Бикипиэдьийэ sahwiki https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D2%AF%D1%80%D2%AF%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D1%80%D1%8D%D0%B9 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Миэдьийэ Аналлаах Ырытыы Кыттааччы Кыттааччы ырытыыта Бикипиэдьийэ Бикипиэдьийэ ырытыыта Билэ Билэ ырытыыта MediaWiki MediaWiki-ни ырытыы Халыып Халыыбы ырытыы Көмө Көмөнү ырытыы Категория Категорияны ырытыы TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 4119 427733 427702 2026-04-28T23:05:34Z Ojkhol 24881 /* Миэксикэ бэлиэ күннэрэ */ 427733 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = Estados Unidos Mexicanos |conventional_long_name = Мексика Холбоhуктаах Штаттара |common_name = México |image_flag = Flag_of_Mexico.svg |image_coat = Coat of arms of Mexico.svg |symbol_type = Coat of arms |map_width = 220px |image_map = Mexico (orthographic projection).svg |national_anthem = "[[Himno Nacional Mexicano]]" |national_motto = |other_symbol_type = [[Бэчээт|Ил бэчээтэ]]: |other_symbol = [[Мексика Холбоhуктаах Штаттарын бэчээтэ]] [[Билэ:Seal of the Government of Mexico.svg|15px]] |official_languages = Федеральнай өрүккэ суох. <br /> [[Испан тыла]] (''de facto'') |languages_type = [[Омук тыла]] |languages = [[Испан тыла|Испан]], уонна 62 [[Мексика тыллара|Америка төрүт тыллара]]<ref name="ofc_lang">There is no official language stipulated in the constitution. However, the General Law of Linguistic Rights for the Indigenous Peoples recognizes all Amerindian minority languages, along with Spanish, as national languages and equally valid in territories where spoken. The government recognizes 62 indigenous languages, and more variants which are mutually unintelligible.[http://www.cdi.gob.mx/index.php?id_seccion=90]</ref> |demonym = [[Мексика демографията|Мексиканнар]] |capital = [[Мехико]] |latd=19 |latm=03 |latNS=N |longd=99 |longm=22 |longEW=W |government_type = [[Федерал республика|Федерал]] [[президент системата|президент республиката]] |leader_title1 = [[Президент]] |leader_name1 = [[Фелипе Кальдерон]]<br />([[National Action Party (Mexico)|PAN]]) |largest_city = capital |area_km2 = 1,972,550 <!-- see http://worldatlas.com/webimage/countrys/namerica/mx.htm --> |area_sq_mi = 761,606 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_rank = 15 |area_magnitude = 1 E12 |percent_water = 2.5 |population_estimate = 106,682,500<ref>[[INEGI]],''Consulta de resultados. Numeralia (Publicaciones de contenido general sobre el país)'', http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/proyectos/integracion/inegi324.asp?s=est&c=11722#tres, retrieved on June 23, 2008</ref> |population_estimate_year = mid-2008 |population_estimate_rank = 11 |population_census = 103,263,388 |population_census_year = 2005 |population_density_km2 = 55 |population_density_sq_mi = 142 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 142 |GDP_PPP_year = 2007 |GDP_PPP = $1.486 trillion<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=273&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=68&pr.y=5 |title=Mexico|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2008-10-09}}</ref> |GDP_PPP_rank = 11 |GDP_PPP_per_capita = $14,119<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank = 54 |GDP_nominal = $1.022 trillion<ref name=imf2/> |GDP_nominal_rank = 14 |GDP_nominal_year = 2007 |GDP_nominal_per_capita = $9,716<ref name=imf2/> |GDP_nominal_per_capita_rank = 54 |HDI_year = 2007 |HDI = {{increase}} 0.829 |HDI_rank = 52 |HDI_category = <font color="#009900">high</font> |Gini = <span style="color: #0c0; font-size: larger;">▼</span> 46.1<ref>[http://hdr.undp.org/en/media/hdr_20072008_en_complete.pdf untitled]</ref> |Gini_year = 2008 |Gini_category = <font color="#e0584e">high</font> |sovereignty_type = [[Мексика көҥүл буолуутун сэриитэ|Көҥүл буолуута]] |sovereignty_note = Испанияттан |established_event1 = Декларацияламмыта |established_event2 = Билиммитэ |established_date1 = Балаҕан ыйын 16, 1810 |established_date2 = Балаҕан ыйын 27, 1821 |currency = [[Мексика песота|Песо]] |currency_code = MXN |time_zone = U.S Central to Western |utc_offset = -8 to -6 |time_zone_DST = varies |utc_offset_DST = |cctld = [[.mx]] |calling_code = 52 |footnotes = }} '''Мексика Холбоhуктаах Штаттара''' ([[испан тыла|исп]]. ''Estados Unidos Mexicanos''), кылгастык '''Мексика''' (''México'') диэн [[Хотугу Америка]] дойдута. Мексикаттан хоту [[АХШ|Америка Холбоhуктаах Штаттара]], соҕуруу уонна арҕаа [[Чуумпу океан]], соҕуруулуу-илин [[Гуатемала]], [[Белиз]] уонна [[Кариб байҕала]] уонна илин [[Мексика хомото]] бааллар. Мексика 31 штаттан уонна биир федеральнай уокуруктан турар федеральнай конституционнай республика. Киинэ [[Мехико]] (аан дойду саамай дьонноох куората). [[Сэтинньи 20]] күнүгэр дойдуга [[Өрөбөлүүссүйэ күнэ (Миэксикэ)|Өрөбөлүүссүйэ күнүн]] бэлиэтииллэр. == Миэксикэ бэлиэ күннэрэ == * [[Кулун тутар 18]] — Ньиэп экспроприяциятын күнэ. 1938 сыллаахха бэрэсидьиэн Ласаро Карденас ньиэби хостуур хампаанньалар хамнаһы үрдэппэтэхтэриттэн сылтаан баайдарын-дуолларын дойду туһатыгар былдьыырга быһаарбыт. * [[Кулун тутар 21]] — Бенито Хуарес төрөөбүт күнэ. Бу күн судаарыстыба биэс сүрүн бырааһынньыктарын (Fiestas Patrias) ахсааныгар киирэр. Бенито Хуарес Миэксикэ (1806—1872) улуу бэрэсидьиэнинэн билиниллэр * [[Муус устар 21]] — Веракрус дьоруойдуу көмүскэниитин күнэ * [[Муус устар 30]] — Оҕо күнэ<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/1387/ День ребёнка в Мексике — 30 апреля. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010]</ref> * [[Ыам ыйын 5]] — Пуэбла кыргыһыытын күнэ (Синко де Майо) * [[Ыам ыйын 8]] — Идальго күнэ, Миэксикэ дьоруойун [[Мигель Идальго]] төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр * [[Ыам ыйын 10]] — Ийэ күнэ * [[Ыам ыйын 15]] — Учуутал күнэ * [[Ыам ыйын 23]] — Устудьуон күнэ * [[Бэс ыйын 1]] — Байҕалынан устуу күнэ. 1917 сыллаахха Миэксикэ эргиэн флота баар буолбут. Аан бастаан 1942 сыллаахха ньиэмэс подлодкалара тимирдибит икки хараабыл экипажтарын кэриэстээн бэлиэтэммит * [[От ыйын 1]] — Инженер күнэ * [[Атырдьах ыйын 28]] — Эбэлэр уонна эһэлэр күннэрэ * [[Балаҕан ыйын 12]] — Сибэтиэй Патрик батальонун ыйаныллыбыт саллааттарын ахтар күн * [[Балаҕан ыйын 13]] — Ниньос Героэс күнэ (дьоруой уолаттар күннэрэ, Мехиконы 1847 сыллаахха көмүскээһин кэмигэр өлбүт алта 13-19 саастаах уолу кэриэстээн бэлиэтэнэр) * [[Балаҕан ыйын 16]] — Тутулуга суох буолуу күнэ. 1810 сыллаахха Мигель Идальго диэн аҕабыыт Долорес куоракка утары турарга ыҥырбыт, бу кэнниттэн Миэксикэ Испанияттан тутулуга суох буолуу иһин уон сыллаах охсуһуута саҕаламмыт * [[Балаҕан ыйын 30]] — Морелос төрөөбүт күнэ. 1765 сыллаахха Хосе Мария Морелос-и-Павон диэн Миэксикэ дойдутун төрүттээччилэртэн биирдэстэрэ төрөөбүт * [[Алтынньы 12]] — Американы арыйыы күнэ * [[Алтынньы 31]] — Өлбүттэр күннэрин бастакы күнэ * [[Сэтинньи 1]]-2 — Өлбүттэр күннэрэ (Эль-Диа-де-лос-Муэртос). Өлбүттэри кэриэстиир күн ([[Католик Таҥара дьиэтэ|Рим католик сыаркаба]], англиканство) * [[Сэтинньи 20]] — [[Өрөбөлүүссүйэ күнэ (Миэксикэ)|Өрөбөлүүссүйэ күнэ]] * [[Ахсынньы 23]] ([[Оахака]]) — Редис түүнэ == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} {{Geo-stub}} [[Категория:Хоту Америка дойдулара]] cvvqlds1j72iyfim57b3tbok9ocag4z 0 4507 427738 427310 2026-04-28T23:08:26Z Ojkhol 24881 /* Соҕуруу Африка Өрөспүүбүлүкэтин бэлиэ күннэрэ */ 427738 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |p1 = Union of South Africa |flag_p1 = Image:Flag of South Africa 1928-1994.svg |conventional_long_name = <center>{{Collapsible list |title='''<center>Соҕуруу Африка Республиката</center>''' |<center>Republiek&nbsp;van&nbsp;Suid-Afrika&nbsp;([[Afrikaans language|Afrikaans]]) |<center>IRiphabliki&nbsp;yeSewula&nbsp;Afrika&nbsp;([[Southern Ndebele language|Sth.&nbsp;Ndebele]]) | <center>IRiphabliki&nbsp;yaseMzantsi&nbsp;Afrika&nbsp;([[Xhosa language|Xhosa]]) | <center>IRiphabliki&nbsp;yaseNingizimu&nbsp;Afrika&nbsp;([[Zulu language|Zulu]]) | <center>IRiphabhulikhi&nbsp;yeNingizimu&nbsp;Afrika&nbsp;([[Swazi language|Swazi]]) | <center>Rephaboliki&nbsp;ya&nbsp;Afrika-Borwa&nbsp;([[Northern Sotho language|Nth.&nbsp;Sotho]]) | <center>Rephaboliki&nbsp;ya&nbsp;Afrika&nbsp;Borwa&nbsp;([[Southern Sotho language|Sth.&nbsp;Sotho]]) | <center>Rephaboliki&nbsp;ya&nbsp;Aforika&nbsp;Borwa&nbsp;([[Tswana language|Tswana]]) |<center>Riphabliki&nbsp;ra&nbsp;Afrika&nbsp;Dzonga&nbsp;([[Tsonga language|Tsonga]]) | <center>Riphabu{{Unicode|ḽ}}iki&nbsp;ya&nbsp;Afurika&nbsp;Tshipembe&nbsp;([[Venda language|Venda]])</center>}} |ethnic_groups = 79.5% харалар <br />9.2% үрүҥнэр <br />8.9% булкаастар <br />2.5% азиаттар |common_name = South Africa |image_flag = Flag of South Africa.svg |image_coat = Coat of arms of South Africa (heraldic).svg |symbol_type = Coat of arms |image_map = LocationSouthAfrica.svg |national_motto = ''!ke e: {{IPA|ǀ}}xarra {{IPA|ǁ}}ke''{{spaces|2}}<small>([[ǀXam language|ǀXam]])<br />“Unity In Diversity” (literally “Diverse People Unite”)</small> |national_anthem = [[National anthem of South Africa]] |official_languages = {{Collapsible list |title=[[Languages of South Africa|11]] |[[Afrikaans]] |[[English language|English]] |[[Southern Ndebele language|Southern Ndebele]] |[[Northern Sotho language|Northern Sotho]] |[[Sotho language|Southern Sotho]] |[[Swati language|Swazi]] |[[Tsonga language|Tsonga]] |[[Tswana language|Tswana]] |[[Venda language|Venda]] |[[Xhosa language|Xhosa]] |[[Zulu language|Zulu]]}} |demonym = South African |capital = [[Претория]] (executive)<br />[[Бломфонтейн]] (judicial)<br />[[Кейптаун]] (legislative) |largest_city = [[Йоханнесбург]]<small>(2006)&nbsp;</small> |government_type = [[Республика]] |leader_title1 = [[Президент]] |leader_name1 = [[Kgalema Motlanthe]] |leader_title2 = [[Deputy President of South Africa|Deputy President]] |leader_name2 = [[Baleka Mbete]] |leader_title3 = [[Chairperson of the National Council of Provinces|NCOP Chairman]] |leader_name3 = [[M. J. Mahlangu]] |leader_title4 = [[Speaker of the South African National Assembly|National Assembly Speaker]] |leader_name4 = [[Gwen Mahlangu-Nkabinde]] |leader_title5 = [[Chief Justice of South Africa|Chief Justice]] |leader_name5 = [[Pius Langa]] |sovereignty_type = [[Тутулуга суох буолуу]] |sovereignty_note = [[Холбоhуктаах Хоруоллук|Холбоhуктаах Хоруоллуктан]] |established_event1 = [[Соҕуруу Африка унията|Уния]] |established_date1 = [[Ыам ыйын 31]] [[1910]] |established_event2 = [[Уэстминстер статута 1931|Уэстминстер статута]] |established_date2 = [[Ахсынньы 11]] [[1931]] |established_event3 = [[Соҕуруу Африка референдума, 1960|Республика]] |established_date3 = [[Ыам ыйын 31]] [[1961]] |area_rank = 25^th |area_magnitude = 1 E12 |area_km2 = 1 221 037 |area_sq_mi = 471 443 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = Negligible |population_estimate = 47 900 000 |population_estimate_year = 2008 |population_estimate_rank = 25^th |population_census = 44 819 778< |population_census_year = 2001 |population_density_km2 = 39 |population_den <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 170^th |GDP_PPP_year = 2007 |GDP_PPP = $467.381 billion |GDP_PPP_rank = 25th <!---IMF---> |GDP_PPP_per_capita = $9,767 |GDP_PPP_per_capita_rank = 76th <!---IMF---> |GDP_nominal_year = 2007 |GDP_nominal = $283.071 billion |GDP_nominal_rank = 30th <!---IMF---> |GDP_nominal_per_capita = $5,915 |GDP_nominal_per_capita_rank = 68th <!---IMF---> |Gini = 57.8 |Gini_year = 2000 |Gini_category = <font color="#e0584e">high</font> |footnotes = |HDI_year = 2007 |HDI = 0.674 {{increase}} |HDI_rank = 121^st |HDI_category = <font style="color:#fc0">medium</font> |currency = [[South African Rand|Rand]] |currency_code = ZAR |country_code = RSA |time_zone = [[SAST]] |utc_offset = +2 |drives_on = left |cctld = [[.za]] |calling_code = 27 }} '''Соҕуруу Африка Өрөспүүбүлүкэтэ''' диэн [[Африка]] соҕуруу өттүгэр баар дойду. Соҕуруу Африка [[Атлантик океан]] уонна [[Индия океана|Индия океанын]] кытылларыгар турар. Кытылын линиятын уhуна 2,798 км. Хоту кирбиилэhэр [[Намибия|Намибиялыын]], [[Ботсуана|Ботсуаналыын]], [[Зимбабуэ|Зимбабуэлыын]], [[Мозамбик|Мозамбиктыын]] уонна [[Суазилэнд|Суазилэнныын]]. Соҕуруу Африка иhигэр [[Лесото]] диэн дойду баар. == Соҕуруу Африка Өрөспүүбүлүкэтин бэлиэ күннэрэ == * [[Кулун тутар 21]] — Киһи быраабын күнэ * [[Муус устар 1]] — Ыал күнэ * [[Муус устар 6]] — Олохтооччулар күннэрэ * [[Муус устар 27]] — Көҥүл күнэ * [[Ыам ыйын 31]] — [[Өрөспүүбүлүкэ күнэ]] ([[1960]]) * [[Атырдьах ыйын 9]] — [[ЮАР-га дьахтар күнэ|Дьахтар күнэ]] * [[Балаҕан ыйын 24]] — (култуураҕа) Нэһилиэстибэ күнэ * [[Сэтинньи 30]] — [[Регина Мунди]] күнэ * [[Ахсынньы 16]] — Эйэлэһии күнэ, урут Африканердар Андаҕардарын күнүн быһыытынан бэлиэтииллэрэ * [[Ахсынньы 26]] — Эйэҕэ дьулуур күнэ == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} {{Geo-stub}} {{Африка}} [[Категория:Африка дойдулара]] 0z2rfx95vdep7pr1klnvpj05bo3kpm0 0 4517 427746 427505 2026-04-28T23:43:36Z Ojkhol 24881 /* Ираан бэлиэ күннэрэ */ 427746 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = Ираан Ислам Өрөспүүбүлүкэтэ |conventional_long_name = '''جمهوری اسلامی ايران'''<br />''Jomhuri-ye Islāmi-ye Irān'' |common_name = Iran |image_flag = Flag of Iran.svg |image_coat = Coat of arms of Iran.svg |symbol_type = Emblem |image_map = Iran in its region.svg |official_religion = [[Ислам]] |national_motto = ''Esteqlāl, āzādi, jomhuri-ye eslāmi''¹{{spaces|2}}<small>{{fa icon}}<br />"Тутулуга суох буолуу, көҥүл, Ислам Республиката"</small> |national_anthem = ''[[Sorud-e Melli-e Iran|Sorud-e Melli-ye Irān]]''² |capital = [[Тегеран]] |latd=35 |latm=41 |latNS=N |longd=51 |longm=25 |longEW=E |largest_city = capital |official_languages = [[Перс тыла]] |regional_languages = constitutional recognition of the regional languages such as [[Azeri language|Azeri]], [[Kurdish language|Kurdish]], and [[Mazandarani language|Mazandarani]], and [[Gilaki language|Gilaki]]<ref>[http://www.servat.unibe.ch/law/icl/ir00000_.html Iran Constitution] retrieved 25 Feb 2008</ref> |demonym = [[Ираннар]] |government_type = [[Ислам Республиката]] |leader_title1 = [[Басхан]] |leader_name1 = [[Моджтаба Хаменеи]] |leader_title2 = [[Президент]] |leader_name2 = [[Масуд Пезешкян]] |leader_title3 = [[Хос президент]] |leader_name3 = {{nowrap|[[Парвиз Давуди]]}} |leader_title4 = Chairman of the [[Assembly of Experts]] and [[Expediency Discernment Council]] |leader_name4 = <br /><br />{{nowrap|[[Akbar Hashemi Rafsanjani]]}} |leader_title5 = Speaker of the [[Majlis of Iran|Majlis]] |leader_name5 = {{nowrap|[[Ali Larijani]]}} |leader_title = Chairman of the [[Guardian Council]] |leader_name6 = {{nowrap|[[Ahmad Jannati]]}} |leader_title7 = Head of the [[Judicial system of Iran|judicial system]] |leader_name7 = {{nowrap|[[Mahmoud Hashemi Shahroudi]]}} |sovereignty_type = Unification<ref name="Encyclopædia Britannica Encyclopedia Article: Media ancient region, Iran">http://www.britannica.com/EBchecked/topic/372125/Media Encyclopædia Britannica Encyclopedia Article: Media ancient region, Iran</ref> |established_event1 =[[Medes|Median]] [[Monarchy|kingdom]] |established_date1 = 625 BC<ref name="Encyclopædia Britannica Encyclopedia Article: Media ancient region, Iran"/> |established_event2 = [[Safavid|Safavid dynasty<br />(reestablishment)]] |established_date2 = 1501<ref>Andrew J. Newman, Safavid Iran: Rebirth of a Persian Empire, I. B. Tauris (March 30, 2006)</ref> |established_event3 = Islamic Republic declared |established_date3 = 1 April 1979 |area_km2 = 1,648,195 |area_sq_mi = 636,372 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_rank = 18th |area_magnitude = 1 E12 |percent_water = 0.7 <!-- |population_estimate = 71,208,001 |population_estimate_year = 2007 |population_estimate_rank = 18th --> |population_density_km2 = 42 |population_density_sq_mi = 109 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 163th <!--Wiki source--> |population_census = 70,472,846³ |population_census_year = 2007 (1385&nbsp;[[Iranian calendar|AP]]) |population_census_rank = 17th |GDP_PPP = $816.839 billion<ref name="imf">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=429&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=&pr.x=36&pr.y=14|title=Iran|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2008-11-28}}</ref> |GDP_PPP_rank = 18th <!---IMF---> |GDP_PPP_year = 2008 |GDP_PPP_per_capita = $11,209<ref name="imf"/> |GDP_PPP_per_capita_rank = 71st <!---IMF---> |GDP_nominal = $382.328 billion<ref name="imf"/> |GDP_nominal_rank = 29th <!---IMF---> |GDP_nominal_year = 2008 |GDP_nominal_per_capita = $5,246<ref name="imf"/> |GDP_nominal_per_capita_rank = 85th <!---IMF---> |Gini = 44.5 |Gini_year = 2006 |Gini_category = <font color="#ffcc00">medium</font> |HDI_year = 2007 |HDI = {{increase}} 0.759 |HDI_rank = 94th |HDI_category = <font color="#ffcc00">medium</font> |currency = [[Ираан риала]] (<big>ريال</big>) |currency_code = IRR |time_zone = [[Iran Standard Time|IRST]] |utc_offset = +3:30 |time_zone_DST = Iran Daylight Time (IRDT) |utc_offset_DST = +4:30 |drives_on = right |cctld = [[.ir]] |calling_code = 98 |footnote1 = [http://www.bookrags.com/browse/Encyclopedia%20of%20Religious%20Practices/50 bookrags.com] |footnote2 = [http://www.iranchamber.com/geography/articles/flag_anthem.php iranchamber.com] |footnote3 = {{cite web |url=http://www.sci.org.ir/content/userfiles/_census85/census85/natayej/tables/J-1.html |title=تغییرات جمعیت کشور طی سال‌های ۱۳۳۵-۱۳۸۵ |author=Statistical Centre of Iran |accessdate=2007-05-16 |language=Persian}} |footnote4 = [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html#Econ CIA Factbook] }} '''Ираан''' ({{lang-fa|ایران}} {{IPA|[ʔiˈɾɒn]}}), официаллык '''Ираан Ислам Өрөспүүбүлүкэтэ''' ({{lang-fa|جمهوری اسلامی ایران}} — ''Джомхури́-йе Эслɒми́-йе Ирɒ́н''), 1935 с. дылы аата '''Персия''') диэн [[Арҕаа Азия]] дойдута. Ираанныын кирбиилэhэллэр: хоту [[Эрмээн Сирэ]], [[Азербайдьан]], [[Түркменистан]] уонна [[Каспий байҕал]], илин [[Афганистан]] уонна [[Пакистан]], соҕуруу [[перс хомото|Перс]] уонна [[оман хомото|Оман хомолоро]], арҕаа [[Түркийэ]] уонна [[Ирак]]. Ираан киин куората [[Тегеран]]. [[Нефть]] уонна [[айылҕа гааhа|айылҕа гааhын]] элбэх хаhаастардаах буолан, Ираан аан дойду [[энергия]] харысхалыгар уонна [[экономика|экономикатыгар]] бөдөҥ сабыдыаллаах. Ираан [[Холбоhуктаах нациялар|ХН]], [[NAM]], [[Ислам Конференциятын Тэрилтэтэ|ИКТ]] уонна [[OPEC]] тэрилтэлэр тэрийээччи кыттааччылара. Ираан [[политика|политикатын системата]] 1979 с. ылыллыбыт [[конституция|Конституцияҕа]] олохтонор. == Ираан бэлиэ күннэрэ == * [[Кулун тутар 22]] ({{флагификация|Казахстан}}, {{флагификация|Албания}}, {{флагификация|Азербайджан}}, {{флагификация|Пакистан}}, {{флагификация|Туркменистан}}, {{флагификация|Россия}} ([[Дагестан]], [[Башкорстостан]], [[Татарстан]] уо.д.а. эмиэ бэлиэтииллэр) — [[Наурыз]] * [[Муус устар 1]] — Дойду күнэ ([[1979]]) * [[Муус устар 18]] — [[Ираан аармыйатын күнэ]] * [[Муус устар 30]] — Персия хомотун күнэ * [[Ыам ыйын 2]] — Учуутал күнэ * [[Ыам ыйын 14]] — [[Табаҕы утарар фетва күнэ]] * [[Ыам ыйын 15]] — [[Перс тылын күнэ]] * [[Бэс ыйын 10]] — [[Чалештар]]га уус-иис күнэ <ref>[https://en.irna.ir/photo/83815658/World-Handicrafts-Day-Chaleshtar-Carpet IRNA English - World Handicrafts Day; Chaleshtar Carpet<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> * [[От ыйын 12]] — Хиджаб күнэ * [[От ыйын 31]] — [[Ираан дуонарын күнэ]] * [[Атырдьах ыйын 5]] — [[Ислаамҥа киһи быраабын күнэ]]. Бу күн 1990 сыллаахха Киһи быраабын ислаамҥа декларацията ылыныллыбыт * [[Атырдьах ыйын 14]] — [[Ислаам утарылаһыытын күнэ]] * [[Атырдьах ыйын 23]] — Быраас күнэ * [[Атырдьах ыйын 26]] — Үлэһит күнэ * [[Атырдьах ыйын 27]] — [[Абу Бакр Мухаммад ибн Закария ар-Рази|Рази]] күнэ (Аптека эбэтэр фармацевт күнэ). * [[Балаҕан ыйын 3]] — [[Англия саба түһүүтүн утары охсуһуу күнэ]] * [[Балаҕан ыйын 4]] — Кооперация күнэ * [[Балаҕан ыйын 12]] — Ираан киинэтин күнэ. * [[Балаҕан ыйын 18]] — Перс литэрэтиирэтин уонна поэзиятын күнэ * [[Алтынньы 8]] — Оҕо көмүскэлин күнэ * [[Сэтинньи 28]] — Байыаннай байҕал флотун күнэ == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} {{Geo-stub}} {{азия}} [[Категория:Ираан| ]] 5wkpnf7mu3cdq0bc5b3l6u2ui38eups 0 4611 427742 427670 2026-04-28T23:41:14Z Ojkhol 24881 /* Албания бэлиэ күннэрэ */ 427742 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = Албания Респубилката |conventional_long_name = ''Republika e Shqipërisë'' |common_name = Albania |national_motto = <div style="line-height:125%;"> '' Ti Shqipëri më jep nder, më jep emrin shqipëtar '' <br />(<small>''You Albania give me honor, you give me the name ''Albanian''.) |national_anthem = ''[[Himni i Flamurit]]''<br /><small>("Былаах гимнэ")</small> |national_anthem = ''[[Himni i Flamurit]]''<br /><small>("Былаах гимнэ")</small> <center><br /><br>[[File:Hymni i Flamurit instrumental.ogg ]] |image_flag = Flag of Albania.svg |image_coat = Coat of arms of Albania.svg |symbol_type = Coat of arms |image_map = Location Albania Europe.png |map_caption = {{map caption |region=Europe |legend=European location legend en.png}} |official_languages = [[Албан тыла]]¹ |capital = [[Тирана]] |latd=41 |latm=20 |latNS=N |longd=19 |longm=48 |longEW=E |largest_city = [[Тирана]] |government_type = [[Парламентар республика]] |leader_title1 = [[Президент]] |leader_name1 = [[Бамир Топи]] |leader_title2 = [[Премьер миниистир]] |leader_name2 = [[Сали Бериша]] |area_rank = 139th |area_magnitude = 1 E10 |area_km2 = 28748 |area_sq_mi = 11100 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 4.7 |population_estimate = 3,600,523 [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/al.html#Econ] |population_estimate_year = {{CURRENTYEAR}} |population_estimate_rank = 130th |Population growth rate = 0.73% (2007 est.)<ref>[http://www.albanian.com/information/countries/albania/general/factbook.html Albanian Information - Albanian.com<!-- Bot generated title -->]</ref> |population_census = |population_census_year = |population_density_km2 = 134 |population_density_sq_mi = 318.6 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]--> |population_density_rank = 63 |GDP_PPP_year = 2007 |GDP_PPP = $19.944 billion<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=914&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=72&pr.y=12|title=Report for Selected Countries and Subjects<!-- Bot generated title -->}}</ref> |GDP_PPP_rank = 112th |GDP_PPP_per_capita = $6,298<ref name="autogenerated1" /> (IMF) |GDP_PPP_per_capita_rank = 100th |GDP_nominal_year = 2007 |GDP_nominal = $10.768 billion<ref name="autogenerated1" /> |GDP_nominal_per_capita = $3,400<ref name="autogenerated1" /> (IMF) |Gini = 26.7 |Gini_year = 2005 |Gini_category = <font color="#009900">low</font> |HDI_year = 2007 |HDI = {{increase}} 0.801 |HDI_rank = 68th |HDI_category = <font color="#009900">high</font> |sovereignty_type = [[Independence]] |sovereignty_type = [[Independence]] |established_event1 = from the [[Ottoman Empire]] |established_date1 = November 28, 1912 |established_event2 = from [[Italy]] ''[[de facto]]'' |established_date2 = October 1944 |currency = [[Albanian lek|Lek]] |currency_code = ALL |country_code = AL |time_zone = [[Central European Time|CET]] |utc_offset = +1 |time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |demonym = Albanian |drives_on = right |cctld = [[.al]] |calling_code = 355 |footnote1 = [[Greek language|Greek]], [[Macedonian language|Macedonian]] and other regional languages are government-recognized minority languages. }} '''Албания''', сорумдьу аата '''Албания Өрөспүүбүлүкэтэ''' ({{lang-sq|Republika e Shqipërisë}}) диэн [[Балканнар]] дойдулара. Соҕуруулуу-илиҥҥэ [[Греция|Грециялыын]], хотуҕа [[Монтенегро|Монтенегролыын]], хотугулуу-илиҥҥэ [[Косова|Косовалыын]] уонна илиҥҥэ [[Македония Республиката|Македония Республикатыныын]] кирбиилэһэр. Арҕааҕа [[Адриатик байҕал]] уонна соҕуруулуу-арҕааҕа [[Ион байҕал]] бааллар. [[Италия]] [[Отранто силбэhии]] 75 км уҥуор турар. Бу дойду [[Холбоhуктаах Нациялар|Холбоһуктаах Нациялар Тэрилтэлэригэр]], [[Эуропаҕа Харысхал уонна Үлэлэhии Тэрилтэтэ|Эуропаҕа Харысхал уонна Үлэлэhии Тэрилтэтигэр]], [[Эуропа Сүбэтэ|Европа Сүбэтигэр]], [[Аан дойду Атыы Тэрилтэтэ|Аан дойду Атыы Тэрилтэтигэр]], [[Ислам Конференциятын Тэрилтэтэ|Ислам Конференциятын Тэрилтэтигэр]] уонна [[Сир ортотунааҕы байҕал иhин Уния|Сир ортотунааҕы байҕал иһин Унияҕа]] кыыттыылааҕа. [[Эуропа Унията|Эуропа Униятыгар]] уонна [[NATO|NATO-ҕа]] кыттыылаах буолуон сөптөөх. Албания [[парламент демократия]] уонна [[тахсар экономика]] дойдута. Киин куоракка, [[Тирана|Тиранаҕа]], 600 тыh. киhи олорор. Дойду дьонун бүтүн ахсаана — 3.6 млн. == Албания бэлиэ күннэрэ == * [[Кулун тутар 7]] — Учуутал күнэ * [[Кулун тутар 14]] — Сайыҥҥы күн (Dita e Verës), дьыл кыһынтан сайыҥҥа эргийэр<ref>{{cite book |last1=Elsie |first1=Robert |title=A Dictionary of Albanian Religion, Mythology and Folk Culture |date=2001 |publisher=C. Hurst |isbn=978-1-85065-570-1 |page=244 |url=https://books.google.com/books?id=N_IXHrXIsYkC |access-date=17 May 2020 |language=en}}</ref> * [[Кулун тутар 22]] ({{флагификация|Казахстан}}, {{флагификация|Азербайджан}}, {{флагификация|Пакистан}}, {{флагификация|Туркменистан}}, {{флагификация|Иран}}, {{флагификация|Россия}} ([[Дагестан]], [[Башкорстостан]], [[Татарстан]] уо.д.а. эмиэ бэлиэтииллэр) — [[Наурыз]] * [[Ыам ыйын 5]] — Толук буолбут дьон күнэ * [[Алтынньы 19]] — [[Ийэ Тереза]] күнэ * [[Сэтинньи 22]] — Алпаабыт күнэ. 1908 сыллаахха Монастир (билигин Битола) куоракка буолбут кэмпириэнсийэҕэ албаан учуонайдара уонна уопсастыбанньыктара биир алпаабыт ылынар туһунан куоластаабыттара * [[Сэтинньи 28]] — [[Тутулуга суох буолуу күнэ]]<ref name="al">{{книга|заглавие=Энциклопедия Кольера. — Открытое общество|часть=Албания|год=2000|автор=|язык=ru}}</ref> ([[1912]]); сороҕор [[Былаах күнэ (Албания)|Былаах күнэ]] дииллэр<ref name="al" />. 1912 сыллаахха Туурсуйаттан тутулуга суох буолууну бэлиэтииллэр. 1443 сыллаахха Скандербег бастакы былааҕы көтөхпүт. 1998 сыллаахха саҥа конституция ылыныллыбыт. * [[Сэтинньи 29]] — Босхолонуу күнэ эбэтэр Дита-э-Элиримит * [[Ахсынньы 8]] — Дойду ыччатын күнэ == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} {{Geo-stub}} {{Countries of Europe}} [[Категория:Эуропа дойдулара]] 4hu92foubqx37yiqvqs3sjyp9yskb1e 0 4621 427726 423543 2026-04-28T23:01:24Z Ojkhol 24881 /* Бельгия бэлиэ күннэрэ */ 427726 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country | native_name = Бельгия Хоруоллуга | conventional_long_name = ''Koninkrijk België'' {{spaces|2}}{{resize|75%|([[недерланд тыла|Недерланныы]])}}<br />''Royaume de Belgique'' {{spaces|2}}{{resize|75%|([[француз тыла|Французтуу]])}}<br />''Königreich Belgien'' {{spaces|2}}{{resize|75%|([[ниэмэс тыла|Ниэмэстии]])}} | common_name = Belgium | image_flag = Flag of Belgium.svg | image_coat = Great Coat of Arms of Belgium.svg | symbol_type = Coat of arms | national_motto = ''Eendracht maakt macht''{{spaces|2}}<small>([[Dutch language|Dutch]])</small><br />''L'union fait la force''{{spaces|2}}<small>([[French language|French]])</small><br />''Einigkeit macht stark''{{spaces|2}}<small>([[German language|German]])<br />"Strength through Unity" (lit. "Unity creates Strength", "Unity makes one strong")</small> |image_map = Location Belgium EU Europe.png |map_caption = {{map_caption|location_color=dark green|region=[[Europe]]|region_color=dark grey|subregion=the [[European Union]]|subregion_color=light green|legend=Location Belgium EU Europe.png}} | national_anthem = [[The Brabançonne|The "Brabançonne"]]<center><br /><br>[[File:La Brabançonne.oga]] | official_languages = [[недерланд тыла|Недерланд]], [[француз тыла|француз]], [[ниэмэс тыла|ниэмэс]] | demonym = [[Demographics of Belgium|Belgian]] | capital = [[Брүссель]] | largest_settlement_type = metropolitan area | largest_settlement = [[Брүссель киин куорат региона]] | government_type = [[парламент системата|парламент демократията]] уонна [[конституция монархията]] | leader_title1 = [[Хоруол]] | leader_title2 = [[Премьер миниистир]] | leader_name1 = [[Филип Бельгиятааҕы|Филип]] | leader_name2 = [[Bart De Wever]] | area_km2 = 30,528 | area_sq_mi = 11,787<!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | area_rank = 139th | area_magnitude = 1 E10 | percent_water = 6.4 | population_estimate = <span style="white-space:nowrap;">10,666,866<ref name=statbel1/><br /></span> | population_estimate_year = 2008 | population_estimate_rank = 76th<small>&nbsp;[2005]</small> | population_census = 10,296,350 | population_census_year = 2001 | population_density_km2 = 344.32<!--Infobox template cannot properly show: ref name=statbel2--> | population_density_rank = <small>2006</small>) (29th&nbsp;<small>[2005]</small> | population_density_sq_mi = 892 <!--Do not remove [[WP:MOSNUM]]--> | GDP_PPP_year = 2007 | GDP_PPP = $377.215 billion<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=124&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=36&pr.y=0 | title=Belgium, economic data | publisher=International Monetary Fund | accessdate=2008-10-09}}</ref> | GDP_PPP_per_capita = $35,387<ref name="autogenerated1" /> | GDP_nominal_year = 2007 | GDP_nominal = $454.283 billion<ref name="autogenerated1" /> | GDP_nominal_per_capita = $42,617<ref name="autogenerated1" /> | Gini = 33 | Gini_year = 2000 | Gini_rank = 33rd | Gini_category = <span style="color:#dede00">medium</span> | HDI_year = 2005 | HDI = {{increase}} 0.946 | HDI_rank = 17th | HDI_category = <span style="color:#090;">high</span> | sovereignty_type = [[Belgian Revolution|Independence]] | sovereighty_note = from the [[United Kingdom of the Netherlands|Netherlands]] | established_event1 = Declared | established_date1 = 4 October 1830 | established_event2 = [[Treaty of London, 1839|Recognized]] | established_date2 = 19 April 1839 | accessionEUdate = 25 March 1957 | EUseats = 24 | currency = [[Эуро]] ([[Euro sign|€]])¹ | currency_code = EU | time_zone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | cctld = [[.be]] | calling_code = 32 | footnote1 = Before 1999: [[Belgian franc]]. | footnote2 = The [[.eu]] domain is also used, as it is shared with other [[European Union]] member states. }} '''Бельгия Хоруоллуга''' диэн [[Арҕаа Эуропа]] дойдута. Дойдуга [[Эуропа Унията|Эуропа Униятын]], [[NATO]] уо.д.а. суолталаах омуктар икки ардыларынааҕы тэрилтэлэр штаб-квартиралара бааллар. Бельгия иэнэ 30,528 km² уонна дьонун ахсаана 10.5 млн киhи. == Бельгия бэлиэ күннэрэ == * [[Кулун тутар 21]] ({{Флагификация|Италия}}, {{Флагификация|Лесото}}, {{Флагификация|Португалия}} эмиэ бэлиэтииллэр) — [[Мас олордуутун күнэ]] * [[Бэс ыйын 18]] — 1815 сыллааҕы [[Ватерлоо кыргыһыыта|Ватерлоо кыргыһыытын]] саныыр күн * [[От ыйын 21]] — Дойду күнэ * [[Балаҕан ыйын 27]] — Боронсуустуу саҥарар дьон күннэрэ<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.1tv.ru/shows/dobroe-utro/s-miru-po-nitke/protiv-korridy-festival-ganesha-arest-banditov-prazdnik-frankogovoryaschego-soobschestva-v-belgii|title=Против корриды. Фестиваль Ганеша. Арест бандитов. Праздник франкоговорящего сообщества в Бельгии|accessdate=2020-09-19|archive-date=2020-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20201125222609/https://www.1tv.ru/shows/dobroe-utro/s-miru-po-nitke/protiv-korridy-festival-ganesha-arest-banditov-prazdnik-frankogovoryaschego-soobschestva-v-belgii|deadlink=no}}</ref>. * [[Сэтинньи 11]]  ** Дьахтар күнэ ** [[Эйэлэһии күнэ]]. Аан дойду бастакы сэриитэ бүтүүтүн кытта ситимнээх == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} {{Geo-stub}} {{Countries of Europe}} {{ЭУ}} [[Категория:Эуропа дойдулара]] 3e0g7cilvm2eannvt2n5qazz5lb18aw 0 5307 427757 418767 2026-04-28T23:53:41Z Ojkhol 24881 /* Иордания бэлиэ күннэрэ */ 427757 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |conventional_long_name ={{Collapsible list |title = <center>Иордания Хашемит Хоруоллуга</center> |<center> {{lang|ar|'''المملكة الأردنية الهاشميه'''}} {{ar icon}} </center> <center> {{lang|ar|'''Al-Mamlakah al-Urdunniyyah al-Hāšimiyyah'''}} {{ar icon}} </center>}} |common_name = Jordan |native_name = الأردنّ ''al-Urdunn'' |image_flag = Flag of Jordan.svg |image_coat = Coat of Jordan.png |image_map = LocationJordan.svg |national_anthem = <big> عاش المليك </big><br />''[[The Royal Anthem of Jordan]]''<br />{{spaces|2}}<small>("As-salam al-malaki al-urdoni"){{smallsup|1}}<br />''Long live the King''</small> |official_languages = [[Араб тыла]] |demonym = [[Иорданнар]] |ethnic_groups = 98% [[арабтар]], 1% [[эрмээннэр]], 1% [[чэркиэстэр]], уонна атыттар |capital = [[Амман]] |latd=31 |latm=57 |latNS=N |longd=35 |longm=56 |longEW=E |largest_city = capital |government_type = {{nowrap|[[Constitutional monarchy]]}} |leader_title1 = [[List of Kings of Jordan|King]] |leader_name1 = [[Abdullah II of Jordan|Abdullah II]] |leader_title2 = [[Prime Minister of Jordan|Prime Minister]] |leader_name2 = [[Samir Rifai]] |sovereignty_type = [[Independence]] |established_event1 = End of British [[League of Nations mandate]] |established_date1 = <br />25 May 1946 |area_km2 = 89,342 |area_sq_mi = 45,495 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_rank = 112th |area_magnitude = |area_highest point = Mount Um Dami (1,854 m) |area_lowest point = Dead Sea (-446 m) |percent_water = 0.8 |population_estimate = 6,198,677 <!--UN WPP--> |population_estimate_year = July 2008 |population_estimate_rank = 102nd |population_census = 5,611,202 |population_census_year = July 2004 |population_density_km2 = 64 |population_density_sq_mi = 166 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_sq_mi (w/o water) = 175 |population_density_rank = 131st |GDP_PPP_year = 2007 |GDP_PPP = $28.079 billion<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=54&pr.y=16&sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=439&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=Jordan|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2008-10-09}}</ref> |GDP_PPP_rank = 97th |GDP_PPP_per_capita = $4,906<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank = 103rd |GDP_nominal = $15.833 billion<ref name=imf2/> |GDP_nominal_year = 2007 |GDP_nominal_per_capita = $2,766<ref name=imf2/> |HDI_year = 2007 |HDI = {{increase}} 0.773 |HDI_rank = 86th |HDI_category = <font color="#ffcc00">medium</font> |Gini = 38.8 |Gini_year = 2002–03 |Gini_category = <font color="#ffcc00">medium</font> |currency = [[Иордания динаара]] |currency_code = JOD |time_zone = [[UTC]]+2 |utc_offset = +2 |time_zone_DST = [[UTC]]+3 |utc_offset_DST = +3 |drives_on = right |cctld = [[.jo]] |calling_code = 962 |ISO_3166-1_alpha2 = JO |ISO_3166-1_alpha3 = JOR |ISO_3166-1_numeric = 400 |sport_code = JOR |vehicle_code = JOR |footnote1 = Also serves as the [[Royal anthem]]. }} '''Иордания''' ([[араб тыла|араб]]. الأردنّ‎al-Urdunn) диэн [[СоҔуруулуу-арҕаа Азия]] [[арабтар|араб]] дойдута, [[Сирия кумах куйаара|Сирия кумах куйаарын]] соҕуруу өттүгэр баар. Кирбиилэhэр [[Сирия|Сириялыын]] хоту, [[Ирак|Ирактыын]] хотугулуу-илин, [[Исраил|Исраиллыын]] арҕаа уонна [[Сауд Арабията|Сауд Арабиятыныын]] соҕуруу уонна илин. Иордания Хашемит Хоруоллуга [[конституция монархията]] уонна репрезентатив дьаhалталаах. Хоруол ил уонна сэбилэниилээх күүстэр баhылыктара. == Иордания бэлиэ күннэрэ == * [[Кулун тутар 22]] ({{Флагификация|Ливан}} эмиэ бэлиэтиир) — Араб лигатын күнэ * [[Ыам ыйын 25]] — Тутулуга суох буолуу күнэ ([[1946]]). * [[Бэс ыйын 10]] — Аармыйа күнэ {{Geo-stub}} {{азия}} [[Категория:Азия дойдулара]] izgq532sti3ar2l2o8sgpqb6pezvge0 0 5341 427755 427642 2026-04-28T23:52:18Z Ojkhol 24881 /* Лаос бэлиэ күннэрэ */ 427755 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = Лао Дьон Демократ Республиката <br />ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ <br />''Sathalanalat Paxathipatai Paxaxon Lao'' |common_name = Laos |image_flag = Flag of Laos.svg |image_coat =Coat_of_arms_of_Laos.svg |symbol_type = Coat of arms |image_map = Location Laos ASEAN.svg |national_motto = ສັນຕິພາບ ເອກະລາດ ປະຊາທິປະໄຕ ເອກະພາບ ວັດທະນາຖາວອນ<br />"Peace, Independence, Democracy, Unity and Prosperity" |national_anthem = ''[[Pheng Xat Lao]]'' |official_languages = [[Лао тыла]] |demonym = [[Лаолар]] |capital = [[Vientiane]] |latd=17 |latm=58 |latNS=N |longd=102 |longm=36 |longEW=E |largest_city = capital |government_type = [[Республика]] |leader_title1 = [[Президент]] |leader_name1 = [[Lieutenant General|Lt. Gen.]] [[Choummaly Sayasone]] |leader_title2 = [[Вице президент]] |leader_name2 = [[Bounnhang Vorachith]] |leader_title3 = [[Премьер миниистир]] |leader_name3 = [[Bouasone Bouphavanh]] |sovereignty_type = [[Тутулуга суох буолуу]] |sovereignty_note = [[Франция]]ттан |established_event1 = Даатата |established_date1 = [[От ыйын 19]], [[1949]] |area_rank = 83rd |area_magnitude = 1 E11 |area_km2 = 236,800 |area_sq_mi = 91,429 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 2 |population_estimate = 6,521,998 |population_estimate_year = 2007 |population_estimate_rank = 106th |population_census = 4,574,848 |population_census_year = 1995 |population_density_km2 = 25 |population_density_sq_mi = 65 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 177th |GDP_PPP_year = 2008 |GDP_PPP = $13.865 billion |GDP_PPP_rank = 125th |GDP_PPP_per_capita = $2,215.942 |GDP_PPP_per_capita_rank = 130th |GDP_nominal = $5.187 billion |GDP_nominal_year = 2008 |GDP_nominal_per_capita = $828.978 |HDI_year = 2007 |HDI = {{increase}} 0.601 |HDI_rank = 130th |HDI_category = <font color="#ffcc00">medium</font> |Gini = 34.6 |Gini_year = 2002 |Gini_category = <font color="#ffcc00">medium</font> |currency = [[Lao kip|Kip]] |currency_code = LAK |time_zone = |utc_offset = +7 |time_zone_DST = |utc_offset_DST = |drives_on = right |cctld = [[.la]] |calling_code = 856}} '''Лаос''' ([[лао тыла|лаолыы]] ປະເທດລາວ, официаллык: ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ, ааҕыллар: ''Саталаналат Пасатипатай Пасасон Лао'') диэн [[Соҕуруулуу-илин Азия]] дойдута. Кирбиилэhэр [[Мьянмар|Мьянмардыын]] уонна [[кытай|Кытайдыын]] хотугулуу-арҕаа, [[вьетнам|Вьетнамныын]] илин, [[камбодьа|Камбодьалыын]] соҕуруу уонна [[тайлаан|Тайлаанныын]] арҕаа. Лаос историята 14-18 үү. үөскүү сылдьыбыт [[Лао Саҥ]] хоруоллуктан саҕаланар. [[Франция]] протекторатын кэмин кэнниттэн Лаос 1949 с. тутулуга суох буолбута. == Лаос бэлиэ күннэрэ == * [[Кулун тутар 10]] — Учуутал күнэ * [[Кулун тутар 22]] — Норуот баартыйатын күнэ * [[Ыам ыйын 11]] — Конституция күнэ * [[От ыйын 19]] — [[Тутулуга суох буолуу күнэ]] ([[Франция]]ттан, 1949) * [[Алтынньы 7]] — Учуутал күнэ * [[Ахсынньы 2]] — [[Лаос күнэ|Дойду күнэ]] {{азия}} [[Категория:Соҕуруулуу-илин Азия дойдулара]] 1ot10qgzgtxtm687z7wst5uekgqfbto 0 5342 427756 427635 2026-04-28T23:53:01Z Ojkhol 24881 /* Дойду бэлиэ күннэрэ */ 427756 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = <big>{{lang|ar|الجمهورية اللبنانية}}</big><br />''Al-Jumhūrīyyah al-Lubnānīyyah''<br />Либан Өрөспүүбүлүкэтэ'' |common_name = Lebanon |image_flag = Flag of Lebanon.svg |image_coat = Coat of Arms of Lebanon.svg |language = [[араб тыла]] |image_map = LocationLebanon.svg |national_anthem = [[Lebanese National Anthem|''Lebanese National Anthem'']] |official_languages = [[араб тыла]] |languages_type = Атын тыллар |languages = ''[[эрмээн тыла|эрмээн]], [[ааҥл тыла|ааҥл]], [[француз тыла|француз]], [[грек тыла|грек]], [[түрк тыла|түрк]]'' |demonym = [[Либаннар]] |capital = [[Бейрут]] |latd=33 |latm=54 |latNS=N |longd=35 |longm=32 |longEW=E |largest_city = capital |government_type = [[конфессионализм|Конфессионалист]],<br />[[парламент республиката]] |leader_title1 = [[Президент]] |leader_name1 = [[Мишель Аун]] |leader_title2 = [[Премьер миниистир]] |leader_name2 = [[Таммам Салам]] |leader_title3 = [[List of Speakers of the Parliament of Lebanon|Speaker of Parliament]] |leader_name3 = [[Nabih Berri]] |area_km2 = 10,452 |area_sq_mi = 4,035 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_rank = 166th |area_magnitude = 1 E10 |percent_water = 1.6 |population_estimate = 5,854,264 |population_estimate_year = February 2008 |population_estimate_rank = 125th |population_density_km2 = 401 |population_density_sq_mi = 948 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 25th |GDP_PPP_year = 2007 |GDP_PPP = $42.306 billion<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=42&pr.y=14&sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=446&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=Lebanon|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2008-10-09}}</ref> |GDP_PPP_per_capita = $11,279<ref name=imf2/> |GDP_PPP_rank = 84th |GDP_PPP_per_capita_rank = 42nd |GDP_nominal = $24.640 billion<ref name=imf2/> |GDP_nominal_year = 2007 |GDP_nominal_per_capita = $6,569<ref name=imf2/> |HDI_year = 2006 |HDI = {{increase}} 0.796 |HDI_rank = 78th |HDI_category = <font color="#ffcc00">medium</font> |sovereignty_type = [[Independence]] |sovereignty_note = from [[France]] |established_event1 = Declared |established_date1 = 26 November 1941 |established_event2 = Recognized |established_date2 = 22 November 1943 |currency = [[Либан лирата]] |currency_code = LBP |time_zone = [[Eastern European Time|EET]] |utc_offset = +2 |time_zone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] |utc_offset_DST = +3 |drives_on = right |cctld = [[.lb]] |calling_code = 961 }} '''Либан Өрөспүүбүлүкэтэ''' диэн [[Арҕаа Азия]] дойдута, [[Сир ортотунааҕы байҕал]] илин өттүгэр баар. Кирбиилэhэр [[Сирия|Сириялыын]] хоту уонна илин, [[Исраил|Исраиллыын]] соҕуруу. == Дойду бэлиэ күннэрэ == * [[Кулун тутар 3]] — Учуутал күнэ * [[Кулун тутар 9]] — [[Учуутал күнэ]]<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2374/ День учителя в Ливане — 9 марта. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>; * [[Кулун тутар 22]] ({{Флагификация|Иордания}} эмиэ бэлиэтиир) — Араб лигатын күнэ * [[Ыам ыйын 6]] — Толук буолбут дьон күнэ. [[Габон]] уонна [[Сирия]] эмиэ бу күн бэлиэтииллэр. * [[Атырдьах ыйын 1]] — Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ * [[Сэтинньи 22]] — Тутулуга суох буолуу күнэ (Францияттан, 1943) == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} {{азия}} [[Категория:Азия дойдулара]] qi2grr7kjpe26kbn3ir5mql47hi07lh 0 5345 427732 427300 2026-04-28T23:05:04Z Ojkhol 24881 /* Малайзия бэлиэ күннэрэ */ 427732 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = Малайзия |conventional_long_name = Malaysia |common_name = Malaysia |image_flag = Flag of Malaysia.svg |image_coat = Coat of arms of Malaysia.svg |symbol_type = Coat of Arms |image_map = LocationMalaysia.svg |national_motto = ''"Bersekutu Bertambah Mutu"'' |national_anthem = ''[[Negaraku]]'' |official_languages = [[малай тыла]] |official_religion = [[Islam]] |capital = [[Куала Лумпур]] |largest_city = [[Куала Лумпур]] |government_type = [[Монархия]] |leader_title1 = [[Yang di-Pertuan Agong]] |leader_name1 = [[Mizan Zainal Abidin of Terengganu|Tuanku Mizan Zainal Abidin]] |leader_title2 = [[Премьер миниистир]] |leader_name2 = [[Najib Tun Razak]] |sovereignty_type = [[Тутулуга суох буолуу]] |established_event1 = [[Холбоhуктаах Хоруоллук]]тан ([[Малайа Федерацията|Малайа]] эрэ) |established_date1 = <br />[[Атырдьах ыйын 31]], [[1957]] |established_event2 = [[Федерация]] ([[Сабах]]тыын, [[Саравак]]тыын уонна [[Сингапур]]дуун{{smallsup|1}}) |established_date2 = <br />[[Балаҕан ыйын 16]], [[1963]] |area_rank = 66th |area_magnitude = 1_E+11 |area_km2 = 330,803 |area_sq_mi = 127,724 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 0.3 |population_estimate = 27,730,000 |population_estimate_year = Sep 2008 |population_estimate_rank = 43rd |population_census_year = 2000 |population_census = 24,821,286 |population_density_km2 = {{smallsup|5}} 84 |population_density_sq_mi = 218 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 114th |GDP_PPP_year = 2007 |GDP_PPP = $359.271 billion |GDP_PPP_rank = 30th <!---IMF---> |GDP_PPP_per_capita = $13,385 |GDP_PPP_per_capita_rank = 59th <!---IMF---> |GDP_nominal_year = 2007 |GDP_nominal = $186.718 billion |GDP_nominal_rank = 39th <!---IMF---> |GDP_nominal_per_capita = $6,956 |GDP_nominal_per_capita_rank = 63rd <!---IMF---> |Gini = 40.3 |Gini_rank = |Gini_year = 2004 |HDI_year = 2007 |HDI = {{increase}} 0.811 |HDI_rank = 63rd |HDI_category = {{fontcolor|green|high}} |currency = [[Malaysian ringgit|Ringgit]] (RM) |currency_code = MYR |time_zone = [[Malaysian Standard Time|MST]] |utc_offset = +8 |time_zone_DST = not observed |drives_on = left |cctld = [[.my]] |calling_code = [[+60]]{{smallsup|6}} |ISO_3166-1_alpha2 = MY |ISO_3166-1_alpha3 = MYS |ISO_3166-1_numeric = 458 |sport_code = [[IOC]]/[[FIFA]]: MAS<br />[[ISO]]: MYS |vehicle_code = MAL |demonym = Malaysian |footnote1 = Сингапур атырдьах ыйын 9 1965 с. тутулуга суох дойду буолбута |footnote2 = |footnote3 = |footnote4 = |footnote5 = |footnote6 = }} '''Малайзия''' диэн [[Соҕуруулуу-илин Азия]] дойдута. Уон үс иллээх уонна үс федерал сирдээх [[федерация]]. Кураанах сирин иэнэ 330,803 км2. Олохтоохторун ахсаана 25 млн тахса. Дойду арҕаа уонна илин чааска арахсар. Кирбиилэhэр [[тайлаан|Тайлаанныын]], [[индонезия|Индонезиялыын]], [[сингапур|Сингапурдуун]], [[бруней|Брунейдыын]] уонна [[пилиппиннэр|Пилиппиннэрдиин]]. == Малайзия бэлиэ күннэрэ == * [[Кулун тутар 21]] — Теренггану султаан күнэ * [[Муус устар 5]] ({{Флагификация|Гонконг}}, {{Флагификация|Аомынь}}, {{Флагификация|Тайвань}} эмиэ бэлиэтииллэр) — [[цинмин|Өлбүттэри ахтар күн]] * [[Ыам ыйын 16]] — Учуутал күнэ * [[От ыйын 31]] — Боотурдар күннэрэ * [[Атырдьах ыйын 26]] — Тутулуга суох буолуу күнэ * [[Атырдьах ыйын 31]] — [[Тутулуга суох буолуу күнэ (Малайзия)|Тутулуга суох буолуу күнэ]] ({{lang-en|Hari Merdeka}}) * [[Балаҕан ыйын 16]] — Федерация күнэ (1963) {{Geo-stub}} {{азия}} [[Категория:Соҕуруулуу-илин Азия дойдулара]] 4pzvl7im8hpwb6595gv5bji23rvmgt3 0 5362 427744 427251 2026-04-28T23:42:18Z Ojkhol 24881 /* Пакистаан бэлиэ күннэрэ */ 427744 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = Пакистаан ислам өрөспүүбүлүкэтэ |conventional_long_name = {{lang|ur|{{Nastaliq|اسلامی جمہوریہ پاکستان}}}}<br />''Islāmī Jomhuri-ye Pākistān''<br />Ислами джомхурие Пакистан |common_name = Pakistan |image_flag = Flag of Pakistan.svg |image_coat = Coat of arms of Pakistan.svg |image = K2 8611.jpg |symbol_type = State Emblem |image_map = Pakistan in its region (claimed and disputed hatched).svg |national_motto = اتحاد، تنظيم، يقين محکم <br />''Ittehad, Tanzim, Yaqeen-e-Muhkam''{{spaces|2}}<small>([[Urdu]])<br />"Unity, Discipline and Faith"</small> |national_anthem = "[[Qaumi Tarana]]" |official_languages = [[Урду]] (''[[de facto]]'') <!--Do not edit, please!--> |demonym = [[Пакистан дьоно|Пакистаннар]] |official_religion = [[Islam]] |capital = [[Исламабад]] |largest_city = [[Карачи]] |government_type = [[Ислам өрөспүүбүлүкэтэ]] |leader_title1 = [[Президент]] |leader_name1 = [[Асиф Али Зардари]] ([[Пакистан Дьон Партията|ПДьП]]) |leader_title2 = [[Премьер миниистир]] |leader_name2 = [[Юсеф Раза Гиллани]] ([[Пакистан Дьон Партията|ПДьП]]) |leader_title3 = [[Chairman of the Senate of Pakistan|Chair of Senate]] |leader_name3 = [[Muhammad Mian Soomro|Muhammadmian Soomro]] ([[Pakistan Muslim League (Q)|PML]]) |leader_title4 = [[Speaker of the National Assembly of Pakistan|House Speaker]] |leader_name4 = [[Fahmida Mirza]] ([[Pakistan Peoples Party|PPP]]) |leader_title5 = [[Chief Justice of Pakistan|Chief Justice]] |leader_name5 = [[Abdul Hameed Dogar]] |sovereignty_type = [[История|Историята]] |established_event1 = [[Тутулуга суох буолуу]] |established_date1 = [[Британия империята|Британия империятыттан]] |established_event2 = [[Пакистан доминиона|Билиниитэ]] |established_date2 = 14 атырдьах ыйа 1947 |established_event3 = [[Ислам өрөспүүбүлүкэтэ]] |established_date3 = 23 кулун тутар 1956 |area_km2 = 803,940 |area_sq_mi = 340,403 |area_rank = 34th |area_magnitude = |percent_water = 3.1 |population_estimate = 172,800,000<ref name="ref1"/> |population_estimate_year = 2008 |population_estimate_rank = 6th |population_census = 132,352,279<ref name="1998census">{{cite web |url=http://www.statpak.gov.pk/depts/pco/statistics/area_pop/area_pop.html |title=Area, Population, Density and Urban/Rural Proportion by Administrative Units |publisher=Population Census Organization, Government of Pakistan |accessdate=2008-02-13}}</ref> |population_census_year = 1998 |population_density_km2 = 206 |population_density_sq_mi = 534 |population_density_rank = 53rd |GDP_PPP_year = 2007 |GDP_PPP = $410.295 billion<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=564&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=53&pr.y=7 |title=Pakistan|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2008-10-09}}</ref> <!--Do not edit!--> |GDP_PPP_rank = 26th <!---IMF---> |GDP_PPP_per_capita = $2,594<ref name=imf2/> <!--Do not edit!--> |GDP_PPP_per_capita_rank = 127th <!---IMF---> |GDP_nominal = $143.766 billion<ref name=imf2/> <!--Do not edit!--> |GDP_nominal_rank = 47th <!---IMF---> |GDP_nominal_year = 2007 |GDP_nominal_per_capita = $908<ref name=imf2/> <!--Do not edit!--> |GDP_nominal_per_capita_rank = 138th <!---IMF---> |HDI_year = 2008 |HDI = {{increase}} 0.562 |HDI_rank = 139th <ref>[http://hdrstats.undp.org/2008/countries/country_fact_sheets/cty_fs_PAK.html 2008 HDI Statistical Update]</ref> |HDI_category = <font color="#ffcc00">medium</font> |Gini = 30.6 |Gini_year = 2002 |Gini_category = <font color="#ffcc00">medium</font> |currency = [[Pakistani Rupee]] (Rs.) |currency_code = PKR |time_zone = [[Pakistan Standard Time|PST]] |utc_offset = +5 |time_zone_DST = [[Pakistan Standard Time|PDT]] |utc_offset_DST = +6 |drives_on = left |cctld = [[.pk]] |calling_code = 92 }} '''Пакистаан''' диэн [[Соҕуруу Азия]] дойдута. [[араб байҕала|Араб байҕалын]] уонна [[Оман хомото|Оман хомотун]] кытылларыгар сытар (кытыл линията 1,046 км). Кирбиилэhэр [[афганистан|Афганистаанныын]] уонна [[иран|Ираанныын]] арҕаа, [[Индия|Ииндийэлиин]] илин уонна [[Кытай|Кытайдыын]] хотугулуу-илин. == Пакистаан бэлиэ күннэрэ == * [[Кулун тутар 22]] ({{флагификация|Казахстан}}, {{флагификация|Албания}}, {{флагификация|Азербайджан}}, {{флагификация|Туркменистан}}, {{флагификация|Иран}}, {{флагификация|Россия}} ([[Дагестан]], [[Башкорстостан]], [[Татарстан]] уо.д.а. эмиэ бэлиэтииллэр) — [[Наурыз]] * [[Муус устар 21]] — Икбал күнэ (Пакистаан аҕатынан ааҕыллар [[1938]] с. өлбүт бэйиэт, Мусульмаан лиигэтин бэрэсидьиэнэ [[Мухаммад Икбал|Мухаммад Икбалга]] аналлаах) * [[Муус устар 30]] — Толук буолбут эрэйдээхтэр күннэрэ * [[Ыам ыйын 28]] — Юм-и-Такбир (Улуу күн, 1998 сыллаахха сир аннынааҕы ядернай дэлби тэбиилэри оҥорон, Пакистаан ядернай сэрии сэптээх дойдулар ахсааннарыгар киирбитэ) * [[От ыйын 1]] — Оҕо көмүскэлин күнэ * [[От ыйын 13]] — Кашмир толук буолбут дьонун күнэ * [[Атырдьах ыйын 11]] — Былаах күнэ * [[Атырдьах ыйын 14]] — [[Тутулуга суох буолуу күнэ (Пакистан)|Тутулуга суох буолуу күнэ]]. 1947 сыллаахха Ииндийэттэн арахсан туспа судаарыстыба буолбута * [[Атырдьах ыйын 18]] — Мас олордуутун күнэ * [[Балаҕан ыйын 8]] — Пакистаан сэбилэниилээх күүстэрэ 1965 с. Ииндийэни кыайбыт күннэрэ ([[Дварка операция]]) * [[Балаҕан ыйын 11]] — [[Мухаммад Али Джинна]] күнэ * [[Алтынньы 5]] — Учуутал күнэ * [[Алтынньы 16]] — Лиакат Али Хан өлбүт күнэ. Бу киһи Куэйд-и-Миллат — Омук (наассыйа) баһылыга — диэн аатынан биллэр этэ. Пакистаан бастакы премьер-миниистирэ * [[Алтынньы 24]] — Азад (Көҥүл) Кашмир күнэ * [[Сэтинньи 9]] — Икбал күнэ. [[Мухаммед Икбал]] (1877-1938), бэйиэт уонна бөлөһүөк, Пакистан туспа дойду буоларын иһин хамсааһын кыттыылаахтарын айар үлэтинэн кынаттаабыт киһи быһыытынан биллэр * [[Ахсынньы 25]] — [[Мухаммад Али Дҗинна|Куайд-и-Азам күнэ]] == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} {{Geo-stub}} {{азия}} [[Категория:Соҕуруу Азия дойдулара]] rrlkls8s2xtdxdyif3a346hq93imslg 0 7548 427752 425415 2026-04-28T23:49:44Z Ojkhol 24881 /* Бэлиэ күннэр */ 427752 wikitext text/x-wiki '''Кулун тутар 22''' диэн [[Григориан халандаара|Григориан халандаарыгар]] сыл 81-с күнэ ([[ордук хонуктаах сыл]]га 82-c күнэ). Сыл бүтүө 284 күн баар. == Бэлиэ күннэр == * {{Флагификация|ООН}} — [[Уу ресурсаларын аан дойдутааҕы күнэ]] * Таксист аан дойдутааҕы күнэ<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/3021/ Международный день таксиста] // Calend.ru.</ref>. Бу күн 1907 сыллаахха Лондоҥҥа счетчиктаах таксиилар баар буолбуттар. * [[Билэ:Earth flag PD.jpg|25px]] [[Балтика байҕалын күнэ]] * {{Флагификация|Ииндийэ}} — Бихар штаат күнэ, 1912 сыллаахха Бихар Бенгалияттан араарыллан туспа сир буолбут * {{флагификация|Казахстан}}, {{флагификация|Албания}}, {{флагификация|Азербайджан}}, {{флагификация|Пакистан}}, {{флагификация|Туркменистан}}, {{флагификация|Иран}}, {{флагификация|Россия}} ([[Дагестан]], [[Башкортостан]], [[Татарстан]] уо.д.а.) уо.д.а. — [[Наурыз]] * {{Флагификация|Лаос}} — Норуот баартыйатын күнэ * {{Флагификация|Ливан}}, {{Флагификация|Иордания}} — Араб лигатын күнэ * {{Флагификация|Пуэрто-Рико}} — Эмансипация күнэ (Кулуттааһыны суох гыныы күнэ) == Түбэлтэлэр == * [[106]] — [[Аравия Петрея]] диэн Рим импиэрийэтин провинциятыгар [[Бостра эрата]] саҕаламмыт. * [[1312]] — Франция хоруола [[Филипп IV Кэрэ]] ирдэбилинэн Климент V паапа [[Тамплиердар уордьаннара|Тамплиердар уордьаннарын]] уураппыт. * [[1622]] — Алгонкин биис уустара Джеймстаун холуонньатыгар ([[Вирджиния (штаат)|Вирджиния штаат]]) олохсуйбут англичаннар үс гыммыт биирдэрин өлөртөөбүттэр — 347 киһини. * [[1654]] — Москубаҕа [[Богдан Хмельницкэй]] посольствота Запорожье казаактарын статустарын быһаартара кэлбит. * [[1739]] — Надир шаах Ииндийэҕэ [[Дели]] куораты ылбыт уонна халаабыт. * [[1772]] — [[Англия]]ҕа кулуттааһыны боппуттар. * [[1873 сыл|1873]] — Испания дойдутун мунньаҕа [[Пуэрто-Рико]]ҕа кулуттааһыны суох гыммыт. * [[1893]] — Саха сирин губернатора Бүлүүгэ мунньах ыыппыт, онно [[араҥ]] ыарыһахтары Бүлүүттэн 15-18 биэрэстэлээх сиргэ, түҥ тайҕа быыһыгар, холуонньаны олохтооһун туһунан боппуруос көрүллүбүтэ. Ол бириэмэҕэ ыарыһахтарга анаан 9 балаҕан тутуллубута. Москубаттан үс сиэстэрэ — Соколова, Гладушкина, Немкова кэлэннэр ыарыһахтары көрбүттэрэ-истибиттэрэ. Кэнники эбии таҥара дьиэтэ тутуллубута. Холуонньа фермалааҕа, онно уон ынах баарын ыарыһахтар бэйэлэрэ көрөллөрө. Холуонньа көҥүл сиэртибэлээһин харчытынан үбүлэнэрэ. Саха уобалаһыттан бүтүннүүтүттэн ыарыһахтары булан, Бүлүүтээҕи лепрозорийга илдьэллэрэ. * [[1895]] — Парижка бастакы киинэ көрдөрүүтэ буолбут. Ини-бии Люмьердар «Оробуочайдар фабрикаттан тахсаыылара» диэн киинэни көрөдөрбүттэр. Анаан ыҥырылллыбыт көрөөччүлэр фабрикаттан тахсан иһэр оробуочайдары көрбүттэр. * [[1937]] — [[Аммосов Максим Кирович|Максим Аммосов]] Киргизия обкуомун VIII пленумугар обкуом бастакы сэкиритээринэн талыллар. Бу күннэргэ V Суһал бүтүн киргиистэр Сэбиэттэрин сийиэһэ түмүктэнэр. Бу сийиэскэ Максим Кирович салалтатынан Киргизскай ССР Конституцията ылыллар. Онон Аммосов Киргизия судаарыстыбалаах буолуутугар сүдү улахан суолталаах киһинэн ааҕыллар. * [[1935]] — Персия [[Ираан]] диэн ааттанар буолбут. * [[1940]] сыллаахха Саха госудаарственнай тыйаатырыгар "Ньургун Боотур" диэн ааттаах музыкальнай драма аан бастаан көстүбүт. Либреттотын [[Суорун Омоллоон]], муузукатын [[Марк Жирков]] уонна [[Литинскай Генрих Ильич|Генрих Литинскэй]] суруйбуттар, [[Местников Василий Васильевич|Василий Местников]] туруоруута. * [[1943]] — Фашистар 118-с шуцманшафт-батальоннара Белорусияҕа Хатынь дэриэбинэ олохтоохторун тыыннаахтыы уоттаан өлөрбүттэр. * [[1945]] — Эгиипэт Каирыгар [[Араб Лигата]] тэриллибит. * [[1963]] — «[[Битлз]]» бөлөх «Please Please Me» диэн ааттаах бастакы альбомун таһаарбыт. * [[1966]] — Усуйаана оройуонун «Усуйаана» сопхуоһун кыыл иитээччитэ [[Аммосова Матрена Ивановна|Матрена Аммосова]] (12.03.1930 төр.), Бүлүү оройуонун Степан Аржаков аатынан колхуос ньирэй көрөөччүтэ [[Протопопов Петр Иванович|Петр Протопопов]], уонна Сунтаар оройуонун «Элгээйи» сопхуос биригэдьиирэ [[Андреев Дмитрий Гаврильевич|Дмитрий Андреев]] (27.10.1912 төр.) [[Социалистыы Үлэ Дьоруойа]] буолбуттар. * [[1992 сыл|1992]] — [[Албания]]ҕа Демокрааттыы партия дойду түмэнин быыбарыгар кыайбыт. * [[2002]] — Саха Өрөспүүбүлүкэтин вице-президенын дьаһалынан [["Ытык аҕа" Бэлиэ|«Ытык аҕа» Бэлиэ]] олохтоммут. * [[2020]] — [[Ииндийэ]] премьер-миниистирэ Нарендра Моди [[COVID-19]] тарҕаныытын бохсор соруктаах комендантскай чааһы биллэрбит. == Төрөөбүттэр == * [[1394]] — [[Улугбек]], бастаан Самарканд баһылыга, кэлин Тимуридтар импиэрийэлэрин баһылыга, астроном уонна математик (1449 өлб.). [[Тамерлан|Тимур]] улахан уолун улахан уола этэ. * [[1917]] — [[Афанасьев Виктор Фёдорович|Виктор Афанасьев — Алданскай]] (17.12.1993 өлб.) — сатирик-бэйиэт, СӨ билимин үтүөлээх диэйэтэлэ, СӨ суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ, Алтаай кыраайын Хомсомуолун бириэмийэтин лауреата. * [[1927]] — Чурапчы улууһугар [[Алаҕар нэһилиэгэ (Чурапчы улууһа)|Алаҕар]] нэһилиэгэр [[Лыткина Анастасия Петровна|Анастасия Лыткина]] (1989 өлб.) — саха биллиилээх ырыаһыта, РСФСР уонна Саха АССР үтүөлээх артыыһа. == Өлбүттэр == * [[1832]] — [[Йоhанн Вольфгаҥ фон Гөте|Гете]] (Johann Wolfgang von Goethe, 1749.08.28 төр.) — ньиэмэс улуу суруйааччыта. * [[2024]] — [[Шишигин Егор Спиридонович|Егор Шишигин]], биллиилээх түмэл үлэһитэ, түмэлдьит-учуонай, 100-тэн тахса ыстатыйа ааптара, Арассыыйа түмэллэрин сойууһун бөрөсүүдьүмүн чилиэнэ, устуоруйа билимин хандьыдаата, доцент. СӨ Ытык кырдьаҕастарын сүбэтин чилиэнэ. РФ уонна СӨ култуураларын үтүөлээх үлэһитэ. {{ыйдар}} [[Категория:Кулун тутар 22]] dk2ffddzmij2s8dlpillf5uyq93jdyn 0 7855 427725 427333 2026-04-28T22:59:37Z Ojkhol 24881 /* Тунис бэлиэ күннэрэ */ 427725 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = Тунис Республиката |conventional_long_name = الجمهورية التونسية <br />''al-Jumhūriyya at-Tūnisiyya'' |common_name = Tunisia |image_flag = Flag of Tunisia.svg |image_coat = Coat of arms of Tunisia.svg |symbol_type = Coat of Arms |image_map = Tunisia in its region.svg |national_motto = حرية، نظام، عدالة (Hurriya, Nidham, 'Adala)<br />"Liberty, Order, Justice" |official_languages = [[Араб тыла]] |national_anthem = [[Humat Al Hima]] |demonym = Tunisian |capital = [[Тунис (куорат)|Тунис]] |latd=36 |latm=50 |latNS=N |longd=10 |longm=9 |longEW=E |largest_city = capital |government_type = [[Республика]] |leader_title1 = [[Президент]] |leader_title2 = [[Премьер миниистир]] |leader_name1 = [[Монсеф Марзуки]] |leader_name2 = [[Мехди Джомаа]] |area_rank = 92nd |area_magnitude = 1 E11 |area_km2 = 163610 |area_sq_mi = 63170 |percent_water = 5.0 |population_estimate = 10,327,800 |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = 2008 |GDP_PPP_per_capita = $8,020 |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = $41.768 billion |GDP_nominal_year = 2008 |GDP_nominal_per_capita = $4,032 |population_estimate_rank = 79th |population_estimate_year = July 1, 2008 |population_census = 9,910,872 |population_census_year = 2004 |population_density_km2 = 63 <!--pop est 2008 (10327800) / land area(163610) =63.12--> |population_density_sq_mi = 163 |population_density_rank = 133rd (2005) |sovereignty_type = [[Тутулуга суох буолуу]] |established_event1 = [[франция|Францияттан]] |established_date1 = [[Кулун тутар 20]] [[1956]] |HDI = {{increase}} 0.766 |HDI_rank = 91st |HDI_year = 2007 |HDI_category = <font color="#ffcc00">medium</font> |Gini = 39.8 |Gini_year = 2000 |Gini_category = <font color="#ffcc00">medium</font> |currency = [[Тунис динаара]] |currency_code = TND |country_code = +216 |time_zone = [[Central European Time|CET]] |utc_offset = +1 |time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |drives_on = right |cctld = [[.tn]] |calling_code = 216 |footnotes = }} '''Тунис''' ([[араб тыла|араб]]. تونس‎Tūnis) диэн [[Хоту Африка]] дойдута, кирбиилэhэр [[Алжир|Алжирдыын]] арҕаа уонна [[лиибийэ|Лиибийэлиин]] соҕуруулуу-илин. Дойду сирин 40% [[Саhаара]] кумах куйаар. Былыр Тунис сиригэр [[Финикия]] аатырбыт куората [[Картаго]] баара, онтон [[Ром Империята|Ром Империятын]] [[Африка провинция|Африка]] диэн провинцията, онтон [[Орто үйэлэр|Орто үйэлэргэ]] араас [[Магриб]] мусулмаан иллэрэ. == Тунис бэлиэ күннэрэ == * [[Кулун тутар 20]] — [[Тутулуга суох буолуу күнэ]] (1956, [[Быраансыйа|Франция]]ттан) * [[Муус устар 9]] — Сиэртибэлэр күннэрэ * [[Бэс ыйын 1]] — Конституция күнэ * [[От ыйын 24]] — Авуссу карнавала ({{lang-en|Awussu}}, {{lang-fr|Carnaval d'Aoussou}}). Бу тыл бербер тылыгар ''куйаас'' диэн суолталаах. * [[От ыйын 25]] — Өрөспүүбүлүкэ күнэ * [[Атырдьах ыйын 13]] — [[Тунис бэлиэ күннэрэ|Дьахтар күнэ]] (1956 сыллаахха Тус бэйэ туругун кодекса олоххо киирбит) * [[Балаҕан ыйын 3]] — Тутулуга суох буолуу хамсааһынын күнэ<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2444/ День движения независимости в Тунисе — 3 сентября. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010]</ref> * [[Алтынньы 15]] — Эвакуация күнэ. 1963 сыллаахха Франция сэриилэрэ дойдуттан бүтэһиктээхтик тахсыбыт күннэрин бэлиэтииллэр * [[Сэтинньи 7]] — Ахтыы күнэ == Быһаарыылар == {{Быһаарыылар}} {{Geo-stub}} {{rq|img}} {{африка}} [[Категория:Тунис| ]] lmy5n998ogjdmjx5vb27w05tbb60sh1 427737 427725 2026-04-28T23:07:56Z Ojkhol 24881 /* Тунис бэлиэ күннэрэ */ 427737 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = Тунис Республиката |conventional_long_name = الجمهورية التونسية <br />''al-Jumhūriyya at-Tūnisiyya'' |common_name = Tunisia |image_flag = Flag of Tunisia.svg |image_coat = Coat of arms of Tunisia.svg |symbol_type = Coat of Arms |image_map = Tunisia in its region.svg |national_motto = حرية، نظام، عدالة (Hurriya, Nidham, 'Adala)<br />"Liberty, Order, Justice" |official_languages = [[Араб тыла]] |national_anthem = [[Humat Al Hima]] |demonym = Tunisian |capital = [[Тунис (куорат)|Тунис]] |latd=36 |latm=50 |latNS=N |longd=10 |longm=9 |longEW=E |largest_city = capital |government_type = [[Республика]] |leader_title1 = [[Президент]] |leader_title2 = [[Премьер миниистир]] |leader_name1 = [[Монсеф Марзуки]] |leader_name2 = [[Мехди Джомаа]] |area_rank = 92nd |area_magnitude = 1 E11 |area_km2 = 163610 |area_sq_mi = 63170 |percent_water = 5.0 |population_estimate = 10,327,800 |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = 2008 |GDP_PPP_per_capita = $8,020 |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = $41.768 billion |GDP_nominal_year = 2008 |GDP_nominal_per_capita = $4,032 |population_estimate_rank = 79th |population_estimate_year = July 1, 2008 |population_census = 9,910,872 |population_census_year = 2004 |population_density_km2 = 63 <!--pop est 2008 (10327800) / land area(163610) =63.12--> |population_density_sq_mi = 163 |population_density_rank = 133rd (2005) |sovereignty_type = [[Тутулуга суох буолуу]] |established_event1 = [[франция|Францияттан]] |established_date1 = [[Кулун тутар 20]] [[1956]] |HDI = {{increase}} 0.766 |HDI_rank = 91st |HDI_year = 2007 |HDI_category = <font color="#ffcc00">medium</font> |Gini = 39.8 |Gini_year = 2000 |Gini_category = <font color="#ffcc00">medium</font> |currency = [[Тунис динаара]] |currency_code = TND |country_code = +216 |time_zone = [[Central European Time|CET]] |utc_offset = +1 |time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |drives_on = right |cctld = [[.tn]] |calling_code = 216 |footnotes = }} '''Тунис''' ([[араб тыла|араб]]. تونس‎Tūnis) диэн [[Хоту Африка]] дойдута, кирбиилэhэр [[Алжир|Алжирдыын]] арҕаа уонна [[лиибийэ|Лиибийэлиин]] соҕуруулуу-илин. Дойду сирин 40% [[Саhаара]] кумах куйаар. Былыр Тунис сиригэр [[Финикия]] аатырбыт куората [[Картаго]] баара, онтон [[Ром Империята|Ром Империятын]] [[Африка провинция|Африка]] диэн провинцията, онтон [[Орто үйэлэр|Орто үйэлэргэ]] араас [[Магриб]] мусулмаан иллэрэ. == Тунис бэлиэ күннэрэ == * [[Кулун тутар 20]] — [[Тутулуга суох буолуу күнэ]] (1956, [[Быраансыйа|Франция]]ттан) * [[Кулун тутар 21]] — Ыччат күнэ * [[Муус устар 9]] — Сиэртибэлэр күннэрэ * [[Бэс ыйын 1]] — Конституция күнэ * [[От ыйын 24]] — Авуссу карнавала ({{lang-en|Awussu}}, {{lang-fr|Carnaval d'Aoussou}}). Бу тыл бербер тылыгар ''куйаас'' диэн суолталаах. * [[От ыйын 25]] — Өрөспүүбүлүкэ күнэ * [[Атырдьах ыйын 13]] — [[Тунис бэлиэ күннэрэ|Дьахтар күнэ]] (1956 сыллаахха Тус бэйэ туругун кодекса олоххо киирбит) * [[Балаҕан ыйын 3]] — Тутулуга суох буолуу хамсааһынын күнэ<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2444/ День движения независимости в Тунисе — 3 сентября. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010]</ref> * [[Алтынньы 15]] — Эвакуация күнэ. 1963 сыллаахха Франция сэриилэрэ дойдуттан бүтэһиктээхтик тахсыбыт күннэрин бэлиэтииллэр * [[Сэтинньи 7]] — Ахтыы күнэ == Быһаарыылар == {{Быһаарыылар}} {{Geo-stub}} {{rq|img}} {{африка}} [[Категория:Тунис| ]] abic9bwqs8jm1730n8b9e6c4da3h5bl 0 7994 427719 389607 2026-04-28T12:14:15Z ~2026-25805-47 28907 Когда в 2023 году весь Карабах был захвачен Азербайджаном, отколовшееся государство Арцах распалось, и все его армянское население бежало. 427719 wikitext text/x-wiki {{Infobox Ethnic group |group = Эрмээннэр<br />(Հայեր ''Hayer'') |population = '''8 мөл''' |region1 = [[Эрмээн Сирэ]] |pop1 = 3,200,000 |ref1 = |region2 = [[Иран]] |pop2 =500,000 |ref2 = |region3 = [[Арассыыйа]] |pop3 = 2,000,000 |ref3 = |region4 = [[АХШ]] |pop4 = 1,000,000 |ref4 = |region5 = [[Франция]] |pop5 = 400,000 |ref5 = |region6 = [[Грузия]] |pop6 = 248,000 |ref6 = |region7 = [[Сирия]] |pop7 = 170,000 |ref7 = |region8 = [[Либан]] |pop8 = 150,000 |ref8 = |region11 = [[Аргентина]] |pop11 = 130,000 |ref11 = |region12 = [[Украина]] |pop12 = 100,000 |ref12 = |region13 = [[Польша]] |pop13 = 92,000 |ref13 = |region14 = [[Түркийэ]] |pop14 = 45,000 |ref14 = |region15 = [[Канада]] |pop15 = 45,000 |ref15 = |region16 = [[Бразилия]] |pop16 = 22,000 |ref16 = |region17 = [[Чехия]] |pop17 = 10,000 |ref17 = |region18 = [[Саха сирэ]] |pop18 = 2,764 |ref18 = |languages = [[Эрмээн тыла]] |religions = [[Христианизм]] }} '''Эрмээннэр''' ([[эрмээн тыла|эрм]]. Հայեր ''hayer'' {{IPA|[hɑˈjɛɾ]}}) диэн [[хапхаас|Хапхаастан]] төрүттээх омук. Эрмээннэр [[Эрмээн Сирэ|Эрмээн Сиригэр]] олороллор (3 мөлүйүөн), ону таhынан 200 араас атын омук дойдуларыгар олохсуйан олороллор. == Эрмээннэр Саха сиригэр == {| border="2" cellpadding="1" cellspacing="1" |- bgcolor="#C0C0C0" !colspan="7" |Суруйуу ыытыллыбыт сылларга Саха сиригэр эрмээннэр ахсааннара |- bgcolor="#E3E3E3" !1926 !1939 !1959 !1970 !1979 !1989 !2002 |- | || ||align="right"|295||align="right"|388||align="right"|707||align="right"|1 138||align="right"|2 764 |- |-bgcolor="#E3E3E3" |} [[Категория:Омуктар]] r5ecb50bip1blf4kh3eroagf59bvw08 0 9096 427728 427652 2026-04-28T23:02:48Z Ojkhol 24881 /* Лесото бэлиэ күннэрэ */ 427728 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = Лесото Хоруоллуга</br>''Muso oa Lesotho'' |conventional_long_name = Kingdom of Lesotho |common_name = Lesotho |image_flag = Flag of Lesotho.svg |image_coat =Coat of arms of Lesotho.svg |image_map = LocationLesotho.svg |national_motto = "Khotso, Pula, Nala"<br />"Peace, Rain, Prosperity" |national_anthem = ''[[Lesotho Fatse La Bontata Rona]]'' |official_languages = [[Сото тыла]], [[ааҥл тыла]] |demonym = Mosotho (singular), Basotho (plural) |capital = [[Масеру]] |latd=29 |latm=18 |latNS=S |longd=27 |longm=28 |longEW=E |largest_city = Масеру |government_type = [[Парламент системата]] уонна [[конституция монархията]] |leader_title1 = [[Хоруол]] |leader_title2 = [[Премьер миниистир]] |leader_name1 = [[Letsie III of Lesotho|Letsie III]] |leader_name2 = [[Pakalitha Mosisili]] |area_rank = 140th |area_magnitude = 1 E10 |area_km2 = 30,355 |area_sq_mi = 12,727 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = negligible |population_estimate = 1,795,000¹ |population_estimate_rank = 146th |population_estimate_year = July 2005 |population_census = 2,031,348 |population_census_year = 2004 |population_density_km2 = 59 |population_density_sq_mi = 153 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 138th |GDP_PPP = $3.095 billion |GDP_PPP_year = 2007 |GDP_PPP_per_capita = $1,285 |GDP_nominal = $1.598 billion |GDP_nominal_year = 2007 |GDP_nominal_per_capita = $663 |sovereignty_type = [[Тутулуга суох буолуу]] |established_event1 = [[Холбоhуктаах Хоруоллук|Холбоhуктаах Хоруоллуктан]] |established_date1 = [[Алтынньы 4]], [[1966]] |HDI = {{increase}} 0.549 |HDI_rank = 138th |HDI_year = 2007 |HDI_category = <font color="#ffcc00">medium</font> |Gini = 63.2 |Gini_year = 1995 |Gini_category = <font color="red">high</font> |currency = [[Lesotho loti|Loti]] |currency_code = LSL |country_code = |time_zone = |utc_offset = +2 |time_zone_DST = |utc_offset_DST = |drives_on = left |cctld = [[.ls]] |calling_code = 266 |footnotes = }} '''Лесото''' диэн [[Соҕуруу Африка]] иhигэр баар дойду уонна анклав. Урукку аата [[Басутолэнд]], [[Иллэр Доҕордоhуулара|Иллэр Доҕордоhууларын]] кыттааччыта. == Лесото бэлиэ күннэрэ == * [[Кулун тутар 11]] — [[Мошошу]] күнэ. 1822 сыллаахтан 1870 сыллаахха диэри Мошошу I Лесото бастакы хоруола этэ. * [[Кулун тутар 21]] ({{Флагификация|Бельгия}}, {{Флагификация|Италия}}, {{Флагификация|Португалия}} эмиэ бэлиэтииллэр) — [[Мас олордуутун күнэ]] * [[От ыйын 1]]— Ыал күнэ * [[От ыйын 17]] — Хоруол төрөөбүт күнэ ([[Летсие III]]) * [[Алтынньы 4]] — Тутулуга суох буолуу күнэ (Британияттан, 1966) {{Geo-stub}} {{африка}} [[Категория:Африка дойдулара]] 823wkn5qho9j713o7tlgt2ic6itprsq 0 9097 427734 424891 2026-04-28T23:06:09Z Ojkhol 24881 /* Намибия бэлиэ күннэрэ */ 427734 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = Намибия Республиката<br />Republic of Namibia (Ааҥл)<br />Republiek van Namibië (Африкаанс)<br />Republik Namibia (Ниэмэс) |common_name = Namibia |image_flag = Flag of Namibia.svg |image_coat =Coat_of_arms_of_Namibia.svg |image_map = LocationNamibia.svg |national_motto = "Unity, Liberty, Justice" |national_anthem = ''[[Namibia, Land of the Brave]]'' |official_languages = [[Ааҥл тыла]]<!---a box is not the right place for a lengthy footnote that constitutes text---> |regional_languages = [[ниэмэс тыла|Ниэмэс]], [[Африкаанс]], [[Ошиуамбо]] |demonym = Namibian |capital = [[Виндhук]] |latd=22 |latm=33 |latNS=S |longd=17 |longm=15 |longEW=E |largest_city = Виндhук |government_type = [[Республика]] |leader_title1 = [[Президент]] |leader_title2 = [[Премьер миниистир]] |leader_name1 = [[Hifikepunye Pohamba]] |leader_name2 = [[Nahas Angula]] |area_rank = 34th |area_magnitude = 1 E11 |area_km2 = 825,418 |area_sq_mi = 318,696 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = negligible |population_estimate = |population_estimate_rank = |population_estimate_year = |population_census = 2,088,669 |population_census_year = 2008 |population_density_km2 = 2.5 |population_density_sq_mi = 6.6 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 235th |GDP_PPP = $10.646 billion |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = 2007 |GDP_PPP_per_capita = $5,249 |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = $7.446 billion |GDP_nominal_year = 2007 |GDP_nominal_per_capita = $3,671 |sovereignty_type = [[Тутулуга суох буолуу]] |sovereignty_note = [[Соҕуруу Африка]] |established_event1 = Даатата |established_date1 = [[Кулун тутар 21]] [[1990]] |HDI = {{increase}} 0.650 |HDI_rank = 125th |HDI_year = 2007 |HDI_category = <font color="#ffcc00">medium</font> |currency = [[Namibian dollar]] |currency_code = NAD |country_code = |time_zone = [[West Africa Time|WAT]] |utc_offset = +1 |time_zone_DST = [[West Africa Summer Time|WAST]] |utc_offset_DST = +2 |drives_on = left |cctld = [[.na]] |calling_code = 264 |Gini = 70.7 |Gini_rank = 1st |Gini_year = 2003 |Gini_category = <font color="#800000">high</font> | }} '''Намибия''' диэн [[Соҕурууҥҥу Африка]] дойдута, [[Атлантик океан]] кытылыгар баар. Кинилиин кирбиилэhэллэр [[Ангола]] уонна [[Замбия]] хоту, [[Ботсуана]] илин уонна [[Соҕуруу Африка]] соҕуруу уонна илин. [[1990]] с. Соҕуруу Африкаттан тутулуга суох буолбута. Киин куорат [[Виндhук]]. == Намибия бэлиэ күннэрэ == * [[Кулун тутар 21]] — [[Тутулуга суох буолуу күнэ]] ([[1990]]) * [[Ыам ыйын 4]] — Кассинга күнэ. [[1978 сыл|1978]] сыллаахха бу [[Ангола]] соҕуруу өттүгэр сытар сиргэ сэрииттэн күрэнэн олорор дьон лааҕырдарыгар Соҕуруу Африка сөмүлүөттэрэ салгынтан саба түспүттэр, ол түмүгэр 600-чэ киһи өлбүт (ол иһигэр 300 оҕо) * [[Бэс ыйын 3]]  ** Экономист күнэ ** Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ * [[Атырдьах ыйын 26]] — [[Дьоруойдар күннэрэ (Намибия)|Дьоруойдар күннэрэ]] ({{lang-en|Heroes' Day}}) * [[Алтынньы 8]] — Мас олордуу күнэ * [[Ахсынньы 26]] — Эйэҕэ дьулуур күнэ {{Geo-stub}} {{африка}} [[Категория:Африка дойдулара]] ihu6una5seswdy6sd47jozrusukj8vx 0 13031 427749 404093 2026-04-28T23:47:32Z Ojkhol 24881 /* Политиката */ 427749 wikitext text/x-wiki {{Данные о субъекте Российской Федерации |RuPrefix = Өрөспүүбүлүкэ |RuNm = Дагестан |OfNm1 = Дагестаан |FSFlag = [[Билэ:Flag of Dagestan.svg|150px|Дагестаан былааҕа]] |FSCoA = [[Билэ:Coat of Arms of Dagestan.svg|100px|Дагестаан дьаралыга]] |FlagLnk = Дагестаан былааҕа |CoALnk = Дагестаан дьаралыга |FSMap = [[Билэ:Map of Russia - Republic of Dagestan (2008-03).svg|300px]] |FSCtrWhat = Киинэ куорат |FSCtrNm = [[Махачкала]] |AreaRnk = 52-я |TotArea = 50 300 |WaterPrcnt = 0,4 |PopRnk = 22-я |PopQty = 2&nbsp;711&nbsp;679&nbsp;человек |PopCtDate = 2009 |PopDens = 53,9 чел. |FedDistrNm = [[Соҕуруу федерал уокурук|Соҕуруу]] |EcRegNm = [[Хоту Хапхаас экономика оройуона|Хоту Хапхаас]]| |CadNo = 05 |LangLangs = |OfLangs = [[нуучча тыла|нуучча]], [[агул тыла|агул]], [[авар тыла|авар]], [[азербайдьаан тыла|азербайдьан]], [[чечен тыла|чечен]], [[даргин тыла|даргин]], [[кумык тыла|кумык]], [[лак тыла|лак]], [[лезгин тыла|лезгин]], [[ногай тыла|ногай]], [[рутул тыла|рутул]], [[табасаран тыла|табасаран]], [[тат тыла|тат]], [[цахур тыла|цахур]] |HeadTtl = Президент |HeadNm = [[Алиев, Муху Гимбатович|Муху́ Алиев]] |ViceTtl = Дьаhалта баhылыга |ViceNm = [[Шамиль Зайналов]] |LegislTtl = Сокуон таhаарар былаас баhылыга| LegislNm = [[Сулейманов, Магомед Валибагандович|Магомед Сулейманов]] |FSAnthem = [[Гимн Республики Дагестан]] |MSKS = 0 | }} '''Дагестаан Өрөспүүбүлүкэтэ''' ([[Нууччалыы]]: ''Республика Дагестан'') диэн [[Арассыыйа өрөспүүбүлүкэлэрэ|Арассыыйа Федерациятын]] [[Арассыыйа Федерациятын субъектара|субъега]]. Киин куората [[Махачкала]]. == Географията == Республика Хоту Хапхаас хайаларыгар сытар. * ''Иэнэ'': 50,300 км2 * ''Кыраньыыссалара'': ** ''ис'': [[Калмыкия]] (Х), [[Чечня]] (А) уонна [[Ставрополь кыраайа]] (ХА) ** ''тас'': [[Азербайдьан]] (С), [[Грузия]] (СА) ** ''уу'': [[Каспий байҕала]] (И) * ''Үрдүкү сирэ'': [[Базардүзү]] хайа (4,466&nbsp;м) * ''Хоту-соҕуруу уhуна'': 400&nbsp;км. * ''Илин-арҕаа уhуна'': 200&nbsp;км. === Кэм зоната === [[Билэ:Map of Russia - Moscow time zone.svg|left|75px]] Дагестан [[москва кэмэ|Москва кэм зонатыгар]] (MSK/MSD) сытар. [[UTC]] уларыйыыта +0300&nbsp;(MSK)/+0400&nbsp;(MSD). === Өрүстэр === [[Билэ:Dagestan.svg|thumb|270px|Дагестан хаартата]] Республикаҕа 1,800 тахса өрүс баар. Сүрүн өрүстэрэ: * [[Сулак]] * [[Самур]] * [[Терек]] * [[Рубас]] === Күөллэр === Дагестан [[Каспий байҕал]]га кытылын линиятын уhуна 400 км. === Хайалар === Республика улахан өттө хайалаах сир, соҕуруу [[Хапхаас хайалара]] бааллар. Үрдүкү чыпчаала [[Базардүзү]] хайа 4,466 м. === Сир баайдара === Дагестан сирин баайдара: [[ниэп]], [[айылҕа гааhа]], [[чох]]. === Климата === * ''Тохсунньу орто температурата'': +2&nbsp;°C * ''От ыйын орто температурата'': +30&nbsp;°C * ''Сыллааҕы [[сөҥүү]] орто таhыма'': 200 мм (хоту сыhыыларга), 800 (хайаларга) == Дьоно == Дьонун ахсаана — 2711,7 тыh. киhи ([[2009]]). Тыа сирин олохтоохторо 57,6 %, куорат олохтоохторо 42,4 % ([[2009]]). Дьон чиҥэ — 53,9&nbsp;чел./км² ([[2009]]). Республика дьаhалтата билиитинэн, кини таhыгар 700&nbsp;тыh. дагестаннар олороллор. Дагестан омуктара тылларынан түөрт араас бөлөххө киирэллэр. Итэҕэллэринэн 96 % мусулмааннар, 4 % христианнар. {| class="standard" !Омук ||[[2002]] с. ахсаана, <br /> тыh. к. |- |[[Авардар]]|| 758,4 (29,4 %) |- |[[Даргиннар]]|| 425,5 (16,5 %) |- |[[Кумыктар]]|| 365,8 (14,2 %) |- |[[Лезгиннар]]|| 336,7 (13,1 %) |- |[[Лактар]]|| 139,7 (5,4 %) |- |[[Нууччалар]]|| 120,9 (4,7 %) |- |[[Азербайдьаннар]]|| 111,7 (4,3 %) |- |[[Табасараннар]]|| 110,2 (4,3 %) |- |[[Чеченнар]]|| 87,9 (3,4 %) |- |[[Ногайдар]]|| 36,2 (1,4 %) |- |[[Рутуллар]]|| 24,3 (0,9 %) |- |[[Агуллар]]|| 23,3 (0,9 %) |- |[[Цахурдар]]|| 8,2 |- |[[Эрмээннэр]]|| 5,7 |- |[[Татаардар]]|| 4,7 |- |[[Украиннар]]|| 2,9 |- |[[Дьэбэриэйдэр]]|| 1,5 |- |[[Хайа дьэбэриэйдэрэ]]|| 1,1 |} === Олохтоох пууннар === <div align="center"> {| class="toccolours" style="margin: 0 2em 0 2em" |- | bgcolor="#C0C0C0" | '''10 тыh. тахса олохтоохтордоох пууннар'''<br /> Тохсунньу 1 2008 туругунан |- | <table width="600" border="0" cellspacing="1" cellpadding="0"> <tr align="left"> <td width="35%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Махачкала]]</td> <td width="15%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">464,2</td> <td width="35%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Ахты]]</td> <td width="15%" style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">13,2 (2003)</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Хасавюрт]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">127,1</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Бабаюрт]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">12,9 (2003)</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Дербент]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">129,0</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Карабудахкент]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">12,3 (2003)</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Каспийск]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">102,7</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Белиджи]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">11,6</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Буйнакск]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">61,1</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Касумкент]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">11,4 (2003)</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Избербаш]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">50,8</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Каякент]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">11,0 (2003)</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Кизляр]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">48,0</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Нижнее Казанище]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">11,0 (2003)</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Кизилюрт]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">34,0</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Южно-Сухокумск]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">10,7</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;font-weight:bold;"> [[Дагестанские Огни]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">36,0</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Султан-Янги-Юрт]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">10,6 (2003)</td> </tr> <tr align="left"> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Ленинкент]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">13,3</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;"> [[Ботлих]]</td> <td style="font-family:Verdana, Arial;font-size:10px;">10,4 (2003)</td> </tr> </table> |} </div> == Администрациянан араарыыта == Дагестан састаабыгар 42 оройуон киирэр: [[Билэ:Dagestan districts map.gif|400px|right|thumb|Дагестан административнай хаартата]] {| class="standard" |- ! № ! Муниципальнай оройуон ! Административнай киин |- | 1 | [[Агул оройуона]] | align="center" | [[Тпиг]] |- | 2 | [[Акуша оройуона]] | align="center" | [[Акуша]] |- | 3 | [[Ахвах оройуона]] | align="center" | [[Карата]] |- | 4 | [[Ахты оройуона]] | align="center" | [[Ахты]] |- | 5 | [[Бабаюрт оройуона]] | align="center" | [[Бабаюрт]] |- | 6 | [[Бежта оройуона]] | align="center" | [[Бежта]] |- | 7 | [[Ботлих оройуона]] | align="center" | [[Ботлих]] |- | 8 | [[Буйнакск оройуона]] | align="center" | [[Буйнакск]] |- | 9 | [[Гергебиль оройуона]] | align="center" | [[Гергебиль]] |- | 10 | [[Гумбет оройуона]] | align="center" | [[Мехельта]] |- | 11 | [[Гуниб оройуона]] | align="center" | [[Гуниб]] |- | 12 | [[Дахадай оройуона]] | align="center" | [[Уркарах]] |- | 13 | [[Дербент оройуона]] | align="center" | [[Дербент]] |- | 14 | [[Докузпар оройуона]] | align="center" | [[Усухчай]] |- | 15 | [[Казбек оройуона]] | align="center" | [[Дылым]] |- | 16 | [[Кайтаг оройуона]] | align="center" | [[Маджалис]] |- | 17 | [[Карабудахкент оройуона]] | align="center" | [[Карабудахкент]] |- | 18 | [[Каякент оройуона]] | align="center" | [[Новокаякент]] |- | 19 | [[Кизилюрт оройуона]] | align="center" | [[Кизилюрт]] |- | 20 | [[Кизляр оройуона]] | align="center" | [[Кизляр]] |- | 21 | [[Кули оройуона]] | align="center" | [[Вачи]] |- | 22 | [[Кумторкала оройуона]] | align="center" | [[Коркмаскала]] |- | 23 | [[Курах оройуона]] | align="center" | [[Курах]] |- | 24 | [[Лак оройуона]] | align="center" | [[Кумух]] |- | 25 | [[Леваши оройуона]] | align="center" | [[Леваши]] |- | 26 | [[Магарамкент оройуона]] | align="center" | [[Магарамкент]] |- | 27 | [[Новолак оройуона]] | align="center" | [[Новолак]] |- | 28 | [[Ногай оройуона]] | align="center" | [[Терекли-Мектеб]] |- | 29 | [[Рутул оройуона]] | align="center" | [[Рутул]] |- | 30 | [[Сергокала оройуона]] | align="center" | [[Сергокала]] |- | 31 | [[Сулейман-Сталь оройуона]] | align="center" | [[Касумкент]] |- | 32 | [[Табасаран оройуона]] | align="center" | [[Хучни]] |- | 33 | [[Тарумовка оройуона]] | align="center" | [[Тарумовка]] |- | 34 | [[Тлярата оройуона]] | align="center" | [[Тлярата]] |- | 35 | [[Унцукуль оройуона]] | align="center" | [[Унцукуль]] |- | 36 | [[Хасавюрт оройуона]] | align="center" | [[Хасавюрт]] |- | 37 | [[Хив оройуона]] | align="center" | [[Хив]] |- | 38 | [[Хунзах оройуона]] | align="center" | [[Хунзах]] |- | 39 | [[Цумада оройуона]] | align="center" | [[Агвали]] |- | 40 | [[Цунта оройуона]] | align="center" | [[Кидеро]] |- | 41 | [[Чарода оройуона]] | align="center" | [[Цуриб]] |- | 42 | [[Шамиль оройуона]] | align="center" | [[Хебда]] |} == Экономиката == Оҥоруу сүрүн салаалара: [[тыа хаhаайыстыбата]], [[арыгы оҥоруу]], [[балыктааhын]], төрүт идэлэр ([[көбүөр]] өрүү), [[ниэп хостооhун]], чэпчэки уонна химия индустриялара, [[электроэнергия]] таhаарыыта. == Политиката == Республика сүрүн сиэрэ — [[Дагестан Республикатын конституцията]]. Дагестан парламена — [[Дагестан Республикатын дьон мунньаҕа]] — 72 депутаттаах, кинилэр 4&nbsp;сылга талыллаллар. == Бэлиэ күннэрэ == * [[Кулун тутар 22]] — [[Наурыз]] ({{флагификация|Казахстан}}, {{флагификация|Албания}}, {{флагификация|Азербайджан}}, {{флагификация|Пакистан}}, {{флагификация|Туркменистан}}, {{флагификация|Иран}}, ону таһынан Арассыыйаҕа [[Башкорстостаан]], [[Татарстаан]] уо.д.а. эмиэ бэлиэтииллэр) {{Russia-geo-stub}} {{Российскай Федерация субъектара}} [[Категория:Арассыыйа Федерациятын өрөспүүбүлүкэлэрэ]] [[Категория:Арассыыйа| ]] [[Категория:Арассыыйа Өрөспүүбүлүкэлэрэ]] fgvoeyx6fb4tx8xid96jia1nlo2tvoi 3 20676 427721 426119 2026-04-28T20:11:33Z MediaWiki message delivery 8272 /* You may be an eligible candidate for the U4C election */ саҥа салаа 427721 wikitext text/x-wiki == Махтал == Уларытыыларыҥ, тупсарыыларыҥ иһин махтал! --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 21:09, 3 Бэс ыйын 2011 (UTC) Здравствуйте уважаемая Egerman, вы сможете вернуть статью ( YASER J. K. ALSAIDI ) это известный палестинский врач ( нейрохирурги) и мусульманский наш брат , у него много статей и интервью в интернете , я не успела все добавить , я добавлю ещё русскоязычную версию и если поможете сделать перевод на саху то буду благодарна [[Кыттааччы:Alice7777|Alice7777]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Alice7777|ырытыы]]) 11:34, 14 От ыйын 2021 (UTC) == Халыыптар == Хаһан эрэ халыып туһунан кэпсэтэр сиргэ суруйбуккар хоруйдаатым. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 13:57, 13 Сэтинньи 2011 (UTC) == Корейская Народно-Демократическая Республика == [[Корейская Народно-Демократическая Республика]] - ыстатыйаны хос суруйуу буолбут. [[Хоту Кэриэйэ|Урукку]] ыстатыйаҕа холбууруҥ буоллар, уонна ол ыстатыйаны тупсаран биэрэриҥ буоллар. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] 23:29, 25 Тохсунньу 2012 (UTC) == Кофе == [[Кофе]] ыстатыйа ырытыытыгар суруйдум, көрүөҥ дуу? --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 22:21, 21 Кулун тутар 2012 (UTC) == Request == Hello! Can you improve [[Леди Гага]] and [[Селена Гомес]], and create articles about [[:en:Demi Lovato|Demi Lovato]], [[:en:Nicki Minaj|Nicki Minaj]] and [[:en:Justin Bieber|Justin Bieber]]? --[[Аналлаах:Contributions/112.210.72.231|112.210.72.231]] 01:22, 5 Муус устар 2012 (UTC) * (На русском языке: Здравствуйте! Можете ли вы улучшить [[Леди Гага]] и [[Селена Гомес]], а также создавать статьи о [[:ru:Ловато, Деми|Деми Ловато]], [[:ru:Ники Минаж|Ники Минаж]], и [[:ru:Бибер, Джастин|Джастин Бибер]]?) == Аламай! == Egerman, хайа Бакууга хайдах баран кэллиҥ? Били мак клавиатуратын аттарыытын толкуйдаабыт киһи... --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 20:21, 11 Бэс ыйын 2012 (UTC) == [[Polandball]] / кантрибол == Герман, Эн [[Кыттааччы:Russavia/Polandball|манна]] ыстатыйа тылбаастаан эрэргин көрдүм. Мин ону билбэккэ ааспыкка ол ыстатыйаны саҕалаабытым. Көрөн баран, сатанар буоллаҕына тупсаран биэрээр эрэ. Ытыктабылы кытта, Ньукулай --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 10:17, 6 Алтынньы 2012 (UTC) == Polandball barnstar == {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Sakhaball.PNG|100px]]|[[File:Sakhaball.PNG|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''The Polandball Barnstar''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Hello Sakha, Australia be making thankings of your translatings of [[Polandball]]. With Sakha help, we provings that whilst Poland can not into space, Polandball can into Wikipedia. As Australia making note of on his page of user, he will be uploading 50 Sakha-related photos to Commons, and he will continue to make uploadings of aviation picturings to Commons in the future. Many of greetings and exultations. [[Кыттааччы:Russavia|Russavia]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Russavia|ырытыы]]) 23:56, 9 Алтынньы 2012 (UTC) |} == Бот туһунан сурук == Аламай! Били бот туһунан сурукпун аҕыйах хонуктааҕыта туппутуҥ дуо? --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 22:37, 17 Ахсынньы 2012 (UTC) :Суругу туппутум, пока билсиһэ иликпин, бириэмэ суох буолан... ::Кэтэһиэм. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 21:02, 18 Ахсынньы 2012 (UTC) == Биэспитин туоллубут;) == Бикипиэдьиэйбит биэс сааһын туолла ээ. Хайдах бэлиэтиир туһунан кэпсэтиэххэ эрэ, манна: [[Бикипиэдьийэ:Кэпсэтэр сир/Сонуннар#Биэс саас]]. Ытыктабылы кытта, --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 08:32, 31 Ыам ыйын 2013 (UTC) Здравствуйте уважаемая Egerman, вы сможете вернуть статью ( YASER J. K. ALSAIDI ) это известный палестинский врач ( нейрохирурги) и мусульманский наш брат , у него много статей и интервью в интернете , я не успела все добавить , я добавлю ещё русскоязычную версию и если поможете сделать перевод на саху то буду благодарна [[Кыттааччы:Alice7777|Alice7777]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Alice7777|ырытыы]]) 11:46, 14 От ыйын 2021 (UTC) == Марафон саҕаланара аҕыйах хаалла == Аламай, Герман! Марафоммут саҕаланара кыра хаалла. Эйигин - саамай үлэһит дьоммутуттан биирдэстэрин - кыайыыга бастыҥ хандьыдаатынан ааҕабын. Ситиһиини баҕарабын! --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 13:17, 23 Ахсынньы 2013 (UTC) : Махтал! --[[Кыттааччы:Egerman|Egerman]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Egerman|ырытыы]]) 13:19, 23 Ахсынньы 2013 (UTC) Здравствуйте уважаемая Egerman, вы сможете вернуть статью ( YASER J. K. ALSAIDI ) это известный палестинский врач ( нейрохирурги) и мусульманский наш брат , у него много статей и интервью в интернете , я не успела все добавить , я добавлю ещё русскоязычную версию и если поможете сделать перевод на саху то буду благодарна == Бэрт! == Марафону өйөөбүккэр махтал! Харса суох суруйан ис! --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 05:23, 26 Ахсынньы 2013 (UTC) == 9800! == Уруй! 9800-үс ыстатыйаны суруйбуккунан! [[Көмүс резерв]]. Аата символичнай буолбут ;) --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 18:33, 27 Ахсынньы 2013 (UTC) Махтал! Здравствуй! Помоги, пожалуйста! Переведи, пожалуйста, для примера статью про город [[Киев]]. Оригинальные статьи - украинская, русская, английская. Ну хотя бы несколько разделов, чтобы я дальше мог создавать по образцу статьи об украинский городах. И да, [[Саха Сирэ]] тоже нужно дописать, чтобы мы могли бы брать за образец. Ну и Москву, тоже с той же целью. ;-) (в прошлый раз забыл подписатся ;-) ) --[[Кыттааччы:Nickispeaki|Nickispeaki]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Nickispeaki|ырытыы]]) 15:37, 16 Тохсунньу 2014 (UTC) Здравствуйте уважаемая Egerman, вы сможете вернуть статью ( YASER J. K. ALSAIDI ) это известный палестинский врач ( нейрохирурги) и мусульманский наш брат , у него много статей и интервью в интернете , я не успела все добавить , я добавлю ещё русскоязычную версию и если поможете сделать перевод на саху то буду благодарна == Украина биикитэ бииргэ үлэлиэххэ диир == Мин [[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыым сирэйин]] уонна [[Бикипиэдьийэ:Кэпсэтэр сир/Этии киллэрии|маны]] көр эрэ. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 23:49, 13 Тохсунньу 2014 (UTC) Спасибо большое что сделали страницу для недели сотрудничества! Предлагаю "Украин-саха" и флаги поменять местами так чтоб было более равноценно. --[[Кыттааччы:Visem|Visem]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Visem|ырытыы]]) 19:22, 15 Тохсунньу 2014 (UTC) == Марафон түмүгэ таҕыста == Ааҕыы, тургутуу, ырытыы түмүгэр [[Бикипиэдьийэ:Марафон «Харчы»|Саҥа дьыллааҕы «Харчы» Марафон]] түмүгүн таһаардыбыт. Күндү кыттааччы! Эн бу күрэскэ иккис миэстэни ыллыҥ! Сахалыы бикипиэдьийэни сайыннарарга көхтөөх үлэҥ иһин бары кыттааччылар ааттарыттан махтанабын, --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 08:25, 16 Тохсунньу 2014 (UTC) ::Эҕэрдэбин тут [[Билэ:SMirC-congrats.svg|22px]].--[[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ykt www|ырытыы]]) 16:08, 16 Тохсунньу 2014 (UTC) :::Махтал! Эйиэхэ эмиэ эҕэрдэ!!!--[[Кыттааччы:Egerman|Egerman]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Egerman|ырытыы]]) 06:05, 17 Тохсунньу 2014 (UTC) ::Поздравляю! --[[Кыттааччы:Kaganer|Kaganer]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Kaganer|ырытыы]]) 00:08, 17 Тохсунньу 2014 (UTC) :::Спасибо!--[[Кыттааччы:Egerman|Egerman]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Egerman|ырытыы]]) 06:05, 17 Тохсунньу 2014 (UTC) == Request for translation == Dear colleagues, please translate the article [[:en:Ryhor Baradulin]]. Thank you in advance.--[[Кыттааччы:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Rymchonak|ырытыы]]) 11:47, 3 Кулун тутар 2014 (UTC) :It should perhaps be noted that Rymchonak has been request-spammning [http://tools.wmflabs.org/guc/?user=Rymchonak quite a few editions of Wikipedia] recently. - [[Кыттааччы:Tournesol|Tournesol]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Tournesol|ырытыы]]) 09:08, 4 Кулун тутар 2014 (UTC) == Марафон бирииһэ == Бириискин туттарыа этибит. Миэхэ тахсан ханна, хаһан туттарары чуолкайдыаҥ дуу? Балаҕан ыйыгар Москубаҕа ВМ-РУ тэрээһинэ буолар. Онно арай? --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 01:14, 16 Бэс ыйын 2014 (UTC) == Халыыбы сотуу туһунан == {{Сот-сот|Гарден Гров}}--[[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ykt www|ырытыы]]) 06:01, 7 От ыйын 2014 (UTC) == Говерла == Уважаемый Egerman! Просто удивительно, что Вы с такого большого расстояния обратили внимание на карпатскую вершину Говерла в Украине и создали такую статью. Это же пол-света! Спасибо Вам! С уважением--[[Кыттааччы:Bogdan Kosar|Bogdan Kosar]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Bogdan Kosar|ырытыы]]) 09:44, 18 Балаҕан ыйын 2014 (UTC) == Статус файла [[:Билэ:608px-Sochi 2014 - Logo.svg.png]] == Уважаемый участник! При проверке описания загруженного Вами файла '''[[:Билэ:608px-Sochi 2014 - Logo.svg.png]]''' обнаружились некоторые проблемы. Обратите внимание, что описание каждого файла обязательно должно содержать указание на его автора, источник и шаблон лицензии (подробнее см. «[[:ru:Википедия:Правила использования изображений]]» и «[[:ru:Википедия:Лицензирование изображений]]»). Если Вам непонятно, как именно это следует сделать, вы можете задать вопрос на [[:ru:Википедия:Форум/Авторское право|форуме по авторскому праву]]. Если статус указанного файла не прояснится в течение ''7 суток'', [[:ru:Википедия:Администраторы|администраторы]] будут вынуждены его '''удалить'''. Поэтому не пожалейте времени, чтобы разобраться с его статусом. [[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ykt www|ырытыы]]) 15:34, 17 Сэтинньи 2014 (UTC) == Статус файла [[:Билэ:Sochi2014.png]] == Уважаемый участник! При проверке описания загруженного Вами файла '''[[:Билэ:Sochi2014.png]]''' обнаружились некоторые проблемы. Обратите внимание, что описание каждого файла обязательно должно содержать указание на его автора, источник и шаблон лицензии (подробнее см. «[[:ru:Википедия:Правила использования изображений]]» и «[[:ru:Википедия:Лицензирование изображений]]»). Если Вам непонятно, как именно это следует сделать, вы можете задать вопрос на [[:ru:Википедия:Форум/Авторское право|форуме по авторскому праву]]. Если статус указанного файла не прояснится в течение ''7 суток'', [[:ru:Википедия:Администраторы|администраторы]] будут вынуждены его '''удалить'''. Поэтому не пожалейте времени, чтобы разобраться с его статусом. [[Кыттааччы:Ykt www|Ykt www]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ykt www|ырытыы]]) 15:34, 17 Сэтинньи 2014 (UTC) == Сиэри ырытыы == [[Бикипиэдьийэ:Дьон суолтатын критиэрийдэрэ|Манна суруйбут санааҕын]] аахтым. Махтал! Манна көһөрөн биэрээр эрэ: [[Бикипиэдьийэ:Сиэри ырытыы/БП:БИО]]. Алҕас сиэр бэйэтин сирэйигэр киирэн хаалбыт. --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 02:12, 26 Ахсынньы 2014 (UTC) :Бэйэм көһөрдүм: [[Бикипиэдьийэ:Сиэри ырытыы/БП:БИО]] --[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 23:59, 3 Тохсунньу 2015 (UTC) == [[Национальнай нэһилиэк]] == Можете помочь перевести статью? Как по якутский будет юкагир и чукча? --[[Кыттааччы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Kaiyr|ырытыы]]) 09:11, 26 Тохсунньу 2015 (UTC) :Статью перевел. Юкагир так и будет. А чукчи - будет "чукча".<ref>http://sakhatyla.ru/translate?q=%D1%87%D1%83%D0%BA%D1%87%D0%B0</ref>--[[Кыттааччы:Egerman|Egerman]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Egerman|ырытыы]]) 11:26, 26 Тохсунньу 2015 (UTC) {{быһаарыылар}} == Demo video for judging tool == Герман, маннык сурук кэллэ. Көрүө буолаарай?--[[Кыттааччы:HalanTul|HalanTul]] ([[Кыттааччы ырытыыта:HalanTul|ырытыы]]) 00:58, 2 Сэтинньи 2015 (UTC) <blockquote>Hi, here is the [https://www.youtube.com/watch?v=F4LZuf4-yqs demo video] that you can see how the tool works and how to judge the articles during the Wikipedia Asian Month. The template we use is here [[:en:Template:WAM user]]. -- [[:m:User:AddisWang]] [[Кыттааччы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Кыттааччы ырытыыта:MediaWiki message delivery|ырытыы]]) 20:04, 1 Сэтинньи 2015 (UTC) <!-- Сообщение отправил Участник:AddisWang@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Asian_Month/Organizers&oldid=14416067 --></blockquote> ==[[m:Wikipedias in the languages of Russia/Newsletter#2016-01-12|Новостной бюллетень ''Википедии на языках России'' от 12 янв 2016 г.]] == {| border="2" cellspacing="0" cellpadding="4" rules="all" style="margin:1em 1em 1em 0; border:solid 1px #AAAAAA; border-collapse:collapse; font-size:95%; empty-cells:show; | Уважаемый коллега, ''"Большое спасибо всем и каждому, кто вносит свой вклад в [[m:Wikipedias_in_the_languages_of_Russia/ru|развитие разделов Википедии на языках России]] от имени всех участников [[m:Wikimedia movement/ru|движения Викимедиа]]. Ваши усилия способствуют сохранению [[:w:ru:Нематериальное культурное наследие|нематериального культурного наследия]] планеты, а также достижению'' '''''[[m:Vision/ru|идеалов]]''''' ''[[m:Wikimedia Foundation/ru|Фонда Викимедиа]] и '' '''''[[m:Wikimedia_Russia/Устав#Деятельность партнерства|уставных целей]]''''' ''российской национальной организации [[:m:Wikimedia Russia/ru|НП «Викимедиа РУ»]]''.</br> В этом выпуске: # 15 января участники [[m:Wikimedia movement/ru|Движения Викимедиа]] во всём мире отмечают '''[[m:Wikipedia_15/ru|15-летие Википедии]]''' – посмотрите ''[[m:Wikipedia 15/Media/Press releases/Sample/ru|проект пресс-релиза об этом]]''. # ''[[m:Wikimedia Russia]]'' теперь также и '''[[m:Wikimedia Russia/ba|на башкирском]]''' и '''[[m:Wikimedia Russia/sah|на саха (якутском)!]]''' Какой будет следующим? # Фонд Викимедиа ''[[m:Grants:IdeaLab/Towards a New Wikimania/ru|инициировал процесс обновления Викимании]]''. # На английский язык переведены материалы '''[[:wmru:Заглавная страница/en|Заглавной страницы ru.wikimedia.org]]'''. ''[[:wmru:Викимедиа:Многоязычность|Двигаемся дальше]]''... # [https://blog.wikimedia.org/ru/2015/12/22/44345-2/ Приложение Википедия на Андроид с добавленной интерактивной картой признано Лучшим Приложением 2015 г.] # У этой рассылки появилась ''[[m:Wikipedias_in_the_languages_of_Russia/Newsletter|своя площадка]]!'' Теперь есть где познакомиться с '''''[[m:Wikipedias_in_the_languages_of_Russia/ru|сутью проекта]]''''' и управлять своей '''[[m:Wikipedias_in_the_languages_of_Russia/Newsletter#Список доставки / Delivery list|подпиской]]'''. # Вносите вклад в несколько проектов Викимедиа? Хотите отслеживать связанные изменения? Появился '''[https://tools.wmflabs.org/crosswatch/ удобный инструмент]'''! # Теперь для [[m:Wikipedias in the languages of Russia/Trends|анализа трендов и выявления лучших практик]] используются данные Викимедиа проекта «'''[[:stats:|Статистика]]'''». # Участники [[:w:ru:Татарская Википедия|ТатВики]] из Казани запустили проект '''[[:w:tt:Википедия_бәхәсе:Викиочрашу#Викиочрашулар:Казан|Вики-встречи в конце месяца]]'''. # Готовы поделиться своими новостями или опытом? Здорово! Смело <u>[[m:Wikipedias_in_the_languages_of_Russia/Newsletter#Подготовка нового выпуска / Preparing new issue|добавляйте ссылку в следующий выпуск]]</u>! ''Также смотрите [[:ru:Проект:Разделы Википедии на региональных языках России/Новости/Архив]] и [[m:Расскажите нам о вашей Википедии]].'' Первоначальный [[m:Wikipedias in the languages of Russia/Newsletter/Delivery list|список доставки данного информационного бюллетеня]] сформирован вручную на базе публичных данных, доступных через [[:m:Wikipedias in the languages of Russia/Tables|соответствующую таблицу]], однако он открыт для вступления всех желающих. Чтобы получать данный ежемесячный бюллетень на страницу в вашем личном пространстве или на один из форумов (одну из досок объявлений) вашего раздела, пожалуйста добавьте соответствующие данные в разделы ниже. Чтобы отписаться, просто удалите их из списка. | Dear colleague, ''"Great thanks of all [[m:Wikimedia movement|Wikimedia movement]] participants goes to each and everyone who contributes into [[m:Wikipedias_in_the_languages_of_Russia|developing Wikipedias in the languages of Russia]]. Your efforts support preservation of [[:w:en:Intangible cultural heritage|Intangible cultural heritage]] of humanity, as well as achieving '' '''''[[m:Vision|the Vision]]''''' ''of [[m:Wikimedia Foundation|Wikimedia Foundation]] and '' '''''[[m:Wikimedia Russia/Bylaws#Activities of the Partnership|Charter objectives]]''''' ''of the [[:m:Wikimedia Russia|Russian national Wikimedia chapter]]''.</br>In this issue: # On January 15 [[:m:Wikimedia movement|Wikimedia movement]] participants around the world are celebrating '''[[m:Wikipedia_15|15th anniversary of Wikipedia]]''' – take a look at the ''[[m:Wikipedia 15/Media/Press releases/Sample|draft press-release about it]]''. # ''[[m:Wikimedia Russia]]'' is now also available '''[[m:Wikimedia Russia/ba|in Bashkir]]''' and '''[[m:Wikimedia Russia/sah|in Sakha!]]''' Will your language team be the next one to join our efforts? # Wikimedia Foundation ''[[m:Grants:IdeaLab/Towards a New Wikimania|initiated Wikimania renewal process]]''. # ru.wikimedia.org homepage materials are now '''[[:wmru:Заглавная страница/en|available in English]]'''. Our [[m:multilingualissm/en|multilingualism]] project is ''[[:wmru:Викимедиа:Многоязычность|moving further]]''... # [https://blog.wikimedia.org/2015/12/21/wikipedia-best-app-2015/ Wikipedia Android app, now with interactive map, named a Best App of 2015] # This newsletter now has ''[[m:Wikipedias_in_the_languages_of_Russia/Newsletter|its own homepage]]!'' You can now learn about the '''''[[m:Wikipedias_in_the_languages_of_Russia|essence of the project]]''''' and manage own '''[[m:Wikipedias_in_the_languages_of_Russia/Newsletter#Список доставки / Delivery list|subscription]]'''. # Contributing into a number of Wikimedia projects? Want to track related changes? New '''[https://tools.wmflabs.org/crosswatch/ convenient tool]''' just for that! # [[m:Wikipedias in the languages of Russia/Trends|Trend analysis and best practices discovery]] is now based on Wikimedia project «'''[[:stats:|Statistics]]''' data». # [[:w:tt:|Tatar Wikipedia]] participants from [[:w:en:Kazan|Kazan]] have launched '''[[:w:tt:Википедия_бәхәсе:Викиочрашу#Викиочрашулар:Казан|End-of-the-month Wikimeetups]]''' project. # Ready to share own news or valuable experience? Great! Be bold - add a link into <u>[[m:Wikipedias_in_the_languages_of_Russia/Newsletter#Подготовка нового выпуска / Preparing new issue|the next month issue]]</u>! ''See also [[:ru:Проект:Разделы Википедии на региональных языках России/Новости/Архив]] and [[m:Tell us about your Wikipedia]].'' Original [[m:Wikipedias in the languages of Russia/Newsletter/Delivery list|delivery list for this newsletter]] is generated manually from publicly available data accumulated in and accessible through [[m:Wikipedias in the languages of Russia/Tables|respective table]], but anyone is welcome to join in. To receive this monthly bulletin into your personal talk page or that of one of the community pages in your language edition, please use the following syntax to add delivery target address in the subsections below. To unsubscribe, just remove it from the list. |}</div>--[[Кыттааччы:Frhdkazan|Frhdkazan]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Frhdkazan|ырытыы]]) 13:56, 13 Тохсунньу 2016 (UTC) == [[m:Wikipedias in the languages of Russia/Newsletter#2016-02-12|Бюллетень «Википедии на языках России», выпуск #3 (февр.'16) / «Wikipedias in the languages of Russia» newsletter, issue #3 (Feb.'16)]] == {| border="2" cellspacing="0" cellpadding="4" rules="all" style="margin:1em 1em 1em 0; border:solid 1px #AAAAAA; border-collapse:collapse; font-size:95%; empty-cells:show; |Уважаемый коллега, ''Большое спасибо всем и каждому, кто вносит свой вклад в развитие [[File:Flag-map_of_Russia.svg|border|20px]] [[m:Wikipedias_in_the_languages_of_Russia|Разделов Википедии на языках России]].'' В этом выпуске: # На сайте ВМРУ ''[[:wmru:Шаблон:О нас|заработал]]'' механизм перевода страниц PageTranslation и настроено '''[[:wmru:|автоматическое определение]]''' предпочитаемого пользователем языка отображения контента. ''[[:wmru:Служебная:Регистрация_переводчиков|Служебная:Регистрация переводчиков]]'' # В нашем братстве ожидается пополнение: одобрен перевод [[:incubator:Wp/ady/НэкӀубгъо шъхьаӀ|тестового раздела]] на [[:w:ru:адыгейский язык|адыгейском языке]] в общее пространство. # Самых вежливых и полезных участников проекта "сосчитает" '[[m:User:Faebot/thanks|Thanks report]]'. # [http://www.bashinform.ru/news/811458-v-bashkirskoy-vikipedii-zarabotal-mashinnyy-perevodchik/ В Башкирской Википедии заработал машинный переводчик] # [[n:ru:Наиболее редактируемые статьи Русской Википедии в 2015 году|Опубликован список наиболее редактируемых статей РуВики за 2015 г.]] # Статистика: первая [[:m:Wikipedias_in_the_languages_of_Russia/Trends#2015-12|полная за месяц на базе WikiStats]] и помесячная посещаемость за год ([[:m:Wikipedias_in_the_languages_of_Russia/Trends#Pageviews|заглавные страницы, stats.grok.se]]) # [[m:Grants:IEG/Motivational and educational video to introduce Wikimedia|Подготовка образовательных видео по работе в Википедии и родственных проектах]] (с субтитрами) ''[[m:Grants:IEG/Motivational and educational video to introduce Wikimedia/January message to village pumps|вышла на стадию препродакшен]]''. # ''[[:w:ru:Категория:Средства массовой информации на языках России|Категория:Средства массовой информации на языках России]]'' и аналог в английской Википедии готовы для улучшения и связывания. # [[m:Wikimedians of Bashkortostan User Group/ru|Викимедийцы Башкортостана]] запустили оффлайн ''[[:w:ba:Проект:Вики-мәктәп|Вики-школу]]'' с занятиями и домашним заданием. # [[:n:ru:Викиновости:Многоязычность|Викиновости:Многоязычность]]: Русский раздел [[:n:ru:Викиновости:Форум/Общий#Новости на языках России в рамках Ру-Викиновостей|предоставил пространство и всячески содействует]] развитию версий на региональных языках России. # Участники [[:w:ru:Викиданные|Викиданных]] приглашают малые Википедии, желающие повысить энциклопедическую полезность раздела для его читателей, [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2016-January/008004.html принять участие в тестировании возможностей инструмента Placeholder]. # В РуВики ''[[:n:ru:Почти 20 % врачей используют Википедию в качестве справочника|запущен]]'' проект [[:w:ru:Проект:Сайнпост-Дайджест|Сайнпост-Дайджест]]. # Размещенное на Мета-Вики описание проекта '''"[[:m:Wikipedias in the languages of Russia/ru|Википедии на языках России]]"''' и его подстраницы можно не только редактировать, но [[:m:Wikipedias in the languages of Russia/tt|и переводить]] на ваши родные языки. Добро пожаловать! # Следующий проект коллег из БашВики - [[:w:ru:Проект:Тематическая неделя европейских регионов/Неделя Башкортостана|Неделя Башкортостана в РуВики]]. # Чтобы Википедия жила вечно, Фонд Викимедиа ''[https://15.wikipedia.org/endowment.html создал]'' [[:w:ru:Целевой капитал некоммерческой организации|Целевой финансовый фонд]] Wikimedia Endowment. # Викимедиа РУ приветствует языки народов России - заглавная страница теперь и '''[[:wmru:Заглавная страница/kk|на казахском]]''', '''[[:wmru:Заглавная страница/sah|на саха (якутском)]]''' и '''[[:wmru:Заглавная страница/tt|на татарском]]'''. Кто следующий? # ''[[m:Wikimedia Russia]]'' теперь также и '''[[m:Wikimedia Russia/av|на аварском!]]''' Какой будет следующим? [[m:Wikipedias in the languages of Russia/Newsletter/Delivery list|Подписаться/Отписаться]]. ''Готовы поделиться своими новостями или опытом?'' <u>[[m:Wikipedias_in_the_languages_of_Russia/Newsletter#Подготовка нового выпуска / Preparing new issue|добавляйте ссылку в следующий выпуск]]</u>! | Dear colleague, ''Great thanks go to each and everyone contributing into developing [[File:Flag-map_of_Russia.svg|border|20px]] [[m:Wikipedias_in_the_languages_of_Russia|Wikipedias in the languages of Russia]]''. In this issue: # PageTranslation ''[[:wmru:Шаблон:О нас|is installed]]'' and User's content language preference recognition is set up at '''[[:wmru:|Wikimedia Russia wiki]]'''. ''[[:wmru:Служебная:Регистрация_переводчиков|Special:Translator signup]]'' # Our community is about to increase: [[:incubator:Wp/ady/НэкӀубгъо шъхьаӀ|Incubator Wikipedia]] in [[:w:en:Adyghe language|Adyghe language]] is getting its domain soon. # '[[m:User:Faebot/thanks|Thanks report]]' "discloses" kindest and most useful wiki-contributors. # [http://www.bashinform.ru/news/811458-v-bashkirskoy-vikipedii-zarabotal-mashinnyy-perevodchik/ Machine translation started working in Bashkir Wikipedia] # [[n:ru:Наиболее редактируемые статьи Русской Википедии в 2015 году|RuSsian Wikinews published the list of most edited articles in Russian Wikipedia in 2015]] # Statistics: first [[:m:Wikipedias_in_the_languages_of_Russia/Trends#2015-12|WikiStats-based full monthly report]] and stats.grok.se based two-year monthly [[:m:Wikipedias_in_the_languages_of_Russia/Trends#Pageviews|Main Page Pageviews]]. # [[m:Grants:IEG/Motivational and educational video to introduce Wikimedia|Filming motivational and educational videos on contributing into Wikipedia and its sister projects]] (with subtitles) is ''[[m:Grants:IEG/Motivational and educational video to introduce Wikimedia/January message to village pumps|now in pre-production]]''. # ''[[:w:en:Category:Media by language of Russia|Category:Media by language of Russia]]'' and its Russian mirror are ready to be improved or linked to. # [[m:Wikimedians of Bashkortostan User Group|Wikimedians of Bashkortostan]] launched offline ''[[:w:ba:Проект:Вики-мәктәп|Wiki-School]]'' with classes and homework. # [[:n:ru:Викиновости:Многоязычность|Викиновости:Многоязычность]]: Russian Wikinews is ready to [[:n:ru:Викиновости:Форум/Общий#Новости на языках России в рамках Ру-Викиновостей|lend space and otherwise support]] development of versions in regional languages of Russia. # [[:w:en:Wikidata|Wikidata]] participants invite small Wikipedias that want to increase own encyclopedic utility for their readers [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2016-January/008004.html to take part in testing opportunities offered by ArticlePlaceholder feature]. # RuWiki partocipants ''[[:n:ru:Почти 20 % врачей используют Википедию в качестве справочника|launched]]'' '''[[:w:ru:Проект:Сайнпост-Дайджест|The Signpost Digest]]''' project. # '''"[[:m:Wikipedias in the languages of Russia/ru|Wikipedias in the languages of Russia]]"''' project description on Meta and its sub-pages don't have to be limited to editing, ''you [[:m:Wikipedias in the languages of Russia/tt|can also translate them]]'' in your mother tongues. Welcome! # Next project of our colleagues from BashWiki - [[w:ru:Проект:Тематическая неделя европейских регионов/Неделя Башкортостана|Bashkortostan dedicated week in RuWiki]]. # To make Wikipedia eternal, Wikimedia Foundation ''[https://15.wikipedia.org/endowment.html has established]'' '''Wikipedia [[:w:en:Financial endowment|Endowment]]'''. # Wikimedia RU welcomes languages of Russia on its wiki - homepage materials can now be also viewed '''[[:wmru:Заглавная страница/kk|in Kazakh]]''', '''[[:wmru:Заглавная страница/sah|in Sakha]]''' and '''[[:wmru:Заглавная страница/tt|in Tatar]]'''. Which language is going to join those next? # ''[[m:Wikimedia Russia]]'' is now also available '''[[m:Wikimedia Russia/av|in Avar!]]''' Will your language team be the next one to join our efforts? [[m:Wikipedias in the languages of Russia/Newsletter/Delivery list|Subscribe/Unsubscribe]]. ''Ready to share own news or valuable experience?'' Add a link into <u>[[m:Wikipedias_in_the_languages_of_Russia/Newsletter#Подготовка нового выпуска / Preparing new issue|the next month issue]]</u>! |}</div>--[[Кыттааччы:Frhdkazan|Frhdkazan]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Frhdkazan|ырытыы]]) 11:49, 12 Олунньу 2016 (UTC) == Николай Носков == Здравствуйте уважаемая Egerman, вы сможете сделать на якутском языке статью про музыканта Николая Носкова и короля? Если вы сделаете эту статью, я буду очень благодарна! Как будет по-якутски спасибо? Спасибо! --[[Аналлаах:Вклад/217.66.157.24|217.66.157.24]] 20:02, 27 Бэс ыйын 2017 (UTC) == {{subst:#switch:sah|es=CEE Primavera 2016 Encuesta|#default= CEE Spring 2016 Survey|hu=CEE Tavasz 2016 kérdőív|sq=Anketa e CEE Spring 2016|et=Kesk- ja Ida-Euroopa kevad (CEE Spring) 2016 küsitlus|tr=Orta ve Doğu Avrupa (CEE) Baha… == [[File:Logo CEE-t.png|right|170px]] Hi, '''CEE Spring 2016''' participant! I am sorry for writing in English. The international organisers of the contest ask you to complete the survey about the contest. It is very short. It gives us a bit of statistics and helps make the next contest better. '''Please complete the survey here: https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_eLP1PKZWjSpIi45''' Best regards, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 13:28, 10 Балаҕан ыйын 2016 (UTC) <!-- Сообщение отправил Участник:Base@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-participants&oldid=15897871 --> Здравствуйте уважаемая Egerman, вы сможете вернуть статью ( YASER J. K. ALSAIDI ) это известный палестинский врач ( нейрохирурги) и мусульманский наш брат , у него много статей и интервью в интернете , я не успела все добавить , я добавлю ещё русскоязычную версию и если поможете сделать перевод на саху то буду благодарна [[Кыттааччы:Alice7777|Alice7777]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Alice7777|ырытыы]]) 11:35, 14 От ыйын 2021 (UTC) == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 18:19, 4 Тохсунньу 2022 (UTC) <!-- Сообщение отправил Участник:Johan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(6)&oldid=22532666 --> == Translation request == Hello. Can you translate and upload the article [[:ru:Шемахинская астрофизическая обсерватория]] in Sakha Wikipedia? Yours sincerely, [[Кыттааччы:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Multituberculata|ырытыы]]) 07:09, 28 Балаҕан ыйын 2023 (UTC) :Thank you very much for the new article! [[Кыттааччы:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Multituberculata|ырытыы]]) 11:15, 28 Балаҕан ыйын 2023 (UTC) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|ырытыы]]) 11:17, 29 Ыам ыйын 2025 (UTC) <!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|ырытыы]]) 12:29, 16 От ыйын 2025 (UTC) <!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Кыттааччы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Кыттааччы ырытыыта:MediaWiki message delivery|ырытыы]]) 13:45, 19 Сэтинньи 2025 (UTC) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Translation request == Hello, Egerman. Can you translate and upload the articles [[:ru:Базардюзю]] and [[:ru:Флегрейские поля]] in Sakha Wikipedia? Yours sincerely, [[Кыттааччы:Kurcke|Kurcke]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Kurcke|ырытыы]]) 12:05, 8 Кулун тутар 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:11, 28 Муус устар 2026 (UTC) </div> <!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> gd3hbzsci7ax4ozeee9e05rw12z9pud 0 36581 427753 424659 2026-04-28T23:51:29Z Ojkhol 24881 /* Атын бырааһынньыктар */ 427753 wikitext text/x-wiki '''Башкортостан бырааһынньыктара''' — [[Башкортостан|Башкортостааҥҥа]] сокуонунан олохтоммут өрөбүл уонна бэлиэ күннэр. «Башкортостан Өрөспүүбүлүкэтин бырааһынньыктарын, өйдөбүнньүк күннэрин, идэлээхтэр бырааһынньыктарын уонна атын бэлиэ күннэрин туһунан» сокуон 1992 сыллаахха олунньу 27 күнүгэр өрөспүүбүлүкэ Үрдүкү Сэбиэтинэн ылыныллыбыта. == Өрүүр бырааһынньыктар == {| class="wikitable" style="margin: auto auto 10px;" width="90%" ! Күнэ-дьыла ! Аата ! Быһаарыы |- |[[Алтынньы 11]] |Өрөспүүбүлүкэ күнэ (Башкортостан)<br /> |Башкортостан судаарыстыбаннай суверенитетын ылбыт күнүгэр бэлиэтэнэр. |- |[[Ахсынньы 24]] | Башкортостан Сүрүн сокуонун күнэ<ref>[http://башкирская-энциклопедия.рф/index.php/read/8-statya/1769-bajram-k-nd-re Статья в Башкирской энциклопедии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103043231/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/read/8-statya/1769-bajram-k-nd-re |date=2013-11-03 }}<span> </span>(башк.</ref> |Башкортостан Сүрүн сокуона в [[1993|1993 сыллаахха]] ылыллыбыт күнүгэр бэлиэтэнэр.<br /> |- |Ураза-байрам. |Буолар күнэ ый халандаарынан сыл аайы уларыйа турар. Бырабыыталыстыба сылын ахсын үс ый инниттэн буолар күнүн дьоҥҥо биллэрэр. <br /> |- |Курбан-байрам |Буолар күнэ ый халандаарынан сыл аайы уларыйа турар. Бырабыыталыстыба сылын ахсын үс ый инниттэн буолар күнүн дьоҥҥо биллэрэр. <br /> |} == Бэлиэ күннэр == {| class="wikitable" style="margin: auto auto 10px;" width="90%" ! Күнэ-дьыла ! Аата ! Быһаарыылар |- |[[Олунньу 25]] |Өрөспүүбүлүкэ Дуоҕатын күнэ |[[2002]] сылтан бэлиэтэнэр, 1992 сыллаахха өрөспүүбүлүкэ Үрдүкү Сэбиэтэ саҥа былааҕы ылбыт күнүгэр<ref>[http://www.bashinform.ru/news/342972/ 25 февраля — День Государственного флага Республики Башкортостан// ИА Башинформ]</ref>. |- |[[Кулун тутар 20]] |Арассыыйа Оробуочайдарын-бааһынайдарын бырабыыталыстыбата Башкирия бырабыыталыстыбатын кытта Сэбиэскэй Амтономиялаах Башкирия туһунан сөбүлэҥэр илии баттаспыт күннэрэ |Отмечается в день подписания в [[1919 сыл|1919 году]] Соглашения между Советской властью и Башкирским Правительством о Советской Автономной Башкирии. Со стороны Советской России его подписали Председатель СНК [[Ленин Владимир Ильич|В.]] [[Ленин Владимир Ильич|И.]] [[Ленин Владимир Ильич|Ленин]], и. о. председателя ВЦИК М. Ф. Владимирский, народный комиссар по делам национальностей [[Сталин Иосиф Виссарионович|И.]] [[Сталин Иосиф Виссарионович|В.]] [[Сталин Иосиф Виссарионович|Сталин]], секретарь ВЦИК А. С. Енукидзе, а со стороны башкирской делегации — Председатель Башкирского Правительства М. А. Кулаев, адъютант Башкирского войска А. И. Бикбавов, член Башкирского Правительства М. Д. Халиков<ref>[http://encycl.bash-portal.ru/soglashen.htm Статья в ''Башкортостан: Краткая энциклопедия'']</ref>. |- |[[Кулун тутар 31]] |Бэдэрээссийэ дуогабарын Башкортостан Өрөспүүбүлүкэтин аатыттан илии баттаабыт күннэрэ. |1992 сыллаахха Федеративнай дуогабар илии баттаныллыбыт күнүгэр бэлиэтэнэр. |- |[[Ыам ыйын 3]] |Ахтан ааһар уонна ытыктыыр күн. | Башкортостаан баһылыга [[Хабиров Радий Фаритович|Радий Хабиров]] 2020 сыллаахха таһаарбыт ыйааҕынан бу күн кылабыыһалары көрөллөр-харайаллар |- |[[Атырдьах ыйын 3]] |Арассыыйа Бэдэрээссийэтэ уонна Башкортостан Өрөспүүбүлүкэтэ 1994 сыллаахха көрөр барымнарын үллэстэр уонна бэйэ-бэйэлэригэр боломуочуйалары биэрэр туһунан Дуогабарга илии баттаабыт күннэрэ. |- |[[Сэтинньи 29]] |Башкортостан территориальнай-национальнай автономията Арассыыйа судаарыстыбатын федерациятын сорҕотун быһыытынан үөскээбит күнэ. |Башкурдистан территориальнай-национальнай автономиятын [[1917]] сыллаахха [[Сэтинньи 15]] (эргэ истиилинэн) Башкиир уобаластааҕы Шурота биллэрбитэ уонна III Бары башкиирдар Учредительнай курултаайдарыгар бигэргэтиллибитэ<ref>[http://vatandash.ru/index.php?article=1785 Как возникла Башкирская республика?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170507005315/http://vatandash.ru/index.php?article=1785 |date=2017-05-07 }}</ref><ref>''Еникеев З. И.'' Правовой статус Башкортостана в составе России. Уфа: «Гилем», 2002. — 374 с. — с.228</ref><ref>[http://www.gsrb.ru/ru/about_parliament/history/parlament_tom_1-1.pdf ''Азнагулов В. Г., Хамитова З. Г.'' Парламентаризм в Башкортостане: история и современность: Уфа, ГРИ «Башкортостан», 2005. с.49, 53]</ref><ref>[http://www.gsrb.ru/ru/about_parliament/parliamentary_museum/third_kurultai_8_20_december_1917/resolution_third_kurultai/ Постановление Учредительного курултая]</ref>. |} * [[Бэс ыйын 12]] — [[Уфа]] куорат күнэ == Атын бырааһынньыктар == Сабантуй диэн норуот бырааһынньыга Башкортостааҥҥа официальнай статустаах. Сааскы ыһыы бүппүтүн бэлиэтээн ыытыллар. Буолар күнүн сыл ахсын Башкортостан баһылыга быһаарар. Өрөспүүбүлүкэ таһымнаах Салауат йыйыны диэн болкулуор бырааһынньыга сылын ахсын Башкортостан араас куораттарыгар уонна оройуоннарыгар көһө сылдьан буолар. Маны таһынан атын бырааһынньыктар бэлиэтэнэллэр. * [[Кулун тутар 22]] — [[Наурыз]] ({{флагификация|Казахстан}}, {{флагификация|Албания}}, {{флагификация|Азербайджан}}, {{флагификация|Пакистан}}, {{флагификация|Туркменистан}}, {{флагификация|Иран}}, Арассыыйаҕа ([[Дагестан]], [[Татарстан]] уо.д.а. эмиэ бэлиэтииллэр) * [[Ахсынньы 14]] — [[Башкиир тыла|Башкиир тылын]] күнэ == Быһаарыылар == {{Быһаарыылар}} == Сигэлэр == * <span class="citation" id="CITEREF.D0.91.D0.AD2013">''Фатыхова Ф. Ф.''<nowiki> </nowiki>[http://www.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/2-statya/6015-prazdniki Праздники] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170704145212/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/2-statya/6015-prazdniki |date=2017-07-04 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170704145212/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/2-statya/6015-prazdniki |date=2017-07-04 }}<nowiki> // </nowiki>[http://www.башкирская-энциклопедия.рф/ Башкирская энциклопедия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200122002035/https://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/ |date=2020-01-22 }}. — Уфа: НИК «Башкирская энциклопедия», 2013. </span><span class="citation" id="CITEREF.D0.91.D0.AD2013">— [[:ru:Special:BookSources/9785881851439|ISBN 978-5-88185-143-9]].</span> * <span class="citation">''Самигуллин В. К.''<nowiki> </nowiki>[http://www.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/2-statya/6025-prazdnichnye-dni Праздничные дни] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170704133803/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/2-statya/6025-prazdnichnye-dni |date=2017-07-04 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170704133803/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/2-statya/6025-prazdnichnye-dni |date=2017-07-04 }}<nowiki> // </nowiki>[http://www.башкирская-энциклопедия.рф/ Башкирская энциклопедия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200122002035/https://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/ |date=2020-01-22 }}. — Уфа: НИК «Башкирская энциклопедия», 2013. </span><span class="citation">— [[:ru:Special:BookSources/9785881851439|ISBN 978-5-88185-143-9]].</span> * [http://gsrb.ru:88/MainLeftMenu/ZakonoTvorch/Zakoni/vs-10_21.php Закон Республики Башкортостан «О праздничных и памятных днях, профессиональных праздниках и иных знаменательных датах в Республике Башкортостан» от 27 февраля 1992 года] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131101165513/http://gsrb.ru:88/MainLeftMenu/ZakonoTvorch/Zakoni/vs-10_21.php |date=2013-11-01 }} [[Категория:Башкортостаан]] 2s6r9aogqo2r230kz3zoewb36t63biq 427754 427753 2026-04-28T23:51:43Z Ojkhol 24881 /* Атын бырааһынньыктар */ 427754 wikitext text/x-wiki '''Башкортостан бырааһынньыктара''' — [[Башкортостан|Башкортостааҥҥа]] сокуонунан олохтоммут өрөбүл уонна бэлиэ күннэр. «Башкортостан Өрөспүүбүлүкэтин бырааһынньыктарын, өйдөбүнньүк күннэрин, идэлээхтэр бырааһынньыктарын уонна атын бэлиэ күннэрин туһунан» сокуон 1992 сыллаахха олунньу 27 күнүгэр өрөспүүбүлүкэ Үрдүкү Сэбиэтинэн ылыныллыбыта. == Өрүүр бырааһынньыктар == {| class="wikitable" style="margin: auto auto 10px;" width="90%" ! Күнэ-дьыла ! Аата ! Быһаарыы |- |[[Алтынньы 11]] |Өрөспүүбүлүкэ күнэ (Башкортостан)<br /> |Башкортостан судаарыстыбаннай суверенитетын ылбыт күнүгэр бэлиэтэнэр. |- |[[Ахсынньы 24]] | Башкортостан Сүрүн сокуонун күнэ<ref>[http://башкирская-энциклопедия.рф/index.php/read/8-statya/1769-bajram-k-nd-re Статья в Башкирской энциклопедии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103043231/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/read/8-statya/1769-bajram-k-nd-re |date=2013-11-03 }}<span> </span>(башк.</ref> |Башкортостан Сүрүн сокуона в [[1993|1993 сыллаахха]] ылыллыбыт күнүгэр бэлиэтэнэр.<br /> |- |Ураза-байрам. |Буолар күнэ ый халандаарынан сыл аайы уларыйа турар. Бырабыыталыстыба сылын ахсын үс ый инниттэн буолар күнүн дьоҥҥо биллэрэр. <br /> |- |Курбан-байрам |Буолар күнэ ый халандаарынан сыл аайы уларыйа турар. Бырабыыталыстыба сылын ахсын үс ый инниттэн буолар күнүн дьоҥҥо биллэрэр. <br /> |} == Бэлиэ күннэр == {| class="wikitable" style="margin: auto auto 10px;" width="90%" ! Күнэ-дьыла ! Аата ! Быһаарыылар |- |[[Олунньу 25]] |Өрөспүүбүлүкэ Дуоҕатын күнэ |[[2002]] сылтан бэлиэтэнэр, 1992 сыллаахха өрөспүүбүлүкэ Үрдүкү Сэбиэтэ саҥа былааҕы ылбыт күнүгэр<ref>[http://www.bashinform.ru/news/342972/ 25 февраля — День Государственного флага Республики Башкортостан// ИА Башинформ]</ref>. |- |[[Кулун тутар 20]] |Арассыыйа Оробуочайдарын-бааһынайдарын бырабыыталыстыбата Башкирия бырабыыталыстыбатын кытта Сэбиэскэй Амтономиялаах Башкирия туһунан сөбүлэҥэр илии баттаспыт күннэрэ |Отмечается в день подписания в [[1919 сыл|1919 году]] Соглашения между Советской властью и Башкирским Правительством о Советской Автономной Башкирии. Со стороны Советской России его подписали Председатель СНК [[Ленин Владимир Ильич|В.]] [[Ленин Владимир Ильич|И.]] [[Ленин Владимир Ильич|Ленин]], и. о. председателя ВЦИК М. Ф. Владимирский, народный комиссар по делам национальностей [[Сталин Иосиф Виссарионович|И.]] [[Сталин Иосиф Виссарионович|В.]] [[Сталин Иосиф Виссарионович|Сталин]], секретарь ВЦИК А. С. Енукидзе, а со стороны башкирской делегации — Председатель Башкирского Правительства М. А. Кулаев, адъютант Башкирского войска А. И. Бикбавов, член Башкирского Правительства М. Д. Халиков<ref>[http://encycl.bash-portal.ru/soglashen.htm Статья в ''Башкортостан: Краткая энциклопедия'']</ref>. |- |[[Кулун тутар 31]] |Бэдэрээссийэ дуогабарын Башкортостан Өрөспүүбүлүкэтин аатыттан илии баттаабыт күннэрэ. |1992 сыллаахха Федеративнай дуогабар илии баттаныллыбыт күнүгэр бэлиэтэнэр. |- |[[Ыам ыйын 3]] |Ахтан ааһар уонна ытыктыыр күн. | Башкортостаан баһылыга [[Хабиров Радий Фаритович|Радий Хабиров]] 2020 сыллаахха таһаарбыт ыйааҕынан бу күн кылабыыһалары көрөллөр-харайаллар |- |[[Атырдьах ыйын 3]] |Арассыыйа Бэдэрээссийэтэ уонна Башкортостан Өрөспүүбүлүкэтэ 1994 сыллаахха көрөр барымнарын үллэстэр уонна бэйэ-бэйэлэригэр боломуочуйалары биэрэр туһунан Дуогабарга илии баттаабыт күннэрэ. |- |[[Сэтинньи 29]] |Башкортостан территориальнай-национальнай автономията Арассыыйа судаарыстыбатын федерациятын сорҕотун быһыытынан үөскээбит күнэ. |Башкурдистан территориальнай-национальнай автономиятын [[1917]] сыллаахха [[Сэтинньи 15]] (эргэ истиилинэн) Башкиир уобаластааҕы Шурота биллэрбитэ уонна III Бары башкиирдар Учредительнай курултаайдарыгар бигэргэтиллибитэ<ref>[http://vatandash.ru/index.php?article=1785 Как возникла Башкирская республика?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170507005315/http://vatandash.ru/index.php?article=1785 |date=2017-05-07 }}</ref><ref>''Еникеев З. И.'' Правовой статус Башкортостана в составе России. Уфа: «Гилем», 2002. — 374 с. — с.228</ref><ref>[http://www.gsrb.ru/ru/about_parliament/history/parlament_tom_1-1.pdf ''Азнагулов В. Г., Хамитова З. Г.'' Парламентаризм в Башкортостане: история и современность: Уфа, ГРИ «Башкортостан», 2005. с.49, 53]</ref><ref>[http://www.gsrb.ru/ru/about_parliament/parliamentary_museum/third_kurultai_8_20_december_1917/resolution_third_kurultai/ Постановление Учредительного курултая]</ref>. |} * [[Бэс ыйын 12]] — [[Уфа]] куорат күнэ == Атын бырааһынньыктар == Сабантуй диэн норуот бырааһынньыга Башкортостааҥҥа официальнай статустаах. Сааскы ыһыы бүппүтүн бэлиэтээн ыытыллар. Буолар күнүн сыл ахсын Башкортостан баһылыга быһаарар. Өрөспүүбүлүкэ таһымнаах Салауат йыйыны диэн болкулуор бырааһынньыга сылын ахсын Башкортостан араас куораттарыгар уонна оройуоннарыгар көһө сылдьан буолар. Маны таһынан атын бырааһынньыктар бэлиэтэнэллэр. * [[Кулун тутар 22]] — [[Наурыз]] ({{флагификация|Казахстан}}, {{флагификация|Албания}}, {{флагификация|Азербайджан}}, {{флагификация|Пакистан}}, {{флагификация|Туркменистан}}, {{флагификация|Иран}}, Арассыыйаҕа [[Дагестан]], [[Татарстан]] уо.д.а. эмиэ бэлиэтииллэр) * [[Ахсынньы 14]] — [[Башкиир тыла|Башкиир тылын]] күнэ == Быһаарыылар == {{Быһаарыылар}} == Сигэлэр == * <span class="citation" id="CITEREF.D0.91.D0.AD2013">''Фатыхова Ф. Ф.''<nowiki> </nowiki>[http://www.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/2-statya/6015-prazdniki Праздники] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170704145212/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/2-statya/6015-prazdniki |date=2017-07-04 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170704145212/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/2-statya/6015-prazdniki |date=2017-07-04 }}<nowiki> // </nowiki>[http://www.башкирская-энциклопедия.рф/ Башкирская энциклопедия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200122002035/https://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/ |date=2020-01-22 }}. — Уфа: НИК «Башкирская энциклопедия», 2013. </span><span class="citation" id="CITEREF.D0.91.D0.AD2013">— [[:ru:Special:BookSources/9785881851439|ISBN 978-5-88185-143-9]].</span> * <span class="citation">''Самигуллин В. К.''<nowiki> </nowiki>[http://www.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/2-statya/6025-prazdnichnye-dni Праздничные дни] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170704133803/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/2-statya/6025-prazdnichnye-dni |date=2017-07-04 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170704133803/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/2-statya/6025-prazdnichnye-dni |date=2017-07-04 }}<nowiki> // </nowiki>[http://www.башкирская-энциклопедия.рф/ Башкирская энциклопедия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200122002035/https://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/ |date=2020-01-22 }}. — Уфа: НИК «Башкирская энциклопедия», 2013. </span><span class="citation">— [[:ru:Special:BookSources/9785881851439|ISBN 978-5-88185-143-9]].</span> * [http://gsrb.ru:88/MainLeftMenu/ZakonoTvorch/Zakoni/vs-10_21.php Закон Республики Башкортостан «О праздничных и памятных днях, профессиональных праздниках и иных знаменательных датах в Республике Башкортостан» от 27 февраля 1992 года] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131101165513/http://gsrb.ru:88/MainLeftMenu/ZakonoTvorch/Zakoni/vs-10_21.php |date=2013-11-01 }} [[Категория:Башкортостаан]] rk851txmufn0zm5yifpb40kezkzr6wr 0 44903 427759 415352 2026-04-29T11:33:31Z Eurohunter 4483 /* Сингллар */ +«Ja eller nej» with [[Käärijä]] 427759 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |Name = Basshunter |Img = Basshunter, 20 april 2008 in Halmstad.jpg |Img_size = |Img_capt = Basshunter [[Хальмстадка]] (2008) |Background = solo_singer |Birth_name = Jonas Erik Altberg |Born = [[Ахсынньы 22]], [[1984]]<br />[[Хальмстад]], [[Швеция]] |Genre = [[Евродэнс]] |Occupation = [[ырыаһыт]], [[Музыка продюсера|продюсер]], [[диджей]] |Years_active = 1998–билигин |Label = [[Extensive Music]], [[Warner Music Sweden]], [[Ultra Records]], [[Broma 16]], [[Warner Music Japan]], [[3 Beat Records]], [[Dance Nation]], Warner Music Germany, Alex Music |Associated_acts = Patrik & Lillen, [[Mental Theo|DJ Mental Theo]], [[Stunt]], [[Lauren Dyson]], [[Big Brother]], [[Sandra Gee|Sandra]], [[Dulce María]] |URL = [https://basshunter.se basshunter.se] |Origin = {{флагификация|Швеция}} }} '''Ю́нас Э́рик О́лтберг,''' '''Basshunter''', [[Швеция|швед.]] Jonas Erik Altberg ([[Ахсынньы 22]], [[1984]], [[Хальмстад]]) — шведскай ырыаhыт, продюсер уонна диджей. == Дискографията == === Студия альбомнара === * ''[[The Bassmachine]]'' (2004) * ''[[LOL (^^,)|LOL <(^^,)>]]'' (2006) * ''[[Now You're Gone – The Album]]'' (2008) * ''[[Bass Generation]]'' (2009) * ''[[Calling Time]]'' (2013) === Компиляциялар === * ''[[The Old Shit]]'' (2006) * ''[[The Early Bedroom Sessions]]'' (2012) === Сингллар === * «The Big Show» (2004) * «[[Welcome to Rainbow]]» (2006) * «[[Boten Anna]]» (2006) * «[[Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA]]» (2006) * «[[Jingle Bells]]» (2006) * «[[Vifta med händerna]]» (2006) * «[[Now You're Gone]]» (2007) * «[[Please Don't Go]]» (2008) * «[[All I Ever Wanted]]» (2008) * «[[Angel in the Night]]» (2008) * «Russia Privjet (Hardlanger Remix)» (2008) * «[[I Miss You]]» (2008) * «[[Walk on Water]]» (2009) * «Al final» (2009) * «[[Every Morning]]» (2009) * «[[I Promised Myself]]» (2009) * «[[Saturday]]» (2010) * «[[Fest i hela huset]]» (2011) * «[[Northern Light]]» (2012) * «[[Dream on the Dancefloor]]» (2012) * «[[Crash & Burn]]» (2013) * «Calling Time» (2013) * «Elinor» (2013) * «Masterpiece» (2018) * «Home» (2019) * «Angels Ain't Listening» (2020) * «Life Speaks to Me» (2021) * «End the Lies» <small>(& Alien Cut)</small> (2022) * «[[Boten Anna|Ingen kan slå (Boten Anna)]]» <small>([[Victor Leksell]])</small> (2023) * «Ja eller nej» <small>(x [[Käärijä]])</small> (2026) == Сигэлэр == {{Commonscat|Basshunter}} * [https://basshunter.se Официальнай саайта] {{Bio-stub}} {{Song-stub}} [[Категория:1984 сыллаахха төрөөбүттэр]] [[Категория:Ахсынньы 22 күнүгэр төрөөбүттэр]] [[Категория:Музыканнар]] [[Категория:Швеция]] sqxyuzd60x5kl3o7tqhcyd73l7arst9 0 49718 427758 427393 2026-04-28T23:54:05Z Ojkhol 24881 /* Пуэрто-Рико бэлиэ күннэрэ */ 427758 wikitext text/x-wiki '''Пуэ́рто-Ри́ко''' ({{lang-es|Puerto Rico}} — «баай порт»), толору аата — '''Көҥүл холбоспут судаарыстыба Пуэ́рто-Ри́ко''' ({{lang-es|Estado Libre Asociado de Puerto Rico}}), эбэтэр '''Пуэ́рто-Ри́ко Холбоһуга''' ({{lang-en|Commonwealth of Puerto Rico}}) — Америка Холбоһуктаах Штааттарыттан тутулуктаах сир, «холбонуллубатах тэрээһиннээх сир» ыстаатыстаах (ол аата АХШ салайар, ол гынан баран арахсыбат сорҕото буолбатах); [[АХШ Конституцията]] бу сиргэ хааччахтаах; үрдүкү былаас АХШ Кэнгириэһигэр, ол гынан баран туспа бэйэни салайынар уорганнардаах. [[Кариб байҕала|Кариб байҕалын]] [[Бөдөҥ Антил арыылара|Бөдөҥ Антил арыыларын]] [[Пуэрто-Рико (арыы)|Пуэрто-Рико]] арыытыгар уонна кэккэ кыра арыыларга тайаан сытар. == Пуэрто-Рико бэлиэ күннэрэ == * [[Кулун тутар 22]] — Эмансипация күнэ (Кулуттааһыны суох гыныы күнэ) * [[Муус устар 16]] ({{Флагификация|АХШ}} эмиэ бэлиэтиир) — [[Хосе де Диего]] төрөөбүт күнэ * [[Ыам ыйын 30]] — Лодка буолбут кыргыы сиэртибэлэрин күнэ. Лод аэропордугар (Израиль) 1972 сыллаахха буолбут теракка 18 пуэрториканец өлбүтэ * [[От ыйын 17]] — Луис Ривьера төрөөбүт күнэ (Luis Muñoz Rivera) * [[От ыйын 25]] — Конституция күнэ * [[От ыйын 27]] — Быраас Хосе Селсо Барбоза төрөөбүт күнэ<ref>[http://guide.travel.ru/puerto_rico/entertainment/holidays/#:~:text=%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D1%8B%D0%B9%20%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B8%D0%BA%20%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%8F%D0%B1%D1%80%D1%8F%20%2D%20%D0%94%D0%B5%D0%BD%D1%8C%20%D1%82%D1%80%D1%83%D0%B4%D0%B0,%2D%20%D0%94%D0%B5%D0%BD%D1%8C%20%D0%BE%D1%82%D0%BA%D1%80%D1%8B%D1%82%D0%B8%D1%8F%20%D0%9F%D1%83%D1%8D%D1%80%D1%82%D0%BE%2D%D0%A0%D0%B8%D0%BA%D0%BE. Официальные праздники и выходные дни в Пуэрто-Рико / Travel.Ru / Страны / Пуэрто-Рико]</ref>. Хосе Селсо Барбоза (1857–1921) Пуэрто-Рико судаарыстыбаннаһын олохтообут киһи, дойду бастакы анал үөрэхтээх бырааһа, социолог, бэлиитик. * [[Сэтинньи 19]] — Арыйыы күнэ {{АХШ}} {{geo-stub}} [[Категория:АХШ]] [[Категория:Дойдулар]] fowl9fyb2leegt6cmvkm67vlbc7ffte 0 51739 427741 427683 2026-04-28T23:40:02Z Ojkhol 24881 /* Казахстаан Өрөспүүбүлүкэтигэр бэлиэтэнэр күннэр */ 427741 wikitext text/x-wiki === Казахстаан Өрөспүүбүлүкэтигэр бэлиэтэнэр күннэр === * [[Кулун тутар 16]] — [[Казахстаан бэлиэ күннэрэ|Өрөспүүбүлүкэ гвардиятын күнэ]] * [[Кулун тутар 22]] ({{флагификация|Албания}}, {{флагификация|Азербайджан}}, {{флагификация|Пакистан}}, {{флагификация|Туркменистан}}, {{флагификация|Иран}}, {{флагификация|Россия}} ([[Дагестан]], [[Башкорстостан]], [[Татарстан]] уо.д.а. эмиэ бэлиэтииллэр) — [[Наурыз]] * [[Муус устар 12]] — Билим үлэһиттэрин күнэ * [[Муус устар 15]] — Тапталлаахтар күннэрэ. Казаах эпоһын дьоруойдарын кытта ситимнээх * [[Муус устар 17]] — Уоту умулларар сулууспа күнэ<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2447/ День противопожарной службы Республики Казахстан — 17 апреля. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010]{{недоступная ссылка|accessdate=2015-04-15}}</ref> * [[Кулун тутар 16]] — Өрөспүүбүлүкэ гвардиятын күнэ. * [[Муус устар 25]] — Казахстан футболун күнэ<ref>{{Cite web |url=http://sport.gazeta.kz/art/?aid=23558 |title=Сегодня день казахстанского футбола! — Мяч за мячом — Наш спорт {{!}} Sport.Gazeta.kz<!-- Заголовок добавлен ботом --> |accessdate=2009-04-25 |archive-date=2012-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128224122/http://sport.gazeta.kz/art/?aid=23558 |deadlink=yes }}</ref> * [[Ыам ыйын 21]] — Култуура уонна ускуустуба үлэһитин күнэ <ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3373/ День работников культуры и искусства в Казахстане - 21 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]</ref> * [[Ыам ыйын 28]] — [[Пограничник күнэ]] * [[Ыам ыйын 31]] — Бэлиитикэ репрессияларын уонна сут сиэртибэлэрин күнэ<ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3376/ День памяти жертв политических репрессий и голода в Казахстане - 31 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]</ref> * [[Бэс ыйын 4]] — Судаарыстыба бэлиэлэрин күнэ ([[1992]])<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2456/ День государственных символов Республики Казахстан - 4 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]</ref> * [[Бэс ыйын 5]] — [[Эколог күнэ]] * [[Бэс ыйын 6]] — Үп-харчы полициятын күнэ * [[Бэс ыйын 22]] — [[Кутурҕан күнэ]], 1941 сыллаахха [[Аҕа дойду Улуу сэриитэ]] саҕаламмыт * [[Бэс ыйын 23]] — Полиция күнэ <ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2528/ День казахстанской полиции — 23 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010]</ref>. * [[Бэс ыйын 28]] — Сибээс уонна информатизация үлэһиттэрин күнэ * [[От ыйын 1]] — Домбра күнэ * [[От ыйын 2]] — [[Дипломат сулууспатын күнэ]]. * [[От ыйын 6]] — Киин куорат күнэ ([[Нур-Султан]]); * [[От ыйын 9]] — Уу хаһаайыстыбатын үлэһиттэрин күнэ * [[От ыйын 13]] — Дойду куттала суох буолуутун уорганнарын үлэһиттэрин күнэ * [[Атырдьах ыйын 2]] — Десантниктар күннэрэ * [[Атырдьах ыйын 18]] — [[Пограничник күнэ (Казахстан)|Пограничник күнэ]] * [[Атырдьах ыйын 24]] — Дойду былааҕын күнэ * [[Атырдьах ыйын 30]] — [[Казахстаан Өрөспүүбүлүкэтин Төрүт сокуонун күнэ|Конституция күнэ]] * [[Балаҕан ыйын 1]] — [[Билии күнэ]] * [[Балаҕан ыйын 5]] — Казахстан Өрөспүүбүлүкэтин норуоттарын тылларын күнэ * [[Балаҕан ыйын 16]] — Ийэ күнэ. * [[Балаҕан ыйын 28]] — Аатом бырамыысыланнаһын үлэһиттэрин күнэ * [[Балаҕан ыйын 30]] — Суут-сокуон (юстиция) үлэһиттэрин күнэ * [[Алтынньы 6]] — Бухгалтер уонна аудитор күнэ * [[Алтынньы 25]] — Өрөспүүбүлүкэ күнэ * [[Сэтинньи 15]] ** [[Тенге]] күнэ. ** Бухгалтер күнэ. * [[Сэтинньи 19]] — Ракетнай сэриилэр уонна артиллерия күннэрэ * [[Ахсынньы 1]] — Казахстан бастакы бэрэсидьиэнин күнэ * [[Ахсынньы 6]] — Прокуратура күнэ * [[Ахсынньы 12]] — Таможня уорганнарын үлэһиттэрин күнэ === 2024 сылга өрүүр күннэр<ref>[https://lugasoft.ru/calendar/proizvodstvennyj/kz/2024 Производственный календарь на 2024 год Казахстан]</ref>: === * [[Тохсунньу 1]] - 2 — Саҥа дьыл * [[Тохсунньу 7]] — Ороһооспо * [[Кулун тутар 8]] — Аан дойдутааҕы дьахтар күнэ * [[Кулун тутар 21]], 22, 23 — Наурыз мейрамы * [[Ыам ыйын 1]] — Казахстаан норуотун сомоҕолоһуутун күнэ ({{lang-ru|Праздник единства народа Казахстана}}) * [[Ыам ыйын 7]] — Аҕа дойду көмүскээччилэрин күнэ * [[Ыам ыйын 9]] — Кыайыы күнэ * [[От ыйын 6]] — Киин куорат күнэ * [[Атырдьах ыйын 30]] — КӨ Конституциятын күнэ * [[Ахсынньы 1]] — КӨ Бастакы Бэрэсидьиэнин күнэ (День Первого Президента РК) * [[Ахсынньы 16]] уонна 17 — Тутулуга суох буолуу күнэ === Быһаарыылар === {{Быһаарыылар}} [[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]] [[Категория:Казахстаан]] jwz9s5dxmethcwnny5ez188unxzwwvp 0 56313 427747 427712 2026-04-28T23:45:19Z Ojkhol 24881 /* Кулун тутар */ 427747 wikitext text/x-wiki '''Арассыыйа бэлиэ күннэрэ''' — Арассыыйа Федерациятыгар бэлиэтэнэр күннэр. === Кулун тутар === * [[Кулун тутар 10]] — [[Арассыыйа архыыптарын күнэ|Архыып күнэ]] * [[Кулун тутар 11]]  ** Чааһынай харабыллыыр тэрилтэлэр үлэһиттэрин күнэ<ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/2392/ День работника органов наркоконтроля России - 11 марта. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020</ref> ** [[Наркотигы хонтуруоллуур уорганнар үлэһиттэрин күнэ]] * [[Кулун тутар 12]] — [[Минюст холуобунай систиэмэтин үлэһиттэрин күнэ]] * [[Кулун тутар 16]] — МВД экэниэмикэҕэ буруйу оҥорууну утары охсуһар салаатын ({{lang-ru|[[Отдел по борьбе с экономическими преступлениями|ОБЭП]]}}, уруккута [[Отдел по борьбе с хищениями социалистической собственности|ОБХСС]]) күнэ, [[1937]] сыллаахха НКВД (ис дьыалаларга норуот комиссариата) иһинэн тэриллибитэ<ref>[http://www.calend.ru/day/3-16/ Праздники 16 марта]</ref> * [[Кулун тутар 19]] — [[Подводник-моряк күнэ]] * [[Кулун тутар 22]] [[Дагестан]], [[Башкорстостан]], [[Татарстан]] өрөспүүбүлүкэлэргэ ({{флагификация|Казахстан}}, {{флагификация|Албания}}, {{флагификация|Азербайджан}}, {{флагификация|Пакистан}}, {{флагификация|Туркменистан}}, {{флагификация|Иран}} уо.д.а. эмиэ бэлиэтииллэр) — [[Наурыз]] * {{Флагификация|Лаос}} — Норуот баартыйатын күнэ * {{Флагификация|Ливан}}, {{Флагификация|Иордания}} — Араб лигатын күнэ * {{Флагификация|Пуэрто-Рико}} — Эмансипация күнэ (Кулуттааһыны суох гыныы күнэ) === Муус устар === * [[Муус устар 2]] (Беларуська эмиэ бэлиэтэнэр) — [[Арассыыйа уонна Белорусия норуоттара бииргэ буолууларын күнэ|Арассыыйа уонна Белорусия норуоттара бииргэ буолууларын күнэ]]. Бу күн 1996 сыллаахха Белоруссия уонна Арассыыйа туһунан сөбүлэҥҥэ илии баттаммыт. * [[Муус устар 6]] — [[Силиэстийэлиир уорганнар үлэһиттэрин күнэ]] * [[Муус устар 7]]  ** Өлбүт подводниктар күннэрэ<ref>Отмечается в годовщину гибели — 7 апреля [[1989 год|1989 года]] [[Атомная подводная лодка|АПЛ]] «[[Комсомолец (подводная лодка)|Комсомолец]]»</ref> ** [[Рунет]] үөскээбит күнэ<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2403 День рождения Рунета — 7 апреля.]</ref> * [[Муус устар 8]]  ** Арассыыйа анимациятын күнэ ** ({{Флагификация|Белоруссия}} эмиэ бэлиэтиир) — [[Байыаннай комиссариаттар күннэрэ]]<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/794/7 День сотрудников военных комиссариатов — 8 апреля]</ref>. * [[Муус устар 12]] ({{Флагификация|Беларусь}} эмиэ бэлиэтиир) — Космонавтика күнэ * [[Муус устар 17]] — МВД ис дьыалатын бэтэрээннэрин күнэ (2011 сыллаахтан) * [[Муус устар 18]] — [[Сэриигэ албан аат күннэрэ|Сэриигэ албан аат күнэ]] — Нуучча буойуттара [[Тевтон уордьана|ньиэмэс рыцардарын]] [[Чудь күөлэ|Чудь күөлүгэр]] [[Мууска кыргыһыы|Мууска кыргыһыыга]] кыайбыт күннэрэ ([[1242]]) * [[Муус устар 19]] — Арассыыйа полиграфиятын күнэ. 2013 сыллаахтан бэлиэтэнэр. Нууччалыы бастакы кинигэ бэчээттэниитин кытта ситимнээх * [[Муус устар 20]] ** Донор күнэ<ref>[https://ria.ru/20160420/1415036122.html Национальный день донора крови в России]</ref>. ** {{Флагификация|Карелия}} — Карел уонна вепсс суруктарын-бичиктэрин күнэ. Бу күн 1989 с. Карел АССР миниистирдэрин сэбиэтэ [[Карел тыла|карел]] уонна [[вепсс тыла|вепсс]] тылларын алпаабыттарын бигэрэгэппит. * [[Муус устар 21]] — Олохтоох салайыныы күнэ<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/3083/ День местного самоуправления в России.]</ref> * [[Муус устар 22]] — Экология кутталыттан көмүскэнии күнэ уонна Программист күнэ * [[Муус устар 26]] ** Радиациялаах саахалларга өлбүт дьону ахтан ааһар күн ** Нотариат күнэ<ref>{{Cite web|lang=|url=http://base.garant.ru/71385058/|title=Указ Президента РФ от 26.04.2016 N 195 «О Дне нотариата» {{!}} ГАРАНТ|author=|website=base.garant.ru|date=|publisher=|accessdate=2020-07-22}}</ref> * [[Муус устар 27]] — Парламентаризм күнэ * [[Муус устар 28]] — Суһал көмө үлэһитин күнэ * [[Муус устар 30]] — Баһаарынай сулууспа күнэ * [[Ыам ыйын 5]] — Водолаз күнэ. 1882 сыллаахха Кронштадт куоракка ыраахтааҕы Александр III ыйааҕынан водолазтар оскуолалара тэриллибит. * [[Ыам ыйын 7]] — Арассыыйаҕа, Арменияҕа, Белорусияҕа Араадьыйа күнэ. * [[Ыам ыйын 12]] — Экология үөрэҕин күнэ<ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3114/ День экологического образования - 12 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]</ref> * [[Ыам ыйын 13]] ** Черноморскай флот күнэ<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/42 День Черноморского флота — 13 мая.]</ref> ** МВД харабыллыыр-хонбуойдуур сулууспатын күнэ. * [[Ыам ыйын 18]] — [[Билэ:Middle Emblem of the Russian Navy.svg|25px]] [[ВМФ]] [[Арассыыйа Федерациятын Байҕал байыаннай флотун Балтиятааҕы флотун|Балтиятааҕы флотун]] күнэ * [[Ыам ыйын 20]] — [[Волга]] өрүс күнэ<ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3118/ День Волги - 20 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]</ref> * [[Ыам ыйын 21]]  ** Байыаннай тылбаасчыт күнэ<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2458 День военного переводчика — 21 мая]</ref>; ** Үлэтэ суох буолууттан көмүскэнии күнэ <ref>[https://www.rusevents.ru/prazdnik/den-zashchity-ot-bezraboticy/ День защиты от безработицы отмечается в 2020 году 21 мая - Праздники России]</ref>; ** Тихоокеанскай байыаннай флот күнэ; ** Хапхаас сэриитин сиэртибэлэрин ахтар күн; ** Полярник күнэ<ref>[http://news.kremlin.ru/media/events/files/41d466c41f428961e0ed.pdf День полярника — 21 мая]</ref>; * [[Ыам ыйын 24]] — [[Славян суругун-бичигин уонна култууратын күнэ]] * [[Ыам ыйын 26]] — [[Арассыыйа урбаанньытын күнэ]]. 2007 сылтан бэрэсидьиэн ыйааҕынан бэлиэтэнэр * [[Ыам ыйын 28]] — [[Пограничник күнэ]] * [[Ыам ыйын 31]] — [[Адвокатура күнэ]]<ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/2066/ День российской адвокатуры - 31 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]</ref> === Бэс ыйа === * [[Бэс ыйын 1]]  ** Хотугу флот күнэ<ref>{{Cite web|url=http://www.calend.ru/holidays/0/0/2454/|title=День Северного флота в России.|author=|website=|date=|publisher=}}</ref>; ** Хиппи күнэ ** Байыаннай транспортнай авиация күнэ<ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3473/ День военно-транспортной авиации России — 1 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]</ref>; ** Сибээс сэриитэ төрүттэммит күнэ<ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3156/ День создания правительственной связи России — 1 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]</ref> * [[Бэс ыйын 2]] — Сөпкө аһыыр уонна ордук-хоһу аһыыртан батынар күн<ref>[http://calend.ru/holidays/0/0/2760 История российского праздника «День здорового питания и отказа от излишеств в еде».]</ref> * [[Бэс ыйын 4]] — [[Крановщик]] күнэ ([[2014]])<ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3375/ День крановщика (День машиниста крана) в России - 4 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]</ref> * [[Бэс ыйын 4]] [[Ингушетия]] — Өрөспүүбүлүкэ олохтоммут күнэ * [[Бэс ыйын 5]] ** [[Эколог күнэ]]; ** Полиция үөскээбит күнэ ([[1718]])<ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3454/ День образования российской полиции — 5 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> ** Үүнээйи харантыынын судаарыстыбаннай сулууспата үөскээбит күнэ ([[1931]])<ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3206/ День создания Государственной службы карантина растений в России — 5 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>. * [[Бэс ыйын 6]] — Нуучча тылын күнэ. 2011 сыллаахтан Арассыыйа бэрэсидьиэнин ыйааҕынан бэлиэтэнэр. * [[Бэс ыйын 7]] — [[Краудфандинг]] күнэ<ref>[https://www.vzsar.ru/news/2020/06/07/v-rossii-otmechaetsya-den-kraydfandinga.html В России отмечается День краудфандинга | Новости Саратова и области — Информационное агентство "Взгляд-инфо"]</ref> * [[Бэс ыйын 8]] — Социальнай үлэһит күнэ * [[Бэс ыйын 10]] — [[МВД]] [[пресс-служба|пресс-сулууспатын]] күнэ<ref>https://xn--b1aew.xn--p1ai {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220428000057/https://xn--b1aew.xn--p1ai/ |date=2022-04-28 }}</ref>. * [[Бэс ыйын 11]] — Арассыыйаҕа [[Тарҕаммыт склероз]] күнэ<ref>[https://tvsamara.ru/news/rasseyannyi-skleroz-simptomy-i-profilaktika/ Рассеянный склероз: симптомы и профилактика — Новости Самары и Самарской области — ГТРК Самара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611052151/https://tvsamara.ru/news/rasseyannyi-skleroz-simptomy-i-profilaktika/ |date=2020-06-11 }}</ref> * [[Бэс ыйын 12]] — '''[[Арассыыйа күнэ]].''' Сэбиэскэй Сойуус үрэллэр кэмигэр [[1990]] сыллаахха Арассыыйа суверенитетын туһунан декларация ылыныллыбыта. Бу күнү 1994 сыллаахтан судаарыстыба бырааһынньыгын быһыытынан бэлиэтиир буолбуттара. [[1998]] сыллаахха "Арассыыйа күнэ" диэн ааттаммыта. 2002 сыллаахха Үлэ туһунан кодексаҕа бигэргэтиллибитэ. * [[Бэс ыйын 14]] — Миграция сулууспатын үлэһиттэрин күнэ * [[Бэс ыйын 18]] — Сэбилэниилээх күүстэр байыаннай биллэрии сулууспаларын күнэ * Бэс ыйын үһүс баскыһыанньата — Мэдиссиинэ үлэһитин күнэ (бэс ыйын ''үһүс'' баскыһыанната) * [[Бэс ыйын 20]] — [[ВМФ]] миинэлиир-торпедалыыр сулууспатын күнэ<ref>[https://flot.com/news/dayinhistory/index.php?ELEMENT_ID=7232 День специалистов минно-торпедной службы ВМФ]</ref> (РФ ВМФ-тын главкомун 15.07.1993 сыллааҕы бирикээһэ) * [[Бэс ыйын 22]] — [[Кутурҕан күнэ]], 1941 сыллаахха [[Аҕа дойду Улуу сэриитэ]] саҕаламмыт * [[Бэс ыйын 23]] — Балалайка күнэ <ref>[https://tvkultura.ru/article/show/article_id/179888/ 23 июня в России празднуют День балалайки / Новости культуры / Tvkultura.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200626135121/https://tvkultura.ru/article/show/article_id/179888/ |date=2020-06-26 }}</ref> * [[Бэс ыйын 25]] ** Славяннар доҕордоһууларын уонна сомоҕолоһууларын күнэ <ref>[https://www.eventnn.ru/articles/item/12/2777/ День дружбы и единения славян: праздник для каждого из нас<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> ** Статистика үлэһиттэрин күнэ * [[Бэс ыйын 27]] — [[Ыччат күнэ]] * [[Бэс ыйын 29]] — Арассыыйаҕа [[Бартыһааннар уонна подпольщиктар күннэрэ]]. 2010 сыллаахтан Брянскай уобалас дууматын көҕүлээһининэн бэлиэтэнэр. 1941—1945 сс. Аҕа дойду улуу сэриитигэр фашистары утары өстөөх тыылыгар охсуспут дьону кэриэстииллэр. == От ыйа == * [[От ыйын 1]] — Реставратор күнэ <ref>{{Cite web|url=https://mus-col.com/events/20828/|title=События|website=mus-col.com|accessdate=2021-03-01}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://kpfu.ru/imoiv/v-rossii-otmechajut-den-restavratora-390781.html|title=В России отмечают День реставратора|website=kpfu.ru|accessdate=2021-03-01}}</ref> <ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://archaeology.nsc.ru/v-muzee-pod-otkrytym-nebom-otmetili-vserossijskij-den-restavratora/|title=Всероссийский День реставратора в Музее под открытым небом|date=2020-07-01|accessdate=2021-03-01}}</ref> * [[От ыйын 3]] — [[ГАИ күнэ]] * [[От ыйын 8]] — Арассыыйаҕа дьиэ кэргэн, таптал уонна бэриниилээх буолуу күнэ (Петр уонна Феврония күннэрэ). 2008 сылтан бэлиэтэнэр. * [[От ыйын 10]] — Полтааваҕа кыайыы күнэ ([[1709]] с. от ыйын 8 күнүгэр буолбута); * [[От ыйын 16]] — Оҕо лааҕырдарыгар Нептун күнүн бэлиэтииллэр * [[От ыйын 17]]: ** '''[[Этнограф күнэ]]'''. ССРС-ка 1970-с сс. бэлиэтэнэр. Бу күн эдэр этнографтары "сүрэхтиир" идэлээхтэр. ** ВМФ авиациятын күнэ <ref>[https://tass.ru/info/2124250 День авиации ВМФ России. Досье - Биографии и справки - ТАСС]</ref> * [[От ыйын 18]] — Уокка куттал суох буолуутун кэтиир уорганнар төрүттэммит күннэрэ<ref>[https://11.mchs.gov.ru/glavnoe-upravlenie/professionalnye-prazdniki/18-iyulya-den-sozdaniya-organov-gosudarstvennogo-pozharnogo-nadzora 18 июля - День создания органов государственного пожарного надзора - Профессиональные праздники - Главное управление МЧС России по Республике Коми] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200719071424/https://11.mchs.gov.ru/glavnoe-upravlenie/professionalnye-prazdniki/18-iyulya-den-sozdaniya-organov-gosudarstvennogo-pozharnogo-nadzora |date=2020-07-19 }}</ref> * [[От ыйын 24]]: ** [[Кадастровай инженер]] күнэ<ref>[http://www.roscadastre.ru/?id=138 День кадастрового инженера.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105174032/http://www.roscadastre.ru/?id=138 |date=2012-01-05 }}</ref> ** [[Флорист]] күнэ <ref>[https://www.kp.ru/putevoditel/kalendar-prazdnikov/den-florista/ День флориста 2021: история и традиции праздника]</ref> * [[От ыйын 25]]: ** РФ силиэстийэлиир уорганнарын күнэ ** Өрүс полициятын күнэ <ref>[https://xn--b1aew.xn--p1ai/news/item/10757458 25 июля - День речной полиции<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200725080450/https://xn--b1aew.xn--p1ai/news/item/10757458 |date=2020-07-25 }}</ref> ** Владимир Высоцкайы ахтан ааһар күн * [[От ыйын 28]] — Пиарщик күнэ. Арассыыйаҕа бу идэ 2003 сыллаахха идэлэр испииһэктэригэр киирбитэ. == Атырдьах ыйа == * [[Атырдьах ыйын 1]] ** [[Бастакы Аан дойду сэриитин сиэртибэлэрин ахтан ааһар күн]] ** {{Флагификация|Адыгея}} — [[Чэркиэс мухаджирдара|Репатрианнар]] күннэрэ.<ref>[http://adygheya.ru/press/news/show/?newsid=6401 Adygheya.ru:''День репатриантов традиционно отмечается 1 августа в день возвращения на историческую родину косовских адыгов''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002140700/http://adygheya.ru/press/news/show/?newsid=6401 |date=2015-10-02 }}</ref><ref>[http://adygi.ru/index.php?newsid=8940 Adygi.ru:''О мухаджирах, «великом возвращении» и других последствиях Кавказской войны''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002165123/http://adygi.ru/index.php?newsid=8940 |date=2015-10-02 }}</ref> * [[Атырдьах ыйын 2]] — Десантниктар күннэрэ * [[Атырдьах ыйын 6]] — Тимир суол сэриилэрин күнэ * [[Атырдьах ыйын 9]] — [[Арассыыйа албан аатын күннэрэ|Арассыыйа албан аатын күнэ]] (Гангуттааҕы кыргыһыы) * [[Атырдьах ыйын 12]] — [[Салгын сэбилэниилээх күүстэрин күнэ]] * [[Атырдьах ыйын 15]] — [[Археолог күнэ]] * Атырдьах ыйын үһүс баскыһыннаьата — [[Арассыыйаҕа Салгын флотун күнэ|Салгын флотун күнэ]]. Сэбиэскэй Сойууска 1933 сылтан атырдьах ыйын 18 күнүгэр бэлиэтэнэрэ. 1993 сыллаахтан Арассыыйаҕа бу күн атырдьах ыйын үһүс баскыһыанньатыгар бэлиэтэнэр буолбута, онон сыл ахсын чыыһылата уларыйа турар. * [[Атырдьах ыйын 17]] — Салабаар күнэ * [[Атырдьах ыйын 18]] — Географ күнэ *[[Атырдьах ыйын 22]] ** Былаах күнэ ** {{Флагификация|Коми}} — [[Коми Өрөспүүбүлүкэтэ|Өрөспүүбүлүкэ күнэ]] * [[Атырдьах ыйын 23]] — [[Курскай тоҕой кыргыһыытын күнэ]] * [[Атырдьах ыйын 27]] — '''Арассыыйа киинэтин күнэ'''. 1919 сыллаахха бу күн РСФСР норуот хамыһаардарын сэбиэтэ (СНК) киинэҕэ сыһыаннаах чааһынай устуудьуйалар баайдарын-дуолларын судаарыстыба былдьыырын туһунан дэкириэт таһаарбыта. 1980 сыллаахтан ''Сэбиэскэй киинэ күнүн'' быһыытынан бэлиэтэнэр этэ, перестройка саҕана аата билиҥҥигэ уларыйбыта. * [[Атырдьах ыйын 30]] — {{Флагификация|Татарстаан}}, '''Өрөспүүбүлүкэ күнэ''' ([[1990]] сылтан бэлиэтэнэр) * [[Атырдьах ыйын 31]] — [[Арассыыйа бэтэринээрин күнэ]]. == Балаҕан ыйа == * [[Балаҕан ыйын 1]] — [[Билии күнэ]] * [[Балаҕан ыйын 2]] — Ботурууллуур-постовой сулууспа күнэ * [[Балаҕан ыйын 3]] — Японияны кыайыы күнэ, [[Терроризмы утарыыга сомоҕолоһуу күнэ]] * [[Балаҕан ыйын 4]] — Ядернай хааччыйыы үлэһитин күнэ * [[Балаҕан ыйын 8]]  ** Бородино кыргыһыытын күнэ. ** [[Ленинград]] көмүскээччилэрин ахтан ааһар күн. [[Ленинград блокаадата|Ленинград блокаадатын]] саҕаланыыта ([[1941]] сыл) * [[Балаҕан ыйын 19]] — Сэрии сэбин оҥорооччу күнэ * [[Балаҕан ыйын 21]] ** Арассыыйа байыаннай килбиэнин күнэ. Куликово хонуутугар кыргыһыыга кыайыы күнэ (1380 сыл). Арассыыйа судаарыстыбаннаһа төрүттэммит күнэ (862 сыл) ** Коллекционер күнэ * [[Балаҕан ыйын 27]] — Оскуола иннинэ үөрэтии үлэһиттэрин күнэ * [[Балаҕан ыйын 28]] — Аатом бырамыысыланнаһын үлэһиттэрин күнэ == Алтынньы == * [[Алтынньы 1]] — Хонуутааҕы сэриилэр күннэрэ * [[Алтынньы 3]] — ОМОН күнэ * [[Алтынньы 4]] ** Космос сэриилэрин күнэ ** МЧС гражданскай оборона сэриилэрин күнэ * [[Алтынньы 5]] ** Холуобунай ирдэбил үлэһиттэрин күнэ. 1918 сыллаахха бу күн РСФСР НКВД-тын иһинэн Холуобунай ирдэбил киин управлениета (Центророзыск) тэриллибит ** Учуутал күнэ (1965 сылтан ССРС-ка алтынньы бастакы баскыһыанньатыгар бэлиэтэнэрэ, 1994 сылтан Арассыыйаҕа алтынньы 5 күнүгэр бэлиэтэнэр, аан дойдутааҕы күнү кытта сөп түбэһэр) * [[Алтынньы 6]] — Арассыыйа страховщигын күнэ * [[Алтынньы 7]] — ИДьМ (МВД) штабын подразделениеларын төрүттэммит күннэрэ * [[Алтынньы 8]] — Уу үрдүнээҕи, уу аннынааҕы уонна көтөр аал хамандыырын күнэ * [[Алтынньы 15]] — Аҕа күнэ (алтынньы үһүс өрөбүлүгэр 2021 сылтан бэлиэтэнэр). * [[Алтынньы 20]] — Байыаннай связист күнэ * [[Алтынньы 23]] — Эрэкилээмэ үлэһиттэрин күнэ * [[Алтынньы 24]] ** Өлбүт ракетчиктары кэриэстиир күн ** Ураты аналлаах подразделениелар (спецназ) күннэрэ * [[Алтынньы 25]] ** Таможенник күнэ ** Хаабыл бырамыысыланнаһын үлэһитин (кабельщик) күнэ * [[Алтынньы 29]] — Харабыллыыр сулууспа күнэ * [[Алтынньы 30]]  ** Бэлиитикэ репрессияларыттан эмсэҕэлээбиттэри кэриэстиир күн. Бу күнү ССРС урукку өрөспүүбүлүкэлэригэр эмиэ бэлиэтииллэр ** Инженер-механик күнэ * [[Алтынньы 31]] ** [[Хамсаныы тыла|Хамсаныы тылын]] тылбаасчытын күнэ ** Силиэстийэ хаайыытын уонна түрмэ үлэһиттэрин күнэ == Сэтинньи == * [[Сэтинньи 1]] ** Суут бириистэбин күнэ ** [[Тыва|Тыыбаҕа]] '''Тыыба тылын күнэ'''. 2016 сыллаахтан суруйааччы Александр Даржай көҕүлээһининэн, өрөспүүбүлүкэ бэрэсидьиэнин ыйааҕынан бэлиэтэнэр. * [[Сэтинньи 3]] — Алаадьы күнэ * [[Сэтинньи 4]] — Сомоҕолоһуу күнэ * [[Сэтинньи 4]] — Сомоҕолоһуу күнэ ** {{Флагификация|Удмуртия}} (Арассыыйа) — Удмуртия судаарыстыбаннаһын күнэ * [[Сэтинньи 5]] — Байыаннай чуҥнааччы (разведчик) күнэ * [[Сэтинньи 6]] (Татарстан) — Татарстан Конституциятын күнэ * [[Сэтинньи 9]] — Түргэнник хардарар анал этэрээт (СОБР) күнэ * [[Сэтинньи 10]] — Ис дьыала уорганнарын үлэһитин күнэ * [[Сэтинньи 12]] — Сбербаан күнэ. Бу күн (уруккунан алтынньы 30) 1841 сыллаахха [[Николай I]] Арассыыйа импиэрийэтигэр мунньар каассалары арыйар туһунан ыйаах таһаарбыт<ref>https://vesiskitim.ru/2020/11/09/162608-kogda-den-rabotnikov-sberbanka-rossii-v-2020-godu {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111220401/https://vesiskitim.ru/2020/11/09/162608-kogda-den-rabotnikov-sberbanka-rossii-v-2020-godu |date=2021-11-11 }}</ref> * [[Сэтинньи 13]] ** Аармыйаҕа судаарыстыба кистэлэҥин харыстыыр сулууспа үөскээбит күнэ (урут шифровальщик күнэ диэн ааттанара). ** Радиационнай, химическэй уонна биологическай көмүскэл (РХБЗ) сэриилэрин күнэ. * [[Сэтинньи 15]] — Бүтүн Арассыыйатааҕы сулууспаҕа ыҥырыллыбыттар (призывниктар) күннэрэ. * [[Сэтинньи 17]] — Полиция участковайын күнэ * [[Сэтинньи 18]] — Тымныы Оҕонньор төрөөбүт күнэ. Бу күнү-дьылы Улуу Устюгка баччаҕа тымныылар саҕаланалларын иһин талбыттар * [[Сэтинньи 19]] ** Ракетнай сэриилэр уонна артиллерия күннэрэ ** [[Өстүөкүлэ]] оҥорооччу күнэ * [[Сэтинньи 20]] — Көлө үлэһитин күнэ * [[Сэтинньи 21]] — [[Арассыыйа нолуок уорганнарын үлэһитин күнэ]] * [[Сэтинньи 22]] — Психолог (уйлҕаһыт) күнэ. 1994 сыллаахха бу күн Арассыыйа психология уопсастыбатын тэрийэр сийиэһэ буолбута * сэтинньи бүтэһик баскыһыанньата — Ийэ күнэ * [[Сэтинньи 25]] — Хирург күнэ. Улуу быраас, чинчийээччи Пирогов төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр. * [[Сэтинньи 27]]  — [[Байҕал пехотатын күнэ]]. Бүөтүр I ыраахтааҕы дойдуга бастакы «байҕал саллааттарын полкатын» туһунан ыйааҕа 1705 сыл урукку истиилинэн сэтинньи 16 күнүгэр, аныгынан бүгүн тахсыбыт. == Ахсынньы == * [[Ахсынньы 1]] — Синоп кыргыһыытын күнэ. Павел Нахимов салалталаах Арассыыйа эскадрата 1853 сыллаахха Синоп тумул аттыгар туурак эскадратын кыайыытыгар ананар. Дьиҥэр кыргыһыы сэтинньи 18 (30) күнүгэр буолбута * [[Ахсынньы 2]] — [[Баан]] үлэһитин күнэ * [[Ахсынньы 3]] ** Юрист күнэ ** [[Биллибэт саллаат күнэ]] * [[Ахсынньы 4]] — Арассыыйа [[информатика]]тын күнэ. 1948 сыллааха бу күн [[ССРС]] миниистирдэрин сэбиэтин аныгы техниканы киллэрэр Государственнай кэмитиэтэ электроннай ааҕар массыынаны айыы туhунан № 10 475 кумааҕыны И. С. Брукка уонна Б. И. Рамеевка биэрбит * [[Ахсынньы 5]] — Арассыыйа байыаннай килбиэнин күнэ — 1941 сыллаахха [[Москуба]] иһин кыргыһыыга утары кимэн киирии саҕаланыыта.\ * [[Ахсынньы 7]] — [[Эрмитаж|Эрмитаж күнэ]] * [[Ахсынньы 9]] ** Аҕа дойду дьоруойдарын күнэ ** [[Тимир суол]] сэбилэниилээх харабылын күнэ * [[Ахсынньы 10]] **{{Флагификация|Марий Эл}} — [[Марийдар|Мари]] суругун-бичигин күнэ ** Ис дьыала министиэристибэтин сибээс сулууспата тэриллибит күнэ * [[Ахсынньы 11]] — Андреевскай былаах күнэ * [[Ахсынньы 12]] — [[Арассыыйа Конституциятын күнэ]] * [[Ахсынньы 14]] (Башкортостан) — [[Башкиир тыла|Башкиир тылын]] күнэ * [[Ахсынньы 15]] ** Арассыыйа Салгын-сэбилэниилээх күүстэрин Радиотехническэй сэриилэр тэриллиилэрин күнэ ** Идэлэрин эбээһинэстэрин толоро сылдьан өлбүт суруналыыстар кэриэстэбиллэрин күнэ * [[Ахсынньы 17]] ** Стратегическэй аналлаах ракетнай сэриилэр күннэрэ ** Судаарыстыбаннай фельдъегерь сулууспатын үлэһиттэрин күнэ * [[Ахсынньы 18]] ** ЗАГС үлэһиттэрин күнэ ** Арассыыйа Ис дьыала уорганнарын Бэйэ куттала суох буолуутун чаастарын күнэ * [[Ахсынньы 19]] — ФСБ Байыаннай контрразведкатын чаастарын күнэ * [[Ахсынньы 20]] — Арассыыйа куттала суох буолуутун үлэһиттэрин күнэ * [[Ахсынньы 22]] — Энергетик күнэ * [[Ахсынньы 24]] — [[Арассыыйа сэриигэ албан аатын күнэ]] — [[Суворов Александр Васильевич|Александр Суворов]] хамаандалаах нуучча сэриитэ [[Измаилы ылыы|туурак кириэппэһин Измаилы]] 1790 с. ылбыт * [[Ахсынньы 27]] — [[Быыһааччылар күннэрэ (Арассыыйа)|Быыһааччылар күннэрэ]] * [[Ахсынньы 31]] — Саҥа Дьылы көрсүү == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Арассыыйа бэлиэ күннэрэ]] [[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]] opvl2ckzgs7f079g4p8s504bpvj2rco 427748 427747 2026-04-28T23:45:30Z Ojkhol 24881 /* Кулун тутар */ 427748 wikitext text/x-wiki '''Арассыыйа бэлиэ күннэрэ''' — Арассыыйа Федерациятыгар бэлиэтэнэр күннэр. === Кулун тутар === * [[Кулун тутар 10]] — [[Арассыыйа архыыптарын күнэ|Архыып күнэ]] * [[Кулун тутар 11]]  ** Чааһынай харабыллыыр тэрилтэлэр үлэһиттэрин күнэ<ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/2392/ День работника органов наркоконтроля России - 11 марта. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020</ref> ** [[Наркотигы хонтуруоллуур уорганнар үлэһиттэрин күнэ]] * [[Кулун тутар 12]] — [[Минюст холуобунай систиэмэтин үлэһиттэрин күнэ]] * [[Кулун тутар 16]] — МВД экэниэмикэҕэ буруйу оҥорууну утары охсуһар салаатын ({{lang-ru|[[Отдел по борьбе с экономическими преступлениями|ОБЭП]]}}, уруккута [[Отдел по борьбе с хищениями социалистической собственности|ОБХСС]]) күнэ, [[1937]] сыллаахха НКВД (ис дьыалаларга норуот комиссариата) иһинэн тэриллибитэ<ref>[http://www.calend.ru/day/3-16/ Праздники 16 марта]</ref> * [[Кулун тутар 19]] — [[Подводник-моряк күнэ]] * [[Кулун тутар 22]] [[Дагестан]], [[Башкорстостан]], [[Татарстан]] өрөспүүбүлүкэлэргэ ({{флагификация|Казахстан}}, {{флагификация|Албания}}, {{флагификация|Азербайджан}}, {{флагификация|Пакистан}}, {{флагификация|Туркменистан}}, {{флагификация|Иран}} уо.д.а. эмиэ бэлиэтииллэр) — [[Наурыз]] === Муус устар === * [[Муус устар 2]] (Беларуська эмиэ бэлиэтэнэр) — [[Арассыыйа уонна Белорусия норуоттара бииргэ буолууларын күнэ|Арассыыйа уонна Белорусия норуоттара бииргэ буолууларын күнэ]]. Бу күн 1996 сыллаахха Белоруссия уонна Арассыыйа туһунан сөбүлэҥҥэ илии баттаммыт. * [[Муус устар 6]] — [[Силиэстийэлиир уорганнар үлэһиттэрин күнэ]] * [[Муус устар 7]]  ** Өлбүт подводниктар күннэрэ<ref>Отмечается в годовщину гибели — 7 апреля [[1989 год|1989 года]] [[Атомная подводная лодка|АПЛ]] «[[Комсомолец (подводная лодка)|Комсомолец]]»</ref> ** [[Рунет]] үөскээбит күнэ<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2403 День рождения Рунета — 7 апреля.]</ref> * [[Муус устар 8]]  ** Арассыыйа анимациятын күнэ ** ({{Флагификация|Белоруссия}} эмиэ бэлиэтиир) — [[Байыаннай комиссариаттар күннэрэ]]<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/794/7 День сотрудников военных комиссариатов — 8 апреля]</ref>. * [[Муус устар 12]] ({{Флагификация|Беларусь}} эмиэ бэлиэтиир) — Космонавтика күнэ * [[Муус устар 17]] — МВД ис дьыалатын бэтэрээннэрин күнэ (2011 сыллаахтан) * [[Муус устар 18]] — [[Сэриигэ албан аат күннэрэ|Сэриигэ албан аат күнэ]] — Нуучча буойуттара [[Тевтон уордьана|ньиэмэс рыцардарын]] [[Чудь күөлэ|Чудь күөлүгэр]] [[Мууска кыргыһыы|Мууска кыргыһыыга]] кыайбыт күннэрэ ([[1242]]) * [[Муус устар 19]] — Арассыыйа полиграфиятын күнэ. 2013 сыллаахтан бэлиэтэнэр. Нууччалыы бастакы кинигэ бэчээттэниитин кытта ситимнээх * [[Муус устар 20]] ** Донор күнэ<ref>[https://ria.ru/20160420/1415036122.html Национальный день донора крови в России]</ref>. ** {{Флагификация|Карелия}} — Карел уонна вепсс суруктарын-бичиктэрин күнэ. Бу күн 1989 с. Карел АССР миниистирдэрин сэбиэтэ [[Карел тыла|карел]] уонна [[вепсс тыла|вепсс]] тылларын алпаабыттарын бигэрэгэппит. * [[Муус устар 21]] — Олохтоох салайыныы күнэ<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/3083/ День местного самоуправления в России.]</ref> * [[Муус устар 22]] — Экология кутталыттан көмүскэнии күнэ уонна Программист күнэ * [[Муус устар 26]] ** Радиациялаах саахалларга өлбүт дьону ахтан ааһар күн ** Нотариат күнэ<ref>{{Cite web|lang=|url=http://base.garant.ru/71385058/|title=Указ Президента РФ от 26.04.2016 N 195 «О Дне нотариата» {{!}} ГАРАНТ|author=|website=base.garant.ru|date=|publisher=|accessdate=2020-07-22}}</ref> * [[Муус устар 27]] — Парламентаризм күнэ * [[Муус устар 28]] — Суһал көмө үлэһитин күнэ * [[Муус устар 30]] — Баһаарынай сулууспа күнэ * [[Ыам ыйын 5]] — Водолаз күнэ. 1882 сыллаахха Кронштадт куоракка ыраахтааҕы Александр III ыйааҕынан водолазтар оскуолалара тэриллибит. * [[Ыам ыйын 7]] — Арассыыйаҕа, Арменияҕа, Белорусияҕа Араадьыйа күнэ. * [[Ыам ыйын 12]] — Экология үөрэҕин күнэ<ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3114/ День экологического образования - 12 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]</ref> * [[Ыам ыйын 13]] ** Черноморскай флот күнэ<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/42 День Черноморского флота — 13 мая.]</ref> ** МВД харабыллыыр-хонбуойдуур сулууспатын күнэ. * [[Ыам ыйын 18]] — [[Билэ:Middle Emblem of the Russian Navy.svg|25px]] [[ВМФ]] [[Арассыыйа Федерациятын Байҕал байыаннай флотун Балтиятааҕы флотун|Балтиятааҕы флотун]] күнэ * [[Ыам ыйын 20]] — [[Волга]] өрүс күнэ<ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3118/ День Волги - 20 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]</ref> * [[Ыам ыйын 21]]  ** Байыаннай тылбаасчыт күнэ<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2458 День военного переводчика — 21 мая]</ref>; ** Үлэтэ суох буолууттан көмүскэнии күнэ <ref>[https://www.rusevents.ru/prazdnik/den-zashchity-ot-bezraboticy/ День защиты от безработицы отмечается в 2020 году 21 мая - Праздники России]</ref>; ** Тихоокеанскай байыаннай флот күнэ; ** Хапхаас сэриитин сиэртибэлэрин ахтар күн; ** Полярник күнэ<ref>[http://news.kremlin.ru/media/events/files/41d466c41f428961e0ed.pdf День полярника — 21 мая]</ref>; * [[Ыам ыйын 24]] — [[Славян суругун-бичигин уонна култууратын күнэ]] * [[Ыам ыйын 26]] — [[Арассыыйа урбаанньытын күнэ]]. 2007 сылтан бэрэсидьиэн ыйааҕынан бэлиэтэнэр * [[Ыам ыйын 28]] — [[Пограничник күнэ]] * [[Ыам ыйын 31]] — [[Адвокатура күнэ]]<ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/2066/ День российской адвокатуры - 31 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]</ref> === Бэс ыйа === * [[Бэс ыйын 1]]  ** Хотугу флот күнэ<ref>{{Cite web|url=http://www.calend.ru/holidays/0/0/2454/|title=День Северного флота в России.|author=|website=|date=|publisher=}}</ref>; ** Хиппи күнэ ** Байыаннай транспортнай авиация күнэ<ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3473/ День военно-транспортной авиации России — 1 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]</ref>; ** Сибээс сэриитэ төрүттэммит күнэ<ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3156/ День создания правительственной связи России — 1 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]</ref> * [[Бэс ыйын 2]] — Сөпкө аһыыр уонна ордук-хоһу аһыыртан батынар күн<ref>[http://calend.ru/holidays/0/0/2760 История российского праздника «День здорового питания и отказа от излишеств в еде».]</ref> * [[Бэс ыйын 4]] — [[Крановщик]] күнэ ([[2014]])<ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3375/ День крановщика (День машиниста крана) в России - 4 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]</ref> * [[Бэс ыйын 4]] [[Ингушетия]] — Өрөспүүбүлүкэ олохтоммут күнэ * [[Бэс ыйын 5]] ** [[Эколог күнэ]]; ** Полиция үөскээбит күнэ ([[1718]])<ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3454/ День образования российской полиции — 5 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> ** Үүнээйи харантыынын судаарыстыбаннай сулууспата үөскээбит күнэ ([[1931]])<ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/3206/ День создания Государственной службы карантина растений в России — 5 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>. * [[Бэс ыйын 6]] — Нуучча тылын күнэ. 2011 сыллаахтан Арассыыйа бэрэсидьиэнин ыйааҕынан бэлиэтэнэр. * [[Бэс ыйын 7]] — [[Краудфандинг]] күнэ<ref>[https://www.vzsar.ru/news/2020/06/07/v-rossii-otmechaetsya-den-kraydfandinga.html В России отмечается День краудфандинга | Новости Саратова и области — Информационное агентство "Взгляд-инфо"]</ref> * [[Бэс ыйын 8]] — Социальнай үлэһит күнэ * [[Бэс ыйын 10]] — [[МВД]] [[пресс-служба|пресс-сулууспатын]] күнэ<ref>https://xn--b1aew.xn--p1ai {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220428000057/https://xn--b1aew.xn--p1ai/ |date=2022-04-28 }}</ref>. * [[Бэс ыйын 11]] — Арассыыйаҕа [[Тарҕаммыт склероз]] күнэ<ref>[https://tvsamara.ru/news/rasseyannyi-skleroz-simptomy-i-profilaktika/ Рассеянный склероз: симптомы и профилактика — Новости Самары и Самарской области — ГТРК Самара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611052151/https://tvsamara.ru/news/rasseyannyi-skleroz-simptomy-i-profilaktika/ |date=2020-06-11 }}</ref> * [[Бэс ыйын 12]] — '''[[Арассыыйа күнэ]].''' Сэбиэскэй Сойуус үрэллэр кэмигэр [[1990]] сыллаахха Арассыыйа суверенитетын туһунан декларация ылыныллыбыта. Бу күнү 1994 сыллаахтан судаарыстыба бырааһынньыгын быһыытынан бэлиэтиир буолбуттара. [[1998]] сыллаахха "Арассыыйа күнэ" диэн ааттаммыта. 2002 сыллаахха Үлэ туһунан кодексаҕа бигэргэтиллибитэ. * [[Бэс ыйын 14]] — Миграция сулууспатын үлэһиттэрин күнэ * [[Бэс ыйын 18]] — Сэбилэниилээх күүстэр байыаннай биллэрии сулууспаларын күнэ * Бэс ыйын үһүс баскыһыанньата — Мэдиссиинэ үлэһитин күнэ (бэс ыйын ''үһүс'' баскыһыанната) * [[Бэс ыйын 20]] — [[ВМФ]] миинэлиир-торпедалыыр сулууспатын күнэ<ref>[https://flot.com/news/dayinhistory/index.php?ELEMENT_ID=7232 День специалистов минно-торпедной службы ВМФ]</ref> (РФ ВМФ-тын главкомун 15.07.1993 сыллааҕы бирикээһэ) * [[Бэс ыйын 22]] — [[Кутурҕан күнэ]], 1941 сыллаахха [[Аҕа дойду Улуу сэриитэ]] саҕаламмыт * [[Бэс ыйын 23]] — Балалайка күнэ <ref>[https://tvkultura.ru/article/show/article_id/179888/ 23 июня в России празднуют День балалайки / Новости культуры / Tvkultura.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200626135121/https://tvkultura.ru/article/show/article_id/179888/ |date=2020-06-26 }}</ref> * [[Бэс ыйын 25]] ** Славяннар доҕордоһууларын уонна сомоҕолоһууларын күнэ <ref>[https://www.eventnn.ru/articles/item/12/2777/ День дружбы и единения славян: праздник для каждого из нас<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> ** Статистика үлэһиттэрин күнэ * [[Бэс ыйын 27]] — [[Ыччат күнэ]] * [[Бэс ыйын 29]] — Арассыыйаҕа [[Бартыһааннар уонна подпольщиктар күннэрэ]]. 2010 сыллаахтан Брянскай уобалас дууматын көҕүлээһининэн бэлиэтэнэр. 1941—1945 сс. Аҕа дойду улуу сэриитигэр фашистары утары өстөөх тыылыгар охсуспут дьону кэриэстииллэр. == От ыйа == * [[От ыйын 1]] — Реставратор күнэ <ref>{{Cite web|url=https://mus-col.com/events/20828/|title=События|website=mus-col.com|accessdate=2021-03-01}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://kpfu.ru/imoiv/v-rossii-otmechajut-den-restavratora-390781.html|title=В России отмечают День реставратора|website=kpfu.ru|accessdate=2021-03-01}}</ref> <ref>{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://archaeology.nsc.ru/v-muzee-pod-otkrytym-nebom-otmetili-vserossijskij-den-restavratora/|title=Всероссийский День реставратора в Музее под открытым небом|date=2020-07-01|accessdate=2021-03-01}}</ref> * [[От ыйын 3]] — [[ГАИ күнэ]] * [[От ыйын 8]] — Арассыыйаҕа дьиэ кэргэн, таптал уонна бэриниилээх буолуу күнэ (Петр уонна Феврония күннэрэ). 2008 сылтан бэлиэтэнэр. * [[От ыйын 10]] — Полтааваҕа кыайыы күнэ ([[1709]] с. от ыйын 8 күнүгэр буолбута); * [[От ыйын 16]] — Оҕо лааҕырдарыгар Нептун күнүн бэлиэтииллэр * [[От ыйын 17]]: ** '''[[Этнограф күнэ]]'''. ССРС-ка 1970-с сс. бэлиэтэнэр. Бу күн эдэр этнографтары "сүрэхтиир" идэлээхтэр. ** ВМФ авиациятын күнэ <ref>[https://tass.ru/info/2124250 День авиации ВМФ России. Досье - Биографии и справки - ТАСС]</ref> * [[От ыйын 18]] — Уокка куттал суох буолуутун кэтиир уорганнар төрүттэммит күннэрэ<ref>[https://11.mchs.gov.ru/glavnoe-upravlenie/professionalnye-prazdniki/18-iyulya-den-sozdaniya-organov-gosudarstvennogo-pozharnogo-nadzora 18 июля - День создания органов государственного пожарного надзора - Профессиональные праздники - Главное управление МЧС России по Республике Коми] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200719071424/https://11.mchs.gov.ru/glavnoe-upravlenie/professionalnye-prazdniki/18-iyulya-den-sozdaniya-organov-gosudarstvennogo-pozharnogo-nadzora |date=2020-07-19 }}</ref> * [[От ыйын 24]]: ** [[Кадастровай инженер]] күнэ<ref>[http://www.roscadastre.ru/?id=138 День кадастрового инженера.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105174032/http://www.roscadastre.ru/?id=138 |date=2012-01-05 }}</ref> ** [[Флорист]] күнэ <ref>[https://www.kp.ru/putevoditel/kalendar-prazdnikov/den-florista/ День флориста 2021: история и традиции праздника]</ref> * [[От ыйын 25]]: ** РФ силиэстийэлиир уорганнарын күнэ ** Өрүс полициятын күнэ <ref>[https://xn--b1aew.xn--p1ai/news/item/10757458 25 июля - День речной полиции<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200725080450/https://xn--b1aew.xn--p1ai/news/item/10757458 |date=2020-07-25 }}</ref> ** Владимир Высоцкайы ахтан ааһар күн * [[От ыйын 28]] — Пиарщик күнэ. Арассыыйаҕа бу идэ 2003 сыллаахха идэлэр испииһэктэригэр киирбитэ. == Атырдьах ыйа == * [[Атырдьах ыйын 1]] ** [[Бастакы Аан дойду сэриитин сиэртибэлэрин ахтан ааһар күн]] ** {{Флагификация|Адыгея}} — [[Чэркиэс мухаджирдара|Репатрианнар]] күннэрэ.<ref>[http://adygheya.ru/press/news/show/?newsid=6401 Adygheya.ru:''День репатриантов традиционно отмечается 1 августа в день возвращения на историческую родину косовских адыгов''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002140700/http://adygheya.ru/press/news/show/?newsid=6401 |date=2015-10-02 }}</ref><ref>[http://adygi.ru/index.php?newsid=8940 Adygi.ru:''О мухаджирах, «великом возвращении» и других последствиях Кавказской войны''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002165123/http://adygi.ru/index.php?newsid=8940 |date=2015-10-02 }}</ref> * [[Атырдьах ыйын 2]] — Десантниктар күннэрэ * [[Атырдьах ыйын 6]] — Тимир суол сэриилэрин күнэ * [[Атырдьах ыйын 9]] — [[Арассыыйа албан аатын күннэрэ|Арассыыйа албан аатын күнэ]] (Гангуттааҕы кыргыһыы) * [[Атырдьах ыйын 12]] — [[Салгын сэбилэниилээх күүстэрин күнэ]] * [[Атырдьах ыйын 15]] — [[Археолог күнэ]] * Атырдьах ыйын үһүс баскыһыннаьата — [[Арассыыйаҕа Салгын флотун күнэ|Салгын флотун күнэ]]. Сэбиэскэй Сойууска 1933 сылтан атырдьах ыйын 18 күнүгэр бэлиэтэнэрэ. 1993 сыллаахтан Арассыыйаҕа бу күн атырдьах ыйын үһүс баскыһыанньатыгар бэлиэтэнэр буолбута, онон сыл ахсын чыыһылата уларыйа турар. * [[Атырдьах ыйын 17]] — Салабаар күнэ * [[Атырдьах ыйын 18]] — Географ күнэ *[[Атырдьах ыйын 22]] ** Былаах күнэ ** {{Флагификация|Коми}} — [[Коми Өрөспүүбүлүкэтэ|Өрөспүүбүлүкэ күнэ]] * [[Атырдьах ыйын 23]] — [[Курскай тоҕой кыргыһыытын күнэ]] * [[Атырдьах ыйын 27]] — '''Арассыыйа киинэтин күнэ'''. 1919 сыллаахха бу күн РСФСР норуот хамыһаардарын сэбиэтэ (СНК) киинэҕэ сыһыаннаах чааһынай устуудьуйалар баайдарын-дуолларын судаарыстыба былдьыырын туһунан дэкириэт таһаарбыта. 1980 сыллаахтан ''Сэбиэскэй киинэ күнүн'' быһыытынан бэлиэтэнэр этэ, перестройка саҕана аата билиҥҥигэ уларыйбыта. * [[Атырдьах ыйын 30]] — {{Флагификация|Татарстаан}}, '''Өрөспүүбүлүкэ күнэ''' ([[1990]] сылтан бэлиэтэнэр) * [[Атырдьах ыйын 31]] — [[Арассыыйа бэтэринээрин күнэ]]. == Балаҕан ыйа == * [[Балаҕан ыйын 1]] — [[Билии күнэ]] * [[Балаҕан ыйын 2]] — Ботурууллуур-постовой сулууспа күнэ * [[Балаҕан ыйын 3]] — Японияны кыайыы күнэ, [[Терроризмы утарыыга сомоҕолоһуу күнэ]] * [[Балаҕан ыйын 4]] — Ядернай хааччыйыы үлэһитин күнэ * [[Балаҕан ыйын 8]]  ** Бородино кыргыһыытын күнэ. ** [[Ленинград]] көмүскээччилэрин ахтан ааһар күн. [[Ленинград блокаадата|Ленинград блокаадатын]] саҕаланыыта ([[1941]] сыл) * [[Балаҕан ыйын 19]] — Сэрии сэбин оҥорооччу күнэ * [[Балаҕан ыйын 21]] ** Арассыыйа байыаннай килбиэнин күнэ. Куликово хонуутугар кыргыһыыга кыайыы күнэ (1380 сыл). Арассыыйа судаарыстыбаннаһа төрүттэммит күнэ (862 сыл) ** Коллекционер күнэ * [[Балаҕан ыйын 27]] — Оскуола иннинэ үөрэтии үлэһиттэрин күнэ * [[Балаҕан ыйын 28]] — Аатом бырамыысыланнаһын үлэһиттэрин күнэ == Алтынньы == * [[Алтынньы 1]] — Хонуутааҕы сэриилэр күннэрэ * [[Алтынньы 3]] — ОМОН күнэ * [[Алтынньы 4]] ** Космос сэриилэрин күнэ ** МЧС гражданскай оборона сэриилэрин күнэ * [[Алтынньы 5]] ** Холуобунай ирдэбил үлэһиттэрин күнэ. 1918 сыллаахха бу күн РСФСР НКВД-тын иһинэн Холуобунай ирдэбил киин управлениета (Центророзыск) тэриллибит ** Учуутал күнэ (1965 сылтан ССРС-ка алтынньы бастакы баскыһыанньатыгар бэлиэтэнэрэ, 1994 сылтан Арассыыйаҕа алтынньы 5 күнүгэр бэлиэтэнэр, аан дойдутааҕы күнү кытта сөп түбэһэр) * [[Алтынньы 6]] — Арассыыйа страховщигын күнэ * [[Алтынньы 7]] — ИДьМ (МВД) штабын подразделениеларын төрүттэммит күннэрэ * [[Алтынньы 8]] — Уу үрдүнээҕи, уу аннынааҕы уонна көтөр аал хамандыырын күнэ * [[Алтынньы 15]] — Аҕа күнэ (алтынньы үһүс өрөбүлүгэр 2021 сылтан бэлиэтэнэр). * [[Алтынньы 20]] — Байыаннай связист күнэ * [[Алтынньы 23]] — Эрэкилээмэ үлэһиттэрин күнэ * [[Алтынньы 24]] ** Өлбүт ракетчиктары кэриэстиир күн ** Ураты аналлаах подразделениелар (спецназ) күннэрэ * [[Алтынньы 25]] ** Таможенник күнэ ** Хаабыл бырамыысыланнаһын үлэһитин (кабельщик) күнэ * [[Алтынньы 29]] — Харабыллыыр сулууспа күнэ * [[Алтынньы 30]]  ** Бэлиитикэ репрессияларыттан эмсэҕэлээбиттэри кэриэстиир күн. Бу күнү ССРС урукку өрөспүүбүлүкэлэригэр эмиэ бэлиэтииллэр ** Инженер-механик күнэ * [[Алтынньы 31]] ** [[Хамсаныы тыла|Хамсаныы тылын]] тылбаасчытын күнэ ** Силиэстийэ хаайыытын уонна түрмэ үлэһиттэрин күнэ == Сэтинньи == * [[Сэтинньи 1]] ** Суут бириистэбин күнэ ** [[Тыва|Тыыбаҕа]] '''Тыыба тылын күнэ'''. 2016 сыллаахтан суруйааччы Александр Даржай көҕүлээһининэн, өрөспүүбүлүкэ бэрэсидьиэнин ыйааҕынан бэлиэтэнэр. * [[Сэтинньи 3]] — Алаадьы күнэ * [[Сэтинньи 4]] — Сомоҕолоһуу күнэ * [[Сэтинньи 4]] — Сомоҕолоһуу күнэ ** {{Флагификация|Удмуртия}} (Арассыыйа) — Удмуртия судаарыстыбаннаһын күнэ * [[Сэтинньи 5]] — Байыаннай чуҥнааччы (разведчик) күнэ * [[Сэтинньи 6]] (Татарстан) — Татарстан Конституциятын күнэ * [[Сэтинньи 9]] — Түргэнник хардарар анал этэрээт (СОБР) күнэ * [[Сэтинньи 10]] — Ис дьыала уорганнарын үлэһитин күнэ * [[Сэтинньи 12]] — Сбербаан күнэ. Бу күн (уруккунан алтынньы 30) 1841 сыллаахха [[Николай I]] Арассыыйа импиэрийэтигэр мунньар каассалары арыйар туһунан ыйаах таһаарбыт<ref>https://vesiskitim.ru/2020/11/09/162608-kogda-den-rabotnikov-sberbanka-rossii-v-2020-godu {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111220401/https://vesiskitim.ru/2020/11/09/162608-kogda-den-rabotnikov-sberbanka-rossii-v-2020-godu |date=2021-11-11 }}</ref> * [[Сэтинньи 13]] ** Аармыйаҕа судаарыстыба кистэлэҥин харыстыыр сулууспа үөскээбит күнэ (урут шифровальщик күнэ диэн ааттанара). ** Радиационнай, химическэй уонна биологическай көмүскэл (РХБЗ) сэриилэрин күнэ. * [[Сэтинньи 15]] — Бүтүн Арассыыйатааҕы сулууспаҕа ыҥырыллыбыттар (призывниктар) күннэрэ. * [[Сэтинньи 17]] — Полиция участковайын күнэ * [[Сэтинньи 18]] — Тымныы Оҕонньор төрөөбүт күнэ. Бу күнү-дьылы Улуу Устюгка баччаҕа тымныылар саҕаланалларын иһин талбыттар * [[Сэтинньи 19]] ** Ракетнай сэриилэр уонна артиллерия күннэрэ ** [[Өстүөкүлэ]] оҥорооччу күнэ * [[Сэтинньи 20]] — Көлө үлэһитин күнэ * [[Сэтинньи 21]] — [[Арассыыйа нолуок уорганнарын үлэһитин күнэ]] * [[Сэтинньи 22]] — Психолог (уйлҕаһыт) күнэ. 1994 сыллаахха бу күн Арассыыйа психология уопсастыбатын тэрийэр сийиэһэ буолбута * сэтинньи бүтэһик баскыһыанньата — Ийэ күнэ * [[Сэтинньи 25]] — Хирург күнэ. Улуу быраас, чинчийээччи Пирогов төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр. * [[Сэтинньи 27]]  — [[Байҕал пехотатын күнэ]]. Бүөтүр I ыраахтааҕы дойдуга бастакы «байҕал саллааттарын полкатын» туһунан ыйааҕа 1705 сыл урукку истиилинэн сэтинньи 16 күнүгэр, аныгынан бүгүн тахсыбыт. == Ахсынньы == * [[Ахсынньы 1]] — Синоп кыргыһыытын күнэ. Павел Нахимов салалталаах Арассыыйа эскадрата 1853 сыллаахха Синоп тумул аттыгар туурак эскадратын кыайыытыгар ананар. Дьиҥэр кыргыһыы сэтинньи 18 (30) күнүгэр буолбута * [[Ахсынньы 2]] — [[Баан]] үлэһитин күнэ * [[Ахсынньы 3]] ** Юрист күнэ ** [[Биллибэт саллаат күнэ]] * [[Ахсынньы 4]] — Арассыыйа [[информатика]]тын күнэ. 1948 сыллааха бу күн [[ССРС]] миниистирдэрин сэбиэтин аныгы техниканы киллэрэр Государственнай кэмитиэтэ электроннай ааҕар массыынаны айыы туhунан № 10 475 кумааҕыны И. С. Брукка уонна Б. И. Рамеевка биэрбит * [[Ахсынньы 5]] — Арассыыйа байыаннай килбиэнин күнэ — 1941 сыллаахха [[Москуба]] иһин кыргыһыыга утары кимэн киирии саҕаланыыта.\ * [[Ахсынньы 7]] — [[Эрмитаж|Эрмитаж күнэ]] * [[Ахсынньы 9]] ** Аҕа дойду дьоруойдарын күнэ ** [[Тимир суол]] сэбилэниилээх харабылын күнэ * [[Ахсынньы 10]] **{{Флагификация|Марий Эл}} — [[Марийдар|Мари]] суругун-бичигин күнэ ** Ис дьыала министиэристибэтин сибээс сулууспата тэриллибит күнэ * [[Ахсынньы 11]] — Андреевскай былаах күнэ * [[Ахсынньы 12]] — [[Арассыыйа Конституциятын күнэ]] * [[Ахсынньы 14]] (Башкортостан) — [[Башкиир тыла|Башкиир тылын]] күнэ * [[Ахсынньы 15]] ** Арассыыйа Салгын-сэбилэниилээх күүстэрин Радиотехническэй сэриилэр тэриллиилэрин күнэ ** Идэлэрин эбээһинэстэрин толоро сылдьан өлбүт суруналыыстар кэриэстэбиллэрин күнэ * [[Ахсынньы 17]] ** Стратегическэй аналлаах ракетнай сэриилэр күннэрэ ** Судаарыстыбаннай фельдъегерь сулууспатын үлэһиттэрин күнэ * [[Ахсынньы 18]] ** ЗАГС үлэһиттэрин күнэ ** Арассыыйа Ис дьыала уорганнарын Бэйэ куттала суох буолуутун чаастарын күнэ * [[Ахсынньы 19]] — ФСБ Байыаннай контрразведкатын чаастарын күнэ * [[Ахсынньы 20]] — Арассыыйа куттала суох буолуутун үлэһиттэрин күнэ * [[Ахсынньы 22]] — Энергетик күнэ * [[Ахсынньы 24]] — [[Арассыыйа сэриигэ албан аатын күнэ]] — [[Суворов Александр Васильевич|Александр Суворов]] хамаандалаах нуучча сэриитэ [[Измаилы ылыы|туурак кириэппэһин Измаилы]] 1790 с. ылбыт * [[Ахсынньы 27]] — [[Быыһааччылар күннэрэ (Арассыыйа)|Быыһааччылар күннэрэ]] * [[Ахсынньы 31]] — Саҥа Дьылы көрсүү == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Арассыыйа бэлиэ күннэрэ]] [[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]] 7o714egcwdxivcf4h7up6lqovjsr329 0 56314 427724 427693 2026-04-28T22:59:02Z Ojkhol 24881 /* Кулун тутар */ 427724 wikitext text/x-wiki '''АХШ бэлиэ күннэрэ''' — Америка Холбоһуктаах штааттарыгар бэлиэтэнэр күннэр. === Кулун тутар === * [[Кулун тутар 2]] ** Ааҕыы күнэ ** {{Флагификация|Техас}} — Тутулуга суох буолуу күнэ * [[Кулун тутар 3]] — {{Флагификация|Вирджиния}}, Босхолонуу уонна көҥүл күнэ (Шарлоттсвилль) * [[Кулун тутар 10]] ** Гарриет Табман күнэ. Хара тириилээх кулут кэргэнигэр төрөөбүт Гарриет Табман (1822—1913) АХШ-ка гражданскай сэрии кэмигэр 70-ча хара тириилээх ыалы күрэтэн быыһаабыта, кини салайар этэрээтэ 700-тэн тахса кулуту Комбахы өрүс туорааһыныгар босхолообута, сэрии кэнниттэн дьахталлар быыбарга кытталларын туһугар охсуспута ** Дьахталларга уонна кыргыттарга ВИЧ/СПИД туһунан кэпсиир күн * [[Кулун тутар 12]] — Скаут кыргыттар күннэрэ * [[Кулун тутар 17]] [[Бостон]] — Эвакуация күнэ ([[1776]] сыллаахха Англия сэриилэрэ Бостонтан эвакуацияламмыттар) * [[Кулун тутар 20]] — Америка төрүт олохтоохторугар ВИЧ/СПИД туһунан кэпсиир күн === Муус устар === * [[Муус устар 7]], [[Нью Йорк, штат|Нью-Йорк штаат]] — Вераццано күнэ<ref>В память об открытии в апреле 1524 года итальянским мореплавателем [[Верраццано Джованни]] [[Нью-Йорк бухта|Нью-Йоркской бухты]]</ref> * [[Муус устар 9]]  ** Аппоматтокс кыргыһыытын күнэ. 1865 сыллаахха АХШ Гражданскай сэриитин кэмигэр буолбута, манан сэрии түмүктэммитэ ** Билиэннэйдэри ахтар күн. 1942 сыллаахха 65 тыһ. Филипиин уонна 10 тыһ. АХШ саллаата Батаан тумул арыыга дьоппуоннарга бэриммиттэрэ, бу кэнниттэн "Батаан өлүү марша" саҕаламмыта — билиэннэйдэри бастаан сатыы, онтон пуойас богуоннарыгар туруору симэн, онтон эмиэ сатыы хаамтаран лааҕырга илдьибиттэрэ, дьон уонча бырыһыана аара өлбүтэ. 1988 сыллаахтан АХШ Кэнгириэһин быһаарытынан бэлиэтэнэр. * [[Муус устар 10]] — Коммодор [[Перри Мэтью Кэлбрейт|Перри]] күнэ. 1854 с. Мэтью Перри (1794-1858) хамаандалаах байыаннай эскадра "хара хараабыллара" Япония Хакодате куоратын хомотугар тохтообуттар, "ыалдьыттааһын" түмүгэр Япония уонна АХШ ыккардыларыгар сөбүлэҥнэр түһэрсиллибиттэр, бу кэнниттэн дойдуга "Эдо кэмэ" түмүктэнэн, Япония аан дойдуга аһыллан барбыта. * [[Муус устар 12]], [[Хоту Каролина|Хотугу Каролина]] — Галифакс күнэ. 1776 сыллаахха Хотугу Каролина Галифакс куоратыгар буолбут мунньахха дьон (сепаратистар) Британияттан арахсан туспа судаарыстыба буолар туһунан аан бастакы быһаарыыныы ылбыттар. Манна суруллубут докумуон Тутулуга суох буолуу декларациятыттан үс ый курдугунан эрдэ ылыллыбыта. * [[Муус устар 13]] — Томас Джефферсон төрөөбүт күнэ * [[Муус устар 15]] ** Джеки Робинсон күнэ. 1947 сыллаахха бу хара тириилээх спортсмен бейсбол үрдүкү лиигатыгар оонньуур буолбут. АХШ-ка спорт бу көрүҥэр 80 сыллаах тирии өҥүнэн араары (сегрегация) суох буолбут ** — АХШ хамсанан этэр тылын күнэ. АХШ уонна Канаада тыла суохтара Британия тыла суохтарыттан атын тылынан кэпсэтэллэр, бу тыл Франция тыла суохтарын тылларыгар маарынныыр. Ону таһынан бу тылынан Арҕаа уонна Соҕуруулуу Илин Африка дойдуларыгар кэпсэтэллэр ** ({{Флагификация|Пилипиин}} эмиэ бэлиэтиир) — Нолуок күнэ ** "Бостон биир күнэ" диэн ааттаммыт атын дьоҥҥо үтүөнү оҥоруу уонна көмөлөһүү күнэ. Бостон марафонугар 2013 сыллахха буолбут теракт биир сыла туолуутугар Бостон баһылыга Марти Уолш биллэрбитэ. Бу күн дьон хаан туттараллар, быстар дьадаҥыларга көмөлөһөр пуондаларга ас-таҥас бэрсэллэр, түмэллэргэ босхо киллэрэллэр ** {{Флагификация|Гаваайдар}} — Дамиан аҕабыыт күнэ. Бу Бельгияттан төрүттээх католик аҕабыыт 1889 сыллаахха бу күн өлбүт. 1873 сыллаахтан Гаваай арыыларыгар олорбут, онтон 11 сыл [[Араҥ|араҥ]] ыарыылаахтар лааҕырдарыгар олорон ыарыһахтары эмтээбит, санааларын бөҕөргөппүт, бэйэтэ [[Сэллик|сэллигинэн]] уонна араҥынан ыалдьан өлбүт * [[Муус устар 16]] ** [[Хосе де Диего]] төрөөбүт күнэ ({{Флагификация|Пуэрто-Рико}} эмиэ бэлиэтэнэр) ** {{Флагификация|Вашингтон (Колумбия уокуруга)}}, Колумбия уокуруга — Босхолонуу күнэ ** [[Массачусетс]], [[Мэн (штаат)|Мэн]] штааттар — Патриоттар күннэрэ. ** Эмтэнии туһунан быһаарыныы күнэ ({{lang-en|National Healthcare Decisions Day}}). Бу күн ыарыыны сэрэтии, ыарыыны баалаппакка эрдэ эмтэнии туһунан толкуйдуурга ыҥыраллар * [[Муус устар 21]], [[Техас]] — Сан-Хасинто күнэ * [[Муус устар 22]] — Оклахома штаат — Оклахома күнэ * [[Муус устар 26]] {{флагификация|Флорида}} (АХШ) — Конфедерацияны ахтар күн * [[Муус устар 30]] — Кырдьык күнэ === Ыам ыйа === * [[Ыам ыйын 1]] **Лояльность күнэ **Оҕо чөл туругун харыстабылын күнэ **Быраап күнэ ** {{Флагификация|Гавайи}}, [[АХШ]] — Леи күнэ. Леи — моойго кэтиллэр сибэкки оҕуруо. Бу күн Гавайи арыыларыгар бэстибээллэр, үҥкүүлээх хаамыылар буолаллар, леи оҥорорго, хула үҥкүүлүүргэ, хала баайарга маастар кылаастар ыытыллаллар. * [[Ыам ыйын 4]] ** Көтөр күнэ ** [[Род Айлэнд|Род-Айленд]] штаат — Тутулуга суох буолуу күнэ * [[Ыам ыйын 5]] — Олохтоох омуктартан сураҕа суох сүппүт дьахталлар тустарынан кэпсиир күн. Бу күн [[Канаада]]ҕа эмиэ бэлиэтэнэр. * [[Ыам ыйын 6]] — Сиэстэрэ күнэ * [[Ыам ыйын 7]] — Ордук турук күнэ. АХШ оччотооҕу бэрэсидьиэнин кэргэнэ Мелания Трамп 2018 сыллаахха "Be Best" ("Ордук буол" диэн тылбаастыахха сөп) диэн тылларынан ыччаты эт-хаан уонна уйулҕа өттүнэн чөл туруктаах буоларга уонна ситим-сойуолаһыыны (кибербуллинг) утарарга ыҥырбыта, онтон ыла бу күн сыл ахсын бэлиэтэнэр * [[Ыам ыйын 8]] — [[Миссури штаат]] — Трумэн күнэ * [[Ыам ыйын 10]] {{флагификация|Хотугу Каролина}}, {{флагификация|Соҕуруу Каролина}} — Конфедерацияны ахтар күн * [[Ыам ыйын 11]] {{Флагификация|Миннесота}} — Судаарыстыбаннас күнэ. * [[Ыам ыйын 15]] — Бэрээдэги көрөөччүлэр күннэрэ * [[Ыам ыйын 19]] ** [[Чуумпу далай|Чуумпу Далай]] олохтоохторугар ВИЧ/СПИД туһунан кэпсиир күн ** Быар сыстыганнаах ыарыытыгар анаалыс туттарар күн ** {{Флагификация|Иллинойс}}, {{Флагификация|Миссури}} (АХШ) — [[Малкольм Икс]] күнэ. Бу кэлин Малик эль-Шабаз диэн ааты ылыммыт киһи (1925-1965) АХШ-ка хараҥа тириилээхтэр бырааптарын турууласпыта, ону таһынан ислаамы тарҕаппыта === Бэс ыйа === * [[Бэс ыйын 1]]  [[Теннесси]] — Судаарыстыбаннас күнэ * [[Бэс ыйын 3]] [[Кентукки]], [[Луизиана]] уонна [[Теннеси]] — Конфедераттары ахтан ааһар күн * [[Бэс ыйын 4]] — Ыал күнэ * [[Бэс ыйын 4]] ([[Алабама (штат)|Алабама]]) — [[Дэвис Джефферсон|Джефферсон Дэвис]] күнэ * [[Бэс ыйын 7]] ([[Гавайи (штат)|Гавайи]]) — Камелих таҥара күнэ<ref>{{Cite web |url=https://gov.cap.ru/info.aspx?gov_id=348&id=1421694&type=news |title=Архивированная копия |accessdate=2020-06-08 |archive-date=2020-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608064503/http://gov.cap.ru/info.aspx?gov_id=348&id=1421694&type=news |deadlink=yes }}</ref> * [[Бэс ыйын 10]] — [[Аноним алкоголиктар]] түмсүүлэрин күнэ * [[Бэс ыйын 11]] ([[Гавайи]]) — [[Гавайи|Гаваай арыыларыгар]] [[Камехамеха күнэ]]. 1810 сыллаахха Гаваай арыыларын түмпүт [[Камехамеха I]] хоруолу ахталлар. Дойдутугар түһээн тиһигин киллэрбитэ, Европаны уонна АХШ штааттарын кытта атыыны-эргиэни саҕалаабыта. Дьиктитэ диэн бу сэрииһит хоруол сэрии кэмигэр көннөрү дьон (ол иһигэр оҕолор, дьахталлар, кырдьаҕастар) эмсэҕэлиэ суохтаахтарын туһунан суругунан сокуон таһаарбыт. Кини тыыннааҕын тухары Гаваай арыылара тутулуга суох этилэр (ол саҕана Полинезия атын арыылара бары холуонньа буолбуттара). * [[Бэс ыйын 14]] — Былаах күнэ * [[Бэс ыйын 19]] — Кулуттары босхолообут күн. 1865 сыллаахха Техааска аармыйа генерала Грейнджер кулуттары босхолуур туһунан бирикээһэ тахсыбыт. Уруккуттан хара тириилээхтэр киэҥник бэлиэтиир күннэрэ, былырыыҥҥыттан бэрэсидьиэн Байден ыйааҕынан дойду үрдүнэн бэлиэтэнэр ** штат [[Техас]] — Эмансипация күнэ * [[Бэс ыйын 20]] — [[Арҕаа Вирдьиния|Арҕаа Вирджиния]] күнэ * [[Бэс ыйын 25]] ** Сом балык күнэ. 1987 сыллаахтан бэрэсидьиэн Рейган ыйааҕынан балык иитэн атыылыыр бырамыысыланнаһы өйөөн бэлиэтэнэр ** {{Флагификация|Вирджиния}} — Судаарыстыбаннас күнэ == От ыйа == * [[От ыйын 3]] [[Виргин арыылара (АХШ)]] — Кулуттааһынтан босхолонуу күнэ ([[1848]]) * [[От ыйын 13]], [[Теннеси]] штаат — [[Форрест, Натаниэль Бедфорд|Натан Форрест]] күнэ * [[От ыйын 24]] (Юта штаат) — Пионердар (Европаттан кэлбит бастакы олохсуйааччылар) күннэрэ == Атырдьах ыйа == * [[Атырдьах ыйын 1]], [[Колорадо (штаат)|Колорадо штаат]] — Судаарыстыбаннас күнэ * [[Атырдьах ыйын 4]], {{Флагификация|Иллинойс}} — [[Барак Обама]] күнэ. Обама 1997-2004 сс. бу штаат Сенаатын чилиэнэ этэ, онтон 2005 сылтан 2008 сыллаахха АХШ бэрэсидьиэнинэн талыллыар диэри АХШ Сенаатыгар бу штаат бэрэстэбиитэлэ буола сылдьыбыта. Штаат анал сокуонунан бигэргэтиллибит бэлиэ күн, ол эрээри өрөөбөттөр. * [[Атырдьах ыйын 7]] — Пурпур сүрэх күнэ. Purple Heart диэн АХШ байыанай наҕараадата, бэрэсидьиэн аатыттан өлбүт эбэтэр бааһырбыт саллааттарга бэриллэр. * [[Атырдьах ыйын 9]] — Ойууру өртөн көмүскээһин күнэ * [[Атырдьах ыйын 12]] — [[Винил]] пластинка күнэ ([[Томас Эдисон|Эдисон]] [[фонограф]] айбыт күнүгэр бэлиэтэнэр)<ref>[https://nationaldaycalendar.com/national-vinyl-record-day-august-12/ NATIONAL VINYL RECORD DAY — August 12 — National Day Calendar</ref> * [[Атырдьах ыйын 24]] : ** Ураты муусука күнэ<ref>[https://nationaldaycalendar.com/international-strange-music-day-august-24/ INTERNATIONAL STRANGE MUSIC DAY - August 24 - National Day Calendar]</ref> ** Баахыла күнэ <ref>[https://nationaldaycalendar.com/national-waffle-day-august-24/ NATIONAL WAFFLE DAY - August 24 - National Day Calendar]</ref> * [[Атырдьах ыйын 26]] — Дьахталлар тэҥнэһиилэрин күнэ ({{lang-en|Women's Equality Day}}) == Балаҕан ыйа == * [[Балаҕан ыйын 9]] — Калифорния киириитин күнэ. 1850 сыллаахха 31-с штаат быһыытынан киирбит * [[Балаҕан ыйын 11]] — 2001 сыл балаҕан ыйын 11 күнүгэр терактарга өлбүт дьону ахтарга аналлаах Патриот күнэ * [[Балаҕан ыйын 14]] — Өрөгөй ырыатын күнэ * [[Балаҕан ыйын 17]] — Конституция күнэ (субуотаҕа түбэстэҕинэ иннинээҕи бээтинсэҕэ, өрөбүлгэ түбэстэҕинэ бэнидиэнньиккэ көһөрүллэр) * [[Балаҕан ыйын 18]] — дойду үрдүнэн ВИЧ/СПИД уонна кырдьыы туһунан кэпсиир күн * [[Балаҕан ыйын 22]] — Америка урбаанньыт дьахталларын күнэ. * [[Балаҕан ыйын 25]] ** Дойду комиксын күнэ. ** Дойду [[билим]] администратордарын күнэ * [[Балаҕан ыйын 26]] — Үтүө ыаллыылар күннэрэ == Алтынньы == * [[Алтынньы 6]] — [[Ниэмэстэр|Ньиэмэс]] американецтар күннэрэ * [[Алтынньы 8]] ** Олохтоох омуктар күннэрэ ** {{Флагификация|Гавайи}} — Бастакы арыйааччы күнэ * [[Алтынньы 9]] ** Лейф Эриксон күнэ. Лейф Эриксон диэн [[Христофор Колумб]] быдан иннинэ [[Хотугу Америка]]ҕа сылдьыбыт скандинав айанньыта. Исландияҕа, Норвегияҕа эмиэ бэлиэтэнэр. ** Национальнай нанотехнология күнэ ** Өрт уотун бохсуу күнэ. Канаадаҕа эмиэ бэлиэтэнэр. * [[Алтынньы 11]] ** Генерал Пуласки күнэ. АХШ туспа дойду буолуутугар поляктар суолталарын ахтан ааһар соруктаах поляк төрүттээх Казимир Пуласки 1779 сыллаахха өлбүтүн АХШ бэрэсидьиэнин көҕүлээһининэн 1929 сыллаахтан бэлиэтииллэр ** Каминг-аут күнэ * [[Алтынньы 12]] — [[Колумб]] күнэ * [[Алтынньы 15]] — СПИД-ынан Латинскай Америкаҕа ыалдьыы туһунан билиини тарҕатыы күнэ. * [[Алтынньы 15]] — Оҕо куотуутун уонна кыһыл оҕону сүтэриини кэриэстээһин күнэ * [[Алтынньы 16]] — Тойон (босс) күнэ * [[Алтынньы 18]] — Аляска күнэ * [[Алтынньы 24]] — Ас-үөл күнэ * [[Алтынньы 29]] — [[Куоска күнэ]] * [[Алтынньы 30]] — Мэник түүнэ ({{lang-en|Mischief Night}}), бу түүн обургу оҕолор эгэлгэ дьээбэни-хообону оҥороллор * [[Алтынньы 31]] — Кыыс [[Скаут|скауттар]] тэрилтэлэрин олохтооччу күнэ. Джульетта Гордон Лоу төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр == Сэтинньи == * [[Сэтинньи 1]] — дойду үрдүнээҕи Тиис суунар суокка күнэ * [[Сэтинньи 2]] ([[Хоту Дакота|Хотугу Дакота]], [[Соҕуруу Дакота]]) — Судаарыстыбаннас күнэ * [[Сэтинньи 9]] — Аан дойдутааҕы көҥүл күнэ. 2001 сыллаахтан 1989 сыллааҕы Берлин эркинэ сууллуутун бэлиэтииллэр * [[Сэтинньи 10]] — АХШ Байҕал пехотатын куорпуһа үөскээбит күнэ * [[Сэтинньи 11]] — [[Бэтэрээннэр күннэрэ (США)|Бэтэрээннэр күннэрэ]]. Бастаан Аан дойду бастакы сэриитин бэтэрээннэрин ахтар күн быһыытынан олохтоммута, онтон 1954 сыллаахтан бары сэриилэр бэтэрээннэрин ахтар күҥҥэ кубулуйбута. * [[Сэтинньи 13]] — [[Сэди Хокинс күнэ]] (Дьахтар эр дьону бултаһар күнэ) — комикс сүдьүөтүгэр олоҕурбут көрдөөх-нардаах күнү АХШ-ка бэлиэтиллэр. 1934–1978 сылларга тахса сылдьыбыт комикска Сэди Хокинс диэн сулумах дьахтар ойох тахсыан баҕарарын бу күн биллэрбит уонна эр дьону сырсарын саҕалаабыт эбит. * [[Сэтинньи 15]] — Бөҕү уларытан туһаныы күнэ. * [[Сэтинньи 23]], {{Флагификация|Мэриленд}}, Фредерик уокурук, (АХШ) — Батыныы күнэ. 1765 сыллаахха уокурук 12 судьуйата Британияҕа түһээн хомуйартан батыммыттара. Бу күнү кэрэһилээн уокурукка билигин күн аҥаара өрүүллэр == Ахсынньы == * [[Ахсынньы 4]] — Дойду үрдүнэн бэчиэнньэ күнэ * [[Ахсынньы 7]] — [[Пёрл-Харбор кэриэстэбилин күнэ]] * [[Ахсынньы 11]] — [[Индиана]] штаат күнэ * [[Ахсынньы 13]] — [[Акадия]] олохтоохторун кэриэстиир күн. Акадия диэн [[Хотугу Америка]] хотугулуу илин сорҕотун ааттыыллар (билигин үксэ [[Канаада]] сирэ). XVII уонна XVIII үйэлэргэ бу сиргэ Францияттан (соҕуруулуу арҕаа өттүттэн, Окситанияттан) дьон бөҕө кэлэн олохсуйбута. 1756-1763 сс. [[Улуу Британия|Британия]] уонна [[Франция]] аан дойдуну баһылыыр иһин [[Сэттэ сыллаах сэрии|Сэттэ сыллаах сэриилэригэр]] Акадия олохтоохторун французтары өйөөтүлэр диэн Британия былаастара күүстэринэн Америка атын сирдэригэр, Англияҕа уонна Францияҕа көһөрбүттэрэ, бу күүһүнэн көһөрүү кэмигэр тыһыынчанан киһи өлбүтэ. Билигин француз тылын түөлбэ тылынан саҥарар акадецтар ахсааннара Канаадаҕа 96 тыһ. киһи (2006) * [[Ахсынньы 14]] (Алабама штаат) — Алабама күнэ * [[Ахсынньы 15]] — [[Быраап туһунан билль (АХШ)|Киһи быраабын туһунан билль]] күнэ. 1941 сыллаахха бэрэсидьиэн [[Рузвельт, Франклин Делано|Франклин Д. Рузвельт]] билль ратификацията 150 сыла туолуутун кэрэһилээн бу күнү аан бастаан бэлиэтииргэ уурбута * [[Ахсынньы 15]] ({{Флагификация|Соҕуруу Каролина}}) — Иккис көннөрүү күнэ * [[Ахсынньы 17]] — Ини-бии Райттар күннэрэ. Авиация күнэ * [[Ахсынньы 24]] (АХШ итальянецтара) — Сэттэ балык күнэ. Христианствоаҕа бэлиэтэнэр Чэчиэринньиги кытта систимнээх. * [[Ахсынньы 26]] — [[Кванза]] бастакы күнэ. Бу АХШ Африкаттан төрүттээх олохтоохторо ахсынньы 26 күнүттэн тохсунньу 1 күнүгэр диэри бэлиэтиир бырааһынньыктара. Өбүгэлэрэ бу күннэргэ үүнүү малааһынан оҥороллор эбит ** {{Флагификация|Техас}} (Хьюстон) — Мауро Хамза күнэ * [[Ахсынньы 31]] — Бастакы түүн == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:АХШ бэлиэ күннэрэ]] [[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]] gsyawu1kzoxe9a7wa6yilh2oa68u2fo 427736 427724 2026-04-28T23:07:26Z Ojkhol 24881 /* Кулун тутар */ 427736 wikitext text/x-wiki '''АХШ бэлиэ күннэрэ''' — Америка Холбоһуктаах штааттарыгар бэлиэтэнэр күннэр. === Кулун тутар === * [[Кулун тутар 2]] ** Ааҕыы күнэ ** {{Флагификация|Техас}} — Тутулуга суох буолуу күнэ * [[Кулун тутар 3]] — {{Флагификация|Вирджиния}}, Босхолонуу уонна көҥүл күнэ (Шарлоттсвилль) * [[Кулун тутар 10]] ** Гарриет Табман күнэ. Хара тириилээх кулут кэргэнигэр төрөөбүт Гарриет Табман (1822—1913) АХШ-ка гражданскай сэрии кэмигэр 70-ча хара тириилээх ыалы күрэтэн быыһаабыта, кини салайар этэрээтэ 700-тэн тахса кулуту Комбахы өрүс туорааһыныгар босхолообута, сэрии кэнниттэн дьахталлар быыбарга кытталларын туһугар охсуспута ** Дьахталларга уонна кыргыттарга ВИЧ/СПИД туһунан кэпсиир күн * [[Кулун тутар 12]] — Скаут кыргыттар күннэрэ * [[Кулун тутар 17]] [[Бостон]] — Эвакуация күнэ ([[1776]] сыллаахха Англия сэриилэрэ Бостонтан эвакуацияламмыттар) * [[Кулун тутар 20]] — Америка төрүт олохтоохторугар ВИЧ/СПИД туһунан кэпсиир күн * [[Кулун тутар 21]] — Тыа хаһаайыстыбатын күнэ === Муус устар === * [[Муус устар 7]], [[Нью Йорк, штат|Нью-Йорк штаат]] — Вераццано күнэ<ref>В память об открытии в апреле 1524 года итальянским мореплавателем [[Верраццано Джованни]] [[Нью-Йорк бухта|Нью-Йоркской бухты]]</ref> * [[Муус устар 9]]  ** Аппоматтокс кыргыһыытын күнэ. 1865 сыллаахха АХШ Гражданскай сэриитин кэмигэр буолбута, манан сэрии түмүктэммитэ ** Билиэннэйдэри ахтар күн. 1942 сыллаахха 65 тыһ. Филипиин уонна 10 тыһ. АХШ саллаата Батаан тумул арыыга дьоппуоннарга бэриммиттэрэ, бу кэнниттэн "Батаан өлүү марша" саҕаламмыта — билиэннэйдэри бастаан сатыы, онтон пуойас богуоннарыгар туруору симэн, онтон эмиэ сатыы хаамтаран лааҕырга илдьибиттэрэ, дьон уонча бырыһыана аара өлбүтэ. 1988 сыллаахтан АХШ Кэнгириэһин быһаарытынан бэлиэтэнэр. * [[Муус устар 10]] — Коммодор [[Перри Мэтью Кэлбрейт|Перри]] күнэ. 1854 с. Мэтью Перри (1794-1858) хамаандалаах байыаннай эскадра "хара хараабыллара" Япония Хакодате куоратын хомотугар тохтообуттар, "ыалдьыттааһын" түмүгэр Япония уонна АХШ ыккардыларыгар сөбүлэҥнэр түһэрсиллибиттэр, бу кэнниттэн дойдуга "Эдо кэмэ" түмүктэнэн, Япония аан дойдуга аһыллан барбыта. * [[Муус устар 12]], [[Хоту Каролина|Хотугу Каролина]] — Галифакс күнэ. 1776 сыллаахха Хотугу Каролина Галифакс куоратыгар буолбут мунньахха дьон (сепаратистар) Британияттан арахсан туспа судаарыстыба буолар туһунан аан бастакы быһаарыыныы ылбыттар. Манна суруллубут докумуон Тутулуга суох буолуу декларациятыттан үс ый курдугунан эрдэ ылыллыбыта. * [[Муус устар 13]] — Томас Джефферсон төрөөбүт күнэ * [[Муус устар 15]] ** Джеки Робинсон күнэ. 1947 сыллаахха бу хара тириилээх спортсмен бейсбол үрдүкү лиигатыгар оонньуур буолбут. АХШ-ка спорт бу көрүҥэр 80 сыллаах тирии өҥүнэн араары (сегрегация) суох буолбут ** — АХШ хамсанан этэр тылын күнэ. АХШ уонна Канаада тыла суохтара Британия тыла суохтарыттан атын тылынан кэпсэтэллэр, бу тыл Франция тыла суохтарын тылларыгар маарынныыр. Ону таһынан бу тылынан Арҕаа уонна Соҕуруулуу Илин Африка дойдуларыгар кэпсэтэллэр ** ({{Флагификация|Пилипиин}} эмиэ бэлиэтиир) — Нолуок күнэ ** "Бостон биир күнэ" диэн ааттаммыт атын дьоҥҥо үтүөнү оҥоруу уонна көмөлөһүү күнэ. Бостон марафонугар 2013 сыллахха буолбут теракт биир сыла туолуутугар Бостон баһылыга Марти Уолш биллэрбитэ. Бу күн дьон хаан туттараллар, быстар дьадаҥыларга көмөлөһөр пуондаларга ас-таҥас бэрсэллэр, түмэллэргэ босхо киллэрэллэр ** {{Флагификация|Гаваайдар}} — Дамиан аҕабыыт күнэ. Бу Бельгияттан төрүттээх католик аҕабыыт 1889 сыллаахха бу күн өлбүт. 1873 сыллаахтан Гаваай арыыларыгар олорбут, онтон 11 сыл [[Араҥ|араҥ]] ыарыылаахтар лааҕырдарыгар олорон ыарыһахтары эмтээбит, санааларын бөҕөргөппүт, бэйэтэ [[Сэллик|сэллигинэн]] уонна араҥынан ыалдьан өлбүт * [[Муус устар 16]] ** [[Хосе де Диего]] төрөөбүт күнэ ({{Флагификация|Пуэрто-Рико}} эмиэ бэлиэтэнэр) ** {{Флагификация|Вашингтон (Колумбия уокуруга)}}, Колумбия уокуруга — Босхолонуу күнэ ** [[Массачусетс]], [[Мэн (штаат)|Мэн]] штааттар — Патриоттар күннэрэ. ** Эмтэнии туһунан быһаарыныы күнэ ({{lang-en|National Healthcare Decisions Day}}). Бу күн ыарыыны сэрэтии, ыарыыны баалаппакка эрдэ эмтэнии туһунан толкуйдуурга ыҥыраллар * [[Муус устар 21]], [[Техас]] — Сан-Хасинто күнэ * [[Муус устар 22]] — Оклахома штаат — Оклахома күнэ * [[Муус устар 26]] {{флагификация|Флорида}} (АХШ) — Конфедерацияны ахтар күн * [[Муус устар 30]] — Кырдьык күнэ === Ыам ыйа === * [[Ыам ыйын 1]] **Лояльность күнэ **Оҕо чөл туругун харыстабылын күнэ **Быраап күнэ ** {{Флагификация|Гавайи}}, [[АХШ]] — Леи күнэ. Леи — моойго кэтиллэр сибэкки оҕуруо. Бу күн Гавайи арыыларыгар бэстибээллэр, үҥкүүлээх хаамыылар буолаллар, леи оҥорорго, хула үҥкүүлүүргэ, хала баайарга маастар кылаастар ыытыллаллар. * [[Ыам ыйын 4]] ** Көтөр күнэ ** [[Род Айлэнд|Род-Айленд]] штаат — Тутулуга суох буолуу күнэ * [[Ыам ыйын 5]] — Олохтоох омуктартан сураҕа суох сүппүт дьахталлар тустарынан кэпсиир күн. Бу күн [[Канаада]]ҕа эмиэ бэлиэтэнэр. * [[Ыам ыйын 6]] — Сиэстэрэ күнэ * [[Ыам ыйын 7]] — Ордук турук күнэ. АХШ оччотооҕу бэрэсидьиэнин кэргэнэ Мелания Трамп 2018 сыллаахха "Be Best" ("Ордук буол" диэн тылбаастыахха сөп) диэн тылларынан ыччаты эт-хаан уонна уйулҕа өттүнэн чөл туруктаах буоларга уонна ситим-сойуолаһыыны (кибербуллинг) утарарга ыҥырбыта, онтон ыла бу күн сыл ахсын бэлиэтэнэр * [[Ыам ыйын 8]] — [[Миссури штаат]] — Трумэн күнэ * [[Ыам ыйын 10]] {{флагификация|Хотугу Каролина}}, {{флагификация|Соҕуруу Каролина}} — Конфедерацияны ахтар күн * [[Ыам ыйын 11]] {{Флагификация|Миннесота}} — Судаарыстыбаннас күнэ. * [[Ыам ыйын 15]] — Бэрээдэги көрөөччүлэр күннэрэ * [[Ыам ыйын 19]] ** [[Чуумпу далай|Чуумпу Далай]] олохтоохторугар ВИЧ/СПИД туһунан кэпсиир күн ** Быар сыстыганнаах ыарыытыгар анаалыс туттарар күн ** {{Флагификация|Иллинойс}}, {{Флагификация|Миссури}} (АХШ) — [[Малкольм Икс]] күнэ. Бу кэлин Малик эль-Шабаз диэн ааты ылыммыт киһи (1925-1965) АХШ-ка хараҥа тириилээхтэр бырааптарын турууласпыта, ону таһынан ислаамы тарҕаппыта === Бэс ыйа === * [[Бэс ыйын 1]]  [[Теннесси]] — Судаарыстыбаннас күнэ * [[Бэс ыйын 3]] [[Кентукки]], [[Луизиана]] уонна [[Теннеси]] — Конфедераттары ахтан ааһар күн * [[Бэс ыйын 4]] — Ыал күнэ * [[Бэс ыйын 4]] ([[Алабама (штат)|Алабама]]) — [[Дэвис Джефферсон|Джефферсон Дэвис]] күнэ * [[Бэс ыйын 7]] ([[Гавайи (штат)|Гавайи]]) — Камелих таҥара күнэ<ref>{{Cite web |url=https://gov.cap.ru/info.aspx?gov_id=348&id=1421694&type=news |title=Архивированная копия |accessdate=2020-06-08 |archive-date=2020-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608064503/http://gov.cap.ru/info.aspx?gov_id=348&id=1421694&type=news |deadlink=yes }}</ref> * [[Бэс ыйын 10]] — [[Аноним алкоголиктар]] түмсүүлэрин күнэ * [[Бэс ыйын 11]] ([[Гавайи]]) — [[Гавайи|Гаваай арыыларыгар]] [[Камехамеха күнэ]]. 1810 сыллаахха Гаваай арыыларын түмпүт [[Камехамеха I]] хоруолу ахталлар. Дойдутугар түһээн тиһигин киллэрбитэ, Европаны уонна АХШ штааттарын кытта атыыны-эргиэни саҕалаабыта. Дьиктитэ диэн бу сэрииһит хоруол сэрии кэмигэр көннөрү дьон (ол иһигэр оҕолор, дьахталлар, кырдьаҕастар) эмсэҕэлиэ суохтаахтарын туһунан суругунан сокуон таһаарбыт. Кини тыыннааҕын тухары Гаваай арыылара тутулуга суох этилэр (ол саҕана Полинезия атын арыылара бары холуонньа буолбуттара). * [[Бэс ыйын 14]] — Былаах күнэ * [[Бэс ыйын 19]] — Кулуттары босхолообут күн. 1865 сыллаахха Техааска аармыйа генерала Грейнджер кулуттары босхолуур туһунан бирикээһэ тахсыбыт. Уруккуттан хара тириилээхтэр киэҥник бэлиэтиир күннэрэ, былырыыҥҥыттан бэрэсидьиэн Байден ыйааҕынан дойду үрдүнэн бэлиэтэнэр ** штат [[Техас]] — Эмансипация күнэ * [[Бэс ыйын 20]] — [[Арҕаа Вирдьиния|Арҕаа Вирджиния]] күнэ * [[Бэс ыйын 25]] ** Сом балык күнэ. 1987 сыллаахтан бэрэсидьиэн Рейган ыйааҕынан балык иитэн атыылыыр бырамыысыланнаһы өйөөн бэлиэтэнэр ** {{Флагификация|Вирджиния}} — Судаарыстыбаннас күнэ == От ыйа == * [[От ыйын 3]] [[Виргин арыылара (АХШ)]] — Кулуттааһынтан босхолонуу күнэ ([[1848]]) * [[От ыйын 13]], [[Теннеси]] штаат — [[Форрест, Натаниэль Бедфорд|Натан Форрест]] күнэ * [[От ыйын 24]] (Юта штаат) — Пионердар (Европаттан кэлбит бастакы олохсуйааччылар) күннэрэ == Атырдьах ыйа == * [[Атырдьах ыйын 1]], [[Колорадо (штаат)|Колорадо штаат]] — Судаарыстыбаннас күнэ * [[Атырдьах ыйын 4]], {{Флагификация|Иллинойс}} — [[Барак Обама]] күнэ. Обама 1997-2004 сс. бу штаат Сенаатын чилиэнэ этэ, онтон 2005 сылтан 2008 сыллаахха АХШ бэрэсидьиэнинэн талыллыар диэри АХШ Сенаатыгар бу штаат бэрэстэбиитэлэ буола сылдьыбыта. Штаат анал сокуонунан бигэргэтиллибит бэлиэ күн, ол эрээри өрөөбөттөр. * [[Атырдьах ыйын 7]] — Пурпур сүрэх күнэ. Purple Heart диэн АХШ байыанай наҕараадата, бэрэсидьиэн аатыттан өлбүт эбэтэр бааһырбыт саллааттарга бэриллэр. * [[Атырдьах ыйын 9]] — Ойууру өртөн көмүскээһин күнэ * [[Атырдьах ыйын 12]] — [[Винил]] пластинка күнэ ([[Томас Эдисон|Эдисон]] [[фонограф]] айбыт күнүгэр бэлиэтэнэр)<ref>[https://nationaldaycalendar.com/national-vinyl-record-day-august-12/ NATIONAL VINYL RECORD DAY — August 12 — National Day Calendar</ref> * [[Атырдьах ыйын 24]] : ** Ураты муусука күнэ<ref>[https://nationaldaycalendar.com/international-strange-music-day-august-24/ INTERNATIONAL STRANGE MUSIC DAY - August 24 - National Day Calendar]</ref> ** Баахыла күнэ <ref>[https://nationaldaycalendar.com/national-waffle-day-august-24/ NATIONAL WAFFLE DAY - August 24 - National Day Calendar]</ref> * [[Атырдьах ыйын 26]] — Дьахталлар тэҥнэһиилэрин күнэ ({{lang-en|Women's Equality Day}}) == Балаҕан ыйа == * [[Балаҕан ыйын 9]] — Калифорния киириитин күнэ. 1850 сыллаахха 31-с штаат быһыытынан киирбит * [[Балаҕан ыйын 11]] — 2001 сыл балаҕан ыйын 11 күнүгэр терактарга өлбүт дьону ахтарга аналлаах Патриот күнэ * [[Балаҕан ыйын 14]] — Өрөгөй ырыатын күнэ * [[Балаҕан ыйын 17]] — Конституция күнэ (субуотаҕа түбэстэҕинэ иннинээҕи бээтинсэҕэ, өрөбүлгэ түбэстэҕинэ бэнидиэнньиккэ көһөрүллэр) * [[Балаҕан ыйын 18]] — дойду үрдүнэн ВИЧ/СПИД уонна кырдьыы туһунан кэпсиир күн * [[Балаҕан ыйын 22]] — Америка урбаанньыт дьахталларын күнэ. * [[Балаҕан ыйын 25]] ** Дойду комиксын күнэ. ** Дойду [[билим]] администратордарын күнэ * [[Балаҕан ыйын 26]] — Үтүө ыаллыылар күннэрэ == Алтынньы == * [[Алтынньы 6]] — [[Ниэмэстэр|Ньиэмэс]] американецтар күннэрэ * [[Алтынньы 8]] ** Олохтоох омуктар күннэрэ ** {{Флагификация|Гавайи}} — Бастакы арыйааччы күнэ * [[Алтынньы 9]] ** Лейф Эриксон күнэ. Лейф Эриксон диэн [[Христофор Колумб]] быдан иннинэ [[Хотугу Америка]]ҕа сылдьыбыт скандинав айанньыта. Исландияҕа, Норвегияҕа эмиэ бэлиэтэнэр. ** Национальнай нанотехнология күнэ ** Өрт уотун бохсуу күнэ. Канаадаҕа эмиэ бэлиэтэнэр. * [[Алтынньы 11]] ** Генерал Пуласки күнэ. АХШ туспа дойду буолуутугар поляктар суолталарын ахтан ааһар соруктаах поляк төрүттээх Казимир Пуласки 1779 сыллаахха өлбүтүн АХШ бэрэсидьиэнин көҕүлээһининэн 1929 сыллаахтан бэлиэтииллэр ** Каминг-аут күнэ * [[Алтынньы 12]] — [[Колумб]] күнэ * [[Алтынньы 15]] — СПИД-ынан Латинскай Америкаҕа ыалдьыы туһунан билиини тарҕатыы күнэ. * [[Алтынньы 15]] — Оҕо куотуутун уонна кыһыл оҕону сүтэриини кэриэстээһин күнэ * [[Алтынньы 16]] — Тойон (босс) күнэ * [[Алтынньы 18]] — Аляска күнэ * [[Алтынньы 24]] — Ас-үөл күнэ * [[Алтынньы 29]] — [[Куоска күнэ]] * [[Алтынньы 30]] — Мэник түүнэ ({{lang-en|Mischief Night}}), бу түүн обургу оҕолор эгэлгэ дьээбэни-хообону оҥороллор * [[Алтынньы 31]] — Кыыс [[Скаут|скауттар]] тэрилтэлэрин олохтооччу күнэ. Джульетта Гордон Лоу төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр == Сэтинньи == * [[Сэтинньи 1]] — дойду үрдүнээҕи Тиис суунар суокка күнэ * [[Сэтинньи 2]] ([[Хоту Дакота|Хотугу Дакота]], [[Соҕуруу Дакота]]) — Судаарыстыбаннас күнэ * [[Сэтинньи 9]] — Аан дойдутааҕы көҥүл күнэ. 2001 сыллаахтан 1989 сыллааҕы Берлин эркинэ сууллуутун бэлиэтииллэр * [[Сэтинньи 10]] — АХШ Байҕал пехотатын куорпуһа үөскээбит күнэ * [[Сэтинньи 11]] — [[Бэтэрээннэр күннэрэ (США)|Бэтэрээннэр күннэрэ]]. Бастаан Аан дойду бастакы сэриитин бэтэрээннэрин ахтар күн быһыытынан олохтоммута, онтон 1954 сыллаахтан бары сэриилэр бэтэрээннэрин ахтар күҥҥэ кубулуйбута. * [[Сэтинньи 13]] — [[Сэди Хокинс күнэ]] (Дьахтар эр дьону бултаһар күнэ) — комикс сүдьүөтүгэр олоҕурбут көрдөөх-нардаах күнү АХШ-ка бэлиэтиллэр. 1934–1978 сылларга тахса сылдьыбыт комикска Сэди Хокинс диэн сулумах дьахтар ойох тахсыан баҕарарын бу күн биллэрбит уонна эр дьону сырсарын саҕалаабыт эбит. * [[Сэтинньи 15]] — Бөҕү уларытан туһаныы күнэ. * [[Сэтинньи 23]], {{Флагификация|Мэриленд}}, Фредерик уокурук, (АХШ) — Батыныы күнэ. 1765 сыллаахха уокурук 12 судьуйата Британияҕа түһээн хомуйартан батыммыттара. Бу күнү кэрэһилээн уокурукка билигин күн аҥаара өрүүллэр == Ахсынньы == * [[Ахсынньы 4]] — Дойду үрдүнэн бэчиэнньэ күнэ * [[Ахсынньы 7]] — [[Пёрл-Харбор кэриэстэбилин күнэ]] * [[Ахсынньы 11]] — [[Индиана]] штаат күнэ * [[Ахсынньы 13]] — [[Акадия]] олохтоохторун кэриэстиир күн. Акадия диэн [[Хотугу Америка]] хотугулуу илин сорҕотун ааттыыллар (билигин үксэ [[Канаада]] сирэ). XVII уонна XVIII үйэлэргэ бу сиргэ Францияттан (соҕуруулуу арҕаа өттүттэн, Окситанияттан) дьон бөҕө кэлэн олохсуйбута. 1756-1763 сс. [[Улуу Британия|Британия]] уонна [[Франция]] аан дойдуну баһылыыр иһин [[Сэттэ сыллаах сэрии|Сэттэ сыллаах сэриилэригэр]] Акадия олохтоохторун французтары өйөөтүлэр диэн Британия былаастара күүстэринэн Америка атын сирдэригэр, Англияҕа уонна Францияҕа көһөрбүттэрэ, бу күүһүнэн көһөрүү кэмигэр тыһыынчанан киһи өлбүтэ. Билигин француз тылын түөлбэ тылынан саҥарар акадецтар ахсааннара Канаадаҕа 96 тыһ. киһи (2006) * [[Ахсынньы 14]] (Алабама штаат) — Алабама күнэ * [[Ахсынньы 15]] — [[Быраап туһунан билль (АХШ)|Киһи быраабын туһунан билль]] күнэ. 1941 сыллаахха бэрэсидьиэн [[Рузвельт, Франклин Делано|Франклин Д. Рузвельт]] билль ратификацията 150 сыла туолуутун кэрэһилээн бу күнү аан бастаан бэлиэтииргэ уурбута * [[Ахсынньы 15]] ({{Флагификация|Соҕуруу Каролина}}) — Иккис көннөрүү күнэ * [[Ахсынньы 17]] — Ини-бии Райттар күннэрэ. Авиация күнэ * [[Ахсынньы 24]] (АХШ итальянецтара) — Сэттэ балык күнэ. Христианствоаҕа бэлиэтэнэр Чэчиэринньиги кытта систимнээх. * [[Ахсынньы 26]] — [[Кванза]] бастакы күнэ. Бу АХШ Африкаттан төрүттээх олохтоохторо ахсынньы 26 күнүттэн тохсунньу 1 күнүгэр диэри бэлиэтиир бырааһынньыктара. Өбүгэлэрэ бу күннэргэ үүнүү малааһынан оҥороллор эбит ** {{Флагификация|Техас}} (Хьюстон) — Мауро Хамза күнэ * [[Ахсынньы 31]] — Бастакы түүн == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:АХШ бэлиэ күннэрэ]] [[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]] 34kmw66n7d8nk04wsonw962zcn0kqh9 0 56338 427740 427706 2026-04-28T23:38:53Z Ojkhol 24881 /* Кулун тутар */ 427740 wikitext text/x-wiki '''Ииндийэ бэлиэ күннэрэ''' — Ииндийэҕэ бэлиэтэнэр күннэр испииһэктэрэ. === Кулун тутар === * [[Кулун тутар 18]] — Артиллерия собуоттарын күнэ * [[Кулун тутар 22]] — [[Бихар штаат (Ииндийэ)|Бихар штаат]] күнэ, 1912 сыллаахха Бихар [[Бенгалия]]ттан араарыллан туспа сир буолбут === Муус устар === * [[Муус устар 1]] (Одиша штаат) — Одиша күнэ * [[Муус устар 5]] — Байҕал күнэ. 1919 сыллаахха SS Loyalt диэн Ииндийэ бэйэтэ бас билэр хараабыла бастакы рейсин оҥорбут. * [[Муус устар 15]] — Арҕаа Бенгалия, Трипура уонна Ассам штааттар — Поһила Бойшах (Бенгалия Саҥа дьыла) * [[Муус устар 21]] — Судаарыстыбаҕа сулууспа күнэ * [[Муус устар 24]] — Панчаяти Радж (олохтоох салайыныы) күнэ === Ыам ыйа === * [[Ыам ыйын 1]] — Махараштра күнэ * [[Ыам ыйын 4]] — Шахтер күнэ * [[Ыам ыйын 11]] — Ньыматык (технология) күнэ * [[Ыам ыйын 21]] — Терроризмы утарыы күнэ ([[Раджив Ганди]] кэриэһигэр) === Бэс ыйа === * [[Бэс ыйын 2]] — Телангана күнэ * [[Бэс ыйын 29]] — Статистика күнэ * [[От ыйын 1]] — Быраас күнэ * [[От ыйын 26]] — Каргил кыайыытын күнэ (Kargil Vijay Diwas). 1999 сыллаахха Пакистаан сэбилэниилээх күүстэрин 60-ча күн устата сэриилэһэн тохтоппут, Сиачень булууһу Ииндийэ бас билиитигэр хаалларбыт саллааттары ахталлар. * [[От ыйын 29]] — Мохун Баган күнэ (Mohun Bagan). 1911 сыллаахха Мохун Баган (Калькутта) кулууп хамаандата Ииндийэ футболун куубагар аҥылычааннар хамаандаларын кыайбыта. Бу кыайыы Ииндийэ төрүт олохтоохторун сүргэтин көтөхпүтэ, дойду босхолоноругар кылааты киллэрбитинэн билиниллэр. * [[Атырдьах ыйын 14]] — Араарыллыы ынырыгын ахтар күн. 1946 сыллаахха бу күн урукку Британия Ииндийэтэ икки доминиоҥҥа араарыллыбыта: Билиҥҥи Ииндийэ уонна Пакистаан (кэлин Пакистаантан Бангладеш арахсыбыта). Бу араарыллыы түмүгэр элбэх ыал төрүт сирдэриттэн көһөргө күһэллибиттэрэ, элбэх киһи атааннаһыы кэмигэр өлбүттэрэ. * [[Атырдьах ыйын 15]] — [[Тутулуга суох буолуу күнэ]]. Британияттан 1947 сыллаахха * [[Атырдьах ыйын 20]] — Манипури тылын күнэ. Дойду официальнай тылларын испииһэгэр киирбит күнүгэр бэлиэтииллэр. * [[Атырдьах ыйын 29]]: **Спорт күнэ **Телугу тылын күнэ * [[Балаҕан ыйын 5]] — [[Учуутал күнэ]] (''[[Радхакришнан Сарвепалли]]'' төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр) * [[Балаҕан ыйын 14]] — [[Хинди]] тыл күнэ. 1949 сыллаахха үс сыллаах мөккүөр кэнниттэн хинди Ииндийэҕэ ил тыла буолбута (соҕуруу штааттар ааҥыл тылын туруорсубуттара) * [[Балаҕан ыйын 17]] — Махараштра — Маратвада босхолонуутун күнэ * [[Алтынньы 8]] — Халлаан сэбилэниилээх күүстэрин күнэ * [[Алтынньы 9]] — Дипломат сулууспатын күнэ * [[Алтынньы 17]] — Сыыппара уопсастыбатын күнэ * [[Алтынньы 21]] — Ииндийэ полициятын кэриэстэбил күнэ * [[Алтынньы 26]] {{Флагификация|Джамму уонна Кашмир}} — Холбоһуу күнэ * [[Алтынньы 30]] — Тевар Джаянти. Пасумпон Мутурамалинга Тевар диэн уопсастыбаннай диэйэтэл төрөөбүт күнүн (1908-1963) тевардарбыт диэн ааттанар, Тамил Наду диэн Ииндийэ соҕуруу өттүгэр баар сиртэн төрүттээх дьон бэлиэтииллэр. Официальнай бырааһынньык буолбатах эрээри, сорох оскуолалар, тэрилтэлэр өрүүллэр * [[Алтынньы 31]] — Сомоҕолоһуу күнэ === Сэтинньи === * [[Сэтинньи 1]] (дойду хотугулуу-илин өттүгэр бэлэиэтэнэр) — Чаванг Кут * [[Сэтинньи 1]] ** (Чхаттисгарх) — Чхаттисгарх Раджётсава ** (Карнатака) — Карнатака Раджотсава ** (Керала) — Керала күнэ * [[Сэтинньи 5]] (Карнатака) — Канака Даса күнэ. Канака Даса (1509–1609) — аатырбыт композитор, каннада тылынан суруйбут бэйиэт, бөлөһүөк уонна мусукаан, бу күн төрөөбүт эбит * [[Сэтинньи 7]] (лотха-нага омуктарга) — Тоху Эмонг * [[Сэтинньи 9]] ([[Уттаракханд]]) — Уттаракханд күнэ. Бу Ииндийэ хотугу штаата, уруккута туспа судаарыстыба (823–1804 сс. Гархвал хоруоллук, 1816–1947 сс. Техри Гархвал княжество-дойду) Уттар Прадеш штаакка уобалас быһыытынан киирэрэ. 2000 сыллаахха хас да сыллаах, хаан тохтуулаах иҥин туруулаһыы кэнниттэн, бу күн туспа штаат (Ииндийэ иһинэн судаарыстыба) буолбута * [[Сэтинньи 11]] — Үөрэх күнэ. Дойду бастакы үөрэҕин миниистирин [[Абул Калам Азад]] төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр * [[Сэтинньи 14]] — [[Оҕолор күннэрэ (Ииндийэ)|Оҕолор күннэрэ]]. Оҕо үөрэнэригэр улахан болҕомтону биэрбит Ииндийэ салайааччыта [[Джавахарлал Неру]] төрөөбүт күнүгэр бэлиэтииллэр * [[Сэтинньи 17]] (Одиса штаат) — Британия бас билиитин утары хамсааһын салайааччыта [[Лала Ладжпат Рай]] (1865–1928) өлбүт күнэ. Бу «Пенджаб хахайа» диэн ааттаммыт киһи эйэлээх демонстрация кэмигэр полиция бааһырдыбытыттан сылтаан өлбүтэ * [[Сэтинньи 19]] (Уттар-Прадеш) — Толук буолбут дьон күнэ * [[Сэтинньи 24]] ** Ассам штат, — Лачит Дивас (Лачит күнэ). Лачит Борпхукан (1622-1672) Ахам саарыстыба (билиҥҥи Ассам) полководеһа этэ, Улуу Моҕуоллар аармыйаларын бу күн тохтоппута, дойдутун көмүскээбитэ. ** {{Флагификация|Индия}} — Тегх Баһадур гуру кэриэстэбилин күнэ. Сикх итэҕэлин төрүттээбит уон гурулартан тохсустара. Улуу Моҕуоллар былааска кэлэн 1675 сыллаахха бу күн төбөтүн быспыттара. Ииндийэҕэ сикхтэр уонна мусульмаан буолбатахтар бу киһи хорсун быһыытын өрө туталлар, мусульмааннар баһылыылларын утарар сиимбэл быһыытынан туһаналлар * [[Сэтинньи 26]] — Конституция күнэ === Ахсынньы === * [[Ахсынньы 4]] — Байыаннай флот күнэ * [[Ахсынньы 7]] — Сэбилэниилээх күүстэр былаахтарын күнэ. * [[Ахсынньы 16]] — Кыайыы күнэ. [[Индира Ганди]] дойдуну салайар кэмигэр 1971 сыллаахха 93000 киһилээх Пакистаан аармыйата бэриммит, Бангладеш туспа барыытын туһугар Пакистаанныын сэрии түмүктэммит * [[Ахсынньы 19]] (Гоа) — Гоа босхолонуутун күнэ. Ииндийэ Гоа штаата 1961 сыллаахха Португалия 450 сыллаах салайыытыттан босхоломмут. * [[Ахсынньы 22]] — Математика күнэ * [[Ахсынньы 23]] ([[Уттар Прадыш|Уттар Прадеш]]) — Кисан Дивас * [[Ахсынньы 25]] — Үчүгэй салайыы күнэ. 2014 сыллаахха Нарендра Моди бырабыыталыстыба дьон иннигэр эппиэтинэстээҕэр болҕомто тардаары бу күнү урукку премьер-миниистирдии сылдьыбыт Атала Бихари Ваджпаи төрөөбүт күнүгэр бэлиэтииргэ уураах таһаарбыта [[Категория:Ииндийэ]] [[Категория:Муус устар 24]] [[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]] a11wui2vpz7744bbk4gztr9i1k1wm9g 0 56343 427727 427713 2026-04-28T23:02:08Z Ojkhol 24881 427727 wikitext text/x-wiki '''Италия бэлиэ күннэрэ''' — [[Италия]]ҕа бэлиэтэнэр күннэр. * [[Кулун тутар 17]] — [[Былыргы Рим|Былыргы Римҥэ]] бу күн [[Либер_(мифология)|Либер]], [[Либера|Либера]] уонна [[Церера (мифология)|Церера]] таҥараларга анаммыт либералия күнэ бэлиэтэнэр эбит. Сири оҥоруу уонна өҥ үүнүү таҥаралара * [[Кулун тутар 18]] — COVID-19 сиэртибэлэрин күнэ * [[Кулун тутар 19]] — ({{Флагификация|Мальта}}, {{Флагификация|Лихтенштейн}} эмиэ бэлиэтииллэр) — Сибэтиэй Уоһук күнэ * [[Кулун тутар 21]] ({{Флагификация|Бельгия}}, {{Флагификация|Лесото}}, {{Флагификация|Португалия}} эмиэ бэлиэтииллэр) — [[Мас олордуутун күнэ]] * [[Муус устар 21]] — [[Рим]] куорат олохтоммут күнэ *[[Муус устар 25]] ** Фашизмтан босхолонуу күнэ<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/362/ День освобождения от фашизма в Италии — 25 апреля]</ref>. ** Марк евангелист күнэ * [[Бэс ыйын 2]] — Өрөспүүбүлүкэ күнэ (Festa della Repubblica). [[1946]] сыллаахха референдум түмүгэр [[Италия]] өрөспүүбүлүкэ буолбут. * [[От ыйын 2]] — [[Сиенатааҕы ат сүүрдүүтэ (Палио)]]. * [[Алтынньы 2]] — Эбэлэр уонна эһэлэр күннэрэ * [[Алтынньы 15]] — Оҕо куотуутун уонна кыһыл оҕону сүтэриини кэриэстээһин күнэ * [[Сэтинньи 17]] — Хара куоска күнэ * [[Ахсынньы 26]] — Сибэтиэй Стефан күнэ == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]] [[Категория:Италия]] 5628ia1do99eh4he5zjitcn2cu0knpk 0 56364 427750 423494 2026-04-28T23:48:43Z Ojkhol 24881 427750 wikitext text/x-wiki Татарстаан Өрөспүүбүлүкэтин бэлиэ күннэрэ * [[Кулун тутар 22]] — [[Наурыз]] ({{флагификация|Казахстан}}, {{флагификация|Албания}}, {{флагификация|Азербайджан}}, {{флагификация|Пакистан}}, {{флагификация|Туркменистан}}, {{флагификация|Иран}}, ону таһынан Арассыыйаҕа ([[Дагестан]], [[Башкорстостан]] уо.д.а. эмиэ бэлиэтииллэр) * [[Муус устар 26]] — Татарстааҥҥа [[Төрөөбүт тыл күнэ (Татарстаан)|Төрөөбүт тыл күнэ]] — аатырбыт бэйиэт [[Габдуллаа Тукаай]] төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр * [[Атырдьах ыйын 30]] — '''Өрөспүүбүлүкэ күнэ''' ([[1990]] сылтан бэлиэтэнэр) * [[Сэтинньи 6]] — Конституция күнэ rfyaswsrzmu78umrzpg72x6rypew9dq 427751 427750 2026-04-28T23:49:26Z Ojkhol 24881 427751 wikitext text/x-wiki Татарстаан Өрөспүүбүлүкэтин бэлиэ күннэрэ * [[Кулун тутар 22]] — [[Наурыз]] ({{флагификация|Казахстан}}, {{флагификация|Албания}}, {{флагификация|Азербайджан}}, {{флагификация|Пакистан}}, {{флагификация|Туркменистан}}, {{флагификация|Иран}}, ону таһынан Арассыыйаҕа ([[Дагестан]], [[Башкортостан]] уо.д.а. эмиэ бэлиэтииллэр) * [[Муус устар 26]] — Татарстааҥҥа [[Төрөөбүт тыл күнэ (Татарстаан)|Төрөөбүт тыл күнэ]] — аатырбыт бэйиэт [[Габдуллаа Тукаай]] төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр * [[Атырдьах ыйын 30]] — '''Өрөспүүбүлүкэ күнэ''' ([[1990]] сылтан бэлиэтэнэр) * [[Сэтинньи 6]] — Конституция күнэ cp2ryukvttg6btzn3axsy7ou0dpsuom 0 56371 427739 427681 2026-04-28T23:09:04Z Ojkhol 24881 427739 wikitext text/x-wiki [[Япония]] бэлиэ күннэрэ. * [[Кулун тутар 3]] — [[Хинамацури]] — кыргыттар эбэтэр куукулалар күннэрэ. * [[Кулун тутар 12]] — О-мидзутори мацури (Нара куорат), кудуктан ууну таһаарыы күнэ<ref>[http://nippon-history.ru/books/item/f00/s00/z0000002/st043.shtml Краткий календарь японских праздников [1990 Маркарьян С.Б., Молоднякова Э.В. - Праздники в Японии. Обычаи, обряды, социальные функции&#93]</ref> * [[Кулун тутар 13]] — Касуга-мацури, Япония сүрүн бэлиэ күннэриттэн биирдэстэрэ, XIII үйэттэн биллэр. * [[Кулун тутар 14]] (уонна атын Азия дойдулара) — [[Үрүҥ күн (Япония)|Үрүҥ күн]], Валентин күнүн кэнниттэн биир ый буолан баран бэлиэтэнэр, ол күн бэлэх ылбыттар бэлэхтээбит дьоҥҥо хоруйдаан аны бэйэлэрэ бэлэх оҥороллор. 1978 сыллаахтан Японияҕа бэлиэтэнэр буолбут, кэлин атын дойдуларга тарҕаммыт * [[Кулун тутар 15]] — [[Хонэн-мацури|Өлгөм сыл күнэ]] * [[Кулун тутар 21]] — Сааскы күн тэҥнэһиитэ. * [[Муус устар 1]] — [[Мияко одори]] (үҥкүү сааскы бэстибээлэ) * [[Муус устар 17]] — Оҕо көмүскэлин күнэ<ref name="1tv_">{{cite web|url=http://www.1tv.ru/sprojects_utro_video/si33/v79|title=Живые драгоценности. 100 лет подвигу. Нелегальные иммигранты. Редкая болезнь. День защиты детей в Японии|publisher=1tv.ru|author=|date=|description=День защиты детей в Японии|lang=ru|accessdate=2012-04-18|archiveurl=|archivedate=}}</ref>. * [[Муус устар 18]] — Айааччылар күннэрэ * [[Муус устар 29]] — [[Сёва күнэ]]<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/259/ День Сёва в Японии — 29 апреля. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010]</ref> * [[Ыам ыйын 3]] — Конституция күнэ (1948 сыллаахха бастаан бэлиэтээбиттэр) * [[Ыам ыйын 4]] — Күөх от-мас күнэ. (みどりの日, Midori no Hi). Көмүс сэттиэлэ (Огон Шукан, 黄金週間) — Японияҕа муус устар 29-тан ыам ыйын 5 күнүгэр диэри бэлиэтэнэр судаарыстыба бырааһынньыктарыттан биирдэстэрэ. Бастаан урукку импэрээтэр төрөөбүт күнүн атын импэрээтэр бүрүстүөлгэ олорбутун кэннэ маннык ааттаабыттар (урукку импэрээтэр оту-маһы сөбүлүүрүн кэриэстээн), онтон Көмүс сэттиэлэни уһатар соруктаах отой да атын күҥҥэ көһөрбүттэр. * [[Ыам ыйын 5]] — Танго но сэкку (эбэтэр Аямэ-но-хи — баҕа батаһын күнэ). Былыргыттан ыраахтааҕы дьиэтигэр ыытыллар Госэкку диэн ааттанар 5 сиэртэн биирдэстэрэ * [[Ыам ыйын 5]] — Оҕо күнэ. [[Кэриэйэ Өрөспүүбүлүкэтэ|Соҕуруу Кэриэйэ]]ҕэ эмиэ бу күн бэлиэтэнэр. * [[Ыам ыйын 15]] — [[Аой-мацури]], [[Мальва|мальва]] бэстибээлэ * [[Ыам ыйын 17]] — [[Тосегу]] бэстибээл ([[паланкин]]нар икки күннээҕи параадтара) <ref>[https://100mt.ru/japan/festivali-yaponii/ Традиционные праздники и фестивали в Японии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030094805/https://100mt.ru/japan/festivali-yaponii/ |date=2020-10-30 }}</ref> * [[Ыам ыйын 27]] — Байыаннай байҕал флотун күнэ * [[Бэс ыйын 10]] — Чаһы күнэ <ref>[https://ru.theoutlook.com.ua/news/730/den-chasov-v-yaponii.html День часов в Японии. | OUTLOOK]</ref> * [[От ыйын 7]] — [[Танабата (бэстибээл)|Танабата]] диэн таптал бэстибээлэ (урукку аата Сулус бэстибээлэ) ыытыллар. Үһүйээн быһыытынан, бу эрэ түүн таптаспыт сулустар көрсөр кыахтаахтар эбит. * [[От ыйын 10]] — [[Натто]] күнэ ([[соя|сояттан]] оҥоһуллар ас-үөл) * [[От ыйын 13]] — {{нихонго|[[Обон]]|お盆}} эбэтэр {{нихонго|Бон|盆}}, өлбүттэри ахтан ааһар күн ([[от ыйын 16]] диэри). [[Буддизм|Буддистар]] бу үс күн тухары өлбүттэр дьиэлэригэр таарыйан ааһаллар диэн итэҕэйэллэр. Бон одори диэн үҥкүү сиэрэ-туома толоруллар. * [[От ыйын 17]] — Гион Мацури (Gion Matsuri) * [[От ыйын 19]] — Дьахтар-миниистирдэр күннэрэ <ref>ru.qwe.wiki/wiki/Masa_Nakayama</ref> * [[Атырдьах ыйын 6]] — аан дойдуга '''Хиросима күнэ''' бэлиэтэнэр. Ядернай сэрии сэбин бобуу аан дойдутааҕы күнэ<ref>[http://ria.ru/spravka/20130806/954277544.html День Хиросимы — Всемирный день борьбы за запрещение ядерного оружия]</ref> * [[Атырдьах ыйын 9]] — Куустуһуу күнэ * [[Атырдьах ыйын 11]] — Хайа күнэ. 2014 сыллаахха Япония түмэнэ бу күнү 2016 сыллаахтан бэлиэтиир туһунан сокуон ылыммыта. Онно дьоппуон култууратыгар далай уонна хайа ураты суолталаахтара ыйыллыбыт. * [[Атырдьах ыйын 13]] — [[Обон (Япония)|Обон]] саҕаланар — өлбүттэри ахтар сиэр-туом (атырдьах ыйын 13—15 күннэрэ). === Күһүн=== * [[Балаҕан ыйын 9]] — [[Хризантема күнэ (Япония)|Хризантема күнэ]] эбэтэр Кику-но-Секку * [[Балаҕан ыйын 18]] — [[Окинава]] арыы олохтоохторун түөлбэ тылларын күнэ * [[Балаҕан ыйын 23]] — Сюбун-но-хи диэн күн-түүн күһүҥҥү тэҥнэһиитин күнэ. Бу күн дьон өбүгэлэрин уонна өлбүттэри кэриэстииллэр. * [[Алтынньы 9]] — Такаяма Күһүҥҥү бэстибээлэ * [[Алтынньы 13]] (Сикокучуо, Эхимэ провинция) — Дои тайкомацури (алтынньы 13–15), үүнүү өлгөм буоларыгар сиэр-туом толороллор * [[Алтынньы 22]] (Киото) — Дзидай Мацури. 1868 сыллаахха Япония киин куоратынан Токио буолбутугар, импэрээтэр, кини аймахтара, чаҕардара уонна тыһыынчанан чунуобунньуктар Киототтан көһүүлэрин сиэрэ-туома оҥоһуллубут. Бу күн сыл ахсын Киото куоракка дьон былыргылыы таҥнан баран ол көһүүнү үтүктэллэр * [[Сэтинньи 1]] — Бэйэни көмүскэнии күүстэрин күнэ * [[Сэтинньи 3]] — [[Култуура]] күнэ * [[Сэтинньи 15]] — Сити-го-сан («сэттэ-биэс-үс»). Биэс уонна үс саастаах уолаттары, сэттэ уонна үс саастаах кыргыттары кимоно эбэтэр атын мааны таҥаһы таҥыннаран синто храмыгар илдьэллэр уонна сиэр-туом толороллор. Бу бырааһынньык оҕо улаатар кэмин биир улахан олуга буолар. * [[Сэтинньи 23]] — Үлэ иһин махтал күнэ * [[Сэтинньи 28]] — Хоонко. Буддизм Япониятааҕы салаата [[Дзёдо Синсю]] (шин буддизм) бу күн бэйэтин олохтооччутун Синран Шонины ахтар. === Ахсынньы === * [[Ахсынньы 8]] ** Бодхи күнэ ([[Будда]] өйүн сырдааһынын күнэ) ** (Киото уонна Кансай эрэгийиэннэргэ) — Хари-Куйо. Тостубут иннэ күнэ, бу күн иистэнэр сатабылы тупсарыы күнүнэн ааҕаллар, синтоистар уонна буддистар ол туһугар таҥараҕа үҥэллэр. Канто эрэгийиэҥҥэ олунньу 8 күнүгэр бэлиэтииллэр. * [[Ахсынньы 14]] — Түөрт уон сэттэ ронины ахтар-саныыр күн. Бу күн Сэнгаку-дзи диэн Токиоҕа баар таҥара дьиэтигэр көмүллэ сытар даймену уонна кини рониннарын ахталлар. Бу XVIII үйэҕэ буолбут түбэлтэни дьоппуоннар бэриниилээх буолуу холобурун быһыытынан былыргыттан билинэллэр * [[Ахсынньы 21]] эбэтэр [[ахсынньы 22]] — [[Күн туруута|Күн туруутун]] кэмигэр илиҥҥи дойдуларга тэриллэр [[Дунчжи]] бэстибээл. Инь уонна Янь бөлүһүөпүйэтигэр хараҥа уонна сырдык алтыһыылырагыр суолталаах күн быһыытынан бэлиэтэнэр. Үксүн дьон аймахтарын кытта бэлиэтииллэр * [[Ахсынньы 23]] — Сынньалаҥҥа олорор импэрээтэр төрөөбүт күнэ * [[Ахсынньы 31]] — Омисока == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]] [[Категория:Япония]] 3m51h67v1cw3vf8rswfpspibyozfrl9 0 56373 427730 427568 2026-04-28T23:03:58Z Ojkhol 24881 427730 wikitext text/x-wiki [[Грузия]] бэлиэ күннэрэ * [[Кулун тутар 3]] — [[Ийэ күнэ]] * [[Кулун тутар 21]] — Пограничник күнэ * [[Муус устар 9]] — Дойду сомоҕолоһуутун күнэ * [[Муус устар 14]] — Төрөөбүт тыл күнэ * [[Муус устар 15]] — Таптал күнэ * [[Муус устар 30]] — Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ * [[Ыам ыйын 6]] — Георгий Победоносец күнэ, Полиция күнэ * [[Ыам ыйын 14]] — Тамароба ([[Тамара (Грузия ыраахтааҕыта)|Тамара ыраахтааҕыны]] ахтар күн)<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/1389 Тамароба в Грузии — 14 мая.]</ref> * [[Ыам ыйын 23]] — [[Симон Кананит]] Апостол күнэ<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2517/ День святого Апостола Симона Кананита в Грузии — 23 мая.]</ref> * [[Ыам ыйын 26]] — [[Грузия тутулуга суох буолуутун күнэ|Тутулуга суох буолуу күнэ]]. 1918 сыллаахха бастакы өрөспүүбүлүкэ төрүттэммит күнүгэр бэлиэтэнэр * [[Бэс ыйын 1]] — Нинооба * [[От ыйын 16]] — Гергетоба ([[Таҥараҕа таптал күнэ]]). Гергети сэлиэнньэҕэ баар былыргы сыаркапка ордук далааһыннаахтык бэлиэтииллэр * [[Атырдьах ыйын 12]] — [[Дидгороба]] (Дидгор күнэ). 1121 сыллаахха бу күн Давид IV Тутааччы баһылыктаах [[грузиннар]] уонна кинилэр союзниктара кыпчаактар Тбилиситтэн чугас Дидгори хайа анныгар мусульмааннар сэриилэрин кыайбыттар. Бу кэмтэн Грузия Көмүс үйэтэ саҕаламмыта. * [[Алтынньы 14]] — Мцхетоба (Мцхети куоракка баар Светисховели таҥара дьиэтигэр итэҕэлгэ сыһыаннаах сиэр-туом ыытыллар, дойдуга өрөбүл күн) * [[Сэтинньи 23]] — Гиоргоба (Сибэтиэй Георгий күнэ) == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]] [[Категория:Грузия]] n9putgxd31ot4sbq70yk89c07o1x54q 0 56392 427735 427716 2026-04-28T23:06:49Z Ojkhol 24881 427735 wikitext text/x-wiki [[Польша]] бэлиэ күннэрэ. * [[Кулун тутар 1]] — "Кырыыстаах саллааттары" ахтар күн * [[Кулун тутар 4]] — Сибэтиэй Казимир күнэ * [[Кулун тутар 10]] — Эр дьон күнэ * [[Кулун тутар 19]] — Кашуб омук сомоҕолоһутун күнэ (кашуб тыла: Дзен Едноте Кашебув). Бу күн 1238 сыллаахха кашубтар аан бастаан докумуоҥҥа ахтыллыбыттар * [[Кулун тутар 21]] — Борогуулсук күнэ. Бу күн оскуола үөрэнээччилэрэ саас кэлбитин бэлиэтээн үөрэнэ барыа суохтарын сөп үһү * [[Муус устар 18]] — Комаҕа сытар ыарыһахтар күннэрэ * [[Ыам ыйын 2]] — Былаах күнэ. * [[Ыам ыйын 3]] — Конституция күнэ. Бу дойду [[Дьобуруопа|Европа]]ҕа бастакынан конституция ылыммыт. * [[Ыам ыйын 26]] — Ийэ күнэ. * [[Бэс ыйын 28]] — [[1956 сыллааҕы Познань бастаанньата|1956 сыллааҕы Познань бастаанньатын]] күнэ * [[От ыйын 24]] — Полиция күнэ * [[От ыйын 31]] — Казначейство күнэ * [[Атырдьах ыйын 1]] — [[Варшава өрө туруутун сиэртибэлэрин ахтан ааһар күн]] * [[Атырдьах ыйын 15]] — Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ * [[Атырдьах ыйын 29]] — Муниципалитет полициятын күнэ * [[Атырдьах ыйын 31]] — Сомоҕолоһуу уонна Көҥүл күнэ * [[Балаҕан ыйын 21]] — Таможня сулууспатын күнэ * [[Балаҕан ыйын 27]] — [[Польша кистэлэҥ судаарыстыбатын күнэ]]. Иккис аан дойду сэриитин кэмигэр оккупацияламмыт Польшаҕа утарылаһыы хамсааһынын ахталлар * [[Балаҕан ыйын 30]] — Уол оҕо күнэ (Dzień Chłopaka). Кыргыттар уолаттарга бэлэх оҥороллор * [[Алтынньы 13]] — Биэксэл күнэ (Dzień Ratownictwa Medycznej), 2006 сыллаахтан судаарыстыба сокуонунан бэлиэтэнэр * [[Алтынньы 14]] — Үөрэх күнэ (урут Учуутал күнэ) * [[Алтынньы 16]] — [[Иоанн Павел II]] күнэ * [[Сэтинньи 11]] — [[Польша тутулуга суох буолуутун күнэ]]. 1918 сыллаахха 123 сыл буолан баран Польша туспа судаарыстыба буолбута * [[Ахсынньы 13]] — Байыаннай балаһыанньа сиэртибэлэрин ахтар күн ({{lang-pl|Dzień Pamięci Ofiar Stanu Wojennego}}). 1981 сыллаахха былааһын тута сатаан Войцех Ярузельскай байыаннай балаһыанньаны биллэрбитэ, онто 1983 сыллаахха диэри уһаабыта. Тыһыынчанан киһи хаайыыга быраҕыллыбыта, 91 киһи өлбүтэ. Бу күн Польша Түмэнин (Сейм) уурааҕынан бэлиэтэнэр, өрөбүл буолбатах * [[Ахсынньы 24]] — Вигилия. Христианствоаҕа бэлиэтэнэр Чэчиэринньиги кытта ситимнээх. * [[Ахсынньы 26]]  ** Сибэтиэй Стефан күнэ ** Ороһооспо иккис күнэ [[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]] [[Категория:Польша]] 39gkvyxiktpf7i9np110iriliio90kv 0 56407 427729 424481 2026-04-28T23:03:21Z Ojkhol 24881 427729 wikitext text/x-wiki [[Португалия]] бэлиэ күннэрэ. * [[Кулун тутар 21]] ({{Флагификация|Бельгия}}, {{Флагификация|Италия}}, {{Флагификация|Лесото}} эмиэ бэлиэтииллэр) — [[Мас олордуутун күнэ]] * [[Ыам ыйын 6]] — Азулежу күнэ. Азулежу диэн дьиэни киэргэтэр дьэрэкээн ойуулаах, үксүн халлаан күөҕэ уонна маҥан өҥнөөх таас (плитка). Бу күн Португалияҕа өбүгэлэрин ойуулуур-дьүһүннүүр утумугар болҕомто уураллар, түмэллэргэ сылдьаллар, мэҥэлэри харыстыыр дьайыылары оҥороллор. * [[Бэс ыйын 10]] — [[Португалия күнэ]] — [[Камоэнс]] күнэ * [[Атырдьах ыйын 14]] — Португалия [[Коррида]]та үөскээбит күнэ<ref>[https://www.gazeta.ru/social/2020/08/13/13193365.shtml Какая погода ждет Москву с 14 по 21 августа - Газета.Ru]</ref> * [[Алтынньы 5]] — Өрөспүүбүлүкэ күнэ * [[Ахсынньы 1]] — Тутулуга суох буолууну сөргүтүү күнэ == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]] [[Категория:Португалия]] onk4tcycp6haz3j79nzjeblb0evc87v 0 56448 427743 427638 2026-04-28T23:41:49Z Ojkhol 24881 427743 wikitext text/x-wiki [[Азербайдьан|Азербайджан]] бэлиэ күннэрэ * [[Кулун тутар 5]] — Физкультура уонна спорт күнэ * [[Кулун тутар 10]] — [[Азербайджан тыйаатыра|Дойду тыйаатырын күнэ]]<ref>{{Cite web |url=http://ru.apa.az/news/242506# |title=В Азербайджане учреждён День национального театра |accessdate=2014-03-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140310195427/http://ru.apa.az/news/242506# |archivedate=2014-03-10 |deadlink=yes }}</ref> * [[Кулун тутар 22]] ({{флагификация|Казахстан}}, {{флагификация|Албания}}, {{флагификация|Пакистан}}, {{флагификация|Туркменистан}}, {{флагификация|Иран}}, {{флагификация|Россия}} ([[Дагестан]], [[Башкорстостан]], [[Татарстан]] уо.д.а. эмиэ бэлиэтииллэр) — [[Наурыз]] * [[Муус устар 10]] — Тутааччы күнэ * [[Ыам ыйын 10]] — Сибэкки күнэ * [[Ыам ыйын 23]] — Экология уонна айылҕа хаһаастарын министиэристибэтин үлэһиттэрин күнэ <ref>[https://www.calend.ru/holidays/0/0/2197/ День работников Министерства экологии и природных ресурсов Азербайджана - 23 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2020]</ref>; * [[Ыам ыйын 28]] — [[Өрөспүүбүлүкэ күнэ (Азербайджан)|Өрөспүүбүлүкэ күнэ]] (1918) * [[Бэс ыйын 2]] — Азербайджан гражданскай абыйаассыйатын күнэ * [[Бэс ыйын 5]] — Мелиоратор күнэ<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2176/ Календарь праздников]</ref>. * [[Бэс ыйын 18]] — Киһи быраабын күнэ * [[Бэс ыйын 20]] — Гаас үлэһиттэрин күнэ<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2198/ День работников газового хозяйства Азербайджана — 20 июня. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010]</ref> * [[Бэс ыйын 24]] — Массыына оҥорор бырамыысыланнас күнэ * [[Бэс ыйын 26]] — Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ * [[От ыйын 2]] — Полиция үлэһиттэрин күнэ<ref>[http://www.calend.ru/holidays/0/0/2213/ Азербайджан Полициятын үлэһиттэрин күнэ — 2 июля.</ref>. * [[От ыйын 9]] — [[Дипломатия үлэһиттэрин күнэ (Азербайджан)|Дипломатия үлэһиттэрин күнэ]] * [[От ыйын 22]] — [[Азербайджан дойдутун прессатын күнэ|Дойду прессатын күнэ]] * [[Атырдьах ыйын 1]] — [[Азербайджан тыла|Азербайджан алпаабытын уонна тылын күнэ]]<ref>[http://1news.az/society/20090801093608648.html День азербайджанского алфавита и языка.]</ref> * [[Атырдьах ыйын 2]] — [[Азербайджан]] национальнай киинэтин күнэ * [[Атырдьах ыйын 18]] — [[Пограничник күнэ]] * [[Балаҕан ыйын 15]] — Билии күнэ * [[Балаҕан ыйын 18]] — Национальнай дьүрүл күнэ * [[Балаҕан ыйын 20]] — [[Ниэп]] хостооччуларын күнэ * [[Балаҕан ыйын 27]] — [[Өлбүт сэрииһиттэри ахтыы күнэ (Азербайджан)|Өлбүт сэрииһиттэри ахтыы күнэ]]<ref>{{cite web|author=Б.Рустамбеков|url=http://interfax.az/view/821168|title=27 сентября в Азербайджане будет отмечаться «День памяти» погибших в карабахской войне|lang=ru|website=Интерфакс-Азербайджан|date=2020-12-02|access-date=2020-12-17|archive-date=2021-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225125036/http://interfax.az/view/821168|deadlink=no}}</ref>. * [[Алтынньы 1]] — Прокуратура үлэһиттэрин күнэ * [[Алтынньы 13]] — Азербайджан [[тимир суол]]ун үлэһиттэрин күнэ * [[Алтынньы 18]] — Тутулуга суох буолуу күнэ (Сэбиэскэй Сойуустан, 1991) * [[Сэтинньи 9]] — Былаах күнэ * [[Сэтинньи 12]] — [[Азербайджан Өрөспүүбүлүкэтин Төрүт сокуонун күнэ|Төрүт сокуон күнэ]] * [[Сэтинньи 17]] — Национальнай саҥалыы сайдыы күнэ * [[Сэтинньи 22]] — Юстиция күнэ * [[Ахсынньы 6]] — Сибээс уонна информационнай технология министиэристибэтин үлэһиттэрин күнэ * [[Ахсынньы 28]] — Албакаат күнэ * [[Ахсынньы 31]] — Аан дойду [[азербайдьаннар]]ын биир санааланыыларын (солидарность) күнэ == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Азербайджан бэлиэ күннэрэ]] [[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]] d8n8i561x9xszjdxlk442k17ebs388x 0 56484 427745 427597 2026-04-28T23:42:51Z Ojkhol 24881 427745 wikitext text/x-wiki '''Туркменистаан бэлиэ күннэрэ''' * [[Кулун тутар 7]] — [[Туркменистан бэлиэ күннэрэ|Көлө уонна ситим үлэһиттэрин күнэ]]<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://turkmenportal.com/blog/10190|title=В Туркменистане учрежден День работников сферы транспорта и связи {{!}} Культура|author=turkmenportal|website=Туркменистан, интернет портал о культурной, деловой и развлекательной жизни в Туркменистане|access-date=2022-03-07|archive-date=2022-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307150208/https://turkmenportal.com/blog/10190|deadlink=no}}</ref>. * [[Кулун тутар 22]] ({{флагификация|Казахстан}}, {{флагификация|Албания}}, {{флагификация|Азербайджан}}, {{флагификация|Пакистан}}, {{флагификация|Иран}}, {{флагификация|Россия}} ([[Дагестан]], [[Башкорстостан]], [[Татарстан]] уо.д.а. эмиэ бэлиэтииллэр) — [[Наурыз]] * [[Ыам ыйын 18]] — Барҕарыы, сомоҕолоһуу уонна [[Махтумкули Фраги]] күнэ * [[Ыам ыйын 25]] — [[Ашхабад|Ашхабад күнэ]]<ref>{{Cite web |url=http://turkmenistan.gov.tm/?id=4105 |title=На заседании Президент Туркменистана также подписал Указ, учреждающий День города Ашхабада, который будет отмечаться ежегодно 25 мая. |accessdate=2013-05-25 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304170600/http://turkmenistan.gov.tm/?id=4105 |deadlink=yes }}</ref>. * [[Бэс ыйын 12]] — Билим күнэ <ref>[http://gundogar-news.com/index.php?category_id=6&news_id=8569#:~:text=12%20%D0%B8%D1%8E%D0%BD%D1%8F%20%D0%B2%20%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B5%20%D0%BE%D1%82%D0%BC%D0%B5%D1%87%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F,%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B8%20%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%2C%20%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B0%20%D0%B8%20%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B9 В Туркменистане отмечают День науки | Наука и образование | Гундогар]</ref> * [[Бэс ыйын 26]] — Прокуратура үлэһиттэрин күнэ<ref>{{Cite web |url=http://turkmenistan.gov.tm/?id=14795 |title=Золотой век<!-- Заголовок добавлен ботом --> |accessdate=2020-06-26 |archive-date=2020-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629032551/http://turkmenistan.gov.tm/?id=14795 |deadlink=yes }}</ref>. * [[Бэс ыйын 27]] — Култуура уонна ускуустуба күнэ, ону таһынан [[Махтумкули Фраги]] күнэ * [[Балаҕан ыйын 1]] — [[Билии күнэ]] * [[Балаҕан ыйын 12]] — [[Рухнама]] күнэ<ref>[http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/37792.html Туркменистан празднует День Рухнама]</ref> * [[Балаҕан ыйын 27]] — Тутулуга суох буолуу күнэ. 1991 сыл алтынньы 27 күнүгэр Туркменистааҥҥа тутулуга суох буолуу туһунан сокуон ылыныллыбыта (ССРС өрөспүүбүлүкэлэриттэн бүтэһиктэр ахсааннарыгар), сыл ахсын ол күн бэлиэнэрэ, ол эрээри 2018 сыллаахтан биир ыйынан эрдэ бэлиэтэнэр буолбута. * [[Алтынньы 6]] — Кэриэстэбил күнэ. 1948 сыллааҕы сир хамсааһынын сиэртибэлэрин ахтар күн * [[Алтынньы 27]] — Тутулуга суох буолуу күнэ * Сэтинньи тиһэх баскыһыанньата (24-30 сэтинньи) — Урожай күнэ * [[Сэтинньи 25]] — Үүнүү бырааһынньыга * Ахсынньы бастакы бээтинсэтэ ([[Ахсынньы 1]]—[[Ахсынньы 7]]) — Ыаллаһыы күнэ (День добрососедства) * [[Ахсынньы 12]] — Нейтралитет күнэ == Быһаарыылар == {{быһаарыылар}} [[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]] 3h3iqxfqiso7yfxgeu2u98d8vn730rs 3 56520 427720 426121 2026-04-28T20:11:33Z MediaWiki message delivery 8272 /* You may be an eligible candidate for the U4C election */ саҥа салаа 427720 wikitext text/x-wiki == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|ырытыы]]) 11:17, 29 Ыам ыйын 2025 (UTC) <!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|ырытыы]]) 12:29, 16 От ыйын 2025 (UTC) <!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Дорообо! == Мин [[Кыттааччы:Sauit/1|саҥа сүрүн сирэй көстүүтүн]] оҥордум. Хайдах көстөрүй? Бу биэрсийэ саҥа векторга, мобильнай төлөпүөннэргэ даҕаны үчүгэйдик көстөр. Эһиги санааҕыт? [[Кыттааччы:Sauit|Sauit]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Sauit|ырытыы]]) 06:30, 7 Атырдьах ыйын 2025 (UTC) :Көрдүгүт дуо? [[Кыттааччы:Sauit|Sauit]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Sauit|ырытыы]]) 01:17, 8 Атырдьах ыйын 2025 (UTC) ::Аахпыт буоллахытына эппиэттиэххитиҥ, эһиги эрэ администратордартан бааргыт бытта [[Кыттааччы:Sauit|Sauit]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Sauit|ырытыы]]) 09:08, 8 Атырдьах ыйын 2025 (UTC) * Көрдүм. Сүнньүнэн бэрт дии. Минималистыы. Кыра алҕастар бааллар быһыылаах, грамматикаҕа. --[[Кыттааччы:Ojkhol|Ojkhol]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ojkhol|ырытыы]]) 00:56, 10 Атырдьах ыйын 2025 (UTC) *:Сыыһалары ырытан уонна көннөрөн баран, сүрүн сирэй дизайнынан буолар дуо? [[Кыттааччы:Sauit|Sauit]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Sauit|ырытыы]]) 04:23, 10 Атырдьах ыйын 2025 (UTC) :: Ырытыахха сөп. Бастаан маннык ыйытыылардаахпын. Эн санааҕар, уруккуну уларытарга туох төрүөт баарый? Уонна иккис ыйытыы: ханнык Бикипиэдьийэни үтүгүннэрдиҥ? --[[Кыттааччы:Ojkhol|Ojkhol]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ojkhol|ырытыы]]) 09:35, 17 Атырдьах ыйын 2025 (UTC) :::Төлөпүөннэргэ уонна саҥа Бикипиэдьийэ дизайныгар (Вектор-2022) куһаҕаннык көстөр. it.wikipedia.org (Итальянскай) [[Кыттааччы:Sauit|Sauit]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Sauit|ырытыы]]) 00:05, 18 Атырдьах ыйын 2025 (UTC) == [[Бикипиэдьийэ:Күрэс:Азия ыйа 2025]] == Уважаемый участник Википедии на языке саха, 1-30 ноября проходит месячник по написанию статей про страны и народы Азии, будем рады видеть ваш вклад на данную тематику. Саха тылынан Википедия ытыктабыллаах кыттыылааҕа, сэтинньи 1-30 күннэригэр Азия дойдуларын уонна норуоттарын туһунан ыстатыйалары суруйуу ыйааҕа ыытыллар, бу тиэмэҕэ киллэрбит кылааккытын көрөр үөрүөхпүт. Прошу прощения за мои ошибки.--[[Кыттааччы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Il Nur|ырытыы]]) 18:08, 4 Сэтинньи 2025 (UTC) :Махтал! [[Кыттааччы:Ojkhol|Ojkhol]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ojkhol|ырытыы]]) 05:21, 11 Сэтинньи 2025 (UTC) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Кыттааччы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Кыттааччы ырытыыта:MediaWiki message delivery|ырытыы]]) 13:45, 19 Сэтинньи 2025 (UTC) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Сообщение отправил Участник:TRistovski-CEEhub@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == [[Бикипиэдьийэ:Күрэс:Феминизм уонна фольклор 2026]] == Подал заявку на проведение конкурса, который начнется 1 февраля 2026 года. Пожалуйста помогите с переводом страницы до этого времени.--[[Кыттааччы:Il Nur|Il Nur]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Il Nur|ырытыы]]) 13:26, 18 Ахсынньы 2025 (UTC) :Сөп. [[Кыттааччы:Ojkhol|Ojkhol]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ojkhol|ырытыы]]) 23:26, 18 Ахсынньы 2025 (UTC) :Как поправить перевод интерфейса вот этой странички? https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/campaign/196 Не дадите прямую ссылку в Транслэйтвики? [[Кыттааччы:Ojkhol|Ojkhol]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ojkhol|ырытыы]]) 02:27, 19 Ахсынньы 2025 (UTC) == Неофициальная Вики-премия 2026 == {| style="border: 0px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="top" | [[File:Wiki Laureate insignia of Wiki Award (Wikimedia movement).svg|120px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | ''' [[w:ru:Википедия:Форум/Архив/Общий/2026/01#Википремия-2026 (неофициальная)|Лауреат неофициальной Вики-премии 2026 года]]''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | '''[[w:ru:Википедия:Форум/Архив/Общий/2026/01#Википремия-2026 (неофициальная)|За наибольшее количество правок (5151) в Якутской Википедии в 2025 году]]!''' |} ''С уважением,'' [[Кыттааччы:KOMISSAR Russia|KOMISSAR Russia]] ([[Кыттааччы ырытыыта:KOMISSAR Russia|ырытыы]]) 15:51, 2 Олунньу 2026 (UTC) :Махтал! Спасибо за информацию! [[Кыттааччы:Ojkhol|Ojkhol]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Ojkhol|ырытыы]]) 03:12, 16 Олунньу 2026 (UTC) == Translation request == Hello, Ojkhol. Can you translate and upload the articles [[:ru:Базардюзю]] and [[:ru:Флегрейские поля]] in Sakha Wikipedia? Yours sincerely, [[Кыттааччы:Kurcke|Kurcke]] ([[Кыттааччы ырытыыта:Kurcke|ырытыы]]) 12:06, 8 Кулун тутар 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:11, 28 Муус устар 2026 (UTC) </div> <!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> hl9hf2aq0o7zl21k1ddrml9uqv735kv 0 56573 427731 427596 2026-04-28T23:04:31Z Ojkhol 24881 427731 wikitext text/x-wiki * [[Кулун тутар 1]] (Ираак Курдистаана) — Мустафа Барзани күнэ * [[Кулун тутар 7]] — Бэйэ-бэйэни тулуйуу уонна эйэлээхтик олоруу күнэ. Дойду премьер-миниистирэ Рим паапата Франциск уонна шииттэр баһылыктара аятолла Али Аль-Систани 2021 сыллаахха көрсүүлэрүн кэнниттэн биллэрбитэ * [[Кулун тутар 21]] — Саас күнэ * [[Муус устар 16]] ({{Флагификация|Ираак Курдистаана}}) — Балисаҥҥа уонна Шейх Васаҥҥа химическэй атааканы ахтыы күнэ * [[Бэс ыйын 13]] ({{Флагификация|Ираак Курдистаана}}) — Сулеймания куорат өлбүттэрин кэриэстиир күн. 1991 сыллаахха куурдар өрө турууларын кырыктаахтык баттааһын кэмигэр тыһыынчанан киһи өлбүтэ. * [[От ыйын 14]] — [[Ираакка Өрөбөлүүссүйэ күнэ|Өрөбөлүүссүйэ күнэ]] * [[От ыйын 17]] — Өрөбүлүүссүйэ күнэ ([[БААС]], [[1968]]) * [[Алтынньы 3]] — Британияттан босхолонуу күнэ (1932) * [[Ахсынньы 11]] (Ираак Курдистаана) — [[Куурд тыллара|Курд]] дьахталларын сойууһа төрүттэммит күнэ * [[Ахсынньы 17]] ({{Флагификация|Курдистаан}}, [[куурд омуктар]]) — куурд былааҕын күнэ [[Категория:Ираак]] [[Категория:Бэлиэ күннэр дойдуларынан]] b6artvc3tf6xwyc6dlv8ujkqshph12c 0 58107 427722 426812 2026-04-28T22:18:15Z Xaahax 10090 Тупсарыы 427722 wikitext text/x-wiki Сахалар “Аан дойдуну санаа тутан турар” диэн этиини тутуһан, санаа киһи оҥорор быһыыларыттан эрдэлээн, инники иһэрин уонна дьон оҥорор быһыылара санаалара хайа диэки уларыйарыттан тутулуктааҕын билинэллэр. Билигин наукаҕа санааны ситэ үөрэтэ иликтэриттэн сахалар өй-санаа үөрэҕин билиилэрэ туттуллууга киирэн бастаан иһэрэ табыллар кыахтанар. Бу этии дьон үгүстэрин санаалара хайа диэки уларыйарыттан Аан дойду олоҕо быһаччы тутулуктааҕын биллэрэр уонна өйдөспөт буолан икки аҥы арахсыыны тэрийии, эйэлэспэт өйү-санааны үөскэтии сайдыыта этиһиигэ, охсуһууга уонна улахан сэриигэ тириэрдиэхтэрин сөбүн биллэрэр. Икки тыһыынча сыллар анараа өттүлэригэр дьон үчүгэй киһи буолар баҕа санаалара улаатан, тарҕанан Христос таҥараҕа кубулуйбута. Үчүгэй киһи таҥара, Христос үөскээһинэ дьон үчүгэйи оҥорор санааларын үксэтэн биэрэриттэн Сир үрдүгэр үчүгэй быһыылар элбээһиннэрин билигин киэҥник тарҕатар кыахтанна. Киһи оҥорор быһыылара санаата хайдаҕыттан тутулуктааҕын сахалар былыргыттан билэллэр, “Киһини санаата салайар” диэн этии таҥара үөрэҕин төрүтэ буолар. Үчүгэй санаалара элбэх киһи үгүс үчүгэй быһыылары оҥорор кыахтанарын былыр үйэҕэ быһааран таҥара үөрэҕэр киллэрэн олохторугар туһаналлар. Уһун санаанан салайтарыы диэн ырааҕы, кэскиллээҕи, олоххо туһалааҕы ситиһэргэ сыал оҥостон олоҕу олоруу ааттанар. Тыа ха-һаайыстыбатын үлэһиттэрэ куорат дьонунааҕар, промышленность үлэһиттэринээҕэр уһун санаалаахтара хамнастарын уратыларынан, ылар барыстара хас да сылынан кэлэринэн быһаарыллар. Уһун санаалаах саха дьоно сэбиэскэй былаас дьадаҥылары, туох да баайа суохтары өрө тутарын сөбүлээбэккэлэр кыахтара баарынан утарылаһа, сэриилэһэ сатаабыттара. Сэриигэ кыаттаран эрэ баран, бу олоххо сыыһа хайысханы тутуһар былааска бэриммиттэрэ. Оҕону иитии икки өрүттээҕэ аймахтар, омук сайдыыны ситиһэллэригэр утарыта дьайыыны оҥороллор: I. Үчүгэй иитиилээх. Оҕо ийэ кута үчүгэй үгэстэргэ иитиллибит, кыра эрдэҕинэ туһа киһитэ буолан үлэлии үөрэммит уонна көрсүө, сэмэй майгылаах буолуута үчүгэй иитиилээх диэн ааттанар. Уһун санаа үйэлэргэ дьайар кыахтаах. Манна холобуру аҕаллахха, киһи көрсүө, сэмэй буолан үлэни кыайа-хото үлэлээтэҕинэ, оҕолоро, сиэннэрэ, хос сиэннэрэ көрсүө, сэмэй майгылананнар, үлэлии үөрэнэннэр олохторо салгыы сайдарын, өссө тупсан иһэрин ситиһэллэр. Үлэһит сахалар көрсүө, сэмэй буолууну тутуһаллар. II. Куһаҕан иитиилээх. Оҕо атаахтык иитиллэн улаатара, аһара барар майгыланан хаалара, үлэни кыайан үлэлээбэтэ, сыыһа-халты туттунан куһаҕан быһыыга түбэһэрин элбэтэр уонна куһаҕан үгэстэнэн, үөрүйэхтэнэн хааларыгар тириэрдэр. Бу куһаҕан үөрүйэхтэр кэлэр көлүөнэлэригэр бэриллэн иһэллэриттэн аймахтара салгыы сайдаллара атахтанар, уһун үйэни ситиһэр кыахтара суох буолар. Оҕо олоҕун хайдах олороро ийэ кута хайдах иитиллибититтэн улахан тутулуктаах. Атаах оҕо аймахтары эстиигэ, симэлийиигэ тириэрдэр буоллаҕына, көрсүө, сэмэй буолуу тулууру улаатыннаран биэрэриттэн салгыы сайдыыны ситиһэллэрин үөскэтэр. Саха омуга олус уһун үйэлээх. Казактар сэриилээн кэлиилэригэр үөскээбит балаһыанньаны таба сыаналаан кинилэр диэки буола охсон, киэҥ сирдэргэ тарҕаммыттара, хаан тупсарыыта дьайан ыраахтааҕы былааһын кэмигэр ахсааннара биэс төгүлтэн ордук эбиллибитэ. “Туох барыта икки өрүттээх” диэн айылҕа сүрүн тутулугун билэллэриттэн уонна олохторугар туһаналларыттан казактар кэлиилэрин сайдыы киириитин курдук сыаналаан, ыарахан да буоллар бэринэн, сахалар саҥалыы сайдыыны ситиспиттэригэр оччотооҕу кэмнээҕи өй-санаа үөрэҕин билэр салайааччыларбытыгар махтал тылын этэбит. Бэриммэккэ уһуннук сэриилэспит чукчалар, коряктар билигин кэлэн, хас эмэ сүүс сыллар ааспыттарын кэннэ, ааҕынан көрбүттэрэ хаан тупсарыытын туһамматахтарыттан ахсааннара улаханнык эбиллибэтэх, олорор сирдэрин лаппа кыараппыттар. Үөрэҕи, билиини ба-һылааһыннара эмиэ ити таһымынан хаалбыт. Көрсүө, сэмэй быһыылаах, туох барыта икки өрүттээҕин тутуһар сахаларга махталбытын тириэрдэбит. Билигин даҕаны икки өрүттээх өйдөбүллээх тыллары туһана сылдьарбыт, бу быһаарыыны тутуһарбытын биллэрэр. Айыы, ытык, ынырык, алдьархай диэн тыллар иккилии; үчүгэй уонна куһаҕан өрүттээхтэрин өй-санаа сайды-бытынан быһааран икки аҥы арааран туһана сылдьарбыт айылҕа кэмэ кэллэҕинэ үөскэтэн биэрэр уларыйыытыгар, солбуйсан биэрэригэр сөп түбэһэрэ уһун үйэни ситиһэрбитигэр тирэх буолар. Уһун санаалаах киһи көрсүө, сэмэй киһи буолар. Кини өйө-санаата туруктааҕыттан, кыра аайыттан буккуллан барбатыттан олоххо ситиһиилэри оҥорор кыаҕа улаатар. “Саха өһөс, онтон оҕото өссө өһөс” диэн өс хоһоонун үлэһит, көрсүө, сэмэй сахалар үөскэтэн оҕолорун иитэллэригэр, үөрэтэллэригэр туһана сылдьаллар. Элбэх оҕолоох буолуу уһун санааны үөскэтэр уонна оҕолору үлэҕэ үөрэтэр күүһү эбэн биэрэр. Биир эрэ оҕо иннин буолбакка, элбэх оҕону көрүү-истии, инникилэрин тэрийии бэйэтэ уһун санааҕа тириэрдэр. Элбэх оҕолоох ыаллар тутуһар, үлэҕэ үөрэтэр туһа киһитэ буолуу диэн үөрэхтэрэ, бэйэ-бэйэлэригэр көмөлөһөллөрө, кыралары харыстыыллара санааны уһатар, ыраахха тиийэрин үөскэтэр. Тыа сирин уустук үлэлэринэн дьарыктанар сахалар уһун санаалаахтарыттан салайар былааһы революция оҥорон тосту уларытары сөбүлээбэтэхтэрэ. Өктөөп өрө туруутун кэнниттэн салайар былааһы дьадаҥылар; “эриэн тараһалаахтар”, сүрэҕэ суохтар, үлэлиэхтэрин-хамсыахтарын баҕарбаттар ылыыларын кэнниттэн быстах санааҕа баһыттарыы сайдыбыта. Үөһэттэн хамаандалаан колхозтары тэрийии диктатураны үөскэппитэ уонна сэриигэ бэлэмнэнии күүһүрбүтэ. Сэбиэскэй былаас “айыыны үчүгэй” диэн этэн саха дьонун үксүлэрин кылгас санааҕа киллэрбитин билигин ырыынак үйэтин көмөтүнэн туһанан көннөрдөхпүтүнэ табыллар. Сэбиэскэй былаас албыннарын оччотооҕу кэмҥэ мааныламмыт суруйааччылар, тыл үөрэхтээхтэрэ, оччотооҕу учуонайдар “айыы үөрэҕэ” диэн сымыйа сектаны оҥорон салҕаан иһэллэрин тохтотуу ирдэнэр буолла. Омук олоҕо уһун санааны тутустахха эрэ үйэлээх буолара кыаллар. Эр дьон уонна дьахталлар холбоһон ыаллары тэрийэллэр. Элбэх ыаллар олохторо холбонон аҕа уустарын уонна омугу үөскэтэллэр. Омук үйэтин уһуна сахалар билэллэринэн 9 үйэҕэ тиийэр уонна 3-түү үйэнэн быысаһан маннык бэлиэ кэмнэргэ арахсар: 1. Омук саҥалыы үөскээһинэ. Атын сайдыылаах омуктуун ыал буолан холбоһуу элбээһинэ омук хаанын тупсаран, доруобуйалара көнөн, ахсааннара үксээн саҥалыы үөскээһинин саҕалыыр. 2. Омук күүһүрүүтэ. Бэйэтин уратытын билиниитэ саҕаланар. Ахсаана эбиллэринэн туһанан олорор сирдэрин кэҥэтинэн, атыттары үлэҕэ кыайан баһылаан киэҥ сирдэри бас билиигэ ылыыта уонна барыһы биэрэр үлэ саҥа көрүҥнэрин сайыннарыыта табыллар. 3. Омук мөлтөөһүнэ. Уһун үйэлэр усталарыгар атын кыра омуктары баһылаан салайан үчүгэйэ улаатан аһара барыыта кэрэ буолууга тириэртэҕинэ атыттары куһаҕаннарынан ааҕыыга тиийэн хааллаҕына ыалы тэрийиилэрин суох оҥорон ахсааннара аҕыйыырын үөскэтэр. Дьахталлар баһылаан салайан барыылара кэлэн үлэни кыайан үлэлээбэт буолуу үөскээһинэ мөлтөөһүн бэлиэтэ буолар. Биир тылы булунуу уустугуран тус-туспа барыы үрэллиини, ыһыллыыны саҕалыыр. Аан дойду бары омуктарыгар сайдыы, уларыйыы хамсааһыннара тохтообокко бара тураллар. Бары омуктар 9 үйэ иһигэр итинник уларыйыыларга түбэһэллэрин билиэхтэрэ этэ. Элбэх сэриилээх, үгүс ахсааннаах, киэҥ сирдэри баһылаабыт омук мөлтөөн эрэр кэмигэр күүһүрдэ, күүс киллэрэ сатааһын, “улуу омук” диэн ааттаан улуутумсуйарын аһара ыытыы улахан сэриини тоҕо тардар кутталы үөскэтэр. Улуу ааттаммыт омук атыттары сэниириттэн суох оҥортуур санаата улаатан хааллаҕына сэриини саҕалыан сөп. Дьон уһун санааны тутуһаннар маннык уустук кэмҥэ түбэспит омукка көмөлөһөн, бары күүһүн сэриигэ буолбакка, эйэҕэ, үлэҕэ аныырыгар тириэртэхтэринэ сэрии буолара тохтуон, эйэлээх кэм эргийэн кэлиэн сөп. Бары таҥара үөрэхтэрэ Күн таҥараны билинэн эйэлээх буолууну үөскэтэр кыахтаахтар. Ханнык эрэ кэмҥэ өй буккуллан ылыыта, “Кыайыыттан төбө эргийэр” кэмэ үөскээтэҕинэ уһуннук олорор салайааччылар быстах санааҕа оҕустаран сэрии суолун тутустахтарына, сиргэ алдьархайдар кэлиэхтэрин сөп. Уһун санааны тутуһуу туохха барытыгар сэрэхтээх буолууну улаатыннаран эйэлэһиини төрүттүүр. Айылҕаҕа тугу барытын харыстыыр, көмүскүүр санааны уһун санаа эрэ үөскэтэр. Дьон олоҕо уһун санаанан салайтардаҕына эрэ табыллар кэмэ кэлэн турар. Аһара барыыны тохтотон уһун санааны тутустахха эрэ сиргэ сайдыы ситиһиллэр уонна уһун үйэлэнэр кыахтанар. (1,64). == Туһаныллыбыт литература. == 1. Каженкин И.И. Өй буккуллуута. - Дьокуускай: Ситис, 2026. - 108 с. [[Категорияларынан көрдөөһүн]]: Өй-санаа. bezp6vwuyy5rwjhwejyd6h6tpkiscl8 0 58111 427723 426813 2026-04-28T22:23:58Z Xaahax 10090 Тупсарыы 427723 wikitext text/x-wiki Саха дьоно быстах, түргэнник киирэн кэлэр санааны оҥорор быһыыга кубулутан иһиини сөбүлээбэттэр, куһаҕан да диэбэтэллэр киһини сыыһа-халты туттуннарара элбэҕин билэллэр, ол иһин сэрэнэллэр, быстах санаа диэн туоратан ааттыыллар. Өй-санаа киһи күннээҕи эрэ дьыалаларынан дьарыктанарыгар тиийэн хааллаҕына халыйыыга, быстах санааҕа киириигэ тиийэн хаалыан сөп. “Санаабычча быһыылаах” диэн этэн сахалар санаатар эрэ ону оҥоро охсор быһыыны сөбүлээбэттэрин биллэрэллэр. Быстах, оҕоҕо үчүгэй эрэ буоллун диэн санаа дьайыытыттан оҕо иитиитэ сыыһа хайысханан баран хаалар. Оҕону атаахтатыы, бары баҕатын толоруу тулуура суох уонна бэйэмсэх буолуутун үөскэтэн өйө-санаата киһи быһыытын аһара барыытыгар тириэрдэрэ сыыһа-халты туттунуутун элбэтэн олоҕун ситэ олорботун үөскэтиэн сөп. Быстах санаа быстах, ситэ толкуйдамматах, ырытыллыбатах, туох содул үөскүүрэ быһаарыллыбатах быстах быһыылары оҥорууга ти-риэрдэриттэн киһи оҥорор быһыыларын оҥоруон инниттэн сэрэнэрэ ирдэнэр. Тугу эмэ оҥоро охсон кэбиһэн баран куһаҕан буолан тахсыбытын кэнниттэн соһуйан хаалааччылар куруук элбэхтэр. Саҥа тоҥмут мууһу кытаанах курдук сыыһа санаан күөлгэ киирэн ууга түһээччилэр син-биир бааллар. Киһи санаата оҥорор быһыыга кубулуйара син ыраах. Бу ырааҕы дьон “Сэттэтэ мээрэйдээн баран биирдэ быс” диэн өс хоһооно оҥорон быһаараллар. Киһи санаабыт санаатын айар диэн тылы туһанан элбэхтик хос-хос ырытан, сыымайдаан көрөрө оҥорор быһыыта табылларыгар тириэрдэн туһаны оҥорорун үөскэтэр. Бу өс хоһоонун туһана сылдьыы эдэрдэр оҥорор быһыыларын тупсарыыга туһалыыр. Быстах быһыы диэн санаабычча быһыыланыы, хантан эрэ санааҕа көтөн түспүт быһыыны үчүгэйин эбэтэр куһаҕанын быһаара, ырыта сатаабакка эрэ оҥорон кэбиһии ааттанар уонна үгүстүк сыыһа-халты буолан тахсар уратылааҕыттан куһаҕаҥҥа киирсэр. Өй-санаа буккуллуута киһи быстах быһыылары оҥороругар тириэрдэн кэбиһиэн сөп. Тулуура суох, буккуллар өйдөөх-санаалаах киһи быстах быһыыны оҥорууга киирэн биэрэр кыаҕа улаатан хаалар. Олорго киирэн биэриини барыга-бары солумсаҕырыы ордук элбэтэр. Ол-бу саҥаны, киһи билбэтин, оҥорботун билэ-көрө, оҥоро сатыыр, бииртэн-бииргэ көтүөккэлээн иһэр солумсах буолан хаалбыт киһи быстах быһыыны үгүһү оҥорон куһаҕаны элбэтиэн сөп. Быстах быһыыны өйдөрө-санаалара сүөһү өйүн таһымыгар түһэн сылдьар араас тиийиммэттэр, акаарылар элбэҕи оҥороллор. Киһи таҥара үөскээбитин кэнниттэн киһи санаата киһилии санаа уонна быстах санаалар диэн икки аҥы арахсыбыттара. Өй-санаа, уһун санаа, киһи буолар баҕа санаа, киһилии быһыылар киһилии санааны үөскэтэллэрин сахалыы таҥара үөрэҕэ тутуһар. Эт-сиин аһыырга, сииргэ баҕа санаата быстах санаалары киһи аччыктаатар эрэ үөскэтэн иһэр. Хантан эрэ аһылыгы булунан аһыыр санаа киһиэхэ киирэн аһыыр сири көрдүүрэ саҕаланар. Эр киһи этин-сиинин баҕа санаата мунньуллан улаатар. Быстах санааны туттуммат буолуу киһини сыыһа-халты туттунууга тириэрдиэн сөп. Дьахтары кытта сыһыаҥҥа быстах санааҕа киирэн хаалбакка уһун санааны тутуһуу табыллар. Киһи быстах киирэн кэлэр санааларын тулуйан уһун, кэскиллээх, киһилии санааларга киллэрэн биэрдэҕинэ эрэ, киһи быһыылаах киһиэхэ кубулуйар кыахтанар. Быстах санааны тутуһа сылдьыы киһи кыыл өйүгэр-санаатыгар төннөн хаалыытын үөскэтиэн сөп. Кыыллары аһара баран харыстыы, бэлэми аһата сатааһын үөскээһинэ киһи бэйэтэ кыылга кубулуйан иһэригэр тириэрдэн быстах быһыылары оҥорооччулар элбииллэр. Кыыллар эттэрин сиэбэт, үүттэрин испэт буолуу киһи өйө-санаата уларыйан бэйэтэ от-мас аһылыктаах кыылга кубулуйан биэрэригэр тириэрдэр. Кыыллары “үчүгэй” диэн ааттааһын, аһара аһыныы киһини бэйэтин куһаҕаҥҥа, кыылга кубулутуон сөп. Нууччалар “сука” диэн тыһы ыты ааттыыллар этэ. Бу тыһы ыты “девочка” диэҥҥэ уларытан эрэллэрэ мааны бэйэлээх кыыстара ыкка, кыылга тэҥнэнэн, оннук өйдөнөн-санааланан хаалыытыгар тириэрдэр. “Сука” диэн тыһы ыты ааттыыр тылы уларытан, солбуйан “девочка” диэни туһаныы дьахталлар үөрүнэн биир эрдээх, кыыллар курдук буолууларыгар тириэрдэр суол буолар. Кыыллары аһара аһыныы, оҥорор быһыыларын үтүктэ сылдьыы дьахталлар көҥүллэринэн барыыларын үөскэтэн дьон буор куттарын буккуйан кэбиһиэн сөп. Дьон сыгынньахтанан иһэллэрин саҥаны айыыны, туох эрэ уратыны, ким да оҥорботун оҥоруу курдук саныыллара билигин элбээтэ. Европаҕа оҥорон туһана сылдьар аналлаах сыгынньаҕын сөтүөлүүр сирдэрин үтүктэн туһаныы тарҕанан иһэр. Маннык сирдэри Крыымҥа эмиэ арыйан үлэлэтэллэр. Тугу да оҥордоххо сааппат, кыбыстыбат буолуу диэн кыыллар майгыларын биллэр уратыта буолан билигин бу майгы аһара баран эрэр. Эдэрдэр кыра эрдэхтэриттэн атаахтык, ханнык да хааччаҕы билиммэккэ, көҥүллэринэн баран иитиллиилэрэ дьон көрөн турдахтарына куһаҕаны да оҥорон кэбистэхтэринэ сааппаттарын, кыбыстыбаттарын улаатыннарар. Оҕолорго кыра эрдэхтэриттэн араас тупсубут, киһилии саҥарар, киһи курдук таҥнар кыыллары, мультфильмнары оҥорон көрдөрүү бэйэлэрин кыыл курдук сананыыларын үөскэтэрэ ордук куһаҕан. Билигин араас кыыллар ахсааннара аҕыйаан көрүүгэ-истиигэ, көмөҕө наадыйаллара кырдьык элбээтэ. Халыҥ хаардаах, тымныы кыһыны этэҥҥэ туорааччылар аҕыйаан иһэллэр, эбии аһатан биэрии эрэйиллэр буолла. Кыыллары аһыныы төһө да туһалааҕын иһин аһара барбата син-биир ирдэнэрин булчуттар тутуһаллар. Сахалар ханнык да кыыллары бэйэлэригэр, киһиэхэ тэҥнээбэттэр, өйдөрө-санаалара биир өрүтүнэн намыһаҕын, салгын куттара сайдыбатын билэллэр. Киһи үс куттаах уонна олоро; буор, ийэ, салгын куттар диэн араарыллан ааттаналлар. Атын тыынар-тыыннаахтар; кыыллар, көтөрдөр уонна балыктар икки; буор уонна ийэ эрэ куттаахтар диэн сахалар Кут-сүр үөрэхтэрэ тус-туспа араарар. Өйү-санааны маннык араарыы киһи хаһан даҕаны кыыллары кытта кыайан тэҥнэспэтин, баһылыыр оруолу ылан иһэрин биллэрэр. Киһи салгын кута сайдарынан оҥорор быһыылары көннөрөн, тупсаран иһэринэн киһи буолууну ситиһэр кыахтанара бастаан иһэрин үөскэтэр. Быстах санаа быстах быһыылары оҥорууну элбэтэн араас, ол-бу, буолар-буолбат саҥаны айыылары оҥорууну үксэтэр. Үчүгэй, дьоҥҥо туһаны оҥорор айыылар олус эрэйдээхтэриттэн, элбэх үлэни, бириэмэни эрэйэллэриттэн, аҕыйахтара табыллан сатанарыттан эдэрдэр куһаҕаҥҥа тириэрдэн кэбиһэр уонна судургутук оҥоруллар быстах, куһаҕан айыылары үгүстүк оҥорууга тиийэллэр. Эдэрдэр ханнык эрэ айыыны оҥорор санааларыгар тимир суол вагонугар бары көрөн олордохторуна сиэксинэн дьарыктанарга кытта тиийдилэр. Дьон киһилии быһыылар кыыллыы быһыылартан ханан арахсалларын син билэн тутуһа сылдьалларыттан маннык быһыыны оҥоруу сиэри таһынан барар, күлүгээннээһин диэн ааттанар уонна 5 сылга диэри хаайыыга олордуохтарын сөп. Тыл үөрэхтээхтэрэ була сатаан оҥорбут “айыы үөрэҕэ” диэн секталара эдэрдэри саҥаны айа, оҥоро сатыылларын аһара күөртээн ол-бу, буолар-буолбат, ураты айыылары оҥороннор быстах быһыылары элбэтэллэрин үөскэттилэр. Бу бэйэлэрин “үчүгэйбит” диэн ааттана сатыыр дьон эдэрдэри куһаҕан быһыыны оҥорууга киксэрэн, тэптэрэн биэрэллэрин бэйэлэрэ да билэ иликтэрэ хомолтону үөскэтэр. Түргэнник, соһуччу киирэн кэлэр санаа быстах быһыыны оҥорууга тириэрдэн кэбиһэрин сахалар үөрэтэн билэн быстах санаа диэн сөбүлээбэттэрин биллэрэн ааттаабыттар. (1,68). == Туһаныллыбыт литература. == 1. Каженкин И.И. Өй буккуллуута. - Дьокуускай: Ситис, 2026. - 108 с. [[Категорияларынан көрдөөһүн]]: Өй-санаа. k6ckfv3rluh5b2bmgq6folwagb46k1p