Православие

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="sah">
  <siteinfo>
    <sitename>Бикипиэдьийэ</sitename>
    <dbname>sahwiki</dbname>
    <base>https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D2%AF%D1%80%D2%AF%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D1%80%D1%8D%D0%B9</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.9</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Миэдьийэ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Аналлаах</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Ырытыы</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Кыттааччы</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Кыттааччы ырытыыта</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Бикипиэдьийэ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Бикипиэдьийэ ырытыыта</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Билэ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Билэ ырытыыта</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki-ни ырытыы</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Халыып</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Халыыбы ырытыы</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Көмө</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Көмөнү ырытыы</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категория</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорияны ырытыы</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Православие</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58717</id>
    <revision>
      <id>429680</id>
      <parentid>429672</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T12:31:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SmallSonMarex</username>
        <id>26712</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>429680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3542" sha1="kb6t8ekqam4govv5tfwxqo1r0xr7ve7" xml:space="preserve">[[Билэ:Якутская духовная семинария, Якутск 24.05.2026.jpg|мини|уҥа|Дьокуускайдааҕы духуобунай семинария]]
Православие (гирек тылыттан ὀρθοδοξία)— тылбааһа «сөпкө айхаллыыр (айхаллааһын)», устуоруйаттан, суолтатынан — «сөптөөх санаа» — христианство биир сүрүн уонна саамай былыргы хайысхата. Бу хайысха бастакы тыһыынча сыл иһигэр Византияҕа, сэттэ Сир үрдүнээҕи собордар кэмнэригэр олохтоммута{{Sfn|Orthodox Christianity: Overview and Bibliography|2003}}&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Кинигэ|год=2012|ответственный=ed. Juergensmeyer M., Roof W. C.|заглавие=Encyclopedia of Global Religion|ссылка=https://books.google.com/books?id=B105DQAAQBAJ&amp;pg=PA319|том=1|место=Los Angeles|издательство=SAGE Publications|страницы=319}}&lt;/ref&gt;

Православие, бэйэтин тылын суолтатынан — атын сыыһа үөрэхтэртэн (ерестэртэн) уратытынан — Сибэтиэй Сурукка уонна Сибэтиэй Үһүйээҥҥэ бигэргэтиллибит дьиҥнээх апостоллар итэҕэллэрин тутуһуу быһыытынан көрүнэр. Бу — Православнай таҥара дьиэтин үөрэҕэ буолар. Салалта өттүнэн бэйэ-бэйэлэриттэн тутулуга суох (автокефальнай) олохтоох таҥара дьиэлэрин холбоһуга Православнай таҥара дьиэтэ дьэ дэтэр{{Sfn|Пилипенко, Лукашевич, Ванеян|2015}} .

Православнай таҥара дьиэтэ Никео-Цареградскай Итэҕэл бэлиэтин филиоквета суох ылынар. Сэттэ Сир үрдүнээҕи собордар догматическай быһаарыыларын уонна уураахтарын билинэр. Бэйэтин соҕотох, кафолическай (бүттүүн) таҥара дьиэтинэн көрүнэр. Бу таҥара дьиэтин олохтооччута уонна баһылыга — [[Иисус Христос]] буолар&lt;ref name=&quot;Митрополит Филарет&quot;&gt;Митрополит ''[[Филарет (Дроздов)]].'' [http://www.verapravoslavnaya.ru/?Katehizis#1-9c О девятом члене Символа веры]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119093848/http://www.verapravoslavnaya.ru/?Katehizis#1-9c |date=2016-11-19 }}. // Пространный Православный Катехизис Православной Кафолической Восточной Церкви.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://mospat.ru/ru/documents/attitude-to-the-non-orthodox/i/ 1. Единство Церкви и грех человеческих разделений]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200708014002/https://mospat.ru/ru/documents/attitude-to-the-non-orthodox/i/ |date=2020-07-08 }} // «Основные принципы отношения к инославию» — документ, принятый Юбилейным Архиерейским Собором РПЦ МП 2000 года.&lt;/ref&gt;.
[[ru:Православие]]</text>
      <sha1>kb6t8ekqam4govv5tfwxqo1r0xr7ve7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Христианскай таҥара дьиэтэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58721</id>
    <revision>
      <id>429677</id>
      <timestamp>2026-07-02T12:13:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SmallSonMarex</username>
        <id>26712</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:ru:Special:Redirect/revision/152800538|Христианская церковь]]» сирэйи тылбаастаан оҥоһуллубут</comment>
      <origin>429677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2679" sha1="onrwskj6jr08i4y6m4gryyjmyv4bayq" xml:space="preserve">Ону таһынан, таҥара дьиэтэ диэн куруук [[Христианство|христианскай]] алгыс (богослужение) ыытыллар конкретнай храмын ааттыыллар{{Sfn|Леонов|2022}} .

Эрдэтээҥҥи христианствоны «туспа итэҕэл угэһэ» диэн ааттыыр сыыһа диэн санаа баар, тоҕо диэтэр II үйэ ортотугар диэри Иисус батыһааччыларын хамсааһына иудаизм биир хайысхатынан ааҕыллара{{Sfn|Армстронг|2016|с=34}}. Эрдэтээҥҥи христианнар араас бөлөхтөрүн үөрэхтэрэ бэйэ-бэйэлэриттэн күүскэ уратылаһаллара, оо, Таҥара уонна [[Иисус Христос|Иисус]] туһунан сүрүн постулаттарга билиҥҥи христианствоттан кытта улахан уратылаахтара. Холобур, эрдэтээҥҥи христианнар сорохторо Иисус үрдүнэн таҥара илдьитин эрэ (пророгу эрэ) көрөллөрө.

== Этимология ==

=== Таҥара дьиэтэ ===

* '''Таҥара''' — бу тыл былыргы түүр тылынааҕы *täŋri (Тенгри) диэн өйдөбүлтэн төрүттээх. Былыр түүр уонна монгол омуктарыгар куйаары, Күөх Халлааны уонна үрдүкү айыыны бэлиэтиир этэ. Сахалар бэйэлэрин төрүт мифологияларыгар үрүҥ айыылары «айыы таҥаралара» диэн ааттыыллара. XVII–XIX үйэлэргэ Саха сиригэр христианство кэлиитигэр, православнай миссионердар «Бог» диэн нуучча тылын оннугар сахаларга уруккуттан билгэлээх «таҥара» диэн тылы туһаммыттара. Ол иһин итэҕэл кинигэлэригэр уонна иконаҕа («таҥара мөссүөнэ») бу тыл олохсуйбута.
* '''Дьиэ''' — киһи олорор уонна туох эмэ аналлаах тутуутун бэлиэтиир уопсай саха тыла. Лингвистар убаастабыллаах санааларынан, бу тыл былыргы тунгус-маньчжур тылларыгар баар жуу (олорор сир, ураһа) диэн корунтэн үөскүөн сөп.</text>
      <sha1>onrwskj6jr08i4y6m4gryyjmyv4bayq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429678</id>
      <parentid>429677</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T12:15:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SmallSonMarex</username>
        <id>26712</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>429678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2946" sha1="scbmc248te6jtesds8v5tlss52t3vg0" xml:space="preserve">[[Билэ:Градоякутский Преображенский Кафедральный собор, Якутск 24.02.2026.jpg|мини|уҥа|[[Дьокуускайдааҕы Спасскай-Преображенскай кафедральнай собор]]]]
Ону таһынан, таҥара дьиэтэ диэн куруук [[Христианство|христианскай]] алгыс (богослужение) ыытыллар конкретнай храмын ааттыыллар{{Sfn|Леонов|2022}} .

Эрдэтээҥҥи христианствоны «туспа итэҕэл угэһэ» диэн ааттыыр сыыһа диэн санаа баар, тоҕо диэтэр II үйэ ортотугар диэри Иисус батыһааччыларын хамсааһына иудаизм биир хайысхатынан ааҕыллара{{Sfn|Армстронг|2016|с=34}}. Эрдэтээҥҥи христианнар араас бөлөхтөрүн үөрэхтэрэ бэйэ-бэйэлэриттэн күүскэ уратылаһаллара, оо, Таҥара уонна [[Иисус Христос|Иисус]] туһунан сүрүн постулаттарга билиҥҥи христианствоттан кытта улахан уратылаахтара. Холобур, эрдэтээҥҥи христианнар сорохторо Иисус үрдүнэн таҥара илдьитин эрэ (пророгу эрэ) көрөллөрө.

== Этимология ==

=== Таҥара дьиэтэ ===

* '''Таҥара''' — бу тыл былыргы түүр тылынааҕы *täŋri (Тенгри) диэн өйдөбүлтэн төрүттээх. Былыр түүр уонна монгол омуктарыгар куйаары, Күөх Халлааны уонна үрдүкү айыыны бэлиэтиир этэ. Сахалар бэйэлэрин төрүт мифологияларыгар үрүҥ айыылары «айыы таҥаралара» диэн ааттыыллара. XVII–XIX үйэлэргэ Саха сиригэр христианство кэлиитигэр, православнай миссионердар «Бог» диэн нуучча тылын оннугар сахаларга уруккуттан билгэлээх «таҥара» диэн тылы туһаммыттара. Ол иһин итэҕэл кинигэлэригэр уонна иконаҕа («таҥара мөссүөнэ») бу тыл олохсуйбута.
* '''Дьиэ''' — киһи олорор уонна туох эмэ аналлаах тутуутун бэлиэтиир уопсай саха тыла. Лингвистар убаастабыллаах санааларынан, бу тыл былыргы тунгус-маньчжур тылларыгар баар жуу (олорор сир, ураһа) диэн корунтэн үөскүөн сөп.</text>
      <sha1>scbmc248te6jtesds8v5tlss52t3vg0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429679</id>
      <parentid>429678</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T12:16:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SmallSonMarex</username>
        <id>26712</id>
      </contributor>
      <origin>429679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2982" sha1="318i13coyprfg1nby1pf7iyr41p5hnt" xml:space="preserve">[[Билэ:Градоякутский Преображенский Кафедральный собор, Якутск 24.02.2026.jpg|мини|уҥа|[[Дьокуускайдааҕы Спасскай-Преображенскай кафедральнай собор]]]]
Ону таһынан, таҥара дьиэтэ диэн куруук [[Христианство|христианскай]] алгыс (богослужение) ыытыллар конкретнай храмын ааттыыллар{{Sfn|Леонов|2022}} .

Эрдэтээҥҥи христианствоны «туспа итэҕэл угэһэ» диэн ааттыыр сыыһа диэн санаа баар, тоҕо диэтэр II үйэ ортотугар диэри Иисус батыһааччыларын хамсааһына иудаизм биир хайысхатынан ааҕыллара{{Sfn|Армстронг|2016|с=34}}. Эрдэтээҥҥи христианнар араас бөлөхтөрүн үөрэхтэрэ бэйэ-бэйэлэриттэн күүскэ уратылаһаллара, оо, Таҥара уонна [[Иисус Христос|Иисус]] туһунан сүрүн постулаттарга билиҥҥи христианствоттан кытта улахан уратылаахтара. Холобур, эрдэтээҥҥи христианнар сорохторо Иисус үрдүнэн таҥара илдьитин эрэ (пророгу эрэ) көрөллөрө.

== Этимология ==

=== Таҥара дьиэтэ ===

* '''Таҥара''' — бу тыл былыргы түүр тылынааҕы *täŋri (Тенгри) диэн өйдөбүлтэн төрүттээх. Былыр түүр уонна монгол омуктарыгар куйаары, Күөх Халлааны уонна үрдүкү айыыны бэлиэтиир этэ. Сахалар бэйэлэрин төрүт мифологияларыгар үрүҥ айыылары «айыы таҥаралара» диэн ааттыыллара. XVII–XIX үйэлэргэ Саха сиригэр христианство кэлиитигэр, православнай миссионердар «Бог» диэн нуучча тылын оннугар сахаларга уруккуттан билгэлээх «таҥара» диэн тылы туһаммыттара. Ол иһин итэҕэл кинигэлэригэр уонна иконаҕа («таҥара мөссүөнэ») бу тыл олохсуйбута.
* '''Дьиэ''' — киһи олорор уонна туох эмэ аналлаах тутуутун бэлиэтиир уопсай саха тыла. Лингвистар убаастабыллаах санааларынан, бу тыл былыргы тунгус-маньчжур тылларыгар баар жуу (олорор сир, ураһа) диэн корунтэн үөскүөн сөп.

== Бэлиэтээһиннэр ==</text>
      <sha1>318i13coyprfg1nby1pf7iyr41p5hnt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429681</id>
      <parentid>429679</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T12:34:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SmallSonMarex</username>
        <id>26712</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>429681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3029" sha1="l1xvccqivqi8vqvi8vrieiywv1w4vad" xml:space="preserve">[[Билэ:Градоякутский Преображенский Кафедральный собор, Якутск 24.02.2026.jpg|мини|уҥа|[[Дьокуускайдааҕы Спасскай-Преображенскай кафедральнай собор]]]]
Ону таһынан, таҥара дьиэтэ диэн куруук [[Христианство|христианскай]] алгыс (богослужение) ыытыллар конкретнай храмын ааттыыллар{{Sfn|Леонов|2022}} .

Эрдэтээҥҥи христианствоны «туспа итэҕэл угэһэ» диэн ааттыыр сыыһа диэн санаа баар, тоҕо диэтэр II үйэ ортотугар диэри Иисус батыһааччыларын хамсааһына иудаизм биир хайысхатынан ааҕыллара{{Sfn|Армстронг|2016|с=34}}. Эрдэтээҥҥи христианнар араас бөлөхтөрүн үөрэхтэрэ бэйэ-бэйэлэриттэн күүскэ уратылаһаллара, оо, Таҥара уонна [[Иисус Христос|Иисус]] туһунан сүрүн постулаттарга билиҥҥи христианствоттан кытта улахан уратылаахтара. Холобур, эрдэтээҥҥи христианнар сорохторо Иисус үрдүнэн таҥара илдьитин эрэ (пророгу эрэ) көрөллөрө.

== Этимология ==

=== Таҥара дьиэтэ ===

* '''Таҥара''' — бу тыл былыргы түүр тылынааҕы *täŋri (Тенгри) диэн өйдөбүлтэн төрүттээх. Былыр түүр уонна монгол омуктарыгар куйаары, Күөх Халлааны уонна үрдүкү айыыны бэлиэтиир этэ. Сахалар бэйэлэрин төрүт мифологияларыгар үрүҥ айыылары «айыы таҥаралара» диэн ааттыыллара. XVII–XIX үйэлэргэ Саха сиригэр христианство кэлиитигэр, православнай миссионердар «Бог» диэн нуучча тылын оннугар сахаларга уруккуттан билгэлээх «таҥара» диэн тылы туһаммыттара. Ол иһин итэҕэл кинигэлэригэр уонна иконаҕа («таҥара мөссүөнэ») бу тыл олохсуйбута.
* '''Дьиэ''' — киһи олорор уонна туох эмэ аналлаах тутуутун бэлиэтиир уопсай саха тыла. Лингвистар убаастабыллаах санааларынан, бу тыл былыргы тунгус-маньчжур тылларыгар баар жуу (олорор сир, ураһа) диэн корунтэн үөскүөн сөп.

== Бэлиэтээһиннэр ==
[[ru:Христианская церковь]]</text>
      <sha1>l1xvccqivqi8vqvi8vrieiywv1w4vad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Спасскай манастыыр (Дьокуускай).</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58722</id>
    <revision>
      <id>429682</id>
      <timestamp>2026-07-03T01:54:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SmallSonMarex</username>
        <id>26712</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:ru:Special:Redirect/revision/152542458|Спасский монастырь (Якутск)]]» сирэйи тылбаастаан оҥоһуллубут</comment>
      <origin>429682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20861" sha1="m623fjusasdwswichighibu0mfd0u9l" xml:space="preserve">Дьокуускайдааҕы Спасскай манастыыр — [[Православие|Православнай]] таҥара дьиэтин [[Дьокуускайдааҕы епархия|Дьокуускайдааҕы епархиятын]] эр дьон манастыыра.

Арассыыйа Хотугулуу-Илин өттүгэр бастакы манастыыр. XX үйэ саҕаланыытыгар манастыыр сиригэр-уотугар үс таҥара дьиэтэ, куолакал соруото уонна таастан тутуллубут манаахтар кэллэлэрэ бааллара&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tourprom.ru/country/russia/yakutsk/all_attr/|title=Якутск достопримечательности &amp;#124; Путеводитель от Турпрома|accessdate=2013-03-26|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FkEcKXZu?url=http://www.tourprom.ru/country/russia/yakutsk/all_attr/#|archivedate=2013-04-09}}&lt;/ref&gt;. Сэбиэскэй кэмҥэ сабыллан уонна урусхалланан турар. 2012 сыллаахха саҥаттан аһыллыбыта уонна билигин чөлүгэр түһэриллэ турар.

== Кэпсээн ==

=== 17-18 үйэлэр ===
Манастыыры 1640 сыллаахха Дьокуускай острогун таһыгар Вологдатан кэлбит игумен Нафанаил, ыраахтааҕы Михаил Федорович сиэртибэлээбит үбүгэр олохтообута. Манастыыр бастакы таҥаратын дьиэтэ преподобнай Михаил Малеин аатыгар сиэтиллибитэ.

Острог чаастатык көһөрүллөр буолан, манастыыр балаһыанньата туруксуз этэ. 1663 сыллаахха Дьокуускай острогун сулууспалаах дьоно «Дьокуускай острогар Спас аатыгар манастыыр баар буоларын билиммиттэрэ» уонна Иван Афанасьевич Овчинниковы манастыыр хара аҕабыытынан (черный священник) уонна тутааччытынан талбыттара биллэр. 1663—1665 сылларга манастыыр ыраахтааҕы Алексей Михайловичтан сиэртибэ туппута, ол үбүнэн Спасскай таҥара дьиэтэ тутуллубута.

Спасскай манастыыр аҕыйах ахсааннаах манаахтара, таҥара сулууспатын уонна сиэр-туом толоруутун таһынан, олохтоох дьон ортотугар православнай итэҕэл олоҕун уонна сурукка-бичиккэ үөрэтиини тарҕатыынан дьарыктаналлара.

1735 сыллаахха Иркутскайдааҕы епископ Иннокентий (Нерунович) निर्деэтинэн (указаниятынан), Спасскай манастыыр настоятела архимандрит Нафанаил манастыыр таһыгар олохтоох оҕолору сурукка-бичиккэ үөрэтэр Саха сиригэр бастакы аллараа таһымнаах оскуоланы (низшая школа) тэрийбитэ, ол эрээри 1747 сыллаахха оскуола сабыллыбыта.

1764 сыллаахха Екатерина II ыыппыт секуляризация реформатын түмүгэр, манастыыр синод биэдэмэстибин штатыттан уһуллубута уонна сиэртибэ үбүгэр эрэ иитиллэн олорбута. 1766—1769 сылларга манастыыр хаһаайыстыбатын сабарга уонна ынах сүөһүнү атыылыырга күһэллибиттэрэ.

=== 19 үйэ ===
1800 сыллаахха Павел I император «Саха ыччатын [[Христианство|христианскай]] сокуоҥҥа үөрэтэргэ Дьокуускай куоракка оскуоланы тэрийии туһунан» ыйааҕар олоҕуран, Спасскай манастыыр таһыгар оскуола баар буолбута. Ол оскуола 1818 сыллаахха олохтоох таҥара дьиэтин үлэһиттэрин бэлэмниир [[Дьокуускайдааҕы духуобунай семинария|Дьокуускайдааҕы духуобунай училищеҕа]] кубулуйбута.

XIX үйэттэн манастыырга саҥаттан государственнай иитиини (содержаниены) аныабыттара уонна сири биэрбиттэрэ; аны утаа бастаан 3-с кылааска, кэнники 2-с кылааска киллэрбиттэрэ. Таастан тутуллубут үс престоллаах Спасскай таҥара дьиэтин тутуута саҕаламмыта. 1820 сыллаахха манастыыр олбуоругар куорат ырыынагын сириттэн хаптаһынынан кытыыламмыт эргэ Ньукуолун таҥара дьиэтин көһөрөн аҕалбыттара, ол дьиэ иконостаһын уонна истиэнэтин ойууларын Иркутскайтан сылдьар живописец Антон Мурзин толорбута.

1853—1860 сылларга манастыырга Дьокуускайга резиденциялаах бастакы архиерей — сибэтиэй Иннокентий (Вениаминов) олорбута уонна бириэмэтигэр манна настоятелинан сулууспалаабыта. Кини салайар кэмигэр манастыырга улахан тутуу үлэтэ күүскэ барбыта: чуолаан, 1859 сыллаахха архиерей дьиэтэ тутуллубута, онно кириэстээх таҥара дьиэтэ (крестовая церковь) олохтоммута. 1866 сыллаахха Быыһааччы Оҥоһуута суох Мөссүөнүн (Нерукотворный образ Спасителя) чиэһигэр саҥа таас таҥара дьиэтэ сиэтиллибитэ. Ону кытары XIX үйэ иккис аҥарыгар манастыыр турар сирэ куорат киһитэ суох уһугар сытара, обитель бэйэтэ олус киэҥ сири ылан турара.

1870 сыллаахха туспа Дьокуускайдааҕы епархия тэриллибитинэн, Дьокуускайдааҕы Спасскай манастыыр епархия архиерейин бас билиитигэр бэриллибитэ. Манастыыр настоятелигар наместник званиета уонна игумен сана (чыына) иҥэриллибитэ, ону кытары архимандрит саныгар тиийэ өрө таһаарар быраап бэриллибитэ, ол түмүгэр обитель статуһа үрдээбитэ.

1884 сыллаахха манастыыр таһыгар миссионерскай училище уонна духуобунай семинария, айа 1888 сыллаахха дьахталлар епархиальнай училищелара аһыллыбыттара.

=== 20 үйэ ===
1904 сыл муус устарыгар манастыыр архиерей дьиэтин кытта биир тэрилтэҕэ холбоммута: Дьокуускайдааҕы архиерей дьиэтэ уонна кинини кытта холбоммут Спасскай манастыыр. XX үйэ саҕаланыытыгар манастыырга 4 олохтоох (манаах) баара биллэр. Манастыырга 8 020 десятина сир тиксэрэ (онно ууга барбыт — тимирбит сирдэр эмиэ киирэллэрэ). Манастыыр бэйэтин сирдэрин куоһа барытын кэриэтэ арендаҕа биэрэн туһаннарара.

1919 сыл кулун тутарыгар Дьокуускайдааҕы ревком бары духуобунай тэрилтэлэри саппыта. 1920 сыллаахха Дьокуускайдааҕы үрүҥ гвардия гарнизонун хамандыыра капитан Владимир Каменскай биригээдэтинэн манастыыртан «бары тыыннаах уонна тыыннаах суох инвентарын», ону кытары сиэмэ бурдугун уонна аһылык сапааһын былдьаабыттара, манаахтарга хоргуйан өлбөттөрүгэр эрэ тиийэр аһы ордорбуттара. 1920 сыл ахсынньытыгар сэбиэскэй былаас чөлүгэр түспүтүн кэннэ, манаахтар 1921 сыл сааһыгар кырата бурдук ыһар үлэни саҕалыыр туһугар көмө көрдөөн Дьокуускайдааҕы ревкомҥа кайаахтыбыттара, ол эрээри кинилэргэ көмөлөһөртөн аккаастаабыттара.

1921 сылга манастыыр хаһаайыстыба быһыытынан урукку күүһүн сүтэрбитэ, акаары манаахтар бары тарҕаспыттара. Ревком ыыппыт анал комиссията манастыыр сиригэр-уотугар соҕотох сыаналаах малы — «30 боочкэ портландцементы» эрэ булбута. Манастыыры туох да утарылаһыыта суох национализациялаабыттара, аны кини дьиэлэрин Кыраайы үөрэтэр музейга биэрбиттэрэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://yakutsk.bezformata.ru/listnews/monastirya-do-kraevedcheskogo-muzeya/5386104/|title=Объектив истории: От монастыря — до краеведческого музея|accessdate=2013-11-07|archivedate=2014-02-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222015131/http://yakutsk.bezformata.ru/listnews/monastirya-do-kraevedcheskogo-muzeya/5386104/}}&lt;/ref&gt;.

Үгүс тутуулар мас буоланнар, сору-соруун уокка былдьанан урусхалламмыттара. Таас Вознесенскай собор уонна манастыыр кэллэлэрин куорпуһа көтүрэллэн суох оҥоһуллубуттара. 1923—1974 сылларга урукку Дьокуускайдааҕы Спасскай манастыыр сиригэр баар биир дьиэҕэ [[Саха АССР]] Киин государственнай архива сыппыта, кэнники ол дьиэни суох гына көтүрбүттэрэ. Урукку архиерей олорор дьиэтэ (покойдара) эрэ ордон хаалбыта, ол дьиэ бириэмэ ааһыыта Е. Ярославскай аатынан Хотугу омуктар устуоруйаларын уонна култуураларын Дьокуускайдааҕы государственнай музейын сүрүн дьиэтэ буолбута.

=== Чөлүгэр түһэриллии ===
2011 сыл атырдьах ыйыгар Дьокуускайдааҕы уонна Ленскайдааҕы саҥа епископ Роман (Лукин) манастыыры чөлүгэр түһэрэр былааннааҕын биллэрбитэ. Ол сыл атырдьах ыйын 19 күнүгэр устуоруйаҕа хаалбыт урукку сиригэр Спасскай таҥара дьиэтин олоҕо ууруллубута. Таҥара дьиэтин тирэҕэр капсуланы Гатчинскайдааҕы епископ Амвросий, Дьокуускайдааҕы уонна Ленскайдааҕы епископ Роман, Курскайдааҕы уонна Рыльскайдааҕы архиепископ Герман, Пятигорскайдааҕы уонна Черкесскайдааҕы Феофилакт сулууспалыылларын кытта уурбута.

Чөлүгэр түһэриллэ турар манастыыр сиригэр-уотугар кыараҕас храм-вагон аҕалыллыбыта, ол тула итэҕэйээччилэр түмсүүлэрэ үөскээбитэ. Обитель иннигэр бу уорааннаах киэҥ сир-дойду миссионерскай киинэ саҥаттан буолар сорук туруоруллубута.

Тутуу матырыйааллара атыылаһыллыбыттара, айа 2012 сыл муус устар 19 күнүгэр таҥара дьиэтин бастакы сыбаайата түһэриллибитэ уонна сиэтиллибитэ. Таҥара дьиэтин тутуута түмүктэммитин кэннэ манаахтар куорпустарын (братскай куорпуһу) чөлүгэр түһэриигэ киириэхтэрэ диэн сабаҕаланар.

Таҥара дьиэтигэр манастыыр урукку улахан сириттэн кыра эрэ өттө төнүннэриллибитэ, атын сирдэр (онно урукку архиерей дьиэтэ уонна манастыыр кылабыыһата киирэллэр) Е. Ярославскай аатынан Хотугу омуктар устуоруйаларын уонна култуураларын Дьокуускайдааҕы государственнай музейын бас билиитигэр хаалбыттара.

2013 сыл алтынньы 2 күнүгэр Православнай таҥара дьиэтин Сибэтиэй Синодун быһаарыытынан манастыыр официальнайдык олохтоммута уонна иеромонах Никон (Бачманов) игумен (наместник) дуоһунаһыгар анаммыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.patriarchia.ru/db/text/3275888.html|title=ЖУРНАЛЫ заседания Священного Синода от 2 октября 2013 года / Официальные документы / Патриархия.ru|accessdate=2013-10-03|archivedate=2013-10-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131007201002/http://www.patriarchia.ru/db/text/3275888.html}}&lt;/ref&gt;.

2013 сыл алтынньы 6 күнүгэр Дьокуускайдааҕы уонна Ленскайдааҕы епископ Роман (Лукин) иеромонах Никону (Бачмановы) Выруус Православнай Таҥара дьиэтин Сибэтиэй Синодун быһаарыытынан (2013 сыл алтынньы 2 күнүнээҕи 123 №-дээх сурунаал) игумен саныгар (чыыныгар) өрө таһаарбыта.

2022 сыл ыам ыйын 27 күнүгэр Православнай таҥара дьиэтин Сибэтиэй Синодун быһаарыытынан, Дьокуускайдааҕы уонна Ленскайдааҕы Архиепископ Роман үрдүк көрдөһүүтүнэн, Дьокуускай куораттааҕы Спасскай манастыыр настоятелин дуоһунаһыгар иеромонах Иоанн (Калугин) анаммыта. 2026 сыл кулун тутар 12 күнүгэр манастыыр сибэтиэй архимандритынан Дьокуускайдааҕы уонна Ленскайдааҕы архиепископ Роман (Лукин) анаммыта&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ЖУРНАЛЫ Священного Синода от 12 марта 2026 года // ЖУРНАЛ № 21|url=https://www.patriarchia.ru/article/120112|work=[[Патриархия.ru]]|date=2026-03-12}}&lt;/ref&gt;.&lt;center&gt;&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;210&quot; heights=&quot;140&quot;&gt;
Билэ:Якутск._Спасский_монастырь._Церковь_Спаса_Нерукотворного_Образа.jpg|сигэ=Файл:Якутск._Спасский_монастырь._Церковь_Спаса_Нерукотворного_Образа.jpg|альт=Церковь Спаса Нерукотворного Образа| Быыһааччы уобараһа илиинэн оҥоһуллубатах церковь
Билэ:Якутск._Спасский_монастырь._Братский_корпус.jpg|сигэ=Файл:Якутск._Спасский_монастырь._Братский_корпус.jpg|альт=Братский корпус| Бырааттыылар корпустара
Билэ:Якутск._Спасский_монастырь._Келья_Святителя_Иннокентия_в_Братском_корпусе.jpg|сигэ=Файл:Якутск._Спасский_монастырь._Келья_Святителя_Иннокентия_в_Братском_корпусе.jpg|альт=Келья Святителя Иннокентия в Братском корпусе| Братство дьиэтигэр Сибэтиэй Иннокентий камерата
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Өссө көр ==

* [[Дьокуускай таҥаратын дьиэлэрэ]]

== Бэлиэтээһиннэр ==
{{Быһаарыылар}}

== Литэрэтиирэ ==

* ''Крадин Н. П., Масленникова Д. С.'' Традиции и региональное своеобразие Спасского монастыря в Якутии // Россия и АТР. 2013. — № 2 (80). — С. 94—103.
* Юрганова И. И. Якутский Спасский мужской монастырь: этапы деятельности // Гуманитарные исследования в Восточной Сибири и на Дальнем Востоке. — 2014. — № 4 (30). — С. 96—104.
* Юрганова И. И. Фонд Спасского мужского монастыря в Национальном архиве Республики Саха (Якутия) // Отечественные архивы. — 2014. — №  4. — С. 33—38.
* ''Юрганова И. И.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/iz-istorii-yakutskogo-spasskogo-muzhskogo-monastyrya Из истории Якутского Спасского мужского монастыря] // Сборник трудов Якутской духовной семинарии. 2016. — № 3. — С. 141—150.
* Калугин В. А. Настоятели Якутского Спасского мужского монастыря // Сборник трудов Якутской духовной семинарии. — 2016. — № 3. — С. 151—160.
* Юрганова И. И., Калугин В. А. Три столетия Якутского Спасского монастыря: историческая ретроспектива и современность // Сборник трудов Якутской духовной семинарии. — 2018. — № 5. — С. 25—32.
* Пермикина Н. А. Келья святителя Иннокентия при Спасском мужском монастыре г. Якутска // Сборник трудов Якутской духовной семинарии. — 2018. — № 5. — С. 43—47.
* ''Парышев С. Е.'' Якутская духовная школа // Сборник трудов Якутской духовной семинарии. — 2022. — № 17-18. — С. 114—129.

== Ссылкалар ==

* [https://web.archive.org/web/20160305023720/http://www.museum.sakhamuseum.ru/show.php?i=1067 От монастыря до краеведческого музея] на сайте Музей Якутии
* [http://www.yakutskhistory.net/духовная-жизнь/спасский-монастырь/ Спасский монастырь в Якутске]
* [http://www.pravmir.ru/spasskij-monastyr-ukrashenie-yakutska/ Спасский монастырь - это драгоценность Якутска.]
* [http://pravlogos.ru/spasskij-monastyr-vozvrashhenie/ Спасский монастырь: Возвращение] // Логос, № 1 (30), март 2012</text>
      <sha1>m623fjusasdwswichighibu0mfd0u9l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429683</id>
      <parentid>429682</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T01:55:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SmallSonMarex</username>
        <id>26712</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>429683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20992" sha1="sth72iwtgd3vbs3vahbwkr6lsznza7d" xml:space="preserve">[[Билэ:Спасский мужской монастырь г.Якутска, Якутск 26.09.2025 (2).jpg|мини|уҥа]]
Дьокуускайдааҕы Спасскай манастыыр — [[Православие|Православнай]] таҥара дьиэтин [[Дьокуускайдааҕы епархия|Дьокуускайдааҕы епархиятын]] эр дьон манастыыра.

Арассыыйа Хотугулуу-Илин өттүгэр бастакы манастыыр. XX үйэ саҕаланыытыгар манастыыр сиригэр-уотугар үс таҥара дьиэтэ, куолакал соруото уонна таастан тутуллубут манаахтар кэллэлэрэ бааллара&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tourprom.ru/country/russia/yakutsk/all_attr/|title=Якутск достопримечательности &amp;#124; Путеводитель от Турпрома|accessdate=2013-03-26|archiveurl=https://www.webcitation.org/6FkEcKXZu?url=http://www.tourprom.ru/country/russia/yakutsk/all_attr/#|archivedate=2013-04-09}}&lt;/ref&gt;. Сэбиэскэй кэмҥэ сабыллан уонна урусхалланан турар. 2012 сыллаахха саҥаттан аһыллыбыта уонна билигин чөлүгэр түһэриллэ турар.

== Кэпсээн ==

=== 17-18 үйэлэр ===
Манастыыры 1640 сыллаахха Дьокуускай острогун таһыгар Вологдатан кэлбит игумен Нафанаил, ыраахтааҕы Михаил Федорович сиэртибэлээбит үбүгэр олохтообута. Манастыыр бастакы таҥаратын дьиэтэ преподобнай Михаил Малеин аатыгар сиэтиллибитэ.

Острог чаастатык көһөрүллөр буолан, манастыыр балаһыанньата туруксуз этэ. 1663 сыллаахха Дьокуускай острогун сулууспалаах дьоно «Дьокуускай острогар Спас аатыгар манастыыр баар буоларын билиммиттэрэ» уонна Иван Афанасьевич Овчинниковы манастыыр хара аҕабыытынан (черный священник) уонна тутааччытынан талбыттара биллэр. 1663—1665 сылларга манастыыр ыраахтааҕы Алексей Михайловичтан сиэртибэ туппута, ол үбүнэн Спасскай таҥара дьиэтэ тутуллубута.

Спасскай манастыыр аҕыйах ахсааннаах манаахтара, таҥара сулууспатын уонна сиэр-туом толоруутун таһынан, олохтоох дьон ортотугар православнай итэҕэл олоҕун уонна сурукка-бичиккэ үөрэтиини тарҕатыынан дьарыктаналлара.

1735 сыллаахха Иркутскайдааҕы епископ Иннокентий (Нерунович) निर्деэтинэн (указаниятынан), Спасскай манастыыр настоятела архимандрит Нафанаил манастыыр таһыгар олохтоох оҕолору сурукка-бичиккэ үөрэтэр Саха сиригэр бастакы аллараа таһымнаах оскуоланы (низшая школа) тэрийбитэ, ол эрээри 1747 сыллаахха оскуола сабыллыбыта.

1764 сыллаахха Екатерина II ыыппыт секуляризация реформатын түмүгэр, манастыыр синод биэдэмэстибин штатыттан уһуллубута уонна сиэртибэ үбүгэр эрэ иитиллэн олорбута. 1766—1769 сылларга манастыыр хаһаайыстыбатын сабарга уонна ынах сүөһүнү атыылыырга күһэллибиттэрэ.

=== 19 үйэ ===
1800 сыллаахха Павел I император «Саха ыччатын [[Христианство|христианскай]] сокуоҥҥа үөрэтэргэ Дьокуускай куоракка оскуоланы тэрийии туһунан» ыйааҕар олоҕуран, Спасскай манастыыр таһыгар оскуола баар буолбута. Ол оскуола 1818 сыллаахха олохтоох таҥара дьиэтин үлэһиттэрин бэлэмниир [[Дьокуускайдааҕы духуобунай семинария|Дьокуускайдааҕы духуобунай училищеҕа]] кубулуйбута.

XIX үйэттэн манастыырга саҥаттан государственнай иитиини (содержаниены) аныабыттара уонна сири биэрбиттэрэ; аны утаа бастаан 3-с кылааска, кэнники 2-с кылааска киллэрбиттэрэ. Таастан тутуллубут үс престоллаах Спасскай таҥара дьиэтин тутуута саҕаламмыта. 1820 сыллаахха манастыыр олбуоругар куорат ырыынагын сириттэн хаптаһынынан кытыыламмыт эргэ Ньукуолун таҥара дьиэтин көһөрөн аҕалбыттара, ол дьиэ иконостаһын уонна истиэнэтин ойууларын Иркутскайтан сылдьар живописец Антон Мурзин толорбута.

1853—1860 сылларга манастыырга Дьокуускайга резиденциялаах бастакы архиерей — сибэтиэй Иннокентий (Вениаминов) олорбута уонна бириэмэтигэр манна настоятелинан сулууспалаабыта. Кини салайар кэмигэр манастыырга улахан тутуу үлэтэ күүскэ барбыта: чуолаан, 1859 сыллаахха архиерей дьиэтэ тутуллубута, онно кириэстээх таҥара дьиэтэ (крестовая церковь) олохтоммута. 1866 сыллаахха Быыһааччы Оҥоһуута суох Мөссүөнүн (Нерукотворный образ Спасителя) чиэһигэр саҥа таас таҥара дьиэтэ сиэтиллибитэ. Ону кытары XIX үйэ иккис аҥарыгар манастыыр турар сирэ куорат киһитэ суох уһугар сытара, обитель бэйэтэ олус киэҥ сири ылан турара.

1870 сыллаахха туспа Дьокуускайдааҕы епархия тэриллибитинэн, Дьокуускайдааҕы Спасскай манастыыр епархия архиерейин бас билиитигэр бэриллибитэ. Манастыыр настоятелигар наместник званиета уонна игумен сана (чыына) иҥэриллибитэ, ону кытары архимандрит саныгар тиийэ өрө таһаарар быраап бэриллибитэ, ол түмүгэр обитель статуһа үрдээбитэ.

1884 сыллаахха манастыыр таһыгар миссионерскай училище уонна духуобунай семинария, айа 1888 сыллаахха дьахталлар епархиальнай училищелара аһыллыбыттара.

=== 20 үйэ ===
1904 сыл муус устарыгар манастыыр архиерей дьиэтин кытта биир тэрилтэҕэ холбоммута: Дьокуускайдааҕы архиерей дьиэтэ уонна кинини кытта холбоммут Спасскай манастыыр. XX үйэ саҕаланыытыгар манастыырга 4 олохтоох (манаах) баара биллэр. Манастыырга 8 020 десятина сир тиксэрэ (онно ууга барбыт — тимирбит сирдэр эмиэ киирэллэрэ). Манастыыр бэйэтин сирдэрин куоһа барытын кэриэтэ арендаҕа биэрэн туһаннарара.

1919 сыл кулун тутарыгар Дьокуускайдааҕы ревком бары духуобунай тэрилтэлэри саппыта. 1920 сыллаахха Дьокуускайдааҕы үрүҥ гвардия гарнизонун хамандыыра капитан Владимир Каменскай биригээдэтинэн манастыыртан «бары тыыннаах уонна тыыннаах суох инвентарын», ону кытары сиэмэ бурдугун уонна аһылык сапааһын былдьаабыттара, манаахтарга хоргуйан өлбөттөрүгэр эрэ тиийэр аһы ордорбуттара. 1920 сыл ахсынньытыгар сэбиэскэй былаас чөлүгэр түспүтүн кэннэ, манаахтар 1921 сыл сааһыгар кырата бурдук ыһар үлэни саҕалыыр туһугар көмө көрдөөн Дьокуускайдааҕы ревкомҥа кайаахтыбыттара, ол эрээри кинилэргэ көмөлөһөртөн аккаастаабыттара.

1921 сылга манастыыр хаһаайыстыба быһыытынан урукку күүһүн сүтэрбитэ, акаары манаахтар бары тарҕаспыттара. Ревком ыыппыт анал комиссията манастыыр сиригэр-уотугар соҕотох сыаналаах малы — «30 боочкэ портландцементы» эрэ булбута. Манастыыры туох да утарылаһыыта суох национализациялаабыттара, аны кини дьиэлэрин Кыраайы үөрэтэр музейга биэрбиттэрэ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://yakutsk.bezformata.ru/listnews/monastirya-do-kraevedcheskogo-muzeya/5386104/|title=Объектив истории: От монастыря — до краеведческого музея|accessdate=2013-11-07|archivedate=2014-02-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222015131/http://yakutsk.bezformata.ru/listnews/monastirya-do-kraevedcheskogo-muzeya/5386104/}}&lt;/ref&gt;.

Үгүс тутуулар мас буоланнар, сору-соруун уокка былдьанан урусхалламмыттара. Таас Вознесенскай собор уонна манастыыр кэллэлэрин куорпуһа көтүрэллэн суох оҥоһуллубуттара. 1923—1974 сылларга урукку Дьокуускайдааҕы Спасскай манастыыр сиригэр баар биир дьиэҕэ [[Саха АССР]] Киин государственнай архива сыппыта, кэнники ол дьиэни суох гына көтүрбүттэрэ. Урукку архиерей олорор дьиэтэ (покойдара) эрэ ордон хаалбыта, ол дьиэ бириэмэ ааһыыта Е. Ярославскай аатынан Хотугу омуктар устуоруйаларын уонна култуураларын Дьокуускайдааҕы государственнай музейын сүрүн дьиэтэ буолбута.

=== Чөлүгэр түһэриллии ===
2011 сыл атырдьах ыйыгар Дьокуускайдааҕы уонна Ленскайдааҕы саҥа епископ Роман (Лукин) манастыыры чөлүгэр түһэрэр былааннааҕын биллэрбитэ. Ол сыл атырдьах ыйын 19 күнүгэр устуоруйаҕа хаалбыт урукку сиригэр Спасскай таҥара дьиэтин олоҕо ууруллубута. Таҥара дьиэтин тирэҕэр капсуланы Гатчинскайдааҕы епископ Амвросий, Дьокуускайдааҕы уонна Ленскайдааҕы епископ Роман, Курскайдааҕы уонна Рыльскайдааҕы архиепископ Герман, Пятигорскайдааҕы уонна Черкесскайдааҕы Феофилакт сулууспалыылларын кытта уурбута.

Чөлүгэр түһэриллэ турар манастыыр сиригэр-уотугар кыараҕас храм-вагон аҕалыллыбыта, ол тула итэҕэйээччилэр түмсүүлэрэ үөскээбитэ. Обитель иннигэр бу уорааннаах киэҥ сир-дойду миссионерскай киинэ саҥаттан буолар сорук туруоруллубута.

Тутуу матырыйааллара атыылаһыллыбыттара, айа 2012 сыл муус устар 19 күнүгэр таҥара дьиэтин бастакы сыбаайата түһэриллибитэ уонна сиэтиллибитэ. Таҥара дьиэтин тутуута түмүктэммитин кэннэ манаахтар куорпустарын (братскай куорпуһу) чөлүгэр түһэриигэ киириэхтэрэ диэн сабаҕаланар.

Таҥара дьиэтигэр манастыыр урукку улахан сириттэн кыра эрэ өттө төнүннэриллибитэ, атын сирдэр (онно урукку архиерей дьиэтэ уонна манастыыр кылабыыһата киирэллэр) Е. Ярославскай аатынан Хотугу омуктар устуоруйаларын уонна култуураларын Дьокуускайдааҕы государственнай музейын бас билиитигэр хаалбыттара.

2013 сыл алтынньы 2 күнүгэр Православнай таҥара дьиэтин Сибэтиэй Синодун быһаарыытынан манастыыр официальнайдык олохтоммута уонна иеромонах Никон (Бачманов) игумен (наместник) дуоһунаһыгар анаммыта&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.patriarchia.ru/db/text/3275888.html|title=ЖУРНАЛЫ заседания Священного Синода от 2 октября 2013 года / Официальные документы / Патриархия.ru|accessdate=2013-10-03|archivedate=2013-10-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131007201002/http://www.patriarchia.ru/db/text/3275888.html}}&lt;/ref&gt;.

2013 сыл алтынньы 6 күнүгэр Дьокуускайдааҕы уонна Ленскайдааҕы епископ Роман (Лукин) иеромонах Никону (Бачмановы) Выруус Православнай Таҥара дьиэтин Сибэтиэй Синодун быһаарыытынан (2013 сыл алтынньы 2 күнүнээҕи 123 №-дээх сурунаал) игумен саныгар (чыыныгар) өрө таһаарбыта.

2022 сыл ыам ыйын 27 күнүгэр Православнай таҥара дьиэтин Сибэтиэй Синодун быһаарыытынан, Дьокуускайдааҕы уонна Ленскайдааҕы Архиепископ Роман үрдүк көрдөһүүтүнэн, Дьокуускай куораттааҕы Спасскай манастыыр настоятелин дуоһунаһыгар иеромонах Иоанн (Калугин) анаммыта. 2026 сыл кулун тутар 12 күнүгэр манастыыр сибэтиэй архимандритынан Дьокуускайдааҕы уонна Ленскайдааҕы архиепископ Роман (Лукин) анаммыта&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ЖУРНАЛЫ Священного Синода от 12 марта 2026 года // ЖУРНАЛ № 21|url=https://www.patriarchia.ru/article/120112|work=[[Патриархия.ru]]|date=2026-03-12}}&lt;/ref&gt;.&lt;center&gt;&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;210&quot; heights=&quot;140&quot;&gt;
Билэ:Якутск._Спасский_монастырь._Церковь_Спаса_Нерукотворного_Образа.jpg|сигэ=Файл:Якутск._Спасский_монастырь._Церковь_Спаса_Нерукотворного_Образа.jpg|альт=Церковь Спаса Нерукотворного Образа| Быыһааччы уобараһа илиинэн оҥоһуллубатах церковь
Билэ:Якутск._Спасский_монастырь._Братский_корпус.jpg|сигэ=Файл:Якутск._Спасский_монастырь._Братский_корпус.jpg|альт=Братский корпус| Бырааттыылар корпустара
Билэ:Якутск._Спасский_монастырь._Келья_Святителя_Иннокентия_в_Братском_корпусе.jpg|сигэ=Файл:Якутск._Спасский_монастырь._Келья_Святителя_Иннокентия_в_Братском_корпусе.jpg|альт=Келья Святителя Иннокентия в Братском корпусе| Братство дьиэтигэр Сибэтиэй Иннокентий камерата
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Өссө көр ==

* [[Дьокуускай таҥаратын дьиэлэрэ]]

== Бэлиэтээһиннэр ==
{{Быһаарыылар}}

== Литэрэтиирэ ==

* ''Крадин Н. П., Масленникова Д. С.'' Традиции и региональное своеобразие Спасского монастыря в Якутии // Россия и АТР. 2013. — № 2 (80). — С. 94—103.
* Юрганова И. И. Якутский Спасский мужской монастырь: этапы деятельности // Гуманитарные исследования в Восточной Сибири и на Дальнем Востоке. — 2014. — № 4 (30). — С. 96—104.
* Юрганова И. И. Фонд Спасского мужского монастыря в Национальном архиве Республики Саха (Якутия) // Отечественные архивы. — 2014. — №  4. — С. 33—38.
* ''Юрганова И. И.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/iz-istorii-yakutskogo-spasskogo-muzhskogo-monastyrya Из истории Якутского Спасского мужского монастыря] // Сборник трудов Якутской духовной семинарии. 2016. — № 3. — С. 141—150.
* Калугин В. А. Настоятели Якутского Спасского мужского монастыря // Сборник трудов Якутской духовной семинарии. — 2016. — № 3. — С. 151—160.
* Юрганова И. И., Калугин В. А. Три столетия Якутского Спасского монастыря: историческая ретроспектива и современность // Сборник трудов Якутской духовной семинарии. — 2018. — № 5. — С. 25—32.
* Пермикина Н. А. Келья святителя Иннокентия при Спасском мужском монастыре г. Якутска // Сборник трудов Якутской духовной семинарии. — 2018. — № 5. — С. 43—47.
* ''Парышев С. Е.'' Якутская духовная школа // Сборник трудов Якутской духовной семинарии. — 2022. — № 17-18. — С. 114—129.

== Ссылкалар ==

* [https://web.archive.org/web/20160305023720/http://www.museum.sakhamuseum.ru/show.php?i=1067 От монастыря до краеведческого музея] на сайте Музей Якутии
* [http://www.yakutskhistory.net/духовная-жизнь/спасский-монастырь/ Спасский монастырь в Якутске]
* [http://www.pravmir.ru/spasskij-monastyr-ukrashenie-yakutska/ Спасский монастырь - это драгоценность Якутска.]
* [http://pravlogos.ru/spasskij-monastyr-vozvrashhenie/ Спасский монастырь: Возвращение] // Логос, № 1 (30), март 2012</text>
      <sha1>sth72iwtgd3vbs3vahbwkr6lsznza7d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ленин проспега (Дьокуускай)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58723</id>
    <revision>
      <id>429684</id>
      <timestamp>2026-07-03T07:32:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[Билэ:Проспект Ленина возле остановки «Кинотеатр Центральный».jpg|мини|«Центральнай Кинотеатр» аттыгар]] '''Ленин проспега''' ({{Lang-ru|Проспект Ленина}}) — [[Дьокуускай|Дьокуускай куорат]] [[Дьокуускай уулуссалара|сүрүн уулуссата]]. Үс административнай...&quot; саҥа сирэй оҥоһулунна</comment>
      <origin>429684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="821" sha1="57bd1qmpjkgt3qko8ozlczzg8x5xdx9" xml:space="preserve">[[Билэ:Проспект Ленина возле остановки «Кинотеатр Центральный».jpg|мини|«Центральнай Кинотеатр» аттыгар]]
'''Ленин проспега''' ({{Lang-ru|Проспект Ленина}}) — [[Дьокуускай|Дьокуускай куорат]] [[Дьокуускай уулуссалара|сүрүн уулуссата]]. Үс административнай уокуругунан ааһар: Центральнай, Октябрьскай уонна Автодорожнай. [[Хабаров Ерофей Павлович|Хабаров]] уулуссаттан [[Краснояров Клавдий Карпович|Краснояроваҕа]] диэри. 

[[Категория:Дьокуускай уулуссалара]]</text>
      <sha1>57bd1qmpjkgt3qko8ozlczzg8x5xdx9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>429685</id>
      <parentid>429684</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T07:33:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sauit</username>
        <id>26795</id>
      </contributor>
      <origin>429685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="846" sha1="sia47v57mgau7uhudgt5s5eddrrfvhi" xml:space="preserve">[[Билэ:Проспект Ленина возле остановки «Кинотеатр Центральный».jpg|мини|«Центральнай Кинотеатр» аттыгар]]
'''Ленин проспега''' ({{Lang-ru|Проспект Ленина}}) — [[Дьокуускай|Дьокуускай куорат]] [[Дьокуускай уулуссалара|сүрүн уулуссата]]. Үс административнай уокуругунан ааһар: Центральнай, Октябрьскай уонна Автодорожнай. [[Хабаров Ерофей Павлович|Хабаров]] уулуссаттан [[Краснояров Клавдий Карпович|Краснояроваҕа]] диэри. Уһуна — 2,9 км. 

[[Категория:Дьокуускай уулуссалара]]</text>
      <sha1>sia47v57mgau7uhudgt5s5eddrrfvhi</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>