Бикипиэдьийэ
sahwiki
https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D2%AF%D1%80%D2%AF%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D1%80%D1%8D%D0%B9
MediaWiki 1.48.0-wmf.3
first-letter
Миэдьийэ
Аналлаах
Ырытыы
Кыттааччы
Кыттааччы ырытыыта
Бикипиэдьийэ
Бикипиэдьийэ ырытыыта
Билэ
Билэ ырытыыта
MediaWiki
MediaWiki-ни ырытыы
Халыып
Халыыбы ырытыы
Көмө
Көмөнү ырытыы
Категория
Категорияны ырытыы
TimedText
TimedText talk
Модуль
Обсуждение модуля
Event
Event talk
Наото Кан
0
19807
431264
392217
2026-11-05T00:36:50Z
InternetArchiveBot
20075
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
431264
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox President
|name = Наото Кан
|image = Naoto Kan cropped KAN Naoto 2007.jpg
|order = 94
|office = Дьоппуон премьер-миниистирэ
|term_start = 2010 сыл бэс ыйын 5 күнэ
|predecessor = [[Юкио Хатояма]]
|birth_date = {{birth date and age|1946|10|10|df=y}}
|birth_place = Убэ, [[Ямагути (префектура)|префектура Ямагути]]
|party = [[Дьоппуон демократическай баартыйата]]
|spouse =
|children =
|alma_mater = [[Токиотааҕы технологическай университет]]
|occupation = [[Политик]]<br />[[Салалта|Салайааччы]]<br />[[Эколог]]
|religion = [[буддизм]]
}}
'''Наото Кан''' ({{lang-ja|菅 直人}}, {{birth date|1946|10|10}}, [[Убэ]], [[Ямагути (префектура)|Ямагути]]) — [[Дьоппуон]] премьер миниистирэ.
== Олоҕун торума ==
Наото Кан [[Ямагути (префектура)|Ямагути]] префектура [[Убэ]] куоратыгар төрөөбүт. Токиотааҕы технологическай университеты бүтэрбит. 1974 сыллаахха чааһынай патентнай бюро аспыт. Эмиэ ити кэмтэн дойдутун уопсастыбынай олоҕор кыттар, экологияны харыстыыр хамсааһыҥҥа үлэлиир. 1980 сыллаахха Дьоппуон Аллараа Балаататын дьокутаатынан талылар. Ол кэмтэн тиһигин быспакка бары быыбардарга дьокутаат буолар.
1996 сыллаахха аан бастаан Дьоппуон бырабыытылыстыбатыгар доруобуйа харыстабылын миниистиринэн буолар
== Дьоппуон бырабыытылыстыбата ==
2009 сыл Наото Кан премьер-миниистэр солбуйааччытывнан ананар, онтон 2010 сылтан — итини тэҥэ үп миниистэрэ буолар
== Дьоппуон премьер-миниистирэ ==
20040 сыл бэс ыйын 4 күнүттэн, премьер-миниистэр [[Хатояма, Юкио|Юкио Хатоямы]] уурайбытын кэннэ Наото Кан премерь миниистэр буолар.
== Эбии бэлиэтээһиннэр ==
{{Reflist}}
== Сигэлэр ==
{{Commonscat|Naoto Kan}}
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3249613.stm BBC NEWS - Profile: Naoto Kan]
* [http://www.n-kan.jp/ Официальнай саайта]
* [https://web.archive.org/web/20110228015022/http://www.dpj.or.jp/ Дьоппуон демократическай баартыйата]
{{Bio-stub}}
[[Категория:Дьоннор алпабыытынан]]
[[Категория:Дьоппуон]]
[[Категория:Дойдулар баһылыктара]]
34cnb7aqb238xycy5wf2md6mmftuo13
Creative Commons
0
22578
431260
418116
2026-11-04T22:12:20Z
InternetArchiveBot
20075
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
431260
wikitext
text/x-wiki
[[Билэ:«Хочешь работать вместе?» со встроенными субтитрами.ogv|thumb|350px|thumbtime=81|Видеоролик «Хочешь работать вместе?» с русскими субтитрами, объясняющий что такое Creative Commons. Видео в более высоком разрешении и с другими субтитрами доступно [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wanna_Work_Together%3F_with_subtitles_-_Creative_Commons.ogv?withJS=MediaWiki:MwEmbed.js&uselang=ru по ссылке].]]
[[Билэ:Lessig portrait.jpg|thumb|Профессор права, известный борец с усиливающимся авторским правом, автор ряда книг и сооснователь Creative Commons [[Лоуренс Лессиг]]]]
[[Билэ:HalAbelsonJI1.jpg|thumb|Сооснователь Creative Commons [[Хэл Абельсон]]]]
[[Билэ:Eric Eldred.jpg|thumb|Сооснователь Creative Commons [[Эрик Элдред]]]]
[[Билэ:Creativecommons spanien.jpg|thumb|Щит на испанском ресторане в Гранаде, где звучит только лицензированная на условиях лицензий Creative Commons музыка (в том числе [[свободная музыка]], см. также, например, сервис [[Jamendo]])]]
[[Билэ:Creative Commons - Get Creative.ogv|thumb|350px|Get Creative. Просмотр с субтитрами на русском языке доступен [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Creative_Commons_-_Get_Creative.ogv?withJS=MediaWiki:MwEmbed.js&uselang=ru по ссылке].]]
[[Билэ:Reticulum Rex with subtitles - Creative Commons.ogv|thumb|350px|Видеоролик «Reticulum Rex» на английском языке. Просмотр с субтитрами на русском языке доступен [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Reticulum_Rex_with_subtitles_-_Creative_Commons.ogv?withJS=MediaWiki:MwEmbed.js&uselang=ru по ссылке].]]
[[Файл:Creative Commons Kiwi.ogv|thumb|350px|Creative Commons Kiwi. Короткая анимация, объясняющая что такое Creative Commons.]]
[[Файл:Creative Commons and Commerce.ogg|thumb|350px|Creative Commons и коммерция.]]
[[Файл:Creative Commons - Media That Matters- A CC Case Study.ogv|thumb|350px|Media That Matters: A CC Case Study.]]
[[Файл:Creative Commons - Mayer and Bettle.ogv|thumb|350px|Mayer and Bettle.]]
[[Файл:Mayer and Bettle 2 - Creative Commons.ogv|thumb|350px|thumbtime=98|Mayer и Bettle объясняют что такое Creative Commons. Для просмотра видео с английскими субтитрами пройдите [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Mayer_and_Bettle_2_-_Creative_Commons.ogv?withJS=MediaWiki:MwEmbed.js&uselang=ru по ссылке].]]
'''Creative Commons''' (произносится: {{IPA|[krɪ'eɪtɪv 'kɒmənz]}}<ref>[http://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/common_1?q=common common adjective (USUAL) — definition in British English Dictionary & Thesaurus — Cambridge Dictionary Online<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref><ref>[http://oxforddictionaries.com/definition/common definition of common from Oxford Dictionaries Pro<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111201003634/http://oxforddictionaries.com/definition/common |date=2011-12-01 }}</ref><ref>[http://dictionary.reference.com/browse/common Common | Define Common at Dictionary.com<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> или ['kɔmənz]<ref>[http://lingvo.yandex.ru/commons/%D1%81%20%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE/ «commons» в переводных словарях — Яндекс. Словари<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref><!-- в M-W: [ˈkämənz]. «ä» по http://www.merriam-webster.com/pronsymbols.html — как в «mop». --><ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/common Common — Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> — «криэ́йтив ка́мэнс»<ref>[http://ru.forvo.com/search/commons/ Произношения для слова commons<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref><ref>[http://ru.forvo.com/search/common/ Произношения для слова common<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> или «ко́мэнс»), сокращённо '''CC''' ({{IPA|[siː siː]}} — «си-си́») — [[некоммерческая организация]], которая создала бесплатные для использования [[типовой договор|типовые договоры]] — [[Свободная лицензия|свободные]] и несвободные [[публичные лицензии|публичные]] [[лицензии]], с помощью которых [[автор]]ы и [[Правообладатель|правообладатели]] могут выразить свою волю и распространять свои [[Произведение|произведения]] более широко и свободно, а потребители [[контент]]а более просто и легко пользоваться этими произведениями.
== Ссылки ==
* [http://creativecommons.org/ Официальный сайт организации Creative Commons] {{ref-en}}
* [http://creativecommons.ru/ Creative Commons Россия]
* [https://web.archive.org/web/20120403014451/http://wiki.creativecommons.org/Ru:%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 Вики-страница Creative Commons на русском языке]
* [http://wiki.creativecommons.org/Videos Видеоролики Creative Commons с субтитрами (в том числе на русском языке)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110623023341/http://wiki.creativecommons.org/Videos |date=2011-06-23 }}
* [http://creativecommons.org/licenses/ Список лицензий на официальном сайте организации Creative Commons]
* [http://creativecommons.org/license/ Страница выбора лицензии («конструктор лицензии» или «мастер лицензии»)]
* [http://creativecommons.org/international/ Список стран, в которых проведена адаптация лицензий к местному законодательству]
* [http://creativecommons.org.tw/licwiz/english.html Creative Commons Licenses Compatibility Wizard — мастер совместимости лицензий] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110917012859/http://creativecommons.org.tw/licwiz/english.html |date=2011-09-17 }}
* [http://wiki.linuxformat.ru/index.php/LXF81:Creative_Commons Лицензия быть творцом] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120109164033/http://wiki.linuxformat.ru/index.php/LXF81:Creative_Commons |date=2012-01-09 }} (в PDF: [http://www.linuxformat.ru/anons81.phtml весь журнал] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110617031058/http://www.linuxformat.ru/anons81.phtml |date=2011-06-17 }}, [https://web.archive.org/web/20070806140535/http://linuxformat.ru/mag/creativecommons.pdf статья] [http://ancient.hydro.nsc.ru/ephys/doc/creativecommons.pdf копия статьи] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110813065540/http://ancient.hydro.nsc.ru/ephys/doc/creativecommons.pdf |date=2011-08-13 }})
* [http://www.foto-video.ru/practice/advice/18612/ Дух свободной культуры] ([http://www.vladcity.com/photo/creative-commons/ с картинками])
* [http://www.labrate.ru/20081225/V_Illin_article-1_tvorchescky_obshiny.doc Творческие общины: копирайтами по копирайту]
* [http://creativecommons.org/tag/economics Экономический эффект от Creative Commons]
=== Объясняющие видеоролики ===
* [http://www.snob.ru/selected/entry/1804 Лекция основателя Creative Commons Лоуренса Лессига об авторском праве] {{ref-ru}}
* [http://www.youtube.com/watch?v=PgXnBXr-8PY Wanna Work Together] {{ref-ru}}
* [http://dotsub.com/view/9cd8d38b-176c-4fa1-987f-9e4d6682d38f Reticulum Rex] {{ref-ru}}
* [http://dotsub.com/view/86a773e9-49e7-4973-819a-f98d13e320e6 Get Creative] {{ref-ru}}
=== Статьи ===
* {{Cite web
| url = http://akzia.ru/column/cosmopolit/1879.html
| author = Морозов Евгений
| title = Культура. Свобода. Демократия?
| publisher = «Акция»
| datepublished = 16 августа 2007
| accessdate = 17 декабря 2008
}}
* {{Cite web
|url = http://offline.computerra.ru/2007/674/307011/
|author = [[Илья Щуров|Щуров Илья]]
|title = Культура в поисках свободы: Где должен заканчиваться копирайт?
|work = журнал «Компьютерра» № 6
|publisher = Компьютерра
|datepublished = 15 февраля 2007
|accessdate = 29 октября 2008
}}
* {{Cite web
|url = http://www.compulenta.ru/2002/5/21/29906/
|title = Creative Commons: их борьба за Public Domain
|author = Ильин Юрий
|publisher = [[Компьютерра–Онлайн]]
|datepublished = 21 мая 2002
|accessdate = 29 октября 2008
}}
* {{Cite web
|url = http://business.compulenta.ru/308498/
|title = Вышла третья версия лицензий Creative Commons
|author = Парамонов Владимир
|publisher = [[Компьютерра–Онлайн]]
|datepublished = 27 февраля 2007
|accessdate = 29 октября 2008
}}
* {{Cite web
| url = http://webplanet.ru/column/law/protasov/2007/10/01/cc.html
| title = Защита от авторских прав
| author = Протасов Павел
| publisher = [[Вебпланета]] / Агентство Массовых Коммуникаций
| description = о различии авторских прав и прав на изображение человека
| datepublished = 1 октября 2008
| accessdate = 1 ноября 2008
|archiveurl=http://web.archive.org/web/20070528112552/http://webplanet.ru/column/law/protasov/2007/10/01/cc.html|archivedate=2007-05-28}}
* {{Cite web
| url = http://webplanet.ru/news/law/2008/03/03/groeneveld.html
| title = Продвигать Creative Commons в России будет голландец
| author = Рыбаков Александр
| publisher = [[Вебпланета]] / Агентство Массовых Коммуникаций
| datepublished = 3 марта 2008
| accessdate = 1 ноября 2008
|archiveurl=http://web.archive.org/web/20090202123626/http://webplanet.ru/news/law/2008/03/03/groeneveld.html|archivedate=2009-02-02}}
* {{Cite web
| url = http://webplanet.ru/knowhow/law/protasov/2008/03/27/gpl_translation2.html
| title = GPL в России: продолжаем перевод
| author = Протасов Павел
| publisher = [[Вебпланета]] / Агентство Массовых Коммуникаций
| datepublished = 27 марта 2008
| accessdate = 1 ноября 2008
|archiveurl=http://web.archive.org/web/20080330230244/http://webplanet.ru/knowhow/law/protasov/2008/03/27/gpl_translation2.html|archivedate=2008-03-30}}
* {{Cite web
|url = http://www.zn.ua/3000/3050/55155/
|title = Creative Commons: авторские права — гибкие и креативные
|author = Кучма Ирина
|work = [[Зеркало недели]]
|datepublished = 25 ноября 2006
|accessdate = 1 ноября 2008
|archiveurl=http://web.archive.org/web/20070716095103/http://www.zn.ua/3000/3050/55155/|archivedate=2007-07-16}}
* {{Cite web
| url = http://www.pravda.ru/culture/music/modern/20-10-2008/288075-creatve%20commons-0
| title = Creative Commons - альтернативный проект по защите авторских прав
| author = Фёдорова Ангелина
| work = [[Правда.Ру]]
| publisher = [[ЗАО «Правда.Ру»]]
| datepublished = 20 октября 2008
| accessdate = 8 ноября 2008
| description = не перепутайте: упоминается (и только) «лицензия CC»
| deadlink = 404
}}
* {{Cite web
| url = http://telnews.ru/Dmitrij_Rodin/c90683/
| title = Creative Commons в Рунете: смайлики и пляшущие человечки
| author = Родин Дмитрий
| work = [[telnews]]
| publisher = [[telnews]]
| datepublished = 29 декабря 2008
| accessdate = 10 января 2009
| description =
}}
* {{Cite web
| url = http://www.theregister.co.uk/2009/06/26/copyfraud/print.html
| title = Copyfraud: Poisoning the public domain
| author = Charles Eicher
| work = The Register
| datepublished = 26 июня 2009
| accessdate = 26 июня 2009
}}
;Статьи с ошибками
* {{Cite web
| url = http://webplanet.ru/news/lenta/2005/3/24/commons.html
| title = Yahoo стала искать по Creative Commons
| publisher = [[Вебпланета]]
| datepublished = 24 марта 2005
| accessdate = 1 ноября 2008
| description = «по лицензии Creative Commons.»
|archiveurl=http://web.archive.org/web/20071021133405/http://webplanet.ru/news/lenta/2005/3/24/commons.html|archivedate=2007-10-21}}
* {{Cite web
|url = http://net.compulenta.ru/184954/
|author = Миронов Андрей
|title = Лицензия Creative Commons в России работать не будет
|publisher = [[Компьютерра–Онлайн]]
|datepublished = 27 мая 2005
|accessdate = 29 октября 2008
|description = (ошибка: пишут о единой свободной лицензии Creative Commons)
}}
* {{Cite web
|url = http://business.compulenta.ru/343305/
|title = Организация Creative Commons выпустила лицензию CC+
|author = Владимир Парамонов
|publisher = [[Компьютерра–Онлайн]]
|datepublished = 20 декабря 2007
|accessdate = 29 октября 2008
|description = (неточность: будто бы не было лицензий CC, разрешающих коммерческое использование)
}}
{{Creative Commons}}
[[Категория:2001 сыллаахха үөскээбиттэр]]
[[Категория:Creative Commons]]
[[Категория:Право]]
l7685tnnam4w9r94iywpu1hd60ybtfi
IPod
0
23588
431261
431129
2026-11-04T22:15:42Z
InternetArchiveBot
20075
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
431261
wikitext
text/x-wiki
{{lowercase}}
'''iPod'' диэн киһи сиэпигэр ильдьэ сылдьар Apple хампаанньа оҥорор музыкальнай плеердарын арааһын аата. Компьютертан плеерга музыканы быраҕан баран наушник нөҥүө истиэххэ сөп. Саҥа iPod плеердарга араас оонньуулары уонна программалары туруоруохха, интернетынан туттуохха сөп.
Бастаан аата судургу iPod диэн этэ. 2001 сыллаахха тахсыбыта. Билигин даҕаны оннук iPod оҥоһуллар уонна iPod classic диэн ааттанар.
Apple makes a smaller iPod called the iPod nano. It is much smaller than the iPod, but does not hold as many songs. It uses [[flash memory]], a special kind of memory for very small electronics, instead of a hard drive. It replaced a version of the iPod called the iPod mini.
Another type of iPod, called the iPod shuffle, is very small, and it uses flash memory, like the iPod nano but it has no screen. It is the least expensive iPod.
The most expensive iPod is called the [[iPod touch]]. It has a touch screen, like the [[iPhone]]. The first iPod touch was released in 2007.
iPods often contain songs downloaded from an online music store, using a program called [[iTunes]]. (The name of Apple's music and video store is the [[iTunes Store]].) Songs are sold in [[AAC]] file format, not [[MP3]] or [[WMA]]. These are popular formats for [[Data compression|compressing]] (making smaller) music until it does not take up much space and can easily be put on a media player such as the iPod.
The App Store is an online shop that is run by [[Apple Inc.]] where people can buy software for their [[iPhone]] or [[iPod Touch]]. It opened on July 11, 2008. Over 100,000 [[applications]] (or apps for short) are available for people to buy. Some apps are available for free.
== Models ==
{| class="wikitable"
|-
!Model
!Generation
!Image
!Storage space
!style="width:60%"|Changes
!Connection
!Original release date
!Pricing ([[United States dollar|USD]])
!Minimum OS to sync<!-- This area is SIMPLY for MINIMUM operating systems required, not a full list of compatible ones -->
|-
!rowspan="7"|[[iPod classic]]
!first
| style="text-align:center;"|
|5, 10 GB
|First model, with a scroll wheel that actually moved. 10 GB model made later.
|[[FireWire]]
|[[23 October]] [[2001]]
|$399, $499<br /><span style="color:#969696">(5 GB later $299)</span>
|<small>Mac: [[Mac OS 9|9]]/[[Mac OS X v10.0|10.0]]/[[Mac OS X v10.1|10.1]]</small>
|-
!second
| style="text-align:center;"|[[File:IPod 2G.jpg|http://techdigest.tv/ipod-touch-itunes-wi-fi.jpg|45px|second generation iPod]]
|10, 20 GB
|[[Touchpad|Touch-sensitive]] wheel. FireWire port has a cover. Hold switch has changed. Works with Windows too, by using the [[Musicmatch Jukebox|Musicmatch]] program.
|FireWire
|[[17 July]] [[2002]]
|$399, $499
|<small>Mac: [[Mac OS X v10.1|10.1]]<br />Win: [[Windows XP|XP]]</small>
|-
!third
| style="text-align:center;"|[[File:Ipod backlight transparent.png|45px|third generation iPod]]
|10, 15, 20, 30, 40 GB
|First complete redesign. Everything works from the top-screen and the case is slimmer. Musicmatch program is replaced by iTunes 4.7 for Windows.
|FireWire <small>([[USB]] for syncing only)</small>
|[[28 April]] [[2003]]
|$299, $399, $499
|<small>Mac: [[Mac OS X v10.2|10.2]]<br />Win: [[Windows XP|XP]]</small>
|-
!fourth
| style="text-align:center;"|
|20, 40 GB
|Has a Click Wheel like the iPod mini.
|FireWire or [[USB]]
|[[19 July]] [[2004]]
|$299, $399
|<small>Mac: [[Mac OS X v10.3|10.3]]<br />Win: [[Windows XP|XP]]</small>
|-
!fourth (photo) (color)
| style="text-align:center;"|[[File:IPodphoto4G 1.png|45px|fourth generation iPod]]
|'''photo''' : 30, 40, 60 GB<br />'''color''': 20, 60 GB
|Premium version of 4G iPod with colour screen and picture viewing. ''Later became part of the main iPod section again.''
|FireWire or USB
|October 2004
|'''photo''': $499, $599<br /><span style="color:#969696">(later $349, $449)</span><br />'''color''': $299, $399
|<small>Mac: [[Mac OS X v10.3|10.3]]<br />Win: [[Windows XP|XP]]</small>
|-
!fifth
| style="text-align:center;"|[[File:Ipod 5th Generation white rotated.png|45px|fifth generation iPod]]
|30, 60, 80 GB
|Second full redesign with a slimmer case, and larger screen with video playback. Available in black or white.
|USB <small>([[FireWire]] for battery charging only)</small>
|[[12 October]] [[2005]]
|$299, $399<br /><span style="color:#969696">(later $249, $349)</span>
|<small>Mac: [[Mac OS X v10.4|10.4]]<br />Win: [[Windows XP|XP]]/[[Windows Vista|Vista]]</small>
|-
!sixth
| style="text-align:center;"|[[File:IPod Classic 6th Generation Black.jpg|45px|sixth generation iPod shuffle]]
|80, 160 GB
|First one to have "Classic" at the end of its name. New way to control it. Has an anodized aluminium front plate. Silver replaces white.
|USB <small>(FireWire for charging only)</small>
|[[5 September]] [[2007]]
|$249, $349
|<small>Mac: [[Mac OS X v10.4|10.4]]/[[Mac OS X v10.5|10.5]]/[[Mac OS X v10.6|10.6]]/[[Mac OS X v10.7|10.7]]/[[Mac OS X v10.8/10.8]]<br />Win: [[Windows XP|XP]]/[[Windows Vista|Vista]]/[[Windows 7|7]]</small>
|-
!rowspan="2"|iPod mini<small> (no longer made) </small>
!first
| style="text-align:center;"|
|4 GB
|New smaller model, available in 5 colours. Introduced the "Click Wheel".
|USB or FireWire
|[[6 January]] [[2004]]
|$249
|<small>Mac: [[Mac OS X v10.3|10.3]]<br />Win: [[Windows XP|XP]]</small>
|-
!second
| style="text-align:center;"|
|4, 6 GB
|Brighter colours available, with a battery that last longer. Click Wheel letters match the colour of the case. Gold colour not made any more. ''Later replaced by iPod nano.''
|USB or FireWire
|[[22 February]] [[2005]]
|$199, $249
|<small>Mac: [[Mac OS X v10.3|10.3]]/[[Mac OS X 10.4|10.4]]<br />Win: [[Windows XP|XP]]</small>
|-
!rowspan="4"|iPod nano
!first
| style="text-align:center;"|[[File:IPod Nano in its Dock.png|40px|first generation iPod nano]]
|1, 2, 4 GB
|''Replaced iPod mini.'' Available in black or white. Uses flash memory. Colour screen for picture viewing. 1 GB version made later.
|USB <small>(FireWire for battery charging only)</small>
|[[7 September]] [[2005]]
|$149, $199, $249
|<small>Mac: [[Mac OS X v10.4|10.4]]<br />Win: [[Windows|2000]]</small>
|-
!second
| style="text-align:center;"|[[File:Blue iPod Nano.jpg|40px|4 GB blue iPod nano]]
|2, 4, 8 GB
|Anodized aluminum casing and 6 colours available.
|USB <small>(FireWire for battery charging only)</small>
|[[12 September]] [[2006]]
|$149, $199, $249
|<small>Mac: [[Mac OS X v10.4|10.4]]<br />Win: [[Windows XP|XP]]/[[Windows Vista|Vista]]</small>
|-
!third
| style="text-align:center;"|[[File:IPod nano 3g black.jpg|45px|4 GB third iPod nano]]
|4, 8 GB
|2" QVGA screen. Colours changed with chrome made again. New way to control it. Can use with videos.
|USB <small>(FireWire for battery charging only)</small>
|[[5 September]] [[2007]]
|$149, $199
|<small>Mac: [[Mac OS X v10.4|10.4]]/[[Mac OS X v10.5|10.5]]<br />Win: [[Windows XP|XP]]/[[Windows Vista|Vista]]</small>
|-
!fourth
| style="text-align:center;"|[[File:IPod Nano 4G black crop.jpg|45px|iPod Nano 4G in Black]]
|8, 16 GB
|Changed back to tall way-round. All-aluminum case with 9 colour choices. Has an accelerometer to allow shake and horizontal viewing. 4GB model available only in a limited number of places.
|USB
|[[9 September]] [[2008]]
|$149, $199
|<small>Mac: [[Mac OS X v10.5|10.5]]<br />Win: [[Windows XP|XP]]/[[Windows Vista|Vista]]</small>
|-
!iPod nano
!fifth
| style="text-align:center;"|
|8, 16 GB
|Has larger screen and smoother case than iPod nano G4. Built-in video camera.
|USB
|[[9 September]] [[2009]]
|$149,$179
|<small>Mac:[[Mac OS X v10.5|10.5]]/[[Mac OS X v10.6|10.6]]<br />Win:[[Windows XP|XP]]/[[Windows Vista|Vista]]/[[Windows 7|7]]</small>
</small>
|-
!iPod nano
!sixth
| style="text-align:center;"|
|2, 4 GB
|Reverted to small iPod Shuffle design with a 1.8" multi-touchscreen all around the body. Removes video recording, video playback, FM Radio, speakers, and microphone.
|USB
|[[1 September]] [[2010]]
|$99
|<small>Mac:[[Mac OS X v10.6|10.6]]/[[Mac OS X v10.7|10.7]]/[[Mac OS X 10.8|10.8]]<br />Win:[[Windows 7|7]]
</small>
|-
!iPod nano
!seventh
| style="text-align:center;"|
|2, 4 GB
|Reverted to iPod Shuffle and iPod Touch crossover with Speakers and Video Playback re-added and Bluetooth added.
|USB
|[[12 September]] [[2012]]
|$129
|<small>Mac:[[Mac OS X v10.7|10.7]]/[[Mac OS X 10.8|10.8]]<br />Win:[[Windows 7]]/[[Windows 8]]
</small>
|-
!rowspan="3"|iPod shuffle
!first
| style="text-align:center;"|[[File:Ipod Shuffle rotated transparent.png|30px|first generation iPod shuffle]]
|512 MB, 1 GB
|New entry-level (cheapest) model. Uses flash memory and has no screen.
|USB<br /><small>(no adaptor required)</small>
|[[11 January]] [[2005]]
|$99, $149<br /><span style="color:#969696">(later $69, $99)</span>
|<small>Mac: [[Mac OS X v10.3|10.3]]/[[Mac OS X v10.4|10.4]]<br />Win: [[Windows XP|XP]]</small>
|-
!second
| style="text-align:center;"|[[File:IPod Shuffle Crop.jpg|45px|second generation iPod shuffle]]
|1 GB
|Smaller clip design with anodized aluminium case. 4 colour options added later. Colours were later refreshed.
|USB
|[[12 September]] [[2006]]
|$79
|<small>Mac: [[Mac OS X v10.4|10.4]]<br />Win: [[Windows XP|XP]]/[[Windows Vista|Vista]]</small>
|-
!third
| style="text-align:center;"|
|4 GB
|Reverted back to first generation with controls moved to right headphone cable. Two colours, and has VoiceOver. 3 more colors added later.
|USB
|[[11 March]] [[2009]]
|$79
|<small>Mac: [[Mac OS X v10.5|10.5]]/[[Mac OS X v10.6|10.6]]<br />Win: [[Windows XP|XP]]/[[Windows Vista|Vista]]/[[Windows 7|7]]</small>
|-
!fourth
| style="text-align:center;"|
|4 GB
|Reverted back to second generation Shuffle with controls returned to the body of the iPod. Features VoiceOver.
|USB
|[[1 September]] [[2010]]
|$79
|<small>Mac: [[Mac OS X v10.6|10.6]]/[[Mac OS X v10.7|10.7]]/[[Mac OS X v10.8|10.8]]
|-
!rowspan="2"|[[iPod touch]]
!first
| style="text-align:center;"|
|8, 16, 32 (released later) GB
|With [[Safari (web browser)|Safari]] internet browser, [[Multi-touch]], [[Wi-Fi]], wireless access to the [[iTunes Store]] and [[YouTube]].
|USB <small>(FireWire for battery charging only)</small>
|[[5 September]] [[2007]] (32GB [[February]] [[2008]])
|$299, $399, $499
|<small>Mac: [[Mac OS X v10.4|10.4]]/[[Mac OS X v10.5|10.5]]<br />Win: [[Windows XP|XP]]/[[Windows Vista|Vista]]</small>
|-
!second
| style="text-align:center;"|
|8, 32, 64 GB
|New [[tapered]] chrome back with Nike+ function, volume buttons, and built-in speaker added.
|USB
|[[9 September]] [[2008]]
|$299, $399, $499
|<small>Mac: [[Mac OS X v10.5|10.5]]<br />Win: [[Windows XP|XP]]/[[Windows Vista]]</small>
|-
!third
| style="text-align:center;"|
|8, 32, 64 GB
|Features Voice Control from iPhone 3GS.
|USB
|[[9 September]] [[2009]]
|$299, $399, $499
|<small>Mac: [[Mac OS X v10.6|10.6]]<br />Win: [[Windows XP|XP]]/[[Windows Vista|Vista]]/[[Windows 7|7]]</small>
|-
!fourth
| style="text-align:center;"|
|8, 16, 32, 64 GB
|New design from iPhone 4. Features front and back video cameras.
|USB
|[[1 September]] [[2010]]
|$299, $399, $499
|<small>Mac: [[Mac OS X 10.6|10.6]]/[[Mac OS X 10.7|10.7]]/[[Mac OS X 10.8|10.8]]<br />Win: [[Windows 7|7]]</small>
|-
!fifth
| style="text-align:center;"|
|8, 16, 32, 64 GB
|Features larger 4" screen from iPhone 5. First iPod Touch available in several different colors.
|USB
|[[12 September]] [[2012]]
|$299, $399, $499
|<small>Mac: [[Mac OS X 10.7|10.7]]/[[Mac OS X 10.8|10.8]]<br />Win:[[Windows 7|7]]/[[Windows 8|8]]</small>
|}[[File:Nano omores.jpg|125px|thumb|right|(PRODUCT)<sup>RED</sup> 2G iPod nano.]]
== Other websites ==
{{commons|iPod}}
{{wikiquote-en|iPod}}
* [http://www.apple.com/ipod/ Apple iPod] — Official website
* [http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2001/11/12/313342/index.htm ''Apple's 21st century Walkman''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020602035407/http://www.fortune.com/indext.jhtml?channel=print_article.jhtml&doc_id=204903 |date=2002-06-02 }} — Brent Schlender, ''[[Fortune (magazine)|Fortune]]'', October 2001
* [https://web.archive.org/web/20040720015523/http://msnbc.msn.com/id/5457472/site/newsweek iPod Nation] — [[Steven Levy]], ''[[Newsweek]]'', July 2004
* [https://web.archive.org/web/20100708193709/http://www.engineering.cornell.edu/news/engineering-magazine/archives/cem-fall-2005/Behind-the-Music.cfm ''Behind the Music''] — Ken Aaron, ''Cornell Engineering'', 2005
* [https://web.archive.org/web/20090303045331/http://www.wired.com/wired/archive/14.11/ipod.html The Perfect Thing] — [[Steven Levy]], ''[[Wired (magazine)|Wired]]'', November 2006
* [http://techessentials.org/apple Apple Wiki]
{{Apple Nav}}
{{rq|wikify|translate}}
{{омоон}}
[[Category:Apple]]
ltyg1aa1w3k2m1li1frjc47n2mx22lg
Джон Мокли
0
43054
431262
359136
2026-11-04T23:20:28Z
InternetArchiveBot
20075
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)
431262
wikitext
text/x-wiki
'''Джон Уильям Моучли'''(англ. ''John William Mauchly'', нуучча тылыгар араспаанньата өссө тылбаастанар "Моучли")(Атырдьах ыйын 30 күнүгэр 1907 сыллаахха, Цинциннати, Огайо күн сирин көрбүтэ - Тохсунньу 8 күнүгэр 1980 сыллаахха, Эмблер, Пенсильвания). Американскай физик уонна инженер, ENIAC электроннай көмпүүтэр оҥорооччулартан биирдэстэрэ.
== Олоҕун олуктара ==
Учууталынан улэллэбитэ Пенсильванскай университетыгар (Институт Мура) Филадельфия куоратка (США). Джон Преспер Экертыын 1943 сыллаахтан 1945 сыллаахха дылы маҥнайгы [[ЭНИАК]] көмпүүтэри оҥорорго үлэлэспиттэрэ, өссө быдаҥ сайдыылаах [[EDVAC]] көмпүүтэр оҥоруутугар үлэлэспитэ.
ЭНИАК көмпүүтэр оҥоро сылдьан Мокли уонна Экерт быдаҥ сайдыылаах көмпүүтэр туһунан толкуйдаабыттара. Киннэр толкуйдарын [[фон Нейман]] сайыннаран биэрбитэ, Балаҕан ыйын 1944 сыллаахха ЭНИАК бырайыакка холбоспута, онтон 1945 сыл кулун тутар ыйыттан бэс ыйыгар диэри киннэр толкуйдарын олоххо таһаарбыта. Фон Нейман улуу учуонай курдук биллибитэ, кини биллэригэр Мокли уонна Экерт кылааттара баар.
1946 сыл Олунньу ыйыгар бырайыак туттаран баран Инситут Мураттан барбыта уонна Экертыын 1946 сыллаахха Electronic Control Company компанияны оҥорбуттара, кэнники аата Eckert-Mаuchly Computer Corporation диэҥҥэ уларыйбыта. 1949 сыллаахха компания [[BINAC]] бастакы суоттуур массыынаны айбыттара, ити массыына иһитиннэриини киллэрэригэр перфокартаны, буолбакка маҥнайгы магнитнай лентаны туттубута. 1950 сыллаахха киннэр компаниялара финансовай ыарахаттары көрсөн, атыыланмыта. Remington Rand компания атыыласпыта уонна уларыйбыта "[[UNIVAC]]" диэнҥэ.
1951 сыллаахха, кинилэр оччолорго [[Remington Rand]] үлэлиир этилэр, Мокли уонна Экерт бэйэлэрин бастакы коммерческай маассабай UNIVAC I көмпүүтэрдэрин бүтэрбиттэрэ, ол көмпүүтэрдэрэ бүтүн көмпүүтэр сиэрийэлэрин саҕалаабыта, 80 сылларга дылы тахсыбыттара.
Кэнники Мокли сыалай бырайыактар уонна компаниялар салайааччытынан үлэлээбитэ:
* 1959—1965 — [[Mauchly Associateүs|Mauchly Associates]], Inc. баһылыга
* 1965—1969 — [[Mauchly Associates]], Inc. бырабалыанньа председательа
* 1968—1980 — [[Dynatrend]] Inc. баһылыга
* 1970—1980 — [[Marketrend]] Inc. баһылыга
== Наҕараадалара ==
Көмпүүтэр салаатынан элбэх ситиһииллэммитэ ол быыһыгар
* Медаль Говарда Поттса (1949),
* Медаль Джона Скотта (1961),
* Мемориальная премия Гарри Гуда (1966),
* Премия Гарольда Пендера (1973),
* Премия Эмануэля Пиора (1978).
== Дьиэ кэргэнэ ==
* маҥнайгы кэргэнэ (1930 сыллаахтан) - Мэри Мокли (Mary Mauchly) - балаҕан ыйын 8 күнүгэр 1946 сыллаахха түүн кэргэнин кытта сөтүөлүү сылдьан тимирбитэ
** оҕолоро: кыыс уонна уол
* иккис кэргэнэ - Кэтлин Макналти (Kathleen McNulty) - бэйэтин бириэмэтигэр ENIAC программиһынан үлэлээбитэ.
{{примечания}}
== Туттулубут литература ==
* {{книга
|автор = Scott McCartney.
|заглавие = ENIAC: The Triumphs and Tragedies of the World's First Computer
|ссылка = https://books.google.com/books?id=GxMIAQAAMAAJ
|издательство = Berkley Books
|год = 2001
|allpages = 262
|isbn = 9780425176443
|ref = McCartney
}}{{ref-en}}
== Ссылкалар ==
* [https://web.archive.org/web/20120715215527/http://www.library.upenn.edu/exhibits/rbm/mauchly/ Виртуальная выставка Пенсильванского университета, посвященная Мокли и разработке компьютера ЭНИАК]
{{Библиоинформация}}
[[Категория:Физики США]]
[[Категория:Компьютерные инженеры]]
[[Категория:Лауреаты премии Гарольда Пендера]]
[[Категория:Лауреаты мемориальной премии Гарри Гуда]]
[[Категория:Лауреаты премии Эмануэля Пиора]]
qj7dmd9h7izflh3zta950aa2yaqfb30
2022 сыл
0
49556
431263
428707
2026-11-05T00:19:49Z
Ojkhol
24881
/* Атырдьах ыйа */
431263
wikitext
text/x-wiki
{{Сыл навигацията|2022}}
{{Үйэ навигацията|21}}
'''2022 сыл'''
== Туох буолбута ==
Холобоһуктаах Наассыйалар тэрилтэлэрэ 2022 сылы биирдиилээн киһи балыктыыр уонна аквакултуура сылынан биллэрбитэ<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.un.org/ru/sections/observances/international-years/|title=Международные годы|date=2015-01-06|publisher=www.un.org|access-date=2020-01-13}}</ref>.
* Арассыыйа омуктарын култуураларын утумун сыла;
* Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Ийэ сыла;
* Беларуська устуоруйаны өйдүүр-саныыр сыл;
* Азербайджааҥҥа Шуша куорат сыла;
* Узбекистааҥҥа Норуот интэриэһин хааччыйыы сыла;
* Казахстааҥҥа Оҕо сыла.
=== Түбэлтэлэр ===
==== Тохсунньу ====
* [[Тохсунньу 7]]:
** [[COVID-19]] вирус сутуйбут дьонун ахсаана 300 ммөл. киһини куоһарбыт<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://iz.ru/1274057/2022-01-07/chislo-zarazhennykh-covid-19-v-mire-prevysilo-300-mln-chelovek|title=Число зараженных COVID-19 в мире превысило 300 млн человек|author=Екатерина Тонкопей|website=Известия|date=2022-01-07|access-date=2022-01-08}}</ref>;
==== Олунньу ====
* [[Олунньу 24]]:
** Арассыыйа сэбилэниилээх күүстэрэ Украинаҕа киирбиттэр;
* Көмпүүтэр оонньуутун оҥорор «[[Майтона]]» хампаанньа үлэһиттэригэр суруйбут суругар ыарахан кэмнэр саҕаламмыттарынан уонна [[Сингапур]] Арассыыйа судаарыстыбатын утары санкцияны биллэрбитинэн (холдинг сүрүн хампаанньата MYTONA PTE LTD онно аадырыстаах), Арассыыйаҕа үлэтин хааччахтыырын туһунан суруйбут<ref>Ирина Юзбекова, Владислав Скобелев, [https://www.forbes.ru/tekhnologii/469235-deneg-net-delajte-cto-hotite-kak-gejmstudii-uhodat-iz-rossii-i-sokrasaut-personal «Денег нет, делайте что хотите»: как геймстудии уходят из России и сокращают персонал], Forbes </ref>.
==== Кулун тутар ====
* [[Кулун тутар 9]] — Ол саҕана Саха сиригэр саамай улахан информационнай ситим-сир Ykt.Ru портаал бэйэтэ сабылларын туһунан биллэрбит. Ол туһунан портаал сүрүн сирэйигэр бырайыагы төрүттээччи [[Томскай Арсен Григорьевич|Арсен Томскай]] суруйбут. Кини сабыллыы бастакы төрүөтүнэн биллэрэр-иһитиннэрэр таһаарыыларга сокуон тыйыһырыыта буолбутун ааттаабыт<ref>[https://yakutia.info/article/203667 Решение в ответ на сложившуюся ситуацию: Арсен Томский объявил закрытии Ykt.Ru]</ref>.
* [[Кулун тутар 11]] — АХШ минфинэ сорох Арассыыйаҕа оҥоһуллубут табаардары дойдуга импортыыры боппут, ол иһигэр алмаас бары көрүҥнэрин (техническэй алмаастан ураты)<ref>Форбс: [https://www.forbes.ru/biznes/460709-zapad-vvel-sankcii-protiv-almazov-i-brilliantov-rossii-kak-eto-skazetsa-na-alrose Запад ввел санкции против алмазов и бриллиантов России: как это скажется на «Алросе»]</ref>.
* [[Кулун тутар 15]] — [[Европа Сойууһа]] экэниэмикэҕэ Арассыыйаны хаааччахтыыр 4-с пакеты ылыммыт, онно бриллианнары уонна көмүс оҥоһуктары киллэрбит.
==== Муус устар ====
* [[Муус устар 8]] — АХШ минфинэ (OFAC) Саха сиригэр алмааһы хостуур "АЛРОСА" хампаанньаны хааччахтыыр испииһэккэ ({{lang-ru|санкционные списки}}) киллэрбит<ref>Интерфакс: [https://www.interfax.ru/world/833803 США ввели санкции против "АЛРОСЫ" и предприятий ОСК]</ref>. Испииһэккэ киирбит хампаанньалар баайдара-дуоллара АХШ сиригэр-уотугар баар буоллаҕына туһаныллыбат буолар ({{lang-ru|блокируется}}) уонна АХШ тэрилтэлэрэ уонна дьоно бу хампаанньалары кытта үлэлииллэрэ бобуллар.
=== Бэс ыйа ===
* [[Бэс ыйын 5]] — [[Казахстаҥҥа протестар (2022)|Казахстааҥҥа бырабыыталыстыбаны утары дьалхаан]] кэнниттэн конституцияҕа уларытыы киллэрэр туһунан референдум буолбут. Референдум түмүгүнэн сүрүн сокуон 98 ыстатыйатыттан 33-гэр уларытыы киирбит. Толорор былаас боломуочуйата кыччатыллыбыт, ол оннугар [[түмэн]] күүһүрэн биэрбит.
* [[Бэс ыйын 14]] — [[АХШ]] уонна кини 15 партнер дойдута (ол иһигэр [[Дьобуруопа Сойууһа]], [[Аустралиа|Австралия]], [[Улуу Британия|Британия]], [[Канаада]], [[Ииндийэ]], [[Дьоппуон|Япония]], [[Кэриэйэ Өрөспүүбүлүкэтэ|Соҕуруу Кэриэйэ]] уо.д.а.) "[[Хостонор баай куттала суох буолуутун хааччыйар партнерство|Хостонор баай куттала суох буолуутун хааччыйар партнерствону]]" (MSP) олохтообуттарын биллэрбиттэр. Хас да бииргэ үлэлиир бырайыактаахтарын (ол иһигэр сэдэх сир-элиэмиэннэри хостуур уонна таҥастыыр) туһунан эппиттэр.
* [[Бэс ыйын 22]] — Дьокуускайтан [[Өлөөн улууһа|Өлөөҥҥө]] көтөн испит [[АН-30]] сөмүлүөт Өлөөнтөн 70 км сиргэ саахалланан түспүт. Сөмүлүөккэ олорсон испит 7 киһи тыыннаах хаалбыттар, үс киһи бааһырбыт. Сөмүлүөт таһаҕас тиэйэн испитэ биллэр<ref>РБК: [https://www.rbc.ru/society/22/06/2022/62b2fc9e9a794729312ebdc3 В Якутии нашли пропавший Ан-30 и выживший экипаж]</ref>.
==== Атырдьах ыйа ====
* [[Атырдьах ыйын 11]] — [[Нижнеянскай]]тан Николай Находкин салайааччылаах эспэдииссийэ [[Беннетт арыыта|Беннет арыытыгар]] устуутун саҕалаабыт. Айанньыттар 9 киһи икки үрдэриллэр тыынан айаннаабыттара, айаннарын тухары билим чинчийиитинэн дьарыктаммыттара<ref>{{Кинигэ|автор=Находкин Николай Александрович|заглавие=Экспедиция на Землю Санникова|место=Якутск|издательство=Якутская республиканская типография им. Ю.А. Гагарина|год=2025|страницы=104|страниц=208|тираж=300}}</ref>.
* [[Атырдьах ыйын 22]] — [[Булуҥ улууһа|Булуҥ улууһун]] саамай хотугу арыытыгар сэргэ туруорбуттар. [[Хотугу Муустаах далай]] Де-Лонг архипелагыгар баар Беннет арыытыгар учуонай полярник Николай Находкин эспэдииссийэтэ 2022 сыллаахха баран кэлбитэ, бу айан туһунан кинигэ суруйбута<ref>{{Кинигэ|автор=Н.А. Находкин|заглавие=Экспедиция на Землю Санникова|место=Якутск|издательство=Якутская республиканская типография им. Ю.А. Гагарина|год=2025|страниц=208|тираж=300}}</ref>.
==== Балаҕан ыйа ====
* [[Балаҕан ыйын 7]] — Беннет арыытыгар сылдьыбыт Николай Находкин салайааччылаах эспэдииссийэ Нижнеянскайга төннөн кэлбит<ref>{{Кинигэ|автор=Находкин Николай Александрович|заглавие=Экспедиция на Землю Санникова|место=Якутск|издательство=Якутская республиканская типография им. Ю.А. Гагарина|год=2025|страницы=104|страниц=208|тираж=300}}</ref>.
* [[Балаҕан ыйын 21]] — Арассыыйа бэрэсидьиэнэ Владимир Путин дойду устуоруйатыгар бастакы мобилизацияны биллэрбит (бүтэһик мобилизация Сэбиэскэй Сойуус саҕана биллэриллэ сылдьыбыта — 1941 сыллаахха).
* [[Балаҕан ыйын 25]] — Дьокуускайга "Дьахталлар оһуохайдара" буолбут<ref>[https://sevastopol.su/news/v-yakutske-zhenskiy-obryad-osuohay-prevratilsya-v-miting-protiv-mobilizacii Севастопольский новостной портал]</ref>.
==== Алтынньы ====
* [[Алтынньы 8]] — [[Потапов Виктор Филиппович|Виктор Потаповка]] Саха сирин олохтоохторуттан бастакынан (уонна Арассыыйаҕа 2022 сыллаахха соҕотох киһиэхэ) «Арассыыйа Федерациятын норуодунай учуутала» сыбаанньа иҥэриллибит.
==== Сэтинньи ====
* [[Сэтинньи 15]] — [[Дьокуускай]] олохтоохторун [[Аҕа дойду Улуу сэриитэ|Аҕа дойду улуу сэриитин]] кэмигэр кыайыыга сүдү кылааттарын билинэн Дьокуускайга "Үлэ килбиэнин куората" ытык аат иҥэриллибит.
* [[Сэтинньи 18]] — "Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр тылбаас туруга уонна кыһалҕата" диэн кэпсэтии түһүлгэтин ХИФУ Саха тылын уонна истиилин хаапыдырата тэрийэн ыытта.
* [[Сэтинньи 21]] — Тыллары сайыннарар сүбэ мунньаҕар Ил Дархан Айсен Николаев саха тылын бөҕөргөтүүгэ кэккэ этиилэри киллэрэр.
* [[Сэтинньи 22]] — Саха тылын уонна литэрэтиирэтин учууталларын II сийиэһэ аһыллыбыт.
* [[Сэтинньи 23]] — [[Дьокуускай]]га "[[Үлэ кыбартаала]]" диэн ааттаах айар-тутар дьоҥҥо уонна тэрилтэлэргэ аналлаах уораҕай аһыллыбыт. Манна IT, киинэ, анимация, муода, дизайн, музыка, көмпүүтэр графиката, ойуулуур ускуустуба, хаартыска уонна видеопродакшн эйгэлэригэр үлэлиир резиденнэргэ айарга-тутарга усулуобуйа тэрийэллэр<ref>[https://yakutia-daily.ru/kvartal-truda-dom-dlya-kreativnyh-predprinimatelej-yakutii/ «Квартал труда» – дом для креативных предпринимателей Якутии]</ref>.
==== Ахсынньы ====
* [[Ахсынньы 2]] — [[С-Петербург]] аттыгар [[Нева]] кытылыгар Саха Өрөспүүбүлүкэтин аатыттан [[Ленинград|Ленинграад]]ы көмүскээбит Саха сирин буойуттарыгар мэҥэ таас турбут. Улуу сэрии кэмигэр ити Нева тилэхчээнэ (Невский пятачок) диэн ааттанар үрдэли баһылыыр иһин кыргыһыыларга сэттэ ый иһигэр 50-85 тыһыынча сэбиэскэй саллаат өлбүт. Ол иһигэр сүүстэн тахса Саха сириттэн сылдьар дьон.
* [[Ахсынньы 23]] — Татарстан түмэнэ өрөспүүбүлүкэ конституциятыгар уларытыы киллэрэн Татарстан өрөспүүбүлүкэтин баһылыгын солотун аатын уларыппыт, саҥа талыллар баһылык "бэрэсидьиэн" оннугар "раис" диэн ааттанар буолбут (сокуон ылыллыбыт кэмигэр олорор бэрэсидьиэн солотун аата оннунан хаалыахтаах, ол аата 2025 сылга буолуохтаах быыбарга диэри)<ref>[https://www.interfax.ru/russia/878387 Парламент Татарстана принял закон об упразднении должности президента республики]</ref>.
* [[Ахсынньы 31]] — Татарстан Конституциятын суута үлэтин тохтоппут, бу туһунан сокуоҥҥа Татарстан бэрэсидьиэнэ Минниханов 2022 сыл алтынньы 21 күнүгэр илии баттаабыта<ref>[https://rt.rbc.ru/tatarstan/freenews/635276f69a7947dcd6934b3f Рустам Минниханов подписал закон о ликвидации Конституционного суда РТ]</ref>.
=== Өлбүттэр ===
* [[Тохсунньу 20]] — [[Иннокентьев Иван Иванович|Иван Иннокентьев]] (1957 төр.) — нууччалыы суруйар саха суруйааччыта, суруналыыс, тылбаасчыт, драматург. СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, РФ Литэрэтиирэ Улахан бириэмийэтин лауреата (2012).
* [[Атырдьах ыйын 10]] — [[Сибиряков Максим Николаевич|Максим Сибиряков]] (89), Саха аатырбыт бөҕөһө. Сэбиэскэй-партийнай, хаһаайыстыбаннай салайааччы, үс оройуон, биэс нэһилиэк Бочуоттаах олохтооҕо, Саха сирин көҥүл тустууга сэттэ, хапсаҕайга икки төгүллээх чөмпүйүөнэ, ССРС уонна Саха АССР спордун маастара.
* [[Сэтинньи 16]] — [[Рожин Василий Алексеевич|Василий Рожин]], сахалыы уонна нууччалыы суруйбут бэйиэт, СӨ эдэр литератордарын түмсүүлэрин чилиэнэ.
== Быһаарыылар ==
{{быһаарыылар}}
[[Категория:2022| ]]
9z0ihwp5434ud3daxxd6td5wuikcsv9