ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ satwiki https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱫ ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱷᱚᱠ ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ TimedText TimedText talk ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ Event Event talk ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ 0 6692 191452 161766 2026-05-05T12:33:01Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191452 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ |flag = [[File:Flag of India.svg|border|250px]] |flag_caption = [[Flag of India]] |population = {{Circa|1.21 billion|lk=yes}}<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/population_enumeration.html|title=Population Enumeration Data (Final Population)|publisher=[[Census of India]]|access-date=17 June 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A-2_Data_Tables/00%20A%202-India.pdf|title=A – 2 DECADAL VARIATION IN POPULATION SINCE 1901|publisher=[[Census of India]]|access-date=17 June 2016}}</ref><br /><small>[[2011 Census of India]]</small><br />{{Circa|1.34 billion}}<ref name=UN>{{cite web|url=https://esa.un.org/unpd/wpp/DVD/Files/1_Indicators%20(Standard)/EXCEL_FILES/1_Population/WPP2017_POP_F01_1_TOTAL_POPULATION_BOTH_SEXES.xlsx |title=Total Population - Both Sexes|work=World Population Prospects, the 2017 Revision|publisher=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs]], Population Division, Population Estimates and Projections Section|date=June 2017|accessdate=22 June 2017}}</ref><br /><small>2017 estimate</small><br />{{Circa|30.8 million}}<ref name="moia">{{cite web |url = http://mea.gov.in/images/attach/NRIs-and-PIOs_1.pdf |title = Population of Overseas Indians |publisher = [[Ministry of External Affairs (India)]] |date = 31 December 2016 |accessdate= 28 May 2016 }}</ref><br />{{small|[[Indian diaspora]]}} | popplace = {{Flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | region1 = {{flag|ᱥᱟᱣᱫᱤ ᱟᱨᱚᱵᱽ}} | pop1 = 4,100,000<ref name="huffingtonpost">{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.in/2017/06/21/how-saudi-arabias-family-tax-is-forcing-indians-to-return-hom_a_22494498/|title=How Saudi Arabia's 'Family Tax' Is Forcing Indians To Return Home|publisher=The Huffington Post|accessdate=21 June 2017|date=2017-06-21}}</ref><ref name="TOI">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/nri/middle-east-news/indians-brace-for-saudi-family-tax/articleshow/59243550.cms|title=Indians brace for Saudi 'family tax' |newspaper=Times of India|accessdate=21 June 2017}}</ref> | region2 = {{flag|ᱱᱮᱯᱟᱞ}} | pop2 = 4,000,000<ref name=TheHindu>[http://www.hinduonnet.com/2001/01/07/stories/05071343.htm Where big can be bothersome] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110606130556/http://www.hinduonnet.com/2001/01/07/stories/05071343.htm |date=2011-06-06 }}. [[The Hindu]]. 7 January 2001.</ref> | region3 = {{flag|United Arab Emirates}} | pop3 = 3,500,000<ref name="Pew research">{{cite news|title=India is a top source and destination for world's migrants|url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/03/03/india-is-a-top-source-and-destination-for-worlds-migrants/|accessdate=7 March 2017|work=Pew Research Center|date=3 March 2017}}</ref> | region4 = {{flag|ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ}} | pop4 = 3,456,477<ref name="usasurveys2016">{{cite web|url=https://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_16_5YR_B02015&prodType=table|title=ASIAN ALONE OR IN ANY COMBINATION BY SELECTED GROUPS: 2016|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=15 October 2016|archive-date=18 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718110437/https://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_16_5YR_B02015&prodType=table|url-status=dead}}</ref> | region5 = {{flag|Malaysia}} | pop5 = 2,012,600<ref name="2015 population">{{cite web|url=http://pmr.penerangan.gov.my/index.php/info-terkini/19463-unjuran-populasi-penduduk-2015.html|title=Population by States and Ethnic Group|publisher=Department of Information, Ministry of Communications and Multimedia, Malaysia|year=2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160212125740/http://pmr.penerangan.gov.my/index.php/info-terkini/19463-unjuran-populasi-penduduk-2015.html|archivedate=12 February 2016 |url-status=dead}}</ref> | region6 = {{flag|ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ}} | pop6 = 2,000,000<ref name="Pew research"/><ref name="Quartz">{cite news|last1=Bagri|first1=Neha Thirani|title=There are more Indian migrants living in Pakistan than the United States|url=https://qz.com/926009/there-are-more-indian-migrants-living-in-pakistan-than-the-united-states/|accessdate=7 March 2017|work=Quartz}}</ref><ref name="The Times of India">{{cite news|title=More Indian migrants in Pakistan than in US: Pew report - Times of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/more-indian-migrants-in-pakistan-than-in-us-pew-report/articleshow/57519432.cms|accessdate=7 March 2017|work=The Times of India}}</ref><ref name="The Express Tribune">{{cite news|title=More Indian migrants living in Pakistan than US: PEW Research Centre - The Express Tribune|url=https://tribune.com.pk/story/1348433/indian-migrants-living-pakistan-united-states-pew-research-centre/|accessdate=7 March 2017|work=The Express Tribune|date=7 March 2017}}</ref> | region8 = {{flag|ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱫᱤᱥᱚᱢ}} | pop8 = 1,451,862<ref name=2011census>{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-and-quick-statistics-for-local-authorities-in-the-united-kingdom---part-1/rft-ks201uk.xls|title=2011 Census: Ethnic group, local authorities in the United Kingdom|publisher=Office for National Statistics|date=11 October 2013|accessdate=28 February 2015|archive-date=23 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160123182221/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-and-quick-statistics-for-local-authorities-in-the-united-kingdom---part-1/rft-ks201uk.xls|url-status=dead}}</ref> | region9 = {{flag|ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ}} | pop9 = 1,374,710<ref name="statcan2011">{{cite web|url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/hlt-fst/imm/Table.cfm?Lang=E&T=31&Geo=01&SO=4D|title=Immigration and Ethnocultural Diversity Highlight Tables |publisher=statcan.gc.ca |date=2016-06-10 |accessdate=2016-05-02}}</ref> | region10 = {{flag|ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ}} | pop10 = 1,274,867<ref name="midyear">{{cite web |url=http://www.statssa.gov.za/publications/P0302/P03022011.pdf |title=Statistical Release P0302: Mid-year population estimates, 2011 |date=27 July 2011 |publisher=Statistics South Africa |accessdate=2011-08-01 |page=3}}</ref> | region11 = {{flag|Myanmar}} | pop11 = 1,030,000<ref name=sa>{{cite book|title=The Indian Community in Myanmar|url=http://www.southasiaanalysis.org/%5Cpapers36%5Cpaper3523.html|url-status=dead|archiveurl=https://archive.is/20100612220345/http://southasiaanalysis.org/papers36/paper3523.html|archivedate=12 June 2010|df=dmy-all}}</ref> | region12 = {{flag|Mauritius}} | pop12 = 994,500<ref name="moia"/> | region13 = {{flag|ᱥᱨᱤᱞᱚᱝᱠᱟ}} | pop13 = 839,504<ref name="CPH2011_1">{{cite web | url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/Pages/Activities/Reports/cph2011Pub/pop42.pdf | title=Sri Lanka Census of Population and Housing, 2011 – Population by Ethnicity | publisher=Department of Census and Statistics, Sri Lanka | date=20 April 2012 | access-date=22 December 2019 | archive-date=25 December 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181225053313/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/Pages/Activities/Reports/cph2011Pub/pop42.pdf%20 | url-status=dead }}</ref> | region14 = {{flag|Oman}} | pop14 = 796,001<ref name="moia"/> | region15 = {{flag|Kuwait}} | pop15 = 700,000<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Kuwait MP seeks five-year cap on expat workers' stay |url=http://gulfnews.com/news/gulf/kuwait/kuwait-mp-seeks-five-year-cap-on-expat-workers-stay-1.1284513 |newspaper=Gulf News |date=30 January 2014 |access-date=22 December 2019 |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225053255/https://gulfnews.com/news/gulf/kuwait/kuwait-mp-seeks-five-year-cap-on-expat-workers-stay-1.1284513%20 |url-status=dead }}</ref> | region16 = {{flag|Qatar}} | pop16 = 650,000<ref name=pop>{{cite web |url=http://priyadsouza.com/population-of-qatar-by-nationality-in-2017/ |title=Population of Qatar by nationality - 2017 report |accessdate=7 February 2017 |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225053320/http://priyadsouza.com/population-of-qatar-by-nationality-in-2017/ |url-status=dead }}</ref> | region17 = {{flag|Trinidad and Tobago}} | pop17 = 470,376<ref name="moia"/> | region18 = {{flag|Australia}} | pop18 = 468,800<ref name="Overseas born Aussies highest in over a century">{{cite web|title=Overseas born Aussies highest in over a century|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/lookup/3412.0Media%20Release12015-16 |website=Australian Bureau of Statistics|publisher=Australian Bureau of Statistics|accessdate=31 March 2016}}</ref> | region19 = {{flag|Thailand}} | pop19 = 465,000<ref name="moia"/> | region20 = {{flag|Bahrain}} | pop20 = 400,000<ref name="moia"/> | region21 = {{flag|Guyana}} | pop21 = 327,000<ref name="moia"/> | region22 = {{flag|ᱯᱷᱤᱡᱤ}} | pop22 = 315,000<ref name="moia"/> | region23 = {{flag|France}} ([[Réunion]], [[Guadeloupe]], [[Martinique]], [[Mayotte]]) | pop23 = 456,470<ref name="moia"/> | region24 = {{flag|ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ}} | pop24 = 250,300<ref>{{cite web|url=http://www.nptd.gov.sg/Portals/0/Homepage/Highlights/population-in-brief-2015.pdf|title=Population in Brief 2015|work=Singapore Government|date=September 2015|accessdate=14 February 2016|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160216110141/http://www.nptd.gov.sg/Portals/0/Homepage/Highlights/population-in-brief-2015.pdf|archivedate=16 February 2016|df=dmy-all}}</ref> | region25 = {{flag|Italy}} | pop25 = 197,301<ref name="moia"/> | region26 = {{flag|Germany}} | pop26 = 161,000<ref>[http://www.bib-demografie.de/DE/Aktuelles/Presse/Archiv/2017/2017-03-01-zuwanderung-aussereuropaeische-Laender-fast-verdoppelt.html Immigration from outside Europe almost doubled] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171209232407/http://www.bib-demografie.de/DE/Aktuelles/Presse/Archiv/2017/2017-03-01-zuwanderung-aussereuropaeische-Laender-fast-verdoppelt.html |date=9 December 2017 }}. Federal Institute for Population Research. Retrieved 1 March 2017</ref> | region27 = {{flag|The Netherlands}} | pop27 = 156,000<ref name="moia"/> | region28 = {{flag|ᱱᱤᱭᱩ ᱡᱤᱞᱮᱱᱰ}} | pop28 = 155,178<ref name="stats.govt.nz">{{cite web|url=http://www.stats.govt.nz/Census/2013-census/profile-and-summary-reports/quickstats-culture-identity/asian.aspx&#93;,|title=[Stats NZ|website=stats.govt.nz|accessdate=11 December 2017|archive-date=28 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728013617/http://www.stats.govt.nz/Census/2013-census/profile-and-summary-reports/quickstats-culture-identity/asian.aspx|url-status=dead}}</ref> | region29 = {{flag|Suriname}} | pop29 = 148,000<ref name="moia"/> | region30 = {{flag|Indonesia}} | pop30 = 120,000<ref name="moia"/> |languages = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]], including: {{hlist| [[ᱚᱥᱚᱢᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱟᱥᱟᱢᱤ]] | [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | [[Bodo language|Bodo]] | [[ᱰᱳᱜᱽᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱰᱚᱜᱽᱨᱤ]] | [[Indian English|English]] | [[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱛᱤ]] | |[[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] | [[ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱟᱹᱥᱢᱤᱨᱤ]] | [[Kannada language|Kannada]] | [[Konkani language|Konkani]] | [[Ladakhi language|Ladakhi]] | [[ᱢᱟᱭᱛᱷᱤᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱮᱭᱛᱷᱮᱞᱤ]] | [[Malayalam language|Malayalam]] | [[Meitei language|Manipuri]] | [[ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ]] | [[ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ]] | [[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱳᱰᱤᱭᱟ]] | [[ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ]] | [[ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱚᱝᱥᱠᱨᱤᱛ]] | [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]] | [[ᱥᱤᱱᱫᱷᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱤᱫᱷᱤ]] | [[ᱛᱟᱢᱤᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱟᱢᱤᱞ]] | [[ᱛᱮᱞᱮᱜᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ]] | [[ᱛᱩᱞᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱩᱞᱩ]] | [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]]}}<!--Note. Names of languages here are as listed on Schedule 8 for accuracy. Do not update here, but in main text appropriately--> |religions = '''Predominantly:'''<br>[[ᱦᱤᱱᱫᱩ]] <br> '''Minorities:'''{{hlist| [[ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱟᱞᱟᱢ]] | [[ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱟᱭ]] |[[ᱥᱤᱠᱷ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱥᱤᱠᱷ]] | [[ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ]] | [[ᱡᱳᱭᱱᱳ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱡᱮᱭᱱ]] | [[Zoroastrianism]] | [[Judaism]] | [[Bahá'í Faith|Bahá'í]]| [[Irreligion in India|Irreligion]]}} |related = [[Non-resident Indian and person of Indian origin|Indian diaspora]] }} '''ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ''' ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱚ [[ᱪᱤᱱ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱩᱫᱟᱹᱼ ᱡᱩᱫᱟᱹ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ [[ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱨᱚᱲ]], [[ᱡᱟᱹᱛᱤ]] ᱟᱨ [[ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]], [[ᱥᱟᱶᱛᱟ]] ᱟᱨ [[ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ|ᱦᱚᱲ ᱟᱹᱨᱤ]] ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱚᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱭᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] (ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱵᱚᱢᱵᱚᱭ), [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]], [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] (ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱠᱟᱞᱠᱟᱛᱛᱟ) ᱟᱨ [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] (ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱢᱚᱫᱽᱨᱟᱥ), [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱟᱦᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱖᱔.᱘ ᱯᱨᱚᱛᱤᱥᱚᱛ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱗᱕.᱓% ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱕᱓.᱗% ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱚᱱᱩᱯᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱤᱱᱚᱢ ᱛᱮ ᱑᱐᱐᱐ ᱵᱟᱵᱟ ᱠᱚᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱙᱓᱓ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱐᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱒᱒.᱓᱒ ᱡᱟᱱᱟ ᱢᱚᱜ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱫᱷᱟ ᱦᱚᱲ ᱒᱒.᱖᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱤᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱘᱐.᱕ ᱯᱨᱚᱛᱤᱥᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱦᱤᱸᱫᱩ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱑᱓.᱔ ᱯᱨᱚᱛᱤᱥᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱠᱮᱷᱟ ᱥᱟᱶ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱢᱩᱥᱚᱞᱢᱟᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ [[ᱤᱱᱫᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ|ᱤᱱᱰᱚᱱᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱤᱥᱚᱭ (᱒.᱓᱓%), ᱥᱤᱠᱷ (᱑.᱘᱔%), ᱵᱚᱫᱷ (᱐.᱗᱖%), ᱡᱮᱭᱱ (᱐.᱔᱐%), ᱚᱣᱭᱟᱣᱚᱞᱤ (᱐.᱑᱒%), ᱭᱚᱦᱩᱫᱤ, ᱯᱟᱨᱥᱤ, ᱚᱦᱢᱚᱫᱤ ᱟᱨ ᱵᱚᱦᱟᱭᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱯᱩᱱ ᱟᱥᱚᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱥᱩᱛᱨᱚ, ᱤᱱᱫᱚ-ᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱚᱱ, ᱫᱽᱨᱚᱣᱤᱭᱚᱱ, ᱥᱤᱱᱚ- ᱴᱤᱵᱽᱴᱚᱱ ᱟᱨ ᱚᱣᱥᱴᱨᱚ-ᱮᱡᱤᱭᱟᱴᱤᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱥᱨᱚᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱢᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱛᱮ ᱒᱓ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ᱾ ᱦᱤᱸᱥᱤ ᱟᱨ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱠᱮᱱᱫᱽᱨᱤᱭᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱡᱤ‌ ᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ, ᱛᱟᱢᱤᱞ, ᱠᱚᱱᱱᱚᱲ, ᱟᱨ ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱜᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱑᱓᱕᱒ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱨᱚᱲ ᱠᱚ ᱨᱚᱨᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ==ᱤᱛᱷᱚᱱᱤᱢ== ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱩᱯᱴᱚᱡᱫᱽᱣᱤᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱜᱚᱬᱨᱟᱡᱽᱭᱚ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱷᱨᱟᱛᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱥᱛᱮᱢᱟᱞ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱚ ᱢᱮᱛᱟᱣᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱦᱤᱸᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱥᱮ ᱥᱚᱸᱥᱠᱨᱤᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ==ᱡᱮᱱᱮᱴᱤᱠ== ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱟᱜ ᱡᱤᱱᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱠᱚᱧᱮ ᱮᱥᱤᱭᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱟᱥᱚᱞ ᱯᱩᱥᱛᱮᱭᱱ ᱜᱷᱟᱴᱚᱠ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱢᱤᱫ ᱜᱷᱚᱴᱚᱠ ᱡᱚᱧᱮ ᱮᱥᱤᱭᱚ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱜᱷᱚᱴᱚᱠ ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱮᱥᱤᱭᱚ ᱟᱨ ᱭᱩᱨᱚᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱶ ᱛᱮ ᱯᱟᱱᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱡᱟᱱᱟ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} 6mkkly48ghvjck0iwft7xtnq2j1c1df ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ 0 8050 191471 176538 2026-05-05T17:54:35Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191471 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name = ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ |nativename = {{lang|pa|ਪੰਜਾਬੀ}} • {{lang|pnb|{{Nastaliq|پنجابی}}}} |states = ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱮᱞᱟᱠᱟ |speakers = {{sigfig|102|2}} ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ, ᱞᱟᱦᱟᱱᱫᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ |date = |ref = ne2010 |familycolor = Indo-European |fam1 = [[ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ|ᱤᱱᱫᱳ-ᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ]] |fam2 = [[ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱤᱱᱫᱳ-ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ]] |fam3 = [[ᱤᱱᱫᱳᱼᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱚ]] |fam4 = [[ᱤᱱᱫᱳᱼᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ#ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|ᱮᱛᱚᱢ-ᱯᱟᱪᱮ ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱚ]]<ref>{{cite web |url=http://www.languagesgulper.com/eng/Punjabi.html |title=Punjabi |publisher=languagesgulper.com |accessdate=29 March 2015}}</ref> |stand1 = |stand2 = |stand3 = |dialects = |script = [[ᱥᱟᱦᱢᱩᱠᱷᱤ ᱪᱤᱠᱤ|ᱥᱟᱦᱢᱩᱠᱷᱤ]] <small>([[:en:Perso-Arabic script|ᱯᱷᱟᱨᱥᱤᱼᱟᱨᱚᱵᱤᱠ]])</small><br />[[ᱜᱩᱨᱩᱢᱩᱠᱷᱤ ᱪᱤᱠᱤ|ᱜᱩᱨᱩᱢᱩᱠᱷᱤ]] <small>([[ᱵᱨᱚᱦᱚᱢᱤ ᱪᱤᱠᱤ|ᱵᱽᱨᱟᱢᱦᱤ]])</small><ref>{{cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/%28S%282scoev45b4mhlg45mz5jq345%29%29/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.aspx |title=Census of India: Abstract of speakers’ strength of languages and mother tongues –2001}}</ref><br />[[ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱵᱽᱨᱮᱭᱤᱞ]] <small>(ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤ)</small><br />ᱫᱮᱵᱽᱱᱟᱜᱚᱨᱤ</small><ref>{{cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/%28S%282scoev45b4mhlg45mz5jq345%29%29/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.aspx |title=Census of India: Abstract of speakers’ strength of languages and mother tongues –2001 |publisher=Censusindia.gov.in |accessdate=2016-02-02}}</ref> |nation = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} (ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ]], [[ᱪᱚᱱᱰᱤᱜᱚᱰ]], [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱟ]], [[ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱬᱟ]] ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱢᱟᱹᱱ<br />{{flag|ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ}} [[ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ|ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ |iso1 = pa |iso2 = pan |iso3=pan |lingua=59-AAF-e |lc1=bhd|ld1=[[Bhadrawahi]] |lc2=bht|ld2=[[Mandeali language|Bhattiyali]] |lc3=kfs|ld3=[[Mandeali language|Bilaspuri]] |lc4=cdh|ld4=[[Mandeali language|Chambeali]] |lc5=cdj|ld5=Churahi |lc6=doi|ld6=[[Dogri]] |lc7=dgo|ld7=[[Dogri]] (proper) |lc8=gbk|ld8=[[Gaddi]] (Bharmauri) |lc9=kjo|ld9=Harijan Kinnauri |lc10=hii|ld10=Hinduri |lc11=jat|ld11=[[Jakati language|Jakati]] |lc12=jns|ld12=[[Jaunsari]] |lc13=hno|ld13=[[Kagani dialect|Northern Hindko]] |lc14=xnr|ld14=[[Kangri language|Kangri]] |lc15=xhe|ld15=[[Khetrani language|Khetrani]] |lc16=kfx|ld16=[[Kullu Pahari]] |lc17=doi|ld17=[[Lahnda language|Lahnda]] |lc18=bfz|ld18=Mahasu Pahari |lc19=mjl|ld19=[[Mandeali]] |lc20=pnb|ld20=[[Pothohari dialect|Pahari-Potwari]] |lc21=pgg|ld21=[[Mandeali language|Pangwali]] |lc22=skr|ld22=[[Saraiki dialect|Saraiki]] |lc23=srx|ld23=[[Sirmauri]] |lc24=hnd|ld24=[[Hindko|Southern Hindko]] |lc25=pnb|ld25=[[Western Punjabi]] |glotto=panj1256 |glottoname=Punjabi |glottorefname=Panjabi |image = Punjabi example.svg |imagecaption = The word "Punjabi" written in Shahmukhi (Nast'aliq style), Gurmukhi |imageheader = Script |imagesize = 150px |mapsize = 213px |map2 = |mapcaption2 = Areas where Punjabi is the official language or has a large number of speakers {{legend|#FF7F36|Primary province/state or territory level language. ([[Punjab, India]])}} {{legend|#FFCC2E|Secondary province/state or territory level language. ([[Delhi]], [[Chandigarh]] & [[Haryana]])}} {{legend|#FDF72F|A significant amount of speakers without official recognition. ([[Himachal Pradesh]], [[Islamabad Capital Territory|Islamabad]], [[Khyber Pakhtunkhwa]] & [[Punjab, Pakistan]])}} |map = Punjabi Indo Aryan.png |mapcaption = Areas (red) where Punjabi is the native language, compared to all [[ᱤᱱᱫᱳᱼᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|Indo-Aryan languages]] (dark grey) |notice = IPA }} '''ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ''' {{IPAc-en|p|ʌ|n|ˈ|dʒ|ɑː|b|i}}<ref>Laurie Bauer, 2007, ''The Linguistics Student's Handbook'', Edinburgh</ref> ([[ᱥᱟᱦᱢᱩᱠᱷᱤ ᱪᱤᱠᱤ|ᱥᱟᱦᱢᱩᱠᱷᱤ]]: {{lang|pnb|{{Nastaliq|پنجابی}}}} {{transl|Pa|ALA-LC|''paṉjābī''}}; [[ᱜᱩᱨᱩᱢᱩᱠᱷᱤ ᱪᱤᱠᱤ|ᱜᱩᱨᱩᱢᱩᱠᱷᱤ]]: {{lang|pa|ਪੰਜਾਬੀ}} {{transl|pa|''pañjābī''}})<ref name="KachruKachru2008">{{cite book |last1=Kachru |first1=Braj B. |last2=Kachru |first2=Yamuna |last3=Sridhar |first3=S. N. |title=Language in South Asia |url=https://books.google.com/books?id=O2n4sFGDEMYC&pg=PA128 |accessdate=24 October 2014 |date=27 March 2008 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-1-139-46550-2 |page=128 |quote=Sikhs often write Punjabi in Gurmukhi, Hindus in Devanagari, and Muslims in Perso-Arabic.}}</ref> ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱤᱫ ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱚ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱑᱑ ᱠᱚᱨᱚᱨ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱫᱤᱥᱚᱢ [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱮᱫᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="NE100">{{cite web |url=http://www.ne.se/spr%C3%A5k/v%C3%A4rldens-100-st%C3%B6rsta-spr%C3%A5k-2010 |title=Världens 100 största språk 2010 |work=[[Nationalencyklopedin]] |trans_title=The world's 100 largest languages in 2010 |year=2010 |accessdate=12 February 2014 |language=sv |archive-date=11 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111051518/http://www.ne.se/spr%C3%A5k/v%C3%A4rldens-100-st%C3%B6rsta-spr%C3%A5k-2010 |url-status=dead }}</ref><ref name=NE2>{{cite web |title=What Are The Top 10 Most Spoken Languages In The World? |url=http://opishposh.com/the-top-10-most-spoken-languages-in-the-world/ |access-date=2020-01-25 |archive-date=2017-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170308224546/http://opishposh.com/the-top-10-most-spoken-languages-in-the-world/ |url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱟᱨ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱤᱱᱰᱚ-ᱤᱣᱨᱚᱯᱤᱭᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱢᱟᱹᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱭᱤᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>Barbara Lust, James Gair. ''Lexical Anaphors and Pronouns in Selected South Asian Languages''. Page 637. Walter de Gruyter, 1999. {{ISBN|978-3-11-014388-1}}.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.omniglot.com/writing/gurmuki.htm |title=Punjabi language and the Gurmukhi and Shahmuhi scripts and pronunciation |publisher=Omniglot.com |accessdate=2012-08-03}}</ref><ref>[http://www.crulp.org/Publication/Crulp_report/CR02_21E.pdf Phonemic Inventory of Punjabi] {{wayback|url=http://www.crulp.org/Publication/Crulp_report/CR02_21E.pdf |date=20150716184244 |df=y }}</ref><ref>Geeti Sen. ''Crossing Boundaries''. Orient Blackswan, 1997. {{ISBN|978-81-250-1341-9}}. Page 132. Quote: "Possibly, Punjabi is the only major South Asian language that has this kind of tonal character. There does seem to have been some speculation among scholars about the possible origin of Punjabi's tone-language character but without any final and convincing answer..."</ref> ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱮ ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.census.gov.pk/MotherTongue.htm |title=Pakistan Census |publisher=Census.gov.pk |accessdate=2014-01-04 |archive-date=2011-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110912021653/http://www.census.gov.pk/MotherTongue.htm |url-status=dead }}</ref> ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱟ ᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱨᱚᱲᱮᱫ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ<ref name="by religion">[http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_data_finder/C_Series/Population_by_religious_communities.htm Census of India, 2001: population of Punjab by religion]. Censusindia.gov.in. Retrieved 2012-01-18.</ref> ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯ-ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱨᱚᱲᱮᱫ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱢᱤᱫ ᱯᱚᱱᱚᱛ (US) ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱱ ᱟᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱨᱚᱲᱮᱫ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=2011 Census: Main language (detailed), local authorities in England and Wales |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-and-quick-statistics-for-wards-and-output-areas-in-england-and-wales/rft-qs204ew.xls |publisher=ONS |accessdate=27 April 2013 |format=XLS |archive-date=5 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130605112411/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-and-quick-statistics-for-wards-and-output-areas-in-england-and-wales/rft-qs204ew.xls |url-status=dead }}</ref> ᱟᱨ [[ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ]] ᱨᱮ [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱟᱨ [[ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱫᱚ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱨᱚᱲᱮᱫ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchText=Canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom=&TABID=1#Note20], Census Profile – Province/Territory</ref><ref>[http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?TABID=1&LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GK=0&GRP=1&PID=89202&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130701114242/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?TABID=1&LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GK=0&GRP=1&PID=89202&PRID=0&PTYPE=88971%2C97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=|date=2013-07-01}}, [[Canada 2006 Census|2006 Census of Canada]]: Topic-based tabulations|Detailed Mother Tongue (103), Knowledge of Official Languages</ref> ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨᱚᱵᱽ, ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱯᱚᱱᱚᱛ (US), ᱥᱟᱣᱫᱤ ᱟᱨᱚᱵᱽ ᱟᱨ [[ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱡᱚᱜᱚ-ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱹᱜᱟᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ== ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱨᱮᱱᱟ ᱡᱚᱚ-ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱡᱷᱤ, ᱫᱚᱣᱟᱵᱤ, ᱢᱚᱞᱣᱟᱭ, ᱯᱚᱣᱟᱫᱷᱤ, ᱯᱚᱛᱷᱚᱦᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱢᱩᱞᱛᱟᱱᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱛᱮ ᱤᱱᱰᱚ-ᱟᱨᱭᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱚᱚ-ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ (ᱩᱯ-ᱯᱟᱹᱥᱤ) ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱫᱷᱟᱨᱟ ᱜᱮᱭᱟ ᱾<ref>Masica 1991:25</ref><ref>Burling 1970:chapter on India</ref> ᱵᱽᱨᱤᱴᱤᱥ ᱯᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱥᱤᱭᱟᱹ ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱚᱢ ᱜᱽᱨᱤᱭᱮᱨᱥᱚᱱ ᱚᱞ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟᱭ ᱵᱟᱝᱢᱟ, ''ᱯᱟᱪᱮ ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱡᱚᱜᱚ-ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱴ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱤᱫᱟᱹᱭ ᱛᱷᱟᱱ, ᱥᱟᱝ ᱱᱟᱹᱭ ᱟᱲᱮ (ᱥᱤᱱᱫᱷᱩ ᱩᱯᱚᱛᱭᱚᱠᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱨ ᱯᱟᱪᱮ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱮᱫᱼᱟ ᱾ {{^| ସେ ଏହି ଦଳକୁ ୧୯୧୯ରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିବା ''ଲାଙ୍ଗୁଏଜ୍ ସର୍ଭେ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ'' (ଏଲ୍ ଏସ୍ ଟି)ରେ ''[[ଲାହଣ୍ଡା]]'' ଉପଭାଷା ନାମରେ ନାମିତ କରିଥିଲେ ।<ref name="Shackle 1970:240">Shackle 1970:240</ref> ସେ ''ସାରାଇକି'' ନାମରେ ଜଣା ଯାଉଥିବା ଉପଭାଷାକୁ ''ଦକ୍ଷିଣ ଲାହଣ୍ଡା'' ନାମ ଦେଲେ, ଯାହା ଆଜି ସାରାଇକି ନାମରେ ନାମିତ । ପାକିସ୍ତାନର ଜାତୀୟ ଜନଗଣନା (୧୯୮୧) ଅନୁଯାୟୀ ସାରାଇକି ଓ ହିଣ୍ଡିକୋ (ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମ ପଞ୍ଜାବୀ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା), ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାଷାର ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି ।<ref name="Michael2003">{{cite book |author1=Michael Edward Brown |author2=Sumit Ganguly |title=Fighting Words: Language Policy and Ethnic Relations in Asia |url=https://books.google.com/books?id=fcoDezu1ABoC&pg=PA68 |year=2003 |publisher=MIT Press |isbn=978-0-262-52333-2 |pages=68–}}</ref> ଯାହା ପଞ୍ଜାବୀ ଭାଷାଭାଷୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କମୁଥିବାର ସୂଚନା ଦିଏ । }} ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱥᱤᱭᱟᱱ ᱛᱮ 'ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱟᱜ' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤᱸᱫᱷᱩ ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱯᱩᱨᱩᱵᱽ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱩᱨᱠᱤ-ᱯᱟᱨᱥᱤᱭᱟᱱ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱯᱚᱧᱪᱟᱱᱚᱫᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ 'ᱯᱮᱭᱟ ᱫᱟᱜᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ' ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱪᱷᱮᱨ== ==ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ== ==ᱨᱚᱱᱚᱲ== ==ᱚᱞ ᱛᱚᱦᱚᱨ== [[File:Wiki Loves Women South Asia Logo-pa.png|thumb|ᱥᱟᱫᱷᱟᱬᱚᱱ ᱞᱳᱜᱳ ᱨᱮ ᱜᱩᱨᱩᱢᱩᱠᱷᱤ ᱚᱞ ᱛᱚᱦᱚᱨ ᱾]] ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱪᱤᱠᱤ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱚᱞᱟ ᱾ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱪᱤᱠᱤ ᱠᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱨᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ{{sfn|Bhatia|2008|p=128}}{{sfn|Bhardwaj|2016|pp=12–13}} ᱾ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ, [[ᱥᱤᱠᱷ]] ᱦᱚᱲ ᱠᱚ [[ᱜᱩᱨᱩᱢᱩᱠᱷᱤ ᱪᱤᱠᱤ|ᱜᱩᱨᱩᱢᱩᱠᱷᱤ]] ᱪᱤᱠᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱵᱨᱚᱦᱚᱢᱤ ᱪᱤᱠᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ, ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱟᱹᱱ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ, ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ [[ᱤᱥᱞᱟᱢ|ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ]] ᱠᱚ [[ᱥᱟᱦᱢᱩᱠᱷᱤ ᱪᱤᱠᱤ|ᱥᱟᱦᱢᱩᱠᱷᱤ]] ᱪᱤᱠᱤ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ-ᱟᱨᱚᱵᱤᱠ ᱪᱤᱠᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]] ᱪᱤᱠᱤ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ [[ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱦᱤᱱᱫᱩ]] ᱠᱚ [[ᱫᱮᱵᱽᱱᱟᱜᱽᱨᱤ]] ᱛᱮ ᱚᱞ ᱠᱚ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱫᱤᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱜᱩᱨᱩᱢᱩᱠᱷᱤ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱤᱪᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱫᱮᱵᱽᱱᱟᱜᱽᱨᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟ{{sfn|Shackle|2003|p=594}} ᱾ ==ᱥᱮᱢᱯᱮᱞ ᱚᱞ== ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱮᱢᱯᱮᱞ ᱚᱞ ᱫᱚ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱞᱟᱦᱚᱨ]] ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ '''[[ᱜᱩᱨᱩᱢᱩᱠᱷᱤ]]''' ਲਹੌਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਹੌਰ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਲਹੌਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਿਆਸੀ, ਰਹਤਲੀ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਇਹਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦਿਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਹੌਰ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਲੋਕ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ| {{Spaces|1}} '''[[ᱥᱟᱦᱢᱩᱠᱷᱤ ᱪᱤᱠᱤ|ᱥᱟᱦᱢᱩᱠᱷᱤ]]''' {{Nastaliq|لہور پاکستانی پن٘جاب دا دارالحکومت ہے۔ لوک گݨتی دے نالؕ کراچی توں بعد لہور دوجا سبھ توں وڈا شہر ہے۔ لہور پاکستان دا سیاسی، رہتلی اتے پڑھائی دا گڑھ ہے اتے، اسے لئی ایہ نوں پاکستان دا دل وی کیہا جاندا اے۔ لہور راوی دریا دے کنڈھے تے وسدا اے۔ اسدی لوک گݨتی اک کروڑ دے نیڑے اے۔}} {{Spaces|1}} '''[[:en:Transliteration|Transliteration]]''' ''lahaur pākistānī panjāb dī rājtā̀ni/dārul hakūmat ài. lok giṇtī de nāḷ karācī tõ bāad lahaur dūjā sáb tõ vaḍḍā šáir ài. lahaur pākistān dā siāsī, rátalī ate paṛā̀ī dā gáṛ ài te ise laī ínū̃ pākistān dā dil vī kihā jāndā ài. lahaur rāvī dariā de káṇḍè te vasdā ài. isdī lok giṇtī ikk karoṛ de neṛe ài''. {{Spaces|1}} '''[[:en:International Phonetic Alphabet|IPA]]''' {{IPA|[ləɔːɾᵊ paːkɪstaːniː pənd͡ʒaːbᵊ diː ɾaːd͡ʒᵊtàːni: / daːɾəl hʊkuːmət ɦɛ̀ː ‖ lo:kᵊ ɡɪɳᵊtiː de naːlᵊ kəɾaːt͡ʃiː tõ: baːədᵊ ləɦɔːɾᵊ duːd͡ʒaː sə́bᵊ tõ: ʋəɖːaː ʃəɦɪɾ ɦɛ̀ː ‖ ləɔːɾᵊ paːkɪstaːnᵊ daː sɪaːsiː {{!}} ɾə́ɦtəliː əte: pəɽàːiː daː ɡə́ɽ ɦɛ̀ː əte: ɪse: ləiː ɪ́ɦnū̃ paːkɪstaːnᵊ daː dɪlᵊ ʋiː kɪɦaː d͡ʒa:ndaː ɛ̀ː ‖ ləɔːɾᵊ ɾaːʋiː dəɾɪa: de: kə́ɳɖe: te: ʋəsᵊdaː ɛ̀ː ‖ ɪsᵊdiː lo:kᵊ ɡɪɳᵊtiː ɪkːᵊ kəɾo:ɽᵊ de: ne:ɽe: ɛ̀ː ‖]}} {{Spaces|1}} '''[[ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ]]''' ᱞᱟᱦᱚᱨ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱᱤ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱠᱚᱨᱟᱪᱤ]], ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱞᱟᱦᱚᱨ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱞᱟᱦᱚᱨ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ, ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱮᱜᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱤᱫᱟᱹᱭ ᱦᱚᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱟᱦᱚᱨ [[ᱨᱟᱵᱷᱤ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲᱮᱞ ᱢᱤᱫ ᱠᱳᱴᱤ ᱜᱟᱱ ᱾ ==ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ== ==ᱪᱟᱨᱪᱟ== ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Wikibooks|ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ}} {{commons category|ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ}} {{InterWiki|Eastern Punjabi|code=pa}} {{InterWiki|Western Punjabi|code=pnb}} * {{Curlie|Science/Social_Sciences/Linguistics/Languages/Natural/Indo-European/Indo-Iranian/Indo-Aryan/Panjabi/}} * {{Britannica|483596}} * [http://www.shabdkosh.com/pa/ English to Punjabi Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100310134224/http://www.shabdkosh.com/pa/ |date=2010-03-10 }} {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱱᱫᱳᱼᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱟᱦᱢᱤᱠ ᱪᱤᱠᱤ ᱛᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱫᱮᱵᱽᱱᱟᱜᱽᱨᱤ ᱛᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ|ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱴᱳᱱᱟᱞ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮ-ᱴᱳᱱᱟᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ]] 0z53aznv07tfoa29wdqmysr8ti299ls ᱨᱮᱠᱷᱟ ᱛᱷᱟᱯᱟ 0 8468 191464 173811 2026-05-05T15:29:24Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 9 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191464 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=February 2014}} {{Infobox person | image =Rekkha_thapa.jpg | birth_name = ᱨᱮᱠᱷᱟ ᱛᱷᱟᱯᱟ | birth_date = <!-- Birth date has been contested. Do not add without providing a reliably published source with a reputation for editorial oversight. --> | birth_place = ᱥᱟᱞᱟᱠᱯᱩᱨ, [[ᱡᱷᱟᱯᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱢᱚᱨᱟᱸᱜ]], ᱱᱮᱯᱟᱞ | residence = [[kathmandu Valley|ᱠᱟᱴᱷᱢᱟᱸᱰᱩ]], ᱱᱮᱯᱟᱞ | nationality = ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ | occupation = Actress, [[Model (people)|model]], [[Film producer|producer]], | parents = ᱯᱨᱮᱢ ᱛᱷᱟᱯᱟ <small>(ᱵᱟᱵᱟ)</small><br />ᱥᱟᱨᱟᱥᱣᱚᱛᱤ ᱛᱷᱟᱯᱟ {{small|(ᱟᱭᱳ)}}<ref name="FMU">{{cite web|url=http://www.facemeu.com/rekha-thapa/|title=Nepali Actress Rekha Thapa|publisher=facemeu.com|date=11 September 2014|accessdate=7 December 2015|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305042436/http://facemeu.com/rekha-thapa/|url-status=dead}}</ref> | awards = "ᱥᱤᱡᱤ ᱰᱤᱡᱤᱴᱟᱞ ᱯᱷᱤᱞᱤᱢ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ." <small>(᱒0᱑0)</small><br />"NEFTA ᱯᱷᱤᱞᱤᱢ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ" {{small|(᱒᱐᱑᱑)}} | website = {{URL|http://rekhathapa.org}} | image_caption = }} '''ᱨᱮᱠᱷᱟ ᱛᱷᱟᱯᱟ''' ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱯᱷᱤᱞᱤᱢ ᱟᱵᱷᱤᱱᱮᱛᱨᱤ,ᱢᱚᱰᱚᱞ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱤᱢ ᱱᱤᱨᱢᱟᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱩᱱᱤ ᱑᱙᱙᱙ ᱨᱮ ᱢᱤᱥ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱩᱱᱩᱫᱩᱜ ᱜᱮᱞ ᱯᱷᱟᱹᱭᱱ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ। ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱷᱟᱵᱤᱨᱟᱡᱽ ᱚᱡᱷᱟ ᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱤᱢ ᱦᱤᱨᱚ ᱨᱮ ᱟᱭᱟᱜ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ। ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱯᱷᱤᱞᱤᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱭᱟᱜ [[ᱜᱞᱮᱢᱟᱨᱟᱥ]] ᱵᱷᱩᱢᱤᱠᱟ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱛᱮ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱥᱤᱱᱮ ᱡᱟᱜᱟᱛ ᱨᱮ ᱞᱚᱠᱯᱨᱤᱭᱛᱟ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ  ।ᱚᱱᱟ ᱯᱷᱤᱞᱤᱢ ᱯᱨᱚᱰᱟᱠᱥᱟᱱ ᱦᱟᱹᱣᱩᱥ ᱨᱮᱠᱷᱟ ᱤᱱᱴᱟᱨᱴᱮᱱᱢᱮᱸᱴ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱞᱤᱠ ᱠᱟᱱᱟᱭ ।ᱩᱱᱤᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱨᱚᱥ ᱟᱵᱤᱱᱮᱛᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱛ ᱛᱮ [[ᱥᱤᱡᱤ ᱰᱤᱡᱤᱴᱟᱞ ᱯᱷᱤᱞᱤᱢ ᱥᱤᱨᱠᱷᱟᱹ]] ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱡᱚᱝ ᱟᱠᱟᱣᱱᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱟᱵᱷᱤᱱᱮᱛᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱛ  ᱛᱮ NEFTA ᱯᱷᱤᱞᱤᱢ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱦᱚᱸᱭ ᱡᱤᱛᱠᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{citeweb|url=http://biography.lumbinimedia.com/2017/01/rekha-thapa-biography.html|title=Rekha Thapa Biography|publisher=Lumbini Media|access-date=29 February 2020|archive-date=29 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200229175025/http://biography.lumbinimedia.com/2017/01/rekha-thapa-biography.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url= http://xnepali.net/movies/movie-awards-in-nepali-film-industry-and-nefta-film-awards|title= Movie Awards in Nepali Film Industry and NEFTA Film Awards|date= 20 March 2011|accessdate= 19 April 2015|publisher= xnepali.net|author= Rekha thapa/}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱨᱮᱠᱷᱟ ᱛᱷᱟᱯᱟ ᱟᱜ ᱡᱚᱱᱚᱢ ᱯᱩᱨᱣᱤ [[ᱱᱮᱯᱟᱞ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱚᱨᱟᱸᱜ]] ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱞᱟᱠᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱟ᱾ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱱᱟᱛᱟᱠ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱠᱟᱴᱷᱢᱟᱸᱰᱩ ᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ᱾ ᱢᱤᱫ ᱟᱵᱷᱤᱱᱮᱛᱨᱤ ᱟᱜ ᱨᱩᱯ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱢᱚᱱᱮᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱰᱞᱤᱧ ᱡᱷᱟᱞᱠᱤᱭᱟᱸ ᱟᱨ ᱜᱞᱮᱢᱟᱨᱟᱥ ᱠᱟ.ᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱜ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟᱭ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱑᱙᱙᱙ ᱨᱮ ᱢᱤᱥ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱯᱮᱡᱮᱸᱴ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱜ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱴᱚᱯ ᱑᱐ ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱮᱱᱟ᱾ ᱛᱷᱟᱯᱟ [[ᱮᱠᱠᱤᱠᱨᱤᱛ ᱠᱟᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱴᱷ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱱᱮᱯᱟᱞ]] (ᱢᱟᱣᱚᱣᱟᱫᱤ) ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱟᱥᱭ ᱠᱟᱱᱟ|<ref name="maoist">[http://nepal.fm/rekha-thapa-urmila-aryal-join-ucpn-maoist/ Rekha Thapa and Urmila Aryal join UCPN (Maoist)]. Nepal.FM. Retrieved on 1 February 2014.</ref> ==ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ== ᱠᱟᱴᱷᱢᱟᱱᱰᱩ ᱨᱮ, UCPN (ᱢᱟᱣᱣᱟᱫᱤ) ᱨᱮᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱦᱟ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱨᱟᱡᱽ ᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮᱱ ᱩᱪᱯᱱ (ᱢᱟᱣᱣᱟᱫᱤ) ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱟ ᱵᱚᱞᱚᱭᱮᱱᱟᱭ ᱩᱱᱤ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱜᱟᱱ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣᱤᱭᱟ ᱠᱚᱼᱠᱚ ᱢᱮᱱ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ᱱᱟᱣᱟᱢᱵᱟᱨ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ, ᱥᱟᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱣᱟᱨᱪᱟᱥᱣᱟ ᱨᱮ (ᱮᱠᱠᱤᱨᱤᱛ ᱠᱟᱢᱭᱩᱱᱥᱴᱷ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱱᱮᱯᱟᱞ) (ᱢᱟᱣᱣᱟᱫᱤ) ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱤᱨᱚᱫ ᱨᱮ ᱡᱟᱸᱜᱮ ᱫᱟᱨᱟᱢᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱨᱮᱠᱷᱟ ᱛᱷᱟᱯᱟ ᱫᱚ ᱯᱨᱟᱪᱟᱸᱰ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱮ ᱧᱮᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱟᱬᱛᱮ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱫᱚᱨᱵᱟᱨ (ᱥᱠᱣᱟᱭᱟᱨ) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱫᱤᱥᱟᱢᱵᱟᱨ ᱒᱐᱐᱙ ᱨᱮ, ᱨᱮᱠᱷᱟ ᱛᱷᱟᱯᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱦᱚᱲ, ᱠᱷᱟᱜᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱛᱷᱟᱯᱟ ᱢᱟᱜᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱪᱚᱜ ᱮᱱᱟᱭ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱧᱮᱞᱮᱱᱟᱭ᱾<ref>{{cite web |url=http://xnepali.net/movies/prachanda-dances-while-rekha-thapa-signs/ |title=Prachanda dances while Rekha Thapa sings &#124; Nepali Movies, Nepali Films |publisher=Xnepali.net |date= |accessdate=9 May 2013 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Khagendra Thapa Magar]].<ref>{{cite web |url=http://xnepali.net/movies/khagendra-proposed-and-kissed-rekha-thapa/ |title=Khagendra proposed and kissed Rekha Thapa &#124; Nepali Movies, Nepali Films |publisher=Xnepali.net |date= |accessdate=9 May 2013 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱨᱮᱠᱷᱟ ᱛᱷᱟᱯᱟ ᱒᱐᱑᱓ ᱡᱩᱱ ᱨᱮ ᱣᱮᱵ ᱯᱟᱛᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟᱨ ᱥᱟᱦᱟᱴᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾ <ref>{{cite web|url=http://nepal.fm/rekha-thapa-new-avatar-wave-magazine/ |title=Rekha Thapa in New Avatar on Wave Magazine |publisher=Nepal.FM |date= |accessdate=13 June 2013}}</ref> ᱨᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱟᱶᱟᱭ ᱛᱮᱫ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱤᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱡ ᱪᱷᱟᱵᱤ ᱨᱟᱡᱽ ᱚᱡᱷᱟ ᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶ ᱟᱭᱟᱜ ᱛᱟᱭ ᱚᱸᱰᱮ ᱜᱮ ᱛᱚᱯᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱠᱮᱫᱟᱭ᱾ ᱩᱱᱤ ᱥᱩᱫᱟᱨᱥᱟᱱ ᱜᱟᱣᱛᱟᱢ, ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱠᱞᱟᱸᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱱ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱱᱮᱚᱟᱞ ᱨᱮᱱ ᱱᱤᱣᱟᱥᱤ ᱫᱚᱭ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱩᱱᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ (ᱰᱮᱴᱤᱧ) ᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ᱢᱤᱫᱴᱟᱱ ᱥᱟᱪᱷᱟᱛᱠᱟᱨ ᱨᱮ,ᱥᱩᱫᱟᱨᱥᱟᱱ ᱜᱟᱣᱛᱟᱢ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱥᱣᱤᱠᱟᱨ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟᱭ᱾ ᱨᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱚᱪᱚᱭᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟᱭ ᱡᱮ ᱥᱩᱫᱟᱨᱥᱟᱱ ᱜᱟᱣᱛᱟᱢ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱤᱫ ( ᱟᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱯᱟᱵᱞᱤᱥᱤᱴᱤ ᱥᱴᱟᱸᱴ) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://xnepali.net/movies/sudarsha-gautam-says-he-might-marry-rekha-thapa/|title=Sudarshan Gautam says he might marry Rekha Thapa|publisher=xnepali.net|date=|accessdate=19 April 2015}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://nepaliactress.com/rekha-says-the-affair-with-sudarshan-was-a-publicity-stunt/|title= Nepali Actress - Rekha says, the affair with Sudarshan Gautam was a publicity stunt |publisher = nepaliactress.com |date= |accessdate=19 April 2015}}</ref> ==ᱨᱟᱡᱽ ᱟ.ᱨᱤ ᱨᱮ== ᱨᱮᱠᱷᱟ ᱛᱷᱟᱯᱟ ᱑᱒ ᱫᱤᱥᱚᱢᱵᱟᱨ ᱒0᱑᱖ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱨᱟᱥᱴᱨᱤᱭ ᱯᱨᱟᱡᱟᱛᱟᱱᱛᱨᱚ[[Rastriya Prajatantra Party]] (RRP) ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱑᱑ ᱯᱷᱟᱨᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮ, ᱢᱟᱱᱚᱛᱤᱭᱟ ᱛᱷᱟᱯᱟ ᱫᱚ (RRP) ᱨᱮᱱ ᱠᱮᱱᱫᱨᱤᱭ ᱥᱟᱫᱟᱥᱭᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟ. ᱠᱚᱢᱟᱞ ᱚᱞᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱱᱩᱱᱣᱤᱫ ᱠᱩᱸᱛᱤ ᱥᱟᱦᱤ ᱟᱨ ᱯᱨᱟᱛᱤᱵᱷᱟ ᱨᱟᱬᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟ.ᱰᱤᱜᱟᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ ᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ <ref>{{cite web |url=http://xnepali.net/prem-geet-2-shooting-starts-after-sudarsan-and-pooja-sharma-musician-arjun-pokharel-quits-the-team/ |title=Rekha changes party – leaves Prachanda to embrace Kamal Thapa |publisher=xnepali.net |date= |accessdate=14 December 2016 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ , ᱢᱟᱱᱚᱛᱤᱭᱟ ᱛᱷᱟᱯᱟ ᱮᱠᱠᱤᱠᱨᱤᱛ ᱠᱟᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱴᱷ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱚᱯ ᱱᱮᱯᱟᱞ (ᱞᱚᱞᱚᱦᱟᱛᱟᱝ) ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾ ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱮ ᱜᱷᱚᱥᱱᱟ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱵᱟᱝ ᱢ@ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱚᱱᱟ ᱨᱟᱡᱽ ᱟ.ᱨᱤ ᱫᱚᱞ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱵᱟᱱᱩᱭ ᱜᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://xnepali.net/rekha-thapa-joins-politics-now-a-maoist-officially-video/ |title=Rekha Thapa joins politics, now a Maoist officially (video) |publisher=xnepali.net |date= |accessdate=14 December 2016 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{cite web |url=http://xnepali.net/movies/rekha-thapa-says-she-is-not-a-maoist-anymore/ |title=Rekha Thapa says she is not a Maoist, anymore |publisher=xnepali.net |date= |accessdate=14 December 2016 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ᱯᱷᱤᱞᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤ== {| class="wikitable" |- ! Year !! Title !! Role!! Notes |- | ᱒000 || ''Hero'' || || |- | ᱒00᱒  || ''[[ᱢᱤᱛᱤᱱᱤ]]'' || ᱯᱩᱡᱟ || |- | ᱒00᱔ || ''ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱠᱷᱟ'' || || Guest role |- | ᱒00᱕ || ''[[ᱦᱟᱢᱤ ᱛᱤᱱ ᱵᱷᱟ.ᱭ ]]'' || ᱢᱟ.ᱭᱭᱟ || |- | ᱒00᱖ || ''ᱠᱨᱚᱫᱷ'' ᱱᱟᱨᱤ | ||ᱱᱟᱨᱤ, Directed by : ᱥᱟᱱᱛᱚᱥ ᱞᱚᱦᱟᱱᱤ |- | ᱒᱐᱐᱗  || ''ᱱᱟᱥᱤᱵ ᱟᱯᱷᱱᱚ'' || || |- | ᱒00᱘  || ''ᱵᱟᱛᱩᱞᱤ'' || || |- | ᱒᱐᱐᱘  || ''ᱥᱟᱦᱟᱨᱟ'' || || |- | ᱒00᱙  || ''ᱠᱤᱥᱢᱟᱛ'' || Kusum || |- | ᱒᱐᱑0  || ''ᱵᱟᱛᱚ ᱢᱩᱱᱤᱠᱳ ᱯᱷᱩᱞ'' || Gurans || |- | ᱒0᱑0  || ''ᱦᱤᱢᱢᱚᱛ'' || Ganga/Jamuna || CG Digital Awards for Best Actress | |- | ᱒0᱑᱐ || ''TOD'' <ref name=TOD>{{cite news|title=Nepali Movie Release in Kathmand|url=http://www.washingtonbanglaradio.com/content/113753311-tod-2010-nepali-movie-release-kathmandu|newspaper=Washington Bangla Radio|date=29 November 2011|access-date=27 March 2020|archive-date=27 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200327175947/http://www.washingtonbanglaradio.com/content/113753311-tod-2010-nepali-movie-release-kathmandu|url-status=dead}}</ref> || || |- | ᱒0᱑᱑ || ''[[Kasle Choryo Mero Man]]'' || Rajkumari Manabi|| CG Digital Film Awards for Best Actress<ref>{{cite web |author= |url=http://xnepali.net/movies/rekha-rocked-cg-digital-film-awards/ |title=Rekha rocked CG Digital Film Awards &#124; Nepali Movies, Nepali Films |publisher=Xnepali.net |date= |accessdate=9 May 2013 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | ᱒᱐᱑᱑ || ''Hiffajat''||   || NEFTA Film Awards for Best Actress<ref>{{cite web |url=http://xnepali.net/movies/movie-awards-in-nepali-film-industry-and-nefta-film-awards/ |title=Movie Awards in Nepali Film Industry and NEFTA Film Awards &#124; Nepali Movies, Nepali Films |publisher=Xnepali.net |date= |accessdate=9 May 2013 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |᱒᱐᱑᱑  || ''ᱠᱷᱩᱥᱤ'' || || |- | ᱒᱐᱑᱑  || ''ᱦᱟᱢᱨᱚ ᱢᱟᱭᱟ ᱡᱩᱱᱤ ᱡᱩᱱᱤ ᱞᱟ.ᱭ'' || || |- | ᱒᱐᱑᱑  || ''ᱠᱟᱥᱟᱢ ᱦᱟᱡᱩᱨ ᱠᱚ'' || Shristi || |- | ᱒0᱑᱒  || ''ᱥᱟᱛᱷᱤ ᱢᱟ ᱛᱤᱢᱨᱚ'' || Ashmi || |- | ᱒᱐᱑᱒  || ''ᱤᱥᱟᱨᱟ'' || || |- | ᱒᱐᱑᱓  || ''ᱢᱮᱨᱚ ᱡᱤᱣᱟᱱ ᱥᱟᱛᱷᱤ''|| || |- | ᱒᱐᱑᱒  || ''ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ'' || ᱯᱨᱤᱛᱛᱤ || |- | ᱒᱐᱑᱓  || ''ᱞᱟᱝᱠᱟ'' || || |- | ᱒᱐᱑᱒  || ''ᱨᱟᱣᱟᱱ'' || || |- | ᱒᱐᱑᱒  || ''ᱡᱟᱵᱟ ᱡᱟᱵᱟ ᱢᱟᱭᱟ ᱵᱟᱥᱪᱷᱟ'' || ᱥᱤᱢᱨᱟᱱ || |- | ᱒᱐᱑᱒  || ''ᱠᱟᱞᱤ'' || || |- | ᱒᱐᱑᱓  || ''ᱣᱤᱨ'' || || |- | ᱒᱐᱑᱔  || ''ᱦᱤᱢᱢᱟᱛᱣᱟᱞᱤ'' || || |- | ᱒0᱑᱔  || ''ᱛᱟᱛᱷᱟᱥᱛᱩ'' || || |- | ᱒᱐᱑᱖  || ''ᱨᱟᱢᱯᱭᱟᱨᱤ'' || ᱨᱟᱢ/ᱯᱭᱟᱨᱤ || Dual role |- | ᱒᱐᱑᱗  || ''ᱨᱩᱫᱽᱨᱚᱯᱨᱤᱭᱟ'' || Pria | Lead role |- |} ==ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ== {{Reflist|30em}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{Facebook|rekhathapa.net}} * {{IMDb name|4296440}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Thapa, Rekha}} [[Category:Living people]] [[Category:People from Morang District]] [[Category:Nepalese actresses]] [[Category:Year of birth missing (living people)]] [[Category:Bagale Thapa]] nnfukr94pqngki3uw0kjqe45cm4egh3 ᱪᱟᱵᱷᱟᱠᱟᱱᱳ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ 0 14804 191467 188377 2026-05-05T16:18:34Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191467 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ᱪᱟᱵᱷᱟᱠᱟᱱᱳ | altname = ᱪᱟᱵᱟᱠᱟᱱᱳ | nativename = | states = [[ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ]] | ethnicity = {{plainlist| *[[:en:Zamboangueño people|ᱡᱟᱢᱵᱳᱣᱮᱝᱜᱟᱱᱳ ᱦᱚᱲ]] *[[:en:Spanish Filipino|ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱤᱱᱳ]] *[[:en:Filipinos in Indonesia|ᱤᱱᱫᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ]] *[[:en:Filipinos in Malaysia|ᱢᱟᱞᱚᱭᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱤᱱᱳ]] *[[:en:Filipino Americans|ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱤᱱᱳ]]}} | speakers = ᱗᱐᱐,᱐᱐᱐<!--Ethnologue's source, Rubino 2008, refers only to Zamboangueño, a subset of Chavacano--> (᱑᱙᱙᱒) | date = | ref = <ref>{{Cite web |title=HOLA Y BIENVENIDOS By Richard Collet. February 19, 2020. (Publisher: GLOBE) |url=https://southeastasiaglobe.com/spanish-in-the-philippines/ |access-date=March 29, 2021 |archive-date=April 14, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414170315/https://southeastasiaglobe.com/spanish-in-the-philippines/ |url-status=dead }}</ref><ref name="cervantes">[http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_98/moreno/cuadro03.htm Número de hispanohablantes en países y territorios donde el español no es lengua oficial] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120429103156/http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_98/moreno/cuadro03.htm |date=29 April 2012 }}, [[Instituto Cervantes]].</ref> | familycolor = Creole | fam1 = [[:en:Spanish-based creole language|ᱮᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱠᱨᱮᱭᱳᱞ]] | region = [[ᱡᱟᱢᱵᱳᱣᱟᱝᱜᱟ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ [[ᱵᱟᱥᱤᱞᱤᱱ]] (Zamboangueño ᱟᱨ Basileño)), [[:en:Cavite City|ᱠᱟᱵᱷᱤᱛᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ]] (Caviteño) ᱟᱨ [[:en:Ternate, Cavite|ᱛᱟᱨᱱᱟᱛᱮ, ᱠᱟᱵᱷᱤᱛᱮ]] (Ternateño/Bahra) | nation=[[ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] | agency=[[:en:Komisyon sa Wikang Filipino|Komisyon sa Wikang Filipino]] (ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ) | iso3 = cbk | glotto = chav1241 | glottorefname = Chavacano | lingua = 51-AAC-ba | script = [[ᱞᱟᱛᱤᱱ ᱦᱚᱨᱚᱯ|ᱞᱟᱛᱤᱱ]] ([[:en:Spanish alphabet|ᱮᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱪᱤᱠᱤ]]) | map = Idioma chabacano.png | mapcaption = ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱪᱟᱵᱷᱟᱠᱟᱱᱳ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱟ {{legend|#0086D8|ᱛᱷᱟᱱᱤᱛ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ}} {{legend|#78C0FF|ᱞᱮᱠᱷᱟᱥᱤᱫ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ}} | notice = IPA }} '''ᱪᱟᱵᱷᱟᱠᱟᱱᱳ''' ᱥᱮ '''ᱪᱟᱵᱟᱠᱟᱱᱳ''' ᱫᱚ ᱮᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱠᱨᱮᱭᱳᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱩᱥᱴᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ]] ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱟ ᱾ ᱮᱛᱚᱢ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱤᱯ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱸᱰᱟᱱᱟᱣ ᱫᱤᱯ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱡᱟᱢᱵᱳᱣᱟᱝᱜᱟ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱦᱚᱲ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱟ ᱾ ᱪᱟᱵᱷᱟᱠᱟᱱᱳ ᱫᱚ [[ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱠᱞᱟ ᱢᱤᱫ ᱮᱥᱯᱮᱱᱤᱥ [[ᱠᱨᱮᱭᱳᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱨᱮᱭᱳᱞ]] ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.zamboanga.com/history/history_chabacano_versus_related_creoles.htm|title=The Early History of Chavacano de Zamboanga: Chabacano versus related creoles|website=www.zamboanga.com|access-date=2018-11-16}}</ref> ==ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ== ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ==ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ== ===ᱡᱟᱢᱵᱳᱣᱟᱝᱜᱟᱱᱳ=== ;Donde tu hay anda? :Spanish: ¿A dónde vas? : (‘ᱚᱠᱟᱛᱮ ᱟᱢᱮᱢ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ?’) ;Ya mirá yo con José. :Spanish: Yo vi a José. : (‘ᱤᱧ ᱡᱳᱥ ᱤᱧ ᱧᱮᱞ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾’) ;Ya empezá ele buscá que buscá entero lugar con el sal. :Spanish: El/Ella empezó a buscar la sal en todas partes. : (‘ᱩᱱᱤ ᱵᱩᱞᱩᱝ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱴᱟ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟᱭ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱮᱱᱟ’) ;Ya andá ele na escuela. :Spanish: El/Ella se fue a la escuela. : (‘ᱩᱱᱤ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ’) ;Si Mario ya dormí na casa. :Spanish: Mario durmió en la casa. : (‘ᱢᱟᱨᱤᱭᱳ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱹᱯᱤᱛ ᱠᱮᱫᱟ ᱾’) ;El hombre, con quien ya man encuentro tu, es mi hermano. :Spanish: El hombre que encontraste, es mi hermano. :(ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱦᱚᱲ ᱥᱟᱶ ᱟᱢᱮᱢ ᱧᱟᱯᱟᱢᱮᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱧ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾) ;El persona con quien tu tan cuento, bien alegre gayot. :Spanish: La persona con la que estás hablando es muy alegre. / La persona con quien tú estás conversando es bien alegre. : (ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱦᱚᱲ ᱥᱟᱶ ᱟᱢᱮᱢ ᱨᱚᱲᱼᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱫᱽ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱜᱮᱭᱟᱭ ᱾) : ====ᱡᱟᱢᱵᱳᱣᱟᱝᱜᱟᱱᱳ ᱪᱟᱵᱷᱟᱠᱟᱱᱳ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ==== {| class="wikitable" !ᱡᱟᱢᱵᱳᱣᱟᱝᱜᱟᱱᱳ ᱪᱟᱵᱷᱟᱠᱟᱱᱳ ! ᱮᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ! ᱤᱝᱞᱤᱥ |- |Treinta y cuatro kilometro desde el pueblo de Zamboanga el Bunguiao, un diutay barrio que estaba un desierto. No hay gente quien ta queda aquí antes. Abundante este lugar de maga animales particularmente maga puerco 'e monte, gatorgalla, venao y otro más pa. Solamente maga pajariadores lang ta visitá con este lugar. |El Bunguiao, a treinta y cuatro kilómetros desde el pueblo de Zamboanga, es un pequeño barrio que una vez fue un área salvaje. No había gente que se quedara a vivir ahí. En este lugar había en abundancia animales salvajes tales como cerdos, gatos monteses, venados, y otros más. Este lugar era visitado únicamente por cazadores de pájaros. |Bunguiao, a small village, thirty four kilometers from the city of Zamboanga, was once a wilderness. No people lived here. The place abounded with wild animals such as pigs, wildcats, deer, and still others. The place was visited only by bird hunters. |} ==ᱚᱞ ᱛᱚᱦᱚᱨ== ==ᱨᱚᱱᱚᱲ== ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{InterWiki|code=cbk-zam|Zamboangueño Chavacano}} {{Wikivoyage|Chavacano phrasebook|Chavacano|a phrasebook}} *[http://www.zamboanga.com/chavacano/index.html An abridged Chavacano dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716103741/http://www.zamboanga.com/chavacano/index.html |date=2011-07-16 }} *[http://www.wikapinoy.com/lessons/course/view.php?id=9 Chavacano Lessons with Audio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220118182558/http://www.wikapinoy.com/lessons/course/view.php?id=9 |date=2022-01-18 }} *[http://filipinokastila.tripod.com/chabig.html FilipinoKastila - Database of Chavacano academic articles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515212723/http://filipinokastila.tripod.com/chabig.html |date=2011-05-15 }} *[http://schuchardt.uni-graz.at/id/letter/1360 1883 letter] – correspondence of Jacinto Juanmartí to German linguist [[Hugo Schuchardt]] dated 19 November 1883 containing text of chavacano spoken in Cotabato [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱮᱥᱯᱮᱱᱤᱥ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱠᱨᱮᱭᱳᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== r47jdjfxdm7x7waz6dqxc9it5goswyk ᱴᱳᱠ ᱯᱤᱥᱤᱱ 0 16182 191473 171144 2026-05-05T19:21:58Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191473 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱯᱟᱯᱩᱣᱟ ᱱᱤᱣ ᱜᱤᱱᱤ ᱨᱮ ᱨᱚᱲᱼᱮᱫ ᱠᱟᱱ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱠᱨᱮᱭᱳᱞ}} {{Infobox language |name = ᱴᱳᱠ ᱯᱤᱥᱤᱱ |pronunciation = {{IPAc-en|t|ɒ|k|_|ˈ|p|ɪ|s|ɪ|n|}}<ref name="pronounce1"/><ref name="pronounce2"/> |states = [[ᱯᱟᱯᱩᱣᱟ ᱱᱤᱣ ᱜᱤᱱᱤ]] |speakers = {{sigfig|122,000|2}} (᱒᱐᱐᱔) |date = |ref=e18 |speakers2 = ᱔ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ [[ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|L2]] ᱨᱚᱲᱼᱦᱚᱲ (ᱰᱮᱴᱟ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ)<ref>{{e15|tpi}}</ref> |familycolor = Creole |fam1 = [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱠᱨᱮᱭᱳᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱠᱨᱮᱭᱳᱞ]] |fam2 = ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱛᱚ |fam3 = [[:en:Melanesian Pidgin (disambiguation)|ᱢᱮᱞᱟᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱤᱡᱤᱱ]] |script=[[ᱞᱟᱛᱤᱱ ᱦᱚᱨᱚᱯ]] ([[ᱴᱳᱠ ᱯᱤᱥᱤᱱ ᱪᱤᱠᱤ]])<br/>[[ᱯᱤᱡᱤᱱ ᱵᱽᱨᱮᱭᱤᱞ]] |nation = {{flag|ᱯᱟᱯᱩᱣᱟ ᱱᱤᱣ ᱜᱤᱱᱤ}} |iso2=tpi |iso3=tpi |lingua = 52-ABB-cc |notice = IPA |glotto=tokp1240 |glottorefname=Tok Pisin }} [[File:WIKITONGUES- Priscilla speaking Tok Pisin.webm|thumb|ᱢᱤᱫ ᱴᱳᱠ ᱯᱤᱥᱤᱱ ᱨᱚᱲᱼᱦᱚᱲ, [[ᱛᱟᱭᱣᱟᱱ]] ᱨᱮᱭ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾]] '''ᱴᱳᱠ ᱯᱤᱥᱤᱱ''' (Tok Pisin) [[ᱯᱟᱯᱩᱣᱟ ᱱᱤᱣ ᱜᱤᱱᱤ]] ᱨᱮᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱮᱫ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ [[ᱠᱨᱮᱭᱳᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱯᱩᱣᱟ ᱱᱤᱣ ᱜᱤᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱷᱟᱱᱤᱛ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱟᱨ [[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱑᱙ ᱟᱱ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱨᱮ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱴᱳᱠ ᱯᱤᱥᱤᱱ ᱯᱟᱯᱩᱣᱟ ᱱᱤᱣ ᱜᱤᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱯᱩᱣᱟ ᱱᱤᱣ ᱜᱤᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱨᱚᱲᱼᱮᱫ ᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱛᱚᱵᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱰᱷᱮᱨ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱟᱭᱳ ᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name="ref82favaz">[http://books.google.com/books?id=BH-s4DVEvmQC Tok Pisin: English in the Pacific and Indian Ocean] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140920122916/http://books.google.com/books?id=BH-s4DVEvmQC |date=20 ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ 2014 }}, Nina Schulte-Schmale, Maike Naujoks, pp. 4, GRIN Verlag, 2008, ISBN 9783640212248, ''... Important politicians of the country have finally started to value the advantages of Tok Pisin as a universal lingua franca spoken in a multilingual country where up to 860 different languages are in use for about 4-5 million inhabitants ...''</ref> ᱯᱟᱯᱩᱣᱟ ᱱᱤᱣ ᱜᱤᱱᱤ ᱨᱮ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱗᱐᱐-᱙᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱚᱲᱼᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱨᱚᱲ ᱨᱚᱯᱚᱲ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱳᱠ ᱯᱤᱥᱤᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾<ref name="ref16leqec">[http://books.google.com/books?id=OULDwL1lQSUC Historical Linguistics and Philology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140920122720/http://books.google.com/books?id=OULDwL1lQSUC |date=20 ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ 2014 }}, Jacek Fisiak, pp. 14, Walter de Gruyter, 1990, ISBN 9780899256108, ''... Tok Pisin (New Guinea Pidgin) is a pidgin/creole spoken in Papua New Guinea, which is estimated to have 700 different native languages ...''</ref> ==ᱧᱩᱛᱩᱢ== ==ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ== ==ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱟᱹᱱ== ==ᱨᱚᱱᱚᱲ== ==ᱴᱳᱠ ᱯᱤᱥᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ== ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Wikibooks}} {{interwiki|code=tpi}} * [http://www.tok-pisin.com/ Tok Pisin Translation, Resources, and Discussion] Offers Tok Pisin translator, vocabulary, and discussion groups. * [https://www.tokpisin.info Tok Pisin (New Guinea Pidgin) English Bilingual Dictionary] * [[voy:Tok Pisin phrasebook|Tok Pisin phrasebook]] on [[voy:Main Page|Wikivoyage]] * [http://THSlone.tripod.com/MPEB.html#tokpisin A bibliography of Tok Pisin dictionaries, phrase books and study guides] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200609105813/http://thslone.tripod.com/MPEB.html#tokpisin |date=2020-06-09 }} * [http://www.mihalicdictionary.org/ Revising the Mihalic Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160905125639/http://www.mihalicdictionary.org/ |date=2016-09-05 }}, a collaborative internet project to revise and update Fr. Frank Mihalic's ''Grammar and Dictionary of Neo-Melanesian''. An illustrated online dictionary of Tok Pisin. * [http://hawaii.edu/satocenter/langnet/definitions/tokpisin.html Tok Pisin background, vocabulary, sounds, and grammar], by Jeff Siegel * [http://www.abc.net.au/ra/tokpisin/ Radio Australia Tok Pisin service] * [https://www.youtube.com/channel/UCau_6QfTRE_VFd0lZVgjZmA Tok Pisin Radio on Youtube] * [https://web.archive.org/web/20120126125709/http://www.bible.is/toc?version=TPIPNG&language=Tok+Pisin Buk Baibel long Tok Pisin (The Bible in Tok Pisin)] * [http://justus.anglican.org/resources/bcp/PNG/tok_pisin_hc.html Eukarist] Anglican liturgy of Holy Communion in Tok Pisin * [http://www.june29.com/HLP/lang/pidgin.html Pidgin/English Dictionary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160811081205/http://www.june29.com/HLP/lang/pidgin.html |date=2016-08-11 }} as spoken in [[Port Moresby]] compiled by Terry D. Barhost and Sylvia O'Dell-Barhost. * [http://www.eric.ed.gov/PDFS/ED401761.pdf ''Tokpisin Grammar Workbook for English Speakers. A Practical Approach to Learning the Sentence Structure of Melanesian Pidgin (or Tokpisin).''] * [http://roberteklund.info/PNG-TokPisin.htm Robert Eklund's Tok Pisin Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100219061826/http://roberteklund.info/PNG-TokPisin.htm |date=2010-02-19 }} – with recorded dialogs, children's ditties and a hymn ([http://www.ida.liu.se/~g-robek/PNG-TokPisin.htm alternative address] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203125432/http://www.ida.liu.se/~g-robek/PNG-TokPisin.htm |date=2013-12-03 }}) *[https://archive.org/details/rosettaproject_tpi_swadesh-1 Tok Pisin Swadesh List] by [[Rosetta Project]] *Audio and video recordings of a Tok Pisin event. [https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/handle/10125/36676 Traditional "house cry"/"kisim sori na kam" ceremony for big man Paul Ine]. Archived with [[Kaipuleohone]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱠᱨᱮᱭᱳᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱠᱨᱮᱭᱳᱞ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱟᱯᱩᱣᱟ ᱱᱤᱣ ᱜᱤᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== 3mvh6jaiku0jfrns1a85nk6t6aot0os ᱭᱚᱠᱚᱦᱟᱢᱟ 0 17128 191470 182217 2026-05-05T17:24:25Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191470 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = {{raise|0.2em|ᱭᱚᱠᱚᱦᱟᱢᱟ}} | native_name = {{lower|0.1em|{{nobold|{{lang|ja|横浜市}}}}}} | official_name = ᱭᱚᱠᱚᱦᱟᱢᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ | settlement_type = [[Cities designated by government ordinance of Japan|Designated city]] <!-- images, nickname, motto ---> | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | perrow = 1/3/2 | image1 = みなとみらい - panoramio_(1).jpg | alt1 = Minato Mirai 21 | image2 = Nippon Maru DSC06302 (14082656106).jpg | alt2 = Nippon Maru Memorial Park | image3 = Yokohama_Chinatown_signage_2015.jpg | alt3 = Yokohama Chinatown | image4 = Motomachi shopping street.jpg | alt4 = Motomachi Shopping Street | image5 = Yamashita Park, Yokohama, Kanagawa Prefecture, Japan - panoramio (11).jpg | alt5 = Yamashita Park and Yokohama Marine Tower | image6 = Osanbashi Pier from Sea.jpg | alt6 = Ōsanbashi Pier }} | imagesize = | image_alt = | image_caption = Clockwise from top: [[Minato Mirai 21]], [[Nippon Maru (1930)|Nippon Maru Memorial Park]], [[Yokohama Chinatown]], [[Motomachi, Yokohama|Motomachi Shopping Street]], [[Yokohama Marine Tower]] viewed from [[Yamashita Park]], and [[Ōsanbashi Pier]] | image_flag = Flag of Yokohama, Japan.svg | flag_size = 120px | flag_alt = | image_seal = 横浜市き章.svg | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = <!-- maps and coordinates ------> | image_map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=9}} | image_map1 = Yokohama in Kanagawa Prefecture Ja.svg | map_alt1 = | map_caption1 = Map of [[Kanagawa Prefecture]] with Yokohama highlighted in purple | pushpin_map = Japan#Asia | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = &nbsp; | coordinates = {{coord|35|26|39|N|139|38|17|E|region:JP-14|display=it}} | coor_pinpoint = <!-- to specify exact location of coordinates (was coor_type) --> | coordinates_footnotes = <!-- for references: use<ref> tags --> <!-- location ------------------> | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = ᱴᱚᱴᱷᱟ | subdivision_name1 = [[ᱠᱟᱱᱴᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱠᱟᱱᱴᱚ]] | subdivision_type2 = [[ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱮᱯᱷᱮᱠᱪᱟᱨ|ᱯᱨᱮᱯᱷᱮᱠᱪᱟᱨ]] | subdivision_name2 = [[ᱠᱟᱱᱟᱜᱟᱣᱟ ᱯᱨᱮᱯᱷᱮᱠᱪᱟᱨ]] <!-- established ---------------> | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | founder = | named_for = <!-- seat, smaller parts -------> | seat_type = <!-- defaults to: Seat --> | seat = <!-- government type, leaders --> | government_footnotes = <!-- for references: use<ref> tags --> | leader_party = | leader_title = ᱢᱮᱭᱚᱨ | leader_name = [[Fumiko Hayashi (mayor)|Fumiko Hayashi]] | leader_title1 = | leader_name1 = <!-- etc., up to leader_title4 / leader_name4 --> <!-- display settings ---------> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | unit_pref = Metric <!-- area ----------------------> | area_footnotes = <!-- for references: use<ref> tags --> | area_total_km2 = 437.38 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = <!-- elevation -----------------> | elevation_footnotes = <!-- for references: use<ref> tags --> | elevation_m = <!-- population ----------------> | population_footnotes = <!-- for references: use<ref> tags --> | population_total = 3732616 | population_as_of = October 1, 2016 | population_density_km2 = 8534.03 | population_est = | pop_est_as_of = | population_demonym = <!-- demonym, ie. Liverpudlian for someone from Liverpool --> | population_note = <!-- time zone(s) --------------> | timezone1 = [[ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱚᱠᱛᱚ]] | utc_offset1 = +᱐᱙ <!-- postal codes, area code ---> | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code_type = <!-- defaults to: Area code(s) --> | area_code = <!-- blank fields (section 1) --> | blank_name_sec1 = ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱥᱚᱢᱵᱩᱞ | blank1_name_sec1 = – ᱫᱟᱨᱮ | blank1_info_sec1 = [[Camellia]], [[Castanopsis|Chinquapin]], [[Viburnum odoratissimum|Sangoju]]<br />[[Camellia sasanqua|Sasanqua]], [[Ginkgo biloba|Ginkgo]], [[Zelkova]] | blank2_name_sec1 = – ᱵᱟᱦᱟ | blank2_info_sec1 = [[ᱜᱩᱞᱟᱵᱽ]] <!-- blank fields (section 2) --> | blank1_name_sec2 = Address | blank1_info_sec2 = 1-1 Minato-chō, Naka-ku, Yokohama-shi, Kanagawa-ken<br>231-0017 <!-- website, footnotes --------> | website = {{URL|http://www.city.yokohama.lg.jp/}} | footnotes = }} {{Infobox Chinese |headercolor = #ff4500 |pic=Yokohama (Chinese characters).svg |piccap="Yokohama" in new-style (''[[shinjitai]]'') ''[[kanji]]'' |picupright=0.425 |kyujitai=橫濱 |shinjitai=横浜 |katakana=ヨコハマ |hiragana=よこはま |romaji=Yokohama }} [[File:HIKAWA MARU 2018.jpg|thumb|300px|ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ "氷川丸"]] '''ᱭᱚᱠᱚᱢᱟᱦᱟ''' ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱡᱟᱯᱟᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/yokohama |title=Archive copy |access-date=2021-08-04 |archive-date=2019-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401093507/https://en.oxforddictionaries.com/definition/yokohama |url-status=dead }}</ref> ᱟᱨ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞᱟᱜ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱟᱞᱤᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱱᱟᱜᱟᱣᱟ ᱯᱨᱟᱱᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱥᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱫᱤᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱸᱴᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ [[ᱴᱚᱠᱭᱚ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮ ᱴᱚᱠᱭᱚ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱨᱮᱴᱟᱨ ᱴᱚᱠᱭᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱭᱚᱠᱚᱦᱟᱢᱟ ᱫᱚ ᱑᱙ ᱥᱚᱛᱟᱵᱽᱫᱤ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱤᱞᱮᱴᱤᱵᱽ ᱤᱥᱚᱞᱮᱥᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱴ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱚᱞᱚᱱ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱛᱮᱦᱮᱧ [[ᱠᱚᱵᱮ]], [[ᱚᱥᱟᱠᱟ]], [[ᱱᱟᱜᱚᱭᱟ]], [[ᱯᱷᱩᱠᱩᱳᱠᱟ]], ᱴᱚᱠᱭᱚ ᱟᱨ ᱪᱤᱵᱟ ᱥᱟᱶ ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱩᱬ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ== ᱭᱚᱠᱚᱦᱟᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ "ᱠᱷᱮᱛᱤᱡᱽ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ" ᱾<ref name="Japan Times">{{cite web |url= https://www.japantimes.co.jp/community/1999/05/19/general/memories-of-old-honmoku/#.W0K2LNj-jfY|title= Memories of old Honmoku |publisher= [[The Japan Times]] |date = May 19, 1999 |access-date= March 3, 2021}}</ref> ᱢᱟᱭᱛᱟ ᱯᱟᱨᱠ, ᱳᱠᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱠᱟᱢᱩᱨᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱤᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱡᱷᱤᱦ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱟᱭᱱᱰᱵᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱟᱯᱟᱴᱤᱧᱟᱜ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱭᱱᱰᱵᱟᱨ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱭᱚᱠᱚᱦᱟᱢᱟ ᱫᱚ ᱦᱟᱹᱠᱩ ᱥᱟᱵ ᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱪᱮ ᱥᱟᱭᱱᱰᱵᱟᱨ ᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱫᱚᱭᱨᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱮᱞ ᱦᱚᱨᱟᱡᱟᱱᱴᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ "ᱠᱷᱮᱛᱤᱡᱽ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="City of Yokohama">{{cite web|url=https://www.rekihaku.city.yokohama.jp/cms_files_zaidn/hasseiden/About_Hasseiden_Local_Musium20160901.pdf|title=Yokohama City History, pg. 3|access-date=2021-08-04|archive-date=2018-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180709064720/https://www.rekihaku.city.yokohama.jp/cms_files_zaidn/hasseiden/About_Hasseiden_Local_Musium20160901.pdf|url-status=dead}}</ref> ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== [[File:Yokohama by Sentinel-2, 2020-10-27.jpg|thumb|ᱭᱚᱠᱚᱦᱟᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱱᱴᱤᱱᱮᱞᱼ᱒ ᱨᱩᱯ (᱒᱐᱒᱐)]] ===ᱴᱚᱯᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤ=== ᱭᱚᱠᱚᱦᱟᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱤᱥᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱔᱓᱗.᱓᱘&nbsp;ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ<sup>᱒</sup> ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱟᱴᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱕ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱱᱟᱜᱟᱣᱟ ᱯᱨᱟᱱᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱴᱚᱠᱭᱚ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱛᱮ ᱞᱟᱜᱟᱣᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱠᱟᱸᱴᱚ ᱴᱟᱺᱰᱤ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱵᱩᱨᱩ ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱮᱥᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱩᱥᱩᱞ ᱴᱩᱸᱰᱟᱹᱝ ᱳᱢᱨᱩᱭᱟᱢᱟ (᱑᱕᱖ ᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱟᱨ ᱢᱟᱣᱩᱸᱴ ᱮᱱᱠᱟᱭᱡᱚᱱ (᱑᱕᱓ ᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱩᱬ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ ᱛᱥᱩᱨᱩᱢᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱛᱚᱢᱟ ᱵᱩᱨᱩ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱦᱚᱵᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ [[ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱛ ᱢᱟᱦᱟᱫᱚᱨᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url = http://www.japanriver.or.jp/EnglishDocument/DB/file/004%20Kanto%2023/02.htm|title = Tsurumi River Multipurpose Retarding Basin |access-date= January 9, 2016|website= www.japanriver.or.jp}}</ref> ==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱠᱚ== ===ᱦᱚᱲ ᱮᱞ=== {{Historical populations |title = ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ |type = ᱡᱟᱯᱟᱱ |align = right |width = |state = |shading = |percentages = |footnote = |1873|64602<ref>{{cite book |title=Le Japon à l'exposition universelle de 1878. Géographie et histoire du Japon |author= Japanese Imperial Commission |date=1878 |language=fr}}</ref> |1920|422942 |1925|405888 |1930|620306 |1935|704290 |1940|968091 |1945|814379 |1950|951188 |1955|1143687 |1960|1375710 |1965|1788915 |1970|2238264 |1975|2621771 |1980|2773674 |1985|2992926 |1990|3220331 |1995|3307136 |2000|3426651 |2005|3579133 |2010|3670669 |2015|3710824 |2020|3760157 }} ᱭᱚᱠᱚᱦᱟᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱙᱒,᱑᱓᱙ ᱵᱤᱫᱮᱥᱤ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱪᱤᱱᱤ, ᱠᱳᱨᱤᱭᱟᱭ, ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱤᱱᱳ ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱭᱮᱛᱱᱟᱢᱤ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟᱠᱚ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.city.yokohama.lg.jp/ex/stat/jinko/non-jp/new-j.html|script-title=ja:横浜市区別外国人登録人口(平成30年3月末現在)|access-date=April 13, 2018|archive-date=March 11, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170311173435/http://www.city.yokohama.lg.jp/ex/stat/jinko/non-jp/new-j.html|url-status=dead}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== === Citations === {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Commons category|ᱭᱚᱠᱚᱦᱟᱢᱟ}} *[http://www.city.yokohama.lg.jp/ Official Website] {{in lang|ja}} *[http://www.yokohamajapan.com/ Yokohama Tourism Website] {{in lang|en}} * {{OSM relation|2689482|Yokohama}} {{Navboxes |title = Articles Related to Yokohama |list = {{Kanagawa|state=expanded}} {{Navboxes |title = [[File:Gnome-globe.svg|25px]]{{nbsp}}Geographic locale |list = '''[[Geographic coordinate system|Lat. <small>and</small> Long.]] {{Coord|35|27|N|139|38|E|display=inline}}''' }} {{ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱦᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ}} {{World's most populated urban areas}} {{Most populous cities in Japan}} {{ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ}} }} {{Subject bar |portal1=Geography |portal2=Japan |portal3=Asia |commons=yes |n=yes |n-search=Category:Yokohama |wikt=yes |b=yes |q=yes |s=yes |v=yes |voy=yes |d=yes |d-search=Q38283}} {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱚᱠᱚᱦᱟᱢᱟ| ]] [[Category:Environmental model cities]] [[Category:Populated coastal places in Japan]] [[Category:Port settlements in Japan]] [[Category:Cities in Kanagawa Prefecture]] [[Category:Cities designated by government ordinance of Japan]] 7e1zm2pqvefoyeo1t58knrw242desxf ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ 0 17678 191474 148838 2026-05-05T19:27:34Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191474 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ | image = File:Thakur Prasad Murmu.jpg | caption = ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ | pseudonym = | birth_date = ᱑᱙᱓᱑ | birth_place = ᱞᱚᱭᱟᱰᱤ ᱟᱛᱳ, [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | death_date = {{Death date and age|df=y|2018|5|12|1931|1|2}} | occupation = ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ | nationality = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ | notableworks = | subject = ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ }} ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱮ ᱥᱚᱛᱟᱠ ᱨᱤᱱ ᱧᱩᱢ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱱ ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱛᱟᱭ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱱᱰ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱛᱷᱟᱱᱟ ᱯᱚᱴᱚᱢᱫᱟ ᱜᱚᱵᱚᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱨᱚᱣᱟᱰᱤ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱾ ᱑᱙᱓᱑ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱒ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱢᱟᱢᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱞᱚᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱜᱟᱞᱩᱰᱤ ᱢᱤᱰᱤᱞ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮᱭ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱡᱮ.ᱥᱤ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱴᱨᱤᱠ ᱮ ᱯᱟᱥ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱞᱮᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱕᱒ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱵᱤ.ᱮ ᱯᱟᱥ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web|title=Thakur Prasad Murmu|url=https://wesanthals.tripod.com/id39.html|access-date=22 September 2021}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|title=Biography of Thakur Prasad Murmu| website=[[YouTube]] |url=https://www.youtube.com/watch?v=rylO27nraPo|access-date=22 September 2021}}</ref> == ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱩᱱᱤᱦᱟᱜ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱠᱚ- ᱮᱵᱷᱮᱱ ᱟᱲᱟᱝ  ᱯᱳᱭᱞᱩ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ (᱑᱙᱔᱒) , ᱥᱤᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱨᱟᱹᱲ [[ᱧᱩᱛᱩᱢ]] ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱜᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱒ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ All India Santali Writers Association  ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱹᱱᱟᱱ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == s66fl1nb51zq3ru88biujs4i8azed5p ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱩᱱᱫᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 0 18106 191459 150445 2026-05-05T13:35:51Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191459 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱩᱱᱫᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ | image = | caption = | pseudonym = | birth_date = | birth_place = [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | death_date = | occupation = ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ | nationality = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ | notableworks = | subject = ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ }} '''ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱩᱱᱫᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ''' ᱫᱚ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱱᱮᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱳᱢᱳᱥᱚᱱ ᱮ ᱮᱢᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Shyam Sunder Hembram|url=https://wesanthals.tripod.com/id39.html|access-date=22 September 2021}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱮᱱᱮᱢ== ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱪᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱠᱤᱥᱠᱩ ᱨᱟᱯᱟᱡᱽ, ᱑᱙᱔᱘ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰ ᱟᱨ ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱟᱠᱤᱞ ᱵᱟᱹᱛᱤ (᱑᱙᱕᱐), ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱯᱩᱛᱷᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱫᱟ ᱾ ==ᱢᱟᱹᱱ== ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱶᱛᱟ]] ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱨ ᱩᱛᱷᱱᱟᱹᱣ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱮᱫᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== 8071r6leutluhrtdg8sephmrpnjh411 ᱥᱩᱨᱡᱚ ᱥᱤᱝ ᱵᱮᱥᱨᱟ 0 18114 191456 191400 2026-05-05T13:15:15Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191456 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱥᱤᱝ ᱵᱮᱥᱨᱟ | office2 = ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱥᱚᱦᱮᱫ, ᱵᱤᱦᱟᱨ | constituency2 = [[ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ]] | term_start2 = 1990 | term_end2 = 1991<ref>{{cite web | last=Sivaswamy | first=Saisuresh | title=From Tisco apprentice to giant-killer | website=Rediff | date=January 9, 2009 | url=https://m.rediff.com/news/2009/jan/09jhar-from-tisco-apprentice-to-giant-killer.htm | access-date=September 11, 2025}}</ref> | predecessor2 = ᱠᱚᱨᱚᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱟᱨᱰᱤ | successor2 = [[ᱯᱨᱚᱫᱤᱯ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱟᱞᱢᱩᱪᱩ]] | occupation = [[ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]], [[ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]] | pronunciation = | birth_name = | birth_date = ᱑᱙᱕᱕/᱑᱙᱕᱖<ref name=AgeAvenueMail>{{cite web | title=Prominent leaders file nomination, activists hit streets | website=The Avenue Mail | date=November 11, 2014 | url=https://avenuemail.in/prominent-leaders-file-nomination-activists-hit-streets/ | access-date=September 11, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927130757/https://avenuemail.in/prominent-leaders-file-nomination-activists-hit-streets/ |archive-date=27 September 2021 |url-status=live}}</ref> | birth_place = ᱵᱟᱲᱟᱠᱟᱸᱡᱤᱭᱟ, ᱰᱩᱢᱨᱤᱭᱟᱹ, [[ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ]], [[ᱵᱤᱦᱟᱨ]] (ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ]], [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]])<ref>{{cite web |work=Government of India | title=Extraordinary Gazette of India, 2004, No. 2102 : Directorate of Printing, Government of India | date=April 22, 2004 | url=https://archive.org/details/in.gazette.e.2004.2102/page/n97/ | access-date=September 12, 2025}}</ref> | party = [[ᱚᱞ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱥᱴᱩᱰᱮᱱᱴᱥ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ]] <br>[[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱯᱤᱯᱩᱞᱥ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] | other_party = | education = ᱮᱢ.ᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ<ref name=telegraph1>{{cite web | title=Far ahead on the write track | website=Telegraph India | date=December 20, 2004 | url=https://www.telegraphindia.com/jharkhand/far-ahead-on-the-write-track/cid/1594532 | access-date=September 11, 2025}}</ref><ref name=telegraph2>{{cite web | last=Singh | first=Ankush | title=BJP nominee from Ghatshila reunites with school friends after 45 years | website=Telegraph India | date=December 9, 2009 | url=https://www.telegraphindia.com/jharkhand/besra-walks-down-memory-lane-bjp-nominee-from-ghatshila-reunites-with-school-friends-after-45-years/cid/565854 | access-date=September 11, 2025}}</ref> | alma_mater = [[ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] | profession = | known_for = [[ᱚᱞ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱥᱴᱩᱰᱮᱱᱴᱥ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱮᱨᱮᱫᱤᱭᱟᱹ<br>[[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱦᱩᱞ|ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱩᱞ]] }} '''ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱥᱤᱝ ᱵᱮᱥᱨᱟ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ [[ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ]] ᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱱᱮᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱚᱞ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱥᱴᱩᱰᱮᱱᱴᱥ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ]] ‌ᱟᱨ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱯᱤᱯᱩᱞᱥ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱮᱨᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐ ᱟᱱᱟᱜ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱦᱩᱞ|ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱮᱜᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱩᱞ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=Surya Singh Besra(Jharkhand Peoples Party):Constituency- JAMSHEDPUR(JHARKHAND) - Affidavit Information of Candidate |url=https://myneta.info/loksabha2019/candidate.php?candidate_id=12911 |access-date=2022-08-17 |website=myneta.info}}</ref><ref>{{Cite web |title=झारखंड के फायरब्रांड नेता रहे सूर्य सिंह बेसरा को किसने दी चुनौती, जानिए |url=https://www.jagran.com/jharkhand/jamshedpur-who-challenged-the-firebrand-leader-of-jharkhand-surya-singh-besra-know-21943963.html |access-date=2022-08-17 |website=Dainik Jagran |language=hi}}</ref> == ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱥᱤᱝ ᱵᱮᱥᱨᱟ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱕᱕ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱑᱙᱕᱖) ᱫᱚ ᱵᱤᱦᱟᱨ (ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]]) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱩᱢᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱽᱞᱚᱠ, ᱵᱟᱲᱟᱠᱟᱸᱡᱤᱭᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ [[ᱢᱟᱦᱞᱤ]] ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite book |last=Tillin |first=Louise |url=https://books.google.com/books?id=abENAQAAQBAJ&pg=PA83 |title=Remapping India: New States and their Political Origins |date=2013-10-01 |publisher=Hurst Publishers |isbn=978-1-84904-229-1 |pages=83 |language=en}}</ref> ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱠᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱥᱲᱟ ᱟᱨ ᱟᱥᱛᱳᱠᱳᱥᱤ ᱩᱱᱩᱥᱩᱞ ᱟᱥᱲᱟ, ᱵᱷᱟᱞᱩᱠᱯᱟᱛᱨᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱽᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ [[ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱛᱮ ᱮᱢ.ᱮ. ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱩᱱᱛᱤ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱨᱥ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ: ᱱᱤᱛᱤᱥᱟ, ᱱᱤᱞᱚᱢ ᱟᱨ ᱥᱳᱣᱨᱚᱵᱽ ᱾ ᱥᱩᱨᱭᱚ ᱥᱤᱝ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱦᱚᱨᱤᱵᱚᱝᱥᱚ ᱨᱟᱭ ᱵᱚᱪᱪᱚᱱ ᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ 'ᱢᱟᱛᱠᱳᱢ ᱨᱟᱥᱟ' ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱦᱤᱛᱭᱚ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://sahitya-akademi.gov.in/pdf/Press_Release_(English)_SATA_2017.pdf|title=Press Release: Sahitya Akademi Translation Prize 2017|publisher=Sahitya Akademi|date=21 December 2017|access-date=17 March 2026}}</ref> == ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%; text-align:left;" |+ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱱᱟᱜᱟᱢ |-style="background:#efefef;" ! ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ! ᱥᱚᱵᱷᱟ ! ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ! colspan="2"| ᱫᱚᱞ ! ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱵᱷᱳᱴ ! % ! ᱚᱨᱡᱚ ! class="unsortable"|ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ |- | [[᱒᱐᱒᱔ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]] | rowspan="3"|[[ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] | [[ᱡᱷᱟᱲᱜᱽᱨᱟᱢ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱡᱷᱟᱲᱜᱽᱨᱟᱢ]] | {{Party name with colour| Jharkhand People's Party|rowspan=2}} | ᱑᱙,᱔᱙᱔ | ᱑.᱓᱑% | {{Lost}} |<ref>{{cite web|title= General Election to Parliamentary Constituencies: Trends & Results June-2024 — Parliamentary Constituency 33 - Jhargram (West Bengal) |url=https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/candidateswise-S2533.htm}}</ref> |- | [[᱒᱐᱑᱙ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱙]] | rowspan="2"|[[ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ]] | ᱑,᱗᱑᱗ | ᱐.᱙᱙% | {{Lost}} |<ref>{{cite web |title=Statistical Reports: Election Commission of India, Elections, 2019 (17 LOK SABHA) |url=https://ceojh.jharkhand.gov.in/VS2019/Statistical_Report-VS-19.pdf |access-date=12 September 2025 |archive-date=3 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203073241/https://ceojh.jharkhand.gov.in/VS2019/Statistical_Report-VS-19.pdf |url-status=dead }}</ref> |- | [[᱒᱐᱐᱔ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱔]] | {{Party name with colour|Nagaland Peoples Front}} | ᱑᱑,᱐᱕᱗ | ᱑.᱔᱒% | {{Lost}} | <ref>{{cite report|title=STATISTICAL REPORT ON GENERAL ELECTIONS, 2004 TO THE 14th LOK SABHA - VOLUME I (NATIONAL AND STATE ABSTRACTS & DETAILED RESULTS) |publisher=ELECTION COMMISSION OF INDIA |location=NEW DELHI |url=https://old.eci.gov.in/files/file/4126-general-election-2004-vol-i-ii-iii/ }}</ref> |- | [[᱒᱐᱒᱔ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]] | rowspan="5"|[[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] | rowspan="2"|[[ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ]] | {{Party name with colour| Jharkhand People's Party|rowspan=3}} | ᱕᱒᱗ | ᱐.᱒᱘% | {{Lost}} |<ref>{{cite web | title=2024 General Election Results | website=Election Commission of India | url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenNov2024/candidateswise-S2745.htm | access-date=September 11, 2025}}</ref> |- | [[᱒᱐᱑᱙ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱙]] | ᱒,᱒᱕᱕ | ᱑.᱓᱓% | {{Lost}} |<ref name=oldreport>{{cite web|title= Statistics Report of Old Election Results |url=https://old.eci.gov.in/statistical-report/statistical-reports/ |website=Election Commission of India }}</ref> |- | [[᱒᱐᱑᱔ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱔]] | [[ᱯᱚᱴᱠᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱯᱚᱴᱠᱟ]] | ᱑᱒,᱑᱗᱗ | ᱖.᱕᱕% | {{Lost}} |<ref name=oldreport/> |- | [[᱒᱐᱐᱙ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱙]] | [[ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ]] | {{Party name with colour| Bharatiya Janata Party}} | ᱒᱘,᱕᱖᱑ | ᱒᱒.᱕᱒% | {{Lost}} |<ref name=oldreport/> |- |[[᱒᱐᱐᱕ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱕]] | rowspan="2"|[[ᱯᱚᱴᱠᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱯᱚᱴᱠᱟ]] | {{Party name with colour| Jharkhand People's Party}} | ᱒᱑,᱑᱖᱒ | ᱑᱕.᱙᱗% | {{Lost}} |<ref name=oldreport/> |- | [[᱒᱐᱐᱐ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱐]] | rowspan="4"|[[ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ]] | {{Party name with colour| Independent|abbrev=yes}} | ᱒᱐,᱔᱒᱑ | ᱒᱐.᱐᱕% | {{Lost}} |<ref name=oldreport/> |- | [[᱑᱙᱙᱕ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱙᱕]] | rowspan="3"|[[ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟᱹ]] | {{Party name with colour| Jharkhand People's Party}} | ᱗,᱙᱑᱔ | ᱖.᱗᱒% | {{Lost}} |<ref name=oldreport/> |- | [[᱑᱙᱙᱐ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱙᱐]] | {{Party name with colour| Independent|abbrev=yes}} | ᱒᱕,᱐᱕᱔ | ᱓᱑.᱗᱔% | {{Won}} |<ref name=oldreport/> |- | [[᱑᱙᱘᱕ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱘᱕]] | {{Party name with colour| Jharkhand Mukti Morcha}} | ᱒᱐,᱑᱓᱔ | ᱓᱑.᱙᱖% | {{Lost}} |<ref name=oldreport/> |- |} == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱤᱱ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱢᱩᱠᱛᱤ ᱢᱚᱨᱪᱟ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱞ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱥᱴᱩᱰᱮᱱᱴᱥ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ ᱑᱙᱙᱐–᱑᱙᱙᱕]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱤᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] qxfmejbhbbcmao1ku50ft7c42iukgsh ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱵᱚᱨᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 0 20200 191458 98553 2026-05-05T13:29:56Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191458 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱵᱚᱨᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ<br/>Sunil Boron Murmu | image = <!-- filename only, no "File:" or "Image:" prefix, and no enclosing [[brackets]] --> | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date and age|1966|06|12}} | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --> | death_place = | nationality = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] | other_names = | occupation = | years_active = | known_for = ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ | notable_works = * ᱥᱟᱜᱮᱱ ᱥᱟᱠᱟᱢ *ᱰᱟᱦᱟᱨ }} '''ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱵᱚᱨᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱑᱙᱖᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱑᱒ ᱡᱩᱱ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ, [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱵᱟᱸᱠᱩᱲᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱢᱟᱠᱷᱩᱱ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ==ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ== ᱥᱩᱱᱤᱞᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱭᱢᱟᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱟᱹᱱᱤᱵᱟᱸᱫᱷ H.S ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ (ᱢᱟᱫᱷᱭᱚᱢᱤᱠ) ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱛᱟᱞᱟᱢᱟ ᱮ ᱯᱟᱥ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱱᱟᱴ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱫᱚ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱛᱷᱩᱠᱩᱢᱮᱱ ᱛᱟᱭᱟ᱾ ==ᱠᱟᱹᱢᱤ== ᱑᱙᱙᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱪᱤᱛᱛᱚᱨᱚᱧᱡᱚᱱ ᱞᱳᱠᱳᱢᱳᱴᱤᱵᱷ ᱣᱟᱨᱠ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ==ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱪᱟᱨᱪᱟ== ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱪᱟᱨᱪᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱮ ᱛᱟᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮᱸ, ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞ ᱠᱚᱭ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤᱜᱟᱱ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ * "ᱥᱟᱜᱮᱱ ᱥᱟᱠᱟᱢ - ᱑᱙᱙᱗<ref>{{cite web |title=Santali Books |url=https://wesanthals.tripod.com/id38.html |website=wesanthals |accessdate=12 June 2022 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * "ᱰᱟᱦᱟᱨ" - ᱑᱙᱙᱙ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ]] n7nzqn6eaumgfci8r0f43mdehpynjky ᱵᱟᱵᱟ ᱛᱤᱞᱠᱟᱹ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱢᱩᱨᱩᱭ 0 21775 191475 113847 2026-05-05T19:53:45Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191475 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable floatright" | align="center" colspan="2" style="border-top: 3px solid green;<!-- --> border-right: 1px solid green; border-bottom: 3px solid green;<!-- --> border-left: 1px solid green;" | <h1 style="font-size:1vw">ᱵᱟᱵᱟ ᱛᱤᱞᱠᱟᱹ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱢᱩᱨᱩᱭ</h1> |- ! ᱴᱷᱟᱶ | ''{{#statements:P276}}'' , [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] |- ! ᱱᱚᱠᱥᱟ | {{Infobox mapframe}} |} '''ᱵᱟᱵᱟ ᱛᱤᱞᱠᱟᱹ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱢᱩᱨᱩᱭ''' ᱫᱚ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ, ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱧᱡᱽ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱛᱨᱚᱢᱚᱦᱩᱞᱯᱟᱱᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱩᱨᱩᱭ ᱫᱚ ᱵᱚᱦᱚᱲᱫᱟ ᱨᱚᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱑ ᱠᱤᱢ ᱡᱷᱟᱹᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱩᱨᱩᱭ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱤᱱ ᱾ == ᱴᱷᱟᱹᱶ == ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱢᱩᱨᱩᱭ ᱫᱚ ᱵᱚᱦᱚᱲᱫᱟ ᱨᱚᱰ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱑ ᱠᱤᱢ ᱜᱟᱱ ᱡᱷᱟᱹᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱰᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱹᱨᱯᱟᱫᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱭᱨᱚᱢᱯᱩᱨ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱚᱥ ᱵᱷᱚᱲᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱚᱦᱚᱲᱫᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱚᱦᱚᱲᱫᱟ ᱵᱚᱥ ᱥᱴᱟᱱᱰ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱴᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱢᱩᱨᱩᱭ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Santali Books |url=https://wesanthals.tripod.com/id47.html |access-date=2023-01-08 |website=wesanthals.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱚᱲᱟᱜ == ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱚ ᱨᱟᱢᱫᱟᱥᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱜᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱜᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟᱸ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ [[ᱨᱮᱫ:ᱵᱟᱵᱟ ᱛᱤᱞᱠᱟᱹ ᱢᱩᱨᱩᱭ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱞᱤᱠ.jpg|thumb|ᱵᱟᱵᱟ ᱛᱤᱞᱠᱟᱹ ᱯᱟᱛᱚᱵ ᱢᱩᱨᱩᱭ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ]] == ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ == ᱨᱟᱢᱫᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱶᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚᱦᱚᱭᱟᱭ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱢᱩᱨᱩᱭᱟᱜ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱴᱟᱠᱟ ᱮᱢ ᱛᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱢᱩᱨᱩᱭ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱢᱩᱨᱩᱭ]] p2roq3tjel7vlhi7g50luiiirrtmvo8 ᱵᱷᱩᱨᱜᱟᱶ 0 22160 191477 114944 2026-05-05T20:51:02Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191477 wikitext text/x-wiki ᱵᱷᱩᱨᱜᱟᱶ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱥᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱷᱩᱨᱜᱟᱶ ᱫᱚ ᱢᱳᱨᱤᱜᱟᱶ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱩᱨᱜᱟᱶ ᱴᱷᱟ.ᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱷᱩᱨᱜᱟᱶ ᱫᱚ ᱵᱨᱚᱦᱢᱚᱯᱩᱛᱨᱚ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>https://www.dailyassam.com/2020/08/buragaon-all-village.html</ref> =ᱡᱚᱜᱨᱚᱯᱨᱚᱫᱮᱥ= ᱵᱷᱩᱨᱜᱟᱶ ᱫᱚ ᱵᱽᱨᱚᱦᱢᱚᱯᱩᱛᱨᱚ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱵᱩᱨᱩ ᱟᱨ ᱵᱩᱨᱩ ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱑᱐ ᱪᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱠᱤᱞᱚ ᱢᱤᱴᱟᱨ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱛᱮ ᱴᱚᱯᱟᱨ ᱮᱥᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱗ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱩᱥᱩᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://morigaon.gov.in/portlets/district-at-a-glance |access-date=2023-03-16 |archive-date=2023-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327101233/https://morigaon.gov.in/portlets/district-at-a-glance |url-status=dead }}</ref> =ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ= bix04dqq6hpjaf4t6sjtguh1e1whn7r ᱪᱚᱠᱚᱵᱟᱹᱞ ᱢᱩᱠᱟᱭ 0 22870 191466 160711 2026-05-05T16:00:39Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191466 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱪᱚᱠᱚᱵᱟᱹᱞ ᱢᱩᱠᱟᱭ | image = | caption = | birth_name = {{nihongo|Yutaka Mukaiyama|向山豊|Mukaiyama Yutaka}}<ref name="チョコボール 向井 – Cyokobooru Mukai">{{cite web|url=http://i-dic.dorachan.com/data?tkbmki00|title=チョコボール 向井 – Cyokobooru Mukai|date=2004-08-13|accessdate=September 24, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140330155318/http://i-dic.dorachan.com/data?tkbmki00|archive-date=March 30, 2014|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1966|12|15}}<ref name="チョコボール 向井 – Cyokobooru Mukai"/> | birth_place = [[ᱥᱤᱵᱩᱠᱟᱣᱟ, ᱜᱩᱱᱢᱟ ᱯᱨᱮᱯᱷᱮᱠᱪᱟᱨ]], Japan<ref name="チョコボール 向井 – Cyokobooru Mukai"/> | death_date = | death_place = | other_names = ᱪᱚᱠᱚᱵᱟᱹᱞ ᱢᱩᱠᱟᱭ<ref name="チョコボール 向井 – Cyokobooru Mukai"/> | spouse = | website = | module = {{infobox sportsperson | embed = yes | height = {{height|ft=5|in=7.75|precision=2}}<ref name="チョコボール 向井 – Cyokobooru Mukai"/> | weight = {{convert|90|kg|lb stlb|0|abbr=on}}<ref name="チョコボール 向井 – Cyokobooru Mukai"/> | sport = [[Frontier Martial-Arts Wrestling]]}} }} [[Category:Articles with hCards]] ᱭᱩᱴᱟᱠᱟ ᱢᱩᱠᱟᱭᱟᱢᱟ (向山豊, ᱢᱩᱠᱟᱭᱟᱢᱟ ᱭᱩᱴᱟᱠᱟ, ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱕ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱖᱖) ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱯᱟᱱᱤ ᱯᱚᱨᱱᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱱᱟᱞ ᱠᱩᱥᱛᱤ ᱟᱱᱤᱡ ᱪᱚᱠᱚᱵᱟᱹᱞ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱭᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱢᱩᱠᱟᱭ ᱫᱚ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱡᱟᱵᱽ ᱥᱴᱟᱨ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱒᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱡᱮᱯᱤ ᱭᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱮᱱᱮᱢᱤᱭᱟᱹ ᱮᱱᱮᱢᱤᱭᱟᱹ ᱮᱱᱮᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱮᱥᱟᱣᱟᱱ ᱠᱩᱥᱛᱤᱠᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱩᱠᱟᱭ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱩᱯᱥᱚ ᱨᱮᱭ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱙ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱯᱷᱨᱚᱱᱴᱤᱭᱟᱨ ᱢᱟᱨᱥᱮᱞ ᱟᱨᱴᱥ ᱠᱩᱥᱛᱤ (FMW) ᱼᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱟᱭᱟᱜ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱟᱭ ᱳᱭᱮ ᱡᱟᱯᱟᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾ == ᱮᱰᱟᱞᱴ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ == 1990 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱩᱠᱟᱭᱢᱟ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱯᱟᱴᱷ ᱮᱰᱤᱥᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱡᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ , ᱡᱟᱸᱦᱟ ᱫᱚ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱾ ᱢᱩᱠᱟᱭᱢᱟ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱡᱮᱹᱮᱹᱵᱷᱤ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱱᱚᱣᱟ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱚᱯᱚᱱᱤᱥ ᱯᱳᱨᱱ ᱥᱴᱟᱨ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱯᱮᱥᱤ ᱟᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱢᱩᱠᱟᱭᱢᱟ ᱟᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱭᱟᱜ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ' ᱢᱩᱠᱟᱭᱢᱟ ' ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢᱛᱮ ' ᱪᱚᱠᱳᱵᱚᱞ ᱢᱩᱠᱟᱭᱢᱟ ' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ , ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱪᱚᱠᱳᱵᱚᱞ ᱠᱮᱱᱰᱤ ᱥᱟᱶ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱜᱟᱹᱨᱰᱩ ᱵᱨᱳᱣᱩ [[ᱥᱠᱨᱚᱴᱟᱢ|ᱥᱠᱨᱳᱴᱟᱢ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ , ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢᱛᱮ ᱪᱳᱠᱳᱵᱚᱞ ᱢᱩᱠᱟᱭ ᱨᱮ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=http://mdn.mainichi-msn.co.jp/waiwai/archive/news/2003/09/20030914p2g00m0dm999000c.html|title=Porno world spreads its legs and shoots out a few secrets|date=September 14, 2003|work=mainichi-msn.co.jp|access-date=February 18, 2007}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=AVマイスター東風克智が語るAV男優30年史 |url=http://vobo.jp/av30.html |website=vobo.jp |access-date=2023-06-29 |archive-date=2021-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429161651/https://vobo.jp/av30.html |url-status=dead }}</ref> ᱢᱩᱠᱟᱭ ᱑᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱳᱨᱱ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱞ ᱖᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱚᱨᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ᱾ == ᱯᱮᱥᱟᱣᱟᱱ ᱠᱩᱥᱛᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ == === ᱱᱟᱶᱟ ᱡᱚᱯᱚᱱ ᱯᱨᱳᱼᱨᱮᱹᱥᱞᱤᱝ (1985) === ᱦᱟᱭᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱭᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱩᱠᱟᱭᱢᱟ ᱟᱨᱡᱤ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱡᱚᱯᱚᱱ ᱯᱨᱳᱼᱨᱮᱹᱥᱞᱤᱝ (NJPW) ᱰᱳᱡᱳ ᱨᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ , ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱰᱳᱡᱳ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾ === ᱯᱷᱨᱚᱱᱴᱤᱟᱨ ᱢᱟᱨᱥᱮᱞ ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱮᱥᱚᱞᱤᱝ (᱑᱙᱙᱙-᱒᱐᱐᱒) === ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱳᱨᱱ ᱥᱴᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱢᱩᱠᱟᱭ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱ ᱨᱩᱥᱞᱤᱝ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱩᱥᱞᱤᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱨ ᱠᱚᱡᱤ ᱱᱟᱠᱟᱜᱟᱣᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱰᱳᱡᱳ ᱨᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱚᱱᱴᱤᱭᱟᱨ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱨᱴᱥ ᱨᱩᱥᱞᱤᱝ (FMW) ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱪᱳᱠᱳᱵᱚᱞ ᱢᱩᱠᱟᱭ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑᱙᱙᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱼᱟ᱾. ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ, ᱢᱩᱠᱟᱭ ᱫᱚ ᱨᱤᱠᱤ ᱯᱷᱩᱡᱤ ᱟᱨ ᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱝ ᱠᱤᱰ ᱤᱪᱤᱦᱟᱨᱟ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ FMW 10th Anniversary Show ᱨᱮ ᱵᱚᱠᱮᱴ WEW Six Man Tag Team Championship ᱡᱤᱛᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ᱾ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱴᱟᱭᱜᱽᱞᱚᱨ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱢᱩᱠᱟᱭ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱠᱚᱰᱳ ᱯᱷᱩᱭᱩᱠᱤ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱡᱩᱲᱟᱹᱭ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱒᱘ ᱢᱮ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱥᱤᱱ ᱯᱷᱩᱭᱩᱠᱤ ᱜᱩᱱ ("ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱩᱭᱩᱠᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ") ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱯᱷᱩᱭᱩᱠᱤ ᱟᱨ ᱠᱤᱭᱳᱠᱳ ᱤᱱᱳᱣᱮ ᱥᱟᱶᱛᱮ WEW ᱖ ᱢᱟᱱ ᱴᱮᱜᱽ ᱴᱟᱭᱜᱽᱞᱚᱨ ᱠᱚᱭ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱮᱫᱼᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=FMW Neo FMW 2000 - Tag 2 « Events Database « CAGEMATCH - The Internet Wrestling Database |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=46112 |website=www.cagematch.net }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮ ᱥᱤᱱ ᱯᱷᱩᱭᱩᱠᱤ ᱜᱩᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱢᱩᱠᱟᱭ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱵᱷᱚᱨᱱᱤᱝ ᱢᱮᱪ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱐᱒ ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ FMW ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=FMV Pay-Per-View 1999 |url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/japan/garbage/fmw/1999fmwppv.html |access-date=October 25, 2008 |publisher=www.prowrestlinghistory.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=FMV Pay-Per-View 2000 |url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/japan/garbage/fmw/2000fmwppv.html |access-date=October 25, 2008 |publisher=www.prowrestlinghistory.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=FMV Pay-Per-View 2001 |url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/japan/garbage/fmw/2001fmwppv.html |access-date=October 25, 2008 |publisher=www.prowrestlinghistory.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=FMV Pay-Per-View 2002 |url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/japan/garbage/fmw/2002fmwppv.html |access-date=October 25, 2008 |publisher=www.prowrestlinghistory.com}}</ref> === ᱮᱴᱟᱜ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ (᱒᱐᱐᱒-᱒᱐᱐᱖) === ᱮᱭᱤᱢᱤᱹᱰᱞᱤᱭᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱩᱠᱟᱭ ᱯᱷᱩᱭᱩᱠᱤ ᱥᱮᱱᱟᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱰᱤᱰᱤᱴᱤ ᱯᱨᱳ ᱨᱮᱥᱞᱤᱝ ᱟᱨ ᱯᱨᱳ ᱨᱮᱥᱞᱤᱝ ᱡᱤᱨᱟ1 ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ 2004 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱨᱮᱯᱛᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="puroresu.com">{{Cite web |title=Chocoball Mukai Arrested |url=http://www.puroresu.com/forum/threads/3186-Chocoball-Mukai-Arrested |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124136/http://www.puroresu.com/forum/threads/3186-Chocoball-Mukai-Arrested |archive-date=February 9, 2019 |access-date=February 8, 2019 |website=Puroresu Forum}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱑᱘ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ ᱱᱤᱭᱩᱡᱚ ᱡᱚᱯᱚᱱ ᱯᱨᱳᱼᱨᱮᱹᱥᱞᱤᱝ (ᱮᱱ ᱡᱮ ᱯᱤ ᱰᱞᱤᱭᱩ) ᱼᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱤᱭᱩᱡᱤ ᱱᱟᱜᱟᱛᱟ ᱴᱷᱮᱱ ᱮ ᱦᱤᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=NJPW DEAD Or ALIVE? Judgement Day In Korakuen Hall « Events Database « CAGEMATCH - The Internet Wrestling Database |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=5651 |website=www.cagematch.net }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱢᱩᱠᱟᱭ ᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱢᱮᱪ 26 ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱖ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ , ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱮᱴᱞᱟᱨᱴ ᱮᱥᱮᱨᱟᱱ ᱨᱮ ᱤᱭᱩᱴᱟ ᱤᱭᱳᱥᱤᱠᱟᱣᱟ ᱮ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱪᱟᱸᱫᱳ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱨᱳ ᱠᱩᱥᱛᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Battlarts « Events Database « CAGEMATCH - The Internet Wrestling Database |url=https://www.cagematch.net/?id=1&nr=163640 |website=www.cagematch.net }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=ChocoBlog |url=http://yaplog.jp/chokonet/ |access-date=October 26, 2008 |publisher=yaplog.jp}}</ref> == ᱦᱚᱲ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱑᱙᱙᱕ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱢᱩᱠᱟᱭ ᱟᱜ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱱᱟᱴ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱚᱡᱮᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱦᱟᱨᱱᱤᱭᱟᱮᱴᱰ ᱰᱤᱥᱠ ᱨᱮᱭ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱙᱗ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱦᱮᱯᱟᱴᱟᱭᱴᱤᱥ ᱨᱮᱭ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱠᱟᱭ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱪᱟᱸᱫᱳ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱴᱨᱳᱠ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱠᱟᱭ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱚᱜᱚᱱ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱯᱤᱥᱤᱥ ᱨᱮ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱠᱤᱪᱷᱩᱠ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱹᱛᱤᱞ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱷᱟᱹᱲ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮ ᱪᱟᱸᱫᱳ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱢᱩᱠᱟᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ, ᱩᱱᱤ ᱱᱤᱛᱦᱚᱸ ᱛᱤ ᱟᱨ ᱯᱮᱨᱮᱪ ᱨᱮ ᱯᱮᱨᱮᱞᱤᱡᱤᱥ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱞ ᱮ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱫᱟᱹᱲ ᱵᱟᱝ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=チョコボール向井 |date=August 13, 2017 |title=正式発表。チョコボール向井は、7月から脳卒中の病にかかり現在入院中です。お店は、とりあえず閉店しました。復活するために、皆さんの励ましの、メッセージお待ちしています。 |url=https://twitter.com/choco_family/status/896933151494230016 |website=twitter.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=元セクシー男優・チョコボール向井氏 脳卒中から驚異的な復活 |url=http://news.livedoor.com/article/detail/14717611/ |website=ライブドアニュース}}</ref> == ᱟᱹᱱ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱛᱟᱢ == ᱢᱩᱠᱟᱭᱢᱟ ᱟᱨ ᱜᱟᱛᱮ ᱡᱮᱹᱮᱹᱵᱷᱤ ᱥᱴᱟᱨ ᱮᱢᱤ ᱠᱩᱨᱳᱫᱟ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ 2004 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱨᱮ ᱴᱳᱠᱤᱭᱳ ᱨᱮᱱ ᱢᱮᱱᱵᱟᱨᱥ ᱠᱚᱞᱵ ᱨᱚᱠᱼᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱞᱟᱭᱤᱵᱷ ᱥᱮᱠᱮᱥ ᱥᱳ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱨᱤᱯᱷᱚᱴ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="gmp">{{Cite web |date=March 30, 2004 |title=Chocoball Blackballed |url=http://gme.jp/arch/002541.html |access-date=October 25, 2008 |publisher=gme.jp |archive-date=November 6, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081106123536/http://gme.jp/arch/002541.html |url-status=dead }}</ref> ᱵᱟᱨ ᱦᱚᱲᱜᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱜᱮ ᱡᱳᱜᱟᱡᱳᱜ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱱᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱼᱵᱩᱴᱟᱹ ᱱᱚᱛᱷᱤ ᱵᱟᱝ ᱚᱞ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱚ ᱜᱨᱤᱯᱛᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="puroresu.com"/> ᱢᱩᱠᱟᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢᱛᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱼᱥᱟᱠᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱫᱟᱹᱞᱤᱥ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱞᱵ ᱫᱚ ᱵᱚᱱᱚᱫᱚᱞ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱡᱳᱨ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱚᱬᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱮᱦᱚᱞ/ᱦᱟᱡᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name="mainichi2">''[[ᱢᱮᱭᱱᱤᱪᱤ ᱥᱤᱢᱵᱚᱱ|Mainichi Daily News]]'', "Chocoball cleans up ring act", {{Dead link|date=September 2018}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱤᱞᱟᱹᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱤᱝᱠ == * {{In lang|ja}} Official website * Chocoball Mukai at IMDb [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱰᱟᱞᱴ ᱯᱟᱹᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱰᱟᱞ ᱡᱟᱯᱟᱱᱤ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟ,]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱰᱟᱞᱴ ᱠᱚᱲᱟ ᱯᱟᱯᱟᱴᱤᱭᱟᱹ]] pdn453dox2obvg46agtswfdvox2uc7f ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱦᱚᱲ 0 23534 191476 175647 2026-05-05T20:23:45Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191476 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱦᱚᱲ | flag = Flag of the United Kingdom (1-2).svg | flag_upright = 1.02 | flag_caption = [[Union Flag]] | population = {{plainlist| * ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ {{Circa|'''᱗᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ'''}}<!-- figure identified on talk page combining domestic Britons and official numbers of expats --> * [[British diaspora]] {{Circa|'''᱒᱐᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ'''}}<ref> {{cite book | last1 = Richards | first1 = Eric | title = Britannia's Children: Emigration from England, Scotland, Wales and Ireland Since 1600 | date = 14 May 2004 | url = https://books.google.com/books?id=JknDbX3ae1MC | location = ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ | publisher = A&C Black | publication-date = 2004 | pages = 3–4 | isbn = 9781852854416 | access-date = 2 November 2020 | quote = [...] even the basic outline of the diaspora remains vague. It was never a controlled movement and it was mostly poorly documented. Migrants are always difficult to categorise and to count. [...] The scale of the modern British dispersion has been estimated at about 200 million, [...] or, counting those who can claim descent from British and Irish emigrants, more than three times the current population of the British Isles. }} </ref> }} [[File:Map of the British Diaspora in the World.svg|center|frameless|260x260px]] | genealogy = | regions = | region1 = ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ | pop1 = {{val|57678000|fmt=commas}}{{efn-ua|British citizens of any race or [[ethnicity]].}} | ref1 = <ref>[http://www.ons.gov.uk/ons/rel/migration1/migration-statistics-quarterly-report/august-2014/rft-table-2---population-by-cob.xls Population By Country of Birth and Nationality tables January 2013 to December 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150407023303/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/migration1/migration-statistics-quarterly-report/august-2014/rft-table-2---population-by-cob.xls |date=2015-04-07 }}. Retrieved 04_11_2014</ref> <!--| region11 = [[British Overseas Territories]] | pop11 = {{val|247899|fmt=commas}} | ref11 = <ref name="ReferenceA">See the article entitled [[British overseas territories]].</ref>-->| region2 = ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ | pop2 = {{Unbulleted list |class=nowrap | {{val|72065000|fmt=commas}} (2015)<br />{{efn-ua|name=i_anc}}{{efn-ua|name=i_usa}}<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=VNCX6UsdZYkC&pg=PA36 |title=Encyclopedia of North American Immigration: British Immigration |date=2009|isbn=9781438110127 |last1=Powell |first1=John }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/tables/1980/1980-ancestry/tab02.pdf |title=Persons Who Reported At Least One Specific Ancestry Group for the United States: 1980 |publisher=United States Census Bureau}}</ref><ref name=BritUS>{{cite web|title=Selected social characteristics in the United States: 2013–2017 American Community Survey 5-Year Estimates|url=https://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/ACS/17_5YR/DP02/0100000US|publisher=US Census Bureau|access-date=26 August 2019|archive-url=https://archive.today/20200213004920/https://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/ACS/17_5YR/DP02/0100000US|archive-date=13 February 2020|url-status=dead}}</ref> | {{val|678000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} }} | ref2 = <ref name="Brits Abroad: Country-by-country">{{citation | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/6161705.stm | title = Brits Abroad: Country-by-country | work = [[BBC News]]| date = 11 December 2006 | access-date = 24 May 2009 }}</ref> | region3 = ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ | pop3 = {{Unbulleted list |class=nowrap | {{val|11211850|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_anc}}<ref>{{cite web|title= Immigration and Ethnocultural Diversity in Canada, 2016|url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Geo2=PR&Code2=01&SearchText=Canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=Ethnic%20origin&TABID=1&type=0|publisher=[[Statistics Canada]] |access-date=16 September 2021}}</ref> | {{val|603000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_cit}} }} | ref3 = <ref name="BritsAbroad" /> | region4 = ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ | pop4 = {{Unbulleted list |class=nowrap | {{val|10764870|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_anc}}<ref name=BritAus>Numerical estimate based on the total percentage of population identifying their principal ancestry as Scottish, English or Welsh. {{cite web|title= CULTURAL DIVERSITY IN AUSTRALIA, 2016|url= http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/by%20Subject/2071.0~2016~Main%20Features~Cultural%20Diversity%20Article~20|archive-url= https://web.archive.org/web/20170812211925/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/by%20Subject/2071.0~2016~Main%20Features~Cultural%20Diversity%20Article~20|url-status= dead|archive-date= 12 August 2017|publisher=[[Australian Bureau of Statistics]] |access-date=2 December 2018}}</ref><ref name=BritAus2>Additionally, the Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate "Australian" as their ancestry have at least partial [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] [[European Australian|European]] ancestry.{{cite web|title=Ethnic and Cultural Diversity in Australia|url=https://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument|publisher=Australian Bureau of Statistics|access-date=4 December 2022}}</ref> | {{val|1300000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_cit}} }} | ref4 = <ref name="BritsAbroad" /> | region5 = ᱱᱤᱣ ᱡᱤᱞᱮᱱᱰ | pop5 = {{Unbulleted list |class=nowrap | {{val|2425278|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_anc}} | {{val|215000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_cit}} }} | ref5 = <ref name="BritsAbroad" /> | region6 = [[ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] | pop6 = {{Unbulleted list |class=nowrap | {{val|1603575|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_anc}}<ref name=Census2011>{{cite book |title=Census 2011: Census in brief |url=http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf |publisher=Statistics South Africa |location=Pretoria |year=2012 |isbn=9780621413885 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150513171240/http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf |archive-date=13 May 2015 |url-status=live |page=26}} The number of people who described themselves as white in terms of population group and specified their first language as English in South Africa's 2011 Census was 1,603,575. The total white population with a first language specified was 4,461,409 and the total population was 51,770,560.</ref> | {{val|212000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_cit}} }} | ref6 = <ref name="BritsAbroad" /> | region7 = [[ᱪᱤᱞᱤ]] | pop7 = {{val|700000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_anc}} | ref7 = <ref name="british" /> | region8 = ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ | pop8 = {{val|400000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_cit}} | ref8 = <ref name="Présentation du Royaume-Uni">{{cite web|author=Erwin Dopf |url=http://www.diplomatie.gouv.fr/fr/dossiers-pays/royaume-uni/presentation-du-royaume-uni |title=Présentation du Royaume-Uni |publisher=diplomatie.gouv.fr |access-date=8 April 2014}}</ref> | region9 = ᱥᱯᱮᱱ | pop9 = {{val|297229|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_cit}} | ref9 = <ref>{{cite web|url=http://www.ine.es/jaxi/Datos.htm?path=/t20/e245/p04/provi/l0/&file=00000010.px|title=TablaPx|website=www.ine.es}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/spain/10781350/End-to-Mediterranean-dream-for-90000-Britons-who-left-Spain-last-year.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/spain/10781350/End-to-Mediterranean-dream-for-90000-Britons-who-left-Spain-last-year.html |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=End to Mediterranean dream for 90,000 Britons who left Spain last year|date=22 April 2014|work=Telegraph.co.uk|last1=Govan|first1=Fiona}}{{cbignore}}</ref> | region10 = [[ᱟᱭᱤᱥᱞᱮᱱᱰ]] | pop10 = {{val|291000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_cit}} | ref10 = <ref name="BritsAbroad" /> | region11 = ᱟᱨᱡᱮᱱᱴᱤᱱᱟ | pop11 = {{val|250000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_anc}} | ref11 = <ref name="nytimes">{{citation | url = https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A02E5D61039F930A15755C0A963948260 | title = Fare of the country: A bit of Britain in Argentina | first = Lydia | last = Chavez | date = 23 June 1985 | access-date = 21 May 2009 | work = The New York Times}}</ref> | region12 = [[ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱨᱚᱵᱽ ᱟᱢᱤᱨᱟᱛ|ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱟᱨᱚᱵᱽ ᱟᱢᱤᱨᱟᱛ]] | pop12 = {{val|240000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref12 = <ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/thenationalconversation/news-comment/the-other-special-relationship-the-uae-and-the-uk |title=The other special relationship: the UAE and the UK |work=The National|location=Abu Dhabi |date=21 November 2010 |access-date=26 February 2014}}</ref> | region13 = ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤ | pop13 = {{val|115000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref13 = <ref name="autogenerated7">{{citation | url = http://local.live.com/?v=2&cid=8383590E124DC654!157&encType=1 | title = The most popular British emigration destinations | publisher = local.live.com | date = 13 April 2007 | access-date = 24 May 2009}}</ref> | region14 = [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] | pop14 = {{val|79447|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_cit}} | ref14 = <ref name="Gishkori">{{cite news|url=https://tribune.com.pk/story/929229/over-280000-immigrants-living-in-pakistan-says-nisar/|title=Karachi has witnessed 43% decrease in target killing: Nisar|work=[[The Express Tribune]]|date=30 July 2015|access-date=3 August 2017|first=Zahid|last=Gishkori|quote=As many as 116,308 Afghan nationals are living as immigrants in the country, higher than any other country," Nisar told the House. Besides Afghans, 52,486 Americans, 79,447 British citizens and 17,320 Canadians are residing in the country, the interior minister added.}}</ref> | region15 = [[ᱡᱟᱨᱥᱤ]] | pop15 = {{val|77373|fmt=commas}}{{efn-ua|Total for those who idenfied as 'White Jersey' or 'White British', no data available for non-white Jersey or British people.}} | ref15 = <ref>{{citation | url = https://www.gov.je/SiteCollectionDocuments/Government%20and%20administration/R%20CensusBulletin1%2020220413%20SJ.pdf | access-date = 15 January 2023 | title = Jersey 2021 Census Results, Bulletin 1: Population characteristics | publisher = Statistics Jersey | date = 21 March 2021 | archive-date = 13 April 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220413165711/https://www.gov.je/SiteCollectionDocuments/Government%20and%20administration/R%20CensusBulletin1%2020220413%20SJ.pdf | url-status = dead }}</ref> | region16 = [[ᱟᱭᱤᱞ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱ]] | pop16 = {{val|73811|fmt=commas}}{{efn-ua|Born in the Isle of Man or the United Kingdom}} | ref16 = <ref>{{citation | url = https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf | access-date = 15 January 2023 | title = 2021 Isle of Man Census Report Part I | publisher = Statistics Isle of Man | date = January 2022}}</ref> | region17 = [[ᱥᱟᱭᱯᱨᱟᱥ]] | pop17 = {{val|59000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref17 = <ref name="autogenerated7"/> | region18 = [[ᱛᱷᱟᱭᱞᱮᱱᱰ]] | pop18 = {{val|51000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref18 = <ref name="autogenerated3">{{citation | url = http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/in_depth/brits_abroad/html/asia_pac.stm | title = Brits Abroad: Asia-Pacific | work = [[BBC News]]| date = 11 December 2006 | access-date = 24 May 2009 }}</ref> | region19 = [[ᱥᱤᱝᱜᱟᱯᱩᱨ]] | pop19 = {{val|45000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref19 = <ref name="autogenerated3"/> | region20 = ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ | pop20 = {{val|45000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref20 = <ref name="autogenerated6">{{citation | url = http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/in_depth/brits_abroad/html/europe.stm | title = Brits Abroad: Europe | work = [[BBC News]]| date = 11 December 2006 | access-date = 24 May 2009 }}</ref> | region21 = ᱱᱮᱫᱟᱨᱞᱮᱱᱰᱥ | pop21 = {{val|44000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref21 = <ref name="autogenerated6" /> | region22 = [[ᱤᱡᱽᱨᱟᱭᱮᱞ]] | pop22 = {{val|44000|fmt=commas}} | ref22 = <ref name="autogenerated1">{{citation | url = http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/in_depth/brits_abroad/html/mid_east.stm | title = Brits Abroad: Middle East | work = [[BBC News]]| date = 11 December 2006 | access-date = 24 May 2009 }}</ref> | region23 = ᱯᱳᱨᱛᱩᱜᱟᱞ | pop23 = {{val|41000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref23 = <ref name="autogenerated6" /> | region24 = ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ | pop24 = {{val|39989|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref24 = | region25 = ᱤᱴᱟᱞᱤ | pop25 = {{Unbulleted list |class=nowrap | {{val|26000|fmt=commas}}<ref name="Brits Abroad: Country-by-country" /> | {{val|39177|fmt=commas}}<ref>{{Cite web | url=https://www.tuttitalia.it/statistiche/cittadini-stranieri/regno-unito/ | title=Britannici in Italia - statistiche e distribuzione per regione}}</ref> }} | region26 = ᱱᱚᱨᱣᱮ | pop26 = {{val|34279|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_anc}} | ref26 = <ref>{{cite web|title=Persons with immigrant background by immigration category, country background and sex |date=1 January 2009 |publisher=ssb.no |work=Statistics Norway |url=http://www.ssb.no/english/subjects/02/01/10/innvbef_en/arkiv/tab-2009-04-30-05-en.html |access-date=16 December 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111115112242/http://www.ssb.no/english/subjects/02/01/10/innvbef_en/arkiv/tab-2009-04-30-05-en.html |archive-date=15 November 2011 }}</ref> | region27 = [[ᱛᱩᱨᱠᱤ]] | pop27 = {{val|34000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref27 = <ref name="autogenerated6" /> | region28 = ᱥᱤᱧᱚᱛ | pop28 = {{val|32000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref28 = <ref name="autogenerated2">{{citation | url = http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/in_depth/brits_abroad/html/asia.stm | title = Brits Abroad: Asia | work = [[BBC News]]| date = 11 December 2006 | access-date = 24 May 2009 }}</ref> | region29 = [[ᱠᱮᱱᱤᱭᱟ]] | pop29 = {{val|29000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref29 = <ref>{{citation | url = http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/in_depth/brits_abroad/html/africa.stm | title = Brits Abroad: Africa | work = [[BBC News]]| date = 11 December 2006 | access-date = 24 May 2009 }}</ref> | region30 = ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱟᱢ | pop30 = {{val|28000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref30 = <ref name="autogenerated6"/> | region31 = [[ᱵᱟᱨᱵᱟᱰᱚᱥ]] | pop31 = {{val|27000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref31 = <ref name="Cari">{{citation | url = http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/in_depth/brits_abroad/html/caribbean.stm | title = Brits Abroad: Caribbean | work = [[BBC News]]| date = 11 December 2006 | access-date = 24 May 2009 }}</ref> | region32 = [[ᱥᱳᱣᱫᱤ ᱟᱨᱚᱵᱽ]] | pop32 = {{val|26000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref32 = | region33 = [[Jamaica]] | pop33 = {{val|25000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref33 = <ref name="Cari" /> | region34 = [[Trinidad and Tobago]] | pop34 = {{val|25000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref34 = <ref name="2013 estimates">{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/migration1/migration-statistics-quarterly-report/august-2014/rft-table-2---population-by-cob.xls|title=Estimated overseas-born population resident in the United Kingdom by sex, by country of birth (Table 1.4)|publisher=[[Office for National Statistics]]|date=28 August 2014|access-date=27 April 2015|archive-date=7 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150407023303/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/migration1/migration-statistics-quarterly-report/august-2014/rft-table-2---population-by-cob.xls|url-status=dead}} Figure given is the central estimate. See the source for 95 per cent [[confidence interval]]s.</ref> | region35 = ᱡᱟᱯᱟᱱ | pop35 = {{val|23000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref35 = <ref name="Brits Abroad: Country-by-country" /> | region36 = [[ᱦᱚᱝᱠᱚᱝ]] | pop36 = {{Unbulleted list |class=nowrap | {{val|19405|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_anc}}{{efn-ua|name=i_born}}<ref name=hkcensus>[http://itable.censtatd.gov.hk/UI/Report/Report.aspx?lang=en-US Interactive Data Dissemination Service] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171113142026/http://itable.censtatd.gov.hk/UI/Report/Report.aspx?lang=en-US |date=2017-11-13 }}, [[Hong Kong Census]], 2011</ref> | {{val|3400000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_res}}<ref name="auto1">{{cite web|author=The Committee Office, House of Commons |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm200304/cmselect/cmfaff/117/11712.htm#note212 |title=House of Commons – Foreign Affairs – Fifth Report |publisher=Parliament of the United Kingdom |access-date=26 February 2014}}</ref> | {{val|33733|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_cit}} }} | region37 = ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ | pop37 = {{val|18512|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref37 = <ref name="Stat Bank Denmark">{{cite web|url=https://m.statbank.dk/Data?lang=en/>|title=Population at the first day of the quarter by region, sex, age, citizenship and time|publisher=[[Statistics Denmark]]}}</ref> | region38 = [[ᱜᱨᱤᱠ]] | pop38 = {{val|18000|fmt=commas}}{{efn-ua|name=i_born}} | ref38 = | region39 = [[ᱯᱷᱤᱱᱞᱟᱸᱰ]] | pop39 = {{val|16732|fmt=commas}}<ref>{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/ethnic-groups-and-nationalities-in-finland.html|title=Ethnic Groups And Nationalities In Finland|date=5 June 2018|publisher=Worldatlas.com}}</ref> | languages = '''[[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]]''' {{flatlist}} * [[Angloromani language|Angloromani]] * [[Antiguan and Barbudan Creole]] * [[British Sign Language|British Sign]] * [[Cornish language|Cornish]] * [[Guernésiais]] * [[Irish language|Irish]] * [[Irish Sign Language|Irish Sign]] * [[Jèrriais]] * [[Llanito]] * [[Manx language|Manx]] * [[Pitkern language|Pitkern]] * [[Sercquiais]] * [[Shelta]] * [[Turks and Caicos Creole]] * [[Virgin Islands Creole]] * [[Welsh language|Welsh]] * {{nowrap|[[Scots language|Scots]] (including [[Ulster Scots dialects|Ulster-Scots]])}} * {{nowrap|[[Scottish Gaelic]]}} {{endflatlist}} | religions = {{plainlist| * Mainly [[Christianity]] ([[Anglicanism]], [[Presbyterianism]], [[Catholic Church in the United Kingdom|Catholicism]], [[Methodism]]) * See also: [[Religion in the United Kingdom]] }} | footnotes = {{notelist-ua|refs= {{efn-ua|name=i_anc|People who identify of full or partial British ancestry born into that country.}} {{efn-ua|name=i_born|UK-born people who identify of British ancestry only.}} {{efn-ua|name=i_usa|In 2000, over 67 million Americans identified as being of British origin. In 1980, over 61 million identified as being of British origin.}} {{efn-ua|name=i_res|British citizens by way of residency in the [[British overseas territories]]; however, not all have ancestry from the United Kingdom.}} {{efn-ua|name=i_cit|British citizens or nationals.}} }} | native_name = | native_name_lang = | related_groups = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱦᱚᱲ''' ᱥᱮ '''ᱵᱨᱤᱴᱮᱱᱠᱚ''', ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ '''ᱵᱨᱤᱴᱥ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱠᱳ ᱩᱯᱨᱩᱢᱚᱜᱼᱟ,<ref>{{Cite encyclopedia |url=http://www.lexico.com/definition/Brit |archive-url=https://web.archive.org/web/20220106224650/https://www.lexico.com/definition/brit |url-status=dead |archive-date=2022-01-06 |title=Brit |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref> ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱤᱭᱩᱱᱤᱠᱮᱴ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ, ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱳᱣᱟᱨᱥᱤᱡᱽ ᱴᱮᱨᱤᱴᱨᱤ ᱟᱨ ᱠᱨᱟᱣᱟᱱ ᱴᱮᱨᱮᱱᱰᱮᱱᱥᱤ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱳ ᱦᱳᱭᱳᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>Cfr. [[Interpretation Act 1978]], Sched. 1. By the [[British Nationality Act 1981]], s. 50 (1), the [[United Kingdom]] includes the [[Channel Islands]] and the [[Isle of Man]] for the purposes of nationality law.</ref><ref name="Dic62">{{Harvnb|Macdonald|1969|p=62}}:{{quote box|'''British''', ''brit'ish, adj.'' of Britain or the Commonwealth. <br /> '''Briton''', ''brit'ὁn, n.'' one of the early inhabitants of Britain: a native of Great Britain.}}</ref><ref>{{citation | title = British | author = The American Heritage Dictionary of the English Language|edition=Fourth | url = http://dictionary.reference.com/browse/british | publisher = dictionary.reference.com | year = 2004 | access-date = 19 February 2009| author-link = The American Heritage Dictionary of the English Language}}: "'''Brit·ish''' ''(brĭt'ĭsh) adj''. * Of or relating to Great Britain or its people, language, or culture. * Of or relating to the United Kingdom or the Commonwealth of Nations. * Of or relating to the ancient Britons. ''n. (used with a pl. verb)'' * The people of Great Britain."</ref> ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱱ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱪᱟᱞᱟᱣᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱤᱨᱟᱹᱫᱟᱹᱞᱤ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱨᱮ ᱵᱮᱣᱦᱟᱨ ᱚᱠᱛᱚ "ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ" ᱥᱮ "ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ" ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱢᱟᱨᱮᱱ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱠᱚ, ᱟᱭᱩᱨᱚᱱ ᱡᱩᱜᱽ ᱨᱮ ᱜᱨᱮᱴ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ<ref name="Dic62" /> ᱟᱨ ᱵᱨᱤᱴᱟᱱᱤ ᱠᱮᱞᱴᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱜᱤᱨᱟᱹᱵᱟᱥᱤ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱤᱨᱟᱹᱫᱟᱹᱞᱤ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱳᱭᱮᱹᱞᱥ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱠᱚᱨᱱᱤᱥ ᱦᱚᱲ ᱵᱨᱮᱴᱮᱱ ᱟᱨ ᱵᱤᱝᱞᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱾ <ref>{{Cite journal |last=Schiffels |first=Stephan |date=17 October 2022 |title=The Anglo-Saxon migration and the formation of the early English gene pool |journal=Nature |volume=610 |issue=7930 |pages=112–119 |doi=10.1038/s41586-022-05247-2 |pmid=36131019 |pmc=9534755 |bibcode=2022Natur.610..112G }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮᱱ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱟᱢᱨᱟᱡᱡᱚ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱑᱙᱗᱓ ᱥᱟᱞ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱢᱟᱨᱠᱤᱱ ᱡᱩᱠᱛᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱥᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="windrushreport2020" /> ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ===ᱢᱟᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱠᱚ=== ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱰᱷᱤᱯᱠᱚ ᱨᱮᱱ ᱛᱷᱟᱭᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱮᱞᱴᱤᱠ ᱮᱝᱞᱳᱼᱥᱚᱠᱥᱚᱱ ᱱᱚᱨᱥ ᱟᱨ ᱱᱚᱨᱢᱟᱱ ᱵᱤᱨᱟᱹᱫᱟᱹᱞᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱮᱥᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name="SnowCelt" /><ref name="Parliament 1">{{cite web | title = Cornish Stannary Parliament Archives – Documents – UNITED NATIONS RECOGNISES CORNISH IDENTITY | url = http://cornishstannaryparliament.co.uk//resources//index.php?topic=General | access-date = 15 May 2009 | work = Cornish Stannary Parliament website | publisher = Cornish Stannary Parliament | date = 6 July 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090226202602/http://cornishstannaryparliament.co.uk/resources/index.php?topic=General | archive-date = 26 February 2009 | url-status = dead }}</ref><ref name="Mebyon Kernow 1">{{cite web | title = Mebyon Kernow – The Party for Cornwall – BETA | url = http://www.mebyonkernow.org/?q=policies_historic_celtic_nation | access-date = 15 May 2009 | work = Mebyon Kernow website| publisher = Mebyon Kernow | year = 2007 }}</ref><ref name="RTÉ 1">{{cite web |title=About RTÉ- RTÉ Awards|url=http://www.rte.ie/about/awards/celtic09%20nominees.html|access-date=15 May 2009|publisher=Raidió Teilifís Éireann|date=13 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090220215252/http://www.rte.ie/about/awards/celtic09%20nominees.html|archive-date=20 February 2009 }}</ref><ref name="Welsh Government 1">{{cite web | title = Welsh Assembly Government – Celtic countries connect with contemporary Cymru | url = http://wales.gov.uk/news/topic/officefirstminister/2008/2372569/;jsessionid=2HxQKNPNwtyLzpl2VLlsysLyGVVhyMybcd94RlxXDyZHG6VpJbjP!1298896870?lang=en | archive-url = https://archive.today/20121223235236/http://wales.gov.uk/news/topic/officefirstminister/2008/2372569/;jsessionid=2HxQKNPNwtyLzpl2VLlsysLyGVVhyMybcd94RlxXDyZHG6VpJbjP!1298896870?lang=en | url-status = dead | archive-date = 23 December 2012 | access-date = 15 May 2009 | work = Welsh Assembly Government website | publisher = Welsh Assembly Government | date = 13 May 2008 }}</ref><ref name="United">{{citation | url = https://www.nytimes.com/2007/03/06/science/06brits.html | title = A United Kingdom? Maybe | work = The New York Times | last = Wade | first = Nicholas | date = 6 March 2007 | access-date = 16 May 2009}}</ref><ref name="Oppenheimer">{{citation | url = http://www.prospectmagazine.co.uk/2006/10/mythsofbritishancestry/ | publisher = prospect-magazine.co.uk | title = Myths of British Ancestry | first = Stephen | last = Oppenheimer | access-date = 16 May 2009 | date = October 2006 | archive-date = 15 October 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111015212548/http://www.prospectmagazine.co.uk/2006/10/mythsofbritishancestry/ | url-status = dead }}</ref> ᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱑ ᱥᱚᱛᱟᱵᱫᱤ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱜᱨᱮᱴ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ, ᱥᱠᱳᱴᱥ ᱟᱨ ᱳᱣᱮᱞᱥ, ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ ᱟᱨ ᱥᱠᱳᱴᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱵᱨᱤᱴᱚᱱᱤᱠ ᱠᱮᱞᱴᱤᱠ ᱯᱚᱱᱚᱛ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱑᱑ ᱥᱚᱛᱟᱵᱰᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱫ ᱮᱝᱞᱳᱼᱥᱮᱠᱥᱚᱱ ᱤᱝᱜᱞᱮᱱᱰ ᱟᱨ ᱜᱮᱞᱤᱠ ᱥᱠᱳᱴᱞᱮᱱᱰ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="Smyth24-25">{{Harvnb|Smyth|1998|pp=24–25}}</ref> ᱙᱓᱗ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱵᱨᱩᱱᱟᱱᱵᱩᱨᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱳᱭᱮᱥᱮᱠᱥ ᱨᱮᱱ ᱨᱟᱡᱟ ᱮᱛᱦᱮᱞᱥᱴᱟᱱ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{citation | url = http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/athelstan.shtml | title = Athelstan (c.895 – 939) | publisher = BBC | access-date = 18 May 2009}}</ref> ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱦᱟ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱚ (ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱢᱟᱨᱮᱱ ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ ᱨᱮ ''ᱮᱝᱜᱮᱞᱮᱥᱤᱱᱚ'' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟ) ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱮᱝᱞᱳᱼᱥᱚᱠᱥᱚᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱮᱭᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱟᱲᱮ ᱟᱱ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱮᱯᱴᱟᱨᱠᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ , ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚᱠᱷᱚᱱ ᱫᱟᱲᱮ ᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱨᱮᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱳᱭᱮᱥᱮᱠᱥ ᱾ ᱥᱠᱳᱴᱤᱥ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱮᱱᱼᱵᱩᱫᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱱᱤᱞ ᱳᱞᱤᱵᱷᱟᱨ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ, ᱵᱨᱩᱱᱟᱱᱵᱩᱨᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ " ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱩᱯᱮ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱼ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱱᱳᱨᱥ ᱠᱮᱞᱴᱤᱠ ᱡᱳᱴ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷᱨᱮ ᱮᱝᱞᱳ ᱥᱮᱠᱥᱚᱱ ᱾ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱜᱮ ᱨᱟᱡᱽᱯᱟᱴ ᱫᱟᱲᱮ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱥᱟᱢᱲᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱵᱮᱥ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱨ ᱚᱠᱛᱮ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱦᱚᱸ ᱟᱢ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite episode | title = The Last of the Free |series= A History of Scotland |series-link= A History of Scotland |credits= [[Neil Oliver]] (presenter) |network= [[BBC One]] |airdate= 9 November 2008 |number=1}}</ref> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱭᱢᱚᱱ ᱥᱪᱟᱢᱟ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ, ᱑᱓ ᱥᱚᱛᱟᱵᱫᱤ ᱨᱮ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱩᱱᱠᱩᱭᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱤᱭᱩᱱᱞᱮᱱᱰ ᱨᱤᱱ ᱮᱰᱳᱣᱟᱨᱰ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱜᱮ ᱡᱳᱨᱜᱟᱹᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="SchamaNations">{{cite episode | title = Nations|series= A History of Britain |series-link= A History of Britain (TV series) |credits= [[Simon Schama]] (presenter) |network= [[BBC One]] |airdate= 21 October 2000 |number=4 |minutes=3}}</ref> ᱥᱪᱟᱢᱟ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ, ᱑᱓ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱛᱟᱵᱫᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱮᱫ ᱟᱨ ᱑᱔ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱚᱛᱟᱵᱰᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱥᱮᱫ ᱤᱝᱜᱽᱞᱮᱱᱰ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷᱨᱮ ᱥᱠᱳᱴᱤᱥ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱜᱚᱭᱞᱤᱠ ᱵᱨᱤᱴᱩᱱᱤᱠ ᱯᱤᱴᱤᱥᱼᱱᱳᱨᱥᱟᱢᱮᱱ ᱟᱨ ᱮᱝᱞᱳᱼᱱᱳᱨᱢᱟᱱ ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱚᱢᱯᱞᱮᱠᱥ ᱢᱤᱫᱢᱚᱡ ᱫᱚ, ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Harvnb|Smyth|1998|p=xii}}</ref><ref>{{cite episode | title = Hammers of the Scots |series= A History of Scotland |series-link= A History of Scotland |credits= [[Neil Oliver]] (presenter) |network= [[BBC One]] |airdate= 16 November 2008 |number=2}}</ref> [[File:Arth tapestry2.jpg|thumb|right|ᱛᱟᱞᱟ ᱢᱟᱦᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱮᱯᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱟ ᱟᱨᱛᱷᱩᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱟᱨᱮᱱ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱭ ' ᱢᱮᱴᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ' ᱼᱨᱮ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱮᱱᱮᱢᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤᱭ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱨᱟᱡᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱯᱚᱨᱡᱚᱥ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮᱱ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱣᱦᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱾]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *{{commons category-inline|ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ}} *{{wikiquote-inline}} {{ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱦᱚᱲ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱦᱚᱲ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ]] mr926bvxqhbk1zur8zeaxdc7h5id9kq ᱪᱤᱛᱨᱟᱥᱤ ᱨᱟᱵᱚᱛ 0 26614 191468 178732 2026-05-05T16:24:28Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191468 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱪᱤᱛᱨᱟᱥᱤ ᱨᱟᱵᱚᱛ | image = Chitrashi Rawat in 2017.jpg | image_size = | caption = ᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮ ᱪᱤᱛᱨᱟᱥᱤ ᱨᱟᱵᱚᱛ | birth_name = | birth_date = | birth_place = ᱫᱮᱦᱨᱟᱫᱩᱱ, ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ, ᱥᱤᱧᱚᱛ | other_names = | occupation = ᱦᱚᱠᱤ ᱠᱷᱮᱞᱚᱱᱰᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ | years_active = 2007-ᱱᱤᱛ | partner = | website = }} '''ᱪᱤᱛᱨᱟᱥᱤ ᱨᱟᱵᱚᱛ''' ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱢᱚᱰᱮᱞ, ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱠᱤ ᱨᱮᱱ ᱠᱷᱮᱞᱳᱰᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ''ᱪᱚᱠ ᱰᱮ! ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ'' ᱨᱮ ᱠᱳᱢᱚᱞ ᱪᱚᱛᱟᱞᱟ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱯᱨᱩᱢᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱪᱤᱛᱨᱟᱥᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱠᱤ ᱠᱷᱮᱞᱳᱰᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ 17 ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱚᱠᱤ ᱠᱷᱮᱞ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱮᱯᱷᱴ ᱥᱴᱨᱟᱭᱠᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱷᱮᱞ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ <ref>{{Cite web |date=21 February 2019 |title=Chitrashi Rawat's next is a web series |url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/news/chitrashi-rawats-next-is-a-web-series/webseriesshow/65903602.cms |publisher=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=30 July 2021 |title=Zee Comedy Show set to tickle the funny bone, to launch this weekend |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/zee-comedy-show-set-to-tickle-the-funny-bone-to-launch-this-weekend/articleshow/84894078.cms |publisher=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=10 June 2018 |title=It's football time for 'Chak De!' girls |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/its-football-time-for-chak-de-girls/articleshow/64521045.cms |publisher=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=5 October 2018 |title=Acting, poetry and storytelling at this manch |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/raipur/acting-poetry-and-storytelling-at-this-manch/articleshow/66073936.cms |publisher=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> == ᱠᱟᱹᱢᱤᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱨᱟᱣᱟᱛ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱦᱚᱠᱤ|ᱯᱷᱤᱞᱰ ᱦᱚᱠᱤ]] ᱠᱷᱮᱞ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ''ᱪᱚᱠ ᱰᱮ! ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ '' ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱠᱤ ᱠᱷᱮᱞᱳᱰᱤᱭᱟᱹ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ [[ᱡᱟᱵᱟᱞᱯᱩᱨ]] ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱚᱰᱤᱥᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱠᱚ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱠᱵᱟᱥᱴᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱨᱟᱣᱟᱛ ᱫᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ 2008 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱯᱷᱮᱥᱮᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱵᱚᱠᱥ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱨᱮ ᱥᱤᱜᱤᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ 2009 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱩᱯᱟᱨᱥᱴᱟᱨ ᱥᱟᱱᱡᱚᱭ ᱫᱟᱛ, ᱤᱢᱟᱱ ᱠᱷᱟᱱ,ᱥᱨᱟᱛᱤ ᱦᱟᱥᱟᱱ,[[ᱢᱤᱛᱷᱩᱱ ᱪᱚᱠᱨᱚᱵᱚᱨᱛᱤ|ᱢᱮᱛᱷᱩᱱ ᱪᱚᱠᱵᱚᱨᱛᱤ]] ᱟᱨ ᱨᱚᱵᱤ ᱠᱤᱥᱮᱱ ᱟᱜ ᱵᱤᱨᱩᱫ ᱨᱮ ᱢᱩᱲᱩᱫ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱵᱚᱠᱥ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱨᱮ ᱞᱚᱠ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ''ᱤᱭᱮ ᱫᱩᱨᱤᱭᱟᱱ'' 2012 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱜᱤᱞ ''ᱛᱮᱨᱮ ᱱᱟᱞ ᱞᱟᱵᱷ ᱦᱳ ᱜᱚᱭᱟ'' ᱾ ᱨᱟᱣᱟᱛ ᱜᱩᱨᱩ ᱱᱟᱱᱟᱠ ᱮᱠᱟᱣᱩᱱᱴᱤ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱮᱱ ᱯᱟᱹᱴᱷᱣᱟᱹ ᱾ ᱩᱛᱛᱚᱨᱠᱷᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱭᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱴᱤ ᱮᱥ ᱨᱟᱣᱟᱛ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ, ᱨᱟᱣᱟᱛ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱟᱢᱯᱤᱭᱚᱱᱥᱤᱯᱨᱮ ᱩᱛᱛᱚᱨᱠᱷᱚ ᱦᱚᱠᱤ ᱫᱚᱞ ᱨᱮᱱ ᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱱᱴ ᱟᱱᱫᱨᱤᱣ ᱮᱯᱷ ᱟᱭ ᱵᱤ ᱮᱢ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱢᱳᱥ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱮᱼᱵᱮᱹᱞᱮᱹᱥ ᱰᱮᱡᱮᱨᱤ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱵᱤᱫᱤᱭᱟ ᱢᱟᱞᱵᱷᱟᱫᱮ ᱟᱨ ᱥᱟᱜᱚᱨᱤᱠᱟ ᱜᱷᱚᱴᱜᱮ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱤᱱᱩᱴ ᱢᱮᱰ ᱯᱟᱞᱯᱤ ᱳᱣᱟᱨᱮᱱᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱮᱦᱨᱟᱫᱩᱱ ᱨᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱴᱟᱨ ᱜᱳᱞᱰ ᱟᱜ ᱥᱮᱵᱽᱥᱮ ᱯᱷᱚᱭᱟᱨᱤᱴ ᱠᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱦᱚᱥᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱯᱴᱤᱢᱤᱥᱴᱤᱠᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ''ᱠᱳᱢᱰᱤ ᱥᱟᱨᱠᱟᱥ 2'' ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱚᱫᱷᱩᱨ ᱵᱷᱷᱟᱱᱫᱟᱨᱠᱚᱨ ᱟᱜ ᱯᱷᱮᱥᱮᱱ ᱨᱮ ᱥᱳᱢᱩ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱱᱟᱦᱟᱜ 2009 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱛᱨᱤᱞᱟᱨ ᱪᱚᱞᱚᱛ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱞᱚᱠ ᱨᱮ "ᱥᱚᱨᱴᱠᱩᱴ" ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱩᱱᱤ 'ᱟᱭ ᱮᱢ ᱮ ᱥᱤᱞᱵᱨᱤᱴᱤ' ᱼ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱤᱢᱤᱠ 'ᱟᱭᱥ ᱡᱟᱝᱜᱚᱞ ᱥᱮ ᱢᱩᱡᱮ ᱵᱚᱪᱳ' ᱼᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ''ᱤᱧ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱤᱜᱤᱞᱟᱱ ᱦᱚᱲ'' ''ᱤᱧ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱢᱮ ᱾'' 2020 ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱨᱮ, ᱨᱟᱣᱟᱛ ᱴᱤᱥᱠᱟ ᱪᱳᱯᱲᱟ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱩᱯᱚᱨᱩ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱴᱷ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tisca-chopra-turns-director-with-a-short-film/article33199675.ece|title=Tisca Chopra turns director with 'Rubaru'|last=Dundoo|first=Sangeetha Devi|date=28 November 2020|work=The Hindu|access-date=7 December 2020|language=en-IN}}</ref> == ᱯᱷᱤᱞᱢᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤ == === ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ === {| class="wikitable sortable" !ᱥᱮᱨᱢᱟ !ᱪᱚᱞᱚᱛᱪᱤᱛᱟᱹᱨ !ᱮᱱᱮᱢ ! class="unsortable" |ᱱᱳᱴᱠᱚ ! class="unsortable" |ᱥᱟᱹᱠᱷᱤ |- |2007 |''ᱪᱚᱠ ᱰᱮ! ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ'' |ᱠᱳᱢᱚᱞ ᱪᱚᱛᱚᱞᱟ | |<ref>{{Cite web |date=9 August 2017 |title=10 years of Chak De! India: The girls recall their best moments with Shah Rukh Khan |url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/10-years-of-chak-de-india-the-girls-recall-their-best-moments-with-shah-rukh-khan/story-jME05DHbS7gBHtusEP3w9M.html |publisher=hindustantimes.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 August 2019 |title=Chak De! India clocks 12 years |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/lifestyle/chak-de-india-clocks-12-years-816805 |publisher=tribuneindia.com}}</ref> |- |2008 |''ᱯᱷᱮᱥᱚᱱ'' |ᱥᱳᱢᱩ | |<ref>{{Cite web |date=29 October 2020 |title=Exclusive! Chitrashi Rawat on 12 years of 'Fashion': Priyanka Chopra made me feel comfortable, important and equal |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/exclusive-chitrashi-rawat-on-12-years-of-fashion-priyanka-chopra-made-me-feel-comfortable-important-and-equal/articleshow/78928947.cms?from=mdr |publisher=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> |- |2009 |''ᱠᱷᱮᱹᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ'' |ᱥᱚᱨᱴᱠᱟᱴ | |<ref>{{Cite web |date=23 July 2009 |title=Chitrashi had hard time shooting for Luck |url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/chitrashi-had-hard-time-shooting-for-luck-52653-2009-07-23 |publisher=indiatoday.in}}</ref> |- |2011 |''ᱤᱭᱮ ᱫᱩᱨᱤᱭᱟᱱ'' |ᱱᱤᱠᱤ | |<ref>{{Cite web |date=28 May 2016 |title=Yeh Dooriyan |url=https://www.bollywoodhungama.com/photos/on-the-sets/yeh-dooriyan/on-the-sets-of-yeh-dooriyan-5/ |publisher=Bollywoodhunga.com}}</ref> |- | rowspan="2" |2012 |''ᱛᱮᱨᱮ ᱱᱟᱞ ᱞᱟᱵᱷ ᱦᱳ ᱜᱚᱭ'' |ᱫᱟᱱᱤ | | |- |''ᱯᱮᱹᱢ ᱢᱮᱭ'' |ᱥᱨᱤᱥᱛᱤ | | |- | rowspan="2" |2015 |''ᱵᱞᱟᱠ ᱦᱳᱢ'' |ᱢᱤᱨᱪᱤ | |<ref>{{Cite web |date=23 March 2015 |title=I am a performer, not heroine: Chitrashi Rawat |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/i-am-a-performer-not-heroine-chitrashi-rawat/ |publisher=indanexpress.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 April 2015 |title=Chitrashi Rawat is a teekhi mirchi in Black Home |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/chitrashi-rawat-is-a-teekhi-mirchi-in-black-home/articleshow/46597517.cms?from=mdr |publisher=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> |- |''ᱦᱳᱜᱚᱭ ᱫᱟᱢᱟᱜᱚ ᱠᱟ ᱫᱟᱦᱤ'' |ᱥᱟᱨᱟ | | |- |2021 |''ᱳᱨᱯᱷ ᱜᱷᱚᱱᱛᱚ'' |ᱞᱚᱞᱤᱯᱳᱯ | | |- |ᱴᱤ ᱵᱤ ᱮ ᱾ |''ᱢᱟᱱᱥᱩᱱ ᱯᱷᱩᱴᱵᱚᱞ'' | | |<ref>{{Cite web |date=8 June 2018 |title=After A Decade, Chak De Girls Sagarika Ghatge & Chitrashi Rawat Reunite For 'Monsoon Football' |url=https://www.indiatimes.com/entertainment/celebs/after-a-decade-chak-de-girls-sagarika-ghatge-chitrashi-rawat-reunite-for-monsoon-football-347044.html |publisher=indiatimes.com |access-date=13 February 2024 |archive-date=20 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120174055/https://www.indiatimes.com/entertainment/celebs/after-a-decade-chak-de-girls-sagarika-ghatge-chitrashi-rawat-reunite-for-monsoon-football-347044.html |url-status=dead }}</ref> |} === ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ === {| class="wikitable" !ᱩᱫᱩᱜ ᱢᱮ !ᱮᱱᱮᱢ !ᱥᱟᱹᱠᱷᱤ |- |''ᱥᱮᱵᱽᱥᱮ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱠᱟᱣᱩᱱ'' |''ᱦᱳᱥᱴ'' | |- |''ᱤᱥᱟ ᱡᱟᱝᱜᱚᱞ ᱥᱮ ᱢᱩᱡᱮ ᱵᱚᱪᱳ'' | | |- |''ᱮᱯᱷ ᱟᱭ ᱟᱨ'' |''ᱤᱱᱥᱯᱮᱴᱟᱨ ᱡᱟᱣᱟᱞᱟᱢᱩᱠᱷᱤ ᱪᱚᱛᱟᱞᱟ'' |<ref>{{Cite web |date=6 March 2013 |title='Chak De' girl Chitrashi to play Jwalamukhi Chautala in 'FIR' |url=https://www.news18.com/news/india/chak-de-girl-chitrashi-to-play-jwalamukhi-chautala-in-fir-594811.html |publisher=news18.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 June 2013 |title=Jwalamukhi Chautala turns into a ghost in 'F.I.R.' |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/jwalamukhi-chautala-turns-into-a-ghost-in-f-i-r-113061400816_1.html |publisher=business-standard.com}}</ref> |- |''ᱠᱳᱢᱰᱤ ᱥᱟᱨᱠᱟᱥ 2'' | | |- |''ᱛᱩᱵ ᱢᱮᱨᱟ ᱦᱤᱨᱳ'' |''ᱨᱟᱡᱱᱤᱜᱚᱱᱫᱚ'' |<ref>{{Cite web |date=26 May 2015 |title=Chitrashi: I have to straighten my curly mop to not look modern |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/chitrashi-i-have-to-straighten-my-curly-mop-to-not-look-modern/articleshow/47418213.cms?from=mdr |publisher=timesofindia.indiatimes.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 June 2015 |title=Actress Chitrashi Rawat to enter Tu Mera Hero |url=https://www.bollywooddhamaka.in/television-news/actress-chitrashi-rawat-to-enter-tu-mera-hero/10372 |publisher=bollywooddhamaka.in }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |''ᱥᱟᱝᱠᱚᱨ ᱡᱚᱭᱠᱤᱥᱚᱱ 3 ᱤᱱ 1'' |''ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱟᱯᱩᱨ'' |<ref>{{Cite web |date=4 August 2017 |title=Chak De actress Chitrashi Rawat to play female protagonist in Shankar Jai Kishan- 3 in 1 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/chak-de-actress-chitrashi-rawat-to-play-female-protagonist-in-shankar-jai-kishan-3-in-1/articleshow/59919112.cms |publisher=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> |} == ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ == {| class="wikitable" !ᱥᱮᱨᱢᱟ !ᱥᱤᱨᱯᱟᱹ !ᱛᱷᱚᱱᱚᱛᱠᱚ !ᱥᱟᱹᱠᱷᱤ |- |2008 |''ᱥᱴᱟᱨ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ'' |''ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱯᱟᱴᱷᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱨᱮ'' |<ref>[https://www.filmibeat.com/bollywood/movies/chak-de-india/awards.html "Chak De India"]. filmbeat.com</ref> |} == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == kzw9ddyykxuk6vcwdv0qghp8ygz5tkx ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ 0 26829 191469 145880 2026-05-05T17:05:13Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191469 wikitext text/x-wiki '''ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱣᱩᱨᱠᱮᱞᱟ|ᱨᱟᱹᱣᱠᱮᱞᱟ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱨ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱫᱚ [[ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ|ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ]] ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱚ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ। ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱨᱟᱫᱟ ᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ, ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱫᱚ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱨᱟᱫᱟ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ, ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱟᱫᱟ ᱨᱮ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱟᱫᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱫᱤᱥᱟᱹ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱦᱚᱪᱚ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web |last1=Khobor |first1=Disom |title=a portal for santhal |url=https://wesanthals.tripod.com/id43.html |website=Wesanthal |accessdate=29 February 2024 |language=English }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[File:Disom Khobor Kagoj.jpg|thumb|᱑᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱑ ᱢᱮ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ]] ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ]] ᱛᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱟᱹᱜᱩᱣᱟᱹᱱ ᱫᱚᱭ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[ᱯᱷᱩᱫᱟᱱ ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ]]᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱ ᱥᱟᱼᱥᱟᱯᱲᱟᱣᱤᱡ ᱫᱚᱭ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ [[ᱫᱤᱠᱩᱢᱚᱱᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == * [https://disomkhabar.com/| ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ]{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱟᱦᱴᱟ * [https://wesanthals.tripod.com/id43.html| ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱥᱟᱦᱴᱟ]{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ]] lgmtyzj58wdkabcwbsoucsglalm746z ᱥᱟᱱᱩ ᱥᱚᱨᱢᱟ 0 29219 191451 191177 2026-05-05T12:11:08Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191451 wikitext text/x-wiki {{infobox person | name = ᱥᱟᱱᱩ ᱥᱚᱨᱢᱟ | image = Sanu Sharma.jpg | imagesize = | alt = ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟ. ᱥᱟᱱᱩ ᱥᱚᱨᱢᱟ ᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ | caption = ᱜᱟᱢᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱱᱩ ᱥᱚᱨᱢᱟ | birth_date = | birth_place = [[ᱠᱟᱴᱷᱢᱟᱱᱰᱩ]], [[ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱟᱡᱽ|ᱱᱮᱯᱟᱞ]] | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱜᱟᱢᱟᱢ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱱᱟᱨᱥ | notable_works = {{bulleted list|''ᱟᱨᱠᱳ ᱫᱮᱥᱢᱟ''|''ᱩᱛᱥᱟᱨᱜᱟ''|''ᱮᱠᱟᱫᱮᱥᱢᱟ''|''ᱵᱤᱯᱞᱟᱵᱷᱤ''|''ᱟᱨᱛᱷᱟ''}} | nationality = [[ᱱᱮᱯᱟᱞ]]ᱤ, [[ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ]]ᱹᱱ | education = | alma_mater = | movement = | spouse = | children = | parents = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | native_name = सानु शर्मा | native_name_lang = ne }} '''ᱥᱟᱱᱩ ᱥᱚᱨᱢᱟ''' (Nepali: सानु शर्मा) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱜᱟᱢᱟᱢ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱚᱱᱚᱞ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫ-ᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱚᱰᱤᱭᱳ ᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱴ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱪᱮᱫ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ, ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱠᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱦᱟᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱤᱝᱞᱤᱥ, ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱨᱛᱩᱜᱤᱡᱽ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="onlinek">{{cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/04/671112|title=०७४ सालका चर्चित १० महिला साहित्यकार|trans-title=Popular Women Writers of the Year 2074 BS|first=|last=|date=9 April 2018|access-date=2022-11-13}}</ref><ref name="nagarik1">{{cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/others/467221-1614396955.html| script-title=ne:मानसिक विम्बमा प्रेम|language=ne|trans-title= Love in Mental Image |first=रञ्जना|last=निरौला|date=27 February 2021|access-date=2022-11-13}}</ref><ref name="kantipur1">{{cite web|url=https://ekantipur.com/koseli/2017/11/25/20171125091934.html|script-title=ne:नारी–पुरुष सम्बन्धबारे साहसिक दृष्टि|language=ne|trans-title=Courageous View Towards Male-Female Relationship|first=Geeta|last=Tripathee|author-link=Geeta Tripathee|date=25 November 2017|access-date=2022-11-13|archive-date=2022-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113040901/https://ekantipur.com/koseli/2017/11/25/20171125091934.html|url-status=dead}}</ref><ref name="poetry1">{{cite journal|url= https://grey-sparrow-press.com/43-two-poems-the-descendants-the-same-heart-nowadays-sanu-sharma-translator-suman-pokhrel |title= The Descendants |journal=Grey Sparrow Journal|issue=43|editor=Daine Smith|language=en|location=Minnesota |trans-title=|first=Sanu|last=Sharma|translator-last1=Pokhrel|translator-first1=Suman|translator-link1=Suman Pokhrel|date=2024-01-31|access-date=2024-04-28}}</ref><ref name="spillwords1">{{cite magazine |author= |title=Sanu Sharma |url=https://spillwords.com/author/sanusharma |magazine=Spillwords |location=New York |publisher=Spill Words Press |date= |access-date=2023-12-19 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="portu">{{cite web|url= https://allpoetry.com/poem/18070329-Posso-Te-Conhecer-Algum-Dia-Assim-by-Sanu-Sharma |title=Posso Te Conhecer Algum Dia Assim|language=pt|trans-title=May I Meet You Someday Like This |first=Sanu|last= Sharma|translator-first1= Luiz |translator-last1= Alberto Machado |date=|access-date=2024-11-02}}</ref><ref name="poetry2">{{cite web |access-date=28 April 2024 |date=30 November 2023 |editor=Dagmara K |first=Sanu |language=en |last=Sharma |location=New York |magazine=Spillwords |publisher=Spill Words Press |title=May I Meet You Someday Like This |translator-first1=Suman |translator-last1=Pokhrel |translator-link1=Suman Pokhrel |url=https://spillwords.com/may-i-meet-you-someday-like-this |archive-date=26 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226220020/https://spillwords.com/may-i-meet-you-someday-like-this/ |url-status=dead }}<!-- auto-translated from French by Module:CS1 translator --></ref> ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱥᱚᱨᱢᱟ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱮᱠᱟᱰᱮᱪᱢᱟ ᱫᱚ ᱗ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱥᱟᱶ ᱢᱟᱱᱚᱛᱟᱱ ᱢᱚᱫᱚᱱ ᱯᱩᱨᱚᱥᱠᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚᱨᱴ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱟᱱᱟᱜ ᱯᱚᱛᱚᱵ, ᱟᱨᱠᱳ ᱫᱤᱥᱚᱢ - ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ - ᱫᱚ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚᱥᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱨ ᱠᱟᱵᱤᱰᱟᱱᱫᱟ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱥᱚᱨᱴᱞᱤᱥᱴ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="onlinek" /><ref name="tamsaling">{{cite web|url=https://www.tamsalingkhabar.com/?p=7692|title=मदन पुरस्कारको लागि सात वटा पुस्तक सिफारिस|trans-title=Seven Books are Shortlisted for Madan Puraskar|first=|last=|date=12 July 2019|access-date=2022-11-13|archive-date=2023-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031113309/https://www.tamsalingkhabar.com/?p=7692|url-status=dead}}</ref><ref name="padmkantipur">{{cite web|url=https://ekantipur.com/literature/2024/07/30/the-list-of-the-best-five-books-for-the-padma-shri-literary-award-has-been-announced-30-33.html|title=पद्‍मश्री साहित्य पुरस्कारका लागि उत्कृष्ट पाँच पुस्तकको सूची सार्वजनिक|trans-title=Five Books are Shortlisted for Padmashree Sahitya Award|first= |last=|date=2024-07-30|access-date=2024-11-02}}</ref><ref name="sahityap1">{{cite web|url=https://english.sahityapost.com/kavidanda-national-fiction-award-2080-announced-for-gautams-adwait/|title=Kavidanda National Fiction Award 2080 Announced | first= |last=|date=30 July 2024|access-date=2024-11-02}}</ref> ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱥᱟᱱᱩ ᱥᱚᱨᱢᱟ ᱫᱚ ᱯᱨᱚᱥᱩᱴᱤ ᱜᱷᱨᱤᱦᱟ, ᱠᱟᱴᱷᱢᱟᱱᱰᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱟᱨᱴᱤᱱᱤᱴᱤ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱟᱴᱷᱢᱟᱱᱰᱩ ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟᱭ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚᱭ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name="baahrakhari">{{cite web|url=https://baahrakhari.com/detail/53165|title=लेख्ने हुटहुटी|trans-title=Impatience to Write|first=Sanu|last=Sharma|date=14 April 2018|access-date=2022-11-13}}</ref> ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱥᱚᱨᱢᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱓ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱟᱨᱫᱷᱟᱵᱤᱨᱟᱢ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱐ ᱨᱮ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱡᱤᱛᱠᱳ ᱯᱟᱨᱤᱵᱷᱟᱥᱟ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱚᱨᱛᱷᱟ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="break">{{cite web|url=https://breaknlinks.com/nepali/news/35117737|script-title=ne:जियाको कथा बोल्ने 'अर्थ' |first=Rumu|last=Neupane|date=24 February 2021|access-date=2022-11-13}}</ref> ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱢᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱵᱤᱯᱞᱚᱵᱤ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱮᱠᱟᱰᱮᱥᱢᱟ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱤᱠᱟᱫᱮᱥᱢᱚ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱠᱩᱞᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱠᱩᱞᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱚᱫᱚᱱ ᱯᱩᱨᱚᱥᱠᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱚᱶᱟ ᱚᱱᱚᱞ ᱫᱚ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="kantipur1"/><ref name="tamsaling"/><ref name="narad">{{cite web|url=https://nepaldristi.com/read/post/1848|script-title=ne:उही पुरानै प्रवृतिको वास्तविक चित्रण – 'एकादेशमा'|first=Narad|last=Nishthuri|date=|access-date=2022-11-13|archive-date=2022-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113150156/https://nepaldristi.com/read/post/1848|url-status=dead}}</ref><ref name="biplavi3">{{cite news |url=https://annapurnapost.com/story/84348|script-title=ne:पुस्तक समीक्षा- विप्लवी – नारी नियतिको परिदृश्य |newspaper=[[Annapurna Post]] |date=19 November 2017|access-date=2023-11-16}}</ref><ref name="enepalese">{{cite web|url= https://www.enepalese.com/2020/05/271716.html|title=दिमाग हल्लाइदिने एउटी कथाकार|trans-title=A Mind Blowing Storyteller|first=|last=|date=14 June 2020|access-date=2022-11-13}}</ref> ᱮᱠᱟᱫᱮᱥᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱥᱚᱨᱢᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱩᱛᱥᱟᱨᱜᱟ ᱟᱨ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱯᱷᱚᱨᱚᱠ ᱒᱐᱒᱑ ᱟᱨ ᱒᱐᱒᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱚᱛᱱᱚ ᱯᱩᱥᱛᱚᱠ ᱵᱷᱚᱸᱰᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱘ ᱟᱱᱟᱜ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱟᱨ ᱗ ᱟᱱᱟᱜ ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ, ᱴᱤ ᱥᱟᱛ ᱫᱤᱱ, ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱫ-ᱟ ᱾ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ, ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱜᱟᱭᱟᱱ ᱠᱚᱞᱮᱠᱥᱚᱱ, ᱟᱨᱠᱳ ᱫᱮᱥᱢᱟ, ᱯᱷᱟᱭᱱᱯᱨᱤᱱᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱟᱱᱟᱜ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref name="Utsarga23">{{cite web|url= https://annapurnapost.com/story/175341|title=उत्सर्ग – स्वअस्तित्वको संघर्ष|trans-title=Utsarga: Struggle for Self-existence |publisher =[[Annapurna Post]]|first=Raman|last=Ghimire|date=2021-02-20|access-date=2023-11-16}}</ref><ref name="sahityap">{{cite web|url= https://sahityapost.com/gair-aakhyan/gair-aakhyan-samicha/29253|title= अभिभावकले पढ्नै पर्ने पुस्तक 'उत्सर्ग'|trans-title='Utsarga', A Book Every Parent Should Read|first=Geeta|last=Regmi|date=24 February 2021|access-date=2022-11-13}}</ref><ref name="utsarga04">{{cite web|url=https://ekantipur.com/koseli/2021/03/20/16162088920269896.html|title=एक्ला बालबालिकाका बेचैनी|trans-title=Unease of Forsaken Children|publisher=[[Kantipur (daily)]]|first=Gyanu|last=Adhikari|date=20 March 2021|access-date=2023-11-16|archive-date=2022-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20221114040759/https://ekantipur.com/koseli/2021/03/20/16162088920269896.html|url-status=dead}}</ref><ref name="raman">{{cite web|url=https://ekantipur.com/koseli/2022/09/24/166398411093383853.html|title=पृथक् गन्तव्य|trans-title=A Distinct Destination|first=Raman|last=Ghimire|publisher=[[Kantipur (daily)]]|date=24 September 2022|access-date=2022-11-13|archive-date=2023-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20231104033420/https://ekantipur.com/koseli/2022/09/24/166398411093383853.html|url-status=dead}}</ref><ref name="pharak5">{{cite web|url=https://baahrakhari.com/detail/360528|title=नारी चरित्रहरूको उत्खनन |trans-title=Exploration of Women Characters|publisher =Baahrakhari|first=Sudha|last=Sharma|date=20 August 2022|access-date=2023-11-16}}</ref><ref name="Goodreads8">{{cite book |last=Sharma|first=Sanu |date=September 2023|title=ती सात दिन |trans-title= Tee Saat Din|url= https://www.goodreads.com/book/show/198973068-te-saat-din|language=Nepali|location=Kathmandu |publisher=[[Ratna Pustak Bhandar]]|isbn=978-9937-790-20-8}}</ref><ref name="Arko1">{{cite book |last=Sharma|first=Sanu|date=April 2024|title=अर्को देशमा |trans-title=Arko Deshma|url=https://thuprai.com/book/arko-deshma|language=Nepali|location=Kathmandu |publisher=FinePrint|isbn=978-9937-790-20-8}}</ref> ᱥᱟᱱᱩ ᱥᱚᱨᱢᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟ. ᱜᱟᱭᱟᱱᱤᱭᱟ. ᱟᱨ ᱜᱟᱡᱚᱞ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟ. ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱩᱭᱟᱜ ᱜᱟᱡᱚᱞ ᱠᱚᱫᱚ 'ᱠᱟᱭᱯᱷᱤᱭᱚᱛ ᱒' ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱠᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱛᱚᱨᱡᱚᱢᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="sanusong">{{cite web|url=https://soundcloud.com/sanu-sharma-223383573/s0012|title=ए समय मलाई पनि|trans-title=O Time, to Me Too|first=Sanu|last=Sharma|date=|access-date=2023-10-25}}</ref><ref name="sanupoem">{{cite web|url=https://allpoetry.com/poem/17433021-On-This-Side-of-Life-by-Sanu-Sharma |title=On This Side of Life|trans-title=|first=Sanu|last=Sharma|translator-last1=Pokhrel|translator-first1=Suman|translator-link1=Suman Pokhrel|date=|access-date=2023-10-25}}</ref><ref name="poetry2"/> ==ᱠᱟᱹᱢᱤ== ===ᱜᱟᱢᱟᱢ=== *ᱟᱨᱫᱟᱵᱤᱨᱟᱢ ᱒᱐᱐᱓ *ᱡᱤᱛᱠᱳ ᱯᱟᱨᱤᱵᱷᱟᱥᱟ ᱒᱐᱑᱐ *ᱟᱨᱛᱷᱚ ᱒᱐᱑᱑ *ᱵᱤᱯᱞᱚᱵᱤ ᱒᱐᱑᱗ *ᱩᱥᱟᱨᱜᱟ ᱒᱐᱒᱑ *ᱯᱷᱚᱨᱚᱠ ᱒᱐᱒᱒ *ᱴᱤ ᱥᱟᱛ ᱫᱤᱱ ᱒᱐᱒᱓ ==ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ== *ᱮᱠᱟᱰᱮᱥᱢᱟ ᱒᱐᱑᱘ *ᱟᱨᱠᱳ ᱫᱮᱥᱢᱟ ᱒᱐᱒᱔ ==ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱜᱟᱹᱡᱟᱹᱞ ᱠᱚ== *ᱠᱟᱭᱯᱷᱤᱭᱟᱛ ᱒ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * [https://www.breaknlinks.com/nepali/news/35142627 आँखा रसाउने उत्सर्ग], breaknlinks.com lnak2w7o151k1kukwvq02xqx57uoy46 ᱯᱨᱚᱡᱟᱠᱛᱟ ᱠᱚᱞᱤ 0 30081 191472 191214 2026-05-05T18:19:56Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191472 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ᱯᱨᱚᱡᱟᱠᱛᱟ ᱠᱚᱞᱤ | honorific_suffix = | image = Prajakta koli in 2023.jpj.png | landscape = | alt = | caption = ᱯᱨᱚᱡᱟᱠᱛᱟ ᱠᱚᱞᱤ | native_name = | native_name_lang = mr | pronunciation = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1993|06|27|df=yes}} | birth_place = [[ᱛᱷᱟᱱᱮ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | baptised = | disappeared_date = | disappeared_place = | disappeared_status = | death_date = | death_place = | death_cause = | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = | burial_place = | burial_coordinates = | monuments = | nationality = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ | other_names = MostlySane | siglum = | citizenship = | education = | alma_mater = Mumbai University | occupation = {{hlist|[[ᱭᱩᱴᱵᱽᱵᱚᱨ]]|[[ᱵᱞᱚᱜᱟᱨ]]|[[ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ]]|[[ᱚᱱᱚᱤᱭᱟᱹ]]}} | years_active = 2015–ᱱᱤᱛ | era = | employer = | organization = | agent = | known_for = | works = | style = | height = 1.65 m | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | party = | otherparty = | movement = | opponents = | boards = | criminal_charges = | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse = | partner = | children = | parents = ᱟᱨᱪᱟᱱᱟ ᱠᱚᱞᱤ, ᱢᱟᱱᱚᱡᱽ ᱠᱚᱞᱤ | mother = ᱟᱨᱪᱟᱱᱟ ᱠᱚᱞᱤ | father = ᱢᱟᱱᱚᱡᱽ ᱠᱚᱞᱤ | relatives = | family = | callsign = | awards = | website = {{URL|mostlysane.in}} | module = {{Infobox YouTube personality | embed = yes | genre = [[ᱠᱚᱢᱤᱰᱤ]] | channels = [https://www.youtube.com/c/MostlySane MostlySane] | subscribers = 7.21 million (January 2025) }} | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_type = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''ᱯᱨᱚᱡᱟᱠᱛᱟ ᱠᱚᱞᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱗ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱙᱓) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱭᱩᱴᱩᱵᱟᱨ ᱟᱨ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱮᱴᱯᱷᱞᱤᱠᱥ ᱨᱳᱢᱟᱱᱴᱤᱠ ᱰᱨᱟᱢᱟ ᱢᱤᱥᱢᱮᱪᱰ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱳᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱠᱚᱞᱤ ᱫᱚ ᱛᱷᱟᱱᱮ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |last=Jaleel |first=Bilal |date=6 February 2019 |title=Offline With an Internet Star: A Day in the Life of MostlySane |url=https://www.thequint.com/neon/day-in-the-life-of-youtuber-prajakta-koli-aka-mostlysane |access-date=25 November 2020 |website=[[The Quint]] |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱥᱟᱱᱛ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱤᱹ ᱡᱤᱹ ᱵᱟᱡᱮ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴᱥ, ᱥᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱱᱰ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱥ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱪᱞᱚᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱨᱮᱡᱩᱮᱴ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Outlook-Comedienne">{{Cite web |first=Debangana |last=Ghosh |title=Meet the comedienne with the largest YouTube fan-base in India: The "MostlySane" Prajakta Koli |work=Outlook Business WoW |url=https://wow.outlookbusiness.com/prajakta-koli/ |access-date=25 November 2020 |language=en-US |archive-date=7 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007030904/https://wow.outlookbusiness.com/prajakta-koli/ |url-status=dead }}</ref><ref name="IndiaToday-Queen-2018">{{Cite web |last=Matra |first=Adila |date=23 May 2018 |title=Queen of content Prajakta Koli takes us inside her life as a popular YouTuber |url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/story/queen-of-content-prajakta-koli-takes-us-inside-her-life-as-a-popular-youtuber-1239456-2018-05-23 |access-date=25 November 2020 |website=[[India Today]] |language=en}}</ref> ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱨᱮᱥᱴᱳᱨᱮᱱᱴ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱢᱟᱪᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite news |url=https://www.news18.com/viral/meet-prajakta-koli-mostlysane-youtuber-profile-8483419.html |title=Meet Prajakta Koli, Whose Journey From YouTube to Bollywood is 'MostlyInsane' |date=2 August 2023 |work=[[News18]] |access-date=17 September 2023}}</ref> ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ, ᱠᱚᱞᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱚᱭᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2022-08-04 |title=Prajakta Koli shares pics from Italian vacation with boyfriend Vrishank Khanal; fans call them 'cutest couple' |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/prajakta-koli-holidays-in-italy-with-boyfriend-vrishank-khanal-shares-pics-101659615378820.html |access-date=2022-08-16 |website=[[Hindustan Times]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-09-17 |title=Prajakta Koli gets engaged to boyfriend Vrishank Khanal |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/prajakta-koli-vrishank-khanal-announce-engagement-101694922982657.html |access-date=2023-09-17 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ== ===ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ=== ᱠᱚᱞᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱵᱟᱨ ᱑᱐᱔ ᱮᱯᱷᱮᱢ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱮᱨᱤᱭᱟᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱭᱩᱴᱩᱵᱽ ᱪᱮᱱᱮᱞ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ===ᱭᱩᱴᱩᱵᱽ ᱪᱮᱱᱮᱞ=== ᱯᱨᱚᱡᱟᱠᱛᱟ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱪᱮᱱᱮᱞ ᱢᱳᱥᱴᱞᱤᱥᱟᱱᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱭᱩᱴᱩᱵᱽ ᱯᱷᱟᱱᱯᱷᱮᱥᱴ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |url=https://www.afaqs.com/news/digital/54782_uber-eats-vivo-5-star-do-tamasha-at-youtube-fanfest-2019 |title=Uber Eats, Vivo, 5 Star do tamasha at YouTube FanFest 2019 |website=afaqs! |date=7 April 2019 |access-date=6 November 2019}}</ref><ref>{{Cite web |last=Admin |date=2023-09-28 |title=Creators lit up YouTube Fanfest 2023 - Social Media Dissect % |url=https://www.socialmediadissect.com/creators-dissect/youtube-fanfest-2023-was-a-smashing-hit/ |access-date=2023-11-20 |website=Social Media Dissect |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Sim |first=Sherlyn |date=2022-10-12 |title=YouTube Fanfest to make physical return to Singapore; K-pop group Billlie to take the stage |url=https://youthopia.sg/read/youtube-fanfest-to-make-physical-return-to-singapore-k-pop-group-billlie-to-take-the-stage/ |access-date=2023-11-20 |website=youthopia.sg |language=en-US |archive-date=2023-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120072622/https://youthopia.sg/read/youtube-fanfest-to-make-physical-return-to-singapore-k-pop-group-billlie-to-take-the-stage/ |url-status=dead }}</ref> ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱭᱩᱴᱩᱵᱽ ᱳᱨᱤᱡᱤᱱᱟᱞ ᱥᱳ ᱯᱨᱤᱴᱤ ᱯᱷᱤᱴ ᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱮᱯᱤᱥᱳᱰ ᱫᱚ ᱒᱑ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱨᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Samosa |first=Social |date=17 January 2020 |title=YouTube announces fitness-themed Original show in Indian market |url=https://www.socialsamosa.com/2020/01/youtube-fitness-themed-original-show-indian-market-pretty-fit/ |access-date=20 January 2020 |website=Social Samosa |language=en-US}}</ref> ===ᱨᱤᱭᱟᱞᱴᱚᱠᱴᱭᱩᱡᱽᱰᱮ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ=== ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ, ᱢᱟᱨᱮ ᱭᱩᱴᱩᱵᱽ ᱥᱤᱤᱳ ᱥᱩᱥᱟᱱ ᱳᱡᱚᱠᱤ ᱫᱚ ᱯᱨᱚᱡᱟᱠᱛᱟ ᱠᱚᱞᱤ ᱭᱟᱜ "ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱴᱚᱠ ᱴᱭᱩᱡᱽᱰᱮ" ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱭᱩᱴᱩᱵᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱤᱱᱴᱚᱨᱵᱷᱤᱣ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱜᱩᱨᱩ ᱟᱨ ᱮᱰᱟᱢ ᱥᱮᱱᱰᱞᱟᱨ ᱟᱨ ᱡᱮᱱᱤᱯᱷᱟᱨ ᱮᱱᱤᱥᱴᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱠᱴᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱤᱱᱴᱚᱨᱵᱷᱤᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Why is Sadhguru Riding 30,000 km on a Motorcycle? {{!}} Prajakta Koli with Sadhguru |url=https://isha.sadhguru.org/in/en/wisdom/video/why-sadhguru-riding-30000-km-on-motorcycle |access-date=2023-06-17 |website=isha.sadhguru.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Singh |first=Piyush |date=2023-03-31 |title=From Mrunal Panchal meeting Selena Gomez to Prajakta Koli interviewing Jennifer Aniston and Adam Sandler, this weekly roundup is filled with fun updates - Social Ketchup |url=https://www.socialketchup.in/weekly-roundup-march-31/ |access-date=2023-06-17 |language=en-US}}</ref> ===ᱮᱠᱴᱤᱝ=== ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ, ᱠᱚᱞᱤ ᱫᱚ ᱠᱷᱟᱭᱟᱞᱤ ᱯᱩᱞᱟᱣ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱮᱴᱯᱷᱞᱤᱠᱥ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱢᱤᱥᱢᱮᱪᱰ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱫᱷᱚᱨᱢᱟ ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱡᱩᱜᱡᱩᱜ ᱡᱤᱭᱳ ᱟᱨ ᱢᱤᱥᱢᱮᱪᱰ (ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱒) ᱨᱮ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱠᱟᱨᱥ ᱠᱷᱩᱨᱟᱱᱟ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱩᱫᱩᱜᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱ ᱡᱤ ᱛᱷᱤᱭᱮᱴᱚᱨ ᱴᱮᱞᱤᱯᱞᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱫᱤ ᱱᱟᱦᱤ ᱦᱳ ᱥᱟᱠᱛᱤ ᱨᱮ ᱦᱮᱰᱞᱟᱭᱤᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱱᱩ ᱢᱮᱱᱚᱱ ᱭᱟᱜ ᱢᱤᱥᱴᱨᱤ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱱᱤᱭᱚᱛ ᱨᱮ ᱵᱤᱫᱭᱟ ᱵᱟᱞᱟᱱ, ᱨᱟᱢ ᱠᱟᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱦᱩᱞ ᱵᱳᱥ, ᱢᱤᱛᱟ ᱵᱟᱥᱤᱥᱛᱷ, ᱱᱤᱨᱟᱡᱽ ᱠᱟᱵᱤ, ᱥᱟᱦᱟᱱᱟ ᱜᱳᱥᱣᱟᱢᱤ, ᱟᱢᱨᱤᱛᱟ ᱯᱩᱨᱤ, ᱫᱤᱯᱟᱱᱤᱛᱟ ᱥᱚᱨᱢᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱥᱟᱝᱠ ᱟᱨᱳᱨᱟ ᱥᱟᱶ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱠᱥᱮᱞ ᱮᱱᱴᱟᱨᱴᱮᱱᱢᱮᱱᱴ ᱯᱨᱳᱰᱩᱥ ᱟᱠᱟᱫ ᱯᱨᱟᱭᱤᱢ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱨᱚᱨ ᱥᱳ ᱟᱱᱥᱤᱱ ᱨᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news |date=29 December 2022 |title=Surveen Chawla and Prajakta Koli team up for horror series Unseen |work=[[The Tribune India]] |url=https://www.tribuneindia.com/news/lifestyle/surveen-chawla-and-prajakta-koli-team-up-for-horror-series-unseen-465492 |access-date=19 May 2023}}</ref><ref name=":2">{{cite web |title=Responsibility Has Become A Huge Focus For YouTube: Susan Wojcicki |url=http://www.forbesindia.com/article/special/responsibility-has-become-a-huge-focus-for-youtube-susan-wojcicki/53085/1 |access-date=27 February 2020 |website=[[Forbes India]] |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=5 October 2019 |title=Kareena Kapoor Khan digs ground; video goes viral |url=https://www.mid-day.com/articles/kareena-kapoor-khan-digs-ground-video-goes-viral/21848178 |access-date=27 February 2020 |website=[[Mid-Day]] |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news |last=ScoopWhoop |date=30 January 2018 |title=Meet Prajakta Koli, The Funny Girl From Mumbai The Internet Is Falling In Love With |language=En |work=[[ScoopWhoop]] |url=https://www.scoopwhoop.com/prajakta-koli-mostly-sane/ |access-date=28 March 2018 |archive-date=27 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327090939/https://www.scoopwhoop.com/prajakta-koli-mostly-sane/ |url-status=dead }}</ref> ===ᱚᱰᱤᱵᱚᱞ ᱯᱳᱰᱠᱟᱥᱴ=== ᱠᱚᱞᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱰᱱᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱴ ᱟᱠᱟᱱ ᱙-ᱮᱯᱤᱥᱳᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱰᱤᱵᱚᱞ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱫᱮᱥᱤ ᱰᱟᱣᱩᱱ ᱟᱱᱰᱟᱨ ᱨᱮ ᱟᱫᱟᱨᱥ ᱜᱳᱣᱨᱟᱵᱽ ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱩᱠ ᱨᱮᱭᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱚᱰᱤᱵᱚᱞ ᱳᱨᱤᱡᱤᱱᱟᱞ ᱯᱳᱰᱠᱟᱥᱴ, ᱢᱟᱨᱵᱷᱮᱞ ᱭᱟᱜ ᱣᱮᱥᱴᱞᱮᱱᱰᱚᱨᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱰᱟᱯᱴᱮᱥᱚᱱ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ ᱨᱤᱞᱤᱡᱚᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱡᱟᱠᱛᱟ ᱢᱟᱨᱵᱷᱮᱞ ᱪᱟᱨᱟᱠᱴᱟᱨ ᱮᱥ ᱵᱟᱨᱴᱚᱱ ᱮ ᱨᱚᱲᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2023-02-19 |title=Jaideep Ahlawat and Prajakta Koli speak about Hawkeye and Ash's relationship in Marvel's Wastelanders |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/web-series/jaideep-ahlawat-prajakta-koli-on-hawkeye-ash-s-relationship-in-wastelanders-101676732536984.html |access-date=2023-05-19 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ===ᱮᱰᱵᱷᱟᱨᱴᱟᱭᱤᱡᱽᱢᱮᱱᱴᱥ=== ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱣᱷᱟᱴᱥᱮᱯ ᱠᱮᱢᱯᱮᱭᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱮᱭᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥᱤᱭᱟᱞ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ===ᱚᱞ=== ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱟᱨᱯᱟᱨᱠᱳᱞᱤᱱᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱠᱟᱱ "ᱴᱩ ᱜᱩᱰ ᱴᱩ ᱵᱤ ᱴᱨᱩ" ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱨᱳᱢᱟᱱᱥ ᱱᱳᱵᱮᱞ ᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ===ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ=== ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱳᱨᱵᱥ ᱭᱟᱜ ᱓᱐ ᱟᱱᱰᱟᱨ ᱓᱐ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱟᱣᱴᱞᱩᱠ ᱵᱤᱡᱱᱮᱥ ᱢᱮᱜᱟᱡᱤᱱ ᱭᱟᱜ ᱣᱩᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱣᱚᱨᱛᱷ ᱟᱨ ᱮᱱᱴᱨᱮᱯᱨᱮᱱᱚᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱭᱟᱜ ᱓᱕ ᱟᱱᱰᱟᱨ ᱓᱕ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴ ᱨᱮ ᱠᱳᱥᱢᱳᱯᱳᱞᱤᱴᱟᱱ ᱭᱟᱜ ᱭᱩᱴᱩᱵᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱫᱟ ᱭᱤᱭᱚᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱥᱟᱶ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱜᱳᱥᱤᱯ ᱢᱮᱜᱟᱡᱤᱱ ᱜᱨᱟᱡᱤᱭᱟ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱭᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ "ᱠᱩᱞ ᱞᱤᱥᱴ" ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤᱹ ᱰᱟᱵᱞᱩᱹ ᱵᱤᱡᱱᱮᱥ ᱣᱚᱨᱞᱰ ᱢᱮᱜᱟᱡᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱥᱴ ᱤᱱᱯᱷᱞᱩᱭᱮᱱᱥᱤᱭᱟᱞ ᱣᱩᱢᱮᱱ ᱭᱟᱜ ᱞᱤᱥᱴ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱠᱷᱭᱟᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱟᱨᱵᱤᱱᱫ ᱠᱮᱡᱽᱨᱤᱣᱟᱞ ᱟᱨ ᱠᱮᱢᱨᱚᱱ ᱢᱮᱠᱠᱮ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱟᱭ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱟ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ "ᱥᱴᱟᱨ ᱤᱱᱯᱷᱞᱩᱭᱮᱱᱥᱟᱨ ᱮᱣᱟᱨᱰ" ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱱᱰᱤᱴᱤᱵᱷᱤ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱞᱟᱭᱢᱮᱴ ᱤᱱᱯᱷᱞᱩᱭᱮᱱᱥᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱫᱟ ᱭᱤᱭᱚᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{Official website|http://mostlysane.in/}} * {{IMDb name}} l1r0rz5mohoks9gvxredf21rorxnh7q ᱥᱩᱫᱷᱟ ᱢᱟᱞᱦᱚᱛᱨᱟ 0 30130 191457 174875 2026-05-05T13:26:27Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191457 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ᱥᱩᱫᱷᱟ ᱢᱟᱞᱦᱚᱛᱨᱟ | image = | caption = | image_size = 200px | birth_name = | alias = | birth_date = {{birth date and age|df=y|1936|11|30}} | birth_place = [[ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | death_date = | genre = [[ᱯᱞᱮᱵᱮᱠ ᱥᱤᱝᱜᱟᱨ]] | occupations = ᱥᱤᱝᱜᱟᱨ | years_active = 1954–1982 | spouse = Girdhar Motwani | module2=Awards: [[ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ]] }} '''ᱥᱩᱫᱷᱟ ᱢᱟᱞᱦᱚᱛᱨᱟ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱓᱐ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱓᱖) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱯᱞᱮᱵᱮᱠ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱵᱚᱞᱤᱣᱩᱰ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱯᱞᱮᱵᱮᱠ ᱥᱮᱨᱮᱧᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱐ ᱟᱨ ᱑᱙᱖᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱚᱞᱤᱣᱩᱰ ᱢᱩᱵᱷᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱟᱨᱡᱩ, ᱵᱟᱵᱚᱨ, ᱫᱷᱩᱞ ᱠᱟ ᱯᱷᱩᱞ, ᱟᱵᱽ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱫᱩᱨ ᱱᱟᱦᱤᱸ, ᱜᱟᱨᱞᱯᱷᱨᱮᱱᱰ, ᱵᱟᱨᱥᱟᱛ ᱠᱤ ᱨᱟᱛ, ᱫᱤᱫᱤ ᱟᱨ ᱫᱮᱠᱷ ᱠᱟᱵᱤᱨᱟ ᱨᱳᱭᱟ᱾<ref name=tr>[http://www.tribuneindia.com/2008/20081012/spectrum/main4.htm Notes from the past] ''The Tribune'', 12 October 2008.</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱠᱟᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱮᱢ ᱨᱳᱜ (᱑᱙᱘᱒) ᱨᱮ "ᱭᱮ ᱯᱭᱟᱨ ᱛᱷᱟ ᱭᱟ ᱠᱩᱪᱷ ᱟᱣᱨ ᱛᱷᱟ" ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱨᱩᱱ ᱰᱟᱴᱮ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ (ᱵᱷᱟᱣᱜᱤᱛ) ᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱥᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref name=pib4>{{cite press release |title=Padma Awards Announced |url=http://www.pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=91838 |publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]] |date=25 January 2013 |access-date=27 January 2013}}</ref> ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱥᱩᱫᱷᱟ ᱢᱟᱞᱦᱚᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱚᱨ, ᱵᱷᱳᱯᱟᱞ ᱟᱨ ᱯᱷᱤᱨᱚᱡᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱔ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ - ᱟᱨᱩᱱ, ᱵᱤᱡᱚᱭ, ᱠᱤᱨᱚᱱ ᱟᱨ ᱟᱡ ᱛᱮᱜᱮ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱜᱽᱨᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱥᱚᱱ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ==ᱠᱮᱨᱤᱭᱚᱨ== ᱢᱟᱞᱦᱚᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱟᱨᱴᱤᱥᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱜᱷᱩᱞᱟᱢ ᱦᱟᱭᱫᱟᱨ (᱑᱙᱔᱐ ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaazi.com/feature/kashti-ka-khamosh-safar-hai-sudha-malhotra|title="Kashti Ka Khamosh Safar Hai" - Sudha Malhotra|access-date=2025-02-14|archive-date=2024-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214194731/https://www.cinemaazi.com/feature/kashti-ka-khamosh-safar-hai-sudha-malhotra|url-status=dead}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱨᱡᱩ ᱢᱩᱵᱷᱤ ᱨᱮ ᱰᱮᱵᱭᱩᱴ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥᱢᱮᱱ ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨ ᱢᱳᱛᱣᱟᱱᱤ (ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱪᱤᱠᱟᱜᱳ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱢᱟᱭᱤᱠ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ) ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱙᱖᱐ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱤᱱᱰᱚᱥᱴᱨᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱤᱴᱟᱭᱟᱨ ᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱮᱞᱵᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱜᱽᱡᱤᱛ ᱥᱤᱝ ᱭᱟᱜ ᱤᱱ ᱮ ᱢᱩᱰ ᱚᱯᱷ ᱞᱚᱵᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱮ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱒ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽ ᱠᱟᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱮᱢ ᱨᱳᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱸᱭ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱟᱨᱟᱴᱷᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ (ᱵᱷᱟᱣᱜᱤᱛ) ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ - "ᱥᱩᱠᱨᱟᱛᱟᱨᱟ ᱢᱟᱱᱫᱽᱣᱟᱨᱟ", "ᱦᱟᱛ ᱛᱩᱡᱟ ᱦᱟᱛᱟᱛ" ᱟᱨ "ᱫᱤᱣᱟᱥ ᱛᱩᱡᱷᱮ ᱦᱮ ᱯᱷᱩᱞᱟᱭᱪᱮ", ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱟᱨᱩᱱ ᱰᱟᱴᱮ ᱥᱟᱶ ᱰᱩᱭᱮᱴ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱕᱕ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱮ ᱒᱖᱔ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱢᱟᱞᱦᱚᱛᱨᱟ ᱫᱚ ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨ ᱢᱳᱛᱣᱟᱱᱤ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱪᱤᱠᱟᱜᱳ ᱨᱮᱰᱤᱭᱳ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱦᱤᱨ ᱞᱩᱫᱷᱤᱭᱟᱱᱵᱷᱤ ᱥᱟᱶ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱯᱷᱚᱴᱚ ᱫᱚ ᱵᱞᱤᱴᱡᱽ ᱢᱮᱜᱟᱡᱤᱱ ᱨᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱵᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱮ ᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ, ᱵᱞᱤᱴᱡᱽ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱩᱞ ᱠᱷᱚᱡᱟᱣ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱹᱛᱭᱟᱹᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱞᱩᱫᱷᱤᱭᱟᱱᱵᱷᱤ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱪᱟᱞᱳ ᱮᱠ ᱵᱟᱨ ᱯᱷᱤᱨ ᱥᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱞᱦᱚᱛᱨᱟ ᱭᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱟ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{IMDb name|0539502}} * [http://sudha-malhotra.tripod.com/ Sudha Malhotra Discography]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 8ig60ocb2iooutl7vzwj6biobh3flb1 ᱩᱥᱟ ᱯᱚᱩᱰᱮᱞ 0 30299 191465 167264 2026-05-05T15:50:55Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191465 wikitext text/x-wiki '''ᱩᱥᱟ ᱯᱚᱩᱰᱮᱞ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱒᱙ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱗᱗)<ref>{{cite web |url=http://xnepali.net/usha-poudel-actress-profile-2/ |title=Usha Poudel movies, who is Usha Poudel |publisher=xnepali.net |accessdate=25 November 2016 |archive-date=3 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161203050126/http://xnepali.net/usha-poudel-actress-profile-2/ |url-status=dead }}</ref> ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱮᱱᱮᱡᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱢᱩᱵᱷᱤ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱩᱥᱟ ᱫᱚ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱢᱩᱵᱷᱤ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱢᱩᱵᱷᱤ "ᱠᱚᱨᱢᱟ" ᱨᱮ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱰᱮᱵᱭᱩ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=vfXfUR3ICMI/ |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211215/vfXfUR3ICMI |archive-date=15 December 2021 |url-status=live |title=Real Names of Nepali celebrities}}{{cbignore}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱢᱩᱵᱷᱤ "ᱢᱩᱱᱟ ᱢᱟᱫᱟᱱ" ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱙ ᱨᱮ ᱞᱚᱠᱥᱢᱤ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱫᱮᱣᱠᱳᱴᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱱᱟ ᱢᱟᱫᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱥᱟ ᱯᱚᱩᱰᱮᱞ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱮᱠᱴᱚᱨ ᱥᱩᱫᱷᱟᱱᱥᱩ ᱡᱳᱥᱤ ᱥᱟᱶ ᱒᱔ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱡᱤᱱᱤᱭᱟ, ᱭᱩᱮᱥᱮ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱨᱩᱠᱢᱟᱱᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨᱤ ᱯᱚᱩᱰᱮᱞ (ᱩᱥᱟ) ᱫᱚ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱔᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱷᱤᱪᱟᱨ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱠᱚᱨᱢᱟ, ᱢᱩᱱᱟ ᱢᱟᱫᱟᱱ, ᱜᱳᱫᱷᱩᱞᱤ, ᱛᱤᱢᱨᱳ ᱢᱟᱭᱟ, ᱯᱭᱟᱨᱤ ᱵᱟᱦᱤᱱᱤ, ᱜᱚᱝᱜᱟ, ᱡᱮᱴᱷᱳ ᱠᱟᱸᱪᱳ, ᱨᱟᱢ ᱞᱚᱠᱥᱢᱚᱱ, ᱵᱟᱡ, ᱠᱨᱳᱫᱷ ᱟᱨ ᱢᱟᱭᱟ ᱱᱟᱜᱟᱨᱟ, ᱡᱽᱣᱟᱞᱟᱢᱩᱠᱷᱤ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ, ᱓᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱤᱭᱩᱡᱤᱠ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱰᱚᱡᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥᱤᱭᱟᱞ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱟᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱷᱮᱱ ᱯᱷᱳᱞᱳᱭᱤᱝ ᱵᱮᱥ ᱥᱟᱶ ᱛᱟᱹᱠᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱠ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱯᱟᱨᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱱᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱒᱐᱐᱓ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ "ᱵᱮᱥᱴ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ" ᱟᱣᱟᱨᱰ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱩᱱᱟ ᱢᱟᱫᱟᱱ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱔ ᱚᱥᱠᱟᱨ ᱨᱮ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱱᱤᱫᱷᱤᱛᱣᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱫ ᱥᱴᱮᱡ ᱯᱟᱨᱯᱷᱚᱨᱢᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱥᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱮᱱᱮᱡ ᱴᱮᱞᱮᱱᱴ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱴᱮᱞᱮᱱᱴ ᱫᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴ, ᱰᱨ. ᱨᱟᱢ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱭᱟᱫᱚᱵ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱟᱨ ᱪᱮᱞᱮᱸᱡᱽ ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱨᱤᱠᱟᱹ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ᱾ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱩᱱᱤ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱪᱮᱫ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱜᱮ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱚᱰᱤᱥᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱴᱤᱱᱴ ᱫᱚ ᱵᱚᱞᱤᱣᱩᱰ ᱥᱟᱶ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱩᱡᱷ ᱥᱟᱝ ᱯᱨᱤᱛ ᱞᱟᱜᱟᱭ ᱥᱟᱡᱱᱟ, ᱡᱟᱭ ᱡᱟᱭ ᱡᱟᱭ ᱵᱟᱡᱨᱚᱝ ᱵᱟᱞᱤ, ᱟᱫᱟᱞᱟᱛ, ᱪᱤᱱᱛᱩ ᱪᱤᱱᱠᱤ ᱚᱩᱨ ᱮᱠ ᱵᱟᱰᱤ ᱥᱤ ᱞᱚᱵᱽ ᱥᱴᱳᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱯᱨᱟᱭᱤᱢ ᱴᱟᱭᱤᱢ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱥᱳ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱠᱚᱢᱚᱨᱥᱤᱭᱟᱞ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱪᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱨᱟᱸᱰ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱦᱚᱸᱭ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ, ᱩᱱᱤ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ ᱫᱚ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱚᱨᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱜᱮ ᱭᱩᱮᱥᱮ ᱨᱮ ᱧᱮᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱭᱩ ᱤᱭᱚᱨ-᱒᱐᱑᱕ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱥᱟᱱ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤᱥᱠᱳ ᱨᱮ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱ ᱟᱠᱷᱲᱟ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱮᱫ ᱚᱠᱛᱚ ᱧᱮᱞ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱵᱟᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱭᱩᱮᱥᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱥᱮ ᱵᱟᱝᱟ᱾ ᱴᱚᱴᱷᱟᱣᱟᱨᱤ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱥᱚᱝᱜᱚᱴᱷᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱯᱨᱚᱛᱤᱱᱤᱫᱷᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱮᱠᱴᱨᱮᱥ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮ ᱮ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱭᱩᱮᱥᱮ ᱨᱮ ᱵᱚᱥᱠᱚᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== rhbpe6tbhf2naqojnzsg2338nacd7my ᱥᱩᱡᱟᱛᱷᱟ ᱢᱳᱦᱚᱱ 0 31283 191454 170607 2026-05-05T13:07:27Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191454 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱥᱩᱡᱟᱛᱷᱟ ᱢᱳᱦᱚᱱ | image = Dr Sujatha Mohan (cropped).jpg | caption = | other_names = | birth_name = | birth_date = 20th century | birth_place = | death_date = | death_place = | death_cause = | nationality = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ | education = | occupation = | employer = | known_for = | height = | title = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | spouse = | partner = | children = | parents = | relatives = | website = | signature = | footnotes = }} '''ᱥᱩᱡᱟᱛᱷᱟ ᱢᱳᱦᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱮᱫ ᱰᱟᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱨᱮᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱜᱽᱱᱟ ᱛᱮ ᱢᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱮᱞ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱚᱨᱚᱯᱠᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱱᱟᱨᱤ ᱥᱚᱠᱛᱤ ᱯᱩᱨᱚᱥᱠᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱛᱮᱠᱚ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ᱾ ==ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱝᱠᱟᱨᱟ ᱱᱮᱛᱷᱨᱟᱞᱟᱭᱟ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱚᱸᱰᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱟᱡᱤᱜ ᱵᱟᱹᱦᱩ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱠᱤᱱ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱟᱱ ᱟᱭᱤ ᱠᱮᱭᱟᱨ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱨᱮᱱ ᱮᱠᱡᱤᱠᱭᱩᱴᱤᱵᱷ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱰᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱚᱱᱟ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱱ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱪᱮᱨᱤᱴᱮᱵᱚᱞ ᱴᱨᱚᱥᱴ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱫ ᱠᱚ ᱵᱷᱟᱹᱜᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱯᱨᱮᱥᱚᱱ ᱪᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱴᱨᱚᱥᱴ ᱫᱚ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱓ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱓,᱕᱐᱐ ᱢᱮᱫ ᱧᱮᱞ ᱚᱯᱨᱮᱥᱚᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱟᱸᱪᱤᱯᱩᱨᱚᱢ, ᱛᱤᱨᱩᱣᱟᱞᱞᱩᱨ, ᱛᱤᱨᱩᱵᱟᱱᱟᱢᱟᱞᱟᱭ, ᱵᱮᱞᱞᱳᱨ ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱞᱩᱯᱩᱨᱚᱢ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱮᱫ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱑᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱢᱳᱛᱤᱭᱟᱵᱤᱱᱫᱩ ᱚᱯᱨᱮᱥᱚᱱ, ᱗,᱐᱐᱐ ᱠᱚᱨᱱᱤᱭᱟᱞ ᱴᱨᱟᱱᱥᱯᱞᱟᱸᱴ ᱟᱨ ᱓᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱡᱚᱲ ᱪᱟᱥᱢᱟ ᱪᱟᱞ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ᱾ ᱢᱳᱛᱤᱭᱟᱵᱤᱱᱫᱩ ᱚᱯᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱨᱩᱜᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱮᱫ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱞᱮᱱᱥ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱫᱚ ᱨᱩᱜᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱟᱢ ᱵᱟᱝ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱪᱟᱞ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱨᱳᱴᱟᱨᱤ ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱟᱹᱛ ᱠᱮᱫ ᱟᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱚᱨᱱᱤᱭᱟᱞ ᱢᱮᱫ ᱴᱨᱟᱱᱥᱯᱞᱟᱸᱴ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱱ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱠᱚ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱚᱱᱟ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮᱜᱮ ᱢᱮᱫ ᱚᱯᱨᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱫᱚ ᱘ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱱᱟᱨᱤ ᱥᱚᱠᱛᱤ ᱯᱩᱨᱚᱥᱠᱟᱨ ᱛᱮᱠᱚ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ᱾ ᱒᱐᱑᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱵᱷᱚᱵᱚᱱ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱠᱩᱲᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ==ᱱᱤᱡᱮᱨ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱫᱚ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱡᱚᱢ ᱧᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱥᱤᱱᱮᱢᱟ ᱧᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱤᱱ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱮᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱒᱖ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱙᱘᱗ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱟᱭᱳ ᱵᱟᱵᱟ ᱠᱤᱱ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱚ ᱨᱟᱡᱤ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱑᱙᱘᱗ ᱨᱮ ᱠᱤᱱ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱠᱤᱱ ᱨᱮᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱᱟ᱾<ref name=corp>{{Cite web|title=Corporate Citizen|url=https://corporatecitizen.in/issue17/cover-story-vision-mission.html|access-date=2021-01-05|website=corporatecitizen.in}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== j1lsvrgsodboy4vkw5ymmur070xv13d ᱥᱩᱞᱳᱪᱚᱱᱟ ᱰᱳᱝᱜᱽᱨᱮ 0 31483 191453 171531 2026-05-05T13:04:32Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191453 wikitext text/x-wiki '''ᱥᱩᱞᱳᱪᱚᱱᱟ ᱰᱳᱝᱜᱽᱨᱮ''', ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ '''ᱥᱩᱞᱳᱪᱚᱱᱟᱵᱟᱭ ᱰᱳᱝᱜᱽᱨᱮ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱵᱟᱰᱟᱭᱮᱭᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱞ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite web |author=Suchitra |title=Sulochanabai Dongre: The Woman Who Advocated Birth-Control In Dalit Feminism |url=https://feminisminindia.com/2019/12/10/sulochanabai-dongre-woman-birth-control-dalit-feminism/ |website=Feminism in India |publisher=Feminism in India |accessdate=6 March 2020}}</ref> ==ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱪᱩᱨᱤᱛ== ᱥᱩᱞᱳᱪᱚᱱᱟ ᱰᱳᱝᱜᱽᱨᱮ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱐ ᱟᱨ ᱑᱙᱔᱐ ᱨᱮ ᱪᱟᱢᱟᱨ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱰᱳᱝᱜᱽᱨᱮ ᱫᱚ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱣᱩᱢᱮᱱᱥ ᱠᱚᱱᱯᱷᱮᱨᱮᱱᱥ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱲᱟᱹᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱰᱳᱝᱜᱽᱨᱮ - ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱟᱞᱤᱛ ᱟᱹᱜᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ - ᱠᱚᱱᱯᱷᱮᱨᱮᱱᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱟᱵᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱰᱤᱯᱨᱮᱥᱰ ᱠᱞᱟᱥᱮᱥ ᱣᱩᱢᱮᱱ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱹᱜᱩᱣᱟᱹᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱙᱔᱒ ᱨᱮ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱟᱴᱤᱞ ᱠᱚᱱᱯᱷᱮᱨᱮᱱᱥ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱨᱥᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ, ᱰᱳᱝᱜᱽᱨᱮ (ᱥᱟᱱᱛᱟᱵᱟᱭ ᱫᱟᱱᱤ ᱥᱟᱶ) ᱱᱟᱜᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱚᱞ-ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱥᱤᱰᱩᱞᱰ ᱠᱟᱥᱴ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱚᱱᱯᱷᱮᱨᱮᱱᱥ ᱨᱮ ᱒᱕,᱐᱐᱐ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱭ ᱨᱚᱲ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{Cite book|last1=Arya|first1=Sunaina|url=https://books.google.com/books?id=RVauDwAAQBAJ&q=Sulochanabai+Dongre&pg=PT92|title=Dalit Feminist Theory: A Reader|last2=Rathore|first2=Aakash Singh|date=2019-09-09|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-000-65148-5|language=en}}</ref><ref>Paik, Shailaja (2016). ''Dalit Women's Education in Modern India: Double Discrimination''. Routledge Research on Gender in Asia Series. New York: Routledge, 2014. {{ISBN|978-0-415-49300-0}}.</ref> ᱰᱳᱝᱜᱽᱨᱮ ᱫᱚ ᱫᱟᱞᱤᱛ ᱢᱟᱦᱤᱞᱟ ᱯᱷᱮᱰᱮᱨᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱸᱭ ᱯᱟᱨᱥᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱫᱟᱞᱤᱛ ᱯᱷᱮᱢᱤᱱᱤᱥᱴ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name=":0">{{Cite web|url=https://feminisminindia.com/2019/12/10/sulochanabai-dongre-woman-birth-control-dalit-feminism/|title=Sulochanabai Dongre: The Woman Who Advocated Birth-Control In Dalit Feminism {{!}} #IndianWomenInHistory|last=Suchitra|date=2019-12-09|website=Feminism In India|language=en-US|access-date=2020-03-06}}</ref> ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱟᱫᱚᱢ ᱯᱚᱛᱚᱵ ᱠᱚᱨᱮ ᱰᱳᱝᱜᱽᱨᱮ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱞ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱟᱹᱵᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱟᱹᱜᱩᱣᱟᱹᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱫᱮᱭᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱫᱚ ᱩᱱᱤᱭ ᱥᱚᱢᱚᱨᱛᱷᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱰᱳᱝᱜᱽᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱩᱨᱢᱤᱞᱟ ᱯᱟᱣᱟᱨᱟᱜ ᱑᱙᱘᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ "ᱣᱤ ᱚᱞᱥᱳ ᱢᱮᱰ ᱦᱤᱥᱴᱳᱨᱤ" ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite book|url=https://www.press.uchicago.edu/ucp/books/book/distributed/W/bo17108219.html|title=We Also Made History|access-date=2025-03-23|archive-date=2026-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20260205191754/https://press.uchicago.edu/ucp/books/book/distributed/W/bo17108219.html|url-status=dead}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== 0uvnyka6zjbfq2hl0na6augqodle0ww ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ 0 31876 191460 174751 2026-05-05T14:10:16Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191460 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ | nicknames = City of Peace, City of Lions, City of Birds, City of Forts, City of Breeze | native_name = {{lang|sd|{{Naskh|حيدرآباد}}}}<br>{{Nastaliq|حیدر آباد}} | named_for = [[Caliph]] [[Ali Ibn Abi Talib]] | native_name_lang = sd, ur | settlement_type = ᱢᱟᱦᱟᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Mir Karam Ali Khan Talpur Tombs were restored in 2016 1.jpg |caption1 = [[Tombs of the Talpur Mirs]] | image2 = Mian-ghulam-shah-kalhoro-kalhora-tomb-01.jpg|center| |caption2 = [[Tomb of Mian Ghulam Kalhoro]] | image3 = PK Hyderabad asv2020-02 img15 Navalrai Market tower.jpg |caption3 = [[Navalrai Clock Tower, Hyderabad|Navalrai Clock Tower]] | image4 = PK Hyderabad asv2020-02 img21 Hasrat Mohani Library.jpg |caption4 = Hasrat Mohani Library }} | image_flag = Hyderabad (Pakistan) City Flag.png | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = Emblem | image_seal = | seal_type = [[Hyderabad Municipal Corporation|HMC Emblem]] | pushpin_map = Pakistan | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = 250 | pushpin_map_caption = ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{nowrap|{{flag|ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ}}}} | subdivision_type1 = [[Subdivisions of Pakistan|Province]] | subdivision_name1 = {{flag|ᱥᱤᱸᱫᱷ}} | subdivision_type2 = ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | subdivision_name2 = [[ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]] | subdivision_type3 = [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name3 = [[ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ|ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]] | subdivision_type4 = ᱚᱴᱚᱱᱚᱢᱚᱥ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ | subdivision_name4 = ᱕ | subdivision_type5 = ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱯᱨᱚᱥᱤᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱞ ᱠᱚ | subdivision_name5 = ᱒᱐ | government_footnotes = | government_type = [[ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ|ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱱᱤᱜᱟᱢ]] | leader_title = ᱢᱮᱭᱟᱨ | leader_name = ᱠᱟᱥᱤᱯᱷ ᱟᱞᱤ ᱥᱳᱨᱳ<ref name="dawn">{{Cite web |last=Mandhro |first=Sameer |date=2023-06-09 |title=Azhar Chandio- the new mayor of Hyderabad |url=https://tribune.com.pk/story/2420899/kashif-shoro-the-new-mayor-of-hyderabad |access-date=2023-06-11 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref> | leader_title1 = ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ | leader_name1 = ᱵᱤᱞᱟᱞ ᱚᱦᱢᱚᱫᱽ ᱢᱮᱢᱳᱱ | leader_title2 = ᱡᱚᱜᱚ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ | leader_name2 = ᱡᱟᱭᱱ ᱩᱞ ᱚᱵᱤᱫᱤᱱ ᱢᱮᱢᱳᱱ | established_title = Settled | established_date = ᱑᱗᱖᱘ | area_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/php/pakistan-distr-admin.php|title = Pakistan: Tehsils and Talukas (Districts and Subdistricts) - Population Statistics, Charts and Map}}</ref> <!--Three talukas of Hyderabad District forms the city of Hyderabad, the sum of their areas is 292 km<sup>2</sup>. To see the area of each taluka, open the footnotes and tap on each taluka one by one, the area will be displayed--> | area_total_km2 = 993 | area_metro_km2 = ᱑,᱗᱔᱐ | population_as_of = ᱒᱐᱒᱓ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ | population_demonym = ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱤ | population_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/Pakistan-100T.html|title=Pakistan: Provinces and Major Cities - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information|website=www.pbs.gov.pk/content/announcement-results-7th-population-and-housing-census-2023-digital-census}}</ref> | total_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ | population_note = | population_total = ᱑᱙᱒᱑᱒᱗᱕ | population_density_km2 = auto | population_rank = ᱒ ᱟᱱᱟᱜ, ᱥᱤᱸᱫᱷ<br/>ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱗ ᱟᱱᱟᱜ | population_metro = | coordinates = {{coord|25|22|45|N|68|22|06|E|region:PK|display=inline,title}} | elevation_footnotes = | elevation_m = ᱑᱓ | timezone = [[Pakistan Standard Time|PKT]] | utc_offset = +᱐᱕:00 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | postal_code_type = [[Postal codes in Pakistan|Postal code]] | postal_code = ᱗᱑᱐᱐᱐ | area_code = ᱐᱒᱒ | footnotes = | official_name = ᱢᱟᱦᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ }} '''ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ''' (ᱥᱤᱱᱫᱷᱤ: حيدرآباد; ᱩᱨᱫᱩ: حيدرآباد; {{IPAc-en|ˈ|h|aɪ|d|ər|ə|b|a:|d}}),<ref>{{Cite web |title=Definition of HYDERABAD |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Hyderabad |access-date=2023-10-31 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ '''ᱱᱮᱨᱩᱱᱠᱚᱴ''' (ᱥᱤᱱᱫᱷᱤ: نيرون ڪوٽ) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱱᱫᱷ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱨᱟᱪᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱱᱫᱷ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗ ᱟᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.siasat.pk/forum/showthread.php?397650-by-winning-2nd-largest-city-Hyderabad-and-4th-largest-city-Mirpurkhas-MQM-declared-Urban-Sindh-Leader |title=By winning 2nd largest city Hyderabad and 4th largest city Mirpurkhas, MQM declared Urban Sindh Lead &#124; Siasat.pk Forums |publisher=Siasat.pk |date=2015-11-19 |access-date=2018-08-14 |archive-date=8 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808074405/https://www.siasat.pk/forum/showthread.php?397650-By-winning-2nd-largest-city-Hyderabad-and-4th-largest-city-Mirpurkhas-MQM-declared-Urban-Sindh-Leader |url-status=dead }}</ref> ᱑᱗᱖᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱚᱞᱦᱳᱨ ᱨᱟᱡᱽᱵᱚᱝᱥᱚ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱭᱟᱱ ᱜᱩᱞᱟᱢ ᱥᱟᱦ ᱠᱚᱞᱦᱳᱨᱳ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ ᱫᱚ ᱑᱘᱔᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱚᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱥᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ [[ᱠᱚᱨᱟᱪᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱙᱓ ᱢᱤᱞ) ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱟᱨ ᱮᱢ -᱙ ᱢᱚᱴᱚᱨᱵᱷᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ; ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ * ''[https://books.google.com/books/about/Biographical_Encyclopedia_of_Pakistan.html?id=sGtmAAAAMAAJ Biographical Encyclopedia of Pakistan]'' (1963–1966 edition) ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Sister project links|ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ, ᱥᱤᱱᱫᱷ}} * {{Wikivoyage inline|ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ (ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ)}} * {{Official website|http://www.hyderabad.gov.pk|2=Official website of the City District Government of Hyderabad}} * [http://www.apnahyderabad.pk Hyderabad Local Directory Listing Website] * [https://www.mytouristline.com/top-10-famous-places-to-visit-in-hyderabad/ Top 10 Famous Tourist Attractions of Hyderabad] * [https://faisalmoverz.com/faisal-movers-hyderabad/ Faisal Movers Hyderabad Terminal]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ, ᱥᱤᱱᱫᱷ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱦᱟᱱᱚᱜᱚᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱱᱫᱷ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]] n3zfyyxzoyv7bf3prprrq6n9yxr0wd2 ᱥᱩᱥᱟᱱᱟ ᱰᱤᱭᱟᱡᱽ 0 33504 191455 183883 2026-05-05T13:11:50Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 191455 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱔)}} {{Infobox officeholder | name = ᱥᱩᱥᱟᱱᱟ ᱰᱤᱭᱟᱡᱽ | image = 30.12.28 Mensaje Fin de Año 4 (cropped2).jpg | office = ᱟᱱᱰᱟᱞᱩᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱴᱚᱱᱚᱢᱚᱥ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱕ ᱟᱹᱱᱤᱡ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ | monarch = {{Unbulleted list|[[ᱡᱩᱣᱟᱱ ᱠᱟᱨᱞᱚᱥ ᱑]]|[[ᱯᱷᱮᱞᱤᱯ ᱖]]}} | deputy = {{Unbulleted list|[[ᱰᱤᱭᱮᱜᱳ ᱵᱷᱟᱞᱰᱮᱨᱟᱥ]] {{small|(2012–2015)}}|[[ᱢᱮᱱᱩᱭᱮᱞ ᱡᱤᱢᱮᱱᱮᱡᱽ ᱵᱟᱨᱤᱭᱚᱥ|ᱢᱮᱱᱩᱭᱮᱞ ᱡᱤᱢᱮᱱᱮᱡᱽ]] {{small|(᱒᱐᱑᱕–᱒᱐᱑᱙)}}}} | term_start = ᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱓ | term_end = ᱑᱘ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱘ | predecessor = [[ᱡᱳᱥ ᱮᱱᱴᱚᱱᱤᱭᱳ ᱜᱨᱤᱱᱟᱱ]] | successor = [[ᱡᱩᱣᱟᱱᱢᱟ ᱢᱚᱨᱮᱱᱳ]] | office1 = ᱟᱱᱰᱟᱞᱩᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱣᱟᱨᱠᱚᱨᱥ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱮᱠᱨᱮᱴᱟᱨᱤ | term_start1 = ᱒᱓ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱓ | term_end1 = ᱒᱓ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱑ | predecessor1 = [[ᱡᱳᱥ ᱮᱱᱴᱚᱱᱤᱭᱳ ᱜᱨᱤᱱᱟᱱ]] | successor1 = [[ᱡᱩᱣᱟᱱ ᱮᱥᱯᱟᱰᱟᱥ]] | president1 = [[ᱢᱤᱠᱟᱭᱮᱞᱟ ᱱᱟᱣᱟᱨᱨᱳ]] | office5 = [[Parliament of Andalusia|Member of the Parliament of Andalusia]] | term_start5 = ᱓ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱐᱘ | term_end5 = ᱒᱕ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱑ | constituency5 = [[ᱥᱮᱵᱷᱤᱞᱮ (ᱟᱱᱰᱟᱞᱩᱥᱤᱭᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ)|ᱥᱮᱵᱷᱤᱞᱮ]] | office3 = [[ᱥᱯᱮᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱱᱮᱴ|ᱥᱤᱱᱮᱴ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ]] | term_start3 = ᱒᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱑ | term_start4 = ᱒᱑ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱑ | term_end4= ᱖ ᱢᱮᱭ ᱒᱐᱑᱒ | appointed3 = [[ᱟᱱᱰᱟᱞᱩᱥᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱸᱥᱚᱫᱽ]] | appointed4 = [[ᱟᱱᱰᱟᱞᱩᱥᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱸᱥᱚᱫᱽ]] | office2 = [[ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ ᱚᱯᱷ ᱰᱮᱯᱭᱩᱴᱤᱡᱽ (ᱥᱯᱮᱱ)|ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ ᱚᱯᱷ ᱰᱮᱯᱭᱩᱴᱤᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ]] | term_start2= ᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱐᱔ | term_end2= ᱒ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱐᱘ | constituency2= [[ᱥᱮᱵᱷᱤᱞᱮ (ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ ᱚᱯᱷ ᱰᱮᱯᱭᱩᱴᱤᱡᱽ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ)|ᱥᱮᱵᱷᱤᱞᱮ]] | office6 = [[ᱥᱮᱵᱷᱤᱞᱮ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱟᱨᱤᱥᱚᱫᱽ|ᱥᱮᱵᱷᱤᱞᱮ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱟᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ]] | term_start6 = ᱔ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱙᱙ | term_end6 = ᱒ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱐᱔ | birth_name = ᱥᱩᱥᱟᱱᱟ ᱰᱤᱭᱟᱡᱽ ᱯᱟᱪᱮᱠᱳ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1974|10|18}} | birth_place = [[ᱥᱮᱵᱷᱤᱞᱮ]], [[ᱟᱱᱰᱟᱞᱩᱥᱤᱭᱟ]], [[ᱯᱷᱨᱟᱱᱠᱚᱭᱥᱴ ᱥᱯᱮᱱ|ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | death_date = | death_place = | party = [[ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱣᱟᱨᱠᱚᱨᱥ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] | spouse = ᱡᱳᱥ ᱢᱟᱨᱤᱭᱟ ᱢᱳᱨᱤᱪᱮ ᱤᱵᱟᱱᱮᱡᱽ | children = ᱡᱳᱥ ᱢᱟᱨᱤᱭᱟ | alma_mater = [[ᱥᱮᱵᱷᱤᱞᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] | citizenship = [[ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱱ|ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ]] | parents = ᱡᱳᱥ ᱰᱤᱭᱟᱡᱽ<br/>ᱨᱳᱡᱟ ᱯᱟᱪᱮᱠᱳ | signature = Firma de Susana Díaz Pacheco.svg }} '''ᱥᱩᱥᱟᱱᱟ ᱰᱤᱭᱟᱡᱽ ᱯᱟᱪᱮᱠᱳ''' ({{IPA|es|suˈsana ˈði.aθ}}; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱘{{Nbsp}}ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱑᱙᱗᱔) ᱫᱚ ᱟᱱᱰᱟᱞᱩᱥᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱟᱱᱰᱟᱞᱩᱥᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱣᱟᱨᱠᱚᱨᱥ ᱯᱟᱨᱴᱤ (PSOE-A) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news |title=Susana Díaz se la juega en Sevilla y echa el resto con Juan Espadas |url=https://www.elmundo.es/andalucia/2019/02/16/5c684480fdddffa27c8b45e1.html |work=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]] |date=16 February 2019 |language=es}}</ref> ᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ ᱡᱳᱥ ᱮᱱᱴᱚᱱᱤᱭᱳ ᱜᱨᱤᱱᱟᱱ ᱟᱜ ᱤᱥᱛᱤᱯᱷᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱙ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱱᱰᱟᱞᱩᱥᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱤᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ ᱟᱱᱫᱚᱞᱩᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ [[ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱥᱟᱱᱪᱮᱡᱽ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱᱮ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱰᱤᱭᱟᱡᱽ, ᱡᱳᱥ ᱰᱤᱭᱟᱡᱽ<ref>{{cite news |title=Susana Díaz quiere ser baronesa |language=es |url=http://politica.elpais.com/politica/2013/07/06/actualidad/1373134118_800098.html |newspaper=[[El País]] |date=7 July 2013 |access-date=27 November 2018 |first=Luz |last=Sánchez-Mellado |location=Almería |publisher=[[Prisa]] |archive-date=2 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170802041534/https://politica.elpais.com/politica/2013/07/06/actualidad/1373134118_800098.html |url-status=dead }}</ref> ᱢᱤᱫ ᱯᱞᱮᱢᱵᱚᱨ ᱟᱨ ᱨᱳᱡᱟ ᱯᱟᱪᱮᱠᱳ, ᱢᱤᱫ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱯᱮᱭᱟ ᱢᱤᱥᱤᱨᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=La última esperanza socialista |language=es |url=http://www.elmundo.es/cronica/2013/11/24/528fdacf0ab74055068b4579.html |newspaper=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]] |date=24 November 2013 |access-date=27 November 2018 |publisher=[[Unidad Editorial Información General]] S.L.U. |location=Sevilla |first=Carmen |last=Torres}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.huffingtonpost.es/2015/06/14/fotos-susana-diaz-investida_n_7580174.html |title=Las imágenes y anécdotas de la investidura de Susana Díaz |date=14 June 2015 |work=[[HuffPost]] |access-date=27 November 2018 |language=es |publisher=España Prisa Noticias S.L.U.}}</ref> ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱚᱲᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=http://www.elmundo.es/loc/2016/03/07/56dd597e268e3e32678b4586.html |title=El íntimo y tenso bautizo del hijo de Susana Díaz, en el barrio de Triana |newspaper=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]|publisher=[[Unidad Editorial]] |author=GTRES |date=7 March 2016 |access-date=27 November 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-07-30 |title=Susana Díaz da a luz a su primer hijo |trans-title=Susana Díaz gives birth to her first son |url=https://e00-elmundo.uecdn.es/andalucia/2015/07/30/55b9e7e246163fc06d8b4575.html |access-date=2025-06-19 |website=ELMUNDO |language=es }}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱰᱤᱭᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱥᱮᱵᱷᱤᱞᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|date=2013-11-24|title=La última esperanza socialista|url=https://www.elmundo.es/cronica/2013/11/24/528fdacf0ab74055068b4579.html|access-date=2020-07-31|website=ELMUNDO|language=es}}</ref><ref name="PIWT">{{cite web |author=<!--Not stated--> |date=June 20, 2023 |title=Women of Triana III |url=https://pluri.iestriana.com/index.php/2023/06/20/women-of-triana-iii/ |access-date=2024-10-10 |website=Pluri Iestriana |publisher= |quote=}}</ref> ==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ===ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱤᱱᱮᱴᱚᱨ (᱒᱐᱐᱔–᱒᱐᱑᱒) === ᱰᱤᱭᱟᱡᱽ ᱫᱚ [[ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱣᱟᱨᱠᱚᱨᱥ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] (PSOE) ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱚᱫᱽ ᱠᱚᱨᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web|title=Especial IX Legislatura|url=http://www.juntadeandalucia.es/ixlegislatura/gobierno/consejeria/pre.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120509025121/http://www.juntadeandalucia.es/ixlegislatura/gobierno/consejeria/pre.html|archive-date=2012-05-09|date=2012-05-09|access-date=2020-05-15}}</ref> ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱒ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱟᱱᱰᱟᱞᱩᱥᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱱᱮᱴᱚᱨ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|title=El PSOE-A da el sí a Griñán con un respaldo que roza el 100%|url=https://www.lavanguardia.com/politica/20100313/53898387536/el-psoe-a-da-el-si-a-grinan-con-un-respaldo-que-roza-el-100.html|date=2010-03-13|website=La Vanguardia|language=es|access-date=2020-05-15}}</ref> ===ᱟᱱᱰᱟᱞᱩᱥᱤᱭᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ (᱒᱐᱑᱒–᱒᱐᱑᱓) === ᱖ ᱢᱮ ᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ, ᱡᱳᱥ ᱟᱱᱴᱚᱱᱤᱭᱳ ᱜᱨᱤᱱᱟᱱ ᱫᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱸᱴᱟ ᱰᱤ ᱟᱱᱰᱟᱞᱩᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱥᱤ ᱟᱨ ᱥᱚᱢᱟᱱᱛᱟ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱩᱱᱤ ᱑᱔ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱑᱒ ᱟᱨ ᱓᱐ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱓ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱵᱷᱤᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱤᱮᱥᱳᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|title=Verónica Pérez acaba con las rencillas y sella la unidad en el PSOE de Sevilla|url=https://elcorreoweb.es/historico/veronica-perez-llama-a-que-el-psoe-de-sevilla-fortalezca-su-unidad-y-salga-a-la-calle-HGEC556890|website=elcorreoweb.es|date=30 November 2013 |language=es-ES|access-date=2020-05-15}}</ref> ===ᱟᱱᱰᱟᱞᱩᱥᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ (᱒᱐᱑᱓–᱒᱐᱑᱙)=== ====ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱢᱤᱡᱷᱚᱜ (᱒᱐᱑᱓–᱒᱐᱑᱕)==== {{Main|ᱥᱩᱥᱟᱱᱟ ᱰᱤᱭᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ}} [[File:Susana Díaz 2014b (cropped).jpg|thumb|᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱰᱤᱭᱟᱡᱽ|alt=|left]]ᱰᱤᱭᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱱᱫᱚᱞᱩᱥᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱢᱯᱩᱸᱛᱷᱤ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱞᱮᱯᱴ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ =====ᱯᱮᱰᱨᱳ ᱥᱟᱱᱪᱮᱡᱽ ᱟᱜ ᱒᱐᱑᱔ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱟᱴ===== ᱥᱯᱮᱱ ᱨᱮ ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱤᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ, PSOE ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱞᱯᱷᱨᱮᱰᱳ ᱯᱮᱨᱮᱡᱽ ᱨᱩᱵᱟᱞᱠᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱤᱥᱛᱤᱯᱷᱟ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱰᱤᱭᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱮᱱᱟ,<ref>{{cite news |last=Sanz |first=Luis Ángel |date=10 June 2014 |title=Susana Díaz no se presenta a liderar el PSOE para no desgastarse como presidenta |url=http://www.elmundo.es/espana/2014/06/10/5396a1c1ca47416f438b456c.html |language=Spanish |work=El Mundo |location=Madrid |access-date=1 April 2017}}</ref> ====ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱡᱷᱚᱜ (᱒᱐᱑᱕–᱒᱐᱑᱙) ==== {{Main|ᱥᱩᱥᱟᱱᱟ ᱰᱤᱭᱟᱡᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ}} ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱞᱮᱯᱷᱴ ᱥᱟᱶ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱰᱤᱭᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱱᱫᱟᱞᱩᱥᱤ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴᱤ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱰᱤᱭᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱢᱟᱨᱤᱭᱟᱱᱳ ᱨᱟᱡᱳᱭ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱷᱨᱤᱯᱷᱴ ᱯᱚᱞᱤᱥ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱨᱚᱫᱷ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱰᱤᱭᱟᱡᱽ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸᱭ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱩᱫᱤ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮ ᱯᱩᱥᱴᱟᱹᱣ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱚᱢᱟᱡᱽᱣᱟᱫᱤ ᱯᱤᱯᱤ ᱵᱟᱝᱠᱷᱟᱱ ᱯᱚᱰᱮᱢᱚᱥ ᱥᱟᱶ ᱜᱟᱛᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>{{cite news |first=Raphael |last=Minder |date=22 March 2016 |url=https://www.nytimes.com/2015/03/23/world/europe/shy-of-majority-socialists-win-in-spains-andalusia.html |title=Shy of Majority, Socialists Win in Spain's Andalusia |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=27 November 2018}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Commons category|ᱥᱩᱥᱟᱱᱟ ᱰᱤᱭᱟᱡᱽ}} * [http://www.parlamentodeandalucia.es/webdinamica/portal-web-parlamento/composicionyfuncionamiento/diputadosysenadores.do?codmie=97&nlegis=8&codorg=203&cirele=0&accion=Ver%20Diputados Ficha de Susana Díaz en el Parlamento de Andalucía] * [http://www.elcorreoweb.es/perfilaturas/088358/susanadiazperfilatura Perfil de Susana Díaz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130127023840/http://www.elcorreoweb.es/perfilaturas/088358/susanadiazperfilatura |date=27 January 2013 }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱰᱤᱭᱟᱡᱽ, ᱥᱩᱥᱟᱱᱟ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱱᱰᱟᱞᱩᱥᱤᱭᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱤᱱ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱣᱟᱨᱠᱚᱨᱥ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱮᱵᱷᱤᱞᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] cjzbzqt3gk4zxo91usxzpa2dzi9blep ᱡᱳᱦᱟᱨᱤ (ᱨᱚᱲ) 0 35805 191461 2026-05-05T14:43:20Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 + 191461 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ᱡᱳᱦᱟᱨᱤ | nativename = {{lang|kfy|जोहारी}} | pronunciation = {{IPA|kfy|d͡ʒoːɦɑːɾiː||OpenSpeaks-kfy-Johari-Surendra Singh Pangtey Johari-bhasha.wav}}<small>ᱡᱳᱦᱟᱨᱤ</small> | region = ᱡᱳᱦᱟᱨ ᱟᱨ ᱫᱟᱨᱢᱟ ᱜᱷᱟᱹᱴᱤ ᱠᱚ, ([[ᱥᱤᱧᱚᱛ]])<ref name="m030">{{cite book | last=Śarmā | first=Devīdatta | title=Tibeto-Himalayan Languages of Uttarkhand | publisher=Mittal Publications | date=1989 | isbn=978-81-7099-171-7 | url=https://books.google.com/books?id=nFEHAQAAIAAJ&q=johar+johari+dialect | access-date=2025-08-17 | page=}}</ref> | states = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | ethnicity = ᱥᱳᱣᱠᱟ ᱦᱚᱲ | speakers = | date = | ref = | familycolor = Indo-European | fam2 = [[ᱤᱱᱫᱳ-ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱤᱱᱫᱳ-ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ]] | fam3 = [[ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱚ]] | fam4 = [[ᱠᱚᱧᱮ ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱠᱚᱧᱮ]] | fam5 = [[ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱯᱟᱦᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱯᱟᱦᱟᱲᱤ]] | fam6 = [[ᱠᱩᱢᱟᱣᱩᱱᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱩᱢᱟᱣᱩᱱᱤ]] | iso3 = | glotto = | glottorefname = | image = File:OpenSpeaks-Kfy-Johari-Johari-Surendra Singh Pangtey-Torn Shoes (Joke).webm | imagecaption = [[ᱥᱩᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱥᱤᱝ ᱯᱟᱝᱛᱤ]] ᱡᱳᱦᱟᱨᱤ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱮᱫᱼᱟ }} '''ᱡᱳᱦᱟᱨᱤ''' ({{IPA|kfy|d͡ʒoːɦɑːɾiː||OpenSpeaks-kfy-Johari-Surendra Singh Pangtey Johari-bhasha.wav}}) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱥᱳᱣᱠᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱚᱲᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ [[ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱳᱦᱟᱨ ᱟᱨ ᱫᱟᱨᱢᱟ ᱜᱷᱟᱹᱴᱤ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱠᱩᱢᱟᱣᱩᱱᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧᱟ, ᱟᱨ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Kumauni Variation |url=http://lisindia.ciil.org/Kumauni/kuma_vari.html |website=lisindia.ciil.org |access-date=14 August 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Kumaoni Language - History, Roots, Issues, Facts |url=https://www.chardhamtour.in/blog/kumaoni-language/ |website=Chardham Tour Blog |access-date=14 August 2025 |date=6 April 2019}}</ref> ᱥᱚᱨᱢᱟ (᱑᱙᱙᱐) ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱨᱟᱝᱜᱟᱥ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱦᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=The ASJP Database - Wordlist Johari |url=https://asjp.clld.org/languages/JOHARI |website=asjp.clld.org |access-date=14 August 2025}}</ref> ᱜᱨᱤᱭᱚᱨᱥᱚᱱ (᱑᱙᱑᱖) ᱫᱚ ᱡᱳᱦᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ ᱠᱩᱢᱟᱣᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱗,᱔᱑᱙ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭᱟᱜ ᱟᱭᱳ ᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱨᱟᱝᱜᱟᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |last1=Grierson |first1=George Abraham |title=Specimens Of The Pahari Languages And Gujuri |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.228373 |access-date=14 August 2025 |date=1916}}</ref> == ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ == * {{cite book |author=Sharma, D. D. | date= 1990 | title=Tibeto-Himalayan languages of Uttarakhand. 2 | publisher=Mittal | series=Studies in Tibeto-Himalayan languages | edition=1st | isbn=978-81-7099-171-7}} == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Commons-inline}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱧᱮ ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ]] b7z5o0vodam7c7r0hsmmmntto5wg6ko 191462 191461 2026-05-05T14:45:58Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 + 191462 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ᱡᱳᱦᱟᱨᱤ | nativename = {{lang|kfy|जोहारी}} | pronunciation = {{IPA|kfy|d͡ʒoːɦɑːɾiː||OpenSpeaks-kfy-Johari-Surendra Singh Pangtey Johari-bhasha.wav}}<small>ᱡᱳᱦᱟᱨᱤ</small> | region = ᱡᱳᱦᱟᱨ ᱟᱨ ᱫᱟᱨᱢᱟ ᱜᱷᱟᱹᱴᱤ ᱠᱚ, ([[ᱥᱤᱧᱚᱛ]])<ref name="m030">{{cite book | last=Śarmā | first=Devīdatta | title=Tibeto-Himalayan Languages of Uttarkhand | publisher=Mittal Publications | date=1989 | isbn=978-81-7099-171-7 | url=https://books.google.com/books?id=nFEHAQAAIAAJ&q=johar+johari+dialect | access-date=2025-08-17 | page=}}</ref> | states = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | ethnicity = ᱥᱳᱣᱠᱟ ᱦᱚᱲ | speakers = | date = | ref = | familycolor = Indo-European | fam2 = [[ᱤᱱᱫᱳ-ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱤᱱᱫᱳ-ᱤᱨᱟᱱᱤᱭᱟᱱ]] | fam3 = [[ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱚ]] | fam4 = [[ᱠᱚᱧᱮ ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱠᱚᱧᱮ]] | fam5 = [[ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱯᱟᱦᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ|ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱯᱟᱦᱟᱲᱤ]] | fam6 = [[ᱠᱩᱢᱟᱣᱩᱱᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱠᱩᱢᱟᱣᱩᱱᱤ]] | iso3 = | glotto = | glottorefname = | image = File:OpenSpeaks-Kfy-Johari-Johari-Surendra Singh Pangtey-Torn Shoes (Joke).webm | imagecaption = [[ᱥᱩᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱥᱤᱝ ᱯᱟᱝᱛᱤ]] ᱡᱳᱦᱟᱨᱤ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱸᱫᱟ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱟᱹᱭ ᱮᱫᱼᱟ }} '''ᱡᱳᱦᱟᱨᱤ''' ({{IPA|kfy|d͡ʒoːɦɑːɾiː||OpenSpeaks-kfy-Johari-Surendra Singh Pangtey Johari-bhasha.wav}}) ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱ ᱥᱳᱣᱠᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱚᱲᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ [[ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱳᱦᱟᱨ ᱟᱨ ᱫᱟᱨᱢᱟ ᱜᱷᱟᱹᱴᱤ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ [[ᱠᱩᱢᱟᱣᱱᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧᱟ, ᱟᱨ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱭᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Kumauni Variation |url=http://lisindia.ciil.org/Kumauni/kuma_vari.html |website=lisindia.ciil.org |access-date=14 August 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Kumaoni Language - History, Roots, Issues, Facts |url=https://www.chardhamtour.in/blog/kumaoni-language/ |website=Chardham Tour Blog |access-date=14 August 2025 |date=6 April 2019}}</ref> ᱥᱚᱨᱢᱟ (᱑᱙᱙᱐) ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱨᱟᱝᱜᱟᱥ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱦᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=The ASJP Database - Wordlist Johari |url=https://asjp.clld.org/languages/JOHARI |website=asjp.clld.org |access-date=14 August 2025}}</ref> ᱜᱨᱤᱭᱚᱨᱥᱚᱱ (᱑᱙᱑᱖) ᱫᱚ ᱡᱳᱦᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ ᱠᱩᱢᱟᱣᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱗,᱔᱑᱙ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭᱟᱜ ᱟᱭᱳ ᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱨᱟᱝᱜᱟᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |last1=Grierson |first1=George Abraham |title=Specimens Of The Pahari Languages And Gujuri |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.228373 |access-date=14 August 2025 |date=1916}}</ref> == ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ == * {{cite book |author=Sharma, D. D. | date= 1990 | title=Tibeto-Himalayan languages of Uttarakhand. 2 | publisher=Mittal | series=Studies in Tibeto-Himalayan languages | edition=1st | isbn=978-81-7099-171-7}} == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Commons-inline}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱧᱮ ᱤᱱᱫᱳ-ᱟᱨᱡᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱛᱛᱚᱨᱟᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ]] b7yqcjfs3wt5kcxdes38r9lc5rqp46b ᱠᱩᱥᱩᱯᱩᱨ 0 35806 191463 2026-05-05T15:00:55Z MT731 2184 "{{Infobox settlement | name = ᱠᱩᱥᱩᱯᱩᱨ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Odisha#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pus..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 191463 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱠᱩᱥᱩᱯᱩᱨ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱟᱹᱛᱩ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Odisha#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|20.614361|N|86.204086|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = ᱠᱚᱴᱚᱠ | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱳᱰᱤᱭᱟ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱕᱔᱒᱐᱕ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱖᱗᱑ | registration_plate = OD-05 | blank1_name_sec1 = ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ | blank1_info_sec1 = [[ᱠᱚᱴᱚᱠ]] | blank2_name_sec1 = ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ | blank2_info_sec1 = ᱙᱕% | blank3_name_sec1 = [[ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ | blank3_info_sec1 = [[ᱠᱮᱸᱫᱽᱨᱚᱯᱟᱲᱟ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱠᱮᱸᱫᱽᱨᱚᱯᱟᱲᱟ]] | blank1_name_sec2 = [[:en:Climate of India|ᱦᱚᱭ ᱦᱤᱥᱤᱫ]] | blank1_info_sec2 = [[:en:Climatic regions of India|ᱜᱚᱨᱚᱢ]] <small>([[:en:Köppen climate classification|ᱠᱮᱯᱮᱱ]])</small> | blank2_name_sec2 = ᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱡᱽ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱨᱤᱛᱩ | blank2_info_sec2 = {{convert|45|°C|°F}} | blank3_name_sec2 = ᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱡᱽ. ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱨᱤᱛᱩ | blank3_info_sec2 = {{convert|18|°C|°F}} | website = {{URL|odisha.gov.in}} | footnotes = }} '''ᱠᱩᱥᱩᱯᱩᱨ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱜᱚᱡᱚᱞᱚᱠᱥᱢᱤ ᱯᱩᱡᱟ, ᱫᱟᱥᱟᱦᱟᱨᱟ ᱟᱨ ᱫᱳᱞᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱵᱤᱨᱩᱯᱟ ᱥᱨᱤᱠᱷᱮᱛᱨᱟ, ᱢᱟ. ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱬᱤ ᱪᱟᱱᱰᱤ, ᱢᱟ. ᱯᱤᱝᱜᱩᱞᱮᱭ, ᱜᱚᱯᱤᱱᱟᱛᱷ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱢᱟ. ᱥᱤᱫᱷᱮᱥᱣᱟᱨᱮ, ᱢᱚᱣᱥᱤᱢᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱟᱠᱷᱟᱱᱰᱟᱞᱟᱢᱟᱱᱤ, ᱛᱟᱨᱤᱱᱤ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱟᱨ ᱥᱭᱟᱢᱟᱥᱩᱱᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱮᱵᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱰᱷᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟ ᱾ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ-ᱟᱹᱨᱤ ᱛᱮ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱭᱩ.ᱯᱤ. ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱥᱲᱟ, ᱢᱤᱫ ᱫᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ, ᱱᱚᱱᱫᱟ ᱠᱤᱥᱳᱨ ᱵᱤᱫᱭᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱯᱚᱞᱤᱠᱟᱵᱤ ᱱᱚᱱᱫᱟ ᱠᱤᱥᱳᱨ ᱵᱟᱞ ᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ, ᱑᱙᱔᱕ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱮᱸᱠ, ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱵᱽ-ᱯᱚᱥᱴ ᱚᱯᱷᱤᱥ, ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱮᱠᱥᱮᱱᱥ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ, ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱠᱮᱥᱚᱱ, ᱟᱨ ᱯᱟᱠᱠᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱟᱨ ᱰᱨᱮᱱᱟᱡᱽ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱚᱞᱤᱠᱟᱵᱤ ᱱᱟᱱᱫᱟ ᱠᱤᱥᱳᱨ ᱵᱟᱞ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=NANDAKISHORE BAL|url=http://www.orissadiary.com/personality/poet/NANDAKISHORE_BAL%20.asp|publisher=OrissaDiary|accessdate=7 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924095302/http://www.orissadiary.com/personality/poet/NANDAKISHORE_BAL%20.asp|archive-date=24 September 2015|url-status=dead}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] 38iq94t5flf6o86axa91kkoix5uopnj ᱵᱟᱸᱠᱤ, ᱳᱰᱤᱥᱟ 0 35807 191478 2026-05-06T09:56:05Z MT731 2184 "{{Infobox settlement | name = ᱵᱟᱸᱠᱤ | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Odisha#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 191478 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱵᱟᱸᱠᱤ | other_name = | nickname = | settlement_type = ᱱᱚᱜᱚᱨ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Odisha#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{coord|20.38|N|85.53|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name2 = [[ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱠᱚᱴᱚᱠ]] | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 48 | population_total = 17,521 | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ | demographics1_info1 = [[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱳᱰᱤᱭᱟ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱗᱕᱔᱐᱐᱘ | registration_plate = OR/OD 05 XX XXXX | website = | footnotes = }} '''ᱵᱟᱸᱠᱤ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱫᱚ ᱪᱟᱨᱪᱤᱠᱚ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱪᱟᱢᱩᱱᱫᱟ ᱫᱮᱵᱤ, ᱜᱮᱞ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱟᱨ ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱱᱤᱛᱚᱜᱤᱡ ᱮᱢ.ᱮᱞ.ᱮ. ᱫᱚ ᱫᱮᱵᱤ ᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱛᱨᱤᱯᱟᱴᱷᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web |title=Devi Ranjan Tripathy, BJD Candidate from Banki Assembly Election 2024 Seat: Electoral History & Political Journey, Winning or Losing - News18 Assembly Election 2024 Result News |url=https://www.news18.com/elections/odisha/devi-ranjan-tripathy-assembly-candidate-s18aed2008a088e2024c003/ |access-date=2024-08-01 |website=www.news18.com |language=en}}</ref> ==ᱴᱚᱯᱳᱱᱤᱢ== ''ᱵᱟᱸᱠᱤ'' ᱫᱚ ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ''ᱵᱟᱸᱠᱤᱜᱟᱲ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ''ᱵᱚᱠᱨᱟ ᱫᱩᱨᱜᱽ'' ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱨᱟᱡᱟ ᱟᱜ ᱯᱷᱚᱨᱴ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱴᱩ ᱨᱚᱝ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱳᱨᱤᱭᱟ ᱟᱹᱲᱟᱹ ''ᱵᱚᱠᱨᱟ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱵᱚᱸᱠ/ᱨᱚᱝ, ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ''ᱵᱟᱝᱠᱟ ᱫᱩᱨᱜᱽ'' ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ''ᱵᱟᱝᱠᱟ'' ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱫᱚ [[ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱡᱤᱞᱞᱟᱹ|ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱢᱤᱸᱫᱽᱨᱤ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱚᱦᱟᱱᱚᱫᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱚᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱑᱘᱔᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱑᱘᱘᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱨᱮ ᱕᱖,᱙᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱡᱟ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱨᱟᱡᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱰᱟᱢᱵᱟ ᱨᱟᱡᱟ ᱭᱤᱡ ᱨᱟᱡᱽᱠᱩᱢᱟᱨᱤ ᱥᱩᱠᱟᱰᱮᱭᱤ ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱠᱷᱩᱨᱫᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱡᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱡᱟ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱡᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱰᱷᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱩᱠᱟᱰᱮᱭᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱟᱜ ᱜᱩᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱨᱫᱟ ᱨᱟᱡᱟ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱡ ᱟᱭᱳ, ᱵᱟᱰᱟᱢᱵᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱡᱟ ᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱷᱩᱨᱫᱟ ᱨᱟᱡᱟ ᱫᱚᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱞᱟᱹᱭ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱠᱷᱩᱨᱫᱟ ᱨᱟᱡᱟ ᱫᱚ ᱟᱡ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟᱭᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱾ ᱥᱩᱠᱟᱫᱮᱭ ᱫᱚ ᱵᱟᱱᱠᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱷᱩᱨᱫᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱱᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱫᱚ{{Coord|20.38|N|85.53|E|}}<ref>[http://www.fallingrain.com/world/IN/21/Banki2.html Falling Rain Genomics, Inc - Banki]</ref> ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ-ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱟᱱᱚᱫᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱛᱚᱢ-ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱵᱷᱚᱨᱮᱡᱽ ᱩᱥᱩᱞ ᱔᱘ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱕᱗ ᱯᱷᱩᱴ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ [[ᱵᱷᱩᱵᱽᱱᱮᱥᱚᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱯᱩᱨᱩᱵᱽ ᱨᱮ ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱗ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ ᱠᱷᱩᱨᱫᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱓᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱫᱷᱮᱝᱠᱟᱱᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱖᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾{{cn|date=February 2026}} ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱨᱮ ᱠᱳᱯᱮᱱ ᱠᱞᱟᱥᱤᱠᱟᱞ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱨᱚᱯᱤᱠᱟᱞ ᱩᱥᱩᱞ ᱟᱨ ᱫᱟᱜ ᱦᱟᱹᱥᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱨᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱫᱚ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱜᱮᱭᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱫᱚ ᱔᱓ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱥᱮᱞᱥᱤᱭᱚᱥ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ, ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱫᱚ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱜᱮᱭᱟ ᱟᱨ ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱫᱚ ᱙ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱥᱮᱞᱥᱤᱭᱚᱥ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱠᱚᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱨᱤᱛᱩ ᱫᱚ ᱡᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱫᱚ ᱗᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕᱐ ᱥᱮᱢᱴᱤᱢᱤᱴᱚᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱫᱚ ᱔᱐ ° ᱥᱮᱞᱥᱤᱭᱚᱥ ᱟᱨ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ ᱫᱚ ᱑᱓ ° ᱥᱮᱞᱥᱤᱭᱚᱥ ᱠᱟᱱᱟ ᱾{{cn|date=February 2026}} ==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ,<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱨᱮ ᱑᱗,᱕᱒᱑ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱚᱲᱟ ᱫᱚ ᱕᱒% ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱫᱚ ᱔᱘% ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱘᱒% ᱦᱤᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱗᱔.᱐᱔% ᱦᱤᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱕᱕% ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱔᱕% ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱙.᱑᱖% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾{{cn|date=February 2026}} ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱫᱚ [[ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱫᱚ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱟᱨ ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾{{cn|date=February 2026}} ᱑. ᱦᱤᱱᱫᱩ ᱙᱖.᱘᱖% ᱒. ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱒.᱔% ᱓. ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱑.᱑᱐% ᱔. ᱵᱩᱫᱫᱷ ᱐.᱕% ==ᱟᱹᱨᱤᱪᱟᱹᱞᱤ ᱟᱨ ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱴᱷᱟᱶ== ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱪᱟᱨᱪᱤᱠᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, ᱟᱱᱥᱩᱯᱟ ᱫᱚᱨᱭᱟ, ᱪᱟᱱᱰᱟᱠᱟ ᱮᱞᱤᱯᱷᱮᱱᱴ ᱥᱟᱱᱪᱩᱣᱟᱨᱤ, ᱨᱟᱜᱟᱰᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱨᱤ ᱢᱚᱦᱤᱢᱟ ᱢᱚᱱᱤ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, ᱯᱟᱴᱟᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱨᱤ ᱥᱤᱝᱜᱷᱱᱟᱛᱷ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, ᱟᱨᱟᱪᱟᱱᱰᱤ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, ᱥᱟᱦᱟᱫᱟᱯᱟᱫᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱬ ᱵᱨᱟᱢᱦᱮᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, ᱥᱩᱱᱫᱮᱭ ᱦᱤᱞ, ᱠᱟᱞᱤᱠᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ, ᱜᱭᱟᱞ ᱵᱟᱸᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱣᱟᱨᱟ, ᱵᱷᱚᱜᱚᱵᱚᱛ ᱜᱳᱥᱣᱟᱢᱤ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱵᱤᱞᱤᱯᱟᱫᱟ, ᱟᱠᱷᱟᱱᱫᱮᱥᱣᱟᱨ ᱞᱚᱨᱰ ᱥᱤᱵᱷ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ (ᱦᱟᱨᱤᱜᱟᱡᱯᱩᱨ) ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱟ ᱯᱟᱨ ᱦᱤᱞ (ᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱨ) ᱾{{cn|date=February 2026}} ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱮ ᱪᱟᱨᱪᱤᱠᱟ ᱫᱮᱵᱤ ᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ (ᱢᱤᱥᱤ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ) ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱰᱤᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱜᱮ ᱵᱷᱮᱡᱮᱴᱟᱨᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱪᱤᱠᱤ ᱟᱨ ᱢᱮᱨᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱷᱮᱡᱮᱴᱟᱨᱤᱭᱟᱱ ᱵᱟ.ᱱᱤᱡ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱮᱴᱟᱨᱤᱭᱟᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ-ᱟ । ᱨᱩᱥ, ᱞᱮᱸᱜᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱟᱞ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ), ᱦᱟᱥᱟ, ᱥᱟᱹᱢᱩᱸᱫᱽ, ᱢᱮᱫ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱛᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱫᱷᱟᱵᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱡᱮᱴᱟᱨᱤᱭᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱡᱟᱭᱟ ᱾ ᱰᱷᱟᱦᱤ ᱵᱩᱱᱰᱤ, ᱨᱟᱥᱟᱜᱚᱞᱟ, ᱟᱨ ᱪᱟᱢᱪᱟᱢ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾{{cn|date=February 2026}} ᱪᱟᱱᱫᱩᱣᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱛᱤᱠᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱲ ᱫᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱼᱟ, ᱥᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱪᱟᱥᱵᱟᱥ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱪᱟᱥᱵᱟᱥ ᱫᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱟ ᱾ ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱟᱱᱚᱫᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱥᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱤᱞᱤᱪ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ ᱢᱤᱥᱟᱨ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾{{cn|date=February 2026}} ===ᱪᱟᱨᱪᱤᱠᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ=== ᱪᱟᱨᱪᱤᱠᱟ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱥᱚᱛᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news |last=Govt of Odisha |first=tourism/tourist-places/banki-charchika |title=Banki Charchika |url=https://cuttack.odisha.gov.in/tourism/tourist-places/banki-charchika}}</ref> ᱨᱩᱪᱤᱠᱟ ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱵᱩᱨᱩ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱫᱚ ᱨᱮᱱᱩᱠᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2022-09-05 |title=INTACH restores and recreates Charchika shrine’s carved canopy in Odisha |url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2022/Sep/17/intach-restores-and-recreates-charchika-shrines-carved-canopy-in-odisha-2499451.html |access-date=2024-08-01 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱘ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱚᱦᱚᱜ ᱫᱮᱵᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱪᱟᱢᱩᱱᱰᱟ ᱦᱚᱸᱭ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱨᱮᱭ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱢᱚᱪᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱚᱠᱨᱚᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱫᱽᱜᱟ, ᱥᱩᱞᱟ, ᱠᱟᱛᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱟᱫᱟᱢᱩᱫᱽᱨᱚ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚᱭ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟ. ᱪᱟᱨᱪᱤᱠᱟ ᱟᱜ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱫᱚ ᱢᱚᱛᱷᱩᱨᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱢᱩᱱᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱾{{cn|date=February 2026}} ==ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ== ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱥᱚᱝᱥᱚᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱱᱤᱛᱚᱜᱤᱡ ᱮᱢ.ᱮᱞ.ᱮ. ᱫᱚ ᱫᱮᱵᱤ ᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱛᱨᱤᱯᱟᱴᱷᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ,<ref>{{Cite web |title=Banki Assembly Election Results 2024: Banki Election Candidates List, Election Date, Vote Share - IndiaToday |url=https://www.indiatoday.in/elections/assembly/odisha/banki-constituency-result-18088 |access-date=2024-08-01 |website=India Today |language=en}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱮᱢ.ᱮᱞ.ᱮ. ᱯᱨᱚᱵᱚᱛ ᱛᱨᱤᱯᱟᱴᱷᱤ ᱒᱐᱑᱔, ᱒᱐᱐᱙ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱐ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱕ ᱨᱮ ᱡᱟ.ᱰᱤ. ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ, ᱒᱐᱐᱔ ᱨᱮ ᱫᱮᱵᱟᱥᱤᱥ ᱯᱟᱴᱱᱟᱭᱚᱠ ᱤᱱ.ᱮᱥ. ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ, ᱑᱙᱙᱐ ᱨᱮ ᱡᱮ.ᱰᱤ. ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱱᱟᱥᱭᱟᱢ ᱥᱟᱦᱩ, ᱑᱙᱘᱕ ᱨᱮ ᱤᱱ.ᱮᱥ.ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱠᱥᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱟᱴᱱᱟᱭᱚᱠ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱐ ᱨᱮ ᱤᱱ.ᱮᱥ.ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱨ. ᱑᱙᱗᱗ ᱨᱮ ᱡᱳᱜᱮᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱨᱩᱴ ᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱮ ᱾<ref>{{cite web |url = http://archive.eci.gov.in/March2004/pollupd/ac/states/s18/Partycomp46.htm |title = State Elections 2004 - Partywise Comparison for 46-Banki Constituency of Odisha |publisher = Election Commission of India |access-date = 2008-09-24 }}{{Dead link|date=November 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱮᱱ. ᱮ. ᱥᱤ.<ref>{{Cite web |title=Welcome to Banki NAC {{!}} Cuttack,Odisha |url=http://www.bankinac.in/ |access-date=2024-08-01 |website=www.bankinac.in}}</ref> ᱫᱚ ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱥᱟᱵᱽᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱩᱨ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱥᱟᱦᱟᱫᱟᱯᱟᱫᱟ, ᱯᱟᱴᱟᱯᱩᱨ, ᱜᱳᱯᱟᱞᱯᱩᱨ, ᱰᱟᱝᱜᱤᱯᱤᱴᱟ, ᱪᱟᱨᱪᱤᱠᱟ, ᱥᱨᱤᱫᱷᱟᱱᱚᱱᱫᱽᱯᱩᱨ, ᱨᱟᱬᱟᱯᱩᱨ, ᱠᱟᱢᱟᱨᱟᱝᱜᱽ, ᱵᱮᱰᱟᱯᱩᱨ, ᱥᱤᱥᱩᱣᱟ ᱟᱨ ᱪᱟᱠᱟᱯᱟᱫᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱑᱗ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱫᱚᱭ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱵᱟᱸᱠᱤ ᱮᱱ. ᱮ. ᱥᱤ. ᱟᱜ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱱᱤᱠᱟ ᱥᱟᱦᱩ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾{{cn|date=February 2026}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * [https://www.latlong.net/place/banki-odisha-india-26119.html A website on Banki, Orissa] {{ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱴᱚᱠ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] 9v8iaw31y47xp2j6az1sg7eucpbhpcn