [[File:Ambigram tattoo Stay here written on feet.jpg|150px|Ambigram tattoo Stay here written on feet]] ** '''ağac''' – '''ağaclar''' [[igiti]] – ibiti [[File:Amazing trees located in the Volcanoes Park, Rwanda.jpg|150px|Amazing trees located in the Volcanoes Park, Rwanda]] ** '''daş''' – '''daşlar''' ibuye – amabuye [[File:Gletsjerpad naar de Morteratschgletsjer 12-09-2019. (d.j.b) 28.jpg|150px|Gletsjerpad naar de Morteratschgletsjer 12-09-2019. (d.j.b) 28]] ** '''balıq''' – '''balıqlar''' ifi – amafi [[File:Redear sunfish FWS 1.jpg|150px|Redear sunfish FWS 1]] ** '''dovşan''' – '''dovşanlar''' urukwavu – inkwavu [[File:Oryctolagus cuniculus 2zz.jpg|150px|Oryctolagus cuniculus 2zz]] ** '''qadın''' – '''qadınlar''' umugore – [[Umugore|abagore]] [[File:Kigali celebration for the women of Rwandan Women Rising (35426418905).jpg|200px|Kigali celebration for the women of Rwandan Women Rising (35426418905)]] ** '''qız''' – '''qızlar''' umukobwa – abakobwa [[File:Traditional girl Makassar.jpg|150px|Traditional girl Makassar]] [[File:Cultural ladies Rwanda.jpg|150px|Cultural ladies Rwanda]] ** '''oğlan''' – '''oğlanlar''' umuhungu – abahungu [[File:Central African Republic - Boy in Birao.jpg|150px|Central African Republic - Boy in Birao]] ** '''uşaq''' – '''uşaqlar''' umwana – abana [[File:Kids, Namibe, Angola cropped.jpg|150px|Kids, Namibe, Angola cropped]] * e / ə / i / ö / ü → -'''lər''' : ** '''erkək''' – '''erkəkler''' umugabo – abagabo [[File:Bearded man with long hair-3052641.jpg|150px|Bearded man with long hair-3052641]] ** '''ev''' – '''evlər''' inzu – amazu [[File:Charnel House at St Helens Church, Cliffe, Kent, England, 2015-05-06-5136.jpg|150px|Charnel House at St Helens Church, Cliffe, Kent, England, 2015-05-06-5136]] ** '''diş''' – '''dişlər''' iryinyo – amenyo [[File:Chestnut short-tailed bat (Carollia castanea) teeth.jpg|150px|Chestnut short-tailed bat (Carollia castanea) teeth]] == Amagambo n'interuro mu kinyazeribayijani == [[File:Ana Dili.JPG|thumb|250px|<span style="color:grey;">Ururimi rw’Ababyeyi</span>]] * '''Bəli''' – Yego * '''Xeyr''' – Oya == Amabara == * '''ağ''' – umweru * '''qara''' – umukara * '''qırmızı''' – umutuku * '''sarı''' – umuhondo * '''göy''' – ubururu * '''yaşıl''' – icatsi * '''qəhvəyi''' – ikigina == Imibare == * '''ədəd''' – umubare * '''ədədlər''' – imibare * '''bir''' – rimwe * '''iki''' – kabiri * '''üç''' – gatatu * '''dörd''' – kane * '''beş''' – gatanu * '''altı''' – gatandatu * '''yeddi''' – karindwi * '''səkkiz''' – umunani * '''doqquz''' – icyenda * '''on''' – icumi * '''on bir''' – cumi na rimwe * '''on iki''' – cumi na kaviri * '''on üç''' – cumi na gatatu * '''on dörd''' – cumi na kane * '''on beş''' – cumi na gatanu * '''on altı''' – cumi na gatandatu * '''on yeddi''' – cumi na karindwi * '''on səkkiz''' – cumi n’umunani * '''on doqquz''' – cumi n’icyenda * '''iyirmi''' – makumyabiri * '''iyirmi bir''' – makumyabiri na rimwe * '''iyirmi iki''' – makumyabiri na kaviri * '''iyirmi üç''' – makumyabiri na gatatu * '''iyirmi dörd''' – makumyabiri na kane * '''iyirmi beş''' – makumyabiri na gatanu * '''iyirmi altı''' – makumyabiri na gatandatu * '''iyirmi yeddi''' – makumyabiri na karindwi * '''iyirmi səkkiz''' – makumyabiri n’umunani * '''iyirmi doqquz''' – makumyabiri n’icyenda * '''otuz''' – mirongo itatu * '''qırx''' – mirongo ine * '''əlli''' – mirongo itanu * '''altmış''' – mirongo itandatu * '''yetmiş''' – mirongo irindwi * '''səksən''' – mirongo inani * '''doxsan''' – mirongo cyenda * '''yüz''' – ijana * '''min''' – igihumbi == Wikipediya mu kinyazeribayijani == * http://az.wikipedia.org/wiki/Ana_Səhifə == Notes == {{Reflist}} [[Category:Indimi z’ikinyaturukiya]] [[Category:Azeribayijani]] [[Category:Irani]] pbxofvnnu88cht00ak252pz8kvvqxd7 Uburundi 0 6912 149695 148809 2026-11-10T07:15:30Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 149695 wikitext text/x-wiki {{Infobox igihugu | common_name = Uburundi | conventional_long_name = Repubulika y'u Burundi | native_name = Repubulika y'Uburundi | image_flag = Flag of Burundi.svg | image_coat = Coat of arms of Burundi.svg | image_map = Burundi (orthographic projection).svg | capital = Gitega (politiki), [[Bujumbura]] (ubukungu) | official_languages = [[Ikirundi]], [[Igifaransa]], [[Icyongereza]] | leader_title1 = Perezida | leader_name1 = [[Évariste Ndayishimiye]] | leader_title2 = Minisitiri w'Intebe | leader_name2 = Nestor Ntahontuye | sovereignty_type = Ubwigenge | established_event1 = Ku [[Ububiligi]] | established_date1 = 1 Nyakanga 1962 | area_km2 = 27834 | population_estimate = 14 047 786 | population_estimate_year = 2024 | currency = Ifaranga ry'u Burundi | currency_code = BIF | calling_code = +257 | iso3166code = omit }} '''Uburundi''' (ku mugaragaro: Repubulika y'u Burundi) ni [[igihugu]] cyo muri [[Afurika]] yo hagati n'iy'Iburasirazuba. Kiri mu karere k'Ibiyaga Bigari. Uburundi ntibukora ku [[inyanja]]. Uburundi buhana imbibi n'u [[Rwanda]] mu majyaruguru, [[Tanzaniya]] mu burasirazuba no mu majyepfo, na [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]] mu burengerazuba, aho [[Ikiyaga cya Tanganyika]] kigitandukanya na yo. [[Umurwa]] mukuru wa politiki ni Gitega, naho [[Bujumbura]] ni wo murwa mukuru w'ubukungu n'umujyi munini. Ni kimwe mu bihugu bito kandi bituwe cyane muri Afurika. == Izina == Izina ''Uburundi'' rikomoka ku bwami bwa kera bw'Abarundi. Abaturage bacyo bitwa Abarundi (umuntu umwe: ''Umurundi''), naho ururimi rwabo ni [[ikirundi]], rwegeranye cyane n'[[ikinyarwanda]]. {| class="wikitable" style="font-size:95%;" ! Ururimi !! Izina |- | [[Ikirundi]] || Repubulika y'Uburundi |- | [[Igifaransa]] || République du Burundi |- | [[Icyongereza]] || Republic of Burundi |} == Imiterere y'igihugu == [[File:Burundi - Lake Tanganyika fisheries.jpg|thumb|left|Abarobyi ku [[Ikiyaga cya Tanganyika]]]] Uburundi bufite ubuso bwa km² 27 834, bukaba bugizwe ahanini n'imisozi n'imirambi miremire. Mu burengerazuba hari ikibaya cya Rusizi n'inkengero z'[[Ikiyaga cya Tanganyika]], hejuru yacyo hakaba umurongo w'imisozi itandukanya ibibaya by'inzuzi Kongo na [[Nili]]. Umusozi muremure ni Heha (m 2 684). Mu burasirazuba, uruzi Ruvubu rwisuka mu [[Umugezi wa Kagera|Kagera]]; isoko iri kure cyane mu majyepfo y'uruzi [[Nili]] ivugwa ko iri mu Burundi, mu ntara ya kera ya Bururi.<ref name="brit">{{Cite web |title=Burundi |url=https://www.britannica.com/place/Burundi |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Ikirere ni icy'akarere gashyuha ariko koroherejwe n'ubutumburuke; igihugu kigira ibihe bibiri by'imvura n'ibihe by'izuba. Ishyamba rya Kibira, mu majyaruguru y'uburengerazuba, rifatanye n'ishyamba rya Nyungwe ryo mu [[Rwanda]].<ref name="brit" /> {{clear}} == Amateka == [[File:Enclos Royal de Muramvya chez MWAMBUTSA.jpg|thumb|left|Urugo rw'umwami Mwambutsa IV i Muramvya]] === Ubwami bw'u Burundi === Ubwami bw'u Burundi bwavutse ahagana mu kinyejana cya 17, buyoborwa n'[[umwami]] (''mwami'') wafatwaga nk'umubyeyi w'igihugu, afashijwe n'abatware b'imiryango y'ibikomangoma (''abaganwa''). Ingoma yari ikimenyetso cy'ubwami.<ref name="brit" /> === Ubukoloni === Mu mpera z'ikinyejana cya 19, Uburundi bwinjijwe mu Ntara y'[[Ubudage|Abadage]] y'Afurika y'Iburasirazuba. Nyuma y'Intambara ya Mbere y'Isi Yose, bwahawe [[Ububiligi]] ku buryo bw'ubutegetsi bwa Ishyirahamwe ry'Amahanga, bufatanywa n'u Rwanda mu cyitwaga [[Rwanda-Urundi|Ruanda-Urundi]]. Nyuma ya 1946, bwabaye igihugu kirindwa n'Umuryango w'Abibumbye bukomeza kuyoborwa n'Ababiligi.<ref name="brit" /> Igikomangoma Louis Rwagasore, wari uyoboye ishyaka UPRONA ryatsinze amatora yo mu 1961, yishwe mu Ukwakira 1961.<ref name="bbc">{{Cite web |title=Burundi country profile |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13085064 |website=BBC News |language=en}}</ref> === Kuva ku bwigenge === [[File:Plaza de la Independencia.JPG|thumb|left|Ikibuga cy'Ubwigenge i [[Bujumbura]]]] Uburundi bwabonye ubwigenge ku wa 1 Nyakanga 1962 ari ubwami buyobowe n'umwami Mwambutsa IV. Mu 1966, Kapiteni Michel Micombero yakuyeho ubwami ashyiraho repubulika.<ref name="brit" /> Amateka y'igihugu nyuma y'ubwigenge yaranzwe n'amakimbirane hagati y'[[Abahutu]] n'[[Abatutsi]], harimo ubwicanyi bwo mu 1972 n'ihirikwa ry'ubutegetsi ryinshi, nk'iryazanye [[Pierre Buyoya]] mu 1987.<ref name="bbc" /> Mu 1993, [[Melchior Ndadaye]] yabaye Perezida wa mbere w'Umuhutu watowe mu matora ya demokarasi, ariko yicwa nyuma y'amezi make, bituma igihugu cyinjira mu ntambara y'abenegihugu yahitanye abantu babarirwa mu 300 000. Uwamusimbuye, Cyprien Ntaryamira, yaguye mu ndege yarashwe i [[Kigali]] ku wa 6 Mata 1994. Amasezerano y'amahoro ya Arusha (2000) yashyizeho inzira yo kugabana ubutegetsi.<ref name="bbc" /> Mu 2005, [[Petero Nkurunziza|Pierre Nkurunziza]] yatorewe kuba Perezida. Icyemezo cye cyo kwiyamamariza manda ya gatatu mu 2015 cyateje imyigaragambyo, igerageza ry'ihirikwa ry'ubutegetsi n'ihunga ry'Abarundi benshi bajya mu bihugu by'abaturanyi, harimo [[Impunzi z'Abarundi mu Rwanda|u Rwanda]]. [[Évariste Ndayishimiye]] yamusimbuye nyuma y'amatora yo mu 2020.<ref name="bbc" /> Mu 2019, Gitega yagizwe umurwa mukuru wa politiki.<ref name="cia">{{Cite web |title=Burundi |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |website=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2026-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122232849/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-date=2021-01-22 |url-status=dead}}</ref> {{clear}} == Politiki n'ubutegetsi == Uburundi ni repubulika iyobowe na Perezida, ari na we mukuru wa guverinoma, afashijwe na Visi-Perezida na Minisitiri w'Intebe. Inteko Ishinga Amategeko igizwe n'imitwe ibiri: Inteko Nshingamategeko na Sena. Ishyaka CNDD-FDD ni ryo riri ku butegetsi kuva mu 2005.<ref name="cia" /> Ku wa 5 Kanama 2025, Perezida Évariste Ndayishimiye yagize Nestor Ntahontuye Minisitiri w'Intebe. Yasimbuye Gervais Ndirakobuca.<ref>{{Cite web |title=Burundi: Ndayishimiye shakes up cabinet, appoints new Prime Minister |url=https://www.newtimes.co.rw/article/28661/National/swine-flu-confirmed-in-muhanga/amp |website=The New Times |date=2025-08-06 |language=en |access-date=2026-11-03}}</ref> Ku wa 26 Mata 2026, ishyaka CNDD-FDD ryatoye Ndayishimiye nk'umukandida waryo mu matora ya perezida ya 2027.<ref>{{Cite web |title=Burundi : Évariste Ndayishimiye désigné par le CNDD‑FDD comme candidat à la présidentielle 2027 |url=https://beninwebtv.bj/burundi-evariste-ndayishimiye-designe-par-le-cndd-fdd-comme-candidat-a-la-presidentielle-2027/ |website=Bénin Web TV |date=2026-04-26 |language=fr |access-date=2026-11-03}}</ref> Kuva mu 2025, igihugu kigabanyijemo intara 5 — Buhumuza, Bujumbura, Burunga, Butanyerera na Gitega — zigabanyijemo amakomine 42, bisimbura intara 18 zabanzaga.<ref name="undp">{{Cite web |title=Repenser le territoire pour rapprocher le développement des citoyens |url=https://www.undp.org/fr/node/597941 |website=PNUD |language=fr}}</ref> == Abaturage n'indimi == [[File:Gitega drums.JPG|thumb|left|Abavuzi b'[[ingoma]] i Gitega]] Uburundi bufite abaturage bagera kuri miliyoni 14 (igereranya rya 2024), benshi muri bo baba mu cyaro. Abarundi bagizwe n'[[Abahutu]] (≈ 85 %), [[Abatutsi]] (≈ 14 %) n'[[Abatwa]] (≈ 1 %).<ref name="cia" /> [[Ikirundi]] ni ururimi rw'igihugu ruvugwa n'abaturage hafi ya bose; [[Igifaransa]] n'[[Icyongereza]] na zo ni indimi zemewe. [[Igiswahili]] kivugwa cyane cyane i Bujumbura no mu bucuruzi.<ref name="cia" /> === Amadini === Abenshi mu Barundi ni Abakirisitu: [[Kiliziya Gatolika|Abagatolika]] ni bo benshi, bagakurikirwa n'Abaporotesitanti. Hari kandi abayoboke ba [[Islamu]] bake n'abakurikiza imyemerere gakondo.<ref name="cia" /> === Umuco === Ingoma z'i Burundi zizwi ku isi yose. Mu 2014, imbyino gakondo y'ingoma y'ubwami yashyizwe na UNESCO ku rutonde rw'umurage ndangamuco udafatika w'abantu bose.<ref name="unesco">{{Cite web |title=Ritual dance of the royal drum |url=https://ich.unesco.org/en/RL/ritual-dance-of-the-royal-drum-00989 |website=UNESCO |language=en}}</ref> {{clear}} == Ubukungu == [[File:Truck and bicylists near Gitega, Burundi.jpg|thumb|left|Umuhanda hafi ya Gitega]] Ubukungu bw'u Burundi bushingiye cyane ku buhinzi, bukoresha igice kinini cy'abakozi. Ibihingwa by'ingenzi byoherezwa mu mahanga ni [[ikawa]] n'[[icyayi]]; abaturage bahinga kandi [[igitoki]], imyumbati, ibijumba, ibigori n'ibishyimbo.<ref name="brit" /> Uburundi ni kimwe mu bihugu bikennye cyane ku isi, bukaba bufite ibibazo byo kubura amadovize, ubucucike bw'abaturage n'imirire mibi.<ref name="wb">{{Cite web |title=Burundi Overview |url=https://www.worldbank.org/en/country/burundi/overview |website=Banki y'Isi |language=en}}</ref> {{clear}} == Imibanire n'amahanga == Uburundi ni umunyamuryango w'Umuryango w'Abibumbye, w'Ubumwe bw'Afurika, n'Umuryango w'Afurika y'Iburasirazuba ([[Umuryango w’Ibihugu by’Iburasirazuba bw’Afurika|EAC]]) kuva mu 2007. Ni kandi umunyamuryango w'Umuryango Mpuzamahanga w'Ibihugu Bikoresha Igifaransa (OIF).<ref name="cia" /> == Inyandiko == {{Reflist}} == Reba kandi == {{Commonscat|Burundi|Uburundi}} === Ingingo zijyanye === {{Div col|colwidth=15em}} * [[Afurika]] * [[Bujumbura]] * Gitega * [[Ikirundi]] * [[Évariste Ndayishimiye]] * [[Petero Nkurunziza]] * [[Melchior Ndadaye]] * [[Pierre Buyoya]] * [[Ikiyaga cya Tanganyika]] * [[Rwanda-Urundi]] * [[Impunzi z'Abarundi mu Rwanda]] * [[Rwanda]] * [[Tanzaniya]] * [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]] {{Div col end}} === Ihuza ryo hanze === * [[commons:Category:Burundi|Amafoto y'u Burundi]] kuri Wikimedia Commons * [https://presidence.gov.bi/ Présidence de la République du Burundi] – urubuga rwa Perezidansi y'u Burundi <small>(mu gifaransa)</small> * [https://www.britannica.com/place/Burundi Burundi] – Encyclopaedia Britannica <small>(mu cyongereza)</small> * [https://web.archive.org/web/20210122232849/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ Burundi] – The World Factbook <small>(mu cyongereza)</small> * [https://www.worldbank.org/en/country/burundi/overview Burundi] – Banki y'Isi <small>(mu cyongereza)</small> {{Afurika}} {{DEFAULTSORT:Burundi}} [[Ikiciro:Afurika]] [[Ikiciro:Ibihugu]] c4tbnywqt7ki3o2h2pqq8htx816y7hn Inyandikorugero:Disambiguation 10 6997 149591 85511 2026-11-10T04:06:35Z Score Beethoven 11559 149591 wikitext text/x-wiki <includeonly>__DISAMBIG__</includeonly>{{Dmbox | type = disambig | text = Uru ni urupapuro rusobanura amazina ahuje: rugaragaza ingingo zitandukanye zifite izina '''{{PAGENAME}}'''.<br /><small>Niba wageze hano unyuze ku murongo uhuza, ushobora guhindura uwo murongo ukerekeza ku ngingo nyayo.</small> }}<noinclude> Iyi nyandikorugero ishyirwa ku mpera y'urupapuro rusobanura amazina ahuje (''disambiguation''). == Imikoreshereze == <code><nowiki>{{Disambiguation}}</nowiki></code> </noinclude> tdxocwn81v0p2znwwc5ebhcv9nz0kzg Akarere ka Gakenke 0 7449 149676 148550 2026-11-10T06:58:30Z Score Beethoven 11559 149676 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Akarere ka Gakenke''' ni kamwe mu turere dutanu tugize [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y'Amajyaruguru]] mu [[Rwanda]]. Gafite ubuso bwa 704,06 km² n'abaturage 365 292. Kagizwe n'imirenge 19. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Ubuso n'imbibi == [[File:Kabuye Hike.jpg|thumb|left|Imisozi yo mu Karere ka Gakenke]] Mu majyaruguru, Akarere ka Gakenke gahana imbibi n'[[Akarere ka Musanze]]. Mu burengerazuba hari uturere twa [[Akarere ka Nyabihu|Nyabihu]] na [[Akarere ka Ngororero|Ngororero]]. Mu majyepfo ashyira uburengerazuba hari [[Akarere ka Muhanga]]. Mu majyepfo hari [[Akarere ka Kamonyi]]. Mu burasirazuba hari [[Akarere ka Rulindo]]. Mu majyaruguru ashyira uburasirazuba hari [[Akarere ka Burera]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gakenke.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gakenke.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref> Ibiro by'akarere biri mu Murenge wa Gakenke, mu Kagari ka Rusagara, mu Mudugudu wa Kabaya. Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 19, [[akagari|utugari]] 97 n'[[imidugudu]] 617. Gafite ubuso bwa 704,06 km².<ref name="menya"/> Muri 2022, akarere kari gatuwe n'abaturage 365 292. Abagore ni 192 692, abagabo ni 172 600. Ubucucike ni abaturage 520 kuri km².<ref name="menya"/> Abaturage 96 % batuye mu cyaro.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Gakenke.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Gakenke |publisher=NISR |date=2023-09-01 |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref> == Imirenge == Akarere ka Gakenke kagizwe n'imirenge 19:<ref name="menya"/> {{div col|colwidth=15em}} # Busengo # Coko # Cyabingo # Gakenke # Gashenyi # [[Janja sector|Janja]] # Kamubuga # Karambo # Kivuruga # Mataba # Minazi # Mugunga # Muhondo # Muyongwe # Muzo # [[Umurenge wa Nemba (Gakenke)|Nemba]] # Ruli # Rusasa # [[Umurenge wa Rushashi|Rushashi]] {{div col end}} == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Gakenke District|Amafoto y'Akarere ka Gakenke]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Gakenke}} [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Gakenke]] [[Ikiciro:Akarere ka Gakenke| ]] 271iijpf83fijqszg7v1iptclm561su Umurenge wa Sovu 0 7502 149609 148716 2026-11-10T06:10:13Z Score Beethoven 11559 149609 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Sovu''' ni umwe mu mirenge 13 igize [[Akarere ka Ngororero]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]], mu [[Rwanda]]. Ugizwe n'utugari 6. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Sovu wari utuwe n'abaturage 31 966. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Ubumenyi bw’isi == [[Dosiye:Rwanda, Ngororero District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Ngororero]] Umurenge wa Sovu ufite ubuso bwa kilometero kare 54,67.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngororero/3513__sovu/ |title=Sovu (Sector, Rwanda) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Uhana imbibi n’imirenge ya Bwira, [[Umurenge wa Kageyo (Ngororero)|Kageyo]] na Kavumu.<ref name="ikarita">{{Cite web |url=https://www.ngororero.gov.rw/index.php?eID=dumpFile&f=21943&t=f&token=75b4a66b55db52006881b56cfee7ea9bafc67339 |title=Ngororero District Map |website=ngororero.gov.rw |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ahenshi muri Sovu hari imisozi miremire n’amashyamba.<ref name="urubyiruko">{{Cite web |url=https://www.ngororero.gov.rw/news-detail-1/urubyiruko-rwo-mu-mirenge-ya-sovu-na-gatumba-mu-rugamba-rwo-kwivana-mu-bukene-n-ubushomeri |title=Urubyiruko rwo mu mirenge ya Sovu na Gatumba mu rugamba rwo kwivana mu bukene n’ubushomeri |author=Eloi Isengwe |website=ngororero.gov.rw |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20220711154204/https://www.ngororero.gov.rw/news-detail-1/urubyiruko-rwo-mu-mirenge-ya-sovu-na-gatumba-mu-rugamba-rwo-kwivana-mu-bukene-n-ubushomeri |archive-date=2022-07-11 |url-status=dead |access-date=2026-10-24}}</ref> == Utugari == Umurenge wa Sovu ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 6:<ref name="ikarita"/><ref>{{Cite web |url=https://gitlab.com/Bercove/rwanda-locations/-/blob/master/Rwanda_Locations.json |title=Rwanda Locations |website=GitLab |language=en |access-date=2026-07-21}}</ref> {{div col|colwidth=15em}} * Birembo * Kagano * Kanyana * Musenyi * Nyabipfura * Rutovu {{div col end}} == Abaturage == [[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-Adeline07-Sovu.wav|thumb|left|Uko izina Sovu rivugwa]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Sovu wari utuwe n'abaturage 26 855. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 31 966. Ubucucike bwari abantu 585 kuri kilometero kare.<ref name="citypop"/> == Ubukungu == Akarere ka Ngororero gahinga [[icyayi]] n’[[ikawa]]. Imiterere y’ubutaka n’ikirere byo muri Sovu ibereye ubuhinzi bw’icyayi. Ni na ko bimeze muri Kageyo, Kavumu na Muhanda.<ref>{{Cite web |url=https://adaptationataltitude.org/wp-content/uploads/2023/05/social_assessment.pdf |title=The Landscape Approach to Forest Restoration and Conservation (LAFREC) Project in Rwanda: Social Assessment Final Report |author=Tharcisse Musabyimana |publisher=Rwanda Environment Management Authority |page=31 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Guhera mu 2018–2019, Akarere ka Ngororero kahaye amakoperative y’urubyiruko inkunga y’amatungo. Muri Sovu, amakoperative y’urubyiruko yahawe ingurube. Ntiyahawe [[inkoko]] kubera ubutumburuke n’imbeho. Amwe muri ayo makoperative yahuye n’ibibazo byinshi.<ref name="urubyiruko"/> == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngororero}} [[Ikiciro:Akarere ka Ngororero|Sovu]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Sovu]] j0vyxkkxindw6l9n7pxpey1t0imn1pw Umurenge wa Nyundo 0 8019 149690 148694 2026-11-10T07:02:55Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 149690 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Nyundo''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Rubavu]], mu [[Intara y'Uburengerazuba|Ntara y'Uburengerazuba]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyundo wari utuwe n'abaturage 42 305. Ni ho hari icyicaro cya [[Diyosezi Gatolika ya Nyundo]]. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Imiterere == [[Dosiye:Rwanda, Rubavu District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rubavu]] Umurenge wa Nyundo ni umwe mu mirenge 12 y'Akarere ka Rubavu.<ref name="citypop-rubavu">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/33__rubavu/ |title=Rubavu (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 31,5.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3310__nyundo/ |title=Nyundo (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Uhana imbibi n'imirenge ya [[Umurenge wa Nyamyumba|Nyamyumba]], [[Umurenge wa Rugerero|Rugerero]], [[Umurenge wa Kanama|Kanama]] na [[Umurenge wa Nyakiriba|Nyakiriba]]. == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyundo wari utuwe n'abaturage 30 417. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 42 305. [[Umugore|Abagore]] bari 52,6 %, abagabo bari 47,4 %. Abaturage 41,9 % bari bafite munsi y'imyaka 15. Ubucucike bwari abaturage 1 343 kuri km². Abaturage 39,5 % bari batuye mu mujyi, abandi 60,5 % batuye mu cyaro.<ref name="citypop" /> == Ahantu hazwi == Nyundo ni icyicaro cya [[Diyosezi Gatolika ya Nyundo]]. Katedrali yayo yitwa Notre-Dame de l'Annonciation.<ref>{{Cite web |url=http://www.gcatholic.org/dioceses/diocese/nyun0.htm |title=Diocese of Nyundo, Rwanda |website=GCatholic |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu Murenge wa Nyundo hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyundo]]. Uru rwibutso ruri hagati ya Seminari Nto ya Nyundo na Lycée Notre-Dame d'Afrique.<ref>{{Cite web |url=https://genocidearchiverwanda.org.rw/Nyundo_Memorial |title=Nyundo Memorial |website=Genocide Archive of Rwanda |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Nyundo Sector|Amafoto y'Umurenge wa Nyundo]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}} [[Ikiciro:Akarere ka Rubavu]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyundo]] 7mlxdvxc6za0o97nw991znedwsafknc Akarere ka Gisagara 0 8024 149658 148553 2026-11-10T06:52:15Z Score Beethoven 11559 149658 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Akarere ka Gisagara''' ni kamwe mu turere umunani tugize [[Intara y'amajyepfo|Intara y'Amajyepfo]] mu [[Rwanda]]. Gahana imbibi n'[[Uburundi]]. Gafite ubuso bwa 679 km² n'abaturage 397 051. Kagizwe n'imirenge 13. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Ubuso n'imbibi == [[File:Marie (Rwanda FrontLines, January 2013) (8223413021).jpg|thumb|left|upright|Umubyeyi n'abana be imbere y'inzu yabo mu Karere ka Gisagara]] Akarere ka Gisagara gaherereye mu majyepfo y'Intara y'Amajyepfo. Mu majyepfo no mu burasirazuba, gahana imbibi n'Uburundi. Mu majyaruguru hari [[Akarere ka Nyanza]]. Mu burengerazuba hari uturere twa [[Akarere ka Nyaruguru|Nyaruguru]] na [[Akarere ka Huye|Huye]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gisagara.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gisagara.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref> Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 13, [[akagari|utugari]] 59 n'[[imidugudu]] 524. Gafite ubuso bwa 679 km² n'abaturage 397 051. Ubucucike ni abaturage 584 kuri km².<ref name="menya"/> Icyicaro cy'akarere kiri i Ndora.<ref>{{Cite web |url=https://www.gisagara.gov.rw/fileadmin/user_upload/gisagara/Inyandiko/Gisagara_District_Development_Strategy_for_2018-2024-2.pdf |title=Gisagara District Development Strategy 2018–2024 |website=gisagara.gov.rw |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref> == Imirenge == Akarere ka Gisagara kagizwe n'imirenge 13:<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/22__gisagara/ |title=Gisagara (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref> {{div col|colwidth=15em}} # Gikonko # Gishubi # Kansi # Kibirizi # Kigembe # Mamba # [[Umurenge wa Muganza (Gisagara)|Muganza]] # [[Umurenge wa Mugombwa|Mugombwa]] # Mukindo # Musha # Ndora # Nyanza # Save {{div col end}} == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Gisagara District|Amafoto y'Akarere ka Gisagara]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Gisagara}} [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Gisagara]] [[Ikiciro:Akarere ka Gisagara| ]] hldgywh2qgi0yrnl8frliu3qsex2qx9 Umurenge wa Muganza (Rusizi) 0 8034 149617 148648 2026-11-10T06:17:33Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Muganza]] to [[Umurenge wa Muganza (Rusizi)]] 148648 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|Ntukitiranye n’indi mirenge yitwa Muganza yo mu [[Akarere ka Gisagara]] no mu [[Akarere ka Nyaruguru]].}} {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Muganza''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 18 igize [[Akarere ka Rusizi]], mu [[Intara y'Uburengerazuba|Ntara y'Iburengerazuba]] y’u [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Muganza wari utuwe n'abaturage 32 849. Ugizwe n'utugari 3. Uruganda rwa CIMERWA rukora sima ruri muri uyu murenge. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Utugari == [[Dosiye:Rwanda, Rusizi District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rusizi]] Umurenge wa Muganza ni umwe mu mirenge 18 y'Akarere ka Rusizi. Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 3:<ref name="rusizi">{{Cite web |url=https://rusizi.gov.rw/index.php?id=156 |title=Urutonde rw'utugali tugize Akarere ka Rusizi |website=Akarere ka Rusizi |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118173804/https://rusizi.gov.rw/index.php?id=156 |archive-date=2021-01-18 |access-date=2026-10-24}}</ref> {{div col|colwidth=15em}} * Cyarukara * Gakoni * Shara {{div col end}} == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Muganza wari utuwe n'abaturage 27 344. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 32 849. Abagabo bari 15 608. Abagore bari 17 241.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rusizi/3610__muganza/ |title=Muganza (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Abaturage 32 421 batuye mu mujyi. Abaturage 428 batuye mu cyaro.<ref name="citypop" /> == Ubukungu == Uruganda rwa CIMERWA rukora sima ruri mu Murenge wa Muganza.<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/121751/News/rwanda-to-export-cement-as-new-plant-boosts-production/amp |title=Rwanda to export cement as new plant boosts production |website=The New Times |date=2015-08-18 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ikibaya cya Bugarama gihingwamo [[Umuceli|umuceri]]. Abahinzi bo muri iki kibaya baturuka mu mirenge ya Bugarama, Gikundamvura, Nyakabuye na Muganza.<ref>{{Cite web |url=https://www.topafricanews.com/2025/11/13/rwanda-to-invest-rwf-42-billion-in-expanding-and-rehabilitating-bugarama-marshland/ |title=Rwanda to Invest Rwf 42 Billion in Expanding and Rehabilitating Bugarama Marshland |website=Top Africa News |date=2025-11-13 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu 2024, icyicaro cy’ishyirahamwe ry’abahinzi b’umuceri bo mu kibaya cya Bugarama cyari mu Murenge wa Muganza.<ref>{{Cite web |url=https://rwandainspirer.com/rusizi-some-farmers-have-yet-to-receive-payment-for-their-rice-stuck-in-storage/ |title=Rusizi: Some Farmers Have Yet to Receive Payment for Their Rice Stuck in Storage |author=Elias Hakizimana |website=Rwanda Inspirer |date=2024-10-31 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Muganza Sector|Amafoto y’Umurenge wa Muganza]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Imirenge y'Akarere ka Rusizi}} [[Ikiciro:Akarere ka Rusizi|Muganza]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Muganza]] ca5d0megjgkt3g42wcnqvq48pxmiv07 Umurenge wa Murambi (Rulindo) 0 8047 149624 148658 2026-11-10T06:33:51Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Murambi]] to [[Umurenge wa Murambi (Rulindo)]] 148658 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Murambi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 17 igize [[Akarere ka Rulindo]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y’Amajyaruguru]] y’u [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Murambi wari utuwe n'abaturage 27 283. Ugizwe n'utugari 4. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Utugari == [[Dosiye:Rwanda, Rulindo District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rulindo]] Akarere ka Rulindo kagizwe n'imirenge 17, utugari 71 n'imidugudu 494.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.rulindo.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=Akarere ka Rulindo |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Murambi ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="menya2023">{{Cite web |url=https://www.rulindo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Rulindo |website=Akarere ka Rulindo |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20230215193230/https://www.rulindo.gov.rw/about/menya-akarere |archive-date=2023-02-15 |url-status=dead |access-date=2026-10-24}}</ref> {{div col|colwidth=15em}} * Bubangu * Gatwa * Mugambazi * Mvuzo {{div col end}} == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Murambi wari utuwe n'abaturage 17 892. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 27 283. Abagabo bari 13 293. Abagore bari 13 990.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rulindo/4111__murambi/ |title=Murambi (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Abaturage 9 082 batuye mu mujyi. Abaturage 18 201 batuye mu cyaro.<ref name="citypop"/> == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Rulindo}} [[Ikiciro:Akarere ka Rulindo|Murambi]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Murambi]] thd964kkm11tf55x1lnrmzugfhgvnbq Umurenge wa Kabarondo 0 8121 149688 148616 2026-11-10T07:01:18Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 149688 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Kabarondo''' ni umujyi n’umurenge byo mu [[Rwanda|Repubulika y’u Rwanda]]. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Aho iherereye == Kabarondo iherereye mu [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]]. Iri mu majyepfo y’iburasirazuba bw’u Rwanda, ku muhanda mukuru RN3 uva i [[Kigali]] ukagera i [[Nyakasanza]] muri [[Tanzaniya]]. Kabarondo iri ku ntera y’umuhanda ingana na kilometero 83 mu majyepfo y’iburasirazuba bwa Kigali, [[umurwa]] mukuru n’umujyi munini w’u Rwanda.<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com/Rwanda_Distance_Result.asp?fromplace=Kabarondo%2C%20Eastern%20Province%2C%20Rwanda&toplace=Kigali%2C%20Rwanda%2C&dt1=ChIJ-wK3gLs32xkR2GYvhen81co&dt2=ChIJl-fYjiWk3BkRyAsdQaU2K_M « Road Distance Between Kigali and Kabarondo With Map »], ''Globefeed.com'', yasuwe ku wa 27 Gicurasi 2015.</ref> Kabarondo iherereye ku nganyagihugu za 2°00′38″ S na 30°33′27″ E, ni ukuvuga ku bubangikane bwa −2.010556 no ku burebure bwa 30.557500.<ref>[https://www.google.com/maps/place/2%C2%B000'38.0%22S+30%C2%B033'27.0%22E/@-2.0105556,30.5575,17z/data=!3m1!4b1!4m2!3m1!1s0x0:0x0 « Location of Kabarondo, Rwanda at Google Maps »], ''Google Maps'', yasuwe ku wa 27 Gicurasi 2015.</ref> == Ahantu h’ingenzi == Ahantu h’ingenzi hari muri Kabarondo cyangwa hafi yayo ni aha: * Ibiro by’ubuyobozi bwa Kabarondo; * Isoko rikuru rya Kabarondo; * Kabarondo Boys Centre, ikigo cyashinzwe mu 2010 n’amashyirahamwe Streets Ahead Children's Centre Association na Property Professionals Breakfast Club SACCA;<ref>[https://web.archive.org/web/20150527201446/https://www.wjr.org.uk/news/a-new-boy-s-centre-in-kabarondo-rwanda/ « A New Boys' Centre in Kabarondo, Rwanda »], ''World Jewish Relief'', 6 Ukuboza 2010, yasuwe ku wa 27 Gicurasi 2015.</ref> * Ikigo cy’imyuga cya Kabarondo; * Parikingi ya tagisi ya Kabarondo.<ref>Claudia Gasana, [https://web.archive.org/web/20150527185803/http://www.rwandaexpress.rw/lifestyle/34147/kabarondo-residents-decry-lack-public-toilets/ « Kabarondo Residents Decry Lack of Public Toilets »], ''Rwanda Express'', 23 Gicurasi 2015, yasuwe ku wa 27 Gicurasi 2015.</ref> == Reba kandi == * [[Urutonde rwa banki zo mu Rwanda]] == Inyandiko n’amashakiro == {{reflist}} == Imiyoboro yo hanze == * [https://web.archive.org/web/20240915103206/https://www.handinhandinternational.org/casestudy/business-as-usual-clementines-climb-from-farmer-to-leader/ Business As Usual: Clementine's Climb From Farmer To Leader] * [https://www.newtimes.co.rw/section/article/2011-05-05/30890/ Kabarondo Traders Warned On Tax Fraud] {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}} [[Category:Akarere ka Kayonza]] rhu8slxppblx5ugk33n7whvnith2049 Akarere ka Rulindo 0 8265 149659 148575 2026-11-10T06:52:30Z Score Beethoven 11559 149659 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Akarere ka Rulindo''' ni kamwe mu turere dutanu tugize [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y'Amajyaruguru]] mu [[Rwanda]]. Gafite ubuso bwa 567 km² n'abaturage 360 144. Kagizwe n'imirenge 17. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Ubuso n'imbibi == [[File:IKIRENGE cultural monument.jpg|thumb|left|upright|Ishusho ya Ruganzu II Ndoli mu Karere ka Rulindo]] Akarere ka Rulindo gahana imbibi n'uturere twa [[Akarere ka Nyarugenge|Nyarugenge]] na [[Akarere ka Gasabo|Gasabo]] two mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]]. Gahana kandi imbibi n'[[Akarere ka Kamonyi]] ko mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]]. Mu Ntara y'Amajyaruguru, gahana imbibi n'uturere twa [[Akarere ka Gakenke|Gakenke]] na [[Akarere ka Burera|Burera]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.rulindo.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=rulindo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref> Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 17, [[akagari|utugari]] 71 n'[[imidugudu]] 494. Gafite ubuso bwa 567 km². Gatuwe n'abaturage 360 144. Abagore ni 188 295, abagabo ni 171 849. Ubucucike ni abaturage 635 kuri km².<ref name="menya"/> == Imirenge == Akarere ka Rulindo kagizwe n'imirenge 17:<ref name="menya"/> {{div col|colwidth=15em}} # Base # Burega # [[Umurenge wa Bushoki|Bushoki]] # Buyoga # Cyinzuzi # Cyungo # Kinihira # Kisaro # Masoro # Mbogo # [[Umurenge wa Murambi (Rulindo)|Murambi]] # Ngoma # Ntarabana # Rukozo # Rusiga # Shyorongi # Tumba {{div col end}} == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Rulindo District|Amafoto y'Akarere ka Rulindo]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Rulindo}} [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Rulindo]] [[Ikiciro:Akarere ka Rulindo| ]] 19u9dqj41qk15c43jxakuwq66n10evb Umurenge wa Bigogwe 0 8290 149689 148998 2026-11-10T07:02:33Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 149689 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Bigogwe''' ni umurenge wo mu [[Akarere ka Nyabihu|Karere ka Nyabihu]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]] y'u [[Rwanda]]. Uri mu misozi y'amajyaruguru y'uburengerazuba bw'u Rwanda. Bigogwe izwiho ubworozi bw'[[inka]]. Muri 2022, Umurenge wa Bigogwe wari utuwe n'abaturage 34 439. Kuva muri 2021, umushinga [[Ibere rya Bigogwe]] wakuruye ba mukerarugendo baza gusura inka. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Amateka == [[File:Ibere rya bigogwe.jpg|thumb|left|Ibere rya Bigogwe]] Abagogwe ni itsinda ry'[[Abatutsi]] bo mu majyaruguru y'uburengerazuba bw'u Rwanda. Hagati ya Mutarama na Werurwe 1991, Abagogwe benshi barishwe. Human Rights Watch yavuze ko abasivili barenga 300 bishwe. Ubu bwicanyi bwitwa [[Ubwicanyi bwa Bagogwe]].<ref name="hrw">{{Cite web |url=https://www.hrw.org/reports/1992/WR92/AFW-07.htm |title=Rwanda: Human Rights Developments |work=World Report 1992 |publisher=Human Rights Watch |year=1992 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Abatutsi bo muri Bigogwe batotejwe kuva muri 1990.<ref name="nt2026">{{Cite web |url=https://allafrica.com/stories/202604090116.html |title='Killed Twice' – a Bigogwe Survivor's Story of Loss and Resilience |author=Alice Umutesi |website=The New Times (AllAfrica) |date=2026-04-09 |language=en |access-date=2026-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261024170455/https://allafrica.com/stories/202604090116.html |archive-date=2026-10-24 |url-status=dead}}</ref> I Bigogwe hari ikigo cya gisirikare. [[Interahamwe]] zahawe imyitozo ya mbere muri icyo kigo.<ref name="nt2012">{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/71226/National/in-bigogwe-killings-began-much-earlier |title=In Bigogwe, killings began much earlier |website=The New Times |date=2012-04-13 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Muri [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]], hafi y'abagabo bose n'urubyiruko rw'Abatutsi bo muri Bigogwe barishwe.<ref name="nt2012" /> == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Bigogwe wari utuwe n'abaturage 31 657. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 34 439. Muri bo, abagabo bari 16 385, [[Umugore|abagore]] bari 18 054. Abaturage 25 398 bari batuye mu gace k'umujyi. Abandi 9 041 bari batuye mu cyaro.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyabihu/3401__bigogwe/ |title=Bigogwe (Sector, Rwanda) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Ubukungu == Bigogwe ifite inzuri nini. Ubworozi bw'inka ni bwo buranga uyu murenge. Bimwe muri izo nzuri biri mu [[Akagari ka Arusha|Kagari ka Arusha]].<ref name="kt2023">{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/ubukerarugendo/ahantu/article/minisitiri-mbabazi-yagaragaye-yambaye-rumbiya-amafoto |title=Minisitiri Mbabazi yagaragaye yambaye ‘rumbiya’ (Amafoto) |author=Ishimwe Rugira Gisele |website=Kigali Today |date=2023-01-22 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> [[Ibere rya Bigogwe]] ni umushinga w'[[ubukerarugendo]]. Witiriwe umusozi usa n'ibere. Watangijwe na Ngabo Alexis Karegeya muri Gicurasi 2021.<ref name="mkur">{{Cite web |url=https://magazine.mkur.ac.rw/ibere-rya-bigogwe-where-cows-culture-and-community-meet/ |title=Ibere rya Bigogwe: where cows, culture and community meet |website=MKUR Magazine |language=en |access-date=2026-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260316172837/https://magazine.mkur.ac.rw/ibere-rya-bigogwe-where-cows-culture-and-community-meet/ |archive-date=2026-03-16 |url-status=dead}}</ref> Abashyitsi bakama inka. Banywa [[amata]] mashya. Banazamuka imisozi.<ref name="le360">{{Cite web |url=https://afrique.le360.ma/societe/rwanda-de-symbole-royal-a-atout-touristique-a-bigogwe-la-vache-retrouve-ses-lettres-de-noblesse_XBENKRTGEFEYDOI42QARREMRGA/ |title=Rwanda. De symbole royal à atout touristique: à Bigogwe, la vache retrouve ses lettres de noblesse |author=Fraterne Ndacyayisenga |website=Le360 Afrique |date=2026-07-25 |language=fr |access-date=2026-10-24}}</ref> Muri 2024, inka z'Inyambo zagaruwe i Bigogwe. Zari zimaze imyaka igera kuri 50 zitahaba.<ref name="mkur" /> == Ibikorwa remezo == Muri 2014, amazi yabaga make mu gihe cy'impeshyi. Abaturage bamwe bakoraga urugendo rugera kuri km 4 bajya kuvoma. Umuhanda Shaba–Vuga–Kabatwa wari umaze kubakwa. Uhuza ako gace n'umuhanda wa kaburimbo.<ref name="kt2014">{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/ubukungu/iterambere/article/bigogwe-ibibazo-by-amazi-umuriro-n-imihanda-biri-mu-duce-twegereye-ibirunga |title=Bigogwe: Ibibazo by’amazi, umuriro n’imihanda biri mu duce twegereye ibirunga birimo gushakirwa umuti |author=Safari Viateur |website=Kigali Today |date=2014-07-03 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} == Reba kandi == === Ingingo zijyanye === * [[Ibere rya Bigogwe]] * [[Urutare rwa Bigogwe]] * [[Ubwicanyi bwa Bagogwe]] * [[Ikigo nderabuzima cya Bigogwe]] * [[Akagari ka Arusha]] === Ihuza ryo hanze === * [[commons:Category:Bigogwe Sector|Amafoto y'Umurenge wa Bigogwe]] kuri Wikimedia Commons * Uko izina Bigogwe rivugwa: [[File:LL-Q33573 (kin)-Adeline07-Bigogwe.wav]] {{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyabihu}} [[Ikiciro:Akarere ka Nyabihu]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]] d23j4f4dipmrobvvm9471eq9n75gz83 Umurenge wa Nemba (Gakenke) 0 8321 149630 148670 2026-11-10T06:36:13Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Nemba]] to [[Umurenge wa Nemba (Gakenke)]] 148670 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Nemba''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 19 igize [[Akarere ka Gakenke]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y’Amajyaruguru]] y’u [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nemba wari utuwe n'abaturage 16 854. Ugizwe n'utugari 4. Ibitaro bya Nemba biherereye muri uyu murenge. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Utugari == [[Dosiye:Rwanda, Gakenke District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gakenke]] Akarere ka Gakenke kagizwe n'imirenge 19, utugari 97 n'imidugudu 617.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gakenke.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=Akarere ka Gakenke |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Nemba ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="mindat">{{Cite web |url=https://www.mindat.org/feature-11186763.html |title=Nemba, Gakenke District, Northern Province, Rwanda |website=Mindat |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> {{div col|colwidth=15em}} * Buranga * Gahinga * Gisozi * Mucaca {{div col end}} == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nemba wari utuwe n'abaturage 15 643. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 16 854. Abagabo bari 7 851. Abagore bari 9 003.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gakenke/4216__nemba/ |title=Nemba (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Abaturage 2 588 batuye mu mujyi. Abaturage 14 266 batuye mu cyaro.<ref name="citypop"/> == Ibikorwa remezo == [[Ibitaro bya Nemba]] biherereye mu Kagari ka Mucaca. Ni bimwe mu bitaro bitatu by’akarere biri mu Karere ka Gakenke. Ibindi ni Ibitaro bya Gatonde n’Ibitaro bya Ruli.<ref>{{Cite web |url=https://www.moh.gov.rw/affiliates-teaching-hospitals/hospitals |title=Hospitals |website=Minisiteri y’Ubuzima |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ibitaro bya Nemba bitanga serivisi zirimo ubutabazi bwihutirwa, kubaga, kuvura abana no kubyaza.<ref>{{Cite web |url=https://www.nembahospital.rw/1/services/clinical-services |title=Clinical services |website=Ibitaro bya Nemba |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Gakenke}} [[Ikiciro:Akarere ka Gakenke|Nemba]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nemba]] agttkt36m1jnr353tso5b9g9inmaj9y Akarere ka Bugesera 0 8387 149677 148548 2026-11-10T06:58:31Z Score Beethoven 11559 149677 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Akarere ka Bugesera''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Iburasirazuba]] mu [[Rwanda]]. Gaherereye mu majyepfo y'iburasirazuba bw'u Rwanda. Gahana imbibi n'[[Uburundi]]. Akarere ka Bugesera gafite ubuso bwa 1 337 km² n'abaturage 551 103. Kagizwe n'imirenge 15. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Ubuso n'imbibi == Akarere ka Bugesera gahana imbibi n'Uburundi. Gahana kandi imbibi n'uturere twa [[Akarere ka Ngoma|Ngoma]], [[Akarere ka Rwamagana|Rwamagana]], [[Akarere ka Kicukiro|Kicukiro]], [[Akarere ka Nyarugenge|Nyarugenge]], [[Akarere ka Kamonyi|Kamonyi]], [[Akarere ka Ruhango|Ruhango]] na [[Akarere ka Nyanza|Nyanza]]. Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 15, [[akagari|utugari]] 72 n'[[imidugudu]] 581. Gafite ubuso bwa 1 337 km². Muri 2022, gafite abaturage 551 103.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=bugesera.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-21}}</ref> == Imirenge == Akarere ka Bugesera kagizwe n'imirenge 15:<ref name="menya"/> {{div col|colwidth=15em}} # [[Gashora]] # [[Umurenge wa Juru|Juru]] # [[Umurenge wa Kamabuye|Kamabuye]] # Mareba # [[Umurenge wa Mayange|Mayange]] # Musenyi # Mwogo # Ngeruka # [[Umurenge wa Ntarama|Ntarama]] # Nyamata # [[Umurenge wa Nyarugenge (Bugesera)|Nyarugenge]] # Rilima # Ruhuha # Rweru # Shyara {{div col end}} Buri kagari kayoborwa n'Umunyamabanga Nshingwabikorwa. Afatanya n'ushinzwe imibereho myiza n'iterambere (SEDO). Akagari ni rwo rwego rwegereye abaturage.<ref name="bugesera">{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |title=Menya Akarere ka Bugesera |website=bugesera.gov.rw |language=rw |access-date=2024-05-22 |archive-date=2024-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502214410/https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |url-status=dead}}</ref> == Kwibuka == [[File:Nyamata Genocide memorial.jpg|thumb|left|Urwibutso rwa Nyamata]] [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamata]] ruri mu Karere ka Bugesera. Ruruhukiyemo imibiri y'abasaga 45 000. Bishwe muri Nyamata no mu nkengero zayo muri [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] mu 1994.<ref>{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/kwibuka/article/bugesera-urubyiruko-rwasuye-urwibutso-rwa-jenoside-rwa-nyamata |title=Bugesera: Urubyiruko rwasuye urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamata |website=Kigali Today |date=2024-05-18 |language=rw}}</ref> == Ubukungu n'ibikorwa remezo == Akarere ka Bugesera kari mu birometero 15 uvuye mu Mujyi wa [[Kigali]].<ref name="bugesera"/> [[Ikibuga muzamahanga cy'indege cya Bugesera]] kiri kubakwa mu Murenge wa Rilima.<ref name="bugesera"/> Muri 2019, sosiyete [[Qatar Airways]] yemeye gufata imigabane 60 % y'iki kibuga.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/economy/2019/12/10/qatar-airways-to-take-60-stake-in-rwanda-international-airport/ |title=Qatar Airways to take 60% stake in Rwanda international airport |website=Al Jazeera |date=2019-12-10 |language=en}}</ref> Mu Murenge wa [[Gashora]] hari inganda nyinshi. Muri zo harimo Imana Steel Rwanda, uruganda rukora ibyuma by'ubwubatsi. Mu [[Umurenge wa Ntarama|Murenge wa Ntarama]] hari uruganda rukora amasabune n'impapuro z'isuku.<ref name="bugesera"/> === Amazi n'amashanyarazi === Muri Mutarama 2025, mu [[Umurenge wa Nyarugenge (Bugesera)|Murenge wa Nyarugenge]] hatashywe ibikorwa remezo by'amazi. Byatwaye miliyoni 750 z'amafaranga y'u Rwanda. Harimo umuyoboro w'amazi wa kilometero 28,2. Uwo muyoboro uha amazi abaturage basaga 11 400. Hubatswe kandi ibigega 2 n'amavomo 27. Amavomo 7 yari yarangiritse yarasanwe.<ref>{{Cite web |url=https://imvahonshya.co.rw/bugesera-huzuye-ibikorwa-remezo-byisuku-nisukura-bya-miliyoni-750-frw/ |title=Bugesera: Huzuye ibikorwa remezo by'isuku n'isukura bya miliyoni 750 Frw |website=Imvaho Nshya |date=2025-02-01 |language=rw}}</ref> Mu Murenge wa Musenyi, ingo 292 zahawe umuriro w'amashanyarazi. Akarere kateganyaga ko abaturage bose bazaba bafite amashanyarazi mu 2024.<ref>{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/ingo-292-zabonye-umuriro-wamashrazi-muri-musenyi |title=Ingo 292 zabonye umuriro w'amashanyarazi muri Musenyi |website=bugesera.gov.rw |language=rw |access-date=2025-04-01 |archive-date=2026-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118044913/https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/ingo-292-zabonye-umuriro-wamashrazi-muri-musenyi |url-status=dead}}</ref> === Imihanda n'amasoko === Muri Kanama 2024, hatangijwe imirimo yo gushyira kaburimbo ku mihanda 7 yo mu mujyi wa [[Nyamata]]. Iyo mihanda ifite uburebure bwa kilometero 2,1. Imirimo yari iteganyijwe kumara amezi 8.<ref>{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/nyamata-mu-mezi-umunani-imihanda-itandukanye-izaba-irimo-kaburimbo |title=Nyamata: Mu mezi umunani imihanda itandukanye izaba irimo kaburimbo |website=Kigali Today |date=2024-08-19 |language=rw}}</ref> Akarere gafite amasoko menshi. Muri yo harimo isoko rya Nyamata, irya Ntarama, irya Musenyi n'irya Rilima. === Ubuhinzi n'ubworozi === Abaturage benshi b'Akarere ka Bugesera batunzwe n'ubuhinzi. Bahinga cyane cyane ibihingwa ngandurarugo. Muri byo harimo ibirayi, ibigori, [[soya]], [[ibijumba]], imyumbati, amateke, intoryi n'ingano. Bahinga kandi umuceri n'[[ikawa]]. Abahinzi bahura n'imbogamizi nyinshi. Muri zo harimo imihindagurikire y'ikirere, ubutaka busharira no kubura imbuto. Aborozi borora inka, inkoko, intama, [[ihene]] n'imbata. Bahura n'imbogamizi zirimo kubura ubwatsi, kubura amazi, ibirondwe n'indwara. Mu Murenge wa Mayange hari umushinga wa ABUSOL wo korora inkoko zitanga amagi. Muri 2021, wari ufite inkoko zisaga 80 000.<ref>{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/minisitiri-wubuhinzi-niterambere-ryicyaro-muri-repubulika-ya-centre-afrika-yasuye-bugesera |title=Minisitiri w'Ubuhinzi n'Iterambere ry'Icyaro muri Repubulika ya Centre Afrika yasuye Bugesera |website=bugesera.gov.rw |language=rw |access-date=2025-04-01 |archive-date=2026-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260117214649/https://www.bugesera.gov.rw/soma-ibindi/minisitiri-wubuhinzi-niterambere-ryicyaro-muri-repubulika-ya-centre-afrika-yasuye-bugesera |url-status=dead}}</ref> == Uburezi n'ubuzima == Mu myaka 30 ishize, Akarere ka Bugesera kari gafite amashuri yisumbuye 2 gusa. Muri 2024, kari gafite amashuri yisumbuye 71. Icyo gihe, umuyobozi w'akarere yari Richard Mutabazi.<ref>{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/uburezi/amashuri/article/bugesera-bishimira-ko-bageze-ku-mashuri-yisumbuye-71-bavuye-kuri-abiri |title=Bugesera: Bishimira ko bageze ku mashuri yisumbuye 71 bavuye kuri abiri |website=Kigali Today |date=2024-01-12 |language=rw}}</ref> Amashuri yigisha imyuga arimo Nelson Mandela TSS na Ruhuha VTC.<ref>{{Cite web |url=https://www.nesa.gov.rw/index.php?eID=dumpFile&t=f&f=107855&token=d5b9029cec31aec755594cf2471c1c32a2424bd8 |title=List of accredited schools in Bugesera District for the school year 2024-2025 |website=NESA |language=en}}</ref> Ibitaro bya Nyamata bitanga serivisi z'ubuzima ku baturage 434 668 bo mu Karere ka Bugesera n'uturere duturanye. Bigenzura ibigo nderabuzima 15.<ref>{{Cite web |url=https://nyamatahospital.prod.risa.rw/about-us/nyamata-dh |title=Nyamata District Hospital |website=nyamatahospital.prod.risa.rw |language=en}}</ref> == Imikino == [[Bugesera Fc|Bugesera FC]] ni ikipe y'umupira w'amaguru y'Akarere ka Bugesera. == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Bugesera District|Amafoto y'Akarere ka Bugesera]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}} [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Bugesera]] [[Ikiciro:Akarere ka Bugesera| ]] ivuf6wpu9devzzd169jig4xaehul1yj Akarere ka Kayonza 0 8389 149660 148558 2026-11-10T06:52:42Z Score Beethoven 11559 149660 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Akarere ka Kayonza''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Iburasirazuba]] mu [[Rwanda]]. Gafite ubuso bwa 1 935 km² n'abaturage 457 156. Kagizwe n'imirenge 12. Ni amarembo ya [[Pariki y'Akagera]]. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Amateka == Akarere ka Kayonza kagizwe n'icyahoze ari uturere twa Rukara, Kabarondo na Cyarubare. Kagizwe kandi n'imirenge 2 yahoze ari iy'Akarere ka Muhazi: Nyagatovu na Mukarange.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.kayonza.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=kayonza.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-21}}</ref> == Ubuso n'imbibi == Akarere ka Kayonza gahana imbibi n'[[Akarere ka Rwamagana]] mu burengerazuba n'[[Akarere ka Gatsibo]] mu majyaruguru. Gahana kandi imbibi n'uturere twa [[Akarere ka Ngoma|Ngoma]] na [[Akarere ka Kirehe|Kirehe]], n'igihugu cya [[Tanzaniya]]. Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 12, [[akagari|utugari]] 50 n'[[imidugudu]] 421. Gafite ubuso bwa 1 935 km². Muri 2022, gafite abaturage 457 156, ni ukuvuga abaturage 236 kuri km². Kazwiho ahantu nyaburanga, imisozi, ibiyaga n'amashuri menshi.<ref name="menya"/> == Imirenge == Akarere ka Kayonza kagizwe n'imirenge 12:<ref name="menya"/> {{div col|colwidth=15em}} # [[Umurenge wa Gahini|Gahini]] # [[Umurenge wa Kabare|Kabare]] # [[Umurenge wa Kabarondo|Kabarondo]] # [[Umurenge wa Mukarange (Kayonza)|Mukarange]] # [[Umurenge wa Murama (Kayonza)|Murama]] # [[Umurenge wa Murundi (Kayonza)|Murundi]] # [[Umurenge wa Mwiri|Mwiri]] # [[Umurenge wa Ndego|Ndego]] # [[Umurenge wa Nyamirama|Nyamirama]] # Rukara # Ruramira # [[Umurenge wa Rwinkwavu|Rwinkwavu]] {{div col end}} == Ubukerarugendo == [[File:Akagera natinal park.jpg|thumb|left|Inzira muri Pariki y'Akagera]] Akarere ka Kayonza ni amarembo ya [[Pariki y'Akagera]]. Iyi pariki iri mu Ntara y'Iburasirazuba, ku mupaka wa Tanzaniya. Ibamo intare, ingwe, inzovu, inkura n'imbogo. Muri pariki hari amacumbi arimo Ruzizi Tented Lodge, Wilderness Magashi na Karenge Bush Camp.<ref>{{Cite web |url=https://visitakagera.org/ |title=Akagera National Park |website=visitakagera.org |language=en |access-date=2026-10-21}}</ref> == Ubukungu == Ubukungu bw'akarere bushingiye ku buhinzi, ubucuruzi n'ubukerarugendo. Muri Ukuboza 2020, abafashamyumvire 29 bahuguwe ku buhinzi bubungabunga ubutaka. Bahuguwe na Mennonite Central Committee (MCC) ku bufatanye na PAM. Bagomba gufasha abahinzi 2 000 bo mu karere. Mu karere hari amabanki n'ibigo by'imari birimo [[Banki ya Kigali]] na Umwalimu SACCO. Amashuri arimo GS Kabare, GS Kabarondo, EP Barebereho na ES Cyinzovu. == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Kayonza District|Amafoto y'Akarere ka Kayonza]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}} [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Kayonza]] [[Ikiciro:Akarere ka Kayonza| ]] 8npt4cnwi97zpfexfvex1vf1tfeort0 Akarere ka Rwamagana 0 8398 149661 148578 2026-11-10T06:53:19Z Score Beethoven 11559 149661 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Akarere ka Rwamagana''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Iburasirazuba]] mu [[Rwanda]]. Ni ko karimo icyicaro cy'Intara. Umujyi mukuru wako ni [[Rwamagana]]. Akarere ka Rwamagana gafite ubuso bwa 682 km² n'abaturage 484 953. Kagizwe n'imirenge 14. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Amateka == [[File:Sign_of_rwamagana.jpg|thumb|left|Icyapa cya Rwamagana]] Akarere ka Rwamagana kashyizweho n'itegeko muri Mutarama 2006.<ref name="menya"/> Kagizwe n'icyari Akarere ka Muhazi n'icyari Akarere ka Bicumbi. Kagizwe kandi n'imirenge 2 yari iya [[Akarere ka Gasabo|Gasabo]] (Fumbwe na Mununu) n'imirenge 3 yari iya Kabarondo (Kaduha, Rweru na Nkungu). Hiyongereyeho icyari Umujyi wa Rwamagana. == Ubuso n'imbibi == Akarere ka Rwamagana gahana imbibi n'uturere dukurikira: * mu majyaruguru: [[Akarere ka Gatsibo|Gatsibo]] na [[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]]; * mu burasirazuba: [[Akarere ka Kayonza|Kayonza]]; * mu majyepfo: [[Akarere ka Ngoma|Ngoma]] na [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]]; * mu burengerazuba: [[Akarere ka Kicukiro|Kicukiro]] na [[Akarere ka Gasabo|Gasabo]]. Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 14, utugari 82 n'[[imidugudu]] 474. Gafite ubuso bwa 682 km². Muri 2022, gafite abaturage 484 953, ni ukuvuga abaturage 711 kuri km².<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.rwamagana.gov.rw/default-e9d7c2d4f1 |title=Akarere ka Rwamagana |website=rwamagana.gov.rw |language=rw |access-date=2024-05-17 |archive-date=2023-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231218135359/https://www.rwamagana.gov.rw/default-e9d7c2d4f1 |url-status=dead}}</ref> == Imirenge == Akarere ka Rwamagana kagizwe n'imirenge 14:<ref>{{Cite web |url=https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |title=Imirenge n'Utugari |website=rwamagana.gov.rw |language=rw |access-date=2025-03-22 |archive-date=2023-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=15em}} # Fumbwe # Gahengeri # [[Umurenge wa Gishari|Gishari]] # Karenge # [[Umurenge wa Kigabiro|Kigabiro]] # Muhazi # Munyaga # Munyiginya # [[Umurenge wa Musha (Rwamagana)|Musha]] # Muyumbu # [[Umurenge wa Mwulire|Mwulire]] # [[Umurenge wa Nyakariro|Nyakariro]] # Nzige # [[Umurenge wa Rubona|Rubona]] {{div col end}} == Ubuyobozi == Radjab Mbonyumuvunyi ni umuyobozi w'akarere kuva muri Gashyantare 2016. [[Umutoni Jeanne|Jeanne Umutoni]] ni umuyobozi w'akarere wungirije ushinzwe imibereho myiza.<ref>{{Cite web |url=https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/komite-nyobozi |title=Komite nyobozi |website=rwamagana.gov.rw |language=rw |access-date=2024-05-10 |archive-date=2023-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230802225831/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/komite-nyobozi |url-status=dead}}</ref> == Ubukungu n'ibikorwa remezo == Ubutaka bw'Akarere ka Rwamagana burera. Akarere kazwi cyane ku kwera [[igitoki|ibitoki]]. Akarere gafite ibikorwa remezo byinshi. Harimo [[IPRC Gishari]], ikigo nderabuzima cya Gishari n'ishuri rya Polisi y'u Rwanda (PTS Gishari). Harimo kandi amashuri, imihanda igezweho, amahoteri, amabanki, uruganda rutunganya amazi rwa Muhazi, Bella Flowers na gereza ya Nsinda. Isoko rya kijyambere rya Rwamagana riri mu [[Umurenge wa Kigabiro|Murenge wa Kigabiro]]. Mu Karere ka Rwamagana hari kandi ishami rya [[Banki Nkuru y'u Rwanda]] mu Ntara y'Iburasirazuba.<ref>{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/ubukungu/ubwiteganyirize/article/rwamagana-bnr-yatashye-inyubako-y-ishami-ryayo-mu-ntara-y-iburasirazuba |title=Rwamagana: BNR yatashye inyubako y'ishami ryayo mu Ntara y'Iburasirazuba |website=Kigali Today |date=2014-09-27 |language=rw}}</ref> === Amashuri === Ibigo by'amashuri birimo GS Gishari, GS Ruhunda, GS Gati, GS Nsinda, GS Kavumu, Centre for Champion na EP Nyagahinga. === Imikino === Akarere ka Rwamagana gacumbikiye amakipe menshi y'umupira w'amaguru. Classic FC ikina mu cyiciro cya gatatu. Muhazi United FC ikina mu cyiciro cya mbere kuva muri 2022.<ref>{{Cite web |url=https://www.ktpress.rw/2023/06/rwamagana-city-changes-name-to-muhazi-united/ |title=Rwamagana City changes name to Muhazi United |website=KT Press |date=2023-06-28 |language=en}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Rwamagana District|Amafoto y'Akarere ka Rwamagana]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Rwamagana}} [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Rwamagana]] [[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana| ]] ojbarttycq40hxwuazr5hvqyvhhm7h0 Akarere ka Nyarugenge 0 8408 149678 148571 2026-11-10T06:58:32Z Score Beethoven 11559 149678 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Akarere ka Nyarugenge''' ni kamwe mu turere dutatu tugize [[Kigali|Umujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Gafite ubuso bwa 134 km² n'abaturage 374 319. Kagizwe n'imirenge 10. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Ubuso n'abaturage == [[File:Nyabarongo River and its surrounding mountain in Rwanda taken at top of Karama (cropped).jpg|thumb|left|upright=1.6|[[Nyabarongo]] n'imisozi iyikikije, birebewe i Karama]] Akarere ka Nyarugenge gafite ubuso bwa 134 km². Muri 2022, kari gatuwe n'abaturage 374 319. Muri bo, abagabo ni 195 780, abagore ni 178 539.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyarugenge.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=nyarugenge.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref> Abaturage 315 899 babaga mu mujyi.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/11__nyarugenge/ |title=Nyarugenge (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref> Icyicaro cy'akarere kiri mu Murenge wa Nyarugenge, mu Kagari ka Kiyovu, mu Mudugudu wa Nyarurembo.<ref name="menya"/> == Imirenge == Akarere ka Nyarugenge kagizwe n'imirenge 10, utugari 47 n'imidugudu 350:<ref name="menya"/><ref name="citypop"/> {{div col|colwidth=15em}} # [[Umurenge wa Gitega|Gitega]] # [[Umurenge wa Kanyinya|Kanyinya]] # [[Umurenge wa Kigali|Kigali]] # [[Umurenge wa Kimisagara|Kimisagara]] # [[Umurenge wa Mageragere|Mageragere]] # [[Umurenge wa Muhima|Muhima]] # [[Umurenge wa Nyakabanda|Nyakabanda]] # [[Umurenge wa Nyamirambo|Nyamirambo]] # [[Umurenge wa Nyarugenge (Nyarugenge)|Nyarugenge]] # [[Umurenge wa Rwezamenyo|Rwezamenyo]] {{div col end}} == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Nyarugenge District|Amafoto y'Akarere ka Nyarugenge]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}} [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Nyarugenge]] [[Ikiciro:Akarere ka Nyarugenge| ]] [[Ikiciro:Umujyi wa Kigali]] 29xwju7lrynfvafo2fnlinj1apzl98f Akarere ka Nyaruguru 0 8412 149662 148572 2026-11-10T06:53:40Z Score Beethoven 11559 149662 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Akarere ka Nyaruguru''' ni kamwe mu turere umunani tugize [[Intara y'amajyepfo|Intara y'Amajyepfo]] mu [[Rwanda]]. Gahana imbibi n'[[Uburundi]]. Gafite ubuso bwa 1 010 km² n'abaturage 318 126. Kagizwe n'imirenge 14. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Ubuso n'imbibi == [[File:Kibeho Forest at Nyaruguru District.jpg|thumb|left|Ishyamba mu Karere ka Nyaruguru]] Akarere ka Nyaruguru gahana imbibi n'uturere twa [[Akarere ka Nyamagabe|Nyamagabe]], [[Akarere ka Huye|Huye]] na [[Akarere ka Gisagara|Gisagara]]. Gahana kandi imbibi n'Uburundi na [[Pariki ya Nyungwe]].<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=nyaruguru.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref> Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 14, [[akagari|utugari]] 72 n'[[imidugudu]] 332. Gafite ubuso bwa 1 010 km² n'abaturage 318 126.<ref name="menya"/> == Ubukungu n'ubukerarugendo == Akarere ka Nyaruguru kazwi ku bukerarugendo bushingiye ku iyobokamana. Ubuhinzi bw'[[icyayi]] ni bwo shingiro ry'ubukungu bw'akarere.<ref name="menya"/> I [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] ni ho habaye amabonekerwa ya Bikira Mariya.<ref>{{Cite web |url=https://www.kibeho-cana.org/a-brief-history-of-the-apparitions-of-our-lady-of-kibeho |title=A brief history of the apparitions of Our Lady of Kibeho |website=kibeho-cana.org |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref> == Imirenge == Akarere ka Nyaruguru kagizwe n'imirenge 14:<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/23__nyaruguru/ |title=Nyaruguru (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref> {{div col|colwidth=15em}} # [[Umurenge wa Busanze|Busanze]] # [[Umurenge wa Cyahinda|Cyahinda]] # [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] # [[Umurenge wa Kivu|Kivu]] # [[Umurenge wa Mata|Mata]] # [[Umurenge wa Muganza (Nyaruguru)|Muganza]] # [[Umurenge wa Munini|Munini]] # [[Umurenge wa Ngera|Ngera]] # [[Umurenge wa Ngoma (Nyaruguru)|Ngoma]] # [[Umurenge wa Nyabimata|Nyabimata]] # [[Umurenge wa Nyagisozi (Nyaruguru)|Nyagisozi]] # [[Umurenge wa Ruheru|Ruheru]] # [[Umurenge wa Ruramba|Ruramba]] # [[Umurenge wa Rusenge|Rusenge]] {{div col end}} == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Nyaruguru District|Amafoto y'Akarere ka Nyaruguru]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}} [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Nyaruguru]] [[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru| ]] 4jhkyco6f16gtukt8k0gus01w6daygu Akarere ka Ngororero 0 8413 149679 148564 2026-11-10T06:58:33Z Score Beethoven 11559 149679 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Akarere ka Ngororero''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Uburengerazuba]] mu [[Rwanda]]. Kagizwe n'imisozi miremire n'ibibaya. Gafite ubuso bwa 679 km² n'abaturage 367 955. Kagizwe n'imirenge 13. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Ubuso n'imbibi == Mu burengerazuba, Akarere ka Ngororero gahana imbibi n'[[Akarere ka Rutsiro]]. Mu majyaruguru hari [[Akarere ka Nyabihu]]. Mu majyaruguru ashyira iburasirazuba hari [[Akarere ka Gakenke]]. Mu majyepfo hari [[Akarere ka Karongi]]. Mu burasirazuba hari [[Akarere ka Muhanga]]. Ibiro by'akarere biri ku muhanda Muhanga–Ngororero–Mukamira. Biri ku birometero 46,6 uvuye i Muhanga. Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 13, [[akagari|utugari]] 73 n'[[imidugudu]] 416. Gafite ubuso bwa 679 km². Muri 2022, gafite abaturage 367 955, ni ukuvuga abaturage 551 kuri km².<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.ngororero.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=ngororero.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref> == Imiterere == [[File:Green Hills in Rwanda.jpg|thumb|left|Imisozi yo mu Karere ka Ngororero]] Ubutumburuke bw'akarere buri hagati ya metero 1 460 na metero 2 883. Umusozi muremure ni Bweru, mu Murenge wa Muhanda. Ufite ubutumburuke bwa metero 2 883. Izindi mpinga ndende ziri mu ishyamba rya Gishwati. Ubushyuhe buringaniye ni 18 °C.<ref name="menya"/> Akarere gafite amazi menshi. Kari mu kibaya cy'uruzi rwa [[Nili]]. Umugezi w'ingenzi ni [[Umugezi wa Nyabarongo|Nyabarongo]]. Indi migezi ni Rubagabaga, Mukungwa, Satinsyi, Muhembe na Kibirira.<ref name="menya"/> == Imirenge == {{div col|colwidth=15em}} # Bwira # Gatumba # Hindiro # Kabaya # Kageyo # Kavumu # Matyazo # Muhanda # Muhororo # Ndaro # [[Umurenge wa Ngororero|Ngororero]] # [[Umurenge wa Nyange (Ngororero)|Nyange]] # [[Umurenge wa Sovu|Sovu]] {{div col end}} == Ubukerarugendo == Ahantu nyaburanga ho mu Karere ka Ngororero harimo Umukore wa [[Kigeli IV Rwabugiri|Rwabugiri]], [[Pariki y'ishyamba rya Gishwati-Mukura|Pariki ya Gishwati-Mukura]] n'inzuri za Gishwati.<ref name="menya"/> == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Ngororero District|Amafoto y'Akarere ka Ngororero]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngororero}} [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Ngororero]] [[Ikiciro:Akarere ka Ngororero| ]] 15x3gu5mtdd22p5276nu0nkdxydgmun Akarere ka Rusizi 0 8418 149663 148576 2026-11-10T06:53:59Z Score Beethoven 11559 149663 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Akarere ka Rusizi''' ni kamwe mu turere turindwi tugize [[Intara y'Uburengerazuba]] mu [[Rwanda]]. Kari ku [[Ikiyaga cya Kivu]]. Gahana imbibi n'[[Uburundi]] na [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]]. Gafite ubuso bwa 940,95 km² n'abaturage 485 529. Kagizwe n'imirenge 18. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → Uturere → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Ubuso n'imbibi == Mu majyepfo, Akarere ka Rusizi gahana imbibi n'Uburundi. [[Umugezi wa Ruhwa]] ni wo mupaka. Mu burengerazuba hari Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo. Ikiyaga cya Kivu n'[[Umugezi wa Rusizi]] ni byo bitandukanya ibihugu byombi.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.rusizi.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=rusizi.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-22}}</ref> Akarere kagizwe n'[[Imirenge y’u Rwanda|imirenge]] 18, [[akagari|utugari]] 93 n'[[imidugudu]] 596. Gafite ubuso bwa 940,95 km². Mu ibarura rusange ryo mu 2022, kari gatuwe n'abaturage 485 529.<ref name="citypop" /> Umujyi wa Rusizi ni umwe mu mijyi itandatu yunganira [[Kigali|Umujyi wa Kigali]].<ref name="menya"/> == Imirenge == Akarere ka Rusizi kagizwe n'imirenge 18:<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/36__rusizi |title=Rusizi (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-22}}</ref> {{div col|colwidth=15em}} # Bugarama # [[Umurenge wa Butare|Butare]] # Bweyeye # Gashonga # [[Umurenge wa Giheke|Giheke]] # Gihundwe # Gikundamvura # Gitambi # Kamembe # [[Umurenge wa Muganza (Rusizi)|Muganza]] # Mururu # Nkanka # Nkombo # [[Umurenge wa Nkungu|Nkungu]] # Nyakabuye # Nyakarenzo # Nzahaha # Rwimbogo {{div col end}} == Ubukungu == [[File:Tea Plantations, Rusizi District, Rwanda.jpg|thumb|left|Icyayi mu Karere ka Rusizi]] Akarere ka Rusizi gahinga [[umuceli]] mu kibaya cya Bugarama. Gahinga kandi [[icyayi]], [[ikawa]], [[Urubuto|imbuto]], [[urutoki]], [[Ikigori|ibigori]], ibishyimbo n'[[imyumbati]]. Aborozi borora [[inka]], [[ihene]] n'ingurube. Mu Kiyaga cya Kivu harobwa [[amafi]] n'[[isambaza]].<ref name="menya"/> == Ubukerarugendo == Ahantu nyaburanga ho mu Karere ka Rusizi harimo Ikiyaga cya Kivu, [[amashyuza]] ya Bugarama n'ishyamba rya Cyamudongo. Harimo kandi [[Pariki ya Nyungwe]], Umugezi wa Rusizi n'[[Ikibuga cy'indege cya Kamembe]].<ref name="menya"/> == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Rusizi District|Amafoto y'Akarere ka Rusizi]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Intara n'Uturere by'u Rwanda}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Rusizi}} [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Uturere tw’u Rwanda|Rusizi]] [[Ikiciro:Akarere ka Rusizi| ]] cg2cbrr9986i3g56ce2re0c3j1u43kp Umurenge wa Tumba (Huye) 0 8433 149640 148717 2026-11-10T06:38:17Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Tumba]] to [[Umurenge wa Tumba (Huye)]] 148717 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} [[Dosiye:HuyeDist.png|thumb|Ikarita y’Akarere ka Huye, Umurenge wa Tumba uherereyemo.]] [[Dosiye:Huye_mainstreet_Rwanda_taken_June_2009.jpg|thumb|Umuhanda mukuru mu mujyi wa Huye mu 2009.]] '''Umurenge wa Tumba''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]] y’u Rwanda. Igice kinini cy’abaturage bawo gituye mu bice by’umujyi wa Huye. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Imiterere y’ubuyobozi == Umurenge wa Tumba ugizwe n’utugari dutanu: * Cyarwa; * Cyimana; * Gitwa; * Mpare; * Rango B.<ref>[https://web.archive.org/web/20200920134411/http://www.huye.gov.rw/index.php?id=83 « Imiterere y’ubuyobozi bw’Akarere ka Huye »], Akarere ka Huye, urupapuro rwabitswe ku wa 20 Nzeri 2020.</ref> == Abaturage == Mu ibarura rusange ry’abaturage n’imiturire ryo mu 2012, Umurenge wa Tumba wari utuwe n’abaturage 31.399. Muri uwo mwaka wari umurenge utuwe n’abantu benshi kurusha indi mirenge y’Akarere ka Huye.<ref>[https://web.archive.org/web/20210117054544/https://huye.gov.rw/fileadmin/templates/document/Huye_DDS_2018-2024.pdf ''Huye District Development Strategy 2018–2024''], Akarere ka Huye.</ref> Mu 2022, abaturage bari bageze kuri 37.153, barimo abagore 19.366 n’abagabo 17.787. Tumba yari igifite abaturage benshi kurusha indi mirenge 13 y’Akarere ka Huye.<ref name="abaturage">[https://citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/huye/2414__tumba/ « Tumba (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', hashingiwe ku mibare y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda.</ref> Muri abo baturage, 30.529 bari batuye mu bice by’umujyi naho 6.624 bakaba bari batuye mu bice by’icyaro.<ref name="abaturage" /> == Ubumenyi bw’isi == Umurenge wa Tumba ufite ubuso bwa kilometero kare 17,93.<ref>[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tumba_Sector_(Huye) « Tumba Sector (Huye) »], ''Wikimedia Commons''.</ref> == Amashakiro == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Rulindo}} [[Ikiciro:Akarere ka Huye|Tumba]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Tumba]] 556euc483envhv5z604emh7lwowzfum Umurenge wa Murundi (Kayonza) 0 9006 149626 148659 2026-11-10T06:34:58Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Murundi]] to [[Umurenge wa Murundi (Kayonza)]] 148659 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Murundi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Murundi wari utuwe n’abaturage 57 809. Igice cy’iburasirazuba cy’umurenge kiri muri [[Pariki y'Akagera]]. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Ubumenyi bw’isi == [[Dosiye:Kayonza district map.jpg|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Kayonza]] Umurenge wa Murundi ufite ubuso bwa km² 491.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5406__murundi/ |title=Murundi (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n’utugari tune: Buhabwa, Karambi, Murundi na Ryamanyoni.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kayonza_district_map.jpg |title=Kayonza District (ikarita) |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2017-10-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Uhana imbibi n’[[Akarere ka Gatsibo]] mu majyaruguru no mu burengerazuba. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Mwiri]] mu majyepfo y’iburasirazuba. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Gahini]] mu majyepfo. Uhana imbibi n’Umurenge wa Rukara mu majyepfo y’iburengerazuba. Igice cy’iburasirazuba cy’umurenge kiri muri Pariki y’Akagera.<ref name="nisr"/> == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Murundi wari utuwe n’abaturage 35 742. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 57 809. Abagabo bari 28 357. Abagore bari 29 452.<ref name="cp"/> == Ubukungu == [[Dosiye:Cow monument.jpg|thumb|left|Ikibumbano cy’inka mu Karere ka Kayonza]] Igishanga cya Gacaca kiri mu Murenge wa Murundi. Gifite uburebure bwa km 26, kuva mu Kagari ka Ryamanyoni kugeza mu Kagari ka Karambi. Muri icyo gishanga hahingwa [[Umuceli|umuceri]]. Koperative Duterimbere Murundi yashinzwe mu 2013. Ifite abanyamuryango 1 914. Bahinga umuceri kuri hegitari zigera kuri 330. Igishanga gifite ikigega kimwe cy’amazi. Abahinzi basaba ko hubakwa ikindi kigega, kubera imyuzure n’ibura ry’amazi.<ref name="ap">{{Cite web |url=https://www.africa-press.net/rwanda/?p=121518 |title=Kayonza farmers demand second reservoir after flood losses |website=Africa Press |date=2026-04-06 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Murundi Sector|Amafoto y’Umurenge wa Murundi]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}} [[Ikiciro:Akarere ka Kayonza|Murundi]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Murundi]] 6cpxmcil83v5wkxyltumw8ey8jxmz9y Jeanne d'Arc Mujawamariya 0 9486 149692 137967 2026-11-10T07:14:03Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */ 149692 wikitext text/x-wiki [[Dosiye:Jeanne_d’Arc_Mujawamariya_2014.jpg|thumb| Jeanne d'Arc Mujawamariya muri 2014|330x330px]] [[Dosiye:Jeanne d’Arc Mujawamariya and Vladimir Putin, presentation by foreign ambassadors of their letters of credence, Kremlin, January 16, 2014.jpg|thumb|Jeanne d’Arc Mujawamariya and Vladimir Putin 2014]] [[Dosiye:The Minister of Education, Republic of Rwanda, Ms. Mujawamariya Jeanne d’ Arc, and the Union Minister for Human Resource Development, Shri Arjun Singh signing the Education Exchange Programme between the two countries.jpg|thumb|Mujawamariya Jeanne d’ Arc na Shri Arjun Singh]] '''Jeanne d'Arc Mujawamariya''' yavukiye i [[Kigali]], Nyarugenge. Ni [[Rwanda|umunyapolitiki wo mu Rwanda]],<ref>https://www.weforum.org/people/jeanne-darc-mujawamariya</ref> kuri ubu akaba ari Minisitiri w’ibidukikije . Yahoze ari Minisitiri w’Uburezi (mu buryo busanzwe, Minisitiri w’Uburezi, Ubumenyi, Ikoranabuhanga n’ubushakashatsi) muri guverinoma y’u [[Rwanda]] ndetse na Ambasaderi w’u [[Rwanda]] mu [[Uburusiya|Burusiya]]<ref>{{Cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/node/887318 |title=Archive copy |access-date=2021-11-18 |archive-date=2021-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211118140922/https://www.newtimes.co.rw/node/887318 |url-status=dead }}</ref> . == Umwuga wa politiki == Kuva mu 2003 kugeza 2005, yabaye umunyamabanga wa Leta ushinzwe amashuri abanza n'ayisumbuye muri guverinoma y'u [[Rwanda]] maze mu 2005 aba umunyamabanga wa Leta ushinzwe amashuri makuru muri minisiteri imwe. Kuva mu 2006-Werurwe 2008, yabaye Minisitiri w’uburezi<ref>https://www.newtimes.co.rw/section/read/87855</ref>. Muri Mutarama 2008, Mujawamariya yitabye komisiyo y'inteko ishinga amategeko y'u [[Rwanda]] ikora iperereza ku gukomeza "ingengabitekerezo ya jenoside" mu mashuri yo mu [[Rwanda]]<ref>https://www.newtimes.co.rw/section/read/2110</ref>. Abadepite benshi bari muri iyo komisiyo banenze Mujawamariya na Joseph Murekeraho, umunyamabanga wa Leta ushinzwe amashuri abanza n'ayisumbuye, kubera ko bafashe ibihano bidahagije ku barimu ndetse n'abashinzwe gutegura integanyanyigisho bakwirakwiza [[Abatutsi|imyumvire yo kurwanya abatutsi]] mu mashuri. Muri Werurwe 2008, Mujawamariya yagiye kuba Minisitiri mu biro bya Minisitiri w’intebe ushinzwe uburinganire n’iterambere ry’umuryango, uyu mwanya yari afite kugeza muri Werurwe 2011 ubwo yabaga umuyobozi wungirije / umuyobozi w’ikigo cy’ubumenyi n’ikoranabuhanga cya Kigali kizwi cyane mu [[Rwanda]]<ref>https://reliefweb.int/report/rwanda/fourth-annual-childrens-summit-addresses-lingering-effects-genocide-rwanda</ref> nka KIST. . Mujawamariya yari ku buyobozi bw'ikigo kugeza ku ya 1 Werurwe 2013, ubwo yagenwaga na [[Perezida wa Repubulika y’u Rwanda|Perezida w'u Rwanda]] kuba Ambasaderi mu [[Uburusiya|Burusiya]] . Ugushyingo 2019, yabaye Minisitiri w’ibidukikije. <ref>[https://www.newtimes.co.rw/news/kagame-names-new-cabinet-ministers Kagame names new cabinet ministers]</ref> == Amasomo == Mujawamariya yabonye impamyabumenyi y’icyiciro cya kabiri cya kaminuza yakuye muri [[:en:Peoples'_Friendship_University_of_Russia|Peoples' Friendship University of Russia]] maze mu 1997 ahabwa impamyabumenyi y’ubumenyi muri chimie yakuye muri kaminuza imwe. Yakomeje kubona impamyabumenyi y'ikirenga. muri chimie physique mu 2001. Arubatse, afite abana batatu n'umugabo we. Azi neza cyane [[Ikinyarwanda]] nk'ururimi kavukire, akamenya neza [[Icyongereza]], Ikirusiya, [[Igifaransa]]; [[Igiswahili]] akivuga neza biringaniye == Amashakiro == {{Reflist}} [[Ikiciro:Politiki y'urwanda]] [[Ikiciro:Abanyaporitiki]] [[Ikiciro:Abanyarwandakazi babanyapolitiki]] q30anuwqqii2kqga8o428spvkjo26kd Barbara Umuhoza 0 9856 149584 149046 2026-11-09T15:31:27Z Score Beethoven 11559 149584 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Barbara Umuhoza | image = Barbara_Umuhoza.png | caption = Barbara Umuhoza | nationality = Umunyarwandakazi | occupation = Pasiteri, umusemuzi, umushyushyarugamba | known_for = Éclat Communications }} '''Barbara Umuhoza''' ni pasiteri, umusemuzi n'umushyushyarugamba (MC) w'Umunyarwandakazi, nyiri sosiyete Éclat Communications. == Ibikorwa == Éclat Communications itanga serivisi z'ubusemuzi n'itumanaho.<ref name="tb">{{Cite web |title=Peace Through Business Season 3: 2020 Leadership Summit |url=https://trailblazersimpact.com/season-three-ptb/ |website=Trailblazers Impact |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203145617/https://trailblazersimpact.com/season-three-ptb/ |archive-date=2021-12-03 |url-status=dead |access-date=2026-11-09 |language=en}}</ref> Ni n'umwe mu bafite Lacia's Scented Candles, ikora buji mu [[Rwanda]].<ref>{{Cite news |date=2021-07-07 |title=Duo on choosing local candle-making to spice up living spaces |url=https://www.newtimes.co.rw/lifestyle/duo-choosing-local-candle-making-spice-living-spaces |work=The New Times |access-date=2026-11-09 |language=en}}</ref> Mu 2018 yayoboye ibirori byo gusoza Rwanda Christian Film Festival.<ref>{{Cite web |date=2018-08-10 |title=Mu gusoza Rwanda Christian Film Festival iri kuba ku nshuro ya 6 |url=https://inyarwanda.com/inkuru/84145/rwanda-christian-film-festival-84145.html |website=Inyarwanda |access-date=2026-11-09}}</ref> Mu 2019 yarangije gahunda ya Peace Through Business ya IEEW, kandi ayobora ibiganiro mu nama ya Alliance for Financial Inclusion.<ref name="ieew">{{Cite web |date=2019-10-04 |title=Around the Class of 2019: Barbara Umuhoza |url=https://ieew.org/2019/10/around-the-class-of-2019-barbara-umuhoza/ |website=IEEW |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203151715/https://ieew.org/2019/10/around-the-class-of-2019-barbara-umuhoza/ |archive-date=2021-12-03 |url-status=dead |access-date=2026-11-09 |language=en}}</ref> Afite kandi Barbara Show kuri YouTube.<ref>{{Cite web |title=Content I have been enjoying |url=https://teakisi.com/content-i-have-been-enjoying/ |website=Teakisi |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203145118/https://teakisi.com/content-i-have-been-enjoying/ |archive-date=2021-12-03 |url-status=dead |access-date=2021-12-06 |language=en}}</ref> == Indanganturo == {{Reflist}} [[Ikiciro:Abanyarwandakazi bari muri business]] [[Ikiciro:Abagore mu bucuruzi]] 0o8mycfcga8cjcypkipsq879xdaoa1b 149585 149584 2026-11-10T01:12:25Z Score Beethoven 11559 149585 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Barbara Umuhoza | image = Barbara_Umuhoza.png | caption = Barbara Umuhoza | nationality = Umunyarwandakazi | occupation = Pasiteri, umusemuzi, umushyushyarugamba | known_for = Éclat Communications }} '''Barbara Umuhoza''' ni pasiteri, umusemuzi n'umushyushyarugamba (MC) w'Umunyarwandakazi, nyiri sosiyete Éclat Communications. == Ibikorwa == Éclat Communications itanga serivisi z'ubusemuzi n'itumanaho.<ref name="tb">{{Cite web |title=Peace Through Business Season 3: 2020 Leadership Summit |url=https://trailblazersimpact.com/season-three-ptb/ |website=Trailblazers Impact |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203145617/https://trailblazersimpact.com/season-three-ptb/ |archive-date=2021-12-03 |url-status=dead |access-date=2026-11-09 |language=en}}</ref> Ni n'umwe mu bafite Lacia's Scented Candles, ikora buji mu [[Rwanda]].<ref>{{Cite news |date=2021-07-07 |title=Duo on choosing local candle-making to spice up living spaces |url=https://www.newtimes.co.rw/lifestyle/duo-choosing-local-candle-making-spice-living-spaces |work=The New Times |access-date=2026-11-09 |language=en}}</ref> Mu 2018 yayoboye ibirori byo gusoza Rwanda Christian Film Festival.<ref>{{Cite web |date=2018-08-10 |title=Mu gusoza Rwanda Christian Film Festival iri kuba ku nshuro ya 6 |url=https://inyarwanda.com/inkuru/84145/rwanda-christian-film-festival-84145.html |website=Inyarwanda |access-date=2026-11-09}}</ref> Mu 2019 yarangije gahunda ya Peace Through Business ya IEEW, kandi ayobora ibiganiro mu nama ya Alliance for Financial Inclusion.<ref name="ieew">{{Cite web |date=2019-10-04 |title=Around the Class of 2019: Barbara Umuhoza |url=https://ieew.org/2019/10/around-the-class-of-2019-barbara-umuhoza/ |website=IEEW |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203151715/https://ieew.org/2019/10/around-the-class-of-2019-barbara-umuhoza/ |archive-date=2021-12-03 |url-status=dead |access-date=2026-11-09 |language=en}}</ref> Afite kandi Barbara Show kuri YouTube.<ref>{{Cite web |title=Content I have been enjoying |url=https://teakisi.com/content-i-have-been-enjoying/ |website=Teakisi |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203145118/https://teakisi.com/content-i-have-been-enjoying/ |archive-date=2021-12-03 |url-status=dead |access-date=2021-12-06 |language=en}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} [[Ikiciro:Abanyarwandakazi bari muri business]] [[Ikiciro:Abagore mu bucuruzi]] ibdp90sgyzqkjam0f35ihuj24k6hcpt 149623 149585 2026-11-10T06:25:09Z ~2026-59445-75 19349 149623 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Barbara Umuhoza | image = Barbara_Umuhoza.png | caption = Barbara Umuhoza | nationality = Umunyarwandakazi | occupation = Pasiteri, umusemuzi, umushyushyarugamba | known_for = Éclat Communications }}current CEO OF RWANDA BAR ASSOCIATION '''Barbara Umuhoza''' ni pasiteri, umusemuzi n'umushyushyarugamba (MC) w'Umunyarwandakazi, nyiri sosiyete Éclat Communications. == Ibikorwa == Éclat Communications itanga serivisi z'ubusemuzi n'itumanaho.<ref name="tb">{{Cite web |title=Peace Through Business Season 3: 2020 Leadership Summit |url=https://trailblazersimpact.com/season-three-ptb/ |website=Trailblazers Impact |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203145617/https://trailblazersimpact.com/season-three-ptb/ |archive-date=2021-12-03 |url-status=dead |access-date=2026-11-09 |language=en}}</ref> Ni n'umwe mu bafite Lacia's Scented Candles, ikora buji mu [[Rwanda]].<ref>{{Cite news |date=2021-07-07 |title=Duo on choosing local candle-making to spice up living spaces |url=https://www.newtimes.co.rw/lifestyle/duo-choosing-local-candle-making-spice-living-spaces |work=The New Times |access-date=2026-11-09 |language=en}}</ref> Mu 2018 yayoboye ibirori byo gusoza Rwanda Christian Film Festival.<ref>{{Cite web |date=2018-08-10 |title=Mu gusoza Rwanda Christian Film Festival iri kuba ku nshuro ya 6 |url=https://inyarwanda.com/inkuru/84145/rwanda-christian-film-festival-84145.html |website=Inyarwanda |access-date=2026-11-09}}</ref> Mu 2019 yarangije gahunda ya Peace Through Business ya IEEW, kandi ayobora ibiganiro mu nama ya Alliance for Financial Inclusion.<ref name="ieew">{{Cite web |date=2019-10-04 |title=Around the Class of 2019: Barbara Umuhoza |url=https://ieew.org/2019/10/around-the-class-of-2019-barbara-umuhoza/ |website=IEEW |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203151715/https://ieew.org/2019/10/around-the-class-of-2019-barbara-umuhoza/ |archive-date=2021-12-03 |url-status=dead |access-date=2026-11-09 |language=en}}</ref> Afite kandi Barbara Show kuri YouTube.<ref>{{Cite web |title=Content I have been enjoying |url=https://teakisi.com/content-i-have-been-enjoying/ |website=Teakisi |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203145118/https://teakisi.com/content-i-have-been-enjoying/ |archive-date=2021-12-03 |url-status=dead |access-date=2021-12-06 |language=en}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} [[Ikiciro:Abanyarwandakazi bari muri business]] [[Ikiciro:Abagore mu bucuruzi]] mksese6a9oejhd8s6v8xoo1uoxi2sfa Ikigo nderabuzima cya Mulindi 0 13007 149664 146630 2026-11-10T06:54:18Z Score Beethoven 11559 149664 wikitext text/x-wiki Ikigo nderabuzima cya Mulindi ni [[Ikigo nderabuzima|Ikigo Nderabuzima]] cya Mulindi ni [[Ivuriro rya Gisirikare|ivuriro]] rusange riherereye mu Karere ka [[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]], Mu Murenge wa Kaniga. Rivura abaturage basaga baturuka mu mirenge ya Cyumba, Kaniga, na [[Umurenge wa Mukarange (Gicumbi)|Mukarange]] ndetse n'ahandi.<ref>https://www.kigalitoday.com/uburezi/ibikorwa-by-uburezi/article/gicumbi-barishimira-ikigo-nderabuzima-bubakiwe-ku-busabe-bwa-perezida-kagame</ref> Serivisi zitangwa:<ref>https://kigalitoday.com/uburezi/ibikorwa-by-uburezi/article/gicumbi-barishimira-ikigo-nderabuzima-bubakiwe-ku-busabe-bwa-perezida-kagame</ref> * [[Ubuvuzi]] rusange n'isuzuma * Serivisi z'ubuzima bw'umubyeyi n'umwana (Maternal and Child Health) * Gahunda z'ubwisungane mu kwivuza (Mutuelle de Santé) * Laboratwari n'ibindi bipimo by'ibanze by'[[Indwara y'Umusonga|indwara]] = Amashakiro = == Inyandiko == {{Reflist}} gopgvy0yonygmobs6gg2mc9ueyldu29 Igihembo cyitiriwe mutagatifu Andereya ku bidukikije 0 14253 149685 140317 2026-11-10T06:58:42Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 149685 wikitext text/x-wiki '''Igihembo cya St Andrews ku bidukikije''' ni gahunda mpuzamahanga ya kaminuza ya St Andrews yo muri otcosse hamwe n’isosiyete yigenga y’ubushakashatsi n’umusaruro ya ConocoPhillips . <ref>{{Cite web |title=The St Andrews Prize for the Environment |url=https://www.st-andrews.ac.uk/news/archive/2016/title,438507,en.php |website=st-andrews.ac.uk |access-date=2023-02-24 |archive-date=2016-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161018234235/https://www.st-andrews.ac.uk/news/archive/2016/title,438507,en.php |url-status=dead }}</ref> Igihembo gishimangira uruhare runini mubibazo byibasira ibidukikije. Gusaba gutumirwa kubantu, amatsinda menshi ya disipulini cyangwa amatsinda yabaturage. Umushinga w’ibidukikije watsinze uhabwa inkunga y’amadorari 100.000 USD kandi buri wese mu bakinnyi ba kabiri bahabwa amadorari 25.000. <ref>{{Cite web |title=About - The St Andrews Prize for the Environment |url=https://www.st-andrews.ac.uk/st-andrews-prize/about/}}</ref> == Abatsinze == Urutonde rwabatsinze rwakuwe kurubuga rwa St Andrews Award <ref>{{Cite web |title=Winners & Finalists - The St Andrews Prize for the Environment |url=https://www.st-andrews.ac.uk/st-andrews-prize/previous-winners/}}</ref> * 1999 - [[Daniel Limpitlaw]], wo muri kaminuza ya Witwatersrand, [[Afurika y’Epfo|Afurika y'Epfo]] kubera imirimo ijyanye no kwangiza ibidukikije yatewe no gucukura [[amabuye y'agaciro]] hakiri kare. * 2000 - [[Hikmat Hilal]] na [[Amer El-Hamouz]] bo muri kaminuza nkuru ya An-Najah, Banki y’Iburengerazuba basabye icyifuzo cyo guhindura imyanda iva mu mavuta ya elayo ikabyazwa umusaruro. * 2001 - [[George Odera Outa]] wo muri kaminuza ya [[Nairobi]], [[Kenya|muri Kenya]] mu mushinga wo kwigisha abaturage kurwanya ingaruka z’ibidukikije ziniga ikiyaga cya Victoria . * 2002 - [[Monina Escalada]] wo mu kigo mpuzamahanga gishinzwe ubushakashatsi ku muceri, [[Filipine|muri Filipine]], ku gikorwa kigamije kumvisha abahinzi [[Umuceli|b'umuceri]] muri Vietnam y'Amajyaruguru kureka gutera udukoko . * 2003 - Bunker Roy, washinze ishuri rya Barefoot College, Rajasthan, [[Ubuhinde|mu Buhinde]], kubera kuzana ingufu z'izuba mu midugudu ya kure ya Himalaya, akoresheje abitwa 'injeniyeri zambaye ibirenge'. * 2004 - [[Conrad Feather]] wakoranye nabanya Nahua bo muri [[Peru]] abemerera gushushanya ifasi yabo bakoresheje GPS igezweho, amafoto, radio na videwo. * 2005 - Ian Thorpe washinze Pump Aid, yateje imbere ''Inzovu Pompi'' yubatswe hakoreshejwe ikoranabuhanga ryoroshye nibikoresho biboneka mu karere. * 2006 - [[Erika Vohman]] wo mu [[The Equilibrium Fund|kigega cya Equilibrium]] mu guteza imbere ikoreshwa ry'imbuto za Maya muri Amerika yo Hagati . * 2007 - David Manalo nitsinda rye kumugezi, Fibre na Power Project batanga serivise zirambye mumashanyarazi ya kure muri Philippines * 2008 - Umusarani w’inzovu, igisubizo kirambye cy’isuku muri Afurika * 2009 - [https://web.archive.org/web/20160411041908/https://www.oneearthdesigns.com/ Isi Yashushanyije] Iterambere rya [https://web.archive.org/web/20141222033318/https://www.oneearthdesigns.com/shop/solsource-solar-cooker-stove-grill/ SolSource] ikora neza cyane iteka izuba kugirango ihuze ibyifuzo [https://web.archive.org/web/20141222033320/https://www.oneearthdesigns.com/blog/household-air-pollution-fuel-scarcity-china/ byabaturage ba Himalaya] kuri> 90% * 2010 - Umushinga wo gukuraho Arsenic * 2011 - umushinga wa BioLite * 2012 - Umushinga wo kurinda [[Intare]] * 2013 - Lucy King uruzitiro rwinzuki rwo kugenzura inzovu * 2014 - Vikas Mohan Ventures == Amashakiro == {{Reflist}} mj5yzcu6xauols0jeldhiw575uhne4g Umurenge wa Ngoma (Nyaruguru) 0 14680 149632 148672 2026-11-10T06:36:30Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Ngoma]] to [[Umurenge wa Ngoma (Nyaruguru)]] 148672 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|Ntugomba kwitiranya Umurenge wa Ngoma n'indi mirenge yitwa Ngoma iri mu [[Akarere ka Huye]] no mu [[Akarere ka Rulindo]].}} {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Ngoma''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Nyaruguru]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Ngoma wari utuwe n'abaturage 24 358. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Nyaruguru District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyaruguru]] Umurenge wa Ngoma ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyaruguru.<ref name="citypopd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/23__nyaruguru/ |title=Nyaruguru (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Nyaruguru |website=nyaruguru.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Akarere ka Nyaruguru kagizwe n'[[Akagari|utugari]] 72 n'imidugudu 332.<ref name="menya" /> Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Ngoma wari utuwe n'abaturage 22 950. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 24 358. Abagabo bari 11 514. Abagore bari 12 844.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyaruguru/2309__ngoma/ |title=Ngoma (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Nyaruguru.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Nyaruguru |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu 2022, abaturage 9 786 bari munsi y’imyaka 15. Abaturage 13 221 bari hagati y’imyaka 15 na 64. Abaturage 1 351 bari bafite imyaka 65 cyangwa irenga.<ref name="citypop" /> Mu 2022, abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="nisr" /> == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}} [[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru|Ngoma]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Ngoma]] sffxiuwyvwl3aiiiqkj7zfbp7ey8ldk Umurenge wa Nyagisozi (Nyaruguru) 0 14682 149634 148679 2026-11-10T06:37:14Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Nyagisozi]] to [[Umurenge wa Nyagisozi (Nyaruguru)]] 148679 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Nyagisozi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Nyaruguru]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]] y’u [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyagisozi wari utuwe n'abaturage 19 674. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Nyaruguru District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Nyaruguru]] Umurenge wa Nyagisozi ni umwe mu mirenge 14 y'Akarere ka Nyaruguru.<ref name="citypopd">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/23__nyaruguru/ |title=Nyaruguru (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref><ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.nyaruguru.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Nyaruguru |website=nyaruguru.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyagisozi wari utuwe n'abaturage 18 275. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 19 674. Abagabo bari 9 470. Abagore bari 10 204.<ref name="citypopd" /><ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Nyaruguru.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Nyaruguru |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu 2022, abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="nisr" /> == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyaruguru}} [[Ikiciro:Akarere ka Nyaruguru|Nyagisozi]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyagisozi]] rzadh0nlfymmur820r739gbmrwh7ugn Aubey Lucien 0 16504 149691 95073 2026-11-10T07:03:25Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 149691 wikitext text/x-wiki {| class="infobox_v2 noarchive" | colspan="3" class="entete footballblack" style="background-color:#99cc99;color:#000000;" |Lucien Aubey |- | colspan="3" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Dosiye:Lucien_Aubey_Rennes_081229.jpg|link=Fichier:Lucien_Aubey_Rennes_081229.jpg|alt=Image illustrative de l’article Lucien Aubey|256x256px|Lucien Aubey en décembre 2008]] <br /><br />Lucien Aubey mu kuboza muri 2008 |- ! colspan="3" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#99cc99; color:#000000" |ibi mugize |- ! scope="row" |<u>Amazina</u> | colspan="2" |Lucien Yann Sherril Aubey |- ! scope="row" |Ubwenegihugu | colspan="2" |<span class="flagicon">[[Dosiye:Flag_of_the_Republic_of_the_Congo.svg|link=Fichier:Flag_of_the_Republic_of_the_Congo.svg|alt=|border|class=noviewer|20x20px|Drapeau : Congo-Brazzaville]]</span> [[kongo]] (RC)<br /><br /><span class="flagicon">[[Dosiye:Flag_of_France.svg|link=Fichier:Flag_of_France.svg|alt=|border|class=noviewer|20x20px|Drapeau : France]]</span> [[ubufaransa]] |- ! scope="row" |ikipe | colspan="2" |<span class="flagicon">[[Dosiye:Flag_of_the_Republic_of_the_Congo.svg|link=Fichier:Flag_of_the_Republic_of_the_Congo.svg|alt=|border|class=noviewer|20x20px|Drapeau : Congo-Brazzaville]]</span> [[kongo]] (RC) |- ! scope="row" |Amavuko | colspan="2" |<time datetime="1984-05-24" class="nowrap date-lien" data-sort-value="1984-05-24">24 gicurasi 1984</time> <span class="noprint">(38)</span> <br /><br />Brazzaville (Congo) |- ! scope="row" |uburebure | colspan="2" |1,80 |- ! scope="row" |<u>igihe</u> | colspan="2" |2001 – 2014 |- ! scope="row" |Umwanya | colspan="2" |myugariro |- ! colspan="3" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#99cc99; color:#000000" |mu ngimbi |- | style="font-weight: normal;" |'''umwaka''' | |- | class="data" |<s style="visibility:hidden;color:transparent">0</s> | class="data" |<span class="nowrap"><span class="flagicon">[[Dosiye:Flag_of_France.svg|link=Fichier:Flag_of_France.svg|alt=|border|class=noviewer|20x20px|Drapeau : France]]</span> CSM Rosny-sur-Seine</span> |- | class="data" |1997-1998 | class="data" |<span class="flagicon">[[Dosiye:Flag_of_France.svg|link=Fichier:Flag_of_France.svg|alt=|border|class=noviewer|20x20px|Drapeau : France]]</span> Paris FC |- | class="data" |1998-2001 | class="data" |<span class="flagicon">[[Dosiye:Flag_of_France.svg|link=Fichier:Flag_of_France.svg|alt=|border|class=noviewer|20x20px|Drapeau : France]]</span> AS Cannes |- ! colspan="3" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#99cc99; color:#000000" |umwuga |- |'''umwaka''' |'''ikipe''' |ib |- | colspan="2" style="text-align:center;color:#3;" | |- | class="data" |2001-2007 | class="data" |<span class="flagicon">[[Dosiye:Flag_of_France.svg|link=Fichier:Flag_of_France.svg|alt=|border|class=noviewer|20x20px|Drapeau : France]]</span> Toulouse FC | class="data" |167 <s style="visibility:hidden;color:transparent">0</s>(0) |- | class="data" |2007-2008 | class="data" |<span class="flagicon">[[Dosiye:Flag_of_France.svg|link=Fichier:Flag_of_France.svg|alt=|border|class=noviewer|20x20px|Drapeau : France]]</span> RC Lens | class="data" |<s style="visibility:hidden;color:transparent">0</s>17 <s style="visibility:hidden;color:transparent">0</s>(0) |- | class="data" |2008 | class="data" |<span style="cursor:help;" title="Prêté à">→</span> <span class="flagicon">[[Dosiye:Flag_of_England.svg|link=Fichier:Flag_of_England.svg|alt=|border|class=noviewer|20x20px|Drapeau : Angleterre]]</span> Portsmouth FC | class="data" |<s style="visibility:hidden;color:transparent">00</s>3 <s style="visibility:hidden;color:transparent">0</s>(0) |- | class="data" |2008-2009 | class="data" |<span class="flagicon">[[Dosiye:Flag_of_France.svg|link=Fichier:Flag_of_France.svg|alt=|border|class=noviewer|20x20px|Drapeau : France]]</span> Stade rennais | class="data" |<s style="visibility:hidden;color:transparent">0</s>20 <s style="visibility:hidden;color:transparent">0</s>(0) |- | class="data" |2009-2010 | class="data" |<span class="flagicon">[[Dosiye:Flag_of_Turkey.svg|link=Fichier:Flag_of_Turkey.svg|alt=|border|class=noviewer|20x20px|Drapeau : Turquie]]</span> Sivasspor | class="data" |<s style="visibility:hidden;color:transparent">0</s>10 <s style="visibility:hidden;color:transparent">0</s>(0) |- | class="data" |2010-2012 | class="data" |<span class="flagicon">[[Dosiye:Flag_of_France.svg|link=Fichier:Flag_of_France.svg|alt=|border|class=noviewer|20x20px|Drapeau : France]]</span> Stade de Reims | class="data" |<s style="visibility:hidden;color:transparent">0</s>15 <s style="visibility:hidden;color:transparent">0</s>(0) |- | class="data" |2012-2013 | class="data" |<span class="flagicon">[[Dosiye:Flag_of_Cyprus.svg|link=Fichier:Flag_of_Cyprus.svg|alt=|border|class=noviewer|20x20px|Drapeau : Chypre]]</span> Olympiakos Nicosie | class="data" |<s style="visibility:hidden;color:transparent">00</s>0 <s style="visibility:hidden;color:transparent">0</s>(0) |- ! colspan="3" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#99cc99; color:#000000" |mu nkuru |- |'''umwaka''' |'''ikipe''' |ib |- | colspan="2" style="text-align:center;color:#3;" | |- | class="data" |2004-2006 | class="data" |<span class="flagicon">[[Dosiye:Flag_of_France.svg|link=Fichier:Flag_of_France.svg|alt=|border|class=noviewer|20x20px|Drapeau : France]]</span> France espoirs | class="data" |<s style="visibility:hidden;color:transparent">00</s>7 <s style="visibility:hidden;color:transparent">0</s>(0) |- | class="data" |2009-2010 | class="data" |<span class="nowrap"><span class="flagicon">[[Dosiye:Flag_of_the_Republic_of_the_Congo.svg|link=Fichier:Flag_of_the_Republic_of_the_Congo.svg|alt=|border|class=noviewer|20x20px|Drapeau : Congo-Brazzaville]]</span> Congo</span> | class="data" |<s style="visibility:hidden;color:transparent">00</s>5 <s style="visibility:hidden;color:transparent">0</s>(0) |} '''Lucien Yann Sherril Aubey''', (yavutse iKu ya 24 [[Gicurasi]] 1984 i [[Brazzaville]]) Ni umukinnyi ukina ari mpuzamahanga mu [[Umupira w’amaguru|mupira w'amaguru]] ukomoka muri [[Kongo|congo]] muri 2000 na 2010 . Mu gihe cye, yakinnye nka myugariro . == Ubuzima == Lucien Aubey yatorejwe muri AS Cannes, ariko asinya amasezerano ye yambere y'umwuga muri Toulouse FC, aho yavuye muri gihugu yerekeza muri Ligue 1 aho yaje gutangira, akina imikino irenga 30 muri shampiyona. Muri icyo gihe, ahora ahamagarwa mu ikipe y'Ubufaransayabatarengeje imyaka 23 . Yakinnye by'umwihariko Ero ibyiringiro muri 2006 muri Porutugali. Yasinyanye na Racing Club de Lens Ku ya 5 Nyakanga 2007 kuri miliyoni 3 z'amayero, nyuma yatijwe ku ya 18 Mutarama na Portsmouth . Nyuma y'imikino 8 ya Premier League, Aubey yagarutse muri RC Lens yoherezwa kuri miliyoni 5 z'amayero mu ntangiriro za Kanama muri Stade Rennes, ahasinya imyaka itatu <ref>[http://www.staderennais.com/index.php?id=AT4172 « ''Kader Mangane et Lucien Aubey sont Rennais'' », staderennais.com]</ref> . == Imibare == == Ibingwi == * [[Igifaransa]] Ligue 2 shampiyo muri 2003 hamwe na Toulouse. == Guhitamo amakipe y'igihugu == == Inyandiko == {{Reflist}} == amahuza yo hanze == [[Ikiciro:Umukinnyi wa Congo]] khkwlmp2emolqusgprfw25knrwkpro5 Umurenge wa Mwiri 0 17355 149665 148665 2026-11-10T06:54:37Z Score Beethoven 11559 149665 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Mwiri''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mwiri wari utuwe n’abaturage 37 931. Igice cy’iburasirazuba cy’umurenge kiri muri [[Pariki y'Akagera]]. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Ubumenyi bw’isi == [[Dosiye:Kayonza district map.jpg|thumb|left|Ikarita y’Akarere ka Kayonza]] Umurenge wa Mwiri ufite ubuso bwa km² 514,8.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5407__mwiri/ |title=Mwiri (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n’utugari tune: Kageyo, Migera, Nyamugari na Nyawera.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kayonza_district_map.jpg |title=Kayonza District (ikarita) |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2017-10-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Murundi (Kayonza)|Umurenge wa Murundi]] mu majyaruguru. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Gahini]] mu burengerazuba. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Mukarange (Kayonza)|Umurenge wa Mukarange]] mu majyepfo y’uburengerazuba. Uhana imbibi n’[[Umurenge wa Rwinkwavu]] mu majyepfo. Igice cy’iburasirazuba cy’umurenge kiri muri Pariki y’Akagera.<ref name="nisr"/> == Abaturage == [[Dosiye:Parc National d'Akagera.jpg|thumb|left|Pariki y’Akagera]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mwiri wari utuwe n’abaturage 22 933. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 37 931. Abagabo bari 18 640. Abagore bari 19 291. Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="cp"/> == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Mwiri Sector|Amafoto y’Umurenge wa Mwiri]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}} [[Ikiciro:Akarere ka Kayonza|Mwiri]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mwiri]] eprn16ew7v36uh3dgbe7tco5vnlclsl Umurenge wa Nyarugenge (Bugesera) 0 17444 149638 148691 2026-11-10T06:37:48Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Nyarugenge]] to [[Umurenge wa Nyarugenge (Bugesera)]] 148691 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Nyarugenge''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]]. Uri ku mupaka w’[[Uburundi]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyarugenge wari utuwe n’abaturage 25 406. Hari undi murenge witwa Nyarugenge mu [[Akarere ka Nyarugenge|Karere ka Nyarugenge]], mu Mujyi wa [[Kigali]]. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Ubumenyi bw’isi == [[Dosiye:Bugesera district map.jpg|thumb|left|upright=0.7|Ikarita y’Akarere ka Bugesera]] Umurenge wa Nyarugenge ni umwe mu mirenge 15 y’Akarere ka Bugesera.<ref name="cp-d">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/57__bugesera/ |title=Bugesera (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n’utugari dutanu: Gihinga, Kabuye, Murambi, Ngenda na Rugando.<ref name="nisr-map">{{Cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bugesera_district_map.jpg |title=Bugesera District (ikarita) |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2017-10-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Uhana imbibi n’Umurenge wa Shyara mu majyaruguru. Uhana imbibi n’Umurenge wa Mareba mu majyaruguru y’iburasirazuba. Uhana imbibi n’Umurenge wa Ruhuha mu burasirazuba. Mu burengerazuba, uruzi rw’Akanyaru rutandukanya umurenge n’[[Akarere ka Nyanza]]. Mu majyepfo, umurenge uhana imbibi n’Uburundi. [[Ikiyaga cya Cohoha|Ikiyaga cya Cyohoha y’Amajyepfo]] kiri kuri uwo mupaka.<ref name="nisr-map"/> == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyarugenge wari utuwe n’abaturage 20 753. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 25 406.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/bugesera/5711__nyarugenge/ |title=Nyarugenge (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Abagabo bari 12 181. Abagore bari 13 225. Abaturage 5 688 batuye mu mujyi. Abaturage 19 718 batuye mu cyaro.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/BUGESERA.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile, Bugesera |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [https://web.archive.org/web/20240502214410/https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 ''Menya Bugesera''] kuri ''bugesera.gov.rw'' * [[commons:Category:Bugesera District|Amafoto y’Akarere ka Bugesera]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}} [[Ikiciro:Akarere ka Bugesera|Nyarugenge]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyarugenge]] cmxopas8d2nc0fwvbbv19i4jnbru0vw Umurenge wa Musha (Rwamagana) 0 18440 149628 148662 2026-11-10T06:35:56Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Musha]] to [[Umurenge wa Musha (Rwamagana)]] 148662 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Musha''' ni umwe mu mirenge 14 igize [[Akarere ka Rwamagana]], mu [[Intara y’Iburasirazuba]] y’u Rwanda. Ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro, cyane cyane amabati na tantale, buri mu bikorwa by’ubukungu bikorerwa muri uyu murenge. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Imiterere y’ubuyobozi == Umurenge wa Musha ugizwe n’utugari dutandatu: * Akabare; * Budahanda; * Kagarama; * Musha; * Nyabisindu; * Nyakabanda.<ref>[https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge « Imirenge n’Utugari »], Akarere ka Rwamagana.</ref> Umurenge uhana imbibi n’imirenge ya Murambi, Munyiginya, Mwulire, Gahengeri na Fumbwe. == Abaturage == Mu ibarura rusange ry’abaturage n’imiturire ryo mu 2012, Umurenge wa Musha wari utuwe n’abaturage 21.145. Mu 2022, abaturage bari bageze kuri 27.525, barimo abagore 14.316 n’abagabo 13.209.<ref name="abaturage">[https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rwamagana/5109__musha/ « Musha (Sector, Rwanda) »], ''City Population'', hashingiwe ku mibare y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare cy’u Rwanda.</ref> Muri abo baturage, 25.918 bari batuye mu bice by’icyaro naho 1.607 bakaba bari batuye mu bice by’umujyi.<ref name="abaturage" /> == Ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro == Mu Murenge wa Musha habarizwa ibirombe bya Musha bicukurwamo cyane cyane amabati na tantale. Ibyo birombe biri mu ruhushya rw’ubucukuzi rufite ubuso bwa hegitari 6.094 kandi biherereye ku birometero hafi 45 uvuye i Kigali.<ref name="Trinity">[https://trinity-metals.com/en/projects/musha-mine « Trinity Musha Mines »], Trinity Metals.</ref> Trinity Metals, ikigo gikoresha ibyo birombe, gitangaza ko Musha ari cyo kirombe cya kabiri gitanga amabati menshi mu Rwanda nyuma y’icya Rutongo. Ikirombe gitanga toni z’amabati ziri hagati ya 30 na 40 buri kwezi kandi kigaha akazi abantu barenga 2.200.<ref name="Trinity" /> Mu 2025, hatangajwe gahunda yo kongera ubushobozi bw’uruganda rutunganya amabuye acukurwa muri Musha no gutangira gucukura tantale ku rugero rwagutse.<ref>[https://www.rwandainzimbabwe.gov.rw/actualites/info-details/trinity-metals-plans-100m-investment-in-rwanda-mineral-operations « Trinity Metals plans $100m investment in Rwanda mineral operations »], Ambasade y’u Rwanda muri Zimbabwe.</ref> Ubucukuzi butemewe na bwo bwagiye butera impanuka muri uyu murenge. Mu 2017, Polisi y’u Rwanda yasabye abaturage kwirinda kwinjira mu birombe nta ruhushya cyangwa ibikoresho by’umutekano.<ref>[https://police.gov.rw/media/news-detail/news/police-warns-against-illegal-mining-as-one-dies-in-rwamagana/ « Police warns against illegal mining as one dies in Rwamagana »], Polisi y’u Rwanda, 18 Werurwe 2017.</ref> == Amashakiro == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Rwamagana}} [[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana|Musha]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Musha]] lfzv1anq0ff9qfx06qybtlyv45066to UMURENGE WA MUYUMBO 0 18482 149686 147466 2026-11-10T07:00:07Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 149686 wikitext text/x-wiki Umurenge wa MUYUMBO ni umurenge uherereye mu karere ka [[Rwamagana Solar Power Station|RWAMAGANA]] [[intara]] y'IBURASIRAZUBA. = UMUYOBOZI = Umunyamabanga nshingwa bikorwa yitwa Mr.MUHAMYA Amani <nowiki>TEL:0783406800</nowiki> = UTUGARI TUGIZE MUYUMBO = Muyumbo igizwe nutugari dutandatu(5): * akinyambo * bujyujyu * murehe * ntebe * nyarukombe.<ref>{{Cite web |url=https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |title=Archive copy |access-date=2024-05-20 |archive-date=2023-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616031406/https://www.rwamagana.gov.rw/akarere/abanyamabanga-nshingwabikorwa-bimirenge |url-status=dead }}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} 849nvvgjj930s7o4d4w55dydglwx3nm UMURENGE WA MUSHA 0 18519 149642 105198 2026-11-10T06:38:48Z Xqbot 767 Correction d’une double redirection depuis [[Umurenge wa Musha]] vers [[Umurenge wa Musha (Rwamagana)]] 149642 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Umurenge wa Musha (Rwamagana)]] dv1tqsnci9ywcauw13wyyb7ybrouv1v Uruganda rw'impu mu Bugesera 0 19159 149696 149005 2026-11-10T07:16:04Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 149696 wikitext text/x-wiki [[Dosiye:Bugesera road to River Nyabarongo in Rwanda.jpg|thumb]] '''Uruganda rw'impu mu Bugesera''' ni uruganda ruri mu [[Umurenge wa Ntarama|Murenge wa Ntarama]] mu [[Akarere ka Bugesera|Karere ka Bugeser]]<nowiki/>a mu [[Intara y'Iburasirazuba|intara y'uburasirazuba]] aho baturiye inkengero z' [[umugezi wa Nyabarongo]] aho baje kwinubira umunuko ukabije uturuka mu urwo ruganda rw’Abashinwa rutunganyiriza impu muri ako gace.<ref>{{Cite web |url=https://www.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/bugesera-abaturiye-uruganda-rukora-impu-barinubira-umunuko-ukabije-uruturukamo?fbclid=IwY2xjawEsRfxleHRuA2FlbQIxMAABHaMbrZ5LIk3s8IXd4FGv1e91Kh3AvrRClt09NUuRLuS3VPAkYiE7I2Fpyg_aem_ottaJ_BNP6rCPXTNuMSo3Q |title=Archive copy |access-date=2024-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240816145449/https://www.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/bugesera-abaturiye-uruganda-rukora-impu-barinubira-umunuko-ukabije-uruturukamo?fbclid=IwY2xjawEsRfxleHRuA2FlbQIxMAABHaMbrZ5LIk3s8IXd4FGv1e91Kh3AvrRClt09NUuRLuS3VPAkYiE7I2Fpyg_aem_ottaJ_BNP6rCPXTNuMSo3Q |archive-date=2024-08-16 |url-status=dead}}</ref>[https://rba.co.rw/post/Bugesera-Babangamiwe-numunuko-numwotsi-byuruganda-rwimpu-akarere-kati-nta-gahunda-yo-kurwimura#google_vignette] == Amashakiro == [[Ikiciro:Icyaro]] [[Ikiciro:Ubu]] {{Reflist}}2.[https://rba.co.rw/post/Bugesera-Babangamiwe-numunuko-numwotsi-byuruganda-rwimpu-akarere-kati-nta-gahunda-yo-kurwimura#google_vignette https://rba.co.rw/post/Bugesera-Babangamiwe-numunuko-numwo]<nowiki/>[https://rba.co.rw/post/Bugesera-Babangamiwe-numunuko-numwotsi-byuruganda-rwimpu-akarere-kati-nta-gahunda-yo-kurwimura#google_vignette tsi-byuruganda-rwimpu-akarere-kati-nta-gahunda-yo-kurwimura#google_vignette] 7zo7dogy6knf808rjyicqgzi8k964fu Uburobyi mu Karere ka Rwamagana 0 19221 149680 146239 2026-11-10T06:58:35Z Score Beethoven 11559 149680 wikitext text/x-wiki '''Uburobyi''', n'umwuga ukorwa n'abanyarwanda benshi baturiye ibice byiganjemo amazi y'ibiyaga. Mu [[Akarere ka Rwamagana|Karere ka Rwamagana]] mu mirenge ya [[Umurenge wa Musha (Rwamagana)|Musha]], [[UMURENGE WA MUHAZI|Muhazi]] na [[Munyigina sector|Munyiginya]] ifite n’igice cy’amazi y’ikiyaga cya [[Muhazi lake|Muhazi]] nimwe mu mirenge ikorerwamo ubworozi n'uburobyi bw'amafi yororerwa muri kareremba, no muburyo busanzwe. <ref>{{Cite web |url=https://muhaziyacu.rw/ubukungu/ubuhinzi-ubworozi/rwamagana-amafi-yo-mu-kiyaga-cya-muhazi-asaga-toni-100-yapfuye/ |title=Archive copy |access-date=2024-08-23 |archive-date=2025-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250224145057/https://muhaziyacu.rw/ubukungu/ubuhinzi-ubworozi/rwamagana-amafi-yo-mu-kiyaga-cya-muhazi-asaga-toni-100-yapfuye/ |url-status=dead }}</ref> == Imiterere == Mu kiyaga cya [[Muhazi lake|Muhazi]] hari igice cyororerwamo amafi mu buryo bwa kijyambere ku buryo bayakurikirana umunsi ku wundi, bamwe mu baturage bafite ibyanya mu kiyaga cya Muhazi ni Munyangeyo Themistocles na Roger Shaw. == Ibibazo == '''Munyangeyo Themistocles na Roger Shaw''' bavugako uyu mwuga uhomba iyo habayeho imihindagurikire y’amazi ngo ahanini igira ingaruka ku mafi manini (akuze) kurusha uko yakwibasira amafi mato, ninyuma yaho bahombye amafi agera kuri toni 100 yapfuye azize ihindagurika ry’amazi.<ref>https://www.newtimes.co.rw/article/187638/News/fish-farmers-cry-foul-over-delayed-insurance-scheme</ref><ref>https://www.ktpress.rw/2021/07/what-is-behind-dying-fish-in-lake-muhazi/</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Uburobyi]] [[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana]] [[Ikiciro:Ubucuruzi]] 3ta8sn3dundfquuneqhf3nyk6ivynxo Imirenge igize Akarere ka Bugesera 0 19285 149681 140052 2026-11-10T06:58:36Z Score Beethoven 11559 149681 wikitext text/x-wiki [[Dosiye:Bugesera district map.jpg|thumb|Ikarita y'akarere ka Bugesera ]] [[Akarere ka Bugesera]] gaherereye mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Uburasirazuba]] bw'u [[Rwanda]], kagizwe n'Imirenge cumi n'itanu (15), Utugari mirongo irindwi na tubiri (72), ndetse n'imidugudu magana atanu na mirongo inani n'umwe (581). Aha turibanda ku mirenge mu gihe wakwifuza amakuru wakwifashisha nomero za terelefone z'abayobozi kuva ku karere kugeza ku mudugudu.<ref>{{Cite web |url=https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |title=Archive copy |access-date=2024-08-28 |archive-date=2024-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502214410/https://www.bugesera.gov.rw/default-05333b7a14 |url-status=dead }}</ref><ref>[[:en:Bugesera_District#:~:text=Bugesera%20district%20is%20divided%20into,%2C%20Ruhuha%2C%20Rweru%20and%20Shyara.|https://en.wikipedia.org/wiki/Bugesera_District#:~:text=Bugesera%20district%20is%20divided%20into,%2C%20Ruhuha%2C%20Rweru%20and%20Shyara.]]</ref><ref>{{Cite web |url=https://muhaziyacu.rw/amakuru/imirenge-yose-yo-muri-bugesera-yahawe-aba-gitifu-bashya/ |title=Archive copy |access-date=2024-08-28 |archive-date=2025-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250228094507/https://muhaziyacu.rw/amakuru/imirenge-yose-yo-muri-bugesera-yahawe-aba-gitifu-bashya/ |url-status=dead }}</ref> == Urutonde rw'Imirenge == === Umurenge wa Nyamata === [[Nyamata]] ni umurenge w'umugi, ndetse ni naho ibiro bikuru by'akarere ka Bugesera kubatse, ukaba igizwe n'utugari dutanu Kanazi, Nyamata Ville, Kayumba, Maranyundo, Murama, mu gihe wakwifuza amakuru ukaba wakwifashisha nomero zatazwe haruguru. === Umurenge wa Ntarama === [[Umurenge wa Ntarama|Ntarama]] ni umurenge w'umugi nawo, cyane ko ariwo murenge ushyikiramo iyo uturutse i Kigali uza i Bugesera unyuze mu muhanda wa kaburimbo, ukaba igizwe n'utugari dutatu aritwo Cyugaro, Kanzenze, Kibungo, uyu Murenge ufite ubuso bunini budatuwe ndetse ukaba ukeneye abashora imari yabo cyane mu buhinzi mu gihe wakwifuza amakuru ukaba wakwifashisha nomero zatazwe haruguru. === Umurenge wa Mayange === Mayange ni Umurenge w'umugi nawo, cyane ko hagiye hashyira ibikorwa by'iterambere bitandukanye kubera umushinga wa Millemium Village Project wakoreyemo, uyu murenge unyurwamo n'umuhanda wa kaburimbo ukaba igizwe n'utugari dutanu aritwo Kibenga, Kagenge, Gakamba, Kabirizi, Mbyo. Uyu murenge ufite ubuso bunini budatuwe ndetse ukaba ukeneye abashora imari yabo cyane mu buhinzi mu gihe wakwifuza amakuru ukaba wakwifashisha nomero zatazwe haruguru. === Umurenge wa Musenyi === Musenyi ni umurenge ugaragara nk'icyaro, nubwo ufite abaturage benshi, imishinga itandukanye iri kuwukorerwamo cyane uwo kuwugezamo amashanyarazi ukaba igizwe n'utugari tune aitwo Musenyi, Gicaca, Rulindo, Nyagihunika. Mu buhinzi uyu murenge uteye imbere cyane kubera ukikijwe n'amazi mu gihe wakwifuza amakuru ukaba wakwifashisha nomero zatazwe haruguru. === Umurenge wa Mwogo === Mwogo ni umurenge ugaragara nk'icyaro, ukorerwamo cyane ubuhinzi ku buso buhuje ku muceri mu gishanga cya rurambi, ndetse n'urutoke, ukaba ukorerwamo cyane n'imirimo y'ubworozi ukaba igizwe n' utugari tune Rurenge, Bitaba, Rugunga na Kagasa buhinzi uyu murenge uteye imbere cyane kubera ukikijwe n'amazi mu gihe wakwifuza amakuru ukaba wakwifashisha nomero zatazwe haruguru. === Umurenge wa Juru === [[Umurenge wa Juru|Juru]] ni Umurenge ugaragara nk'icyaro, ukorerwamo cyane ubuhinzi ku buso buhuje ku rutoke, ukaba ukorerwamo cyane n'imirimo y'ubworozi bw'inzuki, ndetse hakaba hagaragara amabuye meza y'ubwibatsi atandukanye ukaba igizwe n' utugari dutanu Kabukuba, Mugorore, Juru, Rwinume, na Musovu ku yandi makuru ukaba wakwifashisha nomero zatazwe haruguru. === Umurenge wa Rilima === [[Rilima]] ni Umurenge ufite ibiyaga byinshi, ukorerwamo cyane ubuhinzi ku buso buhuje ku bishyimbo n'ibigoro, ukaba uteganywa kubakwamo ikibuga cy'indege  ugizwe n' utugari dutanu Nyabagendwa, Kabeza, Kimaranzara, Karera, na Ntarama ku yandi makuru ukaba wakwifashisha nomero zatazwe haruguru. === Umurenge wa Gashora === [[Gashora]] ni Umurenge ukorerwamo cyane ubuhinzi ku buso buhuje ku bishyimbo n'ibigoro, ukaba ugizwe n'utugari dutanu Biryogo, Kabuye, Kagomasi, Mwendo, na Ramiro ku yandi makuru ukaba wakwifashisha nomero zatazwe haruguru. === Umurenge wa Rweru === Rweru ni Umurenge  ukorerwamo cyane ubuhinzi ku buso buhuje ku bishyimbo n'ibigoro, ukaba ugizwe n'utugari dutanu Sharita, Batima, Kintambwe, Mazane (Abaturage bakimuwemo kubera kari mu manegeka), Nemba, Nkanga ku yandi makuru ukaba wakwifashisha nomero zatazwe haruguru. Umurenge wa Kamabaye Kamabuye ni Umurenge uherereye ku mupaka w'uRwanda n'uBurundi ukorerwamo cyane ubuhinzi ku buso bw'imyumbati n'ibigo buhuje, ukaba ugizwe n'utugari dutanu Burenge, Biharagu, Nyakayaga, Tunda, na Kampeka hakaba hari ibiyaga bifasha aribyo cyohohaha, ku yandi makuru ukaba wakwifashisha nomero zatazwe haruguru. === Umurenge wa Ngeruka === Ngeruka ni Umurenge uherereye ukaba ufite ubuso bunini, ndetse hagakorerwa ibikorwa bitandukanye cyane cyane ubuhinzi bw'imyumbati umurenge ugizwe n'utugari dutanu Murama, Rutonde, Ngeruka, Nyakayenzi, na Gihembe ku yandi makuru ukaba wakwifashisha nomero zatazwe haruguru. === Umurenge wa Ruhuha === Ruhuha ni Umurenge uteye imbere ukaba ugaragari nk'ihuriro ry'Imirenge ya Ngeruka, Shyara, Mareba, hakorerwa ibikorwa cyane by'ubucuruzi, ariko ubuhinzi buteye imbere harimo umuceri (Hari uruganda ry'Umuceri) cyane cyane ubuhinzi bw'imbuto (Inyanya, Ubunyobwa, imyebwe) ugizwe n'utugari dutanu Ruhuha, Bihari, Kindama, Gikundamvura, na Gatanga ku yandi makuru ukaba wakwifashisha nomero zatazwe haruguru. === Umurenge wa Mareba === Mareba ni Umurenge ukorerwamo ubuhinzi cyane bw'umuceri kuko hagaragara ibishanga bitanduakanye bikorerwamo ubuhinzi bw'umuceri, hakaba hari igishanga kinini cyo gukamura kugingo hakorerwemo ibikorwa by'ubuhinzi bishobora gutanga umusaruro uhagije, ugizwe n'utugari dutanu Gakomeye, Bushenyi, Nyamigina, Rango, na Rugarama ku yandi makuru ukaba wakwifashisha nomero zatazwe haruguru. === Umurenge wa Shyara === Shyara ni Umurenge ukorerwamo ubuhinzi cyane bw'umuceri, ndetse hakaba n'ubutaka bwiza butanga amatafari y'ubwubatsi, ukaba uhana urubibe n'akarere ka Nyanza mu majyepfo ukaba ugizwe n'utugari dutanu Nziranziza, Rebero, Kamabuye, Rutare, na Kabagugu ku yandi makuru ukaba wakwifashisha nomero zatazwe haruguru. === Umurenge wa Nyarugenge === [[Umurenge wa Nyarugenge (Bugesera)|Nyarugenge]] ni Umurenge ukorerwamo ubuhinzi cyane bw'imyumbando, ndetse, ukaba uhana ukaba ugizwe n'utugari dutanu Murambi, Ngenda, Gihinga, Kabuye, na Rugando ku yandi makuru ukaba wakwifashisha nomero zatazwe haruguru. == Indanganturo == [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Akarere ka Bugesera]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]] {{Reflist}} [[Ikiciro:Intara y'uburengerazuba]] jj89vpkpez0594zwmug077q5c89nqn5 Impamba y'Umwana ku Ishuri muri Rwamagana 0 19392 149682 144299 2026-11-10T06:58:36Z Score Beethoven 11559 149682 wikitext text/x-wiki '''Impamba y'Umwana ku Ishuri''', ni gahunda y'ubukangurambaga yatangijwe mu [[akarere ka Rwamagana]], igamije kunganira gahunda y’ifunguro ku ishuri (School Feeding) yashyizweho na [[Minisiteri y'uburezi mu Rwanda]].<ref name=":0">https://muhaziyacu.rw/amakuru/rwamagana-impamba-yumwana-ku-ishuri-ije-kunganira-gahunda-yifunguro-ku-ishuri/</ref><ref name=":1">https://mobile.igihe.com/amakuru/u-rwanda/article/impamba-y-umwana-uburyo-bushya-bwo-gukusanya-ibiribwa-byunganira-amashuri-i</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.isangostar.rw/rwamagana-hasojwe-ubukangurambaga-bwimpamba-yumwana-ku-ishuri |title=Archive copy |access-date=2024-09-09 |archive-date=2024-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909093650/https://www.isangostar.rw/rwamagana-hasojwe-ubukangurambaga-bwimpamba-yumwana-ku-ishuri |url-status=dead }}</ref><ref>https://inyarwanda.com/inkuru/121884/rwamagana-impamba-yumwana-yabaye-igisubizo-ku-miryango-itishoboye-amafoto-121884.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.isangostar.rw/amakuru/mu-rwanda?page=218 |title=Archive copy |access-date=2024-09-09 |archive-date=2024-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909093650/https://www.isangostar.rw/amakuru/mu-rwanda?page=218 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.africanews.com/2023/04/29/rwanda-school-feeding-programme-with-wfp-making-impact//#:~:text=Implemented%20successfully%20in%20seven%20districts,meal%20every%20day%20by%202030. |title=Archive copy |access-date=2024-09-09 |archive-date=2024-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909093649/https://www.africanews.com/2023/04/29/rwanda-school-feeding-programme-with-wfp-making-impact//#:~:text=Implemented%20successfully%20in%20seven%20districts,meal%20every%20day%20by%202030. |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.newtimes.co.rw/article/14559/news/health/school-feeding-programme-budget-rises-to-rwf-90-billion-what-it-means</ref> == Amateka == Mu [[Akarere ka Rwamagana|karere ka Rwamagana]], iki gikorwa cyakorwe n’abaturage mu mirenge yose k'ubufatanye n'abayobozi bo munzego zibanze hagamijwe ko nta mwana uzongera guta ishuri bitewe n’uko iwabo babuze amafaranga yo kwishyura ifunguro ku ishuri.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>https://www.ktpress.rw/2024/09/rwanda-will-be-source-of-feeding-millions-of-children-dr-roy-steiner/</ref><ref>https://www.newtimes.co.rw/article/14559/news/health/school-feeding-programme-budget-rises-to-rwf-90-billion-what-it-means</ref><ref>https://www.ktpress.rw/2023/11/mismanagement-of-public-funds-understanding-the-loss/</ref><ref>https://www.newtimes.co.rw/article/5603/news/featured/education-ministry-calls-for-parents-involvement-in-school-feeding-programme</ref> Kuwa 13 Ukwakira 2022, ku kigo cy’amashuri cya GS Rusisiro giherereye mu [[Umurenge wa Musha (Rwamagana)|murenge wa Musha]] niho hashorejwe ubukangurambaga bwiswe Impamba y’Umwana ku ishuri, iyi gahunda yateguwe mu mirenge yose. Ni nyuma y’aho Minisiteri y’Uburezi yashyizeho amabwiriza agena amafaranga agomba gutangwa n’umubyeyi ku ishuri aya akaba ari ayo kunganira ‘School Feeding mu mashuri y’incuke, abanza n’ayisumbuye. Muri iyi gahunda umuturage asabwa gutanga ikiro kimwe cy’ibinyampeke ku musaruro yabonye, hari abadahinga ariko bafite ubushobozi nabo basabwa gutanga byibuze amafaranga y’ikiro kimwe cy’ibinyampeke(ibigori, amasaka n’umuceri). Muri ubu bukangurambaga hakusanyijwe ibiro 818 by’ibishyimbo, amasaka hakusanyijwe toni eshatu zirenga n’aho ibigori ni toni eshatu n’ibiro 599 hakusanyijwe kandi amafaranga ibihumbi 150. Ubu bwunganizi buzatangwa mu bigo hakurikijwe imibare y’abana bahari bakomoka mu miryango itishoboye, amasaka azavamo igikoma cy’abana bari mu marerero ya Leta ndetse n’amashuri y’incuke. Muri 2021/2022 abana bari barataye ishuri ni 716, hagarutse 657 nk’uko bitangazwa n’ubuyobozi bw’[[Akarere ka Rwamagana]]. == Inyandiko == {{Reflist}} [[Ikiciro:Rwanda]] [[Ikiciro:Akarere ka Rwamagana]] [[Ikiciro:Intara y'iburasirazuba]] [[Ikiciro:Amashuri mu Rwanda]] [[Ikiciro:Ubuzima Bwiza]] 8bpcivtigpyg6y7sikvvlh4jjpeb7i9 Umurenge wa Gahini 0 19927 149704 148594 2026-11-10T08:10:34Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 149704 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Gahini''' ni umwe mu mirenge igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]]. Uri hafi y'[[Ikiyaga cya Muhazi]]. Mu 2022, uyu murenge wari utuwe n'abaturage 46 009. Gahini ifite ibitaro binini. Ni n'icyicaro cya Diyosezi ya Gahini y'Itorero Angilikani ry'u Rwanda. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Imiterere == Umurenge wa Gahini ufite ubuso bwa km² 201,7.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5401__gahini/ |title=Gahini (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Agace ka Gahini kari ku musozi, ku butumburuke bwa metero 1 520.<ref name="cp"/> Kari hafi y'Ikiyaga cya Muhazi.<ref name="nt">{{Cite news |url=https://www.newtimes.co.rw/article/89671/the-different-faces-of-gahini |title=The different faces of Gahini |work=The New Times |date=2013-03-15 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gahini wari utuwe n'abaturage 32 650. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 46 009. Abagabo bari 22 449. [[Umugore|Abagore]] bari 23 560. Abaturage 38 092 batuye mu cyaro. Abaturage 7 917 batuye mu mujyi.<ref name="cp"/> == Amateka == Umuryango w'abamisiyoneri Church Missionary Society (CMS) wahisemo Gahini. Wahubatse ivugabutumwa, ibitaro n'amashuri.<ref name="nt"/> Muganga Joe Church yatangiye imirimo y'ubuvuzi i Gahini nyuma ya 1927. Ububyutse bwo muri Afurika y'Iburasirazuba (''East African Revival'') bwagaragaye bwa mbere i Gahini.<ref name="dacb">{{Cite web |url=https://dacb.org/stories/rwanda/church-johne/ |title=Church, John and Decima (A) |author=H. H. Osborn |website=Dictionary of African Christian Biography |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Uyu munsi, Gahini ni icyicaro cya Diyosezi ya Gahini y'Itorero Angilikani ry'u Rwanda.<ref name="nt"/> == Ubuvuzi == Ibitaro bya Gahini byashinzwe na CMS. Ni bimwe mu bitaro binini by'Intara y'Iburasirazuba. Bitanga serivisi zo kubyaza no kubaga amagufa. Bivura kandi virusi itera SIDA n'indwara z'amaso. Bifite ikigo cyita ku bafite ubumuga.<ref name="nt"/> == Ubukerarugendo == [[Dosiye:Passenger tour boat on Lake Muhazi, Rwanda, Africa.jpg|thumb|left|Ubwato butwara abagenzi ku Kiyaga cya Muhazi]] Inkombe y'Ikiyaga cya Muhazi ni ahantu nyaburanga h'ingenzi. Seeds of Peace Centre na Jambo Beach bisurwa n'abakerarugendo. Benshi bahahagarara bajya cyangwa bava muri Pariki y'Igihugu y'Akagera. Bakora ingendo mu bwato, [[uburobyi]] no kureba inyoni.<ref name="nt"/> == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Lake Muhazi|Amafoto y'Ikiyaga cya Muhazi]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}} [[Ikiciro:Akarere ka Kayonza]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Gahini]] 73g4tux2aqm2i3u54u50uwptp5y6qiu Umurenge wa Mukarange (Kayonza) 0 19959 149619 148654 2026-11-10T06:17:50Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Mukarange]] to [[Umurenge wa Mukarange (Kayonza)]] 148654 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Mukarange''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y’Iburasirazuba|Ntara y’Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]]. Umujyi wa Kayonza n’icyicaro cy’Akarere ka Kayonza biherereye muri uyu murenge. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mukarange wari utuwe n’abaturage 54 818. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Utugari == Akarere ka Kayonza kagizwe n’imirenge 12, utugari 50 n’imidugudu 421.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.kayonza.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=kayonza.gov.rw |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20241221122045/https://www.kayonza.gov.rw/about/menya-akarere |archive-date=2024-12-21 |url-status=dead |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Mukarange ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 5: {{div col|colwidth=15em}} * Bwiza * Kayonza * Mburabuturo * Nyagatovu * Rugendabari {{div col end}} == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mukarange wari utuwe n’abaturage 42 055. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 54 818. Abagore bari 28 074. Abagabo bari 26 744.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5404__mukarange/ |title=Mukarange (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Abaturage 29 476 bari batuye mu mujyi. Abaturage 25 342 bari batuye mu cyaro. Abari munsi y’imyaka 15 bari 20 896. Abafite hagati y’imyaka 15 na 64 bari 32 271. Abafite imyaka 65 cyangwa irenga bari 1 651.<ref name="cp"/> == Ubukungu == Ubuhinzi n’ubucuruzi ni bimwe mu bikorwa by’ubukungu muri Mukarange. Muri uyu murenge hubatswe ububiko, ubwanikiro n’ubwumishirizo bw’imyaka. Ibyo bikorwa remezo bigamije kugabanya umusaruro wangirika nyuma yo gusarura. Bigamije kandi kongera agaciro k’ibikomoka ku buhinzi.<ref name="rubingisa">{{Cite web |url=http://www.kayonza.gov.rw/soma-ibindi/kayonza-goverineri-rubingisa-yasuye-ibikorwaremezo-bibikwamo-bikanatunganyirizwamo-umusaruro-ukomoka-ku-buhinzi |title=Kayonza: Goverineri Rubingisa yasuye ibikorwaremezo bibikwamo bikanatunganyirizwamo umusaruro ukomoka ku buhinzi |website=kayonza.gov.rw |publisher=Akarere ka Kayonza |date=2025-10-28 |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20251110024449/http://www.kayonza.gov.rw/soma-ibindi/kayonza-goverineri-rubingisa-yasuye-ibikorwaremezo-bibikwamo-bikanatunganyirizwamo-umusaruro-ukomoka-ku-buhinzi |archive-date=2025-11-10 |access-date=2026-10-24}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Mukarange Sector|Amafoto y’Umurenge wa Mukarange]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}} [[Ikiciro:Akarere ka Kayonza|Mukarange]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mukarange]] ib4iqxv47ovwqg7k5n537d9ppnqnasz Umurenge wa Murama (Kayonza) 0 19960 149621 148657 2026-11-10T06:18:16Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Murama]] to [[Umurenge wa Murama (Kayonza)]] 148657 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Murama''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Murama wari utuwe n'abaturage 23 381. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Imiterere == Umurenge wa Murama ni umwe mu mirenge 12 y'Akarere ka Kayonza.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.kayonza.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=kayonza.gov.rw |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20241221122045/https://www.kayonza.gov.rw/about/menya-akarere |archive-date=2024-12-21 |url-status=dead |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 69,06.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5405__murama/ |title=Murama (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Murama wari utuwe n'abaturage 19 945. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 23 381. Abagabo bari 11 169. Abagore bari 12 212. Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="cp"/> == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}} [[Ikiciro:Akarere ka Kayonza|Murama]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Murama]] mi3hktti0omzf9cd2swuhhnws9a2pfo Umurenge wa Nyamirama 0 19963 149666 148684 2026-11-10T06:55:24Z Score Beethoven 11559 149666 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Nyamirama''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y’Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]]. Ugizwe n’utugari 4. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyamirama wari utuwe n’abaturage 38 562. Abenshi muri bo batuye mu cyaro. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Aho uherereye == Umurenge wa Nyamirama uhana imbibi n’imirenge ya [[Umurenge wa Mukarange (Kayonza)|Mukarange]], [[Umurenge wa Mwiri|Mwiri]], [[Umurenge wa Rwinkwavu|Rwinkwavu]], [[Umurenge wa Kabarondo|Kabarondo]] na Ruramira. Iyo mirenge iri mu Karere ka Kayonza. Uhana kandi imbibi n’Umurenge wa Muhazi wo mu [[Akarere ka Rwamagana]]. Uri ku butumburuke bwa metero 1 600 hafi.<ref name="geonames">{{Cite web |url=https://www.geonames.org/11186862/nyamirama.html |title=Nyamirama |website=GeoNames |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Utugari == Akarere ka Kayonza kagizwe n’imirenge 12, utugari 50 n’imidugudu 421.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.kayonza.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=kayonza.gov.rw |language=rw |archive-url=https://web.archive.org/web/20241221122045/https://www.kayonza.gov.rw/about/menya-akarere |archive-date=2024-12-21 |url-status=dead |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Nyamirama ugizwe n’[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="geonames"/> {{div col|colwidth=15em}} * Gikaya * Musumba * Rurambi * Shyogo {{div col end}} == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyamirama wari utuwe n’abaturage 30 528. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 38 562.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5409__nyamirama/ |title=Nyamirama (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Abagabo bari 18 342. Abagore bari 20 220. Abaturage 37 787 bari batuye mu cyaro. Abaturage 775 bari batuye mu mujyi. Abari munsi y’imyaka 15 bari 15 207. Abafite hagati y’imyaka 15 na 64 bari 21 679. Abafite imyaka 65 cyangwa irenga bari 1 676.<ref name="cp"/> == Inyandiko == {{Reflist}} == Reba kandi == === Ingingo zijyanye === * [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamirama]] === Ihuza ryo hanze === * [[commons:Category:Nyamirama Sector|Amafoto y’Umurenge wa Nyamirama]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}} [[Ikiciro:Akarere ka Kayonza|Nyamirama]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyamirama]] g6655bnqlvx3zwaeai2swvytvdrgvi5 Umurenge wa Rwinkwavu 0 19968 149667 148714 2026-11-10T06:55:48Z Score Beethoven 11559 149667 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Rwinkwavu''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] igize [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y'u [[Rwanda]]. Mu 2022, uyu murenge wari utuwe n'abaturage 36 774. Uzwiho ubucukuzi bwa [[Gasegereti|gasegereti]]. Ibitaro by'Akarere bya Rwinkwavu biri muri uyu murenge. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Imiterere == [[Dosiye:Rwandan boy on bicycle (Rwinkwavu, Feb. 2020).jpg|thumb|left|Umwana ku igare i Rwinkwavu (2020)]] Umurenge wa Rwinkwavu ufite ubuso bwa km² 92,32.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kayonza/5412__rwinkwavu/ |title=Rwinkwavu (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Uri ku butumburuke bwa metero 1 425 ugereranyije.<ref name="geonames">{{Cite web |url=https://www.geonames.org/11186525/rwinkwavu.html |title=Rwinkwavu |website=GeoNames |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge ugizwe n'utugari tune: Gihinga, Mbarara, Mukoyoyo na Nkondo. Uhana imbibi n'[[Umurenge wa Mwiri]] mu majyaruguru. Uhana imbibi n'[[Umurenge wa Kabare]] mu burasirazuba. Uhana imbibi n'[[Umurenge wa Murama (Kayonza)|Umurenge wa Murama]] mu majyepfo. Uhana imbibi n'[[Umurenge wa Kabarondo]] mu majyepfo y'uburengerazuba. Uhana imbibi n'[[Umurenge wa Nyamirama]] mu burengerazuba. == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Rwinkwavu wari ufite abaturage 36 774. Abagabo bari 17 822. Abagore bari 18 952. Mu 2012, abaturage bari 28 225. Hagati ya 2012 na 2022, abaturage biyongereye ku kigero cya 2,7 % buri mwaka. Mu 2022, ubucucike bwari abantu 398 kuri km². Abaturage bose batuye mu cyaro.<ref name="cp"/> == Ubukungu == Umurenge wa Rwinkwavu uzwiho ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro. Hacukurwa [[Gasegereti|gasegereti]]. Ibirombe bya gasegereti biri ku buso bwa hegitari zirenga 2 000. Ibyo birombe biri mu mirenge ya Rwinkwavu, Rukara na Mwiri. Bikoresha abakozi barenga 800. Ubucukuzi butemewe n'amategeko ni ikibazo muri aka gace.<ref name="skillings">{{Cite web |url=https://www.skillings.net/?p=48822 |title=Illegal Miners Plague Rwanda Cassiterite Trade |website=Skillings Mining Review |date=2023-11-11 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Ubuvuzi == Ibitaro by'Akarere bya Rwinkwavu biri muri uyu murenge. Umuryango Partners In Health ukorera mu Rwanda kuva mu 2005. Mu Rwanda, uwo muryango witwa Inshuti Mu Buzima. Ufasha Ibitaro by'Akarere bya Rwinkwavu.<ref name="pih">{{Cite web |url=https://www.pih.org/country/rwanda |title=Rwanda |website=Partners In Health |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu 2005, aka gace kari gafite ikigo nderabuzima kimwe gusa. Nta muganga wari uhari.<ref name="pih2015">{{Cite web |url=https://www.pih.org/article/rwandan-staff-reflect-on-ten-years-of-service |title=10 Years in Rwanda: Leaders Reflect |website=Partners In Health |date=2015-08-27 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Ubwikorezi == Umuhanda w'igihugu NR25 unyura mu gice cy'iburasirazuba cy'umurenge. Umuhanda w'akarere uwuvaho ugana mu majyepfo y'uburengerazuba.<ref name="rtda">{{Cite web |title=Classified Road Network Map 2022 |url=https://www.rtda.gov.rw/fileadmin/_migrated/content_uploads/Road_network_map/2022/Classified_Road_Network_Ao_Map_2022.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240105160045/https://www.rtda.gov.rw/fileadmin/_migrated/content_uploads/Road_network_map/2022/Classified_Road_Network_Ao_Map_2022.pdf |archive-date=2024-01-05 |access-date=2024-10-06 |website=rtda.gov.rw |publisher=Rwanda Transport Development Agency |language=en |format=PDF}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Rwinkwavu Sector|Amafoto y'Umurenge wa Rwinkwavu]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kayonza}} [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rwinkwavu]] [[Ikiciro:Akarere ka Kayonza|Rwinkwavu]] 8wpfq5illf7mjs5t2ugqxsm1rz50ga4 Umurenge wa Ngororero 0 20142 149610 148673 2026-11-10T06:12:09Z Score Beethoven 11559 149610 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge|qid=Q7022579}} [[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-Adeline07-Ngororero.wav|thumb|Uko izina Ngororero rivugwa.]] '''Umurenge wa Ngororero''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Ngororero]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]] bw’u [[Rwanda]]. Ugizwe n’utugari dutandatu. Mu 2022, Umurenge wa Ngororero wari utuwe n’abaturage 38.823. Ni wo murenge ufite abaturage benshi mu Karere ka Ngororero. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Ubumenyi bw’isi == Umurenge wa Ngororero uherereye mu burasirazuba bw’Akarere ka Ngororero.<ref name="ikarita">{{Cite web |url=https://www.ngororero.gov.rw/index.php?eID=dumpFile&f=21943&t=f&token=75b4a66b55db52006881b56cfee7ea9bafc67339 |title=Ngororero District Map |website=Akarere ka Ngororero |format=PDF |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa kilometero kare 58,50.<ref name="citypopulation">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngororero/3511__ngororero/ |title=Ngororero (Sector, Rwanda) |website=City Population |publisher=Thomas Brinkhoff |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu majyaruguru, Umurenge wa Ngororero uhana imbibi n’Umurenge wa Matyazo. Mu burengerazuba, uhana imbibi n’Umurenge wa Hindiro n’[[Umurenge wa Kageyo (Ngororero)|Umurenge wa Kageyo]]. Mu majyepfo, uhana imbibi n’Umurenge wa Muhororo.<ref name="ikarita" /> == Imiterere y’ubuyobozi == Umurenge wa Ngororero ugizwe n’utugari dutandatu:<ref name="ikarita" /> * Kaseke * Kazabe * Mugano * Nyange * Rususa * Torero Akarere ka Ngororero kagizwe n’imirenge 13, utugari 73 n’imidugudu 419.<ref name="akarere">{{Cite web |url=https://www.ngororero.gov.rw/ |title=Akarere ka Ngororero |website=Akarere ka Ngororero |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Ngororero wari utuwe n’abaturage 34.559. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, abaturage bari 38.823. Muri bo, abagore bari 20.569, abagabo bari 18.254.<ref name="citypopulation" /> Mu 2022, abaturage 9.106 babaga mu mujyi. Abandi 29.717 babaga mu cyaro. Ubucucike bwari abaturage 663,6 kuri kilometero kare.<ref name="citypopulation" /> Mu mirenge 13 y’Akarere ka Ngororero, Umurenge wa Ngororero ni wo wari ufite abaturage benshi mu 2022.<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/35__ngororero/ |title=Ngororero (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Ubwikorezi == Umuhanda Muhanga–Ngororero–Mukamira unyura mu Murenge wa Ngororero.<ref name="ikarita" /> Icyicaro cy’Akarere ka Ngororero kiri kuri uwo muhanda. Kiri ku birometero 46,6 uvuye i Muhanga. Kiri no ku birometero 60 uvuye i Mukamira.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.ngororero.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=Akarere ka Ngororero |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> == Amashakiro == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngororero}} [[Ikiciro:Akarere ka Ngororero|Ngororero]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Ngororero]] b4h9tfzu1h2718siw19q1i8et4osdpl Umurenge wa Kanama 0 20157 149673 148621 2026-11-10T06:57:59Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 149673 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kanama''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Rubavu]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]], mu [[Rwanda]]. Ufite ubuso bwa km² 42,91. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Kanama wari utuwe n'abaturage 37 584. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Aho uherereye == [[Dosiye:Rwanda, Rubavu District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rubavu]] Umurenge wa Kanama ni umwe mu mirenge 12 y'Akarere ka Rubavu.<ref name="rubavu">{{Cite web |url=https://rubavu.gov.rw/en/district/about-the-district |title=About the District |website=rubavu.gov.rw |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 42,91.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3305__kanama/ |title=Kanama (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Amateka == Kera, Kanama yari komini yo muri Perefegitura ya Gisenyi. Isoko rya Mahoko ryari muri iyo komini.<ref name="fao">{{Cite web |url=https://www.fao.org/4/ad183f/AD183F09.htm |title=Préfecture de Gisenyi |website=FAO |language=fr |access-date=2026-10-24}}</ref> == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kanama wari utuwe n'abaturage 29 220. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 37 584.<ref name="citypop"/> Mu 2022, [[Umugore|abagore]] bari 19 846, naho abagabo bari 17 738. Abaturage 16 488 babaga mu mujyi. Abandi 21 096 babaga mu cyaro. Ubucucike bwari abaturage 876 kuri km² 1.<ref name="citypop"/> Abana bari munsi y'imyaka 15 bari 16 045. Abari hagati y'imyaka 15 na 64 bari 20 474. Abarengeje imyaka 64 bari 1 065.<ref name="citypop"/> == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Kanama Sector|Amafoto y'Umurenge wa Kanama]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}} [[Ikiciro:Akarere ka Rubavu]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Kanama]] 2dzzefz9fy5w54zamljthjsd2i1msjc Umurenge wa Mayange 0 20170 149698 148644 2026-11-10T07:17:08Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 149698 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Mayange''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]] y’u [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Mayange wari utuwe n’abaturage 54 084. Kuva mu 2005, uyu murenge wakorewemo umushinga witwa ''Millennium Village Project''. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Ubumenyi bw’isi == [[Dosiye:Mayange.jpg|thumb|left|Umusozi wa Mayange]] Umurenge wa Mayange ufite ubuso bwa km² 146,8.<ref name="cp">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/bugesera/5705__mayange/ |title=Mayange (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n’utugari dutanu: Gakamba, Kagenge, Kibenga, Kibirizi na Mbyo.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bugesera_district_map.jpg |title=Bugesera District (ikarita) |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=2017-10-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Uhana imbibi n’imirenge ya [[Nyamata]], [[Rilima]], [[Gashora]], Rweru, Ngeruka na Musenyi.<ref name="nisr"/> == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mayange wari utuwe n’abaturage 29 835. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n’abaturage 54 084. Abagabo bari 27 433. [[Umugore|Abagore]] bari 26 651. Abaturage 35 039 batuye mu mujyi. Abaturage 19 045 batuye mu cyaro.<ref name="cp"/> == Ubukungu == Kuva mu 2000 kugeza mu 2005, imvura yabaye nkeya mu Murenge wa Mayange. Umusaruro w’[[ubuhinzi]] wabaye muke, abaturage bagira inzara.<ref name="nt2013">{{Cite news |url=https://www.newtimes.co.rw/article/100379/millennium-village-project-brings-hope-to-bugesera |title=Millennium Village project brings hope to Bugesera |work=The New Times |date=2013-11-18 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu 2005, umushinga ''Millennium Village Project'' watangiye gukorera mu Murenge wa Mayange. Uyu mushinga wigishije abaturage ubuhinzi burambye no kuhira imyaka. Wafashije abaturage gushinga amakoperative 42.<ref name="nt2013"/> Mu 2014, [[Ubuyapani]] bwatanze inkunga ya miliyoni 1,2 z’amadolari y’Amerika. Iyo nkunga yari igenewe amazi meza, isuku, ubuvuzi n’imirire mu Murenge wa Mayange.<ref name="nt2014">{{Cite news |url=https://www.newtimes.co.rw/article/105819/National/japan-boosts-mayange-water-healthcare-projects |title=Japan boosts Mayange water, healthcare projects |last=Karuhanga |first=James |work=The New Times |date=2014-04-13 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Bugesera}} [[Ikiciro:Akarere ka Bugesera|Mayange]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Mayange]] hu0u2rr90xqrx5g24n8n4hmcvln5mme Umurenge wa Rugerero 0 20185 149693 148701 2026-11-10T07:14:31Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 149693 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Rugerero''' ni umwe mu mirenge 12 igize [[Akarere ka Rubavu]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Rugerero wari utuwe n'abaturage 66 926. Abenshi muri bo batuye mu mujyi. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → [[Imirenge y’u Rwanda|Imirenge]] → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Aho uherereye == [[Dosiye:Rwanda, Rubavu District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Rubavu]] Umurenge wa Rugerero ni umwe mu mirenge 12 y'Akarere ka Rubavu.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.rubavu.gov.rw/akarere/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=rubavu.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 25,31.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/rubavu/3312__rugerero/ |title=Rugerero (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Abaturage == [[Dosiye:Rugerero Monument.jpg|thumb|left|Ikibumbano kiri mu Murenge wa Rugerero]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rugerero wari utuwe n'abaturage 42 574. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 66 926.<ref name="citypop" /> Abaturage 2 644 bari batuye kuri km² imwe.<ref name="citypop" /> Mu 2022, [[Umugore|abagore]] bari 34 522. Abagabo bari 32 404. Abari munsi y'imyaka 15 bari 28 159. Abari hagati y'imyaka 15 na 64 bari 37 212. Abari hejuru y'imyaka 64 bari 1 555.<ref name="citypop" /> Umurenge wa Rugerero ni umwe mu mirenge ituwe cyane mu Karere ka Rubavu. Utuwe na 12,2 % by'abaturage b'akarere. Abaturage 84,7 % batuye mu mujyi.<ref name="nisr">{{Cite web |url=https://www.statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Rubavu.pdf |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile – Rubavu |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |year=2023 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> {| class="wikitable" |+ Imiturire mu Murenge wa Rugerero (2022) ! Agace !! Abaturage |- | Umujyi || 56 653 |- | Icyaro || 10 273 |} == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Rugerero Sector|Amafoto y'Umurenge wa Rugerero]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Imirenge y'Akarere ka Rubavu}} [[Ikiciro:Akarere ka Rubavu]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Rugerero]] dcyit1nxujzobjs3dlsvxx1jcwhwtln Umurenge wa Remera (Gasabo) 0 20316 149588 148696 2026-11-10T04:03:24Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Remera]] to [[Umurenge wa Remera (Gasabo)]] 148696 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Remera''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Remera wari utuwe n'abaturage 38 648. Ugizwe n'utugari 4. Muri uyu murenge hari [[Sitade y'Igihugu Amahoro|Stade Amahoro]] na [[Kigali BK Arena|BK Arena]]. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Ubuso n'utugari == [[Dosiye:Rwanda, Gasabo District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Gasabo]] Umurenge wa Remera ni umwe mu mirenge 15 y'Akarere ka Gasabo.<ref name="menya">{{Cite web |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |title=Menya Akarere |website=gasabo.gov.rw |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa km² 7,27.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gasabo/1213__remera/ |title=Remera (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Uri ku butumburuke bwa metero 1 445.<ref>{{Cite web |url=https://www.geonames.org/11186561/remera.html |title=Remera |website=GeoNames |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 4:<ref name="menya" /> {{div col|colwidth=15em}} * Nyabisindu * Nyarutarama * Rukiri I * Rukiri II {{div col end}} == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Remera wari utuwe n'abaturage 43 279. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 38 648. Abagabo bari 20 300. Abagore bari 18 348. Abaturage bose batuye mu mujyi.<ref name="citypop" /> Umubare w'abaturage wagabanutse hagati ya 2012 na 2022. == Ibikorwa by'ingenzi == Mu Murenge wa Remera hari [[Sitade y'Igihugu Amahoro|Stade Amahoro]]. Iyi sitade yakira abantu 45 000. Hafi yayo hari [[Kigali BK Arena|BK Arena]]. BK Arena yakira abantu 10 000.<ref>{{Cite web |url=https://www.kigalitoday.com/amakuru/amakuru-mu-rwanda/article/abaturiye-stade-amahoro-bahawe-igihe-ntarengwa-cyo-kuvugurura-inyubako-zabo |title=Abaturiye Stade Amahoro bahawe igihe ntarengwa cyo kuvugurura inyubako zabo |last=Gasana |first=Marcellin |website=Kigali Today |date=2024-10-08 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Agace ka [[Gisimenti]] (Kisimenti) kari hagati muri Remera. Ni ihuriro ry'ubucuruzi. Hari amahoteli, amabanki n'amaduka.<ref>{{Cite web |url=https://fr.igihe.com/remera-kisimenti-booming-un-nouveau-centre-d.html |title=Remera-Kisimenti booming : un nouveau centre d’affaires hyperactif à Kigali |last=Ndayishimiye |first=Jovin |website=IGIHE |date=2015-02-20 |language=fr |access-date=2026-10-24}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Remera Sector (Gasabo)|Amafoto y’Umurenge wa Remera]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}} [[Ikiciro:Akarere ka Gasabo|Remera]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Remera]] epcvadws0x2obi1bpllf1kg86ovwzts Umurenge wa Nyange (Ngororero) 0 21503 149636 148689 2026-11-10T06:37:26Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Nyange]] to [[Umurenge wa Nyange (Ngororero)]] 148689 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Nyange''' ni umwe mu mirenge 13 igize [[Akarere ka Ngororero]], mu [[Intara y'Uburengerazuba]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, Umurenge wa Nyange wari utuwe n'abaturage 24 859. Nyange izwi kubera amateka ya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]]. Izwi kandi kubera abanyeshuri b'Intwari z'Imena bo mu 1997. [[File:RwandaGeoProvinces.png|thumb|left|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]]. {{Clear left}} == Ubuso n'abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Ngororero District.png|thumb|left|Ikarita y'Akarere ka Ngororero]] Umurenge wa Nyange ni umwe mu mirenge 13 y'Akarere ka Ngororero.<ref name="citypop-akarere">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/35__ngororero/ |title=Ngororero (District, Rwanda) – Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Ufite ubuso bwa kilometero kare 54,37.<ref name="citypop">{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ngororero/3512__nyange/ |title=Nyange (Sector, Rwanda) |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyange wari utuwe n'abaturage 21 932. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 24 859. Ubucucike bwari abantu 457 kuri kilometero kare.<ref name="citypop"/> == Ubukungu == [[Dosiye:2013-06-05 12-03-37 Rwanda Western Province - Gaseke 6h (cropped 5).jpg|thumb|left|Imirima ku musozi mu Murenge wa Nyange (2013)]] Akarere ka Ngororero gafite ibikorwa byinshi by'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro. Umurenge wa Nyange uri mu mirenge irimo ubucukuzi butemewe bwinshi.<ref name="rwb">{{Cite web |url=https://waterportal.rwb.rw/sites/default/files/2017-06/Upper%20Nyabarongo%20Rehabilitation%20Plan.pdf |title=Upper Nyabarongo Catchment Rehabilitation Plan |website=Rwanda Water Resources Board |date=2017 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Umurenge wa Nyange ufite ikigo cy'ikoranabuhanga (''telecenter''). Muri Nyakanga 2025, umushinga wa DOT Rwanda wahaye icyo kigo mudasobwa 10. Uwo mushinga uzahugura kandi abacuruzi bato mu ikoranabuhanga.<ref>{{Cite web |url=https://www.ngororero.gov.rw/news-detail-1/ngororero-3 |title=Ngororero: DOT Rwanda yongereye ingufu Telecenter y'umurenge wa Nyange |website=Akarere ka Ngororero |date=2025-07-14 |language=rw |access-date=2026-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250716053957/https://www.ngororero.gov.rw/news-detail-1/ngororero-3 |archive-date=2025-07-16 |url-status=dead}}</ref> == Amateka == Mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, Abatutsi benshi bahungiye muri kiliziya Gatolika ya Nyange. Padiri [[Athanase Seromba]] yategetse ko iyo kiliziya isenywa. Abari bayirimo bose barapfuye. Uyu munsi i Nyange hari [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyange|urwibutso rwa Jenoside]].<ref name="rgb">{{Cite web |url=https://www.rgb.rw/updates/news-detail/the-history-of-nyange-is-an-essential-lesson-for-rgb-staff-profshyaka-anastase |title=The history of Nyange is an essential lesson for RGB staff – Prof. Shyaka Anastase |website=Rwanda Governance Board |date=2018-06-08 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Muri Werurwe 1997, Interahamwe zateye [[Ishuri ryisumbuye rya Nyange]]. Zategetse abanyeshuri kwitandukanya hakurikijwe ubwoko. Abanyeshuri barabyanze. Bavuze ko bose ari Abanyarwanda. Bamwe muri bo barishwe.<ref name="rgb"/> Abo banyeshuri bari mu [[Intwari z'u Rwanda|Ntwari z'Imena]].<ref name="rgb"/><ref>{{Cite web |url=https://theeastafrican.co.ke/tea/magazine/nyange-a-resting-place-for-heroes--1346742 |title=Nyange: A resting place for heroes |website=The EastAfrican |date=2016-02-26 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:Nyange Sector|Amafoto y'Umurenge wa Nyange]] kuri Wikimedia Commons * Uko izina « Nyange » rivugwa: [[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-Adeline07-Nyange.wav]] * Uko izina « Nyange Centre » rivugwa: [[Dosiye:LL-Q33573 (kin)-DERRICK KWIZERA-NYANGE CENTRE.wav]] {{Palette Imirenge y'Akarere ka Ngororero}} [[Ikiciro:Akarere ka Ngororero]] [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda|Nyange]] 04uy7gvit571js5ns8ww79lgi2juxqv Ibiganiro by'umukoresha:Cnyirahabihirwe12345 3 22316 149582 134471 2026-11-09T15:01:12Z Score Beethoven 11559 /* Agahozo Gisele yimuriwe mu mbanzirizamushinga */ new section 149582 wikitext text/x-wiki == Join the LDH General Assembly | April 18, 2026 == We are delighted to invite you to the General Assembly of the [[m:Wikimedia Language Diversity Hub|'''Language Diversity Hub''']] (LDH) on Saturday, '''April 18th, 2026''', at '''[https://zonestamp.toolforge.org/1776517200 13:00 UTC]'''. === About the General Assembly === The General Assembly (GA) is a community-wide consultation and engagement space. It is the primary forum through which LDH connects with the broader language and Wikimedia communities. The GA is designed to: * Keep community members informed about LDH activities, decisions, and ongoing work. * Gather feedback and perspectives from across the language and Wikimedia ecosystem. * Create open pathways for participation, collaboration, and community-driven input. === How to participate === Everyone is welcome! If you work on language access, language diversity, or Wikimedia projects in any language community, this is a space for you. * '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfFCqPF3H-Yax0t-AbgRasoDdXLom23n2SsZR5fw74bxMuPCQ/viewform Register here to attend]''' [[File:LDH General Assembly E-flyer.jpg|frameless|center|280px|link=https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfFCqPF3H-Yax0t-AbgRasoDdXLom23n2SsZR5fw74bxMuPCQ/viewform]] Looking forward to your participation, Language Diversity Hub Team, 18:21, 20 werurwe 2026 (UTC) ''<small>You can opt out of our distribution list by removing your username from [[m:MassMessage/Lists/LDH|this list]]</small>'' (This message was sent to [[:Umukoresha:Cnyirahabihirwe12345]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Oscar .@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&oldid=30182212 --> == Programme submissions open: Language Diversity Conference, Accra 2026 == [[File:Official logo for language diversity conference 03.png|frameless|250px|right]] The '''[[m:Language Diversity Conference|Language Diversity Conference 2026]]''' will take place '''2–4 October 2026 in Accra, Ghana''', under the theme: ''Strengthening Language Communities in the Open Knowledge Movement''. The Programming Team is inviting the following types of session proposals: * '''Lightning talks''' – 10-minute short presentations on any relevant topic * '''Presentations''' – 20–25 minutes (including audience Q&A) * '''Workshops and tutorials''' – 50 or 110-minute interactive sessions (e.g. on Content Translation, Wikidata, or other topics) * '''Panel discussions''' – 50-minute panels; collaborations with others are encouraged Submissions will be evaluated by the Programme Committee based on: * Potential impact and expected outcomes * Relevance to the conference theme or focus areas Sessions may be recorded and made publicly available. If you prefer not to be filmed, you may indicate this during submission. '''→ [https://wikimedia.eventyay.com/wm/langdiv/cfp Submit your proposal on Eventyay]''' For more information, or questions, contact: languagediversitycon{{@}}gmail.com <!-- Message sent by User:~~~~~ on behalf of the Language Diversity Hub --> (This message was sent to [[:Umukoresha:Cnyirahabihirwe12345]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Oscar .@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&oldid=30405990 --> == Language Diversity Hub evaluation survey: your input needed! == The Wikimedia Foundation is evaluating hub pilots to understand their work, outcomes, and future direction. As part of this, we're gathering feedback on how hub services and activities have contributed to concrete, measurable outcomes. You're receiving this because you're part of the Language Diversity Hub audience group, and we'd value your perspective. Your feedback will help inform the evaluation and strengthen our understanding of the Hub's impact. The survey takes about 10–15 minutes, and we kindly ask that you respond by '''10 August 2026.''' '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_6KXVndZhZvlSoUS Survey Link]''' The Foundation is not collecting personal data through this survey. Responses will be reviewed and consolidated by audience group — analyzed collectively rather than attributed to individuals. Thank you for contributing. Your feedback helps ensure this evaluation reflects the perspectives of communities, affiliates, and others connected to the Hub. Questions? Contact strategy2030@wikimedia.org. Sincerely, Oscar on behalf of the [[Wikimedia Language Diversity Hub]], 21:22, 7 Kanama 2026 (UTC) (This message was sent to [[:Umukoresha:Cnyirahabihirwe12345]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Oscar .@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&oldid=30514061 --> == Agahozo Gisele yimuriwe mu mbanzirizamushinga == Muraho Cnyirahabihirwe12345, urakoze ku bw'umusanzu wawe kuri Wikipedia y'Ikinyarwanda. Inkuru ''Agahozo Gisele'' wanditse yimuriwe ku rupapuro rwawe bwite: [[Umukoresha:Cnyirahabihirwe12345/Agahozo Gisele]], kugira ngo uyinonosore mbere y'uko isubizwa mu nkuru nyamukuru. Impamvu: inkuru ifite interuro imwe gusa, kandi isoko yayo (ancestry.com) isobanura igisobanuro cy'izina "Gisele" gusa, ntigaragaza ko uyu muntu azwi. Kugira ngo isubizwe mu nkuru nyamukuru: * ongeraho amakuru y'ingenzi ku buzima bwe n'ibikorwa bye; * shyiraho amasoko yizewe kandi yigenga (ibinyamakuru, ibitabo) avuga kuri we by'umwihariko. Nurangiza, unyandikire hano cyangwa usabe umuyobozi kuyisubiza mu nkuru. Murakoze! [[Umukoresha:Score Beethoven|Score Beethoven]] ([[Ibiganiro by'umukoresha:Score Beethoven|talk]]) 15:01, 9 Ugushyingo 2026 (UTC) hw8aul07dvllfgbuw83hwmiafdi9qhy Urutonde rw'inzibutso za jenoside mu Rwanda 0 22565 149668 142580 2026-11-10T06:56:28Z Score Beethoven 11559 149668 wikitext text/x-wiki == jenoside <ref>[[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994]]</ref> == Ni ubwicanyi bwateguwe kandi bugakorwa bugamije kurimbura itsinda ry’abantu binzirakarengane hashingiwe ku bwoko bwabo, akarere bakomokamo, ibara ryuruhu nibindi baba batarahisemo bo ubwabo.Urugero rukomeye ni [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]], yabaye hagati ya Mata na Nyakanga 1994 ya tangiye ku wa 7 mata, aho [[Abatutsi]] barenga miliyoni bishwe bazira uko bavutse. Mu rwego rwo gusigasira ayo mateka asharira igihugu cyanyuzemo hari zimwe mu nzibutso za jenocide yakorewe abatutsi mu [[Rwanda]] Zubatswe twavugamo: # [[Dosiye:Genocide Memorial site of Gisozi Kigali Genocide Memorial 009.jpg|thumb|URWIBUTSO RWA JENOCIDE YAKOREWE ABATUTSI 1994 RWA GISOZI]]Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali<ref>[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali]] </ref>:Urwibutso ndetse ari nayo nzu ibitse amateka iri ku [[Akarere ka Gasabo|Gisozi]] nk' iminota icumi uvuye hagati mu mugi wa Kigali. # Urwibutso rwa jenocide rwa bisesero<ref>[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Bisesero]] </ref>:urwibutso ruherereye hafi y’umujyi wa Kibuye, mu karere ka [[Akarere ka Karongi|Karongi]] mu Ntara y’Iburengerazuba bw’u [[Rwanda]]. # [[Dosiye:Genocide memorial of Nyamata.jpg|thumb|URWIBUTSO RWA NYAMATA]]Urwibutso rwa jenocide rwa nyamata<ref>[[Urwibutso rwa jenocide rwa Nyamata]] </ref>:ruherereye mu Murenge wa Nyamata, mu karere ka [[Akarere ka Bugesera|Bugesera]], mu [[Intara y'Iburasirazuba|Ntara y'Iburasirazuba]]. # [[Dosiye:Bisesero Genocide Memorial Centre 01.jpg|thumb|URWIBUTSO RWA BISESERO]]Urwibutso rwa jenocide rwa Bisesero<ref>[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Bisesero]]</ref>:ruherereye hafi y’umujyi wa Kibuye, mu karere ka [[Akarere ka Karongi|Karongi]] mu ntara y’Iburengerazuba bw’u [[Rwanda]]. # Urwibutso rwa jenocide rwa Ntarama<ref>[[Dosiye:Exterior of Ntarama Genocide Memorial Site - Rwanda - 01.jpg|thumb|Urwibutso rwa jenoside rwa Ntarama]] [[Urwibutso rwa jenoside rwa Ntarama]]</ref>:ruherereye mu murenge wa ntarama mu karere ka [[Akarere ka Bugesera|bugesera]] mu intara y'Iburasirazuba. # [[Dosiye:Rwandan Genocide Murambi skulls.jpg|thumb|URWIBUTSO RWA JENOCIDEYAKOREWEABATUTSI 1994 RWA MURAMBI]]'''Urwibutso rwa jenocide rwa Murambi'''<ref>[[Dosiye:RW Murambi (1) (16638079334).jpg|thumb]] [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Murambi]]</ref>:rumwe mu nzibutso z’ingenzi zibitse amateka ya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] mu 1994 mu [[Rwanda]]. Ruherereye mu majyepfo y’u [[Rwanda Nziza|Rwanda,]] hafi y’umujyi wa Nyamagabe umurenge wa Cyanika, akagari ka Murambi, mu mudugudu wa Gasiza.<ref>[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Murambi#cite note-1]]</ref> # '''Urwibutso rwa jenocide rwa kibeho''':Urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa Kibeho ruherereye mu [[Umurenge wa Kibeho|Murenge wa Kibeho]], mu [[Intara y'amajyepfo|Ntara y'Amajyepfo]]. Urwibutso rwubatswe hafi cyangwa muri Kiliziya ya Kibeho ([https://www.radiomariakibeho.rw/rw/i-kibeho-bikira-mariya-yaje-kudukangurira-kwicuza-kwusubiraho-no-guhinduka/ Paruwasi ya Kibeho]) # '''Urwibutso rwa Jenoside rwa Rebero'''<ref>[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rebero]]</ref>''':'''ruherereye mu Murenge wa Kigarama, [[Akarere ka Kicukiro]], mu Mujyi wa [[Kigali]]. # '''Urwibutso rw'ingabo z'ababirigi rwa Camp Kigali'''<ref>[[Urwibutso rw'Abasirikare b'Ababiligi]]</ref>:ruherereye mu murenge wa kiyovu akagali [[Akarere ka Nyarugenge|akarere ka nyarugenge]] mu mugi wa [[Kigali|Kigali.]] # '''urwibutso rwa jenocide rwa bigogwe'''<ref>https://mobile.igihe.com/amakuru/muri-afurika/u-rwanda/article/rubavu-imirimo-yo-kuvugurura-urwibutso-rwa-bigogwe-yatwaye-asaga-miliyari-1-4</ref>:ruherereye mu Kagari ka Nyamirango, [[Umurenge wa Kanzenze]] mu Karere ka [[Umujyi wa Rubavu|Rubavu]]. # '''Urwibutso rwa Jenoside rwa''' '''cyanika'''<ref>https://www.kigalitoday.com/kwibuka/article/urwibutso-rwa-jenoside-rwa-cyanika-rugiye-gutahwa-ku-mugaragaro</ref>''':''' ruherereye mu murenge wa Cyanika, [[Akarere ka Nyamagabe]] mu ntara y'amajyepfo. # '''Urwibutso rwa Jenoside rwa''' '''Gashirabwa'''<ref>https://www.kigalitoday.com/kwibuka/article/barifuza-ko-urwibutso-rwa-gashirabwoba-rwashyirwa-mu-murage-w-isi</ref> ''':''' ruherereye Umudugudu wa Ruhinga ya II mu Kagari ka Kagatamu,.mu Murenge wa Bushenge, [[Akarere ka Nyamasheke]], [[Intara y'Uburengerazuba]]. # '''Urwibutso rwa Jenoside rwa''' '''gahanga'''<ref>https://www.kicukiro.gov.rw/soma-ibindi/gahanga-abaturage-basabwe-kurwanya-ingengabitekerezo-ya-jenoside</ref> ''':''' ruherereye mu Murenge wa Gahanga, [[akarere ka Kicukiro]], mu mujyi wa [[Kigali Convention Centre|Kigali]].[https://umuseke.rw/kicukiro-imibiri-10224-yabazize-jenoside-yimuriwe-mu-rwibutso-rwa-gahanga/] # '''Urwibutso rwa Jenoside rwa''' '''musanze'''<ref>https://www.kigalitoday.com/amakuru/mu-rwanda/article/urwibutso-rwa-jenoside-rwa-musanze-rugeze-kuri-80-rushyirwamo-ibimenyetso-ndangamateka</ref>''':'''ruherereye mu [[Umurenge wa Muhoza|Murenge wa Muhoza]], Akagari ka Ruhengeri mu karere ka [[Akarere ka Musanze|musanze.]] # '''Urwibutso rwa Jenoside rwa''' '''mvuzo'''<ref>https://www.northernprovince.gov.rw/ibindi/kwibuka29-ku-rwibutso-rwa-jenoside-rwa-mvuzo-hashyinguwe-mu-cyubahiro-imibiri-itatu-yabazize-jenoside-yakorewe-abatutsi</ref>:ruherereye mu [[Umurenge wa Murambi (Rulindo)|Murenge wa Murambi]], mu Karere ka [[Akarere ka Rulindo|Rulindo]], mu [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Ntara y'Amajyaruguru]]. # '''Urwibutso rwa Jenoside rwa''' '''mugonero'''<ref>https://mobile.igihe.com/amakuru/article/karongi-hibutswe-inzirakarengane-za-jenoside-ziciwe-ahitwa-mugonero</ref>''':'''ruherereye mu Karere ka [[Akarere ka Karongi|Karongi]], [https://web.archive.org/web/20260108140458/https://www.karongi.gov.rw/akarere/imirenge-nutugari Umurenge wa Gishyita], hafi y'[https://www.igihe.com/ubuzima/article/ab-i-ngoma-bashobora-kubona-ibitaro-bishya-by-akarere ibitaro bya Ngoma]. # '''Urwibutso rwa Jenoside''' '''rwa kaduha:'''ruherereye mu [https://www.nyamagabe.gov.rw/default-title-9/mu-murenge-wa-kaduha-hasorejwe-ukwezi-k-ubumwe-n-ubudaheranwa-bw-abanyarwanda Murenge wa Kaduha], [[Akarere ka Nyamagabe]], mu Ntara y'Amajyepfo mu [[Rwanda]]. # '''Urwibutso rwa Jenoside''' '''rwa Mutete'''<ref>[[Urwibutso rwa jenocide rwa mutete]] </ref>''':'''Urwibutso rwa Jenoside rwa Mutete ruherereye mu [[Umurenge wa mutete|murenge wa Mutete]], mu Karere ka [[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]], mu ntara y’Amajyaruguru y’u [[Rwanda]]. # '''Urwibutso rwa Jenoside''' '''rwa gisuna'''<ref>[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Gisuna]]</ref>''':'''Urwibutso rwa Gisuna ruherereye mu karere ka [[Akarere ka Gicumbi|Gicumbi]], mu murenge wa [[Byumba]], ahahoze ari [[Byumba|Perefegitura ya Byumba]] # '''Urwibutso rwa Jenoside''' '''rwa Ngororero:'''ruherereye mu Murenge wa [https://www.ngororero.gov.rw/news-detail-1/umurenge-wa-muhororo-bralirwa-yabahaye-urumuri Muhororo], mu Kagari ka Rususa, mu Mudugudu wa Kabagari mu Karere ka [[Akarere ka Ngororero|Ngororero]]. # '''Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora'''<ref>'''Urwibutso rwa Jenoside rwa Gashora'''</ref>:ruherereye mu Karere ka Bugesera, rushyinguyemo imibiri isaga 5,200 y'Abatutsi bazize [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside]] yakorewe Abatutsi mu 1994 == Amashakiro == {{Reflist}} [[Ikiciro:Urutonde rw'inzibutso za jenoside mu Rwanda]] e2f43iphsl0dn5k1x44g6qxaaw1jjll Urwibutso rwa Jenoside rwa Kayonza-Mukarange 0 23161 149669 149006 2026-11-10T06:56:45Z Score Beethoven 11559 149669 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = Urwibutso rwa Jenoside rwa Kayonza-Mukarange | image = [[Dosiye:Kayonza-MukarangeGenocideMemorial06.jpg|280px]] | caption = Urwibutso rurebewe ku muhanda (Kanama 2025) | label1 = Igihugu | data1 = [[Rwanda|u Rwanda]] | label2 = Intara | data2 = [[Intara y'Iburasirazuba|Iburasirazuba]] | label3 = Akarere | data3 = [[Akarere ka Kayonza|Kayonza]] | label4 = Umurenge | data4 = Mukarange | label5 = Ubwoko | data5 = Urwibutso rwa Jenoside | label6 = Rwibuka | data6 = [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] (1994) }} '''Urwibutso rwa Jenoside rwa Kayonza-Mukarange''' ni ahantu ho kwibukira [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]], haherereye mu Murenge wa Mukarange, mu [[Akarere ka Kayonza]], mu [[Intara y'Iburasirazuba]]. Ruhurije hamwe imibiri y'Abatutsi ibihumbi byinshi biciwe mu nsengero no mu duce two mu karere ka Kayonza muri Mata 1994. == Aho ruherereye == === Aho biherereye === Urwibutso ruri ku musozi wa Mukarange, hafi y'umujyi wa Kayonza, ku muhanda Kigali–Kayonza–Kagitumba, mu burasirazuba bw'u Rwanda. Ruri mu nzibutso za Jenoside yakorewe Abatutsi zabaruwe ku mugaragaro n'inzego z'ubuyobozi bw'u Rwanda. Imibiri ishyinguye i Kayonza-Mukarange yavanywe mu Murenge wa Mukarange no mu nkengero zawo mu Karere ka Kayonza, aho Abatutsi benshi bari bahungiye mu nsengero zitandukanye no ku nyubako za Leta muri Mata 1994.<ref name="KTPress">E. Kagire, « April 11, 1994: How International Community Failed Rwanda », ''KT Press'', 11 Mata 2020.</ref><ref name="ICD">« The Prosecutor v. Jean-Baptiste Gatete », International Crimes Database.</ref> === Imiterere rusange === [[Dosiye:Communes of Rwanda in 1994.svg|thumb|Amakomini y'u Rwanda mu 1994]] Muri Mata 1994, Abatutsi benshi bo mu karere ka Kayonza bahungiye mu nsengero za Paruwasi Gatolika ya Mukarange no mu zindi nsengero zari hafi aho, nyuma y'uko ubwicanyi butangira mu cyahoze ari Perefegitura ya Kibungo.<ref name="KTPress" /> Ku wa 12 Mata 1994, mu gitondo, Interahamwe zateye Abatutsi bari bahungiye kuri Paruwasi ya Mukarange. Abatutsi barenga 5&nbsp;000 bahiciwe uwo munsi.<ref name="Minaloc2026">{{Cite web |title=#Kwibuka32: Minister Habimana joins Kayonza residents to honor victims at Mukarange |url=https://minaloc.gov.rw/news-detail/kwibuka32-minister-habimana-joins-kayonza-residents-to-honor-victims-at-mukarange |website=MINALOC |date=2026-04-13 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Inyandiko z'ubucamanza n'iz'amateka zivuga uruhare rwa burugumesitiri [[Jean-Baptiste Gatete]] mu gukangurira Interahamwe n'abasirikare kugaba ibitero ku mpunzi i Kiziguro n'i Mukarange.<ref name="ICD" /><ref name="ICTR">Urukiko Mpanabyaha Mpuzamahanga rwashyiriweho u Rwanda, ''The Prosecutor v. Jean-Baptiste Gatete, Appeal Judgement'', 9 Ukwakira 2012.</ref> Ku wa 11 Mata 1994, Abatutsi bari bahungiye mu rusengero rw'Abangilikani rwa Midiho, mu Kagari ka Nyagatovu (Umurenge wa Mukarange), bishwe nyuma y'igitero cy'Interahamwe zo muri ako gace; imibiri yabo ntiyose yabonetse.<ref name="KTPress" /> Mu minsi yakurikiyeho, Paruwasi Gatolika ya Mukarange yabereyemo ubwicanyi bukomeye, aho impunzi ibihumbi zishwe n'Interahamwe n'abasirikare bari bagose aho hantu.<ref name="ICD" /><ref name="Igihe2025">« Kayonza: Remains of over 10,000 genocide victims still missing », ''IGIHE'', 8 Mata 2025.</ref> == Amateka == Nyuma y'uko Jenoside ihagarara muri Nyakanga 1994, inzego z'ibanze n'imiryango y'abarokotse, cyane cyane [[Ibuka]] yo muri ako karere, bateguye igikorwa cyo gutaburura buhoro buhoro imva rusange no gushyingura abazize Jenoside ahantu hamwe i Mukarange.<ref name="Umuvugizi">{{Cite web |author=Stephen Rwembeho |title=Over 800 reburied in Mukarange |url=https://www.newtimes.co.rw/article/53520/National/over-800-reburied-in-mukarange |website=The New Times |date=2011-04-13 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> Mu 2011, habaye umuhango wo gushyingura mu cyubahiro abazize Jenoside bagera kuri 850, imibiri yabo ikaba yarabonetse mu mirenge itandukanye ya Kayonza ikimurirwa i Mukarange.<ref name="Umuvugizi" /> Mu myaka ya 2010, ibikorwa nk'ibyo byo gushakisha no kongera gushyingura imibiri y'abazize Jenoside byakozwe i Mukarange no mu yandi makomini y'akarere, bituma umubare w'abashyinguye mu rwibutso ugenda wiyongera.<ref>« Rwanda: Genocide Victims Reburied 20 Years Later », ''The New Times'' / ''allAfrica'', 13 Mata 2014.</ref><ref>« Rwanda: Over 100 Genocide Victims Reburied », ''allAfrica'', 21 Mata 2015.</ref> Inkuru z'itangazamakuru zivuga abazize Jenoside ibihumbi, bamwe bakagereranya ko abashyinguye aha hantu barenga 9&nbsp;000.<ref name="Igihe2025" /><ref>E. Nsabimana, « Equity Bank donates cows to Kayonza genocide survivors », ''The New Times'', 26 Mata 2018.</ref> Mu 2023, urwibutso rwari rushyinguyemo imibiri irenga 8&nbsp;700. Ni rwo runini mu nzibutso zirindwi z'Akarere ka Kayonza.<ref name="Igihe2023">{{Cite web |author=Hakizimana Jean Paul |title=Kayonza: Miliyoni 700 Frw ziri kwifashishwa mu kuvugurura urwibutso rwa Mukarange |url=https://www.igihe.com/amakuru/muri-afurika/u-rwanda/article/kayonza-miliyoni-700-frw-zigiye-kwifashishwa-mu-kuvugurura-urwibutso-rwa |website=IGIHE |date=2023-02-13 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> Guhera mu mpera z'imyaka ya 2010, imishinga yo kwagura no kuvugurura urwibutso yatewe inkunga muri gahunda z'ishoramari rya Leta. Inyandiko z'ingengo y'imari za Minisiteri y'Imari n'Igenamigambi zivuga ibyiciro bitandukanye byo kubaka « inzu y'amateka » n'ibindi bikorwa ku rwibutso rwa Mukarange.<ref name="MINECOFIN1">Minisiteri y'Imari n'Igenamigambi, ''Budget 2020–2021'', « Mukarange Genocide Memorial site constructed and supervised ».</ref><ref>Minisiteri y'Imari n'Igenamigambi, umushinga w'ingengo y'imari, « Phase III of Mukarange Genocide Memorial site (historical house) ».</ref> Mu 2020, itangazamakuru ryavuze imirimo yo kunoza urwibutso nyamukuru rw'Akarere ka Kayonza, ruri i Mukarange.<ref name="AllAfrica2020">« Rwanda: Kayonza Upgrades Main Genocide Memorial Site », ''allAfrica'', 29 Mutarama 2020.</ref> Mu 2022, Akarere ka Kayonza katangiye kuvugurura urwibutso. Imirimo yagenewe miliyoni 700 z'amafaranga y'u Rwanda. Inyubako nshya igeretse ifite ishusho y'icumu. Icumu ni imwe mu ntwaro zakoreshejwe mu bwicanyi. Iyo nyubako irimo ibiro n'imurikabikorwa ku mateka ya Jenoside mu yahoze ari amakomini ya Kabarondo, Muhazi, Rukara na Kayonza.<ref name="Igihe2023" /> [[Dosiye:Kayonza-MukarangeGenocideMemorial03.jpg|thumb|Imva ziri inyuma y'urwibutso (Kanama 2025)]] Buri mwaka urwibutso rwakira imihango yo ''[[Kwibuka]]'' ku rwego rw'Akarere ka Kayonza, yitabirwa n'abarokotse, imiryango itari iya Leta, amashuri n'inzego za Leta.<ref name="NewTimes2017">K. Rwamapera, « We wish you were here to see how we’re grown up – orphans », ''The New Times'', 14 Mata 2017.</ref><ref>« Kwibuka Flame of Remembrance travels to Kayonza District », Polisi y'u Rwanda, 16 Werurwe 2014.</ref> Ku wa 12 Mata 2026, mu muhango wo Kwibuka ku nshuro ya 32, hashyinguwe mu cyubahiro imibiri 27.<ref name="Minaloc2026" /> == Ibiranga urwibutso == Urwibutso rugizwe n'imva rusange zipfundikishijwe amabuye, ahantu ho kunamira, amabuye y'urwibutso n'inyubako igenewe imurikabikorwa rihoraho ku mateka ya Jenoside mu Karere ka Kayonza.<ref name="AllAfrica2020" /><ref name="MINECOFIN1" /> Urutonde rw'amazina y'abazize Jenoside rugenda rwuzuzwa hifashishijwe ubuhamya bw'abarokotse n'ubushakashatsi bwa Ibuka n'inzego z'ibanze.<ref name="NewTimes2017" /> Hategurwa ingendo-shuri z'abanyeshuri n'intumwa z'inzego za Leta, baza kumva ubuhamya bw'abarokotse no gutekereza ku bijyanye no kwibuka, ubutabera n'ubwiyunge mu Rwanda.<ref name="NewTimes2017" /> == Inzibutso z'Akarere ka Kayonza == Mu ntangiriro za 2023, Akarere ka Kayonza kari gafite inzibutso za Jenoside zirindwi. Zari zishyinguyemo imibiri irenga 25&nbsp;000.<ref name="Igihe2023" /> Muri uwo mwaka, akarere kemerewe gusigarana inzibutso eshanu.<ref name="Muhaziyacu2023">{{Cite web |author=Yussuf Hakizimana |title=Kayonza: Urwibutso rwa Rwinkwavu rufite umwihariko n’ubukana bwakoreshejwe mu kwica Abatutsi |url=https://muhaziyacu.rw/amakuru/kayonza-urwibutso-rwa-rwinkwavu-rufite-umwihariko-nubukana-bwakoreshejwe-mu-kwica-abatutsi/ |website=Muhazi Yacu |date=2023-04-07 |language=rw |access-date=2026-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414150706/https://muhaziyacu.rw/amakuru/kayonza-urwibutso-rwa-rwinkwavu-rufite-umwihariko-nubukana-bwakoreshejwe-mu-kwica-abatutsi/ |archive-date=2023-04-14 |url-status=dead}}</ref><ref name="Isango2023">{{Cite web |author=Gisubizo Philemon |title=Kayonza: Abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994 barasaba ko urwibutso rwa Ruramira ruvugururwa |url=https://www.isangostar.rw/kayonza-barasaba-ko-urwibutso-rwa-ruramira-ruvugururwa |website=Isango Star |date=2023-04-18 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> {| class="wikitable" ! Urwibutso !! Umurenge !! Imibiri ishyinguyemo |- | Mukarange || [[Umurenge wa Mukarange (Kayonza)|Mukarange]] || Irenga 8&nbsp;700 (2023)<ref name="Igihe2023" /> |- | [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rukara|Rukara]] || Rukara || Irenga 8&nbsp;000 yashyinguwe muri Gicurasi 2014<ref name="NT2014">{{Cite web |title=Remains of 8,000 Genocide victims buried in Kayonza |url=https://www.newtimes.co.rw/article/107227/National/remains-of-8000-genocide-victims-buried-in-kayonza |website=The New Times |date=2014-05-26 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> |- | Rwinkwavu || [[Umurenge wa Rwinkwavu|Rwinkwavu]] || 3&nbsp;840 (2023)<ref name="Muhaziyacu2023" /> |- | Ruramira || Ruramira || Hafi 1&nbsp;357 (2023)<ref name="Isango2023" /> |- | Kabarondo || [[Umurenge wa Kabarondo|Kabarondo]] || — |} == Inyandiko == {{Reflist}} == Reba kandi == === Ingingo zijyanye === * [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]] * [[Akarere ka Kayonza]] * [[Jean-Baptiste Gatete]] * [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kiziguro]] * [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyamirama]] * [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Rukara]] === Ihuza ryo hanze === {{Commonscat|Kayonza-Mukarange Genocide Memorial}} === Ibitabo === * Commission nationale de lutte contre le génocide (CNLG), ''Preparation and Execution of the Genocide perpetrated against the Tutsi in Rwanda'', Kigali, CNLG, 2021. * Urukiko Mpanabyaha Mpuzamahanga rwashyiriweho u Rwanda (TPIR), ''The Prosecutor v. Jean-Baptiste Gatete, Judgement and Appeal Judgement'', Arusha, 2011–2012. {{Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda|state=uncollapsed}} {{DEFAULTSORT:Kayonza-Mukarange, Urwibutso rwa Jenoside}} [[Ikiciro:Akarere ka Kayonza]] [[Ikiciro:Itsembabwoko ry’u Rwanda ry’1994]] fl92tdz4s3jltmwk4kgv1dscoya6ll2 Urwibutso rw'Abasirikare b'Ababiligi 0 23169 149700 142578 2026-11-10T07:20:04Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 149700 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = Urwibutso rw'Abasirikare b'Ababiligi | image = [[Dosiye:ASC Leiden - Rwanda 2021 - 032 - The Belgian monument for ten murdered Belgian Blue Helmets of the United Nations 1994 - Kigali.jpg|280px]] | caption = Inkingi 10 z'urwibutso rw'abasirikare b'Ababiligi ba MINUAR i Kigali | label1 = Igihugu | data1 = [[Rwanda|u Rwanda]] | label2 = Intara | data2 = [[Kigali|Umujyi wa Kigali]] | label3 = Ubwoko | data3 = Urwibutso | label4 = Rwibuka | data4 = Abasirikare 10 b'Ababiligi ba MINUAR bishwe ku wa 7 Mata 1994 }} '''Urwibutso rw'Abasirikare b'Ababiligi''' (mu Gifaransa: ''Mémorial des gardiens de la paix Belges'') ni urwibutso ruri mu kigo cyahoze ari icya gisirikare cya ''Camp Kigali'' i [[Kigali]], mu [[Rwanda]]. Inkingi icumi zubatswe aho hantu zibutsa abasirikare icumi b'Ababiligi b'ingabo za [[MINUAR]] bishwe ku wa 7 Mata 1994, igihe ubwicanyi bwatangiraga mu ntangiriro za [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]]. == Aho ruherereye == Uru rwibutso ni rumwe mu nzibutso zitubatswe ku kibanza rusange. Ni kimwe mu bibanza byinshi byo kwibuka biri mu Rwanda, byibutsa [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]]. Mu nzibutso z'igihugu harimo [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Murambi]], [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Bisesero]], [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Ntarama]], [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Kigali]] n'[[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyarubuye]].<ref name="unesco">{{Cite web |title=Sites mémoriaux du génocide : Gisenyi, Murambi, Bisesero et Gisozi |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5753/ |website=UNESCO |language=en |access-date=2015-03-04}}</ref> Mu Rwanda habarurwa ibibanza by'urwibutso birenga 250 byanditswe, byibutsa Jenoside.<ref>{{Cite web |title=Gisenyi Genocide Memorial Site - Rwanda |url=https://www.gorillaugandasafaris.com/gisenyi-genocide-memorial-site/ |website=Gorilla Trekking Uganda |language=en |access-date=2022-12-16}}</ref> == Amateka n'imiterere y'ibihe == Mu mpera z'imyaka ya 1950, mu gihe cy'ubwigenge bw'ibihugu byinshi by'Afurika, u Rwanda rwaranzwe n'ubwiyongere bw'amakimbirane mu muryango n'urugomo rushingiye ku moko. Ibyo byakomeje na nyuma y'uko igihugu kibona ubwigenge ku [[Ububiligi]] mu 1962.<ref name="onu">{{Cite web |title=Rapport de la commission indépendante d'enquête sur les actions de l'Organisation des Nations Unies lors du génocide de 1994 au Rwanda |url=https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N99/395/48/PDF/N9939548.pdf |website=Umuryango w'Abibumbye |language=fr}}</ref> Muri Kanama 1993, kubera imbaraga z'Umuryango w'Ubumwe bw'Afurika (OUA) n'iza guverinoma zo mu karere mu gushaka amahoro, isinywa ry'[[Amasezerano y'amahoro ya Arusha]] ryasaga n'irirangije intambara (yatangiye mu 1990) hagati ya guverinoma y'u Rwanda y'icyo gihe na [[FPR Inkotanyi|FPR]].<ref name="onu" /> Mu Ukwakira 1993, Akanama k'Umutekano ka Loni kashyizeho Ubutumwa bw'Umuryango w'Abibumbye bwo gufasha u Rwanda ([[MINUAR]]), bwari bufite inshingano zo kubungabunga amahoro, gutanga ubufasha bw'ubutabazi no gushyigikira muri rusange inzira y'amahoro.<ref name="onu" /> Ku wa 6 Mata 1994, urupfu rw'Abaperezida b'u Burundi n'u Rwanda, mu ndege yahanuwe na misile, rwabaye imbarutso ya Jenoside yakorewe Abatutsi yari imaze amezi menshi itegurwa.<ref name="onu" /> Abishwe bagereranywa na miliyoni imwe. Mu gihe kitageze ku isaha igice nyuma y'uko indege ihanuka, bariyeri zagenzurwaga n'abarwanyi b'Abahutu, akenshi bafashijwe na [[Jandarumori y'u Rwanda|jandarumori]] cyangwa abasirikare, zarashyizweho kugira ngo zitahure Abatutsi zibice.<ref name="onu" /> Ku wa 7 Mata, [[Radio Télévision Libre des Mille Collines]] (RTLM) yatangaje ikiganiro gishinja FPR n'abasirikare b'Ababiligi ba MINUAR kuba ari bo bahanuye indege, itangira gushishikariza Abahutu kurimbura « [[inyenzi]] z'Abatutsi ».<ref name="onu" /> Nyuma y'aho kuri uwo munsi, Minisitiri w'Intebe [[Agathe Uwilingiyimana]] n'abasirikare 10 b'Ababiligi b'ingabo za Loni zishinzwe kubungabunga amahoro bari bashinzwe kumurinda bishwe bunyamaswa n'abasirikare ba guverinoma y'u Rwanda. Nyuma y'iyicwa ry'abasirikare bayo, Ububiligi bwafashe icyemezo cyo gucyura ingabo zabwo za Loni.<ref name="onu" /> == Uko byagenze ku wa 6 n'uwa 7 Mata 1994 ku ruhande rw'abasirikare ba 2e Commando == <div class="mw-collapsible mw-collapsed" style="border:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em;"> '''Uko byagenze ku wa 6 n'uwa 7 Mata 1994 ku ruhande rw'abasirikare ba 2e Commando''' <div class="mw-collapsible-content"> 6 Mata, saa 20:30: Indege yari igeze ku kibuga cy'indege cya Kigali, itwaye Perezida w'u Rwanda [[Juvénal Habyarimana]] na Perezida w'u Burundi Cyprien Ntaryamira, yahanuwe na misile zirasirwa ku butaka, hapfa kandi abaminisitiri babiri b'u Burundi, umugaba mukuru w'ingabo z'u Rwanda, abandi bayobozi n'abakozi b'indege b'Abafaransa.<ref name="onu" /> Agahenge karahagaze mu buryo butunguranye. Ibihuha bikwirakwira ko Ababiligi ari bo bahanuye indege ya Perezida.<ref name="onu" /> Saa 22:00: Hashyizweho komite ishinzwe ibibazo byihutirwa. Jenerali [[Roméo Dallaire]], umuyobozi w'ingabo za MINUAR, ajya mu nama asangamo Koloneli [[Théoneste Bagosora]], umuyobozi w'ibiro bya Minisitiri w'Ingabo.<ref name="dallaire">{{Cite book |author=Roméo Dallaire |title=J'ai serré la main du diable |url=https://archive.org/details/jaiserrelamaindu0000dall |publisher=Libre Expression |year=2003 |language=fr}}</ref> Icyifuzo cy'uko Minisitiri w'Intebe Agathe Uwilingiyimana, ubundi wari ku isonga mu murongo w'abasimbura, yageza ijambo ku gihugu, cyaranzwe.<ref name="onu" /> 7 Mata, saa 01:18: Nyamara, ku itegeko rya Jenerali Dallaire, umuyobozi wa MINUAR ushinzwe agace ka Kigali, Koloneli [[Luc Marchal]], ashinga batayo ya 2 ya Commando y'Ababiligi guherekeza Minisitiri w'Intebe kuri Radiyo Rwanda no kurinda aho hantu.<ref name="dallaire" /> Yagombaga kugeza ijambo ku gihugu saa 05:30.<ref name="onu" /> Liyetona-Koloneli Joseph Dewez, umuyobozi wa batayo, agaragaza gushidikanya kuri ubwo butumwa mu bihe byari bikomeye cyane.<ref name="onu" /> Saa 02:16: Liyetona Thierry Lotin, wari ufite itsinda ry'abasirikare ba Mortiers ba batayo ya 2 ya Commando ku kibuga cy'indege n'amajipe yabo abiri bagiye gushyiramo lisansi, ahabwa ubwo butumwa. Agomba gufata amajipe ane (inshuro ebyiri z'iherekeza risanzwe).<ref name="onu" /> Saa 03:19: Mu nzira ajya gusohoza ubwo butumwa, Liyetona Lotin ahagarikwa kuri bariyeri, kuri kilometero imwe gusa uvuye mu rugo rwa Minisitiri w'Intebe. Atakaza igihe kinini aganira kandi ategereje umusirikare w'u Rwanda ushinzwe guhuza ibikorwa utigeze uza. Saa 05:12: Liyetona Lotin amaherezo ayoborwa mu wundi muhanda. Mu mujyi hose humvikana amasasu ahandi n'ahandi. Saa 05:42: Amajipe y'itsinda rya Mortiers agera aho yagombaga kujya. Abasirikare bahura n'abasirikare batanu ba MINUAR bo muri Ghana n'abajandarume batanu b'Abanyarwanda bari bashinzwe umutekano wa Minisitiri w'Intebe. Ako kanya, abasirikare b'u Rwanda bafite imodoka z'intambara n'abarinzi ba Perezida bagota aho bari, barasa ku rugo. Saa 05:47: Liyetona Lotin asuzuma uko ibintu bimeze. Ubutumwa bwo guherekeza Minisitiri w'Intebe kuri radiyo buhagarikwa. Itsinda rya Liyetona Lotin ntiryirwanaho, kuko abasirikare b'u Rwanda batari babarasaho. Liyetona-Koloneli Dewez na we ababwira kutarasa. Saa 06:03: Itsinda rimenyesha ko amajipe yaryo yangijwe. Saa 06:55: Abasirikare b'u Rwanda bategeka itsinda gushyira hasi intwaro no kwitanga. Liyetona-Koloneli Dewez agira inama Liyetona Lotin yo kutabikora, ahubwo agashaka ibiganiro. Saa 07:00: Umuyobozi wa kompanyi ya 2e Commando, wari nko ku birometero bibiri uvuye mu rugo rwa Minisitiri w'Intebe, asaba gutabara n'itsinda ryongerewe imbaraga. Ubuyobozi bwa batayo bwanga icyo cyifuzo. Saa 07:40: Minisitiri w'Intebe ahungira mu nzu yari hafi aho, aherekejwe n'abajandarume. Nyuma (saa 11:45), we n'umugabo we bavumbuwe n'itsinda ry'Abarinzi ba Perezida, baricwa. Saa 08:44: Liyetona Lotin amenyesha ubugome bw'abasirikare b'u Rwanda bamukikije. Batayo ya 2 isaba amabwiriza Koloneli Marchal, wumvaga ibiganiro kuri radiyo ya batayo. Saa 08:49: Liyetona-Koloneli Dewez asubiramo ko itsinda ridakwiye gushyira hasi intwaro, ariko bikaba byatinze: abasirikare bane bari bamaze kwamburwa intwaro no kuryamishwa hasi. Liyetona Lotin yitanga abyemerewe n'ubuyobozi bwa batayo n'ubw'agace. Itsinda ry'Ababiligi n'abasirikare bo muri Ghana bafatwa mpiri na Majoro [[Bernard Ntuyahaga]] wo mu biro bikuru by'ingabo z'u Rwanda. Batwarwa muri minibisi. Ahagana saa 09:00: Bagera i ''Camp Kigali'', ikigo cya gisirikare cy'u Rwanda kitari kure y'aho. Akigerayo, Liyetona Lotin ahura na Kapiteni Kodjo Apedo, ku biro bya Loni byari hafi aho. Uwo kapiteni yari umusirikare wa MINUAR ukomoka muri Togo, ushinzwe guhuza ibikorwa muri icyo kigo. Muri ako kanya, Majoro Ntuyahaga akwirakwiza ibihuha ko izo mfungwa z'Ababiligi ari zo zahanuye indege ya Perezida, akabyutsa uburakari bw'abasirikare b'u Rwanda bari aho. Imbaga yitwaje imigongo y'imbunda, amabuye n'imbunda, itangira gukubita no kwica izo mfungwa zitari zitwaje intwaro. Saa 09:06: Liyetona abasha kuvugana bwa nyuma n'abamukuriye kugira ngo abamenyeshe ibibazo arimo, akoresheje radiyo ya kapiteni wo muri Togo. Saa 09:08: Liyetona-Koloneli Dewez asaba ubuyobozi bw'agace ubufasha bwo gutabara. Koloneli Marchal amenyesha umwe mu bagize ibiro bya Jenerali Dallaire, asaba ko icyo kibazo kizaganirwaho n'abayobozi b'u Rwanda mu nama yari iteganyijwe saa 10:00.<ref name="dallaire" /> Hagati aho, abasirikare bane ba Liyetona Lotin bapfa bazize inkoni n'ibyuma by'imbunda (''baïonnettes''). Abandi, bakomeretse bikabije, bacika iyo mbaga bagera kuri Liyetona Lotin mu biro bya Loni. Bafungirana imbere batangira kwirwanaho ngo barokore ubuzima bwabo. Imyigaragambyo y'abasirikare (''mutinerie'') i ''Camp Kigali'' iba yose igihe abasirikare b'u Rwanda bamena ububiko bw'intwaro bw'ikigo kugira ngo bitwaze intwaro. Ibiro birasirwaho cyane, maze undi musirikare wa Para-Commando w'Umubiligi arapfa. Mu gihe igitero cyari gihagaze gato, Kapiteni Apedo n'abasirikare batanu bo muri Ghana bakurwa muri ibyo biro. Mbere gato ya saa 10:00: Jenerali Dallaire ava ku cyicaro cye ajya mu nama. Amara isaha mu nzira. Amenyeshwa ikibazo kirebana n'abasirikare b'Ababiligi ba MINUAR.<ref name="dallaire" /> Saa 10:40: Umusirikare w'u Rwanda ushaka kwinjira mu biro yamburwa intwaro akicwa na Liyetona Lotin wari wasigaranye pisitori ye. Habaho kurasana. Abasirikare b'u Rwanda barakomereka abandi barapfa. Saa 10:50: Ajya mu nama, Jenerali Dallaire anyura imbere y'irembo rya ''Camp Kigali'', kuri metero 30 gusa uvuye aho ibyo byaberaga. Abona imirambo y'abasirikare ba MINUAR iri hasi. Ategeka ko imodoka ihagarara, ariko umushoferi we w'Umunyarwanda aranga, amubwira ko bari mu kaga kuko hari imyigaragambyo y'abasirikare.<ref name="dallaire" /> Saa 10:55: Jenerali Dallaire agera aho inama yabereye, kuri metero 200 gusa uvuye aho ibyo byaberaga, ahahurira na Kapiteni Apedo n'abasirikare bo muri Ghana bari bemerewe kuva mu kigo.<ref name="dallaire" /> Bamumenyesha ibibera i ''Camp Kigali''. Igitangaje ni uko Jenerali Dallaire nta gikorwa na kimwe yakoze ngo akemure icyo kibazo. Ntiyanakivuzeho mu nama yamaze kugeza saa 12:15. Nk'uko yabyanditse mu gitabo cye ''J'ai serré la main du diable'', yageragezaga gusobanukirwa n'uko ibintu byari bimeze. Ahagana saa 13:00: Ibyuka biryana mu maso n'ibisasu bya gerenade bijugunywa binyuze mu mwobo wo ku gisenge. Ibyo bishyira iherezo ku kwirwanaho gutangaje kw'aba Para-Commandos b'Ababiligi.<ref name="onu" /> Nyuma ya saa sita, imirambo yabo yasahuwe kandi igacibwa ibice ijyanwa mu buruhukiro bw'ibitaro bya Kigali, igerekeranywa. Nimugoroba, Jenerali Dallaire ajya ku bitaro. Ntiyabasha kumenya umubare w'abasirikare be bapfuye.<ref name="dallaire" /> </div> </div> == Kwibuka Ababiligi bishwe == Nk'uko bivugwa mu mwanzuro wa 2150 w'Akanama k'Umutekano k'Umuryango w'Abibumbye (wemejwe n'abagize akanama bose mu 2014), werekeye gukumira no kurwanya jenoside, Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda yahitanye abantu bagera kuri miliyoni mu minsi 100. Muri Jenoside yakorewe Abatutsi, n'Abahutu n'abandi bantu barwanyaga jenoside barishwe.<ref name="onu" /> [[Dosiye:ASC Leiden - Rwanda 2021 - 032 - The Belgian monument for ten murdered Belgian Blue Helmets of the United Nations 1994 - Kigali.jpg|left|thumb|Inkingi z'Urwibutso rw'Abasirikare b'Ababiligi i ''Camp Kigali'']] Ububiligi bwo bubabazwa n'abantu 22 bwabuze: '''abasirikare 10 b'ingabo za Loni bari bashinzwe kurinda Minisitiri w'Intebe Agathe Uwilingiyimana''' (na we wishwe), n'abasivili 12 bishwe ahanini kubera ko bari Ababiligi.<ref name="onu" /> === Urutonde rw'Ababiligi 22 bishwe mu 1994 === Christine André | '''Bruno Bassinne'''<ref>{{Cite web |title=Hommages - Hulden |url=https://bel-memorial.org/tribute/tribute_1.php?INDIVIDUALS_ID=80753&RECOUP=80753 |website=bel-memorial.org |access-date=2024-11-03}}</ref><ref>{{Cite web |title=Note de synthèse du conseil communal du 3 septembre 2024 |url=https://www.namur.be/fr/ma-ville/vie-politique/conseil-communal/seances-du-conseil/03-09-2024/note-synthese-cc20240903-ville.pdf |website=Ville de Namur |language=fr |access-date=2026-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241103215101/https://www.namur.be/fr/ma-ville/vie-politique/conseil-communal/seances-du-conseil/03-09-2024/note-synthese-cc20240903-ville.pdf |archive-date=2024-11-03 |url-status=dead}}</ref> | Claire Beckers-Bucyana | Katia Bucyana | Albert Craemers | '''Alain Debatty''' | Olivier Dulieu | '''Christophe Dupont''' | Michel Gigi | Antoine Godfriaux | Paul Kesenne | '''Yannick Leroy''' | Hélène Laveque | '''Stéphane Lhoir''' | '''Thierry Lotin''' | '''Bruno Meaux''' | '''Louis Plescia''' | '''Christophe Renwa''' | Annie Roland-Mugwaneza | Etienne Staelgraeve | '''Marc Uyttebroeck''' | Paul Van Vynckt<ref name="onu" /><ref>{{Cite web |title=Rwanda : 1994 -2024 |url=https://beldefnews.mil.be/rwanda-1994-2024/?lang=fr |website=beldefnews.mil.be |language=fr |access-date=2024-11-03}}</ref><ref>{{Cite web |title=De quoi sont morts nos soldats? |url=https://www.dhnet.be/archives-journal/2007/04/01/de-quoi-sont-morts-nos-soldats-YVBOM23H4BARTIUMVSBOS2E3ZE/ |website=DHnet |language=fr |access-date=2024-11-03}}</ref><ref>{{Cite journal |author=Frédéric Crahay |title=Rwanda 1994 : Chronique d’un génocide en direct |journal=Témoigner. Entre histoire et mémoire |issue=128 |pages=4–5 |date=2019-04-02 |issn=2031-4183 |doi=10.4000/temoigner.8095 |url=https://journals.openedition.org/temoigner/8095 |language=fr |access-date=2024-11-03}}</ref> Icyapa cyo kwibuka cya guverinoma y'Ububiligi n'amabuye 10 yo kwibuka byashyizweho ku wa 7 Mata 2000 mu rwego rwo kwibuka '''abasirikare 10 b'Ababiligi bishwe''' i Kigali ku wa 7 Mata 1994, bari mu butumwa bw'amahoro mu Rwanda.<ref name="onu" /> Icyubahiro cyahawe na guverinoma y'Ububiligi, ku wa 7 Mata 2000.<ref name="onu" /> === Uruhare rw'itangazamakuru ry'urwango === Bagaragazwa nk'ibyitso bya FPR cyangwa nk'abagize uruhare mu iyicwa rya Perezida Habyarimana, Ababiligi bari mu banyamahanga bibasiwe cyane n'icengezamatwara ry'« itangazamakuru ry'urwango », cyane cyane [[Radio Télévision Libre des Mille Collines]] (RTLM) n'ikinyamakuru [[Kangura]].<ref>{{Cite web |author=Bernard-Alexandre Merkel |title=The Rwandan Genocide: The Guilty Bystanders |url=https://www.e-ir.info/2010/01/14/the-rwandan-genocide-the-guilty-bystanders/ |website=E-International Relations |date=2010-01-14 |language=en |access-date=2024-11-03}}</ref> Itegurwa ry'itsembatsemba ry'Abatutsi ndetse n'umugambi wo kwibasira Ababiligi, cyane cyane abasirikare, byari byaramenyeshejwe muri « ''Genocide Fax'' ». Iyo fagisi yoherejwe na Roméo Dallaire ku cyicaro cya Loni i New York ku wa 11 Mutarama 1994, hafi amezi atatu mbere y'uko Jenoside yakorewe Abatutsi itangira.<ref name="dallaire" /> Ivuga ku kiganiro umwanditsi wayo yagiranye n'umuyobozi mu barwanyi b'[[Interahamwe]] wari uzi imigambi ya jenoside, kandi ni ikimenyetso cy'uko umuryango mpuzamahanga wananiwe gukumira Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda. Ibice by'iyo « ''Genocide Fax'' » (mu [[Icyongereza|Cyongereza]]): {{Quote|2. HE INFORMED US HE WAS IN CHARGE OF LAST SATURDAYS DEMONSTRATIONS WHICH AIMS WERE TO TARGET DEPUTIES OF OPPOSITION PARTIES COMING TO CEREMONIES AND BELGIAN SOLDIERS. THEY HOPED TO PROVOKE THE RPF BN TO ENGAGE (BEING FIRED UPON) THE DEMONSTRATORS AND PROVOKE A CIVIL WAR. DEPUTIES WERE TO BE ASSASSINATED UPON ENTRY OR EXIT FROM PARLIAMENT. BELGIAN TROOPS WERE TO BE PROVOKED AND IF BELGIANS SOLDIERS RESORTED TO FORCE A NUMBER OF THEM WERE TO BE KILLED AND THUS GUARANTEE BELGIAN WITHDRAWAL FROM RWANDA. 6. PRINCIPAL AIM OF INTERHAMWE IN THE PAST WAS TO PROTECT KIGALI FROM RPF. SINCE UNAMIR MANDATE HE HAS BEEN ORDERED TO REGISTER ALL TUTSI IN KIGALI. HE SUSPECTS IT IS FOR THEIR EXTERMINATION. EXAMPLE HE GAVE WAS THAT IN 20 MINUTES HIS PERSONNEL COULD KILL UP TO 1000 TUTSIS.}} == Uruhare rw'Ububiligi n'ingaruka == Muri Mata 1997, Sena y'Ububiligi yafashe icyemezo cyo gushyiraho komisiyo y'Inteko Ishinga Amategeko yo gukora iperereza kuri Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda. Imyanzuro y'iyo raporo igaragaza cyane cyane uruhare rusange:<ref name="onu" /> {{Quote|Komisiyo yemera ko, uretse abayobozi b'Abanyarwanda, abayobozi ba politiki n'aba gisirikare b'Ububiligi, b'Umuryango w'Abibumbye n'umuryango mpuzamahanga wose muri rusange bafite uruhare, rutaziguye cyangwa ruziguye, mu bice bimwe by'ibyago byabaye mu Rwanda nyuma ya 6 Mata 1994. (...) Ni urusobe rw'ibihe, uburangare, isuzuma ribi n'amakosa byatumye ayo makuba aba.}} Mu ijambo ry'amateka ryo ku wa 7 Mata 2000, mu gihe cyo kwibuka ku nshuro ya 6 Jenoside yakorewe Abatutsi i Kigali, [[Guy Verhofstadt]] (wari Minisitiri w'Intebe icyo gihe) yemereye imbere y'Abanyarwanda uruhare rw'Ububiligi muri Jenoside yo mu 1994:<ref name="onu" /> {{Quote|Mu izina ry'igihugu cyanjye, nunamiye abazize jenoside. Mu izina ry'igihugu cyanjye, mu izina ry'abaturage banjye, ndabasaba imbabazi.}} == Ubutabera nyuma ya Jenoside == Nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi, urwego rw'ubutabera rw'u Rwanda, rwari rwarazahajwe cyane n'intambara, ntirwashoboraga kuburanisha mu buryo bwuzuye abakekwagaho jenoside (hafashwe abakekwa barenga 120&nbsp;000, mu gihe urwego rw'ubutabera rwashoboraga kuburanisha nka 1&nbsp;000 gusa ku mwaka).<ref name="onu" /> Ububiligi bwatanze umusanzu mu [[Urukiko Mpanabyaha Mpuzamahanga rwashyiriweho u Rwanda]] (TPIR/ICTR), rwashyizweho na Loni (Ugushyingo 1994 – Ukuboza 2015) rukagira icyicaro i Arusha (Tanzaniya). Umusaruro warwo w'abantu 61 bahamijwe ibyaha wagiye unengwa.<ref name="onu" /> Mu rwego rwo kwihutisha imanza no gushyira mu bikorwa inzira y'ubwiyunge bw'igihugu, guverinoma y'u Rwanda yashyizeho [[Inkiko Gacaca]], uburyo bw'ubutabera ku rwego rw'ibanze bushingiye ku mico gakondo.<ref name="onu" /> Nyuma yo kuburanisha imanza 1&nbsp;958&nbsp;634, Inkiko Gacaca zasojwe ku mugaragaro ku wa 18 Kamena 2012.<ref name="onu" /> Ububiligi ni cyo gihugu cya mbere cy'amahanga cyaburanishije kandi kigahamya ibyaha abakoze jenoside b'Abanyarwanda ku butaka bwacyo; imanza zaciwe n'inkiko z'igihugu z'Ububiligi zishingiye ku ihame ry'ububasha bw'inkiko ku isi yose (''compétence universelle'').<ref name="onu" /> === Urubanza rwa Butare Bane === Alphonse Higaniro, Vincent Ntezimana, Consolata Mukangango na Julienne Mukabutera bafatiwe ku butaka bw'Ububiligi bakurikiranyweho uruhare mu bwicanyi bwabereye muri Perefegitura ya Butare hagati ya Mata na Nyakanga 1994. Bahamijwe ibyaha n'Urukiko rwa Rubanda (''Cour d'assises'') rw'i Buruseli ku wa 8 Kamena 2001 ([[Ikigeragezo cya Butare Bane]]), bakatirwa igifungo kiri hagati y'imyaka 12 na 20.<ref name="onu" /> === Urubanza rwa Bernard Ntuyahaga === [[Bernard Ntuyahaga]], wahoze ari Majoro mu Ngabo z'u Rwanda (FAR), yakatiwe ku wa 5 Nyakanga 2007 n'Urukiko rwa Rubanda rw'i Buruseli igifungo cy'imyaka 20 kubera iyicwa ry'abasirikare 10 b'Ababiligi ba Loni, irya Minisitiri w'Intebe w'u Rwanda Agathe Uwilingiyimana n'iry'Abanyarwanda benshi, cyane cyane muri Perefegitura za Kigali na Butare. Amaze imyaka 20 muri gereza mu Bubiligi, Bernard Ntuyahaga yirukanywe asubizwa mu Rwanda mu Ukuboza 2018.<ref name="onu" /> Ibikorwa byo gukurikirana abandi bakekwaho jenoside byarakomeje.<ref name="onu" /> == Amafoto == <gallery mode="packed" heights="130"> Memorial to Murdered Belgian Peacekeepers - Former Camp Kigali - Kigali - Rwanda - 01 (9024653305).jpg|Urwibutso rwa Camp Kigali Panorama of Building Where Belgian Peacekeepers Were Murdered - Former Camp Kigali - Kigali - Rwanda (9026806240).jpg|Inyubako abasirikare b'Ababiligi biciwemo </gallery> == Inyandiko == {{Reflist}} == Reba kandi == === Ingingo zijyanye === * [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994]] === Ihuza ryo hanze === {{Commonscat|UNAMIR Belgian memorial in Kigali}} === Bibliyografiya === * Komisiyo y'iperereza y'Inteko Ishinga Amategeko y'Ububiligi * {{Cite book |author=Commission Nationale de Lutte contre le Génocide |title=Identification des sites du génocide d’avril à juillet 1994 |location=Kigali |publisher=CNLG |year=2019 |url=https://francegenocidetutsi.org/IdentificationSitesGenocideAvrilJuillet1994.pdf |format=PDF |language=fr}} {{Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda|state=uncollapsed}} {{DEFAULTSORT:Abasirikare b'Ababiligi, Urwibutso rw'}} [[Ikiciro:Umujyi wa Kigali]] [[Ikiciro:Itsembabwoko ry’u Rwanda ry’1994]] 53c47adxh8nwxduvm14gb102fv38l6n Indwara ya Parkinson 0 23296 149694 149369 2026-11-10T07:15:02Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 149694 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition|name=Parkinson's disease|synonym=Parkinson disease, idiopathic or primary parkinsonism, hypokinetic rigid syndrome, paralysis agitans, shaking palsy|image=Paralysis agitans (1907, after St. Leger).png|image_size=|image_thumbtime=|alt=Two sketches (one from the front and one from the right side) of a man, with an expressionless face. He is stooped forward and is presumably having difficulty walking.|caption=Illustration of Parkinson's disease by [[William Gowers (neurologist)|William Richard Gowers]], first published in ''A Manual of Diseases of the Nervous System'' (1886)|pronounce=|field=[[Neurology]]|symptoms=[[tremor|Shaking]], [[Spasticity|rigidity]], [[Hypokinesia#Bradykinesia|slowness of movement]], [[gait abnormality|difficulty walking]]<ref name=NIH2016/>|complications=[[Parkinson's disease dementia|Dementia]], [[major depressive disorder|depression]], anxiety<ref name=Sv2016/>|onset=Age over 60<ref name=NIH2016/><ref name=Car2016/>|duration=|types=|causes=Unknown<ref name=Lancet2015/>|risks=[[Pesticide]] exposure, [[head injuries]]<ref name=Lancet2015/>|diagnosis=Based on symptoms<ref name=NIH2016/>|differential=[[Dementia with Lewy bodies]], [[progressive supranuclear palsy]], [[essential tremor]], [[antipsychotic]] use<ref>{{cite book|vauthors= Ferri FF|title=Ferri's differential diagnosis : a practical guide to the differential diagnosis of symptoms, signs, and clinical disorders|url= https://archive.org/details/ferrisdifferenti0000ferr|date=2010|publisher=Elsevier/Mosby|location=Philadelphia, PA|isbn=978-0323076999|page=Chapter P|edition=2nd}}</ref>|prevention=|treatment=Exercise, medications, surgery<ref name=NIH2016/><ref name=CF2025/>|medication=[[L-DOPA]], [[dopamine agonist]]s<ref name=Sv2016/>|prognosis=[[Life expectancy]] ~ 15 years{{medcn|date=July 2020}}<ref name=Ley2018>{{medcn|date=July 2020}}{{cite journal |vauthors=Golbe LI, Leyton CE |title=Life expectancy in Parkinson disease |journal=Neurology |volume=91 |issue=22 |pages=991–992 |date=November 2018 |pmid=30381371 |doi=10.1212/WNL.0000000000006560 |type= Editorial}}</ref>|frequency=6.2 million (2015)<ref name=GBD2015Pre/>|deaths=117,400 (2015)<ref name=GBD2015De/>|named after=[[James Parkinson]]<ref name=Shu2011>{{cite journal | vauthors = Shulman JM, De Jager PL, Feany MB | title = Parkinson's disease: genetics and pathogenesis | journal = Annual Review of Pathology | volume = 6 | pages = 193–222 | date = February 2011 | pmid = 21034221 | doi = 10.1146/annurev-pathol-011110-130242 | origyear = 25 October 2010 | url = https://semanticscholar.org/paper/857d00026b199a33e5aa162063adc35594f26f7c | access-date = 2 August 2020 | archive-date = 28 August 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210828205458/https://www.semanticscholar.org/paper/Parkinson%27s-disease%3A-genetics-and-pathogenesis.-Shulman-Jager/857d00026b199a33e5aa162063adc35594f26f7c | url-status = live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210828205458/https://www.semanticscholar.org/paper/Parkinson%27s-disease%3A-genetics-and-pathogenesis.-Shulman-Jager/857d00026b199a33e5aa162063adc35594f26f7c |date=28 August 2021 }}</ref>|video1=}}'''Indwara ya Parkinson''' ( '''PD''' ), cyangwa '''Parkinson''' gusa, ni indwara ifata igihe kirekire yo mu bwonko bwo hagati ikagira ingaruka cyane cyane ku mikorere y'umubiri . Uko indwara igenda irushaho kwiyongera, ibimenyetso bitari ibyo mu mitsi bigenda birushaho kugaragara.<ref name=NIH2016>{{cite web|title=Parkinson's Disease Information Page|url=https://www.ninds.nih.gov/Disorders/All-Disorders/Parkinsons-Disease-Information-Page|website=NINDS|access-date=18 July 2016|date=30 June 2016|url-status=live|archive-date=4 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170104201403/http://www.ninds.nih.gov/Disorders/All-Disorders/Parkinsons-Disease-Information-Page}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170104201403/http://www.ninds.nih.gov/Disorders/All-Disorders/Parkinsons-Disease-Information-Page |date=4 January 2017 }}</ref><ref name="Lancet2015">{{Cite journal|vauthors=Kalia LV, Lang AE|title=Parkinson's disease|journal=Lancet|volume=386|issue=9996|pages=896–912|date=August 2015|pmid=25904081|doi=10.1016/s0140-6736(14)61393-3}}</ref> Ibimenyetso bikunze kugaragara buhoro buhoro.<ref name=NIH2016 /> Mu ntangiriro z'iyi ndwara, ibimenyetso bigaragara cyane ni ukunyeganyega, gukomera, kugenda buhoro, no kugorwa no kugenda.<ref name=NIH2016 /> Gutekereza kandi ibibazo by'imyitwarire nabyo bishobora kubaho.<ref name="Sv2016">{{Cite journal|vauthors=Sveinbjornsdottir S|title=The clinical symptoms of Parkinson's disease|journal=Journal of Neurochemistry|volume=139 Suppl 1|pages=318–324|date=October 2016|pmid=27401947|doi=10.1111/jnc.13691|doi-access=free}}</ref> Indwara yo mu mutwe (Dementia) biba ibisanzwe mu gihe indwara igeze mu cyiciro cya kabiri.<ref name="Sv2016" /> Ihungabana kandi imihangayiko nayo ikunze kugaragara, ikaba igaragara ku bantu barenga kimwe cya gatatu cy'abafite PD.<ref name="Sv2016" /> Ibindi bimenyetso birimo ibibazo byo kumva, gusinzira, n'amarangamutima.<ref name=NIH2016 /><ref name="Sv2016" /> Ibimenyetso by'ingenzi by'imitsi y'umubiri byitwa " parkinsonism ", cyangwa "parkinsonian syndrome".<ref name="Lancet2015" /><ref>{{Cite book|last=Jones|first=H. Royden|title=The Netter collection of medical illustrations. a compilation of paintings|date=2013|publisher=Saunders Elsevier|location=Philadelphia, PA|isbn=9781455733873|page=161|edition=2nd|url=https://books.google.com/books?id=kDpeeru0XD4C&pg=PA161|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908154209/https://books.google.com/books?id=kDpeeru0XD4C&pg=PA161|archive-date=8 September 2017}}</ref> Impamvu y'indwara ya Parkinson ntabwo izwi, ariko bikekwa ko iterwa n'ibintu bigize imiterere y'umubiri ndetse n'ibidukikije.<ref name="Lancet2015" /> Abafite umuntu wo mu muryango wabo wanduye bafite amahirwe menshi yo kurwara iyi ndwara ubwabo.<ref name="Lancet2015" /> Hari kandi ibyago byinshi ku bantu bahura n'imiti yica udukoko no mu bakomeretse ku mutwe mbere, mu gihe hari ibyago bike ku banywa itabi n'abanywa [[ikawa]] cyangwa [[Icyayi cy'icyatsi|icyayi]].<ref name="Lancet2015" /><ref>{{Cite journal|vauthors=Barranco Quintana JL, Allam MF, Del Castillo AS, Navajas RF|title=Parkinson's disease and tea: a quantitative review|journal=Journal of the American College of Nutrition|volume=28|issue=1|pages=1–6|date=February 2009|pmid=19571153|doi=10.1080/07315724.2009.10719754}}</ref> Ibimenyetso by'iyi ndwara bituruka ku rupfu rw'uturemangingo two mu gace k'ubwonko gafite igice cy'ubwonko cyo hagati . Ibi bituma dopamine idahagije muri aka gace k'ubwonko.<ref name=NIH2016 /> Impamvu y'uru rupfu rw'uturemangingo ntabwo isobanutse neza, ariko ikubiyemo kwirundanya kwa poroteyine mu mibiri ya Lewy mu mitsi y'ubwonko.<ref name="Lancet2015" /> Gusuzuma indwara zisanzwe ahanini bishingiye ku bimenyetso, hamwe n'ibizamini nka neuroimaging bikoreshwa kugira ngo harebwe izindi ndwara.<ref name=NIH2016 /> Nta muti uhari wo kuvura indwara ya Parkinson.<ref name=NIH2016 /> Ubuvuzi bugamije kunoza ibimenyetso. Ubusanzwe ubuvuzi bwa mbere bukorwa hakoreshejwe imyitozo ngororamubiri n'imiti irwanya parkinson ya levodopa ( L-DOPA ), hanyuma hagakurikiraho imiti igabanya ubukana bwa dopamine iyo levodopa idafite imbaraga.<ref name="Sv2016" /><ref name="CF2025">{{Cite web|last=Exner|first=Matthew|title=#382 Exercise for Parkinson’s Disease: More movement = Better movement? – CFPCLearn|url=https://cfpclearn.ca/tfp382/|publisher=CFPC|access-date=4 February 2025|archive-date=17 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250217073101/https://cfpclearn.ca/tfp382/|url-status=live}}</ref> Uko indwara ikomeza kwiyongera kandi uturemangingo tw’ubwonko dukomeza gutakaza ubushobozi, iyi miti iragabanuka, mu gihe kimwe itera ikibazo kirangwa no kwihinahina ku bushake.<ref name="Sv2016" /> Indyo n'uburyo bumwe na bumwe bwo kuvura indwara byagaragaje ko bifite akamaro mu kugabanya ibimenyetso.<ref name="pmid19691125">{{Cite journal|vauthors=Barichella M, Cereda E, Pezzoli G|title=Major nutritional issues in the management of Parkinson's disease|journal=Movement Disorders|volume=24|issue=13|pages=1881–92|date=October 2009|pmid=19691125|doi=10.1002/mds.22705|hdl=2434/67795|hdl-access=free}}</ref><ref name="Neuro2011">{{Cite journal|vauthors=Ahlskog JE|title=Does vigorous exercise have a neuroprotective effect in Parkinson disease?|journal=Neurology|volume=77|issue=3|pages=288–94|date=July 2011|pmid=21768599|pmc=3136051|doi=10.1212/wnl.0b013e318225ab66}}</ref> Kubaga hakoreshejwe microelectrodes kugira ngo [[ubwonko]] burusheho gukanguka byakoreshejwe mu kugabanya ibimenyetso by'imikorere y'umubiri mu bihe bikomeye aho imiti idakora neza.<ref name=NIH2016 /> Ibimenyetso by'ubuvuzi ku bimenyetso bya PD bifitanye isano no kudakora, nko kubura ibitotsi n'ibibazo by'amarangamutima, ntabwo bikomeye cyane.<ref name="Lancet2015" /> Mu 2015, PD yibasiwe n’abantu miliyoni 6.2, bituma abantu bagera ku 117.400 bapfa ku isi yose.<ref name="GBD2015Pre">{{Cite journal|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015|journal=Lancet|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|date=October 2016|pmid=27733282|pmc=5055577|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6|last=GBD 2015 Disease Injury Incidence Prevalence Collaborators}}</ref><ref name="GBD2015De">{{Cite journal|title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015|journal=Lancet|volume=388|issue=10053|pages=1459–1544|date=October 2016|pmid=27733281|pmc=5388903|doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1|last=GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators}}</ref> Indwara ya Parkinson ikunze kugaragara ku bantu barengeje imyaka 60, muri bo hafi kimwe ku ijana nibo bayirwaye.<ref name="Car2016">{{Cite book|vauthors=Carroll WM|title=International Neurology|date=2016|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9781118777367|page=188|url=https://books.google.com/books?id=mRl6DAAAQBAJ&pg=PA188|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908154209/https://books.google.com/books?id=mRl6DAAAQBAJ&pg=PA188|archive-date=8 September 2017}}</ref> Abagabo ni bo bakunze kwibasirwa cyane kurusha [[Umugore|abagore]] ku kigereranyo cya 3:2.<ref name="Lancet2015" /> Iyo igaragaye ku bantu batarageza ku myaka 50, yitwa PD yo mu ntangiriro.<ref>{{Cite book|last=Mosley|first=Anthony D.|title=The encyclopedia of Parkinson's disease|date=2010|publisher=Facts on File|location=New York|isbn=9781438127491|page=89|edition=2nd|url=https://books.google.com/books?id=tE6VgburpxkC&pg=PA89|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908154209/https://books.google.com/books?id=tE6VgburpxkC&pg=PA89|archive-date=8 September 2017}}</ref> Impuzandengo y'igihe umuntu azakomeza kubaho nyuma yo gupimwa ni hagati y'imyaka 7 na 15.<ref name="Sv2016" /> Iyi ndwara yitiriwe umuganga w’Umwongereza James Parkinson, wasohoye ibisobanuro birambuye bya mbere mu gitabo cyitwa ''An Essay on the Shaking Palsy'', mu 1817. Ubukangurambaga mu ruhame burimo Umunsi Mpuzamahanga wa Parkinson (ku isabukuru ya James Parkinson, 11 Mata) no gukoresha agati k'umutuku nk'ikimenyetso cy'indwara.<ref name="pmid18175393">{{Cite journal|vauthors=Lees AJ|title=Unresolved issues relating to the shaking palsy on the celebration of James Parkinson's 250th birthday|journal=Movement Disorders|volume=22 Suppl 17|issue=Suppl 17|pages=S327–34|date=September 2007|pmid=18175393|doi=10.1002/mds.21684}}</ref> Abantu barwaye Parkinson bongereye ubumenyi ku iyi ndwara barimo icyamamare mu iteramakofe Muhammad Ali, umukinnyi wa filime Michael J. Fox, umukinnyi wa siporo mu mikino Olempike Davis Phinney, n'umukinnyi wa filime Alan Alda . == Iriburiro == {{Reflist}} [[Ikiciro:Translated from MDWiki]] bjq42p3fgpc7gatjm2070p8dxewuu6m Athanase Seromba 0 23302 149683 146236 2026-11-10T06:58:37Z Score Beethoven 11559 149683 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Athanase Seromba | birth_date = 1963 | birth_place = [[Rwanda]] | nationality = Umunyarwanda | occupation = Umupadiri wa [[Kiliziya Gatolika]] | known_for = Uruhare mu bwicanyi bwabereye muri kiliziya ya Nyange mu 1994 | criminal_charge = Jenoside; itsembatsemba nk’icyaha cyibasiye inyokomuntu | criminal_penalty = Igifungo cya burundu (2008) }} '''Athanase Seromba''' (wavutse mu 1963) ni umupadiri wa [[Kiliziya Gatolika]] w’Umunyarwanda wahamijwe icyaha cya jenoside n’ibyaha byibasiye inyokomuntu yakoze mu gihe cya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]]. Yari padiri mukuru wa Paruwasi ya [[Umurenge wa Nyange (Ngororero)|Nyange]], aho Abatutsi bari hagati ya 1.500 na 2.000 biciwe muri kiliziya mu 1994. Nyuma yo kwihisha mu [[Ubutaliyani]] ku izina ry’irihimbano, yishyikirije [[Ubutabera mpuzamahanga (ICTR)|Urukiko Mpanabyaha Mpuzamahanga rwashyiriweho u Rwanda]] (ICTR) mu 2002, maze mu 2008 akatirwa igifungo cya burundu. == Uruhare muri jenoside == Mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, Seromba yari padiri mukuru wa Paruwasi Gatolika ya [[Umurenge wa Nyange (Ngororero)|Nyange]], mu cyahoze ari Perefegitura ya [[Kibuye, Rwanda|Kibuye]], mu burengerazuba bw’u Rwanda (ubu ni mu [[Akarere ka Ngororero]]). [[Abatutsi]] bari hagati ya 1.500 na 2.000 bari bahungiye muri kiliziya ye. Urukiko rwemeje ko yemeye ko kiliziya isenywa na buldozeri abari bayihungiyemo bakiri imbere, bigamije atari ukwica abantu benshi gusa, ahubwo no kurimbura Abatutsi nk’ubwoko.<ref name="ictr">{{Cite journal |last=Shahabuddeen |first=Mohamed |date=2008-03-12 |title=The Prosecutor v. Athanase Seromba |url=http://hrlibrary.umn.edu/instree/ICTR/SEROMBA_ICTR-2001-66/SEROMBA_ICTR-2001-66-A.pdf |journal=International Criminal Tribunal for Rwanda |issue=Case No. ICTR-2001-66-A |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Venturini |first=Gabriella |date=2007-02-28 |title=Rwanda's Unanswered Screams: Still seeking justice after the Seromba trial |url=http://www.haguejusticeportal.net/index.php?id=7123 |access-date=2012-11-28 |work=The Hague Justice Portal |language=en}}</ref> == Guhungira mu Butaliyani == Muri Nyakanga 1994, Seromba yahunze u Rwanda. Abihayimana Gatolika bamufashije kujya mu [[Ubutaliyani]], guhindura izina no gukomeza ubupadiri muri paruwasi ya San Martino a Montughi, hafi y’umujyi wa Florence, yiyita Anastasio Sumba Bura.<ref>{{Cite web |last=McGreal |first=Chris |date=2014-04-08 |title=The Catholic church must apologise for its role in Rwanda's genocide |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2014/apr/08/catholic-church-apologise-failure-rwanda-genocide-vatican |access-date=2018-05-03 |website=The Guardian |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Swain |first=Jon |date=1999-11-21 |title=Priest accused in Rwanda bloodbath |url=https://www.newspapers.com/article/the-toronto-star-athanase-seromba/181190901/ |work=The Toronto Star |via=Newspapers.com |language=en}}</ref> == Urubanza == Ku gitutu cya Carla Del Ponte, wari umushinjacyaha mukuru wa [[Ubutabera mpuzamahanga (ICTR)|ICTR]], Seromba yishyikirije urwo rukiko ku ya 6 Gashyantare 2002. Ku ya 8 Gashyantare 2002, yahakanye ibyaha yaregwaga: jenoside, ubufatanyacyaha muri jenoside, umugambi wo gukora jenoside, n’itsembatsemba nk’icyaha cyibasiye inyokomuntu. Urubanza rwe rwatangiye ku ya 20 Nzeri 2004 imbere y’Urugereko rwa Gatatu rw’urwo rukiko. Ku ya 13 Ukuboza 2006, yahamijwe gufasha mu gukora jenoside n’itsembatsemba, akatirwa igifungo cy’imyaka 15.<ref name="bbc2006">{{Cite news |date=2006-12-13 |title=Rwandan priest guilty of genocide |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6175717.stm |work=BBC News |language=en}}</ref> Icyo cyemezo cyarajuririwe. Ku ya 12 Werurwe 2008, Urugereko rw’Ubujurire rwasanze uruhare rwe rurenze ubufatanyacyaha, rumuhamya icyaha cyo gukora jenoside n’itsembatsemba, maze rumukatira igifungo cya burundu.<ref name="ictr" /><ref>{{Cite news |date=2008-03-12 |title=Rwanda genocide priest given life |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7292081.stm |access-date=2008-03-12 |work=BBC News |language=en}}</ref> == Igifungo == Ku ya 27 Kamena 2009, Seromba yimuriwe muri [[Bene]] kugira ngo arangirize igihano cye muri gereza ya Akpro-Missérété, hafi y’umujyi wa Porto-Novo.<ref>{{Cite news |date=2009-07-01 |title=Nine ICTR Prisoners Transferred to Benin |url=http://allafrica.com/stories/200907020418.html |work=AllAfrica.com |language=en}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} == Reba kandi == === Ingingo zijyanye === * [[Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyange]] * [[Emmanuel Rukundo]] * [[Wenceslas Munyeshyaka]] * [[Elizaphan Ntakirutimana]] * [[Grégoire Ndahimana]] * [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] === Ihuza ryo hanze === * [https://web.archive.org/web/20080320115400/http://www.hirondelle.org/hirondelle.nsf/0/78c1e1146ea6397ac1256b59005208f6?OpenDocument Fondation Hirondelle] * [https://web.archive.org/web/20050506230346/http://www.trial-ch.org/trialwatch/profiles/en/legalprocedures/p212.html TRIAL Watch – Athanase Seromba] * [http://www.ictr.org/ENGLISH/cases/Seromba/ Inyandiko za ICTR kuri uru rubanza] {{Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda}} {{DEFAULTSORT:Seromba, Athanase}} [[Ikiciro:Abanyarwanda]] [[Ikiciro:Abagabo]] [[Ikiciro:Jenocide yakorewe abatutsi mu 1994]] icmc3w9cvsaorc46mgivhc4ddyjuqf2 Delonix regia 0 23487 149705 149368 2026-11-10T08:11:02Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */ 149705 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | genus = Delonix | species = regia | authority = (Bojer ex Hook.) Raf. | status = LC | status_system = IUCN3.1 | image = Royal Poinciana.jpg | image_caption = Igiti cya ''Delonix regia'' kirabije }} '''''Delonix regia''''' (mu Gifaransa ''flamboyant'', mu [[Icyongereza|Cyongereza]] ''flame tree'' cyangwa ''royal poinciana'') ni ubwoko bw'[[Igiti|igiti]] kirabya cyo mu muryango w'ibishyimbo (''Fabaceae''), gikomoka muri [[Madagasikari]]. Kizwi cyane kubera indabo zacyo nyinshi z'umutuku cyangwa icunga n'amababi yacyo ameze nk'aya ''fougère''. Giterwa hose mu turere dushyuha tw'isi nk'igiti cy'imitako n'icy'igicucu ku mihanda no ku bibuga rusange. == Izina == Izina ry'ubwoko ''Delonix'' rikomoka mu [[Ikigereki|Kigereki]] ''delos'' (« bigaragara ») na ''onux'' (« urwara »), kubera ko amababi y'indabo zacyo afite agati karekare; naho ''regia'' bisobanura « cy'umwami » mu Kilatini, rikaba ryerekana ubwiza bw'indabo zacyo.<ref>{{Cite book |last=Chauvet |first=Michel |title=Etymologia botanica : dictionnaire des noms latins des plantes |publisher=Biotope éditions |year=2024 |language=fr}}</ref> == Imiterere == [[File:Delonix regia flower Navarre St 7th Brigade Park Chermside P1200714.jpg|thumb|left|Ururabo rwa ''Delonix regia'']] ''Delonix regia'' ni igiti gisanzwe gifite uburebure bwa metero 5 kugeza kuri 8, ariko gishobora kurenga metero 15. Igihimba cyacyo kiba kinyerera kandi gisa n'ikijuju iyo kikiri gito. Umutwe wacyo umeze nk'umutaka, ufite amashami manini n'amababi agabanyijemo uduce duto twinshi, afite uburebure bwa santimetero 30 kugeza kuri 50. Indabo zacyo zifite amababi ane y'umutuku agera kuri santimetero 8, n'irya gatanu rinini rihagaze hagati, rifite imirongo y'umweru cyangwa y'umuhondo. Kirabya cyane ku mpera z'igihe cy'izuba. Imbuto zacyo ni imiteja minini ifite uburebure bwa santimetero 40 kugeza kuri 60 n'ubugari bwa santimetero 5, buri wose urimo imbuto nka cumi. == Aho kiboneka == Nubwo cyari kimaze ibinyejana byinshi gihingwa hirya no hino, aho cyakomotse ntihari hazwi neza kugeza mu 1932, ubwo umuhanga J. Leandri yavumburaga ibiti byacyo byimereye mu gasozi ku nkombe y'iburengerazuba bwa [[Madagasikari]].<ref>{{Cite book |last1=Everard |first1=Barbara |last2=Morley |first2=Brian |title=Wildflowers of the World |url=https://archive.org/details/wildflowersofwor00ever |location=New York |publisher=G.P. Putnam's Sons |year=1970 |page=Plate 113 |language=en}}</ref> Ubu giterwa mu turere twose dushyuha tw'isi, harimo [[Afurika]], [[Aziya]], [[Amerika]] n'amajyaruguru ya [[Ositaraliya]]. == Imikoreshereze == ''Delonix regia'' yakoreshejwe nk'igiti gitanga igicucu mu mirima y'icyayi no mu nzuri, ku mihanda no ku bibuga rusange. Indabo zacyo zitanga umutobe ukoreshwa n'[[Uruyuki|inzuki]] mu gukora [[ubuki]]. Igiti cyacyo cyoroshye gikoreshwa mu kubaka ibintu byoroheje nk'ubwato, nubwo cyangizwa n'imiswa; kenshi gikoreshwa nk'inkwi, kimwe n'imiteja yacyo. == Amafoto == <gallery mode="packed" heights="130"> Flowering branches of flame tree (Delonix regia).jpg|Amashami arabije Delonix regia (Gulmohar) leaves closeup.jpg|Amababi Starr 060721-9591 Delonix regia.jpg|Imiteja Royal Poinciana Tree Seeds.JPG|Imbuto </gallery> == Inyandiko == {{Reflist}} == Reba kandi == === Ingingo zijyanye === * [[Jakaranda]] * [[Spathodea campanulata]] * [[Umuko]] === Ihuza ryo hanze === * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Delonix_regia Amafoto ya ''Delonix regia''] kuri Wikimedia Commons * [https://www.inaturalist.org/taxa/Delonix-regia ''Delonix regia''] kuri iNaturalist [[Ikiciro:Ibimera]] [[Ikiciro:Ibiti]] [[Ikiciro:Indabo]] bc2qclfizg19so0ggdmm0tic5vfk7ar Tecoma stans 0 23503 149687 142393 2026-11-10T07:01:01Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 149687 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | genus = Tecoma | species = stans | authority = (L.) Juss. ex Kunth | image = Tecoma stans (Bignoniaceae) 02.jpg | image_caption = Indabo za ''Tecoma stans'' }} '''''Tecoma stans''''' (mu Gifaransa ''trompette d'or'', mu [[Icyongereza|Cyongereza]] ''yellow bells'' cyangwa ''yellow trumpetbush'') ni ubwoko bw'igihuru kirabya cyo mu muryango wa ''Bignoniaceae'', gikomoka muri [[Amerika]] ishyuha. Gihingwa cyane nk'[[ikimera]] cy'imitako kubera indabo zacyo z'umuhondo zimeze nk'impanda, ariko mu turere twinshi tw'isi cyabaye ikimera cyigabiza gikomeye. == Imiterere == [[File:Tecoma stans, flowers+pods.jpg|thumb|left|Indabo n'imiteja bya ''Tecoma stans'']] ''Tecoma stans'' ni igihuru gifite uburebure bwa metero 1 kugeza kuri 8.<ref>{{Cite web |title=Tecoma stans (L.) Juss. ex Kunth – Bignoniaceae |url=http://idao.cirad.fr/content/advenpac/especes/t/tecst/tecst_fr.html |website=IDAO |publisher=CIRAD |language=fr}}</ref> Amababi yacyo agizwe n'udutabi 3 kugeza kuri 6 tw'impande ebyiri, afite uburebure bwa santimetero 10 kugeza kuri 25. Indabo zacyo z'umuhondo werurutse zimeze nk'impanda, ziteranye ku mitwe y'amashami. Imbuto zacyo ni imiteja miremire imanitse; iyo ifunguka isohora imbuto nyinshi zifite amababa zitwarwa n'umuyaga. == Aho kiboneka == ''Tecoma stans'' ikomoka mu turere dushyuha twa Amerika, kuva mu majyepfo ya Leta Zunze Ubumwe z'Amerika (Texas, Arizona, Nouveau-Mexique) no muri [[Megizike]] kugeza muri Amerika y'Epfo. Ikunda uturere twumutse kandi turimo izuba, cyane cyane ku nkengero z'imihanda. == Ikimera cyigabiza == Kubera ko yajyanywe ahantu henshi ku isi kubera ubwiza bwayo, ''Tecoma stans'' ubu ifatwa nk'ikimera cyigabiza muri [[Afurika]] (cyane cyane muri [[Afurika y’Epfo]]), muri Amerika y'Epfo, muri [[Aziya]], muri [[Ositaraliya]] no mu birwa bya Pasifika.<ref name="cabi">{{Cite web |title=Tecoma stans (yellow bells) |url=https://www.cabi.org/isc/datasheet/52951 |website=Invasive Species Compendium |publisher=CABI |date=2018-09-27 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Yellow bells – Tecoma stans |url=http://www.invasives.org.za/legislation/item/319-yellow-bells-tecoma-stans |website=Invasive Species South Africa |language=en |access-date=2026-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716222523/http://www.invasives.org.za/legislation/item/319-yellow-bells-tecoma-stans |archive-date=2019-07-16 |url-status=dead}}</ref> Ikwirakwira binyuze ku mbuto zayo zitwarwa n'umuyaga no ku mishibuka imera ku gishyitsi. Muri Nouvelle-Calédonie, aho bivugwa ko yageze mu 1904, yabaye ikibazo gikomeye ku buryo itegeko ribuza kuyitera, kuyitwara cyangwa kuyigurisha. == Amafoto == <gallery mode="packed" heights="130"> Tecoma stans 001.jpg|Indabo Starr-150811-0592-Tecoma stans-papery seeds-Enchanting Floral Gardens of Kula-Maui (25295857365).jpg|Imbuto zifite amababa Walpole Island - ISS006.JPG|Ikirwa cya Walpole, cyigabijwe na ''Tecoma stans'' </gallery> == Inyandiko == {{Reflist}} == Reba kandi == === Ingingo zijyanye === * [[Spathodea campanulata]], ikindi giti cyo mu muryango wa ''Bignoniaceae'' * [[Umusave]] * [[Delonix regia]] === Ihuza ryo hanze === * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tecoma_stans Amafoto ya ''Tecoma stans''] kuri Wikimedia Commons * [https://www.inaturalist.org/taxa/Tecoma-stans ''Tecoma stans''] kuri iNaturalist [[Ikiciro:Ibimera]] [[Ikiciro:Indabo]] qic47op9n81s7ubtw49pl0vk9srsxkz Duranta erecta 0 23523 149697 142198 2026-11-10T07:16:28Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 149697 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | genus = Duranta | species = erecta | authority = L. (1753) | image = Pingo-de-ouro, ou violeteira (Duranta erecta) - 55224071491.jpg | image_caption = Imbuto za ''Duranta erecta'' | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn" /> | synonyms = ''Duranta repens'' L. }} '''''Duranta erecta''''' (mu Gifaransa ''vanillier de Cayenne'', mu [[Icyongereza|Cyongereza]] ''golden dewdrop'' cyangwa ''skyflower'') ni ubwoko bw'igihuru cyangwa [[igiti]] gito kirabya cyo mu muryango wa ''Verbenaceae'', gikomoka mu turere dushyuha twa Amerika. Giterwa cyane mu turere dushyuha tw'isi nk'uruzitiro n'igihuru cy'imitako kubera indabo zacyo z'ubururu n'imbuto zacyo z'umuhondo. Imbuto zacyo ni uburozi. == Izina == Ubu bwoko bwasobanuwe bwa mbere na Carl Linnaeus mu gitabo ''Species Plantarum'' (1753).<ref name="powo" /> Buzwi kandi ku izina rya kera ''Duranta repens''.<ref name="qld" /> == Imiterere == [[File:Duranta repens blossoms front view - HNT.jpg|thumb|left|Indabo za ''Duranta erecta''.]] ''Duranta erecta'' ni igihuru gihora gitoshye gishobora kugera kuri metero 3 kugeza kuri 4,5 z'uburebure, cyangwa igiti gito kigera kuri metero 6. Amashami amwe afite amahwa.<ref name="ncsu" /><ref name="powo" /> Amababi yacyo arateganye, afite uburebure bwa santimetero 2,5 kugeza kuri 7,5.<ref name="ncsu" /> Indabo zacyo ni ntoya, z'ubururu, z'umweru cyangwa z'iroza, zikurikiranye ku mashami maremare. Zikurura [[Uruyuki|inzuki]], ibinyugunyugu n'[[inyoni]].<ref name="ncsu" /> Imbuto zacyo ni utubuto duto tw'umuhondo cyangwa tw'icunga, dufite nka santimetero imwe; inyoni zirazirya maze zigakwirakwiza imbuto.<ref name="ncsu" /><ref name="africanlegacy" /> == Aho kiboneka == Gikomoka muri [[Megizike]] kugeza mu majyaruguru ya [[Amerika y’Epfo]], no kuva mu majyepfo ya Florida kugeza mu birwa bya Karayibe.<ref name="powo" /> Giterwa kandi cyamaze kwimenyereza mu turere twinshi dushyuha tw'isi, harimo Afurika y'Iburasirazuba ([[Kenya]], [[Tanzaniya]], [[Ubugande]]) n'Afurika y'Amajyepfo.<ref name="powo" /> Muri [[Afurika y’Epfo]] gifatwa nk'ikimera cyangiza ibidukikije (icyiciro 1b cy'itegeko NEMBA).<ref name="africanlegacy" /> == Uburozi == Imbuto n'amababi bya ''Duranta erecta'' birimo saponine na aside hidorosiyaniki. Kubirya bishobora gutera kuruka, impiswi n'ububabare bwo mu nda, ndetse bikaba byahitana abana cyangwa amatungo nk'[[imbwa]].<ref name="ncsu" /><ref name="africanlegacy" /><ref name="qld" /> == Ikoreshwa == Gikoreshwa cyane nk'uruzitiro no mu busitani bw'imitako. Hari ubwoko bwatoranyijwe bufite amababi y'umuhondo, nka 'Sheena's Gold' na 'Cuban Gold'.<ref name="ncsu" /><ref name="africanlegacy" /> == Amafoto == <gallery mode="packed" heights="130"> Duranta repens fruit - HNT.jpg|Imbuto n'amahwa Golden duranta hedge plant.jpg|Uruzitiro rwa ''Duranta'' rufite amababi y'umuhondo </gallery> == Inyandiko == {{Reflist|refs= <ref name="powo">{{Cite web |title=Duranta erecta L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:330606-2 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=2026-10-14 |language=en}}</ref> <ref name="iucn">{{Cite web |title=Duranta erecta |url=https://www.iucnredlist.org/species/145351548/145351550 |website=IUCN Red List of Threatened Species |publisher=IUCN |year=2019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2019-2.RLTS.T145351548A145351550.en |language=en}}</ref> <ref name="ncsu">{{Cite web |title=Duranta erecta (Golden Dewdrop) |url=https://plants.ces.ncsu.edu/plants/duranta-erecta/ |website=North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox |publisher=N.C. Cooperative Extension |access-date=2026-10-14 |language=en}}</ref> <ref name="africanlegacy">{{Cite web |title=Duranta erecta – Forget-me-not-tree |url=https://www.africanlegacy.org.za/alien-plant/duranta-erecta-forget-me-not-tree |website=African Legacy |access-date=2026-10-14 |language=en}}</ref> <ref name="qld">{{Cite web |title=Duranta (Duranta erecta, Duranta repens) |url=https://poisonsinfo.health.qld.gov.au/plants-and-mushrooms/duranta-duranta-erecta-duranta-repens |website=Queensland Poisons Information Centre |publisher=Queensland Health |access-date=2026-10-14 |language=en}}</ref> }} == Reba kandi == === Ingingo zijyanye === * [[Nerium oleander]] * [[Tecoma stans]] * [[Bougainvillea]] === Ihuza ryo hanze === * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Duranta_erecta Amafoto ya ''Duranta erecta''] kuri Wikimedia Commons [[Ikiciro:Ibimera]] [[Ikiciro:Indabo]] 0izgx77wg5x039e1fd1zxpnf6xdvp20 Impatiens niamniamensis 0 23536 149670 142241 2026-11-10T06:56:58Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 149670 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | genus = Impatiens | species = niamniamensis | authority = Gilg (1909) | image = Impatiens.niamniamensis.7082.jpg | image_caption = ''Impatiens niamniamensis'' irabije }} '''''Impatiens niamniamensis''''' (mu Gifaransa ''impatience du Zaïre'' cyangwa ''impatience bec-de-perroquet'', mu [[Icyongereza|Cyongereza]] ''parrot plant'') ni ubwoko bw'ikimera cy'indabo cyo mu muryango wa ''Balsaminaceae''. Gikomoka muri [[Afurika]] yo hagati n'iy'uburasirazuba, harimo n'u [[Rwanda]]. Kizwi kubera indabo zacyo z'amabara atatu, umutuku, umuhondo n'icyatsi, zimeze nk'umunwa w'inyoni yitwa ''perroquet''. Giterwa henshi nk'ikimera cy'imitako, kandi amababi yacyo akoreshwa nk'imboga n'imiti. == Imiterere == [[File:Balsaminaceae - Impatiens niamniamensis.JPG|thumb|left|Indabo za ''Impatiens niamniamensis''.]] ''Impatiens niamniamensis'' ni [[ikimera]] kimara imyaka myinshi, gihagaze, gishobora kugera kuri metero 1 z'uburebure. Uruti rwacyo rurimo amazi menshi, ariko rugakomera nk'igiti hasi. Amababi yacyo ateye nk'igi, ashobora kugera kuri santimetero 22 z'uburebure, afite inkombe zimeze nk'amenyo mato.<ref name="prota" /> Indabo zacyo zimanitse munsi y'amababi, ziri hagati ya 2 na 6 ku ishami rimwe. Zifite umunwa w'icyatsi, hagati h'umuhondo n'umurizo w'umutuku uhetamye nk'inkoni, ureshya na santimetero 5.<ref name="prota" /><ref name="rhs" /> Urubuto rwacyo rurimo amazi menshi; iyo rukuze ruraturika rugasandaza imbuto.<ref name="prota" /> == Aho kiboneka == Gikomoka muri [[Kameruni]], [[Gabon]], Repubulika ya Santarafurika, [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]], [[Angola]], Sudani y'Epfo, [[Ubugande]], [[Kenya]], [[Tanzaniya]], [[Uburundi]] n'u Rwanda.<ref name="powo" /> Gikura ahantu hari ubuhehere n'igicucu cyinshi, mu bihuru, mu mashyamba y'ibishanga no ku nkombe z'imigezi, ku butumburuke bwa metero 350 kugeza ku 2&nbsp;400. Ntikihanganira ubukonje bukabije.<ref name="prota" /> == Imikoreshereze == Muri [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]], amababi yacyo aribwa nk'[[imboga]], kandi akoreshwa mu gukora [[umunyu]] w'ibimera. Akoreshwa kandi mu buvuzi gakondo mu kuvura indwara z'umutima, no gupfuka [[Igikomere|ibikomere]] n'ibisebe.<ref name="prota" /> Muri Afurika no mu bindi bice by'isi, giterwa mu busitani cyangwa mu nkono nk'ikimera cy'imitako.<ref name="prota" /> == Inyandiko == {{Reflist|refs= <ref name="powo">{{Cite web |title=Impatiens niamniamensis Gilg |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:103811-1 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=2026-10-15 |language=en}}</ref> <ref name="prota">{{Cite web |last=Bosch |first=C. H. |year=2004 |title=Impatiens niamniamensis Gilg |url=https://uses.plantnet-project.org/en/Impatiens_niamniamensis_(PROTA) |website=PROTA4U |publisher=Plant Resources of Tropical Africa |editor1=Grubben, G. J. H. |editor2=Denton, O. A. |access-date=2026-10-15 |language=en}}</ref> <ref name="rhs">{{Cite web |title=Impatiens niamniamensis |url=https://www.rhs.org.uk/plants/9151/impatiens-niamniamensis/details |publisher=Royal Horticultural Society |access-date=2026-10-15 |language=en}}</ref> }} == Reba kandi == === Ingingo zijyanye === * [[Gloriosa superba]] * [[Zantedeschia aethiopica]] === Ihuza ryo hanze === * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Impatiens_niamniamensis Amafoto ya ''Impatiens niamniamensis''] kuri Wikimedia Commons [[Ikiciro:Ibimera]] [[Ikiciro:Indabo]] rahd26b1uygihjexmuo9f1eouoj37hq Hypericum revolutum 0 23539 149674 142244 2026-11-10T06:58:20Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 149674 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | genus = Hypericum | species = revolutum | authority = Vahl (1790) | synonyms = ''Hypericum lanceolatum'' Lam. | image = Hypericum revolutum.jpg | image_caption = Igihuru cya ''Hypericum revolutum'' kirabije }} '''''Hypericum revolutum''''' (mu [[Icyongereza|Cyongereza]] ''curry bush'' cyangwa ''forest primrose'') ni ubwoko bw'igihuru cyangwa igiti gito cyo mu muryango wa ''Hypericaceae''. Gikomoka mu misozi miremire ya [[Afurika]], harimo n'u [[Rwanda]], no mu majyepfo y'iburengerazuba bw'umwigimbakirwa wa Arabiya. Kizwi kubera indabo zacyo nini z'umuhondo ukeye, n'amababi ahumura nk'ikirungo cya ''curry'' iyo ashwanyujwe. Gikoreshwa nk'inkwi, mu bwubatsi no mu buvuzi gakondo. == Izina == Ubu bwoko bwasobanuwe bwa mbere n'umuhanga mu bimera Martin Vahl mu 1790.<ref name="powo" /> Izina ''revolutum'' risobanura mu [[Ikilatini|Kilatini]] « gihinnye inyuma », ryerekeza ku nkombe z'amababi yacyo zihinnye.<ref name="sanbi" /> == Imiterere == [[File:Hypericum revolutum mtkenya.jpg|thumb|left|Indabo za ''Hypericum revolutum'' ku musozi wa Kenya.]] ''Hypericum revolutum'' ni igihuru gikura vuba, akenshi gifite ibihimba byinshi, gishobora kugera kuri metero 3, rimwe na rimwe kikaba igiti cya metero 10. Igishishwa cyacyo ni ikigina gisa n'umutuku, kigenda gihunguka.<ref name="sanbi" /><ref name="icraf" /> Amababi yacyo ni mato kandi maremare, ateganye ku mpera z'amashami, afite utudomo tw'umukara n'inkombe zihinnye. Iyo ashwanyujwe, ahumura nka ''curry''.<ref name="sanbi" /> Indabo zacyo z'umuhondo ukeye zigera kuri santimetero 5 z'umurambararo, zifite ibibabi bitanu n'ubudodo bwinshi hagati. Imbuto zacyo ziri mu gasanduku k'ikigina gasa n'umutuku.<ref name="icraf" /> == Aho kiboneka == Gikomoka muri Afurika, kuva muri Nijeriya no muri Eritereya kugeza muri Afurika y'Epfo, harimo u Rwanda, no muri [[Yemeni]] na Arabiya Sawudite.<ref name="powo" /> Gikura ku nkombe z'imigezi, ku nkengero z'amashyamba no mu byatsi byo mu misozi miremire, akenshi hamwe n'[[Umugeshi|umugeshi]] (''Hagenia abyssinica''), ku butumburuke bwa metero 1&nbsp;400 kugeza kuri 3&nbsp;700.<ref name="icraf" /> Indabo zacyo zisurwa n'inyoni zinywa [[ubuki]] bw'indabo n'inzuki nini zibaza imbaho.<ref name="sanbi" /> == Imikoreshereze == Igiti cyacyo gikoreshwa nk'[[inkwi]] no mu bwubatsi. Amababi n'ibiti byacyo bikoreshwa mu buvuzi gakondo, cyane cyane mu kuvura uburibwe bwo mu nda.<ref name="sanbi" /><ref name="icraf" /> Ni n'ikimera cy'ingenzi ku [[Uruyuki|nzuki]] kandi gifasha mu kurwanya isuri.<ref name="icraf" /> Kubera ko kidafatwa n'umuriro byoroshye, gifatwa nk'urukuta rusanzwe rurinda amashyamba inkongi.<ref name="sanbi" /> == Inyandiko == {{Reflist|refs= <ref name="powo">{{Cite web |title=Hypericum revolutum Vahl |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:433800-1 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=2026-10-15 |language=en}}</ref> <ref name="sanbi">{{Cite web |last1=Velembo |first1=Sisanda |last2=Viljoen |first2=Cherise |title=Hypericum revolutum |url=https://pza.sanbi.org/node/10420 |website=PlantZAfrica |publisher=South African National Biodiversity Institute |date=January 2014 |access-date=2026-10-15 |language=en}}</ref> <ref name="icraf">{{Cite web |title=Hypericum revolutum |url=https://apps.worldagroforestry.org/usefultrees/pdflib/Hypericum_revolutum_ETH.pdf |website=Useful Trees and Shrubs for Ethiopia |publisher=World Agroforestry (ICRAF) |access-date=2026-10-15 |language=en}}</ref> }} == Reba kandi == === Ingingo zijyanye === * [[Umugeshi]] * [[Impatiens niamniamensis]] === Ihuza ryo hanze === * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hypericum_revolutum Amafoto ya ''Hypericum revolutum''] kuri Wikimedia Commons [[Ikiciro:Ibimera]] [[Ikiciro:Indabo]] [[Ikiciro:Ibiti]] 58y0ohm7e5d8ymzk2lkagr37iavy5td Ageratum conyzoides 0 23555 149703 148326 2026-11-10T08:10:04Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 149703 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | genus = Ageratum | species = conyzoides | authority = L. (1753) | image = Ageratum conyzoides 1.jpg | image_caption = Indabo za ''Ageratum conyzoides'' }} '''''Ageratum conyzoides''''' (mu Kinyarwanda ''inkuruba'' cyangwa ''akaziraruguma'', mu [[Icyongereza|Cyongereza]] ''billygoat weed'') ni [[ikimera]] cyo mu muryango wa ''Asteraceae'', gikomoka muri [[Megizike]] ariko ubu kiboneka mu bihugu byinshi bishyuha, harimo n'u [[Rwanda]]. Ni icyatsi gito gifite indabo nto z'isine cyangwa z'umweru, gikunze kumera mu mirima no ku nkengero z'imihanda. Mu Rwanda gikoreshwa mu buvuzi gakondo, cyane cyane mu kuvura ibikomere. == Imiterere == [[File:Ageratum conyzoides (billy goat weed).jpeg|thumb|left|Ibimera bya ''Ageratum conyzoides'' birabije.]] ''Ageratum conyzoides'' ni icyatsi gihagaze, gishobora kugera kuri santimetero 50 kugeza kuri metero 1, gifite amashami make cyangwa menshi n'ubwoya buke. Amababi yacyo ateye nk'igi, areshya na santimetero 2 kugeza kuri 6, afite inkombe zimeze nk'amenyo n'ubwoya ku mpande zombi.<ref name="nsw" /> Indabo zacyo ziteranye mu mitwe mito y'uruziga ifite umurambararo wa milimetero 5 kugeza kuri 6, ifite ibara ry'isine cyangwa umweru. Imbuto zacyo ni nto, z'umukara, zifite uduhembe dutanu tw'umweru tuzifasha gutwarwa n'umuyaga.<ref name="nsw" /> == Aho kiboneka == Gikomoka muri Megizike, ariko cyakwirakwiye mu turere dushyuha tw'isi yose, harimo u Rwanda n'ibindi bihugu byinshi bya [[Afurika]].<ref name="powo" /> Mu Rwanda gikura mu mirima yararaye no ahantu hahinduwe n'abantu, ku butumburuke bwa metero 1&nbsp;300 kugeza ku 2&nbsp;300.<ref name="ines" /> Ahandi gifatwa nk'icyatsi kibi gikunze kumera mu nzuri no ahantu hadahinzwe.<ref name="nsw" /> == Imikoreshereze == Mu Rwanda, abavuzi gakondo bakoresha amababi yacyo mu kuvura [[Igikomere|ibikomere]], kandi kizwiho kurwanya imiyege. I Kigali, umuvuzi gakondo akoresha amababi yacyo ashyizwe mu mazi ashyushye mu kuvura indwara z'impyiko.<ref name="ines" /> == Inyandiko == {{Reflist|refs= <ref name="powo">{{Cite web |title=Ageratum conyzoides L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:7086-2 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=2026-10-15 |language=en}}</ref> <ref name="nsw">{{Cite web |title=Ageratum conyzoides L. |url=https://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&lvl=sp&name=Ageratum~conyzoides |website=PlantNET – New South Wales Flora Online |publisher=Royal Botanic Gardens Sydney |access-date=2026-10-15 |language=en}}</ref> <ref name="ines">{{Cite web |title=Ageratum conyzoides |url=https://medicinalplantsofrwanda.ines.ac.rw/plant_details.php?id=32 |website=Medicinal Plants of Rwanda |publisher=INES-Ruhengeri |access-date=2026-10-15 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132737/https://medicinalplantsofrwanda.ines.ac.rw/plant_details.php?id=32 |archive-date=2025-01-14 |url-status=dead}}</ref> }} == Reba kandi == === Ingingo zijyanye === * [[Inyabarasanya]] * [[Rwiziringa]] === Ihuza ryo hanze === * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ageratum_conyzoides Amafoto ya ''Ageratum conyzoides''] kuri Wikimedia Commons [[Ikiciro:Ibimera]] [[Ikiciro:Indabo]] kojzcyzi8qh4susqbtdi8u4wbd0xquc Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyange 0 23658 149684 143144 2026-11-10T06:58:38Z Score Beethoven 11559 149684 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyange | image = [[Dosiye:NYANGE Heroes Genocide Memorial 01.jpg|220px]] | caption = Urwibutso rw'Intwari z'i Nyange | label1 = Igihugu | data1 = [[Rwanda|u Rwanda]] | label2 = Intara | data2 = Iburengerazuba | label3 = Akarere | data3 = [[Akarere ka Ngororero|Ngororero]] | label4 = Umurenge | data4 = [[Umurenge wa Nyange (Ngororero)|Nyange]] | label5 = Rwibuka | data5 = [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] (Mata 1994); igitero cyo ku wa 18 Werurwe 1997 | label6 = Aho ruherereye | data6 = {{Coord|-2.054082|29.59014|type:landmark_region:RW|display=inline}} }} '''Urwibutso rwa Jenoside rwa Nyange''' ruri mu [[Umurenge wa Nyange (Ngororero)|Umurenge wa Nyange]], mu [[Akarere ka Ngororero]]. Rwibuka Abatutsi biciwe muri kiliziya ya Nyange muri Mata 1994, mu gihe cya [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]]. Rwibuka kandi abanyeshuri b'[[Ishuri ryisumbuye rya Nyange]] bishwe ku wa 18 Werurwe 1997. Abo banyeshuri banze kwitandukanya bakurikije amoko. Ubu ni intwari z'igihugu. == Imiterere rusange == {{Ikarita y'Inzibutso za Jenoside mu Rwanda}} Urwibutso rwa Nyange ni rumwe mu nzibutso za Jenoside ziri hirya no hino mu gihugu, zifite uruhare rwo gushyingura mu cyubahiro, kwibuka no kubika amateka.<ref>{{Cite web |title=Genocide Memorials |url=https://genocidearchiverwanda.org.rw/category/Memorials |website=Genocide Archive Rwanda |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Ubwicanyi bwo muri kiliziya ya Nyange == Muri Mata 1994, Abatutsi ibihumbi bahungiye muri kiliziya gatolika ya Nyange. Bibwiraga ko bazaharindirwa.<ref name="rgb" /> Ahagana ku wa 12 Mata 1994, kiliziya yasenywe n'imashini (''bulldozer''). Abari bayirimo bose barapfuye. Umuryango w'Abibumbye uvuga ko bari abantu bagera ku 1&nbsp;500 cyangwa 2&nbsp;000.<ref name="un2008" /> Padiri [[Athanase Seromba]] ni we wabwiraga umushoferi w'imashini igihe cyo gutangira gusenya kiliziya. Yamweretse n'aho kiliziya yari idakomeye.<ref name="un2008" /> Mu 2006, Urukiko Mpanabyaha Mpuzamahanga rwashyiriweho u Rwanda rwamukatiye imyaka 15 y'igifungo. Ku wa 12 Werurwe 2008, urukiko rw'ubujurire rwamukatiye igifungo cya burundu.<ref name="un2008" /> == Abanyeshuri b'i Nyange == Ku wa 18 Werurwe 1997, nijoro, abacengezi bateye Ishuri ryisumbuye rya Nyange.<ref name="cheno" /> Bategetse abanyeshuri kwitandukanya, Abahutu ukwabo n'Abatutsi ukwabo.<ref name="nt2014" /><ref name="rgb" /> Abanyeshuri barabyanze. Bavuze bati « Twese turi Abanyarwanda ».<ref name="rgb" /> Abacengezi bahise babatera gerenade kandi barabarasa. Abanyeshuri batandatu n'umuzamu barapfuye.<ref name="nt2014" /> Abanyeshuri batandatu biciwe muri icyo gitero ni aba:<ref name="cheno" /> * Sylvestre Bizimana * Chantal Mujawamahoro * Béatrice Mukambaraga * Séraphine Mukarutwaza * Hélène Benimana * Valens Ndemeye Ferdinand Niyongira yapfuye muri Nyakanga 2001, azize ibikomere yatewe n'icyo gitero.<ref name="cheno" /> == Intwari z'i Nyange == Ku wa 12 Nzeri 2001, abanyeshuri 47 b'i Nyange bashyizwe mu ntwari z'igihugu mu cyiciro cy'« Imena ».<ref name="cheno" /><ref name="kt2021" /> Muri Mutarama 2016, Inama y'Abaminisitiri yemeje ko Ishuri ryisumbuye rya Nyange riba « ikigo cy'intwari ».<ref name="tea" /> Buri mwaka, ku wa 18 Werurwe, hizihizwa ubutwari bw'abanyeshuri b'i Nyange.<ref name="cheno" /> Ku wa 10 Mutarama 2014, Urumuri rw'Icyizere (''Kwibuka Flame'') rwageze ku Ishuri ryisumbuye rya Nyange. Hari mu ntangiriro z'urugendo rwarwo mu gihugu hose, mbere yo kwibuka ku nshuro ya 20.<ref name="nt2014" /> == Inyandiko == {{Reflist|refs= <ref name="un2008">{{Cite news |title=UN tribunal increases sentence for Rwandan priest to life in prison |url=https://news.un.org/en/story/2008/03/252322 |work=UN News |date=2008-03-12 |language=en |access-date=2026-10-19}}</ref> <ref name="rgb">{{Cite web |title=The history of Nyange is an essential lesson for RGB staff- Prof.Shyaka Anastase |url=https://www.rgb.rw/updates/news-detail/the-history-of-nyange-is-an-essential-lesson-for-rgb-staff-profshyaka-anastase |website=Rwanda Governance Board |date=2018-06-08 |language=en |access-date=2026-10-19}}</ref> <ref name="nt2014">{{Cite news |title=Hundreds welcome Kwibuka Flame at scene of infamous massacres in Western Province |url=https://www.newtimes.co.rw/article/102478/Latest%20News/hundreds-welcome-kwibuka-flame-at-scene-of-infamous-massacres-in-western-province |work=The New Times |date=2014-01-10 |language=en |access-date=2026-10-19}}</ref> <ref name="cheno">{{Cite report |title=Raporo y'igikorwa cyo kwizihiza ubutwari bw'abanyeshuri b'i Nyange ku nshuro ya 22, tariki ya 18/03/2019 |publisher=Urwego rw'Igihugu rushinzwe Intwari, Imidari n'Impeta by'Ishimwe (CHENO) |date=June 2019 |url=https://www.cheno.gov.rw/fileadmin/user_upload/CHENO/Publication/Reports_and_Documents/RAPORO_NYANGE_2019_final.pdf |format=PDF |language=rw |access-date=2026-10-19}}</ref> <ref name="kt2021">{{Cite news |last=Tabaro |first=Jean de la Croix |title=Nyange National Heroes: Who Is Who, Where Are They Now? |url=https://www.ktpress.rw/2021/02/nyange-national-heroes-who-is-who-where-are-they-now/ |work=KT Press |date=2021-02-04 |language=en |access-date=2026-10-19}}</ref> <ref name="tea">{{Cite news |title=Nyange: A resting place for heroes |url=https://theeastafrican.co.ke/tea/magazine/nyange-a-resting-place-for-heroes--1346742 |work=The EastAfrican |date=2016-02-26 |language=en |access-date=2026-10-19}}</ref> }} == Reba kandi == === Ingingo zijyanye === * [[Ishuri ryisumbuye rya Nyange]] * [[Athanase Seromba]] * [[Umurenge wa Nyange (Ngororero)|Umurenge wa Nyange]] * [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994]] === Ihuza ryo hanze === {{Commonscat|Nyange Secondary School}} {{Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda|state=uncollapsed}} {{DEFAULTSORT:Nyange, Urwibutso rwa Jenoside}} [[Ikiciro:Akarere ka Ngororero]] [[Ikiciro:Itsembabwoko ry’u Rwanda ry’1994]] 5pncufbwrv0iyq55ndg0674tvuun8x3 Urwibutso rwa Jenoside rwa Kibilizi 0 23719 149613 143123 2026-11-10T06:13:24Z Score Beethoven 11559 149613 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = Urwibutso rwa Jenoside rwa Kibilizi | image = [[Dosiye:KibiliziGenocideMemorial02.jpg|280px]] | caption = Urwibutso rwa Kibilizi (Kanama 2025) | label1 = Igihugu | data1 = [[Rwanda|u Rwanda]] | label2 = Intara | data2 = [[Intara y’Amajyepfo|Amajyepfo]] | label3 = Akarere | data3 = [[Akarere ka Gisagara|Gisagara]] | label4 = Umurenge | data4 = [[Umurenge wa Kibirizi (Gisagara)|Kibilizi]] | label5 = Ubwoko | data5 = Urwibutso rwa Jenoside | label6 = Rwibuka | data6 = [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]] (1994) | label7 = Aho biherereye | data7 = {{Coord|-2.649776|29.782481|type:landmark_region:RW|display=inline}} }} '''Urwibutso rwa Jenoside rwa Kibilizi''' ni urwibutso rwa [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]]. Ruri mu [[Umurenge wa Kibirizi (Gisagara)|Murenge wa Kibilizi]], mu [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]] y'[[Rwanda|u Rwanda]]. Mu 1994, Kibilizi yari mu yahoze ari Komini Nyaruhengeri. Abatutsi benshi bo muri iyo komini biciwe i Kibilizi guhera ku wa 21 Mata 1994. == Amateka == [[Dosiye:KibiliziGenocideMemorial01.jpg|thumb|left|300px|Urwibutso rwa Kibilizi]] {{Ikarita y'Inzibutso za Jenoside mu Rwanda}} Muri Mata 1994, Abatutsi benshi bo muri Komini Nyaruhengeri bahungiye ku biro bya komini. Babitegetswe na burugumesitiri Charles Kabeza. Bishwe guhera mu ijoro ryo ku wa 21 Mata 1994.<ref name="MINUBUMWE">{{Cite web |title=Kwibuka28: Tariki ya 21 Mata 1994, uko Jenoside yakorewe Abatutsi yakozwe hirya no hino mu gihugu |url=https://www.minubumwe.gov.rw/news-detail/kwibuka28-tariki-ya-21-mata-1994-uko-jenoside-yakorewe-abatutsi-yakozwe-hirya-no-hino-mu-gihugu |website=MINUBUMWE |date=2022-04-21 |language=rw |access-date=2026-10-19}}</ref> Abicanyi bakoreye Abatutsi iyicarubozo. Abagore n'abakobwa bafashwe ku ngufu mbere yo kwicwa. Bamwe bajugunywe mu misarane ari bazima. Abakonseye batangaje ko umutekano wagarutse. Abatutsi bari bihishe barasohotse. Bahise bicwa. Abicanyi bakoresheje imbwa mu guhiga Abatutsi bari bihishe mu bihuru.<ref name="MINUBUMWE" /> Abatutsi bamwe bo mu mujyi wa Butare na bo bajyanywe i Nyange ya Kibilizi. [[Interahamwe]] zabiciye aho.<ref name="MINUBUMWE" /> == Kwibuka == Urwibutso rwa Kibilizi ni ahantu ho kunamira abazize Jenoside. Buri mwaka, imihango yo ''[[Kwibuka]]'' ihabera. == Amafoto == <gallery mode="packed" heights="130"> KibiliziGenocideMemorial04.jpg|Urwibutso Kibilizi Genocide Memorial 06.jpg|Urwibutso </gallery> == Inyandiko == {{Reflist}} == Reba kandi == === Ingingo zijyanye === * [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994]] * [[Akarere ka Gisagara]] * [[Umurenge wa Kibirizi (Gisagara)]] === Ihuza ryo hanze === {{Commonscat|Kibilizi Genocide Memorial}} * [[commons:Category:Kibilizi Genocide Memorial|Amafoto y'Urwibutso rwa Jenoside rwa Kibilizi]] kuri Wikimedia Commons {{Palette Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda|state=uncollapsed}} {{DEFAULTSORT:Kibilizi, Urwibutso rwa Jenoside}} [[Ikiciro:Akarere ka Gisagara]] [[Ikiciro:Itsembabwoko ry’u Rwanda ry’1994]] m1hhdmu27qy4pk9wq250epwutn82wcj Inyandikorugero:Palette Imirenge y'Akarere 10 23771 149592 143942 2026-11-10T04:06:50Z Score Beethoven 11559 149592 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Palette Imirenge y'Akarere | state = {{{state|uncollapsed}}} | title = {{#if:{{{1|{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|Kayonza}}}}}|Imirenge y'[[Akarere ka {{{1|{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|Kayonza}}}}}]]|[[Imirenge y’u Rwanda]]}} | listclass = hlist | below = [[Imirenge y’u Rwanda]] • [[Uturere tw’u Rwanda]] | list1 = {{#switch:{{{1|{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|Kayonza}}}}} |Bugesera = [[Umurenge wa Gashora|Gashora]] • [[Umurenge wa Juru|Juru]] • [[Umurenge wa Kamabuye|Kamabuye]] • [[Umurenge wa Mareba|Mareba]] • [[Umurenge wa Mayange|Mayange]] • [[Umurenge wa Musenyi|Musenyi]] • [[Umurenge wa Mwogo|Mwogo]] • [[Umurenge wa Ngeruka|Ngeruka]] • [[Umurenge wa Ntarama|Ntarama]] • [[Umurenge wa Nyamata|Nyamata]] • [[Umurenge wa Nyarugenge|Nyarugenge]] • [[Umurenge wa Rilima|Rilima]] • [[Umurenge wa Ruhuha|Ruhuha]] • [[Umurenge wa Rweru|Rweru]] • [[Umurenge wa Shyara|Shyara]] |Burera = [[Umurenge wa Bungwe|Bungwe]] • [[Umurenge wa Butaro|Butaro]] • [[Umurenge wa Cyanika (Burera)|Cyanika]] • [[Umurenge wa Cyeru|Cyeru]] • [[Umurenge wa Gahunga|Gahunga]] • [[Umurenge wa Gatebe|Gatebe]] • [[Umurenge wa Gitovu|Gitovu]] • [[Umurenge wa Kagogo|Kagogo]] • [[Umurenge wa Kinoni|Kinoni]] • [[Umurenge wa Kinyababa|Kinyababa]] • [[Umurenge wa Kivuye|Kivuye]] • [[Umurenge wa Nemba (Burera)|Nemba]] • [[Umurenge wa Rugarama (Burera)|Rugarama]] • [[Umurenge wa Rugengabari|Rugengabari]] • [[Umurenge wa Ruhunde|Ruhunde]] • [[Umurenge wa Rusarabuye|Rusarabuye]] • [[Umurenge wa Rwerere|Rwerere]] |Gakenke = [[Umurenge wa Busengo|Busengo]] • [[Umurenge wa Coko|Coko]] • [[Umurenge wa Cyabingo|Cyabingo]] • [[Umurenge wa Gakenke|Gakenke]] • [[Umurenge wa Gashenyi|Gashenyi]] • [[Umurenge wa Janja|Janja]] • [[Umurenge wa Kamubuga|Kamubuga]] • [[Umurenge wa Karambo|Karambo]] • [[Umurenge wa Kivuruga|Kivuruga]] • [[Umurenge wa Mataba|Mataba]] • [[Umurenge wa Minazi|Minazi]] • [[Umurenge wa Mugunga|Mugunga]] • [[Umurenge wa Muhondo|Muhondo]] • [[Umurenge wa Muyongwe|Muyongwe]] • [[Umurenge wa Muzo|Muzo]] • [[Umurenge wa Nemba|Nemba]] • [[Umurenge wa Ruli|Ruli]] • [[Umurenge wa Rusasa|Rusasa]] • [[Umurenge wa Rushashi|Rushashi]] |Gasabo = [[Umurenge wa Bumbogo|Bumbogo]] • [[Umurenge wa Gatsata|Gatsata]] • [[Umurenge wa Gikomero|Gikomero]] • [[Umurenge wa Gisozi|Gisozi]] • [[Umurenge wa Jabana|Jabana]] • [[Umurenge wa Jali|Jali]] • [[Umurenge wa Kacyiru|Kacyiru]] • [[Umurenge wa Kimihurura|Kimihurura]] • [[Umurenge wa Kimironko|Kimiromko]] • [[Umurenge wa Kinyinya|Kinyinya]] • [[Umurenge wa Ndera|Ndera]] • [[Umurenge wa Nduba|Nduba]] • [[Umurenge wa Remera (Gasabo)|Remera]] • [[Umurenge wa Rusororo|Rusororo]] • [[Umurenge wa Rutunga|Rutunga]] |Gatsibo = [[Umurenge wa Gasange|Gasange]] • [[Umurenge wa Gatsibo|Gatsibo]] • [[Umurenge wa Gitoki|Gitoki]] • [[Umurenge wa Kabarore|Kabarore]] • [[Umurenge wa Kageyo (Gatsibo)|Kageyo]] • [[Umurenge wa Kiramuruzi|Kiramuruzi]] • [[Umurenge wa Kiziguro|Kiziguro]] • [[Umurenge wa Muhura|Muhura]] • [[Umurenge wa Murambi (Gatsibo)|Murambi]] • [[Umurenge wa Ngarama|Ngarama]] • [[Umurenge wa Nyagihanga|Nyagihanga]] • [[Umurenge wa Remera (Gatsibo)|Remera]] • [[Umurenge wa Rugarama (Gatsibo)|Rugarama]] • [[Umurenge wa Rwimbogo (Gatsibo)|Rwimbogo]] |Gicumbi = [[Umurenge wa Bukure|Bukure]] • [[Umurenge wa Bwisige|Bwisige]] • [[Umurenge wa Byumba|Byumba]] • [[Umurenge wa Cyumba|Cyumba]] • [[Umurenge wa Giti|Giti]] • [[Umurenge wa Kageyo (Gicumbi)|Kageyo]] • [[Umurenge wa Kaniga|Kaniga]] • [[Umurenge wa Manyagiro|Manyagiro]] • [[Umurenge wa Miyove|Miyove]] • [[Umurenge wa Mukarange (Gicumbi)|Mukarange]] • [[Umurenge wa Muko (Gicumbi)|Muko]] • [[Umurenge wa Mutete|Mutete]] • [[Umurenge wa Nyamiyaga (Gicumbi)|Nyamiyaga]] • [[Umurenge wa Nyankenke|Nyankenke]] • [[Umurenge wa Rubaya|Rubaya]] • [[Umurenge wa Rukomo (Gicumbi)|Rukomo]] • [[Umurenge wa Rushaki|Rushaki]] • [[Umurenge wa Rutare|Rutare]] • [[Umurenge wa Ruvune|Ruvune]] • [[Umurenge wa Rwamiko|Rwamiko]] • [[Umurenge wa Shangasha|Shangasha]] |Gisagara = [[Umurenge wa Gikonko|Gikonko]] • [[Umurenge wa Gishubi|Gishubi]] • [[Umurenge wa Kansi|Kansi]] • [[Umurenge wa Kibirizi (Gisagara)|Kibirizi]] • [[Umurenge wa Kigembe|Kigembe]] • [[Umurenge wa Mamba|Mamba]] • [[Umurenge wa Muganza (Gisagara)|Muganza]] • [[Umurenge wa Mugombwa|Mugombwa]] • [[Umurenge wa Mukingo (Gisagara)|Mukingo]] • [[Umurenge wa Musha (Gisagara)|Musha]] • [[Umurenge wa Ndora|Ndora]] • [[Umurenge wa Nyanza|Nyanza]] • [[Umurenge wa Save|Save]] |Huye = [[Umurenge wa Gishamvu|Gishamvu]] • [[Umurenge wa Huye|Huye]] • [[Umurenge wa Karama (Huye)|Karama]] • [[Umurenge wa Kigoma (Huye)|Kigoma]] • [[Umurenge wa Kinazi (Huye)|Kinazi]] • [[Umurenge wa Maraba|Maraba]] • [[Umurenge wa Mbazi (Huye)|Mbazi]] • [[Umurenge wa Mukura (Huye)|Mukura]] • [[Umurenge wa Ngoma (Huye)|Ngoma]] • [[Umurenge wa Ruhashya|Ruhashya]] • [[Umurenge wa Rusatira|Rusatira]] • [[Umurenge wa Rwaniro|Rwaniro]] • [[Umurenge wa Simbi|Simbi]] • [[Umurenge wa Tumba (Huye)|Tumba]] |Kamonyi = [[Umurenge wa Gacurabwenge|Gacurabwenge]] • [[Umurenge wa Karama (Kamonyi)|Karama]] • [[Umurenge wa Kayenzi|Kayenzi]] • [[Umurenge wa Kayumbu|Kayumbu]] • [[Umurenge wa Mugina|Mugina]] • [[Umurenge wa Musambira|Musambira]] • [[Umurenge wa Ngamba|Ngamba]] • [[Umurenge wa Nyamiyaga (Kamonyi)|Nyamiyaga]] • [[Umurenge wa Nyarubaka|Nyarubaka]] • [[Umurenge wa Rugarika|Rugarika]] • [[Umurenge wa Rukoma|Rukoma]] • [[Umurenge wa Runda|Runda]] |Karongi = [[Umurenge wa Bwishyura|Bwishyura]] • [[Umurenge wa Gashari|Gashari]] • [[Umurenge wa Gishyita|Gishyita]] • [[Umurenge wa Gitesi|Gitesi]] • [[Umurenge wa Mubuga|Mubuga]] • [[Umurenge wa Murambi (Karongi)|Murambi]] • [[Umurenge wa Murundi (Karongi)|Murundi]] • [[Umurenge wa Mutuntu|Mutuntu]] • [[Umurenge wa Rubengera|Rubengera]] • [[Umurenge wa Rugabano|Rugabano]] • [[Umurenge wa Ruganda|Ruganda]] • [[Umurenge wa Rwankuba|Rwankuba]] • [[Umurenge wa Twumba|Twumba]] |Kayonza = [[Umurenge wa Gahini|Gahini]] • [[Umurenge wa Kabare|Kabare]] • [[Umurenge wa Kabarondo|Kabarondo]] • [[Umurenge wa Mukarange|Mukarange]] • [[Umurenge wa Murama|Murama]] • [[Umurenge wa Murundi|Murundi]] • [[Umurenge wa Mwiri|Mwiri]] • [[Umurenge wa Ndego|Ndego]] • [[Umurenge wa Nyamirama|Nyamirama]] • [[Umurenge wa Rukara|Rukara]] • [[Umurenge wa Ruramira|Ruramira]] • [[Umurenge wa Rwinkwavu|Rwinkwavu]] |Kicukiro = [[Umurenge wa Gahanga|Gahanga]] • [[Umurenge wa Gatenga|Gatenga]] • [[Umurenge wa Gikondo|Gikondo]] • [[Umurenge wa Kagarama|Kagarama]] • [[Umurenge wa Kanombe|Kanombe]] • [[Umurenge wa Kicukiro|Kicukiro]] • [[Umurenge wa Kigarama (Kicukiro)|Kigarama]] • [[Umurenge wa Masaka|Masaka]] • [[Umurenge wa Niboye|Niboye]] • [[Umurenge wa Nyarugunga|Nyarugunga]] |Kirehe = [[Umurenge wa Gahara|Gahara]] • [[Umurenge wa Gatore|Gatore]] • [[Umurenge wa Kigarama (Kirehe)|Kigarama]] • [[Umurenge wa Kigina|Kigina]] • [[Umurenge wa Kirehe|Kirehe]] • [[Umurenge wa Mahama|Mahama]] • [[Umurenge wa Mpanga|Mpanga]] • [[Umurenge wa Musaza|Musaza]] • [[Umurenge wa Mushikiri|Mushikiri]] • [[Umurenge wa Nasho|Nasho]] • [[Umurenge wa Nyamugari|Nyamugari]] • [[Umurenge wa Nyarubuye|Nyarubuye]] |Muhanga = [[Umurenge wa Cyeza|Cyeza]] • [[Umurenge wa Kabacuzi|Kabacuzi]] • [[Umurenge wa Kibangu|Kibangu]] • [[Umurenge wa Kiyumba|Kiyumba]] • [[Umurenge wa Muhanga|Muhanga]] • [[Umurenge wa Mushishiro|Mushishiro]] • [[Umurenge wa Nyabinoni|Nyabinoni]] • [[Umurenge wa Nyamabuye|Nyamabuye]] • [[Umurenge wa Nyarusange|Nyarusange]] • [[Umurenge wa Rongi|Rongi]] • [[Umurenge wa Rugendabari|Rugendabari]] • [[Umurenge wa Shyogwe|Shyogwe]] |Musanze = [[Umurenge wa Busogo|Busogo]] • [[Umurenge wa Cyuve|Cyuve]] • [[Umurenge wa Gacaca|Gacaca]] • [[Umurenge wa Gashaki|Gashaki]] • [[Umurenge wa Gataraga|Gataraga]] • [[Umurenge wa Kimonyi|Kimonyi]] • [[Umurenge wa Kinigi|Kinigi]] • [[Umurenge wa Muhoza|Muhoza]] • [[Umurenge wa Muko (Musanze)|Muko]] • [[Umurenge wa Musanze|Musanze]] • [[Umurenge wa Nkotsi|Nkotsi]] • [[Umurenge wa Nyange (Musanze)|Nyange]] • [[Umurenge wa Remera (Musanze)|Remera]] • [[Umurenge wa Rwaza|Rwaza]] • [[Umurenge wa Shingiro|Shingiro]] |Ngoma = [[Umurenge wa Gashanda|Gashanda]] • [[Umurenge wa Jarama|Jarama]] • [[Umurenge wa Karembo|Karembo]] • [[Umurenge wa Kazo|Kazo]] • [[Umurenge wa Kibungo|Kibungo]] • [[Umurenge wa Mugesera|Mugesera]] • [[Umurenge wa Murama (Ngoma)|Murama]] • [[Umurenge wa Mutenderi|Mutenderi]] • [[Umurenge wa Remera (Ngoma)|Remera]] • [[Umurenge wa Rukira|Rukira]] • [[Umurenge wa Rukumberi|Rukumberi]] • [[Umurenge wa Rurenge|Rurenge]] • [[Umurenge wa Sake|Sake]] • [[Umurenge wa Zaza|Zaza]] |Ngororero = [[Umurenge wa Bwira|Bwira]] • [[Umurenge wa Gatumba|Gatumba]] • [[Umurenge wa Hindiro|Hindiro]] • [[Umurenge wa Kabaya|Kabaya]] • [[Umurenge wa Kageyo (Ngororero)|Kageyo]] • [[Umurenge wa Kavumu|Kavumu]] • [[Umurenge wa Matyazo|Matyazo]] • [[Umurenge wa Muhanda|Muhanda]] • [[Umurenge wa Muhororo|Muhororo]] • [[Umurenge wa Ndaro|Ndaro]] • [[Umurenge wa Ngororero|Ngororero]] • [[Umurenge wa Nyange|Nyange]] • [[Umurenge wa Sovu|Sovu]] |Nyabihu = [[Umurenge wa Bigogwe|Bigogwe]] • [[Umurenge wa Jenda|Jenda]] • [[Umurenge wa Jomba|Jomba]] • [[Umurenge wa Kabatwa|Kabatwa]] • [[Umurenge wa Karago|Karago]] • [[Umurenge wa Kintobo|Kintobo]] • [[Umurenge wa Mukamira|Mukamira]] • [[Umurenge wa Muringa|Muringa]] • [[Umurenge wa Rambura|Rambura]] • [[Umurenge wa Rugera|Rugera]] • [[Umurenge wa Rurembo|Rurembo]] • [[Umurenge wa Shyira|Shyira]] |Nyagatare = [[Umurenge wa Gatunda|Gatunda]] • [[Umurenge wa Karama (Nyagatare)|Karama]] • [[Umurenge wa Karangazi|Karangazi]] • [[Umurenge wa Katabagemu|Katabagemu]] • [[Umurenge wa Kiyombe|Kiyombe]] • [[Umurenge wa Matimba|Matimba]] • [[Umurenge wa Mimuri|Mimuri]] • [[Umurenge wa Mukama|Mukama]] • [[Umurenge wa Musheri|Musheri]] • [[Umurenge wa Nyagatare|Nyagatare]] • [[Umurenge wa Rukomo (Nyagatare)|Rukomo]] • [[Umurenge wa Rwempasha|Rwempasha]] • [[Umurenge wa Rwimiyaga|Rwimiyaga]] • [[Umurenge wa Tabagwe|Tabagwe]] |Nyamagabe = [[Umurenge wa Buruhukiro|Buruhukiro]] • [[Umurenge wa Cyanika (Nyamagabe)|Cyanika]] • [[Umurenge wa Gasaka|Gasaka]] • [[Umurenge wa Gatare|Gatare]] • [[Umurenge wa Kaduha|Kaduha]] • [[Umurenge wa Kamegeri|Kamegeri]] • [[Umurenge wa Kibirizi (Nyamagabe)|Kibirizi]] • [[Umurenge wa Kibumbwe|Kibumbwe]] • [[Umurenge wa Kitabi|Kitabi]] • [[Umurenge wa Mbazi (Nyamagabe)|Mbazi]] • [[Umurenge wa Mugano|Mugano]] • [[Umurenge wa Musange|Musange]] • [[Umurenge wa Musebeya|Musebeya]] • [[Umurenge wa Mushubi|Mushubi]] • [[Umurenge wa Nkomane|Nkomane]] • [[Umurenge wa Tare|Tare]] • [[Umurenge wa Uwinkingi|Uwinkingi]] |Nyamasheke = [[Umurenge wa Bushekeri|Bushekeri]] • [[Umurenge wa Bushenge|Bushenge]] • [[Umurenge wa Cyato|Cyato]] • [[Umurenge wa Gihombo|Gihombo]] • [[Umurenge wa Kagano|Kagano]] • [[Umurenge wa Kanjongo|Kanjongo]] • [[Umurenge wa Karambi|Karambi]] • [[Umurenge wa Karengera|Karengera]] • [[Umurenge wa Kirimbi|Kirimbi]] • [[Umurenge wa Macuba|Macuba]] • [[Umurenge wa Mahembe|Mahembe]] • [[Umurenge wa Nyabitekeri|Nyabitekeri]] • [[Umurenge wa Rangiro|Rangiro]] • [[Umurenge wa Ruharambuga|Ruharambuga]] • [[Umurenge wa Shangi|Shangi]] |Nyanza = [[Umurenge wa Busasamana (Nyanza)|Busasamana]] • [[Umurenge wa Busoro|Busoro]] • [[Umurenge wa Cyabakamyi|Cyabakamyi]] • [[Umurenge wa Kibirizi (Nyanza)|Kibirizi]] • [[Umurenge wa Kigoma (Nyanza)|Kigoma]] • [[Umurenge wa Mukingo (Nyanza)|Mukingo]] • [[Umurenge wa Muyira|Muyira]] • [[Umurenge wa Ntyazo|Ntyazo]] • [[Umurenge wa Nyagisozi (Nyanza)|Nyagisozi]] • [[Umurenge wa Rwabicuma|Rwabicuma]] |Nyarugenge = [[Umurenge wa Gitega|Gitega]] • [[Umurenge wa Kanyinya|Kanyinya]] • [[Umurenge wa Kigali|Kigali]] • [[Umurenge wa Kimisagara|Kimisagara]] • [[Umurenge wa Mageragere|Mageragere]] • [[Umurenge wa Muhima|Muhima]] • [[Umurenge wa Nyakabanda|Nyakabanda]] • [[Umurenge wa Nyamirambo|Nyamirambo]] • [[Umurenge wa Nyarugenge (Nyarugenge)|Nyarugenge]] • [[Umurenge wa Rwezamenyo|Rwezamenyo]] |Nyaruguru = [[Umurenge wa Busanze|Busanze]] • [[Umurenge wa Cyahinda|Cyahinda]] • [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] • [[Umurenge wa Kivu|Kivu]] • [[Umurenge wa Mata|Mata]] • [[Umurenge wa Muganza|Muganza]] • [[Umurenge wa Munini|Munini]] • [[Umurenge wa Ngera|Ngera]] • [[Umurenge wa Ngoma|Ngoma]] • [[Umurenge wa Nyabimata|Nyabimata]] • [[Umurenge wa Nyagisozi|Nyagisozi]] • [[Umurenge wa Ruheru|Ruheru]] • [[Umurenge wa Ruramba|Ruramba]] • [[Umurenge wa Rusenge|Rusenge]] |Rubavu = [[Umurenge wa Bugeshi|Bugeshi]] • [[Umurenge wa Busasamana|Busasamana]] • [[Umurenge wa Cyanzarwe|Cyanzarwe]] • [[Umurenge wa Gisenyi|Gisenyi]] • [[Umurenge wa Kanama|Kanama]] • [[Umurenge wa Kanzenze|Kanzenze]] • [[Umurenge wa Mudende|Mudende]] • [[Umurenge wa Nyakiriba|Nyakiriba]] • [[Umurenge wa Nyamyumba|Nyamyumba]] • [[Umurenge wa Nyundo|Nyundo]] • [[Umurenge wa Rubavu|Rubavu]] • [[Umurenge wa Rugerero|Rugerero]] |Ruhango = [[Umurenge wa Bweramana|Bweramana]] • [[Umurenge wa Byimana|Byimana]] • [[Umurenge wa Kabagali|Kabagali]] • [[Umurenge wa Kinazi (Ruhango)|Kinazi]] • [[Umurenge wa Kinihira (Ruhango)|Kinihira]] • [[Umurenge wa Mbuye|Mbuye]] • [[Umurenge wa Mwendo|Mwendo]] • [[Umurenge wa Ntongwe|Ntongwe]] • [[Umurenge wa Ruhango (Ruhango)|Ruhango]] |Rulindo = [[Umurenge wa Base|Base]] • [[Umurenge wa Burega|Burega]] • [[Umurenge wa Bushoki|Bushoki]] • [[Umurenge wa Buyoga|Buyoga]] • [[Umurenge wa Cyinzuzi|Cyinzuzi]] • [[Umurenge wa Cyungo|Cyungo]] • [[Umurenge wa Kinihira (Rulindo)|Kinihira]] • [[Umurenge wa Kisaro|Kisaro]] • [[Umurenge wa Masoro|Masoro]] • [[Umurenge wa Mbogo|Mbogo]] • [[Umurenge wa Murambi|Murambi]] • [[Umurenge wa Ngoma (Rulindo)|Ngoma]] • [[Umurenge wa Ntarabana|Ntarabana]] • [[Umurenge wa Rukozo|Rukozo]] • [[Umurenge wa Rusiga|Rusiga]] • [[Umurenge wa Shyorongi|Shyorongi]] • [[Umurenge wa Tumba|Tumba]] |Rusizi = [[Umurenge wa Bugarama|Bugarama]] • [[Umurenge wa Butare|Butare]] • [[Umurenge wa Bweyeye|Bweyeye]] • [[Umurenge wa Gashonga|Gashonga]] • [[Umurenge wa Giheke|Giheke]] • [[Umurenge wa Gihundwe|Gihundwe]] • [[Umurenge wa Gikundamvura|Gikundamvura]] • [[Umurenge wa Gitambi|Gitambi]] • [[Umurenge wa Kamembe|Kamembe]] • [[Umurenge wa Muganza (Rusizi)|Muganza]] • [[Umurenge wa Mururu|Mururu]] • [[Umurenge wa Nkanka|Nkanka]] • [[Umurenge wa Nkombo|Nkombo]] • [[Umurenge wa Nkungu|Nkungu]] • [[Umurenge wa Nyakabuye|Nyakabuye]] • [[Umurenge wa Nyakarenzo|Nyakarenzo]] • [[Umurenge wa Nzahaha|Nzahaha]] • [[Umurenge wa Rwimbogo (Rusizi)|Rwimbogo]] |Rutsiro = [[Umurenge wa Boneza|Boneza]] • [[Umurenge wa Gihango|Gihango]] • [[Umurenge wa Kigeyo|Kigeyo]] • [[Umurenge wa Kivumu|Kivumu]] • [[Umurenge wa Manihira|Manihira]] • [[Umurenge wa Mukura (Rutsiro)|Mukura]] • [[Umurenge wa Murunda|Murunda]] • [[Umurenge wa Musasa|Musasa]] • [[Umurenge wa Mushonyi|Mushonyi]] • [[Umurenge wa Mushubati|Mushubati]] • [[Umurenge wa Nyabirasi|Nyabirasi]] • [[Umurenge wa Ruhango (Rutsiro)|Ruhango]] • [[Umurenge wa Rusebeya|Rusebeya]] |Rwamagana = [[Umurenge wa Fumbwe|Fumbwe]] • [[Umurenge wa Gahengeri|Gahengeri]] • [[Umurenge wa Gishari|Gishali]] • [[Umurenge wa Karenge|Karenge]] • [[Umurenge wa Kigabiro|Kigabiro]] • [[Umurenge wa Muhazi|Muhazi]] • [[Umurenge wa Munyaga|Munyaga]] • [[Umurenge wa Munyiginya|Munyiginya]] • [[Umurenge wa Musha|Musha]] • [[Umurenge wa Muyumbu|Muyumbu]] • [[Umurenge wa Mwulire|Mwulire]] • [[Umurenge wa Nyakariro|Nyakaliro]] • [[Umurenge wa Nzige|Nzige]] • [[Umurenge wa Rubona|Rubona]] |#default = <span class="error">Andika izina ry'akarere (urugero: <nowiki>{{Palette Imirenge y'Akarere|Kayonza}}</nowiki>).</span> }} }}<noinclude> {{Documentation|content= Iyi palette ihuza ingingo zivuga ku [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] y'akarere kamwe k'u Rwanda. Ifite urutonde rw'imirenge y'uturere 30. == Imikoreshereze == Andika izina ry'akarere nk'ikintu cya mbere. Shyira iyi palette hasi ku ngingo, nyuma y'igice cy'inyandiko (<code>== Inyandiko ==</code>), mbere y'ibyiciro: <code><nowiki>{{Palette Imirenge y'Akarere|Kayonza}}</nowiki></code> Palette igaragara ifunguye. Kugira ngo igaragare ifunze, andika: <code><nowiki>{{Palette Imirenge y'Akarere|Kayonza|state=collapsed}}</nowiki></code> Ushobora no gukoresha <code>state=autocollapse</code>: palette ifungwa iyo ku rupapuro hari izindi palette. == Aho ishyirwa == Iyi palette ishyirwa ku ngingo z'imirenge, n'izina ry'akarere kayo. Ishobora no gushyirwa ku ngingo y'akarere. Urutonde rw'imirenge rukomoka kuri City Population (ibarura rusange ryo mu 2022).<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ |title=Rwanda: Division in Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Ibyiciro == Iyi palette ishyirwa mu kiciro [[:Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]. == Inyandiko == {{Reflist}} }} [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]] </noinclude> f3qdxl8a470xkhqi98382e6g5okfazl 149643 149592 2026-11-10T06:40:04Z Score Beethoven 11559 149643 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Palette Imirenge y'Akarere | state = {{{state|uncollapsed}}} | title = {{#if:{{{1|{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|Kayonza}}}}}|Imirenge y'[[Akarere ka {{{1|{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|Kayonza}}}}}]]|[[Imirenge y’u Rwanda]]}} | listclass = hlist | below = [[Imirenge y’u Rwanda]] • [[Uturere tw’u Rwanda]] | list1 = {{#switch:{{{1|{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|Kayonza}}}}} |Bugesera = [[Umurenge wa Gashora|Gashora]] • [[Umurenge wa Juru|Juru]] • [[Umurenge wa Kamabuye|Kamabuye]] • [[Umurenge wa Mareba|Mareba]] • [[Umurenge wa Mayange|Mayange]] • [[Umurenge wa Musenyi|Musenyi]] • [[Umurenge wa Mwogo|Mwogo]] • [[Umurenge wa Ngeruka|Ngeruka]] • [[Umurenge wa Ntarama|Ntarama]] • [[Umurenge wa Nyamata|Nyamata]] • [[Umurenge wa Nyarugenge (Bugesera)|Nyarugenge]] • [[Umurenge wa Rilima|Rilima]] • [[Umurenge wa Ruhuha|Ruhuha]] • [[Umurenge wa Rweru|Rweru]] • [[Umurenge wa Shyara|Shyara]] |Burera = [[Umurenge wa Bungwe|Bungwe]] • [[Umurenge wa Butaro|Butaro]] • [[Umurenge wa Cyanika (Burera)|Cyanika]] • [[Umurenge wa Cyeru|Cyeru]] • [[Umurenge wa Gahunga|Gahunga]] • [[Umurenge wa Gatebe|Gatebe]] • [[Umurenge wa Gitovu|Gitovu]] • [[Umurenge wa Kagogo|Kagogo]] • [[Umurenge wa Kinoni|Kinoni]] • [[Umurenge wa Kinyababa|Kinyababa]] • [[Umurenge wa Kivuye|Kivuye]] • [[Umurenge wa Nemba (Burera)|Nemba]] • [[Umurenge wa Rugarama (Burera)|Rugarama]] • [[Umurenge wa Rugengabari|Rugengabari]] • [[Umurenge wa Ruhunde|Ruhunde]] • [[Umurenge wa Rusarabuye|Rusarabuye]] • [[Umurenge wa Rwerere|Rwerere]] |Gakenke = [[Umurenge wa Busengo|Busengo]] • [[Umurenge wa Coko|Coko]] • [[Umurenge wa Cyabingo|Cyabingo]] • [[Umurenge wa Gakenke|Gakenke]] • [[Umurenge wa Gashenyi|Gashenyi]] • [[Umurenge wa Janja|Janja]] • [[Umurenge wa Kamubuga|Kamubuga]] • [[Umurenge wa Karambo|Karambo]] • [[Umurenge wa Kivuruga|Kivuruga]] • [[Umurenge wa Mataba|Mataba]] • [[Umurenge wa Minazi|Minazi]] • [[Umurenge wa Mugunga|Mugunga]] • [[Umurenge wa Muhondo|Muhondo]] • [[Umurenge wa Muyongwe|Muyongwe]] • [[Umurenge wa Muzo|Muzo]] • [[Umurenge wa Nemba (Gakenke)|Nemba]] • [[Umurenge wa Ruli|Ruli]] • [[Umurenge wa Rusasa|Rusasa]] • [[Umurenge wa Rushashi|Rushashi]] |Gasabo = [[Umurenge wa Bumbogo|Bumbogo]] • [[Umurenge wa Gatsata|Gatsata]] • [[Umurenge wa Gikomero|Gikomero]] • [[Umurenge wa Gisozi|Gisozi]] • [[Umurenge wa Jabana|Jabana]] • [[Umurenge wa Jali|Jali]] • [[Umurenge wa Kacyiru|Kacyiru]] • [[Umurenge wa Kimihurura|Kimihurura]] • [[Umurenge wa Kimironko|Kimiromko]] • [[Umurenge wa Kinyinya|Kinyinya]] • [[Umurenge wa Ndera|Ndera]] • [[Umurenge wa Nduba|Nduba]] • [[Umurenge wa Remera (Gasabo)|Remera]] • [[Umurenge wa Rusororo|Rusororo]] • [[Umurenge wa Rutunga|Rutunga]] |Gatsibo = [[Umurenge wa Gasange|Gasange]] • [[Umurenge wa Gatsibo|Gatsibo]] • [[Umurenge wa Gitoki|Gitoki]] • [[Umurenge wa Kabarore|Kabarore]] • [[Umurenge wa Kageyo (Gatsibo)|Kageyo]] • [[Umurenge wa Kiramuruzi|Kiramuruzi]] • [[Umurenge wa Kiziguro|Kiziguro]] • [[Umurenge wa Muhura|Muhura]] • [[Umurenge wa Murambi (Gatsibo)|Murambi]] • [[Umurenge wa Ngarama|Ngarama]] • [[Umurenge wa Nyagihanga|Nyagihanga]] • [[Umurenge wa Remera (Gatsibo)|Remera]] • [[Umurenge wa Rugarama (Gatsibo)|Rugarama]] • [[Umurenge wa Rwimbogo (Gatsibo)|Rwimbogo]] |Gicumbi = [[Umurenge wa Bukure|Bukure]] • [[Umurenge wa Bwisige|Bwisige]] • [[Umurenge wa Byumba|Byumba]] • [[Umurenge wa Cyumba|Cyumba]] • [[Umurenge wa Giti|Giti]] • [[Umurenge wa Kageyo (Gicumbi)|Kageyo]] • [[Umurenge wa Kaniga|Kaniga]] • [[Umurenge wa Manyagiro|Manyagiro]] • [[Umurenge wa Miyove|Miyove]] • [[Umurenge wa Mukarange (Gicumbi)|Mukarange]] • [[Umurenge wa Muko (Gicumbi)|Muko]] • [[Umurenge wa Mutete|Mutete]] • [[Umurenge wa Nyamiyaga (Gicumbi)|Nyamiyaga]] • [[Umurenge wa Nyankenke|Nyankenke]] • [[Umurenge wa Rubaya|Rubaya]] • [[Umurenge wa Rukomo (Gicumbi)|Rukomo]] • [[Umurenge wa Rushaki|Rushaki]] • [[Umurenge wa Rutare|Rutare]] • [[Umurenge wa Ruvune|Ruvune]] • [[Umurenge wa Rwamiko|Rwamiko]] • [[Umurenge wa Shangasha|Shangasha]] |Gisagara = [[Umurenge wa Gikonko|Gikonko]] • [[Umurenge wa Gishubi|Gishubi]] • [[Umurenge wa Kansi|Kansi]] • [[Umurenge wa Kibirizi (Gisagara)|Kibirizi]] • [[Umurenge wa Kigembe|Kigembe]] • [[Umurenge wa Mamba|Mamba]] • [[Umurenge wa Muganza (Gisagara)|Muganza]] • [[Umurenge wa Mugombwa|Mugombwa]] • [[Umurenge wa Mukingo (Gisagara)|Mukingo]] • [[Umurenge wa Musha (Gisagara)|Musha]] • [[Umurenge wa Ndora|Ndora]] • [[Umurenge wa Nyanza|Nyanza]] • [[Umurenge wa Save|Save]] |Huye = [[Umurenge wa Gishamvu|Gishamvu]] • [[Umurenge wa Huye|Huye]] • [[Umurenge wa Karama (Huye)|Karama]] • [[Umurenge wa Kigoma (Huye)|Kigoma]] • [[Umurenge wa Kinazi (Huye)|Kinazi]] • [[Umurenge wa Maraba|Maraba]] • [[Umurenge wa Mbazi (Huye)|Mbazi]] • [[Umurenge wa Mukura (Huye)|Mukura]] • [[Umurenge wa Ngoma (Huye)|Ngoma]] • [[Umurenge wa Ruhashya|Ruhashya]] • [[Umurenge wa Rusatira|Rusatira]] • [[Umurenge wa Rwaniro|Rwaniro]] • [[Umurenge wa Simbi|Simbi]] • [[Umurenge wa Tumba (Huye)|Tumba]] |Kamonyi = [[Umurenge wa Gacurabwenge|Gacurabwenge]] • [[Umurenge wa Karama (Kamonyi)|Karama]] • [[Umurenge wa Kayenzi|Kayenzi]] • [[Umurenge wa Kayumbu|Kayumbu]] • [[Umurenge wa Mugina|Mugina]] • [[Umurenge wa Musambira|Musambira]] • [[Umurenge wa Ngamba|Ngamba]] • [[Umurenge wa Nyamiyaga (Kamonyi)|Nyamiyaga]] • [[Umurenge wa Nyarubaka|Nyarubaka]] • [[Umurenge wa Rugarika|Rugarika]] • [[Umurenge wa Rukoma|Rukoma]] • [[Umurenge wa Runda|Runda]] |Karongi = [[Umurenge wa Bwishyura|Bwishyura]] • [[Umurenge wa Gashari|Gashari]] • [[Umurenge wa Gishyita|Gishyita]] • [[Umurenge wa Gitesi|Gitesi]] • [[Umurenge wa Mubuga|Mubuga]] • [[Umurenge wa Murambi (Karongi)|Murambi]] • [[Umurenge wa Murundi (Karongi)|Murundi]] • [[Umurenge wa Mutuntu|Mutuntu]] • [[Umurenge wa Rubengera|Rubengera]] • [[Umurenge wa Rugabano|Rugabano]] • [[Umurenge wa Ruganda|Ruganda]] • [[Umurenge wa Rwankuba|Rwankuba]] • [[Umurenge wa Twumba|Twumba]] |Kayonza = [[Umurenge wa Gahini|Gahini]] • [[Umurenge wa Kabare|Kabare]] • [[Umurenge wa Kabarondo|Kabarondo]] • [[Umurenge wa Mukarange (Kayonza)|Mukarange]] • [[Umurenge wa Murama (Kayonza)|Murama]] • [[Umurenge wa Murundi (Kayonza)|Murundi]] • [[Umurenge wa Mwiri|Mwiri]] • [[Umurenge wa Ndego|Ndego]] • [[Umurenge wa Nyamirama|Nyamirama]] • [[Umurenge wa Rukara|Rukara]] • [[Umurenge wa Ruramira|Ruramira]] • [[Umurenge wa Rwinkwavu|Rwinkwavu]] |Kicukiro = [[Umurenge wa Gahanga|Gahanga]] • [[Umurenge wa Gatenga|Gatenga]] • [[Umurenge wa Gikondo|Gikondo]] • [[Umurenge wa Kagarama|Kagarama]] • [[Umurenge wa Kanombe|Kanombe]] • [[Umurenge wa Kicukiro|Kicukiro]] • [[Umurenge wa Kigarama (Kicukiro)|Kigarama]] • [[Umurenge wa Masaka|Masaka]] • [[Umurenge wa Niboye|Niboye]] • [[Umurenge wa Nyarugunga|Nyarugunga]] |Kirehe = [[Umurenge wa Gahara|Gahara]] • [[Umurenge wa Gatore|Gatore]] • [[Umurenge wa Kigarama (Kirehe)|Kigarama]] • [[Umurenge wa Kigina|Kigina]] • [[Umurenge wa Kirehe|Kirehe]] • [[Umurenge wa Mahama|Mahama]] • [[Umurenge wa Mpanga|Mpanga]] • [[Umurenge wa Musaza|Musaza]] • [[Umurenge wa Mushikiri|Mushikiri]] • [[Umurenge wa Nasho|Nasho]] • [[Umurenge wa Nyamugari|Nyamugari]] • [[Umurenge wa Nyarubuye|Nyarubuye]] |Muhanga = [[Umurenge wa Cyeza|Cyeza]] • [[Umurenge wa Kabacuzi|Kabacuzi]] • [[Umurenge wa Kibangu|Kibangu]] • [[Umurenge wa Kiyumba|Kiyumba]] • [[Umurenge wa Muhanga|Muhanga]] • [[Umurenge wa Mushishiro|Mushishiro]] • [[Umurenge wa Nyabinoni|Nyabinoni]] • [[Umurenge wa Nyamabuye|Nyamabuye]] • [[Umurenge wa Nyarusange|Nyarusange]] • [[Umurenge wa Rongi|Rongi]] • [[Umurenge wa Rugendabari (Muhanga)|Rugendabari]] • [[Umurenge wa Shyogwe|Shyogwe]] |Musanze = [[Umurenge wa Busogo|Busogo]] • [[Umurenge wa Cyuve|Cyuve]] • [[Umurenge wa Gacaca|Gacaca]] • [[Umurenge wa Gashaki|Gashaki]] • [[Umurenge wa Gataraga|Gataraga]] • [[Umurenge wa Kimonyi|Kimonyi]] • [[Umurenge wa Kinigi|Kinigi]] • [[Umurenge wa Muhoza|Muhoza]] • [[Umurenge wa Muko (Musanze)|Muko]] • [[Umurenge wa Musanze|Musanze]] • [[Umurenge wa Nkotsi|Nkotsi]] • [[Umurenge wa Nyange (Musanze)|Nyange]] • [[Umurenge wa Remera (Musanze)|Remera]] • [[Umurenge wa Rwaza|Rwaza]] • [[Umurenge wa Shingiro|Shingiro]] |Ngoma = [[Umurenge wa Gashanda|Gashanda]] • [[Umurenge wa Jarama|Jarama]] • [[Umurenge wa Karembo|Karembo]] • [[Umurenge wa Kazo|Kazo]] • [[Umurenge wa Kibungo|Kibungo]] • [[Umurenge wa Mugesera|Mugesera]] • [[Umurenge wa Murama (Ngoma)|Murama]] • [[Umurenge wa Mutenderi|Mutenderi]] • [[Umurenge wa Remera (Ngoma)|Remera]] • [[Umurenge wa Rukira|Rukira]] • [[Umurenge wa Rukumberi|Rukumberi]] • [[Umurenge wa Rurenge|Rurenge]] • [[Umurenge wa Sake|Sake]] • [[Umurenge wa Zaza|Zaza]] |Ngororero = [[Umurenge wa Bwira|Bwira]] • [[Umurenge wa Gatumba|Gatumba]] • [[Umurenge wa Hindiro|Hindiro]] • [[Umurenge wa Kabaya|Kabaya]] • [[Umurenge wa Kageyo (Ngororero)|Kageyo]] • [[Umurenge wa Kavumu|Kavumu]] • [[Umurenge wa Matyazo|Matyazo]] • [[Umurenge wa Muhanda|Muhanda]] • [[Umurenge wa Muhororo|Muhororo]] • [[Umurenge wa Ndaro|Ndaro]] • [[Umurenge wa Ngororero|Ngororero]] • [[Umurenge wa Nyange (Ngororero)|Nyange]] • [[Umurenge wa Sovu|Sovu]] |Nyabihu = [[Umurenge wa Bigogwe|Bigogwe]] • [[Umurenge wa Jenda|Jenda]] • [[Umurenge wa Jomba|Jomba]] • [[Umurenge wa Kabatwa|Kabatwa]] • [[Umurenge wa Karago|Karago]] • [[Umurenge wa Kintobo|Kintobo]] • [[Umurenge wa Mukamira|Mukamira]] • [[Umurenge wa Muringa|Muringa]] • [[Umurenge wa Rambura|Rambura]] • [[Umurenge wa Rugera|Rugera]] • [[Umurenge wa Rurembo|Rurembo]] • [[Umurenge wa Shyira|Shyira]] |Nyagatare = [[Umurenge wa Gatunda|Gatunda]] • [[Umurenge wa Karama (Nyagatare)|Karama]] • [[Umurenge wa Karangazi|Karangazi]] • [[Umurenge wa Katabagemu|Katabagemu]] • [[Umurenge wa Kiyombe|Kiyombe]] • [[Umurenge wa Matimba|Matimba]] • [[Umurenge wa Mimuri|Mimuri]] • [[Umurenge wa Mukama|Mukama]] • [[Umurenge wa Musheri|Musheri]] • [[Umurenge wa Nyagatare|Nyagatare]] • [[Umurenge wa Rukomo (Nyagatare)|Rukomo]] • [[Umurenge wa Rwempasha|Rwempasha]] • [[Umurenge wa Rwimiyaga|Rwimiyaga]] • [[Umurenge wa Tabagwe|Tabagwe]] |Nyamagabe = [[Umurenge wa Buruhukiro|Buruhukiro]] • [[Umurenge wa Cyanika (Nyamagabe)|Cyanika]] • [[Umurenge wa Gasaka|Gasaka]] • [[Umurenge wa Gatare|Gatare]] • [[Umurenge wa Kaduha|Kaduha]] • [[Umurenge wa Kamegeri|Kamegeri]] • [[Umurenge wa Kibirizi (Nyamagabe)|Kibirizi]] • [[Umurenge wa Kibumbwe|Kibumbwe]] • [[Umurenge wa Kitabi|Kitabi]] • [[Umurenge wa Mbazi (Nyamagabe)|Mbazi]] • [[Umurenge wa Mugano|Mugano]] • [[Umurenge wa Musange|Musange]] • [[Umurenge wa Musebeya|Musebeya]] • [[Umurenge wa Mushubi|Mushubi]] • [[Umurenge wa Nkomane|Nkomane]] • [[Umurenge wa Tare|Tare]] • [[Umurenge wa Uwinkingi|Uwinkingi]] |Nyamasheke = [[Umurenge wa Bushekeri|Bushekeri]] • [[Umurenge wa Bushenge|Bushenge]] • [[Umurenge wa Cyato|Cyato]] • [[Umurenge wa Gihombo|Gihombo]] • [[Umurenge wa Kagano|Kagano]] • [[Umurenge wa Kanjongo|Kanjongo]] • [[Umurenge wa Karambi|Karambi]] • [[Umurenge wa Karengera|Karengera]] • [[Umurenge wa Kirimbi|Kirimbi]] • [[Umurenge wa Macuba|Macuba]] • [[Umurenge wa Mahembe|Mahembe]] • [[Umurenge wa Nyabitekeri|Nyabitekeri]] • [[Umurenge wa Rangiro|Rangiro]] • [[Umurenge wa Ruharambuga|Ruharambuga]] • [[Umurenge wa Shangi|Shangi]] |Nyanza = [[Umurenge wa Busasamana (Nyanza)|Busasamana]] • [[Umurenge wa Busoro|Busoro]] • [[Umurenge wa Cyabakamyi|Cyabakamyi]] • [[Umurenge wa Kibirizi (Nyanza)|Kibirizi]] • [[Umurenge wa Kigoma (Nyanza)|Kigoma]] • [[Umurenge wa Mukingo (Nyanza)|Mukingo]] • [[Umurenge wa Muyira|Muyira]] • [[Umurenge wa Ntyazo|Ntyazo]] • [[Umurenge wa Nyagisozi (Nyanza)|Nyagisozi]] • [[Umurenge wa Rwabicuma|Rwabicuma]] |Nyarugenge = [[Umurenge wa Gitega|Gitega]] • [[Umurenge wa Kanyinya|Kanyinya]] • [[Umurenge wa Kigali|Kigali]] • [[Umurenge wa Kimisagara|Kimisagara]] • [[Umurenge wa Mageragere|Mageragere]] • [[Umurenge wa Muhima|Muhima]] • [[Umurenge wa Nyakabanda|Nyakabanda]] • [[Umurenge wa Nyamirambo|Nyamirambo]] • [[Umurenge wa Nyarugenge (Nyarugenge)|Nyarugenge]] • [[Umurenge wa Rwezamenyo|Rwezamenyo]] |Nyaruguru = [[Umurenge wa Busanze|Busanze]] • [[Umurenge wa Cyahinda|Cyahinda]] • [[Umurenge wa Kibeho|Kibeho]] • [[Umurenge wa Kivu|Kivu]] • [[Umurenge wa Mata|Mata]] • [[Umurenge wa Muganza (Nyaruguru)|Muganza]] • [[Umurenge wa Munini|Munini]] • [[Umurenge wa Ngera|Ngera]] • [[Umurenge wa Ngoma (Nyaruguru)|Ngoma]] • [[Umurenge wa Nyabimata|Nyabimata]] • [[Umurenge wa Nyagisozi (Nyaruguru)|Nyagisozi]] • [[Umurenge wa Ruheru|Ruheru]] • [[Umurenge wa Ruramba|Ruramba]] • [[Umurenge wa Rusenge|Rusenge]] |Rubavu = [[Umurenge wa Bugeshi|Bugeshi]] • [[Umurenge wa Busasamana|Busasamana]] • [[Umurenge wa Cyanzarwe|Cyanzarwe]] • [[Umurenge wa Gisenyi|Gisenyi]] • [[Umurenge wa Kanama|Kanama]] • [[Umurenge wa Kanzenze|Kanzenze]] • [[Umurenge wa Mudende|Mudende]] • [[Umurenge wa Nyakiriba|Nyakiriba]] • [[Umurenge wa Nyamyumba|Nyamyumba]] • [[Umurenge wa Nyundo|Nyundo]] • [[Umurenge wa Rubavu|Rubavu]] • [[Umurenge wa Rugerero|Rugerero]] |Ruhango = [[Umurenge wa Bweramana|Bweramana]] • [[Umurenge wa Byimana|Byimana]] • [[Umurenge wa Kabagali|Kabagali]] • [[Umurenge wa Kinazi (Ruhango)|Kinazi]] • [[Umurenge wa Kinihira (Ruhango)|Kinihira]] • [[Umurenge wa Mbuye|Mbuye]] • [[Umurenge wa Mwendo|Mwendo]] • [[Umurenge wa Ntongwe|Ntongwe]] • [[Umurenge wa Ruhango (Ruhango)|Ruhango]] |Rulindo = [[Umurenge wa Base|Base]] • [[Umurenge wa Burega|Burega]] • [[Umurenge wa Bushoki|Bushoki]] • [[Umurenge wa Buyoga|Buyoga]] • [[Umurenge wa Cyinzuzi|Cyinzuzi]] • [[Umurenge wa Cyungo|Cyungo]] • [[Umurenge wa Kinihira (Rulindo)|Kinihira]] • [[Umurenge wa Kisaro|Kisaro]] • [[Umurenge wa Masoro|Masoro]] • [[Umurenge wa Mbogo|Mbogo]] • [[Umurenge wa Murambi (Rulindo)|Murambi]] • [[Umurenge wa Ngoma (Rulindo)|Ngoma]] • [[Umurenge wa Ntarabana|Ntarabana]] • [[Umurenge wa Rukozo|Rukozo]] • [[Umurenge wa Rusiga|Rusiga]] • [[Umurenge wa Shyorongi|Shyorongi]] • [[Umurenge wa Tumba (Rulindo)|Tumba]] |Rusizi = [[Umurenge wa Bugarama|Bugarama]] • [[Umurenge wa Butare|Butare]] • [[Umurenge wa Bweyeye|Bweyeye]] • [[Umurenge wa Gashonga|Gashonga]] • [[Umurenge wa Giheke|Giheke]] • [[Umurenge wa Gihundwe|Gihundwe]] • [[Umurenge wa Gikundamvura|Gikundamvura]] • [[Umurenge wa Gitambi|Gitambi]] • [[Umurenge wa Kamembe|Kamembe]] • [[Umurenge wa Muganza (Rusizi)|Muganza]] • [[Umurenge wa Mururu|Mururu]] • [[Umurenge wa Nkanka|Nkanka]] • [[Umurenge wa Nkombo|Nkombo]] • [[Umurenge wa Nkungu|Nkungu]] • [[Umurenge wa Nyakabuye|Nyakabuye]] • [[Umurenge wa Nyakarenzo|Nyakarenzo]] • [[Umurenge wa Nzahaha|Nzahaha]] • [[Umurenge wa Rwimbogo (Rusizi)|Rwimbogo]] |Rutsiro = [[Umurenge wa Boneza|Boneza]] • [[Umurenge wa Gihango|Gihango]] • [[Umurenge wa Kigeyo|Kigeyo]] • [[Umurenge wa Kivumu|Kivumu]] • [[Umurenge wa Manihira|Manihira]] • [[Umurenge wa Mukura (Rutsiro)|Mukura]] • [[Umurenge wa Murunda|Murunda]] • [[Umurenge wa Musasa|Musasa]] • [[Umurenge wa Mushonyi|Mushonyi]] • [[Umurenge wa Mushubati|Mushubati]] • [[Umurenge wa Nyabirasi|Nyabirasi]] • [[Umurenge wa Ruhango (Rutsiro)|Ruhango]] • [[Umurenge wa Rusebeya|Rusebeya]] |Rwamagana = [[Umurenge wa Fumbwe|Fumbwe]] • [[Umurenge wa Gahengeri|Gahengeri]] • [[Umurenge wa Gishari|Gishali]] • [[Umurenge wa Karenge|Karenge]] • [[Umurenge wa Kigabiro|Kigabiro]] • [[Umurenge wa Muhazi|Muhazi]] • [[Umurenge wa Munyaga|Munyaga]] • [[Umurenge wa Munyiginya|Munyiginya]] • [[Umurenge wa Musha (Rwamagana)|Musha]] • [[Umurenge wa Muyumbu|Muyumbu]] • [[Umurenge wa Mwulire|Mwulire]] • [[Umurenge wa Nyakariro|Nyakaliro]] • [[Umurenge wa Nzige|Nzige]] • [[Umurenge wa Rubona|Rubona]] |#default = <span class="error">Andika izina ry'akarere (urugero: <nowiki>{{Palette Imirenge y'Akarere|Kayonza}}</nowiki>).</span> }} }}<noinclude> {{Documentation|content= Iyi palette ihuza ingingo zivuga ku [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] y'akarere kamwe k'u Rwanda. Ifite urutonde rw'imirenge y'uturere 30. == Imikoreshereze == Andika izina ry'akarere nk'ikintu cya mbere. Shyira iyi palette hasi ku ngingo, nyuma y'igice cy'inyandiko (<code>== Inyandiko ==</code>), mbere y'ibyiciro: <code><nowiki>{{Palette Imirenge y'Akarere|Kayonza}}</nowiki></code> Palette igaragara ifunguye. Kugira ngo igaragare ifunze, andika: <code><nowiki>{{Palette Imirenge y'Akarere|Kayonza|state=collapsed}}</nowiki></code> Ushobora no gukoresha <code>state=autocollapse</code>: palette ifungwa iyo ku rupapuro hari izindi palette. == Aho ishyirwa == Iyi palette ishyirwa ku ngingo z'imirenge, n'izina ry'akarere kayo. Ishobora no gushyirwa ku ngingo y'akarere. Urutonde rw'imirenge rukomoka kuri City Population (ibarura rusange ryo mu 2022).<ref>{{Cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/ |title=Rwanda: Division in Sectors |website=City Population |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> == Ibyiciro == Iyi palette ishyirwa mu kiciro [[:Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]]. == Inyandiko == {{Reflist}} }} [[Ikiciro:Imirenge y’u Rwanda]] </noinclude> rxy1zzfhnnp6my942ruuv3ec6da4shi Umurenge wa Kigoma 0 23811 149616 143571 2026-11-10T06:16:44Z Score Beethoven 11559 Removed redirect to [[Umurenge wa Kigoma (Huye)]] 149616 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Kigoma''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Kigoma (Huye)]], mu [[Akarere ka Huye]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Kigoma (Nyanza)]], mu [[Akarere ka Nyanza]], [[Intara y’Amajyepfo]] {{Disambiguation}} ekpisl97t922rz5hawe5yayomv1e8nw Remera, Kigali 0 23833 149590 143631 2026-11-10T04:06:26Z Xqbot 767 Correction d’une double redirection depuis [[Umurenge wa Remera]] vers [[Umurenge wa Remera (Gasabo)]] 149590 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Umurenge wa Remera (Gasabo)]] svnivb51tckm44zqip1zibo9zt96eba Umurenge wa Kageyo 0 23854 149608 143920 2026-11-10T06:07:52Z Score Beethoven 11559 Removed redirect to [[Umurenge wa Kageyo (Gicumbi)]] 149608 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Kageyo''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Kageyo (Gatsibo)]], mu [[Akarere ka Gatsibo]], [[Intara y'Iburasirazuba]] * [[Umurenge wa Kageyo (Gicumbi)]], mu [[Akarere ka Gicumbi]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] * [[Umurenge wa Kageyo (Ngororero)]], mu [[Akarere ka Ngororero]], [[Intara y'Uburengerazuba]] {{Disambiguation}} 607govlwf6a9nn156utx0kot6bsgui7 Umurenge wa Kibirizi 0 23855 149614 143922 2026-11-10T06:13:49Z Score Beethoven 11559 Removed redirect to [[Umurenge wa Kibirizi (Gisagara)]] 149614 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Kibirizi''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Kibirizi (Gisagara)]], mu [[Akarere ka Gisagara]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Kibirizi (Nyamagabe)]], mu [[Akarere ka Nyamagabe]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Kibirizi (Nyanza)]], mu [[Akarere ka Nyanza]], [[Intara y’Amajyepfo]] {{Disambiguation}} iz6k6504hkrm4tqg2u1zwxoivw0emy0 Umurenge wa Kigarama 0 23856 149615 143924 2026-11-10T06:15:42Z Score Beethoven 11559 Removed redirect to [[Umurenge wa Kigarama (Kicukiro)]] 149615 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Kigarama''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Kigarama (Kicukiro)]], mu [[Akarere ka Kicukiro]], [[Umujyi wa Kigali]] * [[Umurenge wa Kigarama (Kirehe)]], mu [[Akarere ka Kirehe]], [[Intara y'Iburasirazuba]] {{Disambiguation}} p3yfqdcd175vxy1kcybqw9kow2stkbw Imikino Olempike y'Urubyiruko ya 2026 0 24063 149702 149541 2026-11-10T08:09:39Z Baraka official 17008 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 149702 wikitext text/x-wiki {{Databox | item = Q97622525 | levels = 1 }} '''Imikino Olempike y'Urubyiruko ya 2026''' ni inshuro ya kane y'Imikino Olempike y'Urubyiruko yo mu mpeshyi. Iyi mikino ibera muri [[Senegali]], kuva ku wa 31 Ukwakira kugeza ku wa 13 Ugushyingo 2026. Ibera ahantu hatatu: i Dakar, i [[Diamniadio]] n'i Saly. Ni ubwa mbere imikino Olempike ibera ku mugabane wa Afurika. Abakinnyi bagera ku 2 650 bayitabiriye. Bakina amarushanwa 151 mu mikino 25. == Amateka == === Gutoranya igihugu kizakira imikino === [[File:Ayo Mascotte Dakar 2026 (cropped).png|thumb|left|upright=0.7|Ayo, maskoti y'imikino]] Komite Mpuzamahanga Olempike (CIO) yashakaga igihugu cyo muri Afurika cyo kwakira iyi mikino. Mu 2018, imijyi ine yari ku rutonde: [[Gaborone]] ([[Botswana]]), Dakar ([[Senegali]]), [[Abuja]] ([[Nijeriya]]) na Tunis ([[Tunisiya]]).<ref name="cand">{{Cite web |url=https://gamesbids.com/eng/youth-olympic-bids/botswana-nigeria-senegal-and-tunisia-remain-in-race-to-host-2022-youth-olympics-but-tunisian-suspension-remains-unclear/ |title=Botswana, Nigeria, Senegal and Tunisia Remain In Race To Host 2022 Youth Olympics |website=GamesBids.com |date=2018-07-18 |language=en |access-date=2026-11-07}}</ref> Ku wa 8 Ukwakira 2018, CIO yatoranyije Senegali. Icyo cyemezo cyafatiwe i [[Buenos Aires]].<ref name="sen">{{Cite web |url=https://www.lesechos.fr/sport/omnisport/afp-00662442-cio-le-senegal-designe-pour-organiser-les-joj-2022-2211845.php |title=CIO : le Sénégal désigné pour organiser les JOJ-2022 |website=Les Echos |date=2018-10-08 |language=fr |access-date=2026-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181009013134/https://www.lesechos.fr/sport/omnisport/afp-00662442-cio-le-senegal-designe-pour-organiser-les-joj-2022-2211845.php |archive-date=2018-10-09 |url-status=dead}}</ref> === Kwimurwa kw'imikino === Mbere, imikino yari iteganyijwe mu 2022. Ku wa 15 Nyakanga 2020, CIO na Senegali byemeje kuyimurira mu 2026. Impamvu ni icyorezo cya COVID-19. Icyo cyorezo cyatumye amarushanwa menshi ya siporo yimurwa.<ref name="rep">{{Cite web |url=https://olympics.com/cio/news/le-senegal-et-le-cio-conviennent-de-reporter-a-2026-les-jeux-olympiques-de-la-jeunesse-de-dakar-2022 |title=Le Sénégal et le CIO conviennent de reporter à 2026 les Jeux Olympiques de la Jeunesse de Dakar 2022 |website=olympics.com |date=2020-07-15 |language=fr |access-date=2026-11-07}}</ref> == Imitegurire == === Maskoti === Maskoti y'iyi mikino ni [[Ayo (maskoti)|Ayo]]. Ayo ni intare nto. Yamuritswe ku wa 31 Ukwakira 2025, umwaka umwe mbere y'imikino.<ref name="ayo">{{Cite web |url=https://www.olympics.com/cio/news/j-365-dakar-2026-presente-ayo-sa-mascotte-officielle |title=J–365 : Dakar 2026 présente "Ayo", sa mascotte officielle |website=olympics.com |language=fr |access-date=2026-11-07}}</ref> === Indirimbo yemewe === Indirimbo yemewe y'iyi mikino yitwa « Teranga ». Iririmbwa n'umuhanzikazi w'Umunyasenegali Mamy Mbaye. Yamuritswe ku wa 23 Nyakanga 2026.<ref name="ter">{{Cite web |url=https://www.olympics.com/fr/dakar-2026/actualite/decouvrez-teranga-la-chanson-officielle-des-joj-dakar-2026 |title=Découvrez "Teranga", la chanson officielle des JOJ Dakar 2026 |website=olympics.com |date=2026-07-23 |language=fr |access-date=2026-11-07}}</ref> Ijambo « teranga » ni iry'Igiwolofu. Risobanura kwakira abashyitsi neza no gusangira.<ref name="aps">{{Cite web |url=https://aps.sn/teranga-lhymne-des-joj-dakar-2026-symbolise-lhospitalite-le-partage-et-louverture-a-lautre-cojoj/ |title="Teranga", l’hymne des JOJ Dakar 2026, symbolise "l’hospitalité, le partage et l’ouverture à l’autre" (COJOJ) |website=Agence de presse sénégalaise |date=2026-07-24 |language=fr |access-date=2026-11-07}}</ref> === Ahabera amarushanwa === [[File:Piscine olympique - Dakar 2026.jpg|thumb|right|upright=0.9|Pisine olempike ya Dakar]] Amarushanwa abera ahantu hatatu. Ahantu ha mbere ni Dakar, [[umurwa]] mukuru wa Senegali. Ahantu ha kabiri ni [[Diamniadio]], umujyi mushya. Ahantu ha gatatu ni Saly, umujyi w'ubukerarugendo uri ku nyanja.<ref name="rfi">{{Cite web |url=http://www.rfi.fr/sports/20190206-est-le-senegal-trois-ans-jeux-olympiques-jeunesse-2022 |title=Où en est le Sénégal, à trois ans des Jeux olympiques de la jeunesse 2022 ? |website=RFI |date=2019-02-06 |language=fr |access-date=2026-11-07}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:85%; line-height:1.2" |+ Ahabera amarushanwa amwe n'amwe<ref name="cgtn">{{Cite web |url=https://newsaf.cgtn.com/news/2026-04-03/Senegal-racing-against-time-to-deliver-Africa-s-first-ever-Olympics-1M11XmrQWVW/p.html |title=Senegal racing against time to deliver Africa's first ever Olympics |website=CGTN Africa |date=2026-04-03 |language=en |access-date=2026-11-07}}</ref> ! Umujyi !! Ahantu !! Imikino |- | rowspan="2" | Dakar || Sitade Iba Mar Diop || Imikino ngororamubiri, iteramakofe, futsal (amajonjora), rugby y'abakinnyi 7 |- | Ikigo Olempike cya Tour de l'Œuf || Koga, basketball 3x3, Baseball5, skateboard |- | rowspan="2" | [[Diamniadio]] || Sitade Abdoulaye Wade || Umuhango wo gutangiza imikino, kurasa imyambi |- | Dakar Arena || Imikino ya nyuma ya basketball n'iya futsal |} == Imihango == [[File:JOJ Dakar 2026 - le groupe Ndawrabine de Bargny.jpg|thumb|left|Urugendo rw'urumuri olempike i Bargny]] Umuhango wo gutangiza imikino wabaye ku wa 31 Ukwakira 2026. Wabereye kuri Sitade Abdoulaye Wade, i Diamniadio.<ref name="open">{{Cite web |url=https://www.olympics.com/ioc/news/dakar-2026-youth-olympic-games-open-in-historic-first-for-africa |title=Dakar 2026 Youth Olympic Games open in historic first for Africa |website=olympics.com |date=2026-10-31 |language=en |access-date=2026-11-07}}</ref> Imikino izasozwa ku wa 13 Ugushyingo 2026.<ref name="open" /> == Ibihugu byitabiriye == {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%; line-height:1.2; float:right; margin:0 0 1em 1.5em" |+ Imikino 25 n'umubare w'amarushanwa<ref name="pdf">{{Cite web |url=https://stillmed.olympics.com/media/Documents/Olympic-Games/Youth-Olympic-Games/Dakar-2026/2024-12-Dakar-2026-Event-Programme.pdf |title=Official programme of the Youth Olympic Games Dakar 2026 |website=olympics.com |date=2024-12-05 |language=en |format=PDF |access-date=2026-11-07}}</ref> ! Umukino !! Mu Gifaransa !! Amarushanwa |- | Imikino ngororamubiri || Athlétisme || style="text-align:center" | 36 |- | Koga || Natation || style="text-align:center" | 28 |- | Taekwondo || Taekwondo || style="text-align:center" | 11 |- | Iteramakofe || Boxe || style="text-align:center" | 10 |- | Judo || Judo || style="text-align:center" | 8 |- | Gukirana ku musenyi || Lutte de plage || style="text-align:center" | 8 |- | Escrime || Escrime || style="text-align:center" | 6 |- | Jimunasitike || Gymnastique artistique || style="text-align:center" | 5 |- | Gusiganwa ku magare || Cyclisme sur route || style="text-align:center" | 4 |- | Wushu || Wushu || style="text-align:center" | 4 |- | Kurasa imyambi || Tir à l'arc || style="text-align:center" | 3 |- | Aviron yo ku nyanja || Aviron de plage || style="text-align:center" | 3 |- | Tenisi yo ku meza || Tennis de table || style="text-align:center" | 3 |- | Badminton || Badminton || style="text-align:center" | 2 |- | [[Umupira w’agatebo]] 3x3 || Basket-ball 3x3 || style="text-align:center" | 2 |- | Volleyball yo ku musenyi || Beach-volley || style="text-align:center" | 2 |- | Breaking || Breaking || style="text-align:center" | 2 |- | Futsal || Futsal || style="text-align:center" | 2 |- | [[Umupira w’intoke]] wo ku musenyi || Handball de plage || style="text-align:center" | 2 |- | Rugby y'abakinnyi 7 || Rugby à sept || style="text-align:center" | 2 |- | Skateboard || Skateboard || style="text-align:center" | 2 |- | Triathlon || Triathlon || style="text-align:center" | 2 |- | Windsurf || Planche à voile || style="text-align:center" | 2 |- | Baseball5 || Baseball5 || style="text-align:center" | 1 |- | Kugendera ku mafarasi || Équitation || style="text-align:center" | 1 |- ! colspan="2" | Igiteranyo !! 151 |} Abakinnyi baturutse muri komite olempike z'ibihugu 204.<ref name="open" /> Ikipe Olempike y'Impunzi nayo yitabiriye. Ni ubwa mbere iyo kipe yitabira Imikino Olempike y'Urubyiruko. Igizwe n'abakinnyi batandatu.<ref name="ref6">{{Cite web |url=https://www.olympics.com/cio/news/six-athletes-representeront-l-equipe-olympique-des-refugies-aux-joj-de-dakar-2026 |title=Six athlètes représenteront l'équipe olympique des réfugiés aux JOJ de Dakar 2026 |website=olympics.com |language=fr |access-date=2026-11-07}}</ref> == Imikino == Muri Kamena 2024, CIO yahinduye uburyo bwo gutegura gahunda y'imikino. Amarushanwa abera mu mikino 25. Indi mikino 10 imenyekanishwa binyuze mu bikorwa bitandukanye. Iyo mikino 10 nta marushanwa ayibamo.<ref name="prog">{{Cite web |url=https://www.olympics.com/cio/news/jeux-olympiques-de-la-jeunesse-de-dakar-2026-premiers-beneficiaires-de-l-evolution-de-l-approche-adoptee-pour-le-programme-des-sports-aux-joj |title=Jeux Olympiques de la Jeunesse de Dakar 2026 : premiers bénéficiaires de l'évolution de l'approche adoptée pour le programme des sports aux JOJ |website=olympics.com |date=2024-06-13 |language=fr |access-date=2026-11-07}}</ref> Mu Kuboza 2024, gahunda y'imikino yemejwe. Igizwe n'amarushanwa 151. Amarushanwa 72 ni ay'abagabo. Amarushanwa 72 ni ay'abagore. Amarushanwa 7 ni avanze. Umubare w'abagabo n'uw'abagore uringana.<ref name="quo">{{Cite web |url=https://www.olympics.com/cio/news/les-epreuves-et-les-quotas-d-athletes-de-dakar-2026-approuves-par-la-commission-executive-du-cio |title=Les épreuves et les quotas d'athlètes de Dakar 2026 approuvés par la commission exécutive du CIO |website=olympics.com |language=fr |access-date=2026-11-07}}</ref> Imikino 10 imenyekanishwa ni iyi: canoë, escalade, golf, haltérophilie, hockey, karate, pentathlon moderne, surf, [[tenisi]] na tir. Iyo mikino ntihabwa imidari i Dakar.<ref name="prog" /> Imikino ngororamubiri ni yo ifite amarushanwa menshi. Ifite amarushanwa 36. Koga ikurikiraho, ifite amarushanwa 28. Taekwondo ifite amarushanwa 11. Iteramakofe ifite amarushanwa 10.<ref name="pdf" /> Imikino itatu yakinwe bwa mbere mu Mikino Olempike y'Urubyiruko. Iyo mikino ni wushu, Baseball5 na skateboard.<ref name="star">{{Cite web |url=https://www.thestar.com.my/news/world/2026/11/01/urgent-4th-youth-olympic-games-opens-in-dakar-senegal |title=Urgent: 4th Youth Olympic Games opens in Dakar, Senegal |website=The Star |date=2026-11-01 |language=en |access-date=2026-11-07}}</ref> Imikino myinshi ikinirwa ku musenyi. Ni ko bimeze kuri volleyball, handball no gukirana.<ref name="pdf" /> == Ingengabihe == Imbonerahamwe ikurikira yerekana iminsi buri mukino ukinirwaho. Igaragaza kandi iminsi amarushanwa atanga imidari abera.<ref name="prog-site">{{Cite web |url=https://www.olympics.com/fr/dakar-2026/en/programme-sportif/ |title=Competition Programme |website=Dakar 2026 |language=en |access-date=2026-11-07}}</ref> <div style="text-align:center"> {|class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:75%; position:relative; width:90%;" |- |style="width:2.5em; background-color:#00cc33; text-align:center;"|'''OC'''||Umuhango wo gutangiza |style="width:2.5em; background-color:#3399ff; text-align:center;"|●||Amarushanwa |style="width:2.5em; background-color:#ffcc00; text-align:center;"|'''1'''||Amarushanwa atanga imidari |style="width:2.5em; background-color:#ee3333; text-align:center;"|'''CC'''||Umuhango wo gusoza |} </div> {|class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="margin:0.5em auto; font-size:75%; line-height:1.1em; width:90%; text-align:center;" |- !style=width:18%; colspan=2 rowspan=2|2026 !colspan=2|Ukwakira !colspan=13|Ugushyingo !style=width:6%; rowspan=2|Amarushanwa |- !class="unsortable" style="width:4%;"|30 !class="unsortable" style="width:4%;"|31 !class="unsortable" style="width:4%;"|1 !class="unsortable" style="width:4%;"|2 !class="unsortable" style="width:4%;"|3 !class="unsortable" style="width:4%;"|4 !class="unsortable" style="width:4%;"|5 !class="unsortable" style="width:4%;"|6 !class="unsortable" style="width:4%;"|7 !class="unsortable" style="width:4%;"|8 !class="unsortable" style="width:4%;"|9 !class="unsortable" style="width:4%;"|10 !class="unsortable" style="width:4%;"|11 !class="unsortable" style="width:4%;"|12 !class="unsortable" style="width:4%;"|13 |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Olympic Rings Icon.svg|20px]] Imihango <!-- 30-->| <!-- 31-->|style="background-color:#00cc33;"|'''OC''' <!-- 1-->| <!-- 2-->| <!-- 3-->| <!-- 4-->| <!-- 5-->| <!-- 6-->| <!-- 7-->| <!-- 8-->| <!-- 9-->| <!-- 10-->| <!-- 11-->| <!-- 12-->| <!-- 13-->|style="background-color:#ee3333|'''CC''' <!--Events-->| style="background:#ececec; color:#666" | |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Coastal rowing pictogram.svg|20px]] Aviron yo ku nyanja <!-- 30-->| <!-- 31-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 1-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 2-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 3-->|style="background-color:#ffcc00"|'''2''' <!-- 4-->| <!-- 5-->| <!-- 6-->| <!-- 7-->| <!-- 8-->| <!-- 9-->| <!-- 10-->| <!-- 11-->| <!-- 12-->| <!-- 13-->| <!--Events-->|'''3''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:3x3 basketball pictogram.svg|20px]] [[Umupira w’agatebo]] 3x3 <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->| <!-- 2-->| <!-- 3-->| <!-- 4-->| <!-- 5-->| <!-- 6-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 7-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 8-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 9-->|style="background-color:#ffcc00|'''2''' <!-- 10-->| <!-- 11-->| <!-- 12-->| <!-- 13-->| <!--Events-->|'''2''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Athletics pictogram.svg|20px]] Imikino ngororamubiri <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->| <!-- 2-->| <!-- 3-->| <!-- 4-->| <!-- 5-->| <!-- 6-->| <!-- 7-->| <!-- 8-->|style="background-color:#ffcc00"|'''10''' <!-- 9-->|style="background-color:#ffcc00"|'''12''' <!-- 10-->|style="background-color:#ffcc00"|'''14''' <!-- 11-->| <!-- 12-->| <!-- 13-->| <!--Events-->|'''36''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Badminton pictogram.svg|20px]] Badminton <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 2-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 3-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 4-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 5-->|style="background-color:#ffcc00"|'''2''' <!-- 6-->| <!-- 7-->| <!-- 8-->| <!-- 9-->| <!-- 10-->| <!-- 11-->| <!-- 12-->| <!-- 13-->| <!--Events-->|'''2''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Baseball5 pictogram.svg|20px]] Baseball5 <!-- 30-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 31-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 1-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 2-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 3-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 4-->| <!-- 5-->| <!-- 6-->| <!-- 7-->| <!-- 8-->| <!-- 9-->| <!-- 10-->| <!-- 11-->| <!-- 12-->| <!-- 13-->| <!--Events-->|'''1''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Beach handball pictogram.svg|20px]] [[Umupira w’intoke]] wo ku musenyi <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->| <!-- 2-->| <!-- 3-->| <!-- 4-->| <!-- 5-->| <!-- 6-->| <!-- 7-->| <!-- 8-->| <!-- 9-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 10-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 11-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 12-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 13-->|style="background-color:#ffcc00"|'''2''' <!--Events-->|'''2''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Beach volleyball pictogram.svg|20px]] Volleyball yo ku musenyi <!-- 30-->| <!-- 31-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 1-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 2-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 3-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 4-->|style="background-color:#ffcc00"|'''2''' <!-- 5-->| <!-- 6-->| <!-- 7-->| <!-- 8-->| <!-- 9-->| <!-- 10-->| <!-- 11-->| <!-- 12-->| <!-- 13-->| <!--Events-->|'''2''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Boxing pictogram.svg|20px]] Iteramakofe <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->| <!-- 2-->| <!-- 3-->| <!-- 4-->| <!-- 5-->| <!-- 6-->| <!-- 7-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 8-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 9-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 10-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 11-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 12-->|style="background-color:#ffcc00"|'''10''' <!-- 13-->| <!--Events-->|'''10''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Breakdancing pictogram.svg|20px]] Breaking <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->| <!-- 2-->| <!-- 3-->| <!-- 4-->| <!-- 5-->| <!-- 6-->| <!-- 7-->| <!-- 8-->| <!-- 9-->| <!-- 10-->| <!-- 11-->| <!-- 12-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 13-->|style="background-color:#ffcc00"|'''2''' <!--Events-->|'''2''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Cycling (road) pictogram.svg|20px]] Gusiganwa ku magare <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->| <!-- 2-->| <!-- 3-->| <!-- 4-->| <!-- 5-->| <!-- 6-->| <!-- 7-->| <!-- 8-->|style="background-color:#ffcc00"|'''2''' <!-- 9-->| <!-- 10-->|style="background-color:#ffcc00"|'''2''' <!-- 11-->| <!-- 12-->| <!-- 13-->| <!--Events-->|'''4''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Equestrian pictogram.svg|20px]] Kugendera ku mafarasi <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->| <!-- 2-->| <!-- 3-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 4-->| <!-- 5-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 6-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 7-->| <!-- 8-->| <!-- 9-->| <!-- 10-->| <!-- 11-->| <!-- 12-->| <!-- 13-->| <!--Events-->|'''1''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Fencing pictogram.svg|20px]] Escrime <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->| <!-- 2-->| <!-- 3-->| <!-- 4-->| <!-- 5-->| <!-- 6-->| <!-- 7-->| <!-- 8-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 9-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 10-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 11-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 12-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 13-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!--Events-->|'''6''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Futsal pictogram.svg|20px]] Futsal <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 2-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 3-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 4-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 5-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 6-->| <!-- 7-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 8-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 9-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 10-->| <!-- 11-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 12-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 13-->| <!--Events-->|'''2''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Gymnastics (artistic) pictogram.svg|20px]] Jimunasitike <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->| <!-- 2-->| <!-- 3-->| <!-- 4-->| <!-- 5-->| <!-- 6-->| <!-- 7-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 8-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 9-->|style="background-color:#ffcc00"|'''2''' <!-- 10-->|style="background-color:#ffcc00"|'''2''' <!-- 11-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 12-->| <!-- 13-->| <!--Events-->|'''5''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Judo pictogram.svg|20px]] Judo <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->|style="background-color:#ffcc00"|'''3''' <!-- 2-->|style="background-color:#ffcc00"|'''3''' <!-- 3-->|style="background-color:#ffcc00"|'''2''' <!-- 4-->| <!-- 5-->| <!-- 6-->| <!-- 7-->| <!-- 8-->| <!-- 9-->| <!-- 10-->| <!-- 11-->| <!-- 12-->| <!-- 13-->| <!--Events-->|'''8''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Beach wrestling pictogram.svg|20px]] Gukirana ku musenyi <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->| <!-- 2-->| <!-- 3-->| <!-- 4-->| <!-- 5-->| <!-- 6-->| <!-- 7-->|style="background-color:#ffcc00"|'''4''' <!-- 8-->|style="background-color:#ffcc00"|'''4''' <!-- 9-->| <!-- 10-->| <!-- 11-->| <!-- 12-->| <!-- 13-->| <!--Events-->|'''8''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Swimming pictogram.svg|20px]] Koga <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->|style="background-color:#ffcc00"|'''5''' <!-- 2-->|style="background-color:#ffcc00"|'''4''' <!-- 3-->|style="background-color:#ffcc00"|'''5''' <!-- 4-->|style="background-color:#ffcc00"|'''6''' <!-- 5-->|style="background-color:#ffcc00"|'''4''' <!-- 6-->|style="background-color:#ffcc00"|'''4''' <!-- 7-->| <!-- 8-->| <!-- 9-->| <!-- 10-->| <!-- 11-->| <!-- 12-->| <!-- 13-->| <!--Events-->|'''28''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Sailing pictogram.svg|20px]] Windsurf <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->| <!-- 2-->| <!-- 3-->| <!-- 4-->| <!-- 5-->| <!-- 6-->| <!-- 7-->| <!-- 8-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 9-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 10-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 11-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 12-->|style="background-color:#ffcc00"|'''2''' <!-- 13-->| <!--Events-->|'''2''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Rugby sevens pictogram.svg|20px]] Rugby y'abakinnyi 7 <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 2-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 3-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 4-->| <!-- 5-->| <!-- 6-->| <!-- 7-->| <!-- 8-->| <!-- 9-->| <!-- 10-->| <!-- 11-->| <!-- 12-->| <!-- 13-->| <!--Events-->|'''2''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Skateboarding pictogram.svg|20px]] Skateboard <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->| <!-- 2-->| <!-- 3-->| <!-- 4-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 5-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 6-->| <!-- 7-->| <!-- 8-->| <!-- 9-->| <!-- 10-->| <!-- 11-->| <!-- 12-->| <!-- 13-->| <!--Events-->|'''2''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Table tennis pictogram.svg|20px]] Tenisi yo ku meza <!-- 30-->| <!-- 31-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 1-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 2-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 3-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 4-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 5-->|style="background-color:#ffcc00"|'''2''' <!-- 6-->| <!-- 7-->| <!-- 8-->| <!-- 9-->| <!-- 10-->| <!-- 11-->| <!-- 12-->| <!-- 13-->| <!--Events-->|'''3''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Taekwondo pictogram.svg|20px]] Taekwondo <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->| <!-- 2-->| <!-- 3-->| <!-- 4-->| <!-- 5-->| <!-- 6-->| <!-- 7-->| <!-- 8-->|style="background-color:#ffcc00"|'''2''' <!-- 9-->|style="background-color:#ffcc00"|'''2''' <!-- 10-->|style="background-color:#ffcc00"|'''3''' <!-- 11-->|style="background-color:#ffcc00"|'''3''' <!-- 12-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 13-->| <!--Events-->|'''11''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Archery pictogram.svg|20px]] Kurasa imyambi <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->| <!-- 2-->| <!-- 3-->| <!-- 4-->| <!-- 5-->| <!-- 6-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 7-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 8-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 9-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 10-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 11-->| <!-- 12-->| <!-- 13-->| <!--Events-->|'''3''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Triathlon pictogram.svg|20px]] Triathlon <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->| <!-- 2-->| <!-- 3-->| <!-- 4-->| <!-- 5-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 6-->|style="background-color:#ffcc00"|'''1''' <!-- 7-->| <!-- 8-->| <!-- 9-->| <!-- 10-->| <!-- 11-->| <!-- 12-->| <!-- 13-->| <!--Events-->|'''2''' |- <!-- Sport-->|align="left" colspan=2|[[File:Wushu pictogram.svg|20px]] Wushu <!-- 30-->| <!-- 31-->| <!-- 1-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 2-->|style="background-color:#3399ff"|● <!-- 3-->|style="background-color:#ffcc00"|'''4''' <!-- 4-->| <!-- 5-->| <!-- 6-->| <!-- 7-->| <!-- 8-->| <!-- 9-->| <!-- 10-->| <!-- 11-->| <!-- 12-->| <!-- 13-->| <!--Events-->|'''4''' |- style="text-align:center;line-height:1em;" ! colspan=2|Amarushanwa atanga imidari <!-- 30-->! 0 <!-- 31-->! 0 <!-- 1-->! 8 <!-- 2-->! 9 <!-- 3-->! 16 <!-- 4-->! 9 <!-- 5-->! 10 <!-- 6-->! 6 <!-- 7-->! 4 <!-- 8-->! 20 <!-- 9-->! 20 <!-- 10-->! 23 <!-- 11-->! 6 <!-- 12-->! 15 <!-- 13-->! 5 |rowspan=2|'''151''' |- ! colspan=2|Igiteranyo cyose <!-- 30-->! 0 <!-- 31-->! 0 <!-- 1-->! 8 <!-- 2-->! 17 <!-- 3-->! 33 <!-- 4-->! 42 <!-- 5-->! 52 <!-- 6-->! 58 <!-- 7-->! 62 <!-- 8-->! 82 <!-- 9-->! 102 <!-- 10-->! 125 <!-- 11-->! 131 <!-- 12-->! 146 <!-- 13-->! 151 |- !style=width:18%; colspan=2 rowspan=2|2026 !class="unsortable" style="width:4%;"|30 !class="unsortable" style="width:4%;"|31 !class="unsortable" style="width:4%;"|1 !class="unsortable" style="width:4%;"|2 !class="unsortable" style="width:4%;"|3 !class="unsortable" style="width:4%;"|4 !class="unsortable" style="width:4%;"|5 !class="unsortable" style="width:4%;"|6 !class="unsortable" style="width:4%;"|7 !class="unsortable" style="width:4%;"|8 !class="unsortable" style="width:4%;"|9 !class="unsortable" style="width:4%;"|10 !class="unsortable" style="width:4%;"|11 !class="unsortable" style="width:4%;"|12 !class="unsortable" style="width:4%;"|13 !style=width:6%; rowspan=2|Amarushanwa |- !colspan=2|Ukwakira !colspan=13|Ugushyingo |} == Inyandiko == {{Reflist}} == Ihuza ryo hanze == * [[commons:Category:2026 Summer Youth Olympics|Amafoto y'Imikino Olempike y'Urubyiruko ya 2026]] kuri Wikimedia Commons [[Ikiciro:Siporo]] [[Ikiciro:Imikino]] [[Ikiciro:Senegali]] h4x8pasg4ez76eqr70yussj47i8e70k Umurenge wa Nduba 0 24133 149586 149547 2026-11-10T03:07:36Z Score Beethoven 11559 149586 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Nduba''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 68 424, ukaba ugizwe n'utugari 7. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Utugari == [[Dosiye:Rwanda,_Gasabo_District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Gasabo]] Umurenge wa Nduba ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 7: Butare, Gasanze, Gasura, Gatunga, Muremure, Sha na Shango.<ref name="menya">{{Cite web |title=Menya Akarere |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |access-date=2026-10-24 |website=gasabo.gov.rw |language=rw}}</ref>{{Clear left}} == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nduba wari utuwe n'abaturage 25 370. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 68 424: abagabo 33 609 n'abagore 34 815. Abagera kuri 57 % (39 017) batuye mu bice by'umujyi, naho 43 % (29 407) batuye mu cyaro.<ref name="cpnduba">{{Cite web |title=Nduba (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gasabo/1212__nduba/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> == Ikimoteri cya Nduba == Mu Murenge wa Nduba ni ho hari ikimoteri cy'Umujyi wa Kigali, aho imyanda yo mu ngo n'iy'ibigo by'ubucuruzi bya Kigali ijyanwa itabanje gutandukanywa. Ni ikimoteri gifunguye gicungwa n'Umujyi wa Kigali.<ref>{{Cite web |title=Field Visit Report: Plastic Waste Management in Rwanda |url=https://gggi.org/wp-content/uploads/2022/12/Field-Visit-Report_Web.pdf |publisher=Global Green Growth Institute |year=2022 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref> Reba kandi [[Gucunga Imyanda mu Rwanda]]. == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}} j9qjr97yozqpakb2ckb2eupll94n2z2 149587 149586 2026-11-10T03:16:10Z Score Beethoven 11559 149587 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Nduba''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 68 424, ukaba ugizwe n'utugari 7. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Utugari == [[Dosiye:Rwanda,_Gasabo_District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Gasabo]] Umurenge wa Nduba ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 7: Butare, Gasanze, Gasura, Gatunga, Muremure, Sha na Shango.<ref name="menya">{{Cite web |title=Menya Akarere |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |access-date=2026-10-24 |website=gasabo.gov.rw |language=rw}}</ref>{{Clear left}} == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nduba wari utuwe n'abaturage 25 370. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 68 424: abagabo 33 609 n'abagore 34 815. Ubucucike bwawo ni abaturage 1 470 kuri kilometero kare,<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Gasabo |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Gasabo.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |page=4 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref> bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 46,5. Abagera kuri 57 % (39 017) batuye mu bice by'umujyi, naho 43 % (29 407) batuye mu cyaro.<ref name="cpnduba">{{Cite web |title=Nduba (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gasabo/1212__nduba/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> == Ikimoteri cya Nduba == Mu Murenge wa Nduba ni ho hari ikimoteri cy'Umujyi wa Kigali, aho imyanda yo mu ngo n'iy'ibigo by'ubucuruzi bya Kigali ijyanwa itabanje gutandukanywa. Ni ikimoteri gifunguye gicungwa n'Umujyi wa Kigali.<ref>{{Cite web |title=Field Visit Report: Plastic Waste Management in Rwanda |url=https://gggi.org/wp-content/uploads/2022/12/Field-Visit-Report_Web.pdf |publisher=Global Green Growth Institute |year=2022 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref> Reba kandi [[Gucunga Imyanda mu Rwanda]]. == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}} snvrs8392m7cqu3x8tzwgpsg4ubldfb Umukoresha:Cnyirahabihirwe12345/Agahozo Gisele 2 24134 149583 149577 2026-11-09T15:01:44Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Agahozo Gisele]] to [[Umukoresha:Cnyirahabihirwe12345/Agahozo Gisele]] without leaving a redirect: Gisele yimuriwe mu mbanzirizamushinga 149577 wikitext text/x-wiki Agahozo Gisele , ni umunyandakazi<ref>https://www.ancestry.com/first-name-meaning/gisele</ref> == Ishakiro == l738boxc5s5n8s67z5i7hqop37r3b4e Umurenge wa Remera 0 24135 149589 2026-11-10T04:03:24Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Remera]] to [[Umurenge wa Remera (Gasabo)]] 149589 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Umurenge wa Remera (Gasabo)]] svnivb51tckm44zqip1zibo9zt96eba 149593 149589 2026-11-10T04:11:08Z Score Beethoven 11559 Removed redirect to [[Umurenge wa Remera (Gasabo)]] 149593 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Remera''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Remera (Gasabo)]], mu [[Akarere ka Gasabo]], [[Umujyi wa Kigali]] * [[Umurenge wa Remera (Gatsibo)]], mu [[Akarere ka Gatsibo]], [[Intara y'Iburasirazuba]] * [[Umurenge wa Remera (Musanze)]], mu [[Akarere ka Musanze]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] * [[Umurenge wa Remera (Ngoma)]], mu [[Akarere ka Ngoma]], [[Intara y'Iburasirazuba]] {{Disambiguation}} c4encsii99p4zrj2o4yqcq9lof3x35c Umurenge wa Cyanika 0 24136 149594 2026-11-10T04:14:28Z Score Beethoven 11559 Created page with "'''Umurenge wa Cyanika''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Cyanika (Burera)]], mu [[Akarere ka Burera]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] * [[Umurenge wa Cyanika (Nyamagabe)]], mu [[Akarere ka Nyamagabe]], [[Intara y’Amajyepfo]] {{Disambiguation}}" 149594 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Cyanika''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Cyanika (Burera)]], mu [[Akarere ka Burera]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] * [[Umurenge wa Cyanika (Nyamagabe)]], mu [[Akarere ka Nyamagabe]], [[Intara y’Amajyepfo]] {{Disambiguation}} puv27usdst8fdw3an0ehvypu1rhm4n6 Umurenge wa Karama 0 24137 149595 2026-11-10T04:15:35Z Score Beethoven 11559 Created page with "'''Umurenge wa Karama''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Karama (Huye)]], mu [[Akarere ka Huye]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Karama (Kamonyi)]], mu [[Akarere ka Kamonyi]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Karama (Nyagatare)]], mu [[Akarere ka Nyagatare]], [[Intara y'Iburasirazuba]] {{Disambiguation}}" 149595 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Karama''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Karama (Huye)]], mu [[Akarere ka Huye]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Karama (Kamonyi)]], mu [[Akarere ka Kamonyi]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Karama (Nyagatare)]], mu [[Akarere ka Nyagatare]], [[Intara y'Iburasirazuba]] {{Disambiguation}} koz09f1jgimltz22mrrhe22jp1i5oud Inyandikorugero:Imijyi ya Etiyopiya 10 24138 149596 2026-11-10T04:24:30Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Navbox | name = Imijyi ya Etiyopiya | title = Imijyi ya [[Etiyopiya]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | list1 = * [[Adama]] * [[Addis Ababa]] * [[Adigrat]] * [[Adwa]] * [[Ambo]] * [[Arba Minch]] * [[Areka]] * [[Asella]] * [[Awasa]] * [[Axum]] * [[Bahir Dar]] * [[Batu]] * [[Bedessa]] * [[Bale Hawassa]] * [[Bishoftu]] * [[Bitena]] * [[Boditi]] * [[Bombe]] * [[Debre Berhan]] * [[Debre Marqos]] * [[Debre Tabor]] * [[Degehabur]] * [[Dembidolo]] * De..." 149596 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Imijyi ya Etiyopiya | title = Imijyi ya [[Etiyopiya]] | state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist | list1 = * [[Adama]] * [[Addis Ababa]] * [[Adigrat]] * [[Adwa]] * [[Ambo]] * [[Arba Minch]] * [[Areka]] * [[Asella]] * [[Awasa]] * [[Axum]] * [[Bahir Dar]] * [[Batu]] * [[Bedessa]] * [[Bale Hawassa]] * [[Bishoftu]] * [[Bitena]] * [[Boditi]] * [[Bombe]] * [[Debre Berhan]] * [[Debre Marqos]] * [[Debre Tabor]] * [[Degehabur]] * [[Dembidolo]] * [[Dessie]] * [[Dila]] * [[Dimtu]] * [[Dire Dawa]] * [[Gambela]] * [[Gesuba]] * [[Goba]] * [[Gode]] * [[Gondar]] * [[Gununo]] * [[Harar]] * [[Hosaena]] * [[Irgalem]] * [[Jijiga]] * [[Jimma]] * [[Kebri Dahar]] * [[Kombolcha]] * [[Mekelle]] * [[Moyale]] * [[Negele Arsi]] * [[Negele Borana]] * [[Nekemte]] * [[Sebeta]] * [[Shanto]] * [[Shashamane]] * [[Tebela]] * [[Sodo]] * [[Weldiya]] * [[Wukro]] }}<noinclude> == Ibisobanuro == Iyi nyandikorugero yerekana imijyi y'ingenzi ya [[Etiyopiya]]. === Imikoreshereze === <code><nowiki>{{Imijyi ya Etiyopiya}}</nowiki></code> Ishyirwa ku mpera y'ingingo zivuga ku mijyi iri kuri uru rutonde. Kugira ngo igaragare ifunze: <code><nowiki>{{Imijyi ya Etiyopiya|state=collapsed}}</nowiki></code>. </noinclude> asf213mibuhosvt1hk22s49dshrkvj0 Umurenge wa Kinazi 0 24139 149597 2026-11-10T04:27:42Z Score Beethoven 11559 Created page with "'''Umurenge wa Kinazi''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Kinazi (Huye)]], mu [[Akarere ka Huye]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Kinazi (Ruhango)]], mu [[Akarere ka Ruhango]], [[Intara y’Amajyepfo]] {{Disambiguation}}" 149597 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Kinazi''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Kinazi (Huye)]], mu [[Akarere ka Huye]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Kinazi (Ruhango)]], mu [[Akarere ka Ruhango]], [[Intara y’Amajyepfo]] {{Disambiguation}} 2qf5cxnjc6cupmeafzzrqcib8bhdd9c Umurenge wa Kinihira 0 24140 149598 2026-11-10T05:56:23Z Score Beethoven 11559 Created page with "'''Umurenge wa Kinihira''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Kinihira (Ruhango)]], mu [[Akarere ka Ruhango]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Kinihira (Rulindo)]], mu [[Akarere ka Rulindo]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] {{Disambiguation}}" 149598 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Kinihira''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Kinihira (Ruhango)]], mu [[Akarere ka Ruhango]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Kinihira (Rulindo)]], mu [[Akarere ka Rulindo]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] {{Disambiguation}} hjb3d5p5erimnf5kgpi6wkyer8krnbf Umurenge wa Mbazi 0 24141 149599 2026-11-10T05:58:00Z Score Beethoven 11559 Created page with "'''Umurenge wa Mbazi''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Mbazi (Huye)]], mu [[Akarere ka Huye]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Mbazi (Nyamagabe)]], mu [[Akarere ka Nyamagabe]], [[Intara y’Amajyepfo]] {{Disambiguation}}" 149599 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Mbazi''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Mbazi (Huye)]], mu [[Akarere ka Huye]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Mbazi (Nyamagabe)]], mu [[Akarere ka Nyamagabe]], [[Intara y’Amajyepfo]] {{Disambiguation}} 5wjidn8f2ol0f7t74c83ogtqaad6h2a Umurenge wa Muko 0 24142 149600 2026-11-10T05:58:21Z Score Beethoven 11559 Created page with "'''Umurenge wa Muko''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Muko (Gicumbi)]], mu [[Akarere ka Gicumbi]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] * [[Umurenge wa Muko (Musanze)]], mu [[Akarere ka Musanze]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] {{Disambiguation}}" 149600 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Muko''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Muko (Gicumbi)]], mu [[Akarere ka Gicumbi]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] * [[Umurenge wa Muko (Musanze)]], mu [[Akarere ka Musanze]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] {{Disambiguation}} bi8ioe895r646n4kpb5djpdtbwvmm8p Umurenge wa Mukura 0 24143 149601 2026-11-10T05:59:19Z Score Beethoven 11559 Created page with "'''Umurenge wa Mukura''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Mukura (Huye)]], mu [[Akarere ka Huye]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Mukura (Rutsiro)]], mu [[Akarere ka Rutsiro]], [[Intara y'Uburengerazuba]] {{Disambiguation}}" 149601 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Mukura''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Mukura (Huye)]], mu [[Akarere ka Huye]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Mukura (Rutsiro)]], mu [[Akarere ka Rutsiro]], [[Intara y'Uburengerazuba]] {{Disambiguation}} iwnzjd1pziq9kyqjhnwgg29needft1z Umurenge wa Nyamiyaga 0 24144 149602 2026-11-10T05:59:41Z Score Beethoven 11559 Created page with "'''Umurenge wa Nyamiyaga''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Nyamiyaga (Gicumbi)]], mu [[Akarere ka Gicumbi]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] * [[Umurenge wa Nyamiyaga (Kamonyi)]], mu [[Akarere ka Kamonyi]], [[Intara y’Amajyepfo]] {{Disambiguation}}" 149602 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Nyamiyaga''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Nyamiyaga (Gicumbi)]], mu [[Akarere ka Gicumbi]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] * [[Umurenge wa Nyamiyaga (Kamonyi)]], mu [[Akarere ka Kamonyi]], [[Intara y’Amajyepfo]] {{Disambiguation}} mg204cmwoo8b2e7zeqrpbfmhy4livfd Umurenge wa Rugarama 0 24145 149603 2026-11-10T06:00:05Z Score Beethoven 11559 Created page with "'''Umurenge wa Rugarama''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Rugarama (Burera)]], mu [[Akarere ka Burera]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] * [[Umurenge wa Rugarama (Gatsibo)]], mu [[Akarere ka Gatsibo]], [[Intara y'Iburasirazuba]] {{Disambiguation}}" 149603 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Rugarama''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Rugarama (Burera)]], mu [[Akarere ka Burera]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] * [[Umurenge wa Rugarama (Gatsibo)]], mu [[Akarere ka Gatsibo]], [[Intara y'Iburasirazuba]] {{Disambiguation}} 5ick4hwa0z24e15rasdmagrzu6bf547 Umurenge wa Rugendabari 0 24146 149604 2026-11-10T06:00:22Z Score Beethoven 11559 Created page with "'''Umurenge wa Rugendabari''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Rugendabari (Burera)]], mu [[Akarere ka Burera]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] * [[Umurenge wa Rugendabari (Muhanga)]], mu [[Akarere ka Muhanga]], [[Intara y’Amajyepfo]] {{Disambiguation}}" 149604 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Rugendabari''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Rugendabari (Burera)]], mu [[Akarere ka Burera]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] * [[Umurenge wa Rugendabari (Muhanga)]], mu [[Akarere ka Muhanga]], [[Intara y’Amajyepfo]] {{Disambiguation}} 1b3ljqwdnsk8skot13ryo2o9cdpx3y2 Umurenge wa Ruhango 0 24147 149605 2026-11-10T06:03:47Z Score Beethoven 11559 Created page with "'''Umurenge wa Ruhango''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Ruhango (Ruhango)]], mu [[Akarere ka Ruhango]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Ruhango (Rutsiro)]], mu [[Akarere ka Rutsiro]], [[Intara y'Uburengerazuba]] {{Disambiguation}}" 149605 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Ruhango''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Ruhango (Ruhango)]], mu [[Akarere ka Ruhango]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Ruhango (Rutsiro)]], mu [[Akarere ka Rutsiro]], [[Intara y'Uburengerazuba]] {{Disambiguation}} 58w6ygeu7pghuadjh68acvmr09arzr5 Umurenge wa Rukomo 0 24148 149606 2026-11-10T06:05:46Z Score Beethoven 11559 Created page with "'''Umurenge wa Rukomo''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Rukomo (Gicumbi)]], mu [[Akarere ka Gicumbi]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] * [[Umurenge wa Rukomo (Nyagatare)]], mu [[Akarere ka Nyagatare]], [[Intara y'Iburasirazuba]] {{Disambiguation}}" 149606 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Rukomo''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Rukomo (Gicumbi)]], mu [[Akarere ka Gicumbi]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] * [[Umurenge wa Rukomo (Nyagatare)]], mu [[Akarere ka Nyagatare]], [[Intara y'Iburasirazuba]] {{Disambiguation}} 3crohhk2v4zs79gg6dku56fezl0oiuo Umurenge wa Rwimbogo 0 24149 149607 2026-11-10T06:06:46Z Score Beethoven 11559 Created page with "'''Umurenge wa Rwimbogo''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Rwimbogo (Gatsibo)]], mu [[Akarere ka Gatsibo]], [[Intara y'Iburasirazuba]] * [[Umurenge wa Rwimbogo (Rusizi)]], mu [[Akarere ka Rusizi]], [[Intara y'Uburengerazuba]] {{Disambiguation}}" 149607 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Rwimbogo''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Rwimbogo (Gatsibo)]], mu [[Akarere ka Gatsibo]], [[Intara y'Iburasirazuba]] * [[Umurenge wa Rwimbogo (Rusizi)]], mu [[Akarere ka Rusizi]], [[Intara y'Uburengerazuba]] {{Disambiguation}} cnfq3shw8o4eunlh0yup7djlkrljq0q Umurenge wa Muganza 0 24150 149618 2026-11-10T06:17:34Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Muganza]] to [[Umurenge wa Muganza (Rusizi)]] 149618 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Umurenge wa Muganza (Rusizi)]] njvi55mbasnqio66cplolq87mpzqbab 149644 149618 2026-11-10T06:40:26Z Score Beethoven 11559 Removed redirect to [[Umurenge wa Muganza (Rusizi)]] 149644 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Muganza''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Muganza (Gisagara)]], mu [[Akarere ka Gisagara]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Muganza (Nyaruguru)]], mu [[Akarere ka Nyaruguru]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Muganza (Rusizi)]], mu [[Akarere ka Rusizi]], [[Intara y'Uburengerazuba]] {{Disambiguation}} e1iloxr2i4d33dkh1wrw4bki5iqqzsj Umurenge wa Mukarange 0 24151 149620 2026-11-10T06:17:50Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Mukarange]] to [[Umurenge wa Mukarange (Kayonza)]] 149620 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Umurenge wa Mukarange (Kayonza)]] ce1z1hwn0blie5ojtr0c8046mq4glva 149645 149620 2026-11-10T06:40:47Z Score Beethoven 11559 Removed redirect to [[Umurenge wa Mukarange (Kayonza)]] 149645 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Mukarange''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Mukarange (Gicumbi)]], mu [[Akarere ka Gicumbi]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] * [[Umurenge wa Mukarange (Kayonza)]], mu [[Akarere ka Kayonza]], [[Intara y'Iburasirazuba]] {{Disambiguation}} d91owwqsi1hf4llv110c3chp1dqyjhp Umurenge wa Murama 0 24152 149622 2026-11-10T06:18:17Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Murama]] to [[Umurenge wa Murama (Kayonza)]] 149622 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Umurenge wa Murama (Kayonza)]] 2luajkwhpfa5nxoy4fo8ciidnsgkv44 149646 149622 2026-11-10T06:41:33Z Score Beethoven 11559 Removed redirect to [[Umurenge wa Murama (Kayonza)]] 149646 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Murama''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Murama (Kayonza)]], mu [[Akarere ka Kayonza]], [[Intara y'Iburasirazuba]] * [[Umurenge wa Murama (Ngoma)]], mu [[Akarere ka Ngoma]], [[Intara y'Iburasirazuba]] {{Disambiguation}} s302uzidjoru2lqgspbd68y73rxcqor Umurenge wa Murambi 0 24153 149625 2026-11-10T06:33:52Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Murambi]] to [[Umurenge wa Murambi (Rulindo)]] 149625 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Umurenge wa Murambi (Rulindo)]] 7ztvfehv3w9pk3c6r9b0b2g8eyvkosw 149647 149625 2026-11-10T06:41:57Z Score Beethoven 11559 Removed redirect to [[Umurenge wa Murambi (Rulindo)]] 149647 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Murambi''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Murambi (Gatsibo)]], mu [[Akarere ka Gatsibo]], [[Intara y'Iburasirazuba]] * [[Umurenge wa Murambi (Karongi)]], mu [[Akarere ka Karongi]], [[Intara y'Uburengerazuba]] * [[Umurenge wa Murambi (Rulindo)]], mu [[Akarere ka Rulindo]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] {{Disambiguation}} dsb3jxz1g457ose0gyb5ucgja1tksb8 Umurenge wa Murundi 0 24154 149627 2026-11-10T06:34:58Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Murundi]] to [[Umurenge wa Murundi (Kayonza)]] 149627 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Umurenge wa Murundi (Kayonza)]] dvysf2apsi6buldyte7ba6h6rtrk1zj 149648 149627 2026-11-10T06:42:23Z Score Beethoven 11559 Removed redirect to [[Umurenge wa Murundi (Kayonza)]] 149648 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Murundi''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Murundi (Karongi)]], mu [[Akarere ka Karongi]], [[Intara y'Uburengerazuba]] * [[Umurenge wa Murundi (Kayonza)]], mu [[Akarere ka Kayonza]], [[Intara y'Iburasirazuba]] {{Disambiguation}} ghcmcrevvj2wudvd9v0p3avoqtntiuy Umurenge wa Musha 0 24155 149629 2026-11-10T06:35:56Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Musha]] to [[Umurenge wa Musha (Rwamagana)]] 149629 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Umurenge wa Musha (Rwamagana)]] dv1tqsnci9ywcauw13wyyb7ybrouv1v 149649 149629 2026-11-10T06:42:47Z Score Beethoven 11559 Removed redirect to [[Umurenge wa Musha (Rwamagana)]] 149649 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Musha''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Musha (Gisagara)]], mu [[Akarere ka Gisagara]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Musha (Rwamagana)]], mu [[Akarere ka Rwamagana]], [[Intara y'Iburasirazuba]] {{Disambiguation}} 8hbxnw5b90b2gzq7rapzhkgumc1rjz1 Umurenge wa Nemba 0 24156 149631 2026-11-10T06:36:13Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Nemba]] to [[Umurenge wa Nemba (Gakenke)]] 149631 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Umurenge wa Nemba (Gakenke)]] 24zyihz7iu3e3f2i4nzd4u8yfpb5qh3 149650 149631 2026-11-10T06:44:09Z Score Beethoven 11559 Removed redirect to [[Umurenge wa Nemba (Gakenke)]] 149650 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Nemba''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Nemba (Bugesera)]], mu [[Akarere ka Bugesera]], [[Intara y'Iburasirazuba]] * [[Umurenge wa Nemba (Burera)]], mu [[Akarere ka Burera]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] * [[Umurenge wa Nemba (Gakenke)]], mu [[Akarere ka Gakenke]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] {{Disambiguation}} rq1dgtajkjy32t8s34dnp15udmtem7t Umurenge wa Ngoma 0 24157 149633 2026-11-10T06:36:31Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Ngoma]] to [[Umurenge wa Ngoma (Nyaruguru)]] 149633 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Umurenge wa Ngoma (Nyaruguru)]] 9p0mbw5o9bzlwliyb9e0ey02h11pth4 149651 149633 2026-11-10T06:44:33Z Score Beethoven 11559 Removed redirect to [[Umurenge wa Ngoma (Nyaruguru)]] 149651 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Ngoma''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Ngoma (Huye)]], mu [[Akarere ka Huye]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Ngoma (Nyaruguru)]], mu [[Akarere ka Nyaruguru]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Ngoma (Rulindo)]], mu [[Akarere ka Rulindo]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] {{Disambiguation}} mulowyvkqjun1e835zoe42gnfkzktv1 Umurenge wa Nyagisozi 0 24158 149635 2026-11-10T06:37:14Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Nyagisozi]] to [[Umurenge wa Nyagisozi (Nyaruguru)]] 149635 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Umurenge wa Nyagisozi (Nyaruguru)]] 6cgqxgdswp4o020v9zh6avn51xmb7sd 149652 149635 2026-11-10T06:46:31Z Score Beethoven 11559 Removed redirect to [[Umurenge wa Nyagisozi (Nyaruguru)]] 149652 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Nyagisozi''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Nyagisozi (Nyanza)]], mu [[Akarere ka Nyanza]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Nyagisozi (Nyaruguru)]], mu [[Akarere ka Nyaruguru]], [[Intara y’Amajyepfo]] {{Disambiguation}} se3d23x4ep5jrx9fgjg9eqok82179sx Umurenge wa Nyange 0 24159 149637 2026-11-10T06:37:26Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Nyange]] to [[Umurenge wa Nyange (Ngororero)]] 149637 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Umurenge wa Nyange (Ngororero)]] jz1ewepul0zo8zgh9rrz4g0prnx7sfz 149653 149637 2026-11-10T06:46:49Z Score Beethoven 11559 Removed redirect to [[Umurenge wa Nyange (Ngororero)]] 149653 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Nyange''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Nyange (Musanze)]], mu [[Akarere ka Musanze]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] * [[Umurenge wa Nyange (Ngororero)]], mu [[Akarere ka Ngororero]], [[Intara y'Uburengerazuba]] {{Disambiguation}} ng0z58c7p9i3cq4rv54w7ed3n3fn9ol Umurenge wa Nyarugenge 0 24160 149639 2026-11-10T06:37:49Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Nyarugenge]] to [[Umurenge wa Nyarugenge (Bugesera)]] 149639 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Umurenge wa Nyarugenge (Bugesera)]] 279rincuwi18tueokv838aap880um8i 149654 149639 2026-11-10T06:47:08Z Score Beethoven 11559 Removed redirect to [[Umurenge wa Nyarugenge (Bugesera)]] 149654 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Nyarugenge''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Nyarugenge (Bugesera)]], mu [[Akarere ka Bugesera]], [[Intara y'Iburasirazuba]] * [[Umurenge wa Nyarugenge (Nyarugenge)]], mu [[Akarere ka Nyarugenge]], [[Umujyi wa Kigali]] {{Disambiguation}} 0x0gkrdmchqhv820fm0s60zf7bq5nwd Umurenge wa Tumba 0 24161 149641 2026-11-10T06:38:17Z Score Beethoven 11559 Score Beethoven moved page [[Umurenge wa Tumba]] to [[Umurenge wa Tumba (Huye)]] 149641 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Umurenge wa Tumba (Huye)]] 8c35gzqmf28dq166tjcn3mrvdx20mgq 149655 149641 2026-11-10T06:48:12Z Score Beethoven 11559 Removed redirect to [[Umurenge wa Tumba (Huye)]] 149655 wikitext text/x-wiki '''Umurenge wa Tumba''' bishobora kwerekeza kuri: * [[Umurenge wa Tumba (Huye)]], mu [[Akarere ka Huye]], [[Intara y’Amajyepfo]] * [[Umurenge wa Tumba (Rulindo)]], mu [[Akarere ka Rulindo]], [[Intara y’Amajyaruguru y’u Rwanda|Intara y’Amajyaruguru]] {{Disambiguation}} qcv7jvnm134x527fw822zhxthrsla82 Umurenge wa Rusororo 0 24162 149701 2026-11-10T08:04:32Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Rusororo''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 61 787, ukaba ugizwe n'utugari 8. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imir..." 149701 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Rusororo''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 15 igize [[Akarere ka Gasabo]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 61 787, ukaba ugizwe n'utugari 8. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Utugari == [[Dosiye:Rwanda,_Gasabo_District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Gasabo]] Umurenge wa Rusororo ugizwe n'[[Akagari|utugari]] 8: Bisenga, Gasagara, Kabuga 1, Kabuga 2, Kinyana, Mbandazi, Nyagahinga na Ruhanga.<ref name="menya">{{Cite web |title=Menya Akarere |url=https://www.gasabo.gov.rw/about/menya-akarere |access-date=2026-11-10 |website=gasabo.gov.rw |language=rw}}</ref>{{Clear left}} == Abaturage == Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rusororo wari utuwe n'abaturage 35 453. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 61 787: abagabo 30 812 n'abagore 30 975. Ubucucike bwawo ni abaturage 1 183 kuri kilometero kare,<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Gasabo |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Gasabo.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |page=4 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref> bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 52,2. Abagera kuri 65 % (39 915) batuye mu bice by'umujyi, naho 35 % (21 872) batuye mu cyaro.<ref name="cprusororo">{{Cite web |title=Rusororo (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/gasabo/1214__rusororo/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Gasabo}} 27tfkvp7njtb01fw68y5hrzz8oghnnz Umurenge wa Gahanga 0 24163 149707 2026-11-10T08:47:06Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Gahanga''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Kicukiro]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 79 082. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → Akagari|Utugar..." 149707 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Gahanga''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Kicukiro]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 79 082. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Kicukiro District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Kicukiro]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gahanga wari utuwe n'abaturage 27 808.<ref name="cpgahanga">{{Cite web |title=Gahanga (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kicukiro/1301__gahanga/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 79 082: abagabo 40 127 n'abagore 38 955. Bose batuye mu bice by'umujyi. Ubucucike bwawo ni abaturage 2 157 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 36,7.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Kicukiro |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Kicukiro.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kicukiro}} 676zndjuf6lzpoe4b4hfrezc73tgb44 Umurenge wa Kagarama 0 24164 149708 2026-11-10T08:59:15Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kagarama''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Kicukiro]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 21 277. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → Akagari|Utuga..." 149708 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kagarama''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Kicukiro]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 21 277. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Kicukiro District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Kicukiro]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kagarama wari utuwe n'abaturage 14 385.<ref name="cpkagarama">{{Cite web |title=Kagarama (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kicukiro/1304__kagarama/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 21 277: abagabo 10 839 n'abagore 10 438. Bose batuye mu bice by'umujyi. Ubucucike bwawo ni abaturage 2 673 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 8,0.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Kicukiro |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Kicukiro.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kicukiro}} cyajo3nbn14e0n1piszjybqu0flzfsl Umurenge wa Kanombe 0 24165 149709 2026-11-10T09:03:43Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kanombe''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Kicukiro]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 72 346. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → Akagari|Utugar..." 149709 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kanombe''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Kicukiro]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 72 346. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Kicukiro District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Kicukiro]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kanombe wari utuwe n'abaturage 44 426.<ref name="cpkanombe">{{Cite web |title=Kanombe (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kicukiro/1305__kanombe/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 72 346: abagabo 36 321 n'abagore 36 025. Bose batuye mu bice by'umujyi. Ubucucike bwawo ni abaturage 3 151 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 23,0.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Kicukiro |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Kicukiro.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kicukiro}} 2ko7bmn6ivfwla1k2rvwy02q07x9hdo 149710 149709 2026-11-10T09:10:34Z Score Beethoven 11559 149710 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kanombe''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Kicukiro]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 72 346. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Kicukiro District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Kicukiro]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kanombe wari utuwe n'abaturage 44 426.<ref name="cpkanombe">{{Cite web |title=Kanombe (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kicukiro/1305__kanombe/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 72 346: abagabo 36 321 n'abagore 36 025. Bose batuye mu bice by'umujyi. Ubucucike bwawo ni abaturage 3 151 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 23,0.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Kicukiro |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Kicukiro.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Amateka == Mu Kanombe ni ho hari ingoro yahoze ari iy'Umukuru w'Igihugu [[Juvénal Habyarimana]]. Ku wa 6 Mata 1994, indege ye yo mu bwoko bwa Dassault Falcon 50 yarahanuwe, ibisigazwa byayo bigwa mu gikari cy'iyo ngoro.<ref>{{Cite news |title=A presidential palace fit for royalty |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/rwanda-today/lifestyle/a-presidential-palace-fit-for-royalty-1321270 |work=The EastAfrican |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref> Kuva mu 2018, iyo ngoro ibamo Inzu Ndangamurage y'Ubugeni y'u Rwanda (''Rwanda Art Museum''), kandi ibisigazwa by'iyo ndege biracyagaragara aho.<ref>{{Cite web |title=Rwanda Art Museum |url=https://artsandculture.google.com/asset/rwanda-art-museum/zAHUzrWA24mKAA |publisher=Rwanda Cultural Heritage Academy |website=Google Arts & Culture |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kicukiro}} k919cz6k06o38nycz8nmzhfy1hh04a9 149711 149710 2026-11-10T09:15:20Z Score Beethoven 11559 149711 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kanombe''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Kicukiro]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 72 346. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Kicukiro District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Kicukiro]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kanombe wari utuwe n'abaturage 44 426.<ref name="cpkanombe">{{Cite web |title=Kanombe (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kicukiro/1305__kanombe/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 72 346: abagabo 36 321 n'abagore 36 025. Bose batuye mu bice by'umujyi. Ubucucike bwawo ni abaturage 3 151 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 23,0.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Kicukiro |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Kicukiro.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Amateka == === Ingoro y'Umukuru w'Igihugu === [[Dosiye:Falcon 50 - 9XR-NN - BRU - 19930807 (cropped).jpg|thumb|Indege Falcon 50 (9XR-NN) ya Perezida Habyarimana, i Buruseli mu 1993]] Mu Kanombe hari ingoro yabayemo Umukuru w'Igihugu [[Juvénal Habyarimana]] kugeza mu 1994, nyuma ikabamo [[Pasteur Bizimungu]] kuva mu 1994 kugeza mu 2000.<ref name="nt2016">{{Cite news |title=A visit to the Presidential Palace Museum |work=The New Times |date=31 January 2016 |language=en}}</ref> Ku wa 6 Mata 1994, indege ya Habyarimana yo mu bwoko bwa Dassault Falcon 50 yarahanuwe igihe yiteguraga kugwa ku kibuga cy'indege cya Kigali, ibisigazwa byayo bigwa mu gikari cy'iyo ngoro.<ref name="tea">{{Cite news |title=A presidential palace fit for royalty |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/rwanda-today/lifestyle/a-presidential-palace-fit-for-royalty-1321270 |work=The EastAfrican |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref> Ibyo bisigazwa biracyari aho byaguye, ku mpera y'igikari, kandi abasura ingoro babireba bahagaze ku munara wahoze ari uw'abarinzi.<ref name="nt2016"/> [[Dosiye:Outside Presidential Palace Museum Kigali Rwanda 01.jpg|thumb|Ingoro yahoze ari iy'Umukuru w'Igihugu i Kanombe, ubu ikaba inzu ndangamurage]] Mu 2008, Minisiteri y'Umuco yatangaje ko iyo ngoro izahinduka inzu ndangamurage.<ref>{{Cite news |last=Ssuuna |first=Ignatius |title=Former president's home thrown open for all to see |url=https://www.newtimes.co.rw/article/12389/mainstory-former-presidentas-home-thrown-open-for-all-to-see |work=The New Times |date=18 October 2008 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref> Yabaye Inzu Ndangamurage y'Ingoro y'Umukuru w'Igihugu (''Presidential Palace Museum''), maze kuva ku wa 18 Gicurasi 2018 ihinduka [[Inzu Ndangamurage y'Ubugeni y'u Rwanda]] (''Rwanda Art Museum''), icungwa n'Inteko y'Umuco (''Rwanda Cultural Heritage Academy'').<ref name="gac">{{Cite web |title=Rwanda Art Museum |url=https://artsandculture.google.com/asset/rwanda-art-museum/zAHUzrWA24mKAA |publisher=Rwanda Cultural Heritage Academy |website=Google Arts & Culture |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref> === Ikibuga cy'indege n'ikigo cya gisirikare === [[Ikibuga cy’indege mpuzamahanga cya Kigali]] cyahoze cyitwa ikibuga cy'indege cya Kanombe. Ku wa 22 Gicurasi 1994, ingabo za [[Ishyaka FPR - Inkotanyi|FPR Inkotanyi]] zafashe ikibuga cy'indege cya Kanombe n'ikigo cya gisirikare cya Kanombe, mu rugamba rwo guhagarika [[Jenoside yakorewe Abatutsi muri 1994|Jenoside yakorewe Abatutsi]].<ref>{{Cite web |title=22/05/1994: Capture of Kanombe Airport And Kanombe Military Camp |url=https://rba.co.rw/post/22051994-Capture-of-Kanombe-Airport-And-Kanombe-Military-Camp |publisher=Rwanda Broadcasting Agency |date=22 May 2020 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref> == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kicukiro}} 53bm2cajx9zv1ak2cby7idsmik5fxwh Umurenge wa Kicukiro 0 24166 149712 2026-11-10T09:20:27Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kicukiro''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Kicukiro]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 14 039. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → Akagari|Utuga..." 149712 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kicukiro''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Kicukiro]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 14 039. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Kicukiro District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Kicukiro]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kicukiro wari utuwe n'abaturage 16 450.<ref name="cpkicukiro">{{Cite web |title=Kicukiro (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kicukiro/1306__kicukiro/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 14 039: abagabo 7 328 n'abagore 6 711. Bose batuye mu bice by'umujyi. Ubucucike bwawo ni abaturage 6 848 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 2,1.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Kicukiro |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Kicukiro.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kicukiro}} fbv2djxc56oji5lwxzwf6tb0b2c8hqg Umurenge wa Masaka 0 24167 149713 2026-11-10T09:25:02Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Masaka''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Kicukiro]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 78 788. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → Akagari|Utugari..." 149713 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Masaka''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Kicukiro]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 78 788. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Kicukiro District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Kicukiro]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Masaka wari utuwe n'abaturage 39 548.<ref name="cpmasaka">{{Cite web |title=Masaka (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kicukiro/1308__masaka/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 78 788: abagabo 38 739 n'abagore 40 049. Abagera kuri 94 % (74 257) batuye mu bice by'umujyi, naho 6 % (4 531) batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 1 496 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 52,7.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Kicukiro |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Kicukiro.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kicukiro}} 3wd1u2l66n5zzd96c3r3syh9qm8e6tk Umurenge wa Gikondo 0 24168 149714 2026-11-10T09:28:50Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Gikondo''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Kicukiro]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 19 803. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → Akagari|Utugar..." 149714 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Gikondo''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Kicukiro]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 19 803. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Kicukiro District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Kicukiro]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gikondo wari utuwe n'abaturage 17 146.<ref name="cpgikondo">{{Cite web |title=Gikondo (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/kicukiro/1303__gikondo/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 19 803: abagabo 11 383 n'abagore 8 420. Bose batuye mu bice by'umujyi. Ubucucike bwawo ni abaturage 5 859 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 3,4.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Kicukiro |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Kicukiro.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kicukiro}} oy6ryjj1me3xw9kekfn7b44uippwzta Umurenge wa Nyarugenge (Nyarugenge) 0 24169 149715 2026-11-10T09:31:37Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Nyarugenge''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 16 665. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → Akagari|U..." 149715 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Nyarugenge''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 10 igize [[Akarere ka Nyarugenge]], mu [[Kigali|Mujyi wa Kigali]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 16 665. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Nyarugenge District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Nyarugenge]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyarugenge wari utuwe n'abaturage 21 302.<ref name="cpnyarugenge">{{Cite web |title=Nyarugenge (Sector, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/nyarugenge/1109__nyarugenge/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 16 665: abagabo 8 806 n'abagore 7 859. Bose batuye mu bice by'umujyi. Ubucucike bwawo ni abaturage 3 599 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 4,6.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Nyarugenge |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Nyarugenge.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Nyarugenge}} 7vvgnimjlxi83jpzoq4d8twsb5hvnn1 Umurenge wa Gikonko 0 24170 149716 2026-11-10T09:38:38Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Gikonko''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 28 772. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]..." 149716 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Gikonko''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 28 772. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Gisagara District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Gisagara]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gikonko wari utuwe n'abaturage 23 098.<ref name="cp">{{Cite web |title=Gisagara (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/22__gisagara/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 28 772: abagabo 13 776 n'abagore 14 996. Abagera kuri 17 % (4 781) batuye mu bice by'umujyi, naho 83 % (23 991) batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 584 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 49,3.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Gisagara |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Gisagara.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Gisagara}} f9nm2b2ku2gx7k7v75l1m7cgmjpmj7m Umurenge wa Gishubi 0 24171 149717 2026-11-10T09:54:47Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Gishubi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 31 860. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]..." 149717 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Gishubi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 31 860. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Gisagara District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Gisagara]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gishubi wari utuwe n'abaturage 24 904.<ref name="cp">{{Cite web |title=Gisagara (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/22__gisagara/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 31 860: abagabo 15 366 n'abagore 16 494. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 512 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 62,2.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Gisagara |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Gisagara.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Gisagara}} 5m5gd4jr35ow9e79ox3kcs7xqrrnifv Umurenge wa Kansi 0 24172 149718 2026-11-10T10:19:17Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kansi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 22 310. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]]..." 149718 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kansi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 22 310. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Gisagara District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Gisagara]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kansi wari utuwe n'abaturage 18 423.<ref name="cp">{{Cite web |title=Gisagara (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/22__gisagara/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 22 310: abagabo 10 465 n'abagore 11 845. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 530 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 42,1.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Gisagara |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Gisagara.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Gisagara}} jo5ubonce9nbn5fa0qua8nhv7k4q5sl Umurenge wa Kigembe 0 24173 149719 2026-11-10T10:25:00Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kigembe''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 22 488. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]..." 149719 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kigembe''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 22 488. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Gisagara District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Gisagara]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kigembe wari utuwe n'abaturage 20 264.<ref name="cp">{{Cite web |title=Gisagara (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/22__gisagara/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 22 488: abagabo 10 611 n'abagore 11 877. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 500 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 45,0.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Gisagara |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Gisagara.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Gisagara}} 1ye669ic9q8l7hzrfvo91cxz4eptaww Umurenge wa Mamba 0 24174 149720 2026-11-10T10:30:50Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Mamba''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 45 283. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]]..." 149720 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Mamba''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 45 283. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Gisagara District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Gisagara]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mamba wari utuwe n'abaturage 34 892.<ref name="cp">{{Cite web |title=Gisagara (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/22__gisagara/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 45 283: abagabo 21 896 n'abagore 23 387. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 567 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 79,9.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Gisagara |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Gisagara.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Gisagara}} 08pf2jgkg3a0zfz2zlwm43hnacb6zkv Umurenge wa Muganza (Gisagara) 0 24175 149721 2026-11-10T10:35:48Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Muganza''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 36 530. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]..." 149721 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Muganza''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 36 530. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Gisagara District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Gisagara]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Muganza wari utuwe n'abaturage 29 781.<ref name="cp">{{Cite web |title=Gisagara (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/22__gisagara/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 36 530: abagabo 17 358 n'abagore 19 172. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 523 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 69,8.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Gisagara |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Gisagara.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Gisagara}} g6c7xmivywm13g8jj1ibspfxo647ffv Umurenge wa Mukindo 0 24176 149722 2026-11-10T10:39:35Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Mukindo''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 32 393. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]..." 149722 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Mukindo''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 32 393. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Gisagara District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Gisagara]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mukindo wari utuwe n'abaturage 26 829.<ref name="cp">{{Cite web |title=Gisagara (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/22__gisagara/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 32 393: abagabo 15 621 n'abagore 16 772. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 636 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 50,9.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Gisagara |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Gisagara.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Gisagara}} r0tajhyaylv5imfn513kumqkfg9wqv5 Umurenge wa Musha (Gisagara) 0 24177 149723 2026-11-10T10:40:10Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Musha''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 28 762. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]]..." 149723 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Musha''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 28 762. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Gisagara District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Gisagara]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Musha wari utuwe n'abaturage 24 305.<ref name="cp">{{Cite web |title=Gisagara (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/22__gisagara/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 28 762: abagabo 13 856 n'abagore 14 906. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 576 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 49,9.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Gisagara |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Gisagara.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Gisagara}} l5c2eoz2gdbyvbzkrpzfb0kpsskvqsu Umurenge wa Ndora 0 24178 149724 2026-11-10T10:42:02Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Ndora''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 30 171. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]]..." 149724 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Ndora''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 30 171. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Gisagara District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Gisagara]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Ndora wari utuwe n'abaturage 23 813.<ref name="cp">{{Cite web |title=Gisagara (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/22__gisagara/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 30 171: abagabo 14 121 n'abagore 16 050. Abagera kuri 12 % (3 542) batuye mu bice by'umujyi, naho 88 % (26 629) batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 494 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 61,1.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Gisagara |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Gisagara.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Gisagara}} 0i61vzt84tkczxjltdp61djvj7mbsdy Umurenge wa Nyanza 0 24179 149725 2026-11-10T10:44:51Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Nyanza''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 19 627. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]]..." 149725 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Nyanza''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 19 627. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Gisagara District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Gisagara]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyanza wari utuwe n'abaturage 18 929.<ref name="cp">{{Cite web |title=Gisagara (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/22__gisagara/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 19 627: abagabo 9 281 n'abagore 10 346. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 504 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 38,9.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Gisagara |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Gisagara.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Gisagara}} 73rfmgmdqrdfk1r4jlrytnnwr8ch3l1 Umurenge wa Save 0 24180 149726 2026-11-10T10:49:05Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Save''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 30 941. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]]..." 149726 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Save''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 13 igize [[Akarere ka Gisagara]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 30 941. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Gisagara District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Gisagara]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Save wari utuwe n'abaturage 28 436.<ref name="cp">{{Cite web |title=Gisagara (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/22__gisagara/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 30 941: abagabo 14 692 n'abagore 16 249. Abagera kuri 17 % (5 190) batuye mu bice by'umujyi, naho 83 % (25 751) batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 756 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 40,9.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Gisagara |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Gisagara.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–6 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Gisagara}} jrhq8mdp3f88w4d8jyhwiwqdhukpbyw Umurenge wa Gishamvu 0 24181 149727 2026-11-10T10:52:52Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Gishamvu''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 14 676. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]]..." 149727 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Gishamvu''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 14 676. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Huye District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Huye]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gishamvu wari utuwe n'abaturage 13 274.<ref name="cp">{{Cite web |title=Huye (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/24__huye/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 14 676: abagabo 6 931 n'abagore 7 745. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 484 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 30,3.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Huye |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Huye.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=2–4 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Huye}} adcsi6ab2dk14gggre7lv37wswadjxm Umurenge wa Huye 0 24182 149728 2026-11-10T10:53:50Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Huye''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 28 232. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [..." 149728 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Huye''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 28 232. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Huye District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Huye]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Huye wari utuwe n'abaturage 21 931.<ref name="cp">{{Cite web |title=Huye (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/24__huye/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 28 232: abagabo 13 395 n'abagore 14 837. Abagera kuri 13 % (3 576) batuye mu bice by'umujyi, naho 87 % (24 656) batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 796 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 35,5.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Huye |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Huye.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=2–4 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Huye}} 45j5hk26u1sg046qvzeq5rfq0j16dcx Umurenge wa Karama (Huye) 0 24183 149729 2026-11-10T10:54:22Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Karama''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 18 323. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] →..." 149729 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Karama''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 18 323. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Huye District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Huye]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Karama wari utuwe n'abaturage 16 439.<ref name="cp">{{Cite web |title=Huye (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/24__huye/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 18 323: abagabo 8 597 n'abagore 9 726. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 345 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 53,1.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Huye |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Huye.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=2–4 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Huye}} g7txeb730d83ksuvyjm55ntf2msw4ux Umurenge wa Kinazi (Huye) 0 24184 149730 2026-11-10T10:54:39Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kinazi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 33 114. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] →..." 149730 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kinazi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 33 114. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Huye District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Huye]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kinazi wari utuwe n'abaturage 25 830.<ref name="cp">{{Cite web |title=Huye (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/24__huye/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 33 114: abagabo 15 708 n'abagore 17 406. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 550 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 60,2.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Huye |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Huye.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=2–4 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Huye}} 4qgem0hrrs8gth3oh5t9ifq2wo3pssg Umurenge wa Maraba 0 24185 149731 2026-11-10T10:54:47Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Maraba''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 26 807. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] →..." 149731 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Maraba''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 26 807. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Huye District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Huye]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Maraba wari utuwe n'abaturage 24 685.<ref name="cp">{{Cite web |title=Huye (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/24__huye/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 26 807: abagabo 12 850 n'abagore 13 957. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 509 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 52,7.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Huye |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Huye.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=2–4 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Huye}} qs8ka3k5s8r7uy2ip4kso596vdn00qb Umurenge wa Mbazi (Huye) 0 24186 149732 2026-11-10T10:55:32Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Mbazi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 35 807. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] →..." 149732 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Mbazi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 35 807. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Huye District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Huye]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mbazi wari utuwe n'abaturage 31 201.<ref name="cp">{{Cite web |title=Huye (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/24__huye/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 35 807: abagabo 17 049 n'abagore 18 758. Abagera kuri 10 % (3 719) batuye mu bice by'umujyi, naho 90 % (32 088) batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 869 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 41,2.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Huye |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Huye.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=2–4 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Huye}} nt2eunjo6p6vwi5he6eiqxcmnep44lr Umurenge wa Mukura (Huye) 0 24187 149733 2026-11-10T10:56:22Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Mukura''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 26 340. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] →..." 149733 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Mukura''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 26 340. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Huye District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Huye]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mukura wari utuwe n'abaturage 20 191.<ref name="cp">{{Cite web |title=Huye (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/24__huye/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 26 340: abagabo 12 302 n'abagore 14 038. Abagera kuri 37 % (9 626) batuye mu bice by'umujyi, naho 63 % (16 714) batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 937 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 28,1.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Huye |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Huye.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=2–4 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Huye}} qv5t79bx0ih0eq4shzrk1ca48bim9vy Umurenge wa Ngoma (Huye) 0 24188 149734 2026-11-10T10:56:47Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Ngoma''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 35 578. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] →..." 149734 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Ngoma''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 35 578. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Huye District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Huye]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Ngoma wari utuwe n'abaturage 27 705.<ref name="cp">{{Cite web |title=Huye (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/24__huye/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 35 578: abagabo 24 499 n'abagore 11 079. Abagera kuri 91 % (32 294) batuye mu bice by'umujyi, naho 9 % (3 284) batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 1 724 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 20,6.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Huye |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Huye.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=2–4 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Huye}} h5zwk2rkcyvq9qsf8owwgn8jarar7uo Umurenge wa Ruhashya 0 24189 149735 2026-11-10T10:56:59Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Ruhashya''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 24 050. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]]..." 149735 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Ruhashya''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 24 050. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Huye District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Huye]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Ruhashya wari utuwe n'abaturage 22 054.<ref name="cp">{{Cite web |title=Huye (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/24__huye/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 24 050: abagabo 11 369 n'abagore 12 681. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 577 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 41,7.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Huye |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Huye.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=2–4 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Huye}} tku7bqtmqevsdm6kzz4ds3g9eoi84yf Umurenge wa Rusatira 0 24190 149736 2026-11-10T10:57:42Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Rusatira''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 29 842. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]]..." 149736 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Rusatira''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 29 842. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Huye District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Huye]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rusatira wari utuwe n'abaturage 25 171.<ref name="cp">{{Cite web |title=Huye (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/24__huye/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 29 842: abagabo 14 211 n'abagore 15 631. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 578 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 51,6.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Huye |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Huye.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=2–4 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Huye}} 66645stjdvytveic9kigmye1txfaf1u Umurenge wa Rwaniro 0 24191 149737 2026-11-10T10:58:06Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Rwaniro''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 23 239. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]]..." 149737 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Rwaniro''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 23 239. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Huye District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Huye]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rwaniro wari utuwe n'abaturage 21 595.<ref name="cp">{{Cite web |title=Huye (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/24__huye/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 23 239: abagabo 11 058 n'abagore 12 181. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 427 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 54,4.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Huye |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Huye.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=2–4 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Huye}} 6cpamqmxz31ckstqgflig6iyvz5j1n4 Umurenge wa Simbi 0 24192 149738 2026-11-10T11:02:38Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Simbi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 23 284. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] →..." 149738 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Simbi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 14 igize [[Akarere ka Huye]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 23 284. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Huye District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Huye]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Simbi wari utuwe n'abaturage 22 137.<ref name="cp">{{Cite web |title=Huye (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/24__huye/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 23 284: abagabo 11 053 n'abagore 12 231. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 542 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 43,0.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Huye |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Huye.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=2–4 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Huye}} t18hda71pp688sj5spdqpnhojgpuxwi Umurenge wa Gacurabwenge 0 24193 149739 2026-11-10T11:14:54Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Gacurabwenge''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 36 859. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → Akagari|Utug..." 149739 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Gacurabwenge''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 36 859. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Kamonyi District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Kamonyi]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Gacurabwenge wari utuwe n'abaturage 27 850.<ref name="cp">{{Cite web |title=Kamonyi (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/28__kamonyi/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 36 859: abagabo 17 625 n'abagore 19 234. Abagera kuri 39 % (14 381) batuye mu bice by'umujyi, naho 61 % (22 478) batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 724 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 50,9.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Kamonyi |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Kamonyi.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–5 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kamonyi}} 26c854vkq4tsy5a83h4jrofk2sbzpn4 Umurenge wa Karama (Kamonyi) 0 24194 149740 2026-11-10T11:17:10Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Karama''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 20 879. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]]..." 149740 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Karama''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 20 879. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Kamonyi District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Kamonyi]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Karama wari utuwe n'abaturage 18 717.<ref name="cp">{{Cite web |title=Kamonyi (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/28__kamonyi/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 20 879: abagabo 9 926 n'abagore 10 953. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 553 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 37,8.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Kamonyi |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Kamonyi.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–5 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kamonyi}} jjxuf2mv3oe6dgiexn0399p3iakl8hz Umurenge wa Kayumbu 0 24195 149741 2026-11-10T11:17:51Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kayumbu''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 17 106. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]]..." 149741 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kayumbu''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 17 106. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Kamonyi District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Kamonyi]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kayumbu wari utuwe n'abaturage 15 530.<ref name="cp">{{Cite web |title=Kamonyi (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/28__kamonyi/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 17 106: abagabo 8 262 n'abagore 8 844. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 513 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 33,3.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Kamonyi |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Kamonyi.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–5 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kamonyi}} sye6zgmw0mlkwm8ahtqj55vh7yk88ot Umurenge wa Mugina 0 24196 149742 2026-11-10T11:17:58Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Mugina''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 45 894. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]]..." 149742 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Mugina''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 45 894. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Kamonyi District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Kamonyi]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Mugina wari utuwe n'abaturage 38 709.<ref name="cp">{{Cite web |title=Kamonyi (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/28__kamonyi/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 45 894: abagabo 21 913 n'abagore 23 981. Abagera kuri 26 % (12 134) batuye mu bice by'umujyi, naho 74 % (33 760) batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 512 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 89,6.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Kamonyi |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Kamonyi.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–5 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kamonyi}} myu1rx3qy3lqgjiaibku906tz5lrlf1 Umurenge wa Musambira 0 24197 149743 2026-11-10T11:18:13Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Musambira''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 42 198. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → Akagari|Utugari..." 149743 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Musambira''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 42 198. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Kamonyi District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Kamonyi]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Musambira wari utuwe n'abaturage 34 025.<ref name="cp">{{Cite web |title=Kamonyi (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/28__kamonyi/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 42 198: abagabo 20 013 n'abagore 22 185. Abagera kuri 25 % (10 696) batuye mu bice by'umujyi, naho 75 % (31 502) batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 666 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 63,4.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Kamonyi |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Kamonyi.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–5 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kamonyi}} at4vdfb1tmvubuapxtg6qoun6721uyd Umurenge wa Ngamba 0 24198 149744 2026-11-10T11:18:33Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Ngamba''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 16 416. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]]..." 149744 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Ngamba''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 16 416. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Kamonyi District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Kamonyi]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Ngamba wari utuwe n'abaturage 14 175.<ref name="cp">{{Cite web |title=Kamonyi (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/28__kamonyi/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 16 416: abagabo 7 991 n'abagore 8 425. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 523 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 31,4.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Kamonyi |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Kamonyi.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–5 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kamonyi}} 313li4ngbp0vwcx7qkmm37go28nsunx Umurenge wa Nyamiyaga (Kamonyi) 0 24199 149745 2026-11-10T11:18:52Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Nyamiyaga''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 45 645. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → Akagari|Utugari..." 149745 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Nyamiyaga''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 45 645. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Kamonyi District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Kamonyi]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyamiyaga wari utuwe n'abaturage 38 945.<ref name="cp">{{Cite web |title=Kamonyi (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/28__kamonyi/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 45 645: abagabo 21 804 n'abagore 23 841. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 588 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 77,6.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Kamonyi |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Kamonyi.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–5 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kamonyi}} ak7ta91cbrndz3nxuj6hzw7p4gd8pki Umurenge wa Nyarubaka 0 24200 149746 2026-11-10T11:19:15Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Nyarubaka''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 28 225. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → Akagari|Utugari..." 149746 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Nyarubaka''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 28 225. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Kamonyi District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Kamonyi]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Nyarubaka wari utuwe n'abaturage 25 155.<ref name="cp">{{Cite web |title=Kamonyi (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/28__kamonyi/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 28 225: abagabo 13 363 n'abagore 14 862. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 601 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 47,0.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Kamonyi |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Kamonyi.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–5 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kamonyi}} ao7uz1amlty8dz5gveqhpb7fxfhza2f Umurenge wa Rugarika 0 24201 149747 2026-11-10T11:19:30Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Rugarika''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 59 952. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]..." 149747 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Rugarika''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 59 952. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Kamonyi District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Kamonyi]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rugarika wari utuwe n'abaturage 34 860.<ref name="cp">{{Cite web |title=Kamonyi (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/28__kamonyi/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 59 952: abagabo 29 280 n'abagore 30 672. Abagera kuri 45 % (27 177) batuye mu bice by'umujyi, naho 55 % (32 775) batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 799 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 75,0.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Kamonyi |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Kamonyi.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–5 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kamonyi}} fl2eikqd8z6miry4rp8iqhfqmfp9z77 Umurenge wa Rukoma 0 24202 149748 2026-11-10T11:27:53Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Rukoma''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 39 688. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]]..." 149748 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Rukoma''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Kamonyi]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 39 688. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Kamonyi District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Kamonyi]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Rukoma wari utuwe n'abaturage 34 909.<ref name="cp">{{Cite web |title=Kamonyi (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/28__kamonyi/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 39 688: abagabo 19 409 n'abagore 20 279. Abagera kuri 30 % (11 981) batuye mu bice by'umujyi, naho 70 % (27 707) batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 772 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 51,4.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Kamonyi |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Kamonyi.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=4–5 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Kamonyi}} ou5x530vnhynrxu519xh0r69h2lqolt Zita Kavungirwa Kayange 0 24203 149749 2026-11-10T11:34:17Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox person | name = Zita Kavungirwa Kayange | other_names = Nzita Kavungirwa, Maman Zita | death_date = 26 Gicurasi 2011 | death_place = [[Kinshasa]], [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]] | nationality = Umunyekongo | occupation = Umunyapolitiki, umuharanira uburenganzira bw'abagore | known_for = [[Meya]] wa Bukavu (2008–2010) }} '''Zita Kavungirwa Kayange''' (yanitwaga Nzita Kavungirwa cyangwa Maman Zita; yapfuye ku wa 26 Gicurasi 2011 i [[Kinshasa]]) ya..." 149749 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Zita Kavungirwa Kayange | other_names = Nzita Kavungirwa, Maman Zita | death_date = 26 Gicurasi 2011 | death_place = [[Kinshasa]], [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]] | nationality = Umunyekongo | occupation = Umunyapolitiki, umuharanira uburenganzira bw'abagore | known_for = [[Meya]] wa Bukavu (2008–2010) }} '''Zita Kavungirwa Kayange''' (yanitwaga Nzita Kavungirwa cyangwa Maman Zita; yapfuye ku wa 26 Gicurasi 2011 i [[Kinshasa]]) yari umunyapolitiki wo muri [[Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]]. Yaharaniraga [[Uburenganzira bw'umugore|uburenganzira bw'abagore]]. Yabaye umuyobozi mukuru wa mbere w'umuryango w'abagore UWAKI. Yabaye [[meya]] w'umujyi wa Bukavu kuva mu 2008 kugeza mu 2010. Ni we mugore wenyine wayoboye uwo mujyi. == Ubuzima == === Guharanira uburenganzira bw'abagore === Zita Kavungirwa yari umwe mu bayobozi ba mbere b'imiryango itari iya Leta mu ntara ya kera ya Kivu.<ref name="olame">{{Cite web |title=La population du Sud-Kivu pleurent Maman Zita |url=https://www.olame.org/2011/06/la-population-du-sud-kivu-pleurent-maman-zita/ |website=Centre OLAME |date=2011-06-07 |language=fr |access-date=2026-11-10}}</ref> Yarengeraga uburenganzira bw'abagore bo mu cyaro mu karere ka Kivu. Yabaye umuyobozi mukuru wa mbere wa UWAKI.<ref name="awid">{{Cite web |title=Zita Kavungirwa Kayange |url=https://www.awid.org/whrd/zita-kavungirwa-kayange |website=AWID |date=2020-11-20 |language=en |access-date=2026-11-10}}</ref> Yakoraga kandi mu yindi miryango yo muri [[Intara ya Kivu y’Amajyepfo|Kivu y'Amajyepfo]]. Muri yo harimo Solidarité Paysanne, APEF, COPROMAF na RFDP. Yabaye perezida wa mbere w'ihuriro ry'abagore bo muri Kivu y'Amajyepfo (Caucus des femmes du Sud-Kivu), kuva mu 2003 kugeza mu 2006.<ref name="olame" /> Yakoranye na RFDP n'iryo huriro kugira ngo amahoro agaruke mu burasirazuba bw'igihugu. Yamaganye ihohoterwa rishingiye ku gitsina rikoreshwa nk'intwaro y'intambara.<ref name="awid" /> Mu 2000, abayobozi b'inyeshyamba za RCD baramuhamagaye, baramutera ubwoba. Bamukekagaho gutegura igikorwa cy'abagore i [[Goma]] ku wa 8 Werurwe, Umunsi Mpuzamahanga w'Abagore. Icyo gikorwa cyari icyo kwibuka abo mu miryango yabo bishwe n'intambara.<ref>{{Cite web |title=Human Rights Watch World Report 2001: The Democratic Republic of Congo: Defending Human Rights |url=https://www.hrw.org/legacy/wr2k1/africa/drc2.html |website=Human Rights Watch |language=en |access-date=2026-11-10}}</ref> === Umwuga wa politiki === Mu 2006, Zita Kavungirwa yiyamamaje mu matora ya mbere ya demokarasi yabaye muri icyo gihugu. Ntiyatowe. Yakomeje guharanira uburenganzira bw'abagore.<ref name="awid" /> Ku wa 25 Nzeri 2008, Perezida [[Joseph Kabila]] yamugize meya w'umujyi wa Bukavu. Germain Balebwa Ramazani yagizwe meya wungirije.<ref>{{Cite news |title=Joseph Kabila nomme les maires, bourgmestres et commissaires de district |url=https://www.radiookapi.net/sans-categorie/2008/09/25/joseph-kabila-nomme-les-maires-bourgmestres-et-commissaires-de-district |work=Radio Okapi |date=2008-09-25 |language=fr |access-date=2026-11-10}}</ref> Yamaze imyaka ibiri kuri uwo mwanya. Ni we mugore wenyine wayoboye umujyi wa Bukavu.<ref name="mamaradio">{{Cite web |last=Kadjunga |first=Cikuru |title=Bukavu : La femme reste moins représentée dans la gestion des entités locales |url=https://mamaradio.info/bukavu-la-femme-reste-moins-representee-dans-la-gestion-des-entites-locales/ |website=Mama Radio |language=fr |access-date=2026-11-10}}</ref> Ku wa 6 Kanama 2010, yeguye ku mpamvu ze bwite.<ref>{{Cite news |title=Bukavu : le maire de la ville démissionne |url=https://www.radiookapi.net/politique/2010/08/06/bukavule-maire-de-la-ville-demissionne |work=Radio Okapi |date=2010-08-06 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125102417/https://www.radiookapi.net/politique/2010/08/06/bukavule-maire-de-la-ville-demissionne |archive-date=2024-01-25 |access-date=2026-11-10}}</ref> Umuyobozi wa komine ya Bagira na we yeguye muri icyo gihe. Ku wa 8 Nzeri 2010, ihuriro ry'abagore bo muri Kivu y'Amajyepfo ryakoze inama i Bukavu. Iyo nama yasuzumye impamvu abo bayobozi b'abagore beguye.<ref>{{Cite news |title=Bukavu : le « Caucus des femmes » s'oppose à la démission des femmes leaders |url=https://www.radiookapi.net/actualite/2010/09/09/bukavu-le-caucus-des-femmes-soppose-a-la-demission-des-femmes-leaders |work=Radio Okapi |date=2010-09-09 |language=fr |access-date=2026-11-10}}</ref> Zita Kavungirwa yapfuye ku wa 26 Gicurasi 2011 i Kinshasa.<ref name="olame" /><ref name="mamaradio" /> == Inyandiko == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Kavungirwa Kayange, Zita}} [[Ikiciro:Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo]] [[Ikiciro:Abagore]] [[Ikiciro:Abanyapolitiki]] [[Ikiciro:Abagore babanyapolitike]] deoaok1jm9uk102c1w6jqo0j51p0g6u Umurenge wa Cyeza 0 24204 149750 2026-11-10T11:35:03Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Cyeza''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Muhanga]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 34 540. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]]..." 149750 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Cyeza''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Muhanga]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 34 540. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Muhanga District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Muhanga]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Cyeza wari utuwe n'abaturage 30 209.<ref name="cp">{{Cite web |title=Muhanga (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/27__muhanga/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 34 540: abagabo 16 410 n'abagore 18 130. Abagera kuri 13 % (4 455) batuye mu bice by'umujyi, naho 87 % (30 085) batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 604 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 57,2.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Muhanga |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Muhanga.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=3–5 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Muhanga}} ovuqf14zwajgju2o34783ryfeb6pi0m Umurenge wa Kabacuzi 0 24205 149751 2026-11-10T11:35:35Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kabacuzi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Muhanga]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 28 192. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]..." 149751 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kabacuzi''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Muhanga]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 28 192. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Muhanga District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Muhanga]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kabacuzi wari utuwe n'abaturage 25 440.<ref name="cp">{{Cite web |title=Muhanga (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/27__muhanga/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 28 192: abagabo 13 427 n'abagore 14 765. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 374 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 75,4.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Muhanga |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Muhanga.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=3–5 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Muhanga}} ak3mmgkj1mpmpd9s9xggcof4y0cqpr4 Umurenge wa Kibangu 0 24206 149752 2026-11-10T11:46:41Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kibangu''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Muhanga]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 20 326. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]]..." 149752 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kibangu''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Muhanga]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 20 326. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Muhanga District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Muhanga]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kibangu wari utuwe n'abaturage 20 028.<ref name="cp">{{Cite web |title=Muhanga (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/27__muhanga/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 20 326: abagabo 9 612 n'abagore 10 714. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 424 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 47,9.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Muhanga |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Muhanga.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=3–5 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Muhanga}} 79n4zbxmfnuxep87uv3krdg4plocwl8 Umurenge wa Kiyumba 0 24207 149753 2026-11-10T11:50:46Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kiyumba''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Muhanga]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 23 364. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]]..." 149753 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Kiyumba''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Muhanga]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 23 364. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Muhanga District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Muhanga]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Kiyumba wari utuwe n'abaturage 21 766.<ref name="cp">{{Cite web |title=Muhanga (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/27__muhanga/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 23 364: abagabo 11 009 n'abagore 12 355. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 392 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 59,6.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Muhanga |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Muhanga.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=3–5 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Muhanga}} i6wosphx792im1j3pcom37jz16epr12 Umurenge wa Muhanga 0 24208 149754 2026-11-10T11:57:56Z Score Beethoven 11559 Created page with "{{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Muhanga''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Muhanga]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 28 700. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]]..." 149754 wikitext text/x-wiki {{Infobox umurenge}} '''Umurenge wa Muhanga''' ni umwe mu [[Imirenge y’u Rwanda|mirenge]] 12 igize [[Akarere ka Muhanga]], mu [[Intara y’Amajyepfo]], mu [[Rwanda]]. Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 28 700. [[Dosiye:RwandaGeoProvinces.png|left|thumb|200x200px|Intara z'u Rwanda]] Mu Rwanda, imitegekere y’igihugu igizwe n’inzego zikurikira: [[Intara z’u Rwanda|Intara]] → [[Uturere tw’u Rwanda|Uturere]] → Imirenge → [[Akagari|Utugari]] → [[Imidugudu]].{{Clear left}} == Abaturage == [[Dosiye:Rwanda, Muhanga District.png|left|thumb|Ikarita y'Akarere ka Muhanga]] Mu ibarura rusange ryo mu 2012, Umurenge wa Muhanga wari utuwe n'abaturage 25 819.<ref name="cp">{{Cite web |title=Muhanga (District, Rwanda) – Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://www.citypopulation.de/en/rwanda/sector/admin/27__muhanga/ |access-date=2026-11-10 |website=City Population |language=en}}</ref> Mu ibarura rusange ryo mu 2022, wari utuwe n'abaturage 28 700: abagabo 13 742 n'abagore 14 958. Bose batuye mu cyaro. Ubucucike bwawo ni abaturage 463 kuri kilometero kare, bivuze ko ufite ubuso bungana na kilometero kare 62,0.<ref name="nisr">{{Cite web |title=Fifth Population and Housing Census, Rwanda, 2022: District Profile Muhanga |url=https://statistics.gov.rw/sites/default/files/2025-05/Muhanga.pdf |publisher=National Institute of Statistics of Rwanda |date=September 2023 |pages=3–5 |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>{{Clear left}} == Inyandiko == {{Reflist}} {{Palette Imirenge y'Akarere ka Muhanga}} 5i2hxjv54tvnxlsgr34lwzclziiuc0o