ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
satwiki
https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F
MediaWiki 1.47.0-wmf.8
first-letter
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ
ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ
ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ
ᱨᱮᱫ
ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ
ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱪᱷᱟᱸᱪ
ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ
ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
ᱛᱷᱚᱠ
ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
TimedText
TimedText talk
ᱢᱳᱰᱩᱞ
ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ
Event
Event talk
ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱡᱩᱜᱽ
0
240
193254
175362
2026-06-29T00:17:27Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
193254
wikitext
text/x-wiki
[[ᱨᱮᱫ: Assorted bronze castings.JPG|thumb|ᱠᱟᱸᱥᱟ]]
'''ᱠᱟᱸᱥᱟ'''
'''ᱠᱟᱸᱥᱟ''' ᱫᱚ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱢᱮᱥᱟ ᱢᱮᱴᱟᱞ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱢᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟ ᱡᱩᱜᱽ ᱫᱚ ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱡᱩᱜᱽ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ [[ᱧᱩᱛᱩᱢ]] ᱠᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱤᱸᱜᱽᱞᱤᱥ ᱛᱮᱫᱚ ᱵᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱷᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱸᱰ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱜᱷᱚᱱᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱮᱴᱟᱞ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱝ ᱱᱤᱨᱲᱟᱹ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱫᱚ ᱟᱨᱟᱜ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱨᱮ ᱨᱚᱝᱜᱟ ᱢᱮᱥᱟ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱯᱩᱸᱰ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱟᱨ ᱨᱚᱝᱜᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱥᱟ ᱢᱮᱴᱟᱞ ᱫᱚ ᱠᱟᱸᱱᱟ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱡᱚᱝ ᱨᱮᱫᱚ ᱚᱠᱟ ᱚᱠᱟ ᱡᱚᱦᱚᱜ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱱ ᱜᱚᱫ ᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱟᱨ ᱨᱟᱝᱜᱟ ᱢᱮᱥᱟ ᱢᱮᱴᱟᱞ ᱫᱚ "ᱵᱟᱦᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸᱵᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾
==ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱩᱱ==
ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱫᱚ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮ ᱠᱮᱴᱮᱡᱼᱟ ᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱾ ᱠᱟᱹᱡ ᱞᱚᱞᱚ ᱛᱮ ᱛᱚᱨᱲᱟᱣ ᱜᱚᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱖ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱟᱨ ᱑ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱟᱝᱜᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱥᱟ ᱢᱮᱴᱟᱞ ᱟᱹᱰᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱮᱴᱮᱡᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱨᱚᱢ ᱜᱚᱱ ᱢᱮᱴᱟᱞ (gun metal) ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱨᱟᱝᱜᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱚᱞᱚ ᱵᱟᱨ ᱜᱟᱵᱟᱬ ᱞᱮ ᱮᱱᱟᱝ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱜᱚᱱ ᱢᱮᱴᱟᱞ ᱫᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱗ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱟᱨ ᱑ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱟᱝᱜᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱢᱮᱥᱟ ᱢᱮᱴᱟᱞ ᱠᱮᱴᱮᱡ, ᱨᱚᱠᱚᱲ ᱟᱨ ᱪᱤᱠᱟᱹᱬ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱜᱷᱩᱲᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚ ᱨᱟᱝᱜᱟ ᱟᱜ ᱞᱚᱞᱚ ᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱠᱟ ᱫᱚ ᱓ ᱠᱷᱚᱱ ᱕ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱟᱝᱜᱟ ᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱤᱠᱷᱟᱹᱱ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱢᱟ ᱨᱩᱯᱟᱹ ᱛᱮ ᱛᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱸᱪ ᱟᱹᱨᱥᱤ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱢᱮᱴᱟᱣ ᱤᱫᱤᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ bearings ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱸᱥᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱠᱚᱢ ᱜᱟᱥᱟᱣᱜᱼᱟ ᱾ ᱤᱠᱷᱟᱹᱱ ᱢᱮᱴᱟᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱩᱫᱤᱥ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱚᱱᱟᱨᱮ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝᱜᱟᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱢᱮᱴᱟᱞ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ : ᱒᱔ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱨᱟᱝᱜᱟ, ᱔ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱟᱨ ᱘ ᱵᱷᱟᱜᱽ ᱟᱱᱴᱤᱢᱚᱱᱤ ᱫᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱮᱵᱤᱴ ᱢᱮᱴᱟᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱤᱥᱟᱠ ᱵᱮᱵᱤᱴ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ bearings ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱸᱥᱟᱨᱮ ᱑ ᱨᱟᱯᱟᱝᱜᱚᱥ ᱜᱟᱱ ᱯᱷᱳᱥᱯᱷᱚᱨᱚᱥ ᱢᱮᱥᱟ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ ᱢᱮᱥᱟ ᱢᱮᱴᱟᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱢᱮᱥᱟ ᱢᱮᱴᱟᱞ ᱫᱚ ᱯᱷᱳᱥᱯᱷᱳᱨᱚᱥ ᱵᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱛᱟᱸᱵᱟ ᱟᱨ ᱮᱞᱩᱢᱤᱱᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱥᱟ ᱢᱮᱴᱞ ᱫᱚ ᱮᱞᱩᱢᱤᱱᱤᱭᱚᱢ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱮᱴᱟᱞ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱟᱨ ᱦᱚᱭ ᱟᱨ ᱫᱟᱜ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱷᱤᱭᱟᱹᱣᱜᱼᱟ ᱾
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
[[ᱨᱮᱫ: Pu with openwork interlaced dragons design.jpg|thumb|Chinese (ᱪᱟᱭᱱᱤᱡᱽ) ᱚᱱᱚᱞ ᱯᱮᱯᱚᱨ ᱰᱨᱟᱜᱳᱱ (722 BC - 481 BC)]]
[[ᱨᱮᱫ: Early Ewer Iran.JPG|thumb|Ever from 7th century Iran]]
==ᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ==
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Art_object
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Bell_founding
https://en.m.wikipedia.org/wiki/French_Empire_mantel_clock
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Bronze_and_brass_ornamental_work
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Chinese_bronze_inscriptions
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}}
https://www.britishmuseum.org/research/search_the_collection_database/term_details.aspx?scopeType=Terms&scopeId=18864
https://web.archive.org/web/20150402174311/http://m.friendfeed-media.com/450c6f3cdc92be9e19ecd285bd7f809a9ae1d4d5
https://doi.org/10.1006%2Fjasc.2002.0809
https://archive.is/20140205001504/http://antiquity.ac.uk/ant/087/ant0871030.htm
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{Sister project links|auto=yes}}
{{Library resources box |by=no |onlinebooks=yes |others=yes |about=yes |label=Bronze Age
|viaf= |lccn= |lcheading= |wikititle= }}
* {{cite EB1911|wstitle=Bronze Age |volume=4 |short=x}}
* [http://www.bronzeage.de/ Links to the Bronze Age in Europe and beyond] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141216215144/http://bronzeage.de/ |date=2014-12-16 }} Commented web index, geographically structured (private website)
* [http://www.bronze-age-craft.com/ Bronze Age Experimental Archeology and Museum Reproductions]
* [http://www.umha-aois.com/ Umha Aois – Reconstructed Bronze Age metal casting]
* [https://web.archive.org/web/20181119084851/http://web.comhem.se/vikingbronze/umha_aois_06.wmv Umha Aois – ancient bronze casting videoclip]
* {{cite web |url=http://galich.com/index.php?option=com_content&task=view&id=248&Itemid=1 |trans-title=Ancient bronze idol 13 Cent B.C. |location=Northern Russia |language=ru |title=Галичский клад |archive-url=https://web.archive.org/web/20101004134827/http://galich.com/index.php?option=com_content&task=view&id=248&Itemid=1 |archive-date=4 October 2010 |access-date=21 December 2009 |url-status=dead }}
* [http://www.aegeobalkanprehistory.net/ Aegean and Balkan Prehistory] articles, site-reports and bibliography database concerning the Aegean, Balkans and Western Anatolia
* "[http://penn.museum/sites/mmap/publications/whitejwp.pdf The Transmission of Early Bronze Technology to Thailand: New Perspectives]"
* [http://humanorigins.si.edu/evidence/human-evolution-timeline-interactive Human Timeline (Interactive)] – [[Smithsonian Institution|Smithsonian]], [[National Museum of Natural History]] (August 2016).
; Seafaring
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/northamptonshire/4330031.stm Divers unearth Bronze Age hoard off the coast of Devon]
https://curlie.org/Business/Materials/Metals/Alloys/Bronze/
https://web.archive.org/web/20061216180940/http://www.msm.cam.ac.uk/phase-trans/2005/bell/bell.html
http://wildlifeart.org/Foundry/index2.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090523044615/http://wildlifeart.org/Foundry/index2.html |date=2009-05-23 }}
http://www.jepsculpture.com/bronze.shtml
http://web.comhem.se/vikingbronze/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416001549/http://web.comhem.se/vikingbronze/ |date=2016-04-16 }}
[[Category:!Main category]]
e673g1na0uy1usjs84ny8suylu1w19u
ᱠᱩᱡᱟᱨᱟᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ
0
2837
193256
193151
2026-06-29T00:21:36Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
193256
wikitext
text/x-wiki
'''ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ''' ᱯᱩᱨᱟ. ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ '''ᱱᱚᱢᱚᱭᱨᱚᱠᱯᱚᱢ ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ : ᱑ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱖᱘) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟ. ᱛᱤᱨᱞᱟ. ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟ. ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾
==ᱦᱟᱨᱟᱵᱳᱨᱳ==
ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱟᱨᱪ ᱜᱮᱞ ᱟᱨᱮ ᱥᱟᱭ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱮᱞ ᱤᱨᱟ.ᱞ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ(1st March 1968) ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱩᱨ ᱠᱟ.ᱭᱨᱟᱝ ᱢᱟᱭᱟᱭᱤ ᱞᱮᱭᱠᱟᱭᱤ ᱟ.ᱛᱩᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱚᱲᱦᱚᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱥᱤᱱᱰᱟᱢ ᱥᱤᱱᱥᱟᱝ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱷᱩᱨᱛᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱜᱮᱞ ᱟᱨᱮ ᱥᱟᱭ ᱮᱭᱟᱭᱜᱮᱞ ᱤᱨᱟ.ᱞ (1978) ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱺᱭ ᱠᱚ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱛᱮᱫᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫᱚᱜ ᱾ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱷᱤᱞᱚᱸᱰ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱠᱚᱨᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱨᱟ.ᱥᱠᱟ. ᱥᱟᱛᱞᱟᱜᱼᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱾ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱟ ᱵᱩᱫᱷᱚ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱱᱮᱨ ᱵᱤᱨᱫᱟ. ᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱱᱮᱨ ᱮ ᱥᱟ.ᱛ ᱛᱮᱫᱚ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱠᱷᱤᱞᱚᱸᱰ ᱜᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱫᱼᱟᱭ ᱾
ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱟ.ᱛ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ (CRPF) ᱨᱮ ᱪᱟ.ᱠᱨᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫᱚᱜ ᱾ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱠᱷᱤᱞᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱟ.ᱰᱤ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣᱱᱟᱣ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱟᱠᱚᱛ ᱟᱨ ᱨᱟ.ᱥᱠᱟ. ᱧᱮᱞᱛᱮ ᱑᱙᱙᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱘ (1996-98) ᱫᱷᱟ.ᱵᱤᱡ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱴᱤᱢ ᱟ.ᱜᱩᱣᱟ.ᱱ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾
==ᱠᱷᱮᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱱᱟᱜᱟᱢ==
᱑᱙᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱡᱟ.ᱛᱤᱭᱟ.ᱨᱤ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.ᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ (Gold Medal) ᱜᱮ ᱵᱤᱥᱛᱤ ᱫᱚ ᱔᱔kg,᱔᱖kg ᱟᱨ ᱔᱘ kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱔᱘kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟ.ᱫ ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱤᱵᱮᱱᱫᱨᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱟ.ᱛᱤᱭᱟ.ᱨᱤ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱔᱔kg ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱔᱖kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱑᱙᱙᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱮ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Gold Medal) ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱯᱩᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱞᱮᱱ ᱔᱘ kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱ ᱠᱷᱟ.ᱛᱤᱨ ᱯᱩᱱᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱫᱚᱠᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Silver Medal) ᱠᱮᱫᱼᱛᱟᱭᱟ ᱾
᱑᱙᱘᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱤᱸᱜᱞᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱪᱮᱥᱴᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮᱜᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.ᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱠᱩ ᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱠᱩᱥᱤ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱡᱤᱣᱤ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱮᱜᱼᱟ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱧᱟᱢ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱾ ᱚᱲᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱱ ᱯᱟᱱᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱮᱭᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱷᱟᱣ ᱜᱮ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.ᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱠᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱦᱚᱸ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. (Gold medal ) ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱤᱥᱛᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Silver Medal) ᱜᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾
᱑᱙᱙᱐ ᱨᱮ ᱵᱮᱤᱡᱤᱸ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱦᱤᱨᱳᱥᱤᱢᱟ ᱮᱥᱤᱟᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Bronze Medal) ᱜᱮ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱑᱙᱙᱘ ᱥᱟᱞ ᱵᱮᱸᱠᱚᱠ ᱮᱥᱤᱟᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮᱫᱚ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱵᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾
==ᱥᱮᱬᱟ ᱚᱨᱡᱚ==
{|class = "wikitable" style="text-align:center;"
! rowspan=2 width=40|ᱥᱮᱨᱢᱟ
! rowspan=2 width=250|ᱡᱟᱭᱜᱟ
! rowspan=2 width=60|ᱦᱟᱢᱟᱞ
!colspan=4| Snatch (kg)
!colspan=4| Clean & Jerk (kg)
!rowspan=2 width=40| Total
!rowspan=2 width=40| Rank
|-
! width=40|1!! width=40|2!! width=40|3!! width=40|Rank!! width=40|1!! width=40|2!! width=40|3!! width=40|Rank
|-
! colspan=13|[[World Weightlifting Championships|World Championships]]
|-
|[[2005 World Weightlifting Championships|᱒᱐᱐᱕]] || align=left|{{flagicon|ᱠᱟᱛ}} [[ᱫᱳᱦᱟ]], [[ᱠᱟᱛᱟᱨ]]|| [[2005 World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|᱔᱘ ᱠᱤᱞᱳ]] ||᱗᱕||'''᱗᱘'''||<s> 79||᱗||95||98||'''100'''||᱗||'''178.0'''||7
|-
|[[2003 World Weightlifting Championships|᱒᱐᱐᱓]] || align=left|{{flagicon|ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ}} [[ᱵᱟᱸᱠᱚᱣᱵᱚᱨ]], [[ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ]] || [[2003 World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|᱔᱘ ᱠᱤᱞᱳ]] ||᱗᱕||᱗᱗.᱕||'''᱘᱐'''||᱖||97.5||'''102.5'''||<s>105||4||'''182.5'''||5
|-
|[[1999 World Weightlifting Championships|᱑᱙᱙᱙]] || align=left|{{flagicon|ᱜᱨᱤᱥ}} [[ᱱᱯᱤᱨᱟᱣᱚᱥ]], [[ᱜᱨᱤᱥ]] || [[᱑᱙᱙᱙ World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|᱔᱘ ᱠᱤᱞᱳ]] ||'''᱗᱕'''||<s>80||<s>80||᱑᱐||95||100||'''105'''||{{sica}}||'''180'''||5
|}
==ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ==
{{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}}
https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151231171650/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-12-31 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151231171650/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-12-31 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117004138/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-11-17 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117004138/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-11-17 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117004138/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-11-17 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}
http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
http://www.athens2004.com/en/ParticipantsAthletes/newParticipants?pid=9003801{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
https://web.archive.org/web/20071028023001/http://sportal.nic.in/legenddetails.asp?sno=722&moduleid=&maincatid=48&subid=0&comid=55
http://www.mapsofindia.com/who-is-who/sports/n-kunjarani-devi.html
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱣᱤᱠᱤ ᱞᱚᱵᱽᱥ ᱳᱢᱮᱱ ᱒᱐᱑᱙]]
na1in3j0jo2500roq06mr3kr55zw3l8
ᱴᱤᱨᱟᱹ ᱮᱸᱜᱮᱞ
0
11031
193260
192448
2026-06-29T04:11:38Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
193260
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox planet
| name = ᱴᱤᱨᱟᱹ ᱮᱸᱜᱮᱞ
| symbol = [[File:Mars symbol (bold).svg|24px|♂]]
| image =OSIRIS_Mars_true_color.jpg
| caption = OSIRIS Mars true color
| background = #f8f9fa
}}
{{Solar System navbox}}
'''ᱴᱤᱨᱟᱹ ᱮᱸᱜᱮᱞ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱢᱟᱱᱰᱮᱨ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱱᱤᱡ ᱮᱸᱜᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱥᱤᱸᱜᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱮᱸᱜᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱱᱩᱭ ᱫᱚ [[ᱮᱞᱟᱝ ᱮᱸᱜᱮᱞ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨᱟᱜ ᱜᱮᱭ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱛᱮ ᱟᱨᱟᱜ ᱮᱸᱜᱮᱞ ᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱱᱩᱭ [[ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱮᱸᱜᱮᱞ]] ᱫᱚ ᱥᱤᱧ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱰᱮᱨᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱮᱸᱜᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱚᱭ ᱫᱚ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱭ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱸᱰᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱥᱟ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱟᱵᱚᱣᱟᱜ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱮ ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱛᱷᱚᱲᱟ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱵᱚ ᱨᱤᱱ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱷᱟᱸᱭᱟᱜ ᱠᱷᱟᱺᱭᱩᱜ ᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟ [[ᱥᱮᱸᱜᱮᱞ ᱵᱩᱨᱩ]] (volcano), [[ᱜᱤᱛᱤᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ]] (desert) ᱟᱨ ᱵᱚᱨᱚᱯ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱤᱧ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱰᱮᱨᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱩᱨᱩ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱮᱸᱜᱮᱞ ᱨᱮ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱤᱛᱩᱢ ᱫᱚ [[ᱚᱞᱤᱢᱯᱟᱥ ᱢᱚᱱᱥ]] ᱾ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱵᱩᱨᱩ ᱱᱚᱱᱰᱷᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱮᱸᱜᱮᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱤᱛᱩᱢ ᱫᱚ [[ᱵᱷᱮᱞᱤᱥ ᱢᱮᱨᱤᱱᱟᱨᱤᱥ]] ᱾ ᱱᱩᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱮᱸᱜᱮᱞᱟᱜ [[ᱜᱷᱩᱨᱞᱟᱹᱜ ᱚᱠᱛᱚ]] ᱟᱨ ᱨᱤᱛᱩ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱜᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱾
᱑᱙᱖᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱢᱮᱨᱤᱱᱟᱨ ᱔]] [[ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱟᱹᱰᱤ]] (spacecraft) ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱮᱸᱜᱮᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱚᱱᱮ ᱭᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱮᱸᱜᱮᱞ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱫᱟᱜ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱴᱤᱨᱟᱹ ᱮᱸᱜᱮᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱟᱨ ᱧᱩᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱦᱤᱞᱠᱟᱹᱣ]] (waves) ᱨᱮ ᱛᱩᱸᱜᱤ ᱜᱷᱩᱨᱞᱟᱹᱣ (Periodicity) ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮᱜ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱢᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱥᱚ ᱠᱟᱭᱛᱮ Polar region ᱥᱮᱡ ᱨᱮ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱫᱚ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱥᱮ ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱫᱤᱥᱮ ᱞᱟᱹᱭᱮᱫᱟ ᱾
ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ: [[File:Mars symbol (fixed width).svg|16px|♂]]᱾
== ᱦᱚᱲᱢᱚ (Physical properties) ==
[[ᱨᱮᱫ:Victoria_Crater,_Cape_Verde-Mars.jpg|thumb|upright=2|Victoria Crater, Cape Verde-Mars]]
ᱴᱤᱨᱟᱹ ᱮᱸᱜᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱲᱷᱟᱭ (Diameter) ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱫᱷᱟ ᱟᱨ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮᱞ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧᱮ ᱦᱟᱢᱟᱞᱟ ᱾ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱜᱟᱲᱫᱷᱟ ᱛᱮ ᱫᱚᱭ ᱛᱷᱚᱲᱟ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ Field ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱷᱚᱲᱟ ᱠᱚᱢ ᱾ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱮᱸᱜᱮᱞ ᱫᱚ [[ᱵᱩᱫ ᱮᱸᱜᱮᱞ]] ᱠᱷᱚᱱᱮ ᱞᱟᱹᱴᱩ ᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱜᱟᱲᱫᱷᱟ ᱛᱮ ᱫᱚᱭ ᱛᱷᱚᱲᱟ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱴᱤᱨᱟᱹ ᱮᱸᱜᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ Gravitational ᱫᱟᱲᱮ ᱫᱚ ᱰᱷᱤᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱮᱸᱜᱮᱞ ᱫᱚ ᱧᱮᱞ ᱛᱮ ᱟᱨᱟᱜ [[ᱠᱚᱢᱞᱟ]] ᱞᱮᱠᱟ ᱾ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱮᱸᱜᱮᱞᱟᱜ ᱫᱮᱭᱟ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ [[ᱢᱮᱬᱦᱮᱫ|ᱟᱭᱨᱚᱱ]] ᱟᱨ ᱚᱠᱥᱟᱭᱤᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱨᱟᱥᱴ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
== ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱸᱜᱮᱞ ==
ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱮᱸᱜᱮᱞ ᱨᱤᱱ ᱫᱚ [[ᱯᱷᱳᱵᱳᱥ]] ᱟᱨ [[ᱰᱤᱢᱳᱥ]] ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱸᱜᱮᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱᱟᱹ ᱾
== ᱯᱷᱮᱰᱮᱛ ==
* https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AE%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%B2_(%E0%A6%97%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%B9)
== ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
* [http://www.worldwindcentral.com/wiki/Mars নাসা ওয়ার্ল্ড ওয়াইন্ডে মঙ্গলের ত্রিমাত্রিক চিত্র] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081012233842/http://www.worldwindcentral.com/wiki/Mars |date=2008-10-12 }}
* [http://www.google.com/mars/ Google Mars] Interactive image of Mars
* [http://themis.asu.edu/valles_video/ Flight Into Mariner Valley] NASA/JPL/Arizona State University 3D flythrough of Valles Marineris
* [http://www.marsgeo.com/ Marsgeo.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070701175739/http://www.marsgeo.com/ |date=2007-07-01 }} Mars Rover photos, videos & surface geology
* [http://www.nineplanets.org/mars.html Nine Planets Mars page]
* [http://history.nasa.gov/SP-4212/on-mars.html On Mars: Exploration of the Red Planet 1958-1978] from the NASA History Office.
* [http://www.cato.org/pubs/wtpapers/980815paper.html Martian Law - a CATO white paper]
* [http://www.maniacworld.com/mars_mariner_valley.htm Computer Simulation of a flyby through Mariner Valley]
* [http://www.marsunearthed.com/ Mars Unearthed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010416234927/http://www.marsunearthed.com/ |date=2001-04-16 }} - Comparisons of terrains between Earth and Mars
* [http://ralphaeschliman.com/id30.htm Ralph Aeschliman's Online Atlas of Mars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130505042300/http://ralphaeschliman.com/id30.htm |date=2013-05-05 }}
* [http://www.geody.com/?world=mars Geody Mars] World's search engine that supports [[NASA World Wind]], [[Celestia]], and other applications.
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/3426539.stm BBC News update on Mars Express' findings of polar water ice and water-eroded features on the surface]
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/4285119.stm BBC News Mars pictures reveal frozen sea]
* [http://dualmoments.com/marsrovers/index.html Be on Mars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102181818/http://www.dualmoments.com/marsrovers/index.html |date=2022-11-02 }} Anaglyphs from the Mars Rovers (3D)
* [http://www.space-nasa.com/02-apr-2007-esa-1.html 04/02/07: ESA Prepares for a Human Mission to Mars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130202708/http://www.space-nasa.com/02-apr-2007-esa-1.html |date=2010-01-30 }}
* [http://onmars.jpl.nasa.gov/ NASA/JPL OnMars WMS Server for Mars Data] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090705142931/http://onmars.jpl.nasa.gov/ |date=2009-07-05 }}
* [http://www.lpi.usra.edu/expmars/images.html Exploring Mars: Image Center]
4yt8ld72k0e5gm7wzpuwdsqcj91e0on
ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ
0
11662
193249
101560
2026-06-28T16:23:39Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱠᱩᱥᱟ.ᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ
101560
wikitext
text/x-wiki
'''ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱵᱟᱥᱠᱮ''' ᱵᱟᱝᱢᱟ '''ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ,[[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱜᱤᱞ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲᱫᱚ ''ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ'' ᱠᱩᱞ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱴᱷᱤᱠᱟᱹ ᱮᱭᱟ᱾ ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱯᱤᱵᱚᱞᱞᱚᱵᱷᱯᱩᱨ ᱵᱽᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱷᱟᱨᱢᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱛᱩᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ᱾ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱥᱤ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮᱢᱞᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱢᱟᱱ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱱᱟ ᱟᱠᱷᱚᱨ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱨᱮ ᱦᱚ ᱵᱟᱝ ᱟᱫᱚᱜ ᱟ ᱾ ᱯᱩᱪᱷᱤ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱤᱱᱯᱩᱨ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱜᱩᱯᱤᱵᱚᱞᱞᱚᱵ ᱯᱩᱨ ᱛᱷᱟᱱᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱱᱦᱟᱨᱤ ᱢᱟᱨᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱓ ᱥᱟᱞ ᱡᱩᱞᱟᱹᱭ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱑᱘ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱟᱭᱥᱟ ᱵᱟᱥᱠᱮ ᱟᱨ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱚ ᱵᱟᱥᱠᱮ. ᱾ ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ ᱫᱚ ᱟᱰᱤ ᱨᱮᱹᱜᱮᱡ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱠᱤᱱ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱤᱱᱯᱩᱨ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱜᱩᱯᱤᱵᱚᱞᱞᱚᱵ ᱯᱩᱨ ᱛᱷᱟᱱᱟ ᱜᱚᱵᱚᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱱᱦᱟᱨᱤ ᱢᱟᱨᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱾ ᱰᱟᱠ ᱚᱲᱟᱜ ᱥᱟᱹᱨᱭᱟᱹ ᱾ ᱮᱭᱟᱭ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱟᱠᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱥᱩᱨ ᱯᱩᱴᱩᱞᱤᱭᱟᱹ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱵᱤᱫᱽᱫᱷᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭ ᱵᱷᱩᱨᱛᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱚᱥᱚᱱᱛᱚ ᱯᱩᱨ ᱡᱩᱱᱤᱭᱟᱨ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱠᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱚ ᱟᱠᱚ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱐/᱖᱐ ᱢᱟᱭᱤᱞ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱢᱤᱫᱤᱱᱯᱩᱨ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱞᱴᱤᱠᱨᱤ ᱮᱥ .ᱥᱤ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮ ᱠᱤᱱ ᱵᱷᱩᱨᱛᱤ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱟᱰᱤ ᱵᱷᱟᱜᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱤᱝᱨᱟᱡᱤ ᱑᱙᱖᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱠᱩᱞᱴᱤᱠᱨᱤ ᱮᱥ .ᱥᱤ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ 1st Division ᱛᱮ ᱢᱮᱴᱨᱤᱠ ᱮ ᱯᱟᱥ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱡᱨᱤᱱ ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱠᱳᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱱᱜᱷᱟᱵᱟᱥᱤ ᱠᱳᱞᱮᱪ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱜᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ Supply and Disposal Office ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱨᱮ ᱡᱚᱭᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱥᱮᱫ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮ ᱭᱟᱜ ᱟᱸᱥ ᱟᱨ ᱡᱮᱹᱫᱽ ᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮᱫ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ Ashutosh College ᱨᱮ ᱵᱤ.ᱠᱚᱢ ᱨᱮ ᱵᱷᱩᱨᱛᱤ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱟᱨ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱚᱰᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ B.com ᱯᱟᱥ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ Private ᱛᱮ Ancient History ᱟᱛᱮ M.A ᱵᱤᱱᱤᱰ ᱨᱮ ᱫᱩᱲᱩᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ supply and Disposal Office ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱛᱮ ᱜᱮ ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ ᱫᱚ ᱠᱳᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱮ ᱜᱮ ᱑᱙᱗᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱫ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ Indian Audit & Account Department ᱨᱮ Upper Division Clerk Post ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤᱭ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱜᱮ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱥᱮᱢᱞᱮᱫ ᱥᱟᱶ ᱫᱚᱭ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱾ ᱚᱰᱮ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱚᱞ ᱫᱚᱭ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱵᱟᱥᱠᱮ ᱵᱟᱵᱩ ᱫᱚ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱫᱟ "ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱵᱷᱟᱥᱟ ᱞᱤᱯᱤ ᱥᱚᱢᱚᱥᱥᱟ" ᱾ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱢᱩᱞᱚᱡ ᱚᱞ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱠᱛᱤ ᱵᱩᱫᱷᱤ ᱟᱛᱮ ᱚᱞ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ , ᱩᱱᱤ ᱜᱮ ᱥᱮᱢᱞᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱯᱳᱭᱞᱩ ᱥᱩᱛᱨᱮᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱚᱞ ᱠᱚᱫᱚ ᱼ (᱑) ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱵᱷᱟᱥᱟ ᱥᱚᱢᱚᱥᱥᱟ-᱑᱙᱗᱔ (᱒)The origin of language and Evolution of the santali term parsi- ᱑᱙᱙᱑ (᱓) ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱦᱟᱛᱟᱲ(᱔) ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱮᱨᱣᱟ -᱑᱙᱘᱐ ᱟᱨ (᱕) ᱟᱢᱫᱚ ᱚᱠᱚᱭ ᱾
== ᱡᱟᱱᱟᱢ ==
ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱩᱞ ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ ᱫᱚ ᱑᱘ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱔᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱠᱩᱱᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ-ᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱟᱯᱟᱛᱼᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ '''ᱢᱟᱭᱥᱟ ᱵᱟᱥᱠᱮ''' ᱟᱨ ᱮᱸᱜᱟᱛᱼᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ '''ᱯᱟᱨᱚ ᱵᱟᱥᱠᱮ'''᱾ ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ ᱫᱚ ᱯᱩᱱ ᱦᱚᱲ ᱵᱚᱭᱟ ᱵᱩᱦᱤᱱ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽᱨᱮ ᱡᱷᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱟᱹᱴᱩᱭ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱵᱩᱦᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱫᱚ '''ᱦᱤᱨᱟᱹᱢᱩᱱᱤ''' ᱥᱟᱶ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱟᱹᱠᱤᱱ ᱨᱤᱱ ᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱱ ᱜᱟᱬᱟ ᱠᱚ ᱦᱩᱭ ᱞ'''᱾'''ᱱᱟ ᱾
==ᱥᱮᱪᱮᱫ==
ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ ᱫᱚ ᱟᱠᱚ ᱥᱚᱱᱷᱟᱨᱢᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱛᱩ ᱥᱩᱨ ᱯᱩᱴᱩᱲᱤᱭᱟᱹ ᱮᱛᱦᱚᱵ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱦᱚᱨᱟ ᱫᱚ ᱮᱭᱦᱮᱵ ᱞᱮᱱᱛᱟᱭᱟ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱟᱸᱥᱫᱟ ᱡᱩᱱᱤᱭᱟᱨ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮᱭ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱤᱱᱟᱹ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱙᱕᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱠᱩᱞᱴᱤᱠᱨᱤ ᱮᱥᱹ ᱠᱮᱹ ᱦᱟᱭ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮᱞ ᱪᱟᱱᱟᱪ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱞᱟᱯᱷᱟᱝ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱤᱢᱟᱹ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟᱨᱮᱭ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱤᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱖᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱨᱤ ᱤᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱤᱸᱜᱟᱹᱲ ᱟᱥᱩᱛᱚᱥ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱛᱮ ᱵᱮᱪᱮᱞᱚᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ-ᱮ ᱵᱷᱚᱨᱛᱤ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱜᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱦᱚᱸᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱯᱲᱦᱟᱣ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱛᱮ ᱑᱙᱖᱗ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ Commerce ᱥᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱟᱛᱮᱫ BᱹCom ᱰᱤᱜᱽᱨᱤᱭ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱚᱫᱟ᱾ ᱥᱮᱢᱞᱮᱫ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤᱨᱮ ᱡᱚᱯᱚᱚᱲᱟᱣ ᱛᱟᱸᱦᱮᱱ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱜᱮ ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱥᱟᱛᱟᱢ ᱟᱛᱮᱫ BᱹA ᱰᱤᱜᱽᱨᱤᱭ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱑᱙᱗᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱜᱮᱥ ᱪᱚᱱᱫᱨᱚ ᱞᱚ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱟᱭᱤᱱ ᱟᱛᱮᱫ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱸᱦᱮᱫ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱛᱚᱭᱚᱢ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱤᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤᱨᱮ ᱑᱙᱙᱑ ᱥᱟᱥᱮᱞᱮ ᱨᱮ MᱹA ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱷᱩᱨᱛᱤ ᱞᱮᱱᱟ᱾
==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ==
ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱩᱞ ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱜᱮ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱫᱚᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱫᱚ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱖᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ Supply and Disposal ᱚᱯᱤᱥ ᱨᱮ ᱜᱨᱩᱯ ᱰᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱱᱟ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱯᱚᱲᱛᱟᱲ ᱞᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱮᱠᱟᱭᱩᱱᱴᱥ ᱡᱮᱱᱟᱨᱮᱞ ᱚᱯᱤᱥ ᱨᱮ ᱑᱙᱖᱙ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱩᱪᱟᱹᱲᱮᱱᱟᱭ᱾ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱢ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱟᱸᱦᱮᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱜᱮ ᱟᱡ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱱᱟᱣᱟᱱ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱧᱟᱢ ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱲ ᱦᱚᱲ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱮ ᱩᱯᱩᱨᱩᱢ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱖᱔ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ ᱩᱰᱤᱥᱟ ᱥᱮᱢᱞᱮᱫ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶ ᱛᱮᱜᱮ, ᱰᱟᱦᱟᱨᱰᱤ ᱟᱹᱛᱩᱨᱮ ᱥᱮᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱚᱸᱰᱮᱛ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱩᱯᱩᱨᱩᱢ ᱞᱮᱱᱛᱮ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱮ ᱨᱤᱠᱟᱹ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱟᱛᱮᱜᱮ ᱩᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱮ ᱑᱙᱖᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱥᱮᱢᱞᱮᱫ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱮ ᱨᱤᱠᱟᱹ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱸᱦᱟᱫᱚ ᱑᱙᱖᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱨᱮᱡᱤᱥᱴᱨᱮᱥᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱮᱢᱞᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱢᱟᱬᱛᱮ ᱥᱩᱛᱨᱮᱫ ᱟᱜ ᱟ:ᱜᱤᱵᱷᱟᱨ ᱮ ᱜᱚᱜ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱩᱞ ᱥᱟᱶ ᱡᱟᱸᱦᱟᱭ ᱠᱚᱠᱚ ᱛᱟᱸᱦᱮᱭᱟ ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱚᱫᱚᱠᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱵᱚᱭᱫᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ, ᱞᱚᱠᱠᱷᱤᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ, ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱟᱹᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ, ᱵᱟᱹᱵᱩᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ, ᱵᱚᱱᱫᱤᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ᱾ ᱥᱮᱢᱞᱮᱫᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱢᱞᱮᱫ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲᱤᱭᱟ ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱹᱛᱩ ᱥᱚᱱᱷᱟᱨᱢᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱜᱮ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱟᱨ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱱᱷᱟᱨᱢᱟᱹᱨᱤ ᱟᱹᱛᱩᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮᱭᱟᱜ ᱛᱤ ᱥᱟᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ᱾ ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶ ᱛᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱛᱚᱸᱜᱮ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮᱜᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱣᱚᱱ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ᱾
==ᱚᱞ ᱵᱮᱞ==
ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱨᱮᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱩᱞᱟᱹᱲᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱪᱟᱨᱪᱟ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱮᱱᱮᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ᱾ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ, ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱟᱨ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱮᱱᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮᱜᱮᱭ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱫᱚᱭ ᱪᱟᱨᱪᱟ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱥᱮᱢᱞᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱪᱷᱟᱱ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱥᱤᱸᱜᱟᱹᱲ ᱥᱟᱠᱣᱟ ᱨᱮ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱜᱮ ᱚᱞ ᱠᱚ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ᱾ ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮᱭᱟᱜ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱩᱛᱷᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾
#) ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱥᱮᱨᱣᱟ (᱑᱙᱘᱐)
#) ᱚᱱᱚᱬᱦᱮ ᱯᱩᱛᱷᱤ, ᱟᱢ ᱫᱚ ᱚᱠᱚᱭ (᱑᱙᱘᱑)
#)ᱫᱷᱟᱨᱹᱛᱤ ᱥᱚᱥᱱᱚᱜ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱨᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ
#)ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱦᱟᱛᱚᱢ (᱑᱙᱙᱑)
#)The Origin of Soul(᱑᱙᱙᱑)
#) The Evolution of Term "Parsi" in Santali Language(᱑᱙᱙᱑)
#) ᱥᱟᱶᱛᱟᱞᱤ ᱵᱷᱟᱥᱟᱨ ᱞᱤᱯᱤ ᱥᱚᱢᱚᱥᱥᱟ, ᱱᱚᱣᱟᱫᱚ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾
ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱩᱞ ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲᱤᱭᱟᱹ, ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚᱨᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱᱟᱜ ᱮᱸᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱛᱟᱸᱦᱮ ᱠᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱤᱞ ᱫᱟᱲᱮ ᱟᱨ ᱪᱮᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱯᱚᱸᱰᱮᱛ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩᱣᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱰᱟᱦᱨᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱢᱞᱮᱫ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱨᱟᱠᱟᱵ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱟᱲᱟᱣᱱᱟ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱭᱚ ᱦᱚᱠ-ᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱫᱤᱞᱫᱟᱲᱮ ᱛᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱚᱴᱚ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾
==ᱜᱩᱨ==
ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱩᱞ ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱑᱘ ᱢᱮ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱷᱩᱲᱤ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱵᱟᱹᱜᱤ ᱠᱟᱛᱮᱫ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱮᱭ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾
ᱪᱟᱹᱠᱨᱤᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱨ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱜᱮ ᱞᱚᱦᱚᱡᱟᱨ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮᱫᱚ ᱵᱤᱹᱪᱷᱱᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱭ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱫᱟᱲᱮ ᱟᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱢᱮ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱘ ᱢᱟᱹᱦᱤᱛ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱥᱮᱛᱟᱜ ᱑᱐ᱺ᱓᱐ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱠᱳᱞᱠᱟᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱨᱥᱤᱝ ᱦᱳᱢ ᱨᱮ ᱡᱤᱣᱤ ᱵᱟᱹᱛᱤ ᱫᱚ ᱤᱬᱤᱡ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾
==ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ==
{{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}}
m5ov60z0ry76gz6s12c0kg8zp2bax3v
ᱛᱟᱨᱟᱥᱠᱤᱭᱮᱵᱷᱤᱠᱟ
0
13188
193253
179459
2026-06-28T22:51:31Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
193253
wikitext
text/x-wiki
'''ᱛᱟᱨᱟᱥᱠᱤᱭᱮᱵᱷᱤᱠᱟ''' ᱥᱮ'''ᱠᱟᱞᱥᱤᱠᱟᱞ ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥᱤᱭᱟᱱ ᱚᱨᱛᱷᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ''' ([[ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥᱤᱭᱟᱱ]]: тарашкевіца / клясычны правапіс) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥᱤᱭᱟᱱ ᱚᱨᱛᱷᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱮᱵᱮᱛᱟᱨ ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱟᱫᱚᱨᱥᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ, ᱑᱙᱑᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[:en:Branislaw Tarashkyevich|ᱵᱨᱟᱱᱤᱥᱞᱟᱣ ᱛᱟᱨᱟᱥᱠᱮᱵᱷᱤᱪ]] ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱥᱟᱫᱷᱟᱬᱚᱱᱤᱭᱟᱹ (normalization) ᱟᱨ [[:en:Belarusian orthography reform of 1933|᱑᱙᱓᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥᱤᱭᱟᱱ ᱚᱨᱛᱷᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤ ᱥᱚᱝᱠᱟᱨ]]{{refn|See:<ref name="hb">Гісторыя Беларусі. Вучэбн. дапаможнік / В.І. Галубовіч, З. В. Шыбека, Д. М. Чаркасаў і інш.; Пад рэд. В.І. Галубовіча і Ю. М. Бохана. — Мн.: Экаперспектыва, 2005. — 584 с. {{ISBN|985-469-120-9}}. С. 400</ref><ref name="dk">Московский Государственный Университет им. М. В. Ломоносова. Филологический факультет. КОРЯКОВ Юрий Борисович. Языковая ситуация в Белоруссии и типология языковых ситуаций. Диссертация на соискание ученой степени кандидата филологических наук. Научный руководитель — доктор филологических наук, профессор В. М. Алпатов. С. 49 {{cite web |url=http://linguarium.iling-ran.ru/ling_geo/belarus/belorus.pdf |title=Archived copy |accessdate=16 August 2006 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060816073925/http://linguarium.iling-ran.ru/ling_geo/belarus/belorus.pdf |archivedate=16 August 2006 }}.</ref><ref name="beldumka">Віктар Гаўрыш. Рэформы правапісу не будзе. Вяртання да тарашкевіцы таксама // Беларуская думка, общественно-политический и научно-популярный журнал Администрации Президента Республики Беларусь. № 11, ноябрь 2007[http://litbel.org/by/friends/354/396.html Ганна Кісліцына]{{dead link|date=June 2018|bot=medic}} [http://bk.baj.by/lekcyji/litaratura/kislicyna04.html Новая літаратураная сітуацыя: змена культурнай парадыгмы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706162749/http://bk.baj.by/lekcyji/litaratura/kislicyna04.html |date=6 July 2011 }} // Лекцыі, Беларускі калегіюм.</ref><ref name="alba">Скарыназнаўства, кнігазнаўства, літаратуразнаўства: Матэрыялы ІІІ Міжнар. кангрэса беларусістаў «Беларуская культура ў дыялогу цывілізацый» (Мінск, 21–25 мая, 4–7 снеж. 2000 г.) / Рэдкал.: У. Конан (гал. рэд.) і інш. — Мн.: «Беларускі кнігазбор», 2001. — 364 с. — (Беларусіка = Albaruthenica; Кн. 20). {{ISBN|985-6638-34-8}} °C. 26 [https://web.archive.org/web/20091008154057/http://www.lingvo.minsk.by/mab/@book/BOOKS/Albaruthenica/AB_20/AB_20.pdf]</ref><ref name="mk">Международная конференция «Судьбы языков: Вопросы внешней и внутренней истории» // Вестник ПСТГУ III: Филология 2007. Вып. 1 (7). С. 220</ref><ref name="zs">{{Cite web|url=http://arche.by/by/9/10/204/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091130110344/http://arche.by/by/9/10/204/|url-status=dead|title=Зьміцер Саўка. Мазаічная артаграфія // Часопіс "Arche"|archivedate=30 November 2009}}</ref><ref name="belta">[https://web.archive.org/web/20200507144626/https://www.belta.by/ru/news/society?id=239265 Законопроект о белорусской орфографии сохраняет принцип преемственности с существующими правилами — А.Лукашанец] // [[БЕЛТА]], 28 June 2008</ref><ref name="padluzhny">Оксана Мытько. [http://7days.belta.by/7days.nsf/last/6D3F5978727AB2FE42256A35002D9327?OpenDocument «Сьнег» не пойдет, но белорусское правописание ждут перемены] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706163134/http://7days.belta.by/7days.nsf/last/6D3F5978727AB2FE42256A35002D9327?OpenDocument |date=6 July 2011 }} // «7 дней» № 16 от 20 April 2002</ref>}} ᱞᱟᱦᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱫ [[ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥ]] ᱨᱮ ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱵᱮᱵᱦᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱓᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥ ᱟᱨ ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥ ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱨᱮᱱ ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱨᱟᱥᱠᱤᱭᱮᱵᱷᱤᱠᱟ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱦᱟᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱨᱟᱥᱠᱤᱭᱮᱵᱷᱤᱠᱟ ᱟᱫᱚᱢ ᱟᱫᱚᱢ ᱡᱚᱠᱷᱮᱡ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱭᱟᱹ ᱟᱫᱚᱨᱥᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱲᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>Беларуская мова. Лінгвістычны кампендыум. Мн., 2003.</ref><ref name="shupa">Сяргей Шупа.[http://arche.bymedia.net/7-2000/t700.html Тарашкевіца] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100810195649/http://arche.bymedia.net/7-2000/t700.html |date=10 August 2010 }} ў Слоўніку Свабоды // Arche № 7 (12) — 2000</ref>
[[File:Branisłaŭ Taraškievič - Biełaruskaja gramatyka dla škoł, 1929.png|180px|thumb|Cover of «Biełaruskaja hramatyka dla škoł» by [[:en:Branisłaŭ Taraškievič|Branisłaŭ Taraškievič]], where the codification of ''Taraškievica'' was made (5th edition, 1929)]]
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ==
==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{InterWiki|code=be-tarask|ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥᱤᱭᱟᱱ (ᱛᱟᱨᱟᱥᱠᱤᱭᱮᱵᱷᱤᱠᱟ)}}
* (ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥᱤᱭᱟᱱ ᱛᱮ) [https://web.archive.org/web/20090925112038/http://pravapis.info/books/pravapis2005.html Online copy of ''Belarusian Classical Orthography'' book]
* [http://www.pravapis.org/art_belarusian_lecture_1968.asp 1968: Grammatical Changes in Modern Literary Belarusian Language] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210210232748/http://www.pravapis.org/art_belarusian_lecture_1968.asp |date=2021-02-10 }} by Professor R. G. A. de Bray
* [http://slounik.org/nn/ Naša Niva dictionary (Classical orthography)] // [[Naša Niva]], 2001.
* (ᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥᱤᱭᱟᱱ ᱛᱮ) Textbook [https://web.archive.org/web/20100717185100/http://www.knihi.com/www/padrucnik/ Speak Belarusian to me.] The base course of the classic Belarusian language.
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱚᱞ ᱛᱚᱦᱚᱨ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤᱠᱚ]]
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
l583et9196it2z99dn3et1irq20ql9l
ᱢᱩᱨᱤᱥ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ, ᱠᱟᱯᱩᱨᱛᱷᱟᱞᱟ
0
31781
193257
173193
2026-06-29T01:18:15Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
193257
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox religious building
| building_name = ᱢᱩᱨᱤᱥ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ
| infobox_width =
| image = Moorish Mosque.JPG
| caption = The mosque, in 2013
| image_upright = 1.4
| alt =
| map_type = India Punjab
| map_size = 250
| map_relief = 1
| map_caption = ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ
| location = [[ᱠᱟᱯᱩᱨᱛᱷᱟᱞᱟ]], [[ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ, ᱥᱤᱧᱚᱛ]]
| country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]
| coordinates = {{coord|31.369|N|75.381|E|region:IN-PB_type:landmark_source:wikimapia|format=dms|display=it}}
| religious_affiliation = [[ᱤᱥᱞᱟᱢ]]
| rite =
| consecration_year =
| status = [[ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ]]
| functional_status = Active
}}
'''ᱢᱩᱨᱤᱥ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱯᱩᱨᱛᱷᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱦᱟᱨᱟᱡᱟ ᱡᱟᱜᱟᱛᱡᱤᱛ ᱥᱤᱝ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱠᱟᱢᱤᱥᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱠᱟᱯᱩᱨᱛᱷᱟᱞᱟ<ref name=Court>{{Cite web |url=http://ecourts.gov.in/kapurthala/district-profile |title=District Profile |work=Moorish Mosque |publisher=Official website of the District court, Government of Punjab |access-date=22 March 2015 |archive-date=24 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160524063837/http://ecourts.gov.in/kapurthala/district-profile |url-status=live}}</ref> ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ, ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱱᱰᱚ-ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱟᱨ ᱢᱩᱨᱤᱥ ᱨᱤᱵᱟᱭᱵᱟᱞ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱤᱭᱩᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱟᱨᱟᱠᱮᱥ, ᱢᱚᱨᱚᱠᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱨᱟᱸᱰ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱯᱮᱴᱟᱨᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱠᱟᱯᱩᱨᱛᱷᱟᱞᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱫᱚ ᱠᱟᱯᱩᱨᱛᱷᱟᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ 'ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱱᱤ ᱯᱮᱨᱤᱥ' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=PunjabiUni>{{cite book |title=Proceedings – Punjab History Conference |url=https://books.google.com/books?id=cxBDAAAAYAAJ |year=2007 |publisher=Publication Bureau, Punjabi University |isbn=9788130201467 |page=229 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱢᱟᱨᱮ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱩᱨᱚᱠᱷᱤᱛ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱴᱷᱟᱶ==
ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱫᱚ ᱠᱟᱯᱩᱨᱛᱷᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱞᱟᱱᱫᱷᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱑ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱑᱓ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱾ ᱠᱟᱯᱩᱨᱛᱷᱟᱞᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞ ᱦᱮᱰ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱫᱚ ᱢᱟᱦᱟᱨᱟᱡᱟ ᱡᱟᱜᱟᱛᱡᱤᱛ ᱥᱤᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱠᱟᱯᱩᱨᱛᱷᱟᱞᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱷᱟᱨᱪᱟᱣᱟᱜ ᱨᱩᱪᱤ ᱟᱹᱱᱤᱡ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱛᱤᱱᱟᱹᱝ ᱜᱟᱱ ᱵᱤᱠᱟᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱟᱯᱩᱨᱛᱷᱟᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="Book">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Lc1Fs9JykeYC&pg=PT102 |title=Discover Punjab |publisher=Parminder Singh Grover |page=102 |id=GGKEY:LDGC4W6XWEX}}</ref><ref>{{cite book |last=Arora |first=Anju |title=The Princely States: British Paramountcy and Internal Administration, 1858-1948 : a Case Study of the Kapurthala State |url=https://books.google.com/books?id=aFFuAAAAMAAJ |year=2001 |publisher=National Book Organisation |isbn=978-81-87521-03-7 |page=310 }}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱱᱤᱨᱯᱮᱠᱪᱷ ᱯᱚᱨᱤᱪᱚᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱟᱦᱟᱨᱟᱡᱟ, ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱠᱷ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ (ᱞᱚᱜᱵᱷᱚᱜᱽ ᱖᱐%) ᱟᱜ ᱤᱪᱷᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱨᱮ ᱵᱤᱥᱣᱟᱥ ᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱤᱱᱴᱤᱜᱨᱮᱥᱚᱱ ᱵᱟᱲᱛᱤ ᱮᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱫᱮᱥᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱟᱭᱥᱨᱟᱭ ᱩᱱᱤ ᱢᱤᱫ ᱪᱤᱴᱷᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱷᱚᱨᱪᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱣᱟᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱛᱚᱵᱮ ᱢᱟᱦᱟᱨᱟᱡᱟ ᱡᱟᱵᱟᱵ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱼᱟ: "ᱟᱯᱮ ᱥᱚᱢᱵᱷᱚᱵᱽ ᱜᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱛᱟᱯᱮᱭᱟ ᱡᱮ ᱟᱯᱮ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱨᱩᱯ ᱛᱮ ᱟᱯᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱷᱟᱜᱤ ᱢᱩᱥᱞᱟᱹ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱡᱟᱜᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱯᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ" ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱴ ᱢᱚᱱᱥᱤᱭᱟᱨ ᱮᱢ. ᱮᱢ. ᱢᱟᱱᱴᱮᱭᱩᱠᱥ ᱟᱜ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱜᱟᱛᱡᱤᱛ ᱯᱮᱞᱮᱥ ᱦᱚᱸ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱗ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱓᱐ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱖᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱷᱚᱨᱪᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱣᱟᱞᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱤᱡ ᱱᱚᱵᱟᱵᱽ ᱥᱟᱫᱮᱠ ᱢᱚᱦᱢᱚᱫᱽ ᱠᱷᱟᱱ ᱕ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱫᱽᱜᱷᱟᱴᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱤᱱᱥᱠᱨᱤᱯᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱩᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
==ᱵᱤᱥᱮᱥᱛᱟ==
[[File:Moorish Mosque Facade.JPG|right|thumb|The ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱮᱠᱟᱰ]]
ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱢᱚᱨᱚᱠᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱠᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱛᱳᱩᱵᱤᱭᱟ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱯᱞᱤᱠᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱰᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱴᱣᱟᱨᱠ ᱫᱚ ᱢᱟᱭᱳ ᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱟᱨᱴ, ᱞᱟᱦᱳᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱴᱤᱥᱴ ᱠᱚ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨᱤᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱵᱚᱞ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱤᱱᱟᱹᱜ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱤᱱᱟᱹᱜ, ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱰᱚᱢ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱥᱤ.᱔᱐-ᱢᱤᱴᱟᱨ-ᱩᱥᱩᱞ (᱑᱓᱐ ᱯᱷᱩᱴ) ᱯᱩᱱᱠᱚᱬᱟ ᱴᱟᱣᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱵᱟᱝᱛᱮ ᱢᱤᱱᱟᱨᱮᱴ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱰᱤᱯᱷᱤᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱠᱩᱨᱛᱣᱟᱨᱰ ᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱥᱮᱫ ᱢᱟᱨᱵᱚᱞ ᱛᱮ ᱯᱟᱠᱠᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱤᱱᱟᱹᱜ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱠᱟᱸᱪ ᱯᱮᱱᱮ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ, ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱟ, ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱟᱞᱟᱠᱟᱨᱤ ᱵᱤᱥᱮᱥᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱠ ᱥᱮᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱴ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱴᱷ ᱜᱽᱨᱤᱞ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱞᱮᱴᱤᱥᱰ ᱞᱩᱦᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱥᱮᱥᱛᱟ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱫᱚ ᱦᱟᱞᱠᱟ ᱟᱨᱟᱜ ᱨᱚᱝ ᱛᱮ ᱨᱚᱝ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱟᱨ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱟ ᱟᱨ ᱮᱵᱽᱥ ᱫᱚ ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ ᱨᱚᱝ ᱛᱮ ᱨᱚᱝ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ, ᱠᱟᱴᱷ ᱥᱤᱞᱤᱝ ᱫᱚ ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱟᱨ ᱟᱨᱟᱜ ᱨᱚᱝ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱱᱤᱥ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱢᱚᱰᱮᱞ ᱫᱚ ᱢᱚᱱᱥᱤᱭᱟᱨ ᱢᱟᱱᱴᱩᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱴᱷ ᱨᱮ ᱵᱟᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑᱔ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱓᱐ ᱨᱮ ᱢᱟᱦᱟᱨᱟᱡᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱢᱟᱱᱴᱩᱴ ᱫᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
==ᱨᱮᱥᱴᱳᱨᱮᱥᱚᱱ==
᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ, ᱯᱚᱨᱤᱪᱟᱞᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱤᱥᱟᱹᱵᱽ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ "ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ" ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱫᱷᱟᱱᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱡᱟᱣ ᱨᱮ, ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱫᱚ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱨᱚᱱᱴ ᱞᱚᱱ ᱨᱮ ᱜᱩᱞᱟᱵᱽ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱨᱚᱠᱷᱭᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱮ.ᱯᱤ.ᱡᱮ. ᱟᱵᱽᱫᱩᱞ ᱠᱟᱞᱟᱢ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱨᱟᱹᱛᱟᱛᱣᱤᱠ ᱥᱟᱨᱵᱷᱮᱠᱪᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱞᱟᱛ ᱫᱚ ᱡᱟᱸᱪ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱟᱨ, ᱒᱐᱑᱓ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱛᱟᱨᱤᱛ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱨᱤᱞᱤᱡᱽ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱨᱤᱥᱴᱳᱨᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱛᱠᱟᱞᱤᱠ ᱥᱠᱳᱯ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱨᱤᱥᱴᱳᱨᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱨᱚᱠᱷᱭᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱓ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱗ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱯᱩᱨᱟᱹᱛᱟᱛᱣᱤᱠ ᱟᱨ ᱢᱤᱭᱩᱡᱤᱭᱚᱢ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱷᱟᱸᱰᱮᱰ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.anlassociates.com/projects/kapurthala-moorish-mosquekapurthala-punjab/ |title=Kapurthala Moorish Mosque |work=Projects |publisher=Abha Narain Lambah Associates |date=n.d. |access-date=29 January 2025 |archive-date=28 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250128103956/https://www.anlassociates.com/projects/kapurthala-moorish-mosquekapurthala-punjab/ |url-status=dead }}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱱᱰᱳ-ᱤᱥᱞᱟᱢᱤᱠ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱨᱤᱥ ᱨᱤᱵᱟᱭᱵᱟᱞ ᱟᱨᱠᱤᱴᱮᱠᱪᱟᱨ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱟᱯᱩᱨᱛᱷᱟᱞᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ, ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱚᱱᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱢᱮᱢᱳᱨᱤᱭᱟᱞ]]
0atlmjmr1usw3evs06wiaam2w32s1bm
ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱒᱑
0
36284
193258
193212
2026-06-29T02:37:27Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
193258
wikitext
text/x-wiki
'''ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱒᱑''' ᱥᱮ '''ᱦᱮᱞᱛᱷ᱒᱑''' ᱫᱚ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ (ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ.ᱮᱪ.ᱳ.) [[ᱤᱭᱩᱨᱚᱯ]]ᱤᱭᱟᱹᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ [[ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤ|ᱟᱹᱨᱤ]] ᱯᱷᱨᱮᱢᱣᱟᱨᱠ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱮᱥᱮᱢᱵᱽᱞᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱟᱥ ᱟᱠᱟᱱ "ᱵᱟᱜᱮ-ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ [[ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ|ᱥᱟᱱᱟᱢ-ᱠᱚ-ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ-ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ]] ᱟᱹᱨᱤ" ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱮᱥᱮᱢᱵᱽᱞᱤ ᱾ [http://legacy.library.ucsf.edu/documentStore/g/w/o/gwo93a99/Sgwo93a99.pdf ᱨᱮᱡᱚᱞᱩᱥᱚᱱ ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ.ᱮᱪ.ᱮ.᱕᱑.᱗. ᱵᱟᱜᱮ-ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤ ᱾] ᱡᱮᱱᱮᱵᱷᱟ: ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ, ᱑᱙᱙᱘ ᱾ ᱙ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐۱۳ ᱨᱮ ᱧᱮᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱨᱮᱢᱣᱟᱨᱠ ᱫᱚ "ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱒᱑" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱮᱠᱮᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ]] ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱚᱸ ᱡᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱤᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱹᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱒᱑ "ᱡᱚᱥ" ᱠᱚᱭ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=Intro>[http://www.euro.who.int/document/EHFA5-E.pdf ᱦᱮᱞᱛᱷ᱒᱑: ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ.ᱮᱪ.ᱳ. ᱤᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱹᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱨᱮᱢᱣᱟᱨᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱾] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100524033151/http://www.euro.who.int/document/EHFA5-E.pdf |date=2010-05-24 }} (ᱤᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱹᱱ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱯᱷᱚᱨ ᱚᱞ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ; ᱮᱞ. ᱕ ᱾) ᱠᱳᱯᱮᱱᱦᱮᱜᱮᱱ: ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ, ᱨᱤᱡᱚᱱᱟᱞ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱯᱷᱚᱨ ᱤᱭᱩᱨᱚᱯ, ᱑᱙۹۸ ᱾ {{ISBN|92-890-1348-6}} ᱾ ᱙ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐۱۳ ᱨᱮ ᱧᱮᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾</ref><ref name=Framework>[http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0010/98398/wa540ga199heeng.pdf ᱦᱮᱞᱛᱷ᱒᱑: ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ.ᱮᱪ.ᱳ. ᱤᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱹᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤ ᱯᱷᱨᱮᱢᱣᱟᱨᱠ ᱾] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120503012712/http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0010/98398/wa540ga199heeng.pdf |date=2012-05-03 }} (ᱤᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱹᱱ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱯᱷᱚᱨ ᱚᱞ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ; ᱮᱞ. ᱖ ᱾) ᱠᱳᱯᱮᱱᱦᱮᱜᱮᱱ: ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ, ᱨᱤᱡᱚᱱᱟᱞ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱯᱷᱚᱨ ᱤᱭᱩᱨᱚᱯ, ᱑᱙᱙۹ ᱾ {{ISBN|92-890-1349-4}} ᱾ ᱙ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐۱۳ ᱨᱮ ᱧᱮᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾</ref>
==ᱡᱚᱥ ᱠᱚ==
ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱒᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ:<ref name=Intro/><ref name=Framework/>
# "ᱤᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱹᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ," ᱥᱮ "ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱯᱷᱟᱨᱟᱠ ᱪᱟᱵᱟᱭ"
# "ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱚᱢᱟᱱᱛᱟ," ᱥᱮ "ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱯᱷᱟᱨᱟᱠ ᱪᱟᱵᱟᱭ"
# "ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮ ᱱᱤᱨᱚᱜᱽ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ," ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ "ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱫᱚ... ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱲᱚᱣᱟᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ, ᱠᱷᱚᱡᱟᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱟᱨ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱫᱟᱲᱮ ᱥᱟᱶᱛᱮ"
# "ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ," ᱚᱱᱟ ᱫᱚ, "ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱱᱤᱨᱚᱜᱽ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ"
# "ᱱᱤᱨᱚᱜᱽ ᱦᱟᱲᱟᱢᱚᱜ" ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱤᱣᱤ ᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱟᱯᱟᱦᱤᱡᱽ-ᱢᱩᱠᱛᱚ ᱡᱤᱣᱤ ᱟᱥᱟ, ᱟᱨ ᱱᱤᱨᱚᱜᱽ ᱟᱨ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱩᱢᱮᱨᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱱᱩᱯᱟᱛ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜ-ᱟ"
# "ᱢᱚᱱᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨ"
# "ᱪᱷᱩᱛ ᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚ ᱠᱚᱢ ᱚᱪᱚᱭ"
# "ᱵᱟᱝ-ᱪᱷᱩᱛ ᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚ ᱠᱚᱢ ᱚᱪᱚᱭ"
# "ᱦᱤᱝᱥᱟ ᱟᱨ ᱮᱠᱥᱤᱰᱮᱱᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱷᱟᱹᱞ ᱠᱚᱢ ᱚᱪᱚᱭ"
# "ᱢᱤᱫ ᱱᱤᱨᱚᱜᱽ ᱟᱨ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱚᱣᱛᱤᱠ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ"
# "ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱱᱤᱨᱚᱜᱽ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣ" ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ "ᱯᱩᱥᱴᱤ, ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱱᱤᱨᱚᱜᱽ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ" ᱟᱨ "ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱱᱤᱨᱚᱜᱽ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱧᱟᱢᱚᱜ, ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱟᱨ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ"
# "ᱯᱟᱹᱣᱨᱟᱹ, ᱰᱨᱟᱜᱽᱥ ᱟᱨ ᱫᱷᱩᱝᱜᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱷᱚᱛᱤ ᱠᱚᱢ ᱚᱪᱚᱭ"
# "ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱮᱴᱤᱝᱥ," ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ, "ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ, ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱴᱚᱞᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱱᱤᱨᱚᱜᱽ ᱵᱷᱚᱣᱛᱤᱠ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱯᱚᱨᱤᱵᱮᱥ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱫᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ"
# "ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ-ᱥᱮᱠᱴᱚᱨᱟᱞ ᱫᱟᱹᱭᱛᱚ"
# "ᱢᱤᱫ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱠᱴᱚᱨ" ᱥᱟᱶᱛᱮ "ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ- ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟ-ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱥᱮᱴᱮᱨ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱢᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱮᱥᱯᱚᱱᱥᱤᱵᱽ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱧᱟᱢᱚᱜ-ᱟ"
# "ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱚᱥᱛᱟ"
# "ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱮᱢ ᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ," ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱥᱮᱴᱮᱨ, ᱠᱚᱢ-ᱠᱷᱚᱨᱪᱟ, ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ, ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱜᱩᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱤᱠᱟᱹᱣ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ-ᱮᱢᱟᱱ ᱟᱨ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱢᱮᱠᱟᱱᱤᱡᱚᱢ" ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱚᱡᱽ ᱮᱫᱟ"
# "ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱥᱚᱢᱯᱚᱛᱤ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ" ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚ "ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱟᱧᱪᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱟᱦᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱦᱤ ᱜᱮᱭᱟᱱ, ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟ"
# "ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟᱱ": "ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ, ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱟᱨ ᱡᱚᱜᱟᱡᱚᱜᱽ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱠᱚ" ᱫᱚ "ᱜᱮᱭᱟᱱ ᱦᱟᱢᱮᱴ, ᱚᱨᱡᱚᱣᱟᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ, ᱟᱨ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ"
# "ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱡᱩᱢᱤᱫᱽ ᱠᱚ," ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱠᱚ, ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱚ, ᱵᱮ-ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ, ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱥᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱟᱨ ᱢᱤᱢᱤᱫ ᱱᱟᱜᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ"
# "ᱫᱤᱥᱚᱢ, ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱞᱚᱠᱟᱞ ᱛᱷᱚᱠ ᱠᱚᱨᱮ" "ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱨᱚᱬᱱᱤᱛᱤ ᱠᱚ"
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{Reflist}}
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱢᱮ==
* ᱰᱤᱯᱟᱨᱴᱢᱮᱱᱴ ᱚᱯᱷ ᱦᱮᱞᱛᱷ (᱑᱙᱙᱙) ''ᱥᱮᱵᱷᱤᱝ ᱞᱟᱭᱤᱵᱷᱥ: ᱟᱣᱟᱨ ᱦᱮᱞᱛᱷᱤᱭᱟᱨ ᱱᱮᱥᱚᱱ'' ᱾ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ: ᱰᱤ.ᱳ.ᱮᱪ. ᱾
* ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ.ᱮᱪ.ᱳ. (᱑᱙᱙᱙) ''ᱨᱤᱰᱤᱭᱩᱥᱤᱝ ᱤᱱᱤᱠᱩᱣᱟᱞᱤᱴᱤᱥ ᱤᱱ ᱦᱮᱞᱛᱷ'' ᱾ ᱠᱳᱯᱮᱱᱦᱮᱜᱮᱱ: ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ.ᱮᱪ.ᱳ. ᱾
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱹᱱ ᱢᱮᱰᱤᱠᱟᱞ ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱹᱨᱤ]]
cyjfdsqkdrf5r0in74xqq0r5m7jbb78
ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱠᱩᱭᱤᱴᱤ
0
36287
193259
193215
2026-06-29T02:40:21Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
193259
wikitext
text/x-wiki
[[File:Health gap in England and Wales, 2011 Census.png|thumb|ᱤᱝᱞᱮᱱᱰ ᱟᱨ ᱣᱮᱞᱥ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱯᱷᱟᱨᱟᱠ, ᱒᱐᱑᱑ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ]]
'''ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱠᱩᱭᱤᱴᱤ''' ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱚᱢᱟᱱᱛᱟ ᱫᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱤᱠᱩᱭᱤᱴᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="y361">{{cite journal | last1=Braveman | first1=Paula | last2=Arkin | first2=Elaine | last3=Orleans | first3=Tracy | last4=Proctor | first4=Dwayne | last5=Acker | first5=Julia | last6=Plough | first6=Alonzo | title=What is Health Equity? | journal=Behavioral Science & Policy | volume=4 | issue=1 | date=2018 | issn=2379-4607 | doi=10.1177/237946151800400102 | pages=1–14 | url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/237946151800400102 | access-date=2026-02-07| url-access=subscription }}</ref> ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱰᱤᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱮᱱᱴᱥ ᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱫᱷᱚᱱ, ᱫᱟᱲᱮ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱾<ref name="Braveman_20033">{{cite journal |vauthors=Braveman P, Gruskin S |date=April 2003 |title=Defining equity in health |journal=Journal of Epidemiology and Community Health |volume=57 |issue=4 |pages=254–8 |doi=10.1136/jech.57.4.254 |pmc=1732430 |pmid=12646539 |bibcode=2003JECH...57..254B }}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱮᱭᱟ ᱰᱤᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱮᱱᱴᱥ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱵᱟᱝ-ᱥᱚᱢᱟᱱᱛᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱱᱟᱴ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱩᱱᱠᱩ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝᱟ ᱾<ref name="Braveman_20033" /><ref>{{Cite journal |last=Boutayeb |first=Abdesslam |date=2023-05-02 |title=Social determinants of health and adolescent childbearing in WHO Eastern Mediterranean countries |journal=International Journal for Equity in Health |volume=22 |issue=1 |article-number=78 |doi=10.1186/s12939-023-01861-2 |doi-access=free |pmid=37131177 |pmc=10155383 |issn=1475-9276}}</ref><ref>{{cite book |title=Public Health Ethics and the Social Determinants of Health |vauthors=Goldberg DS |year=2017 |isbn=978-3-319-51345-4 |series=SpringerBriefs in Public Health |pages=17–32 |chapter=Justice, Compound Disadvantage, and Health Inequities |doi=10.1007/978-3-319-51347-8_3}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ, ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ, ᱟᱨ ᱨᱮᱥᱤᱭᱟᱞ ᱜᱩᱴ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱰᱟᱭᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱦᱮᱞᱛᱷᱠᱮᱭᱟᱨ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱨᱤᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱜᱞᱳᱵᱟᱞ ᱟᱱᱟᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=ad>{{Cite book |last1=DuPré |first1=Athena |title=Communicating about health: current issues and perspectives |last2=Cook Overton |first2=Barbara |date=2024 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-766430-8 |edition=Seventh |location=New York, NY}}</ref> ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱠᱩᱭᱤᱴᱤ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ, ᱨᱤᱥᱳᱨᱥ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ-ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱯᱨᱤᱱᱥᱤᱯᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱾<ref name="Braveman_20033" />
ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱠᱩᱭᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱯᱷᱚᱨᱢᱟᱞ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱫᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱮᱢᱚᱜ ᱾<ref name="EU">[https://doi.org/10.1177/1358229120927947 De Vos, M. (2020). The European Court of Justice and the march towards substantive equality in European Union anti-discrimination law. International Journal of Discrimination and the Law, 20(1), 62-87.]</ref> ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱠᱩᱭᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱭᱤᱱᱴᱤᱯᱷᱤᱠ ᱤᱠᱩᱭᱤᱴᱤ ᱥᱟᱶ ᱦᱚᱸ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱭ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ ᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱠᱩᱭᱤᱴᱤ ᱦᱟᱢᱮᱴᱚᱜ-ᱟ ᱾<ref>{{Cite journal |last=McNulty |first=Moira |last2=Smith |first2=J.D. |last3=Villamar |first3=Juan |last4=Burnett-Zeigler |first4=Inger |last5=Vermeer |first5=Wouter |last6=Benbow |first6=Nanette |last7=Gallo |first7=Carlos |last8=Wilensky |first8=Uri |last9=Hjorth |first9=Arthur |last10=Mustanski |first10=Brian |last11=Schneider |first11=John |last12=Brown |first12=C. Hendricks |date=2019-02-21 |title=Implementation Research Methodologies for Achieving Scientific Equity and Health Equity |url=https://doi.org/10.18865/ed.29.s1.83 |journal=Ethnicity & Disease |volume=29 |issue=Suppl 1 |pages=83–92 |doi=10.18865/ed.29.s1.83 |issn=1945-0826}}</ref>
ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱚᱨᱜᱟᱱᱟᱭᱡᱮᱥᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, "ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱟᱞ, ᱢᱮᱱᱴᱟᱞ ᱟᱨ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱮᱠᱮᱱ ᱟᱡᱟᱨ ᱥᱮ ᱱᱤᱨᱵᱚᱞ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ" ᱾<ref>Preamble to the Constitution of WHO as adopted by the International Health Conference, New York, 19 June – 22 July 1946; signed on 22 July 1946 by the representatives of 61 States (Official Records of WHO, no. 2, p. 100) and entered into force on 7 April 1948. The definition has not been amended since 1948.</ref> ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱱ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱷᱚᱠ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱮ ᱮᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ ᱾<ref>{{cite journal | vauthors = Marmot M | title = Achieving health equity: from root causes to fair outcomes | journal = Lancet | volume = 370 | issue = 9593 | pages = 1153–63 | date = September 2007 | pmid = 17905168 | doi = 10.1016/S0140-6736(07)61385-3 | bibcode = 2007Lanc..370.1153M | s2cid = 7136984 }}</ref> ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ-ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ, ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱾<ref name="Braveman_20033"/>
ᱥᱤ.ᱰᱤ.ᱥᱤ. ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱠᱩᱭᱤᱴᱤ ᱫᱚ "ᱚᱱᱟ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱮᱭᱟᱨ ᱟᱨ ᱡᱟᱥᱴ ᱫᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2023-01-09 |title=What is Health Equity? |url=https://www.cdc.gov/nchhstp/healthequity/index.html |access-date=2023-04-25 |website=www.cdc.gov |language=en-us}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱡᱟᱥᱴᱤᱥ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱥᱟᱶ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱷᱟᱱᱰᱟᱢᱮᱱᱴᱟᱞ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱚᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱝ-ᱥᱚᱢᱟᱱᱛᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛ, ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ, [[ᱡᱟᱱᱟᱝ]], ᱥᱮᱠᱥᱩᱣᱟᱞ ᱚᱨᱤᱭᱮᱱᱴᱮᱥᱚᱱ, ᱟᱯᱟᱦᱤᱡᱽ, ᱥᱮ ᱥᱳᱥᱤᱭᱳᱤᱠᱳᱱᱳᱢᱤᱠ ᱥᱴᱮᱴᱟᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ "ᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱴᱮᱨ, ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ, ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ"<ref name=goldberg-ohio>{{cite book | vauthors = Goldberg J, Hayes W, Huntley J | title = Understanding Health Disparities. | publisher = Health Policy Institute of Ohio | date = November 2004 }}</ref>{{rp|3}} ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ ᱾<ref>U.S. Department of Health and Human Services (HHS), [[Healthy People 2010]]: National Health Promotion and Disease Prevention Objectives, conference ed. in two vols. (Washington, D.C., January 2000).</ref><ref>{{Cite journal |last1=Fujishiro |first1=Kaori |last2=Ahonen |first2=Emily Q. |last3=Gimeno Ruiz de Porras |first3=David |last4=Chen |first4=I.-Chen |last5=Benavides |first5=Fernando G. |date=2021 |title=Sociopolitical values and social institutions: Studying work and health equity through the lens of political economy |journal=SSM – Population Health |volume=14 |article-number=100787 |doi=10.1016/j.ssmph.2021.100787 |issn=2352-8273 |pmc=8056461 |pmid=33898729}}</ref>
ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱱᱤᱠᱩᱭᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱱᱤᱠᱩᱣᱟᱞᱤᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱜ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱜᱷᱚᱴᱱᱟ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱰᱮᱢᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ ᱜᱩᱴ (ᱡᱟᱹᱨᱩᱲ ᱵᱟᱝ ᱡᱮ ᱮᱛᱷᱱᱤᱠ ᱥᱮ ᱨᱮᱥᱤᱭᱟᱞ ᱜᱩᱴ ᱠᱟᱱᱟ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱫᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱵᱚᱨᱱᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱲᱟᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜ-ᱟ, ᱟᱱᱯᱷᱮᱭᱟᱨ, ᱟᱨ ᱟᱱᱡᱟᱥᱴ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞ ᱮᱛᱮᱫ ᱠᱚ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱵᱟᱭᱳᱞᱳᱡᱤ, ᱥᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ ᱾<ref>{{cite journal | vauthors = Braveman P | title = What are health disparities and health equity? We need to be clear | journal = Public Health Reports | volume = 129 | issue = Suppl 2 | pages = 5–8 | date = January 2014 | pmid = 24385658 | doi = 10.1177/00333549141291S203 | pmc = 3863701 }}</ref> ᱚᱱᱟᱛᱮ, ᱡᱩᱫᱤ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱮᱱᱮᱴᱤᱠ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱠᱚ ᱜᱚᱡᱚᱜ-ᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱚᱱ-ᱨᱤᱢᱤᱰᱤᱭᱮᱵᱚᱞ/ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱞᱮᱵᱚᱞ ᱯᱷᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱱᱤᱠᱩᱣᱟᱞᱤᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧᱚᱜ-ᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱞᱴᱟᱹ, ᱡᱩᱫᱤ ᱨᱟᱱ ᱢᱩᱨᱜᱟᱹᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱢ ᱡᱤᱣᱤ ᱟᱥᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ, ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱱᱤᱠᱩᱭᱤᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧᱚᱜ-ᱟ ᱾<ref>{{cite journal | vauthors = Kawachi I, Subramanian SV, Almeida-Filho N | title = A glossary for health inequalities | journal = Journal of Epidemiology and Community Health | volume = 56 | issue = 9 | pages = 647–52 | date = September 2002 | pmid = 12177079 | pmc = 1732240 | doi = 10.1136/jech.56.9.647 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱝ-ᱥᱚᱢᱟᱱᱛᱟ ᱠᱚᱨᱮ "ᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱴᱮᱨ, ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ, ᱥᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ" ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ-ᱟ ᱾ ᱮᱱᱛᱮᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱠᱩᱭᱤᱴᱤ ᱟᱨ ᱤᱠᱩᱣᱟᱞᱤᱴᱤ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱠᱩᱭᱤᱴᱤ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮ ᱤᱠᱩᱣᱟᱞᱤᱴᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱫᱚ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Braveman_20033"/> ᱦᱮᱞᱛᱷᱠᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮ ᱤᱠᱩᱭᱤᱴᱮᱵᱚᱞ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱢᱤᱞᱮᱱᱤᱭᱟᱢ ᱰᱮᱵᱷᱮᱞᱚᱯᱢᱮᱱᱴ ᱜᱳᱞᱥ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite journal |last=Vandemoortele |first=Jan |date=2011 |title=The MDG Story: Intention Denied: The MDG Story: Intention Denied |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1467-7660.2010.01678.x |journal=Development and Change |language=en |volume=42 |issue=1 |pages=1–21 |doi=10.1111/j.1467-7660.2010.01678.x|url-access=subscription }}</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist|30em}}
== ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱢᱮ ==
{{refbegin}}
* {{cite journal | vauthors = Bleich SN, Jarlenski MP, Bell CN, LaVeist TA | title = Health inequalities: trends, progress, and policy | journal = Annual Review of Public Health | volume = 33 | pages = 7–40 | date = April 2012 | pmid = 22224876 | pmc = 3745020 | doi = 10.1146/annurev-publhealth-031811-124658 }}
* {{cite journal | vauthors = Diez Roux AV | title = Conceptual approaches to the study of health disparities | journal = Annual Review of Public Health | volume = 33 | pages = 41–58 | date = April 2012 | pmid = 22224879 | pmc = 3740124 | doi = 10.1146/annurev-publhealth-031811-124534 }}
* {{cite report | vauthors = Goldberg J, Hayes W, Huntley J | title = Understanding health disparities. | publisher = Health Policy Institute of Ohio | date = November 2004 | url = http://www.healthpolicyohio.org/publications/healthdisparities.html | archive-url = https://web.archive.org/web/20080515210412/http://www.healthpolicyohio.org/publications/healthdisparities.html | archive-date = 2008-05-15 }}* {{cite web | url = http://www.commonwealthfund.org/Publications/Fund-Reports/2004/Jun/A-State-Policy-Agenda-to-Eliminate-Racial-and-Ethnic-Health-Disparities.aspx | title = State Policy Agenda to Eliminate Racial and Ethnic Health Disparities | publisher = Commonwealth Fund | date = June 2004 | access-date = 2012-09-13 | archive-date = 2012-09-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120920000203/http://www.commonwealthfund.org/Publications/Fund-Reports/2004/Jun/A-State-Policy-Agenda-to-Eliminate-Racial-and-Ethnic-Health-Disparities.aspx }}
* {{cite journal | vauthors = Smedley B, Stith A, Nelson A | title = Unequal treatment: confronting racial and ethnic disparities in health care | journal = Journal of the National Medical Association | volume = 94 | issue = 8 | pages = 666–8 | date = August 2002 | pmid = 12152921 | pmc = 2594273 | doi = | url = http://www.nap.edu/openbook/030908265X/html/index.html }}
{{refend}}
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ ==
* [http://www.ncsl.org/research/health/2014-health-disparities-legislation.aspx ᱒᱐᱑᱔ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱰᱤᱥᱯᱟᱨᱤᱴᱤᱡᱽ ᱞᱮᱡᱤᱥᱞᱮᱥᱚᱱ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220928030701/http://www.ncsl.org/research/health/2014-health-disparities-legislation.aspx |date=2022-09-28 }}
* ''[[Progress in Community Health Partnerships|ᱯᱨᱚᱜᱽᱨᱮᱥ ᱤᱱ ᱠᱚᱢᱤᱣᱱᱤᱴᱤ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱯᱟᱨᱴᱱᱟᱨᱥᱤᱯᱥ: ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ, ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ, ᱮᱱᱰ ᱮᱠᱥᱚᱱ (PCHP)]]''
* [https://web.archive.org/web/20080724170600/http://iom.edu/CMS/3793/44963.aspx ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ ᱨᱟᱣᱩᱱᱰᱴᱮᱵᱚᱞ ᱚᱱ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱰᱤᱥᱯᱟᱨᱤᱴᱤᱡᱽ] ᱫᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱮᱛᱷᱱᱤᱠ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱱᱟᱴ ᱠᱚ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱟᱨ ᱰᱤᱥᱠᱟᱥᱚᱱ ᱮᱢᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱱᱟᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱟᱨ ᱥᱴᱨᱮᱴᱮᱡᱤ ᱠᱚ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱱᱟᱣᱟ ᱞᱤᱰᱟᱨᱥᱤᱯ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
* [http://health-inequalities.eu ᱤᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱹᱱ ᱯᱳᱨᱴᱟᱞ ᱯᱷᱚᱨ ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱚᱱ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱱᱤᱠᱩᱣᱟᱞᱤᱴᱤᱡᱽ]
* [http://cmcd.sph.umich.edu/ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ ᱯᱷᱚᱨ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱠᱨᱳᱱᱤᱠ ᱰᱤᱡᱤᱡᱽ]
* [http://videos.med.wisc.edu/event.php?eventid=2 ᱠᱟᱞᱪᱟᱨᱟᱞ ᱰᱟᱭᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱤᱱ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱠᱮᱭᱟᱨ ᱥᱯᱤᱠᱟᱨ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ] ᱮᱠᱥᱯᱟᱨᱴ ᱞᱮᱠᱪᱟᱨᱟᱨ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ, ᱤᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱣᱤᱥᱠᱚᱱᱥᱤᱱ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ ᱮᱱᱰ ᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠ ᱦᱮᱞᱛᱷ
* [http://videos.med.wisc.edu/event.php?eventid=30 ᱠᱟᱞᱪᱟᱨᱟᱞ ᱰᱟᱭᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱤᱱ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱠᱮᱭᱟᱨ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱥᱤᱢᱯᱳᱡᱤᱭᱟᱢ] ᱮᱠᱥᱯᱟᱨᱴ ᱞᱮᱠᱪᱟᱨᱟᱨ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ, ᱤᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱣᱤᱥᱠᱚᱱᱥᱤᱱ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱰᱤᱥᱤᱱ ᱮᱱᱰ ᱯᱟᱵᱽᱞᱤᱠ ᱦᱮᱞᱛᱷ
* [https://web.archive.org/web/20050403194528/http://ncmhd.nih.gov/ ᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ ᱚᱱ ᱢᱟᱭᱱᱚᱨᱤᱴᱤ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱮᱱᱰ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱰᱤᱥᱯᱟᱨᱤᱴᱤᱡᱽ]
* [[Journal of Health Care for the Poor and Underserved|ᱡᱟᱨᱱᱟᱞ ᱚᱯᱷ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱠᱮᱭᱟᱨ ᱯᱷᱚᱨ ᱫᱟ ᱯᱩᱭᱚᱨ ᱮᱱᱰ ᱟᱱᱰᱟᱨᱥᱟᱨᱵᱽᱰ]]
* [https://web.archive.org/web/20080515210412/http://www.healthpolicyohio.org/publications/healthdisparities.html ᱟᱱᱰᱟᱨᱥᱴᱮᱱᱰᱤᱝ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱰᱤᱥᱯᱟᱨᱤᱴᱤᱡᱽ]
* [https://web.archive.org/web/20050420074209/http://raceandhealth.hhs.gov/ ᱤᱱᱤᱥᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱷ ᱴᱩ ᱮᱞᱤᱢᱤᱱᱮᱴ ᱨᱮᱥᱤᱭᱟᱞ ᱮᱱᱰ ᱮᱛᱷᱱᱤᱠ ᱰᱤᱥᱯᱟᱨᱤᱴᱤᱡᱽ ᱤᱱ ᱦᱮᱞᱛᱷ] ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱤᱥᱴᱮᱴᱥ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱢᱟᱭᱱᱚᱨᱤᱴᱤ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱱᱤᱥᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱷ
* [https://web.archive.org/web/20070412191250/http://www.healthdisparities.net/hdc/html/home.aspx ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱰᱤᱥᱯᱟᱨᱤᱴᱤᱡᱽ ᱠᱳᱞᱟᱵᱳᱨᱮᱴᱤᱵᱷ]
* [http://eurohealthnet.eu/ ᱤᱭᱩᱳᱦᱮᱞᱛᱷᱱᱮᱴ ᱟᱜ ᱤᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱹᱱ ᱯᱟᱨᱴᱱᱟᱨᱥᱤᱯ ᱯᱷᱚᱨ ᱤᱢᱯᱨᱩᱵᱷᱤᱝ ᱦᱮᱞᱛᱷ, ᱤᱠᱩᱭᱤᱴᱤ ᱮᱱᱰ ᱣᱮᱞᱵᱤᱝ]
* [http://archive.boston.com/business/articles/2005/07/26/mgh_seeks_to_bridge_healthcares_racial_gap/ ᱢᱮᱥᱟᱪᱩᱥᱮᱴᱥ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱦᱟᱥᱯᱟᱛᱟᱞ ᱫᱚ ᱦᱮᱞᱛᱷᱠᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱥᱤᱭᱟᱞ ᱯᱷᱟᱨᱟᱠ ᱵᱽᱨᱤᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱷᱚᱡᱟ]
* [https://web.archive.org/web/20060302103533/http://www.dhi.gov.au/clearinghouse/ ᱰᱟᱭᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱠᱞᱤᱭᱟᱨᱤᱝᱦᱟᱣᱩᱥ]
* {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20041015201453/http://www.reducedisparity.org/ ᱠᱮᱥ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ ᱯᱷᱚᱨ ᱨᱤᱰᱤᱭᱩᱥᱤᱝ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱰᱤᱥᱯᱟᱨᱤᱴᱤᱡᱽ]}}
* [https://web.archive.org/web/20070223154512/http://chua2.fiu.edu/hdrg/ ᱮᱯᱷ.ᱟᱭ.ᱤᱭᱩ. ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱰᱤᱥᱯᱟᱨᱤᱴᱤ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱜᱨᱩᱯ]
* [https://web.archive.org/web/20061217025313/http://www.kaisernetwork.org/daily_reports/rep_disparities.cfm "ᱠᱟᱭᱡᱟᱨ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱰᱤᱥᱯᱟᱨᱤᱴᱤᱡᱽ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ: ᱮ ᱣᱤᱠᱞᱤ ᱞᱩᱠ ᱮᱴ ᱨᱮᱥ, ᱮᱛᱷᱱᱤᱥᱤᱴᱤ ᱮᱱᱰ ᱦᱮᱞᱛᱷ"], kaisernetwork.org ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱤᱭᱩᱡᱽ ᱥᱟᱢᱟᱨᱤ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ
* [http://www.moh.govt.nz/moh.nsf/0/523077dddeed012dcc256c550003938b?OpenDocument ᱱᱤᱣ ᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱱᱤᱠᱩᱣᱟᱞᱤᱴᱤ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060708054744/http://www.moh.govt.nz/moh.nsf/0/523077dddeed012dcc256c550003938b?OpenDocument |date=2006-07-08 }}
* [https://news.bbc.co.uk/1/hi/health/4139440.stm ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱱᱤᱠᱩᱣᱟᱞᱤᱴᱤᱡᱽ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. ᱱᱤᱭᱩᱡᱽ ᱟᱨᱴᱤᱠᱟᱞ]
* [https://web.archive.org/web/20070212142304/http://www.healthdisparity.tuskegee.edu/ ᱴᱟᱥᱠᱤᱜᱤ ᱤᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱨᱮ ᱮᱠᱥᱯᱳᱨᱴ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱣᱮᱵᱽᱯᱮᱡᱽ]
* [http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=116811&fuseaction=topics.event_summary&event_id=224806 ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ: ᱤᱭᱩ.ᱮᱥ. ᱨᱮ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱥᱴᱮᱴᱟᱥ ᱰᱤᱥᱯᱟᱨᱤᱴᱤᱡᱽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930201644/http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=116811&fuseaction=topics.event_summary&event_id=224806 |date=2007-09-30 }}, ᱔ ᱮᱯᱨᱤᱞ, ᱒᱐᱐᱗, ''ᱯᱷᱤᱪᱟᱨᱤᱝ'' [[Paula Braveman|ᱯᱳᱞᱟ ᱵᱨᱮᱵᱷᱢᱮᱱ]], [[M. Gregg Bloche|ᱜᱨᱮᱜᱽ ᱵᱞᱳᱪ]], ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱠᱮᱯᱞᱟᱱ, ᱛᱷᱚᱢᱟᱥ ᱨᱤᱠᱮᱴᱥ, ᱢᱮᱨᱤ ᱞᱳ ᱰᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱥᱤᱭᱟᱱᱴᱡᱽ, ᱟᱨ ᱰᱮᱵᱷᱤᱰ ᱣᱤᱞᱤᱭᱟᱢᱥ
* ᱤᱭᱩ.ᱠᱮ. ᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱥᱟᱨᱵᱷᱤᱥ ᱤᱥᱯᱮᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ ᱞᱟᱭᱵᱨᱮᱨᱤ ᱯᱷᱚᱨ ᱮᱛᱷᱱᱤᱥᱤᱴᱤ ᱮᱱᱰ ᱦᱮᱞᱛᱷ [https://web.archive.org/web/20070324235329/http://www.library.nhs.uk/ethnicity/]
* [https://web.archive.org/web/20070830041438/http://www.nrharural.org/ ᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱨᱩᱨᱟᱞ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ]
* [https://web.archive.org/web/20140809200305/http://minorityhealth.hhs.gov/npa/ ᱫᱟ ᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱯᱟᱨᱴᱱᱟᱨᱥᱤᱯ ᱯᱷᱚᱨ ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱴᱩ ᱮᱱᱰ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱰᱤᱥᱯᱟᱨᱤᱴᱤᱡᱽ]
* [https://web.archive.org/web/20110620234634/http://minorityhealth.hhs.gov/npa/templates/browse.aspx?lvl=1&lvlid=39 ᱫᱟ ᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱯᱟᱨᱴᱱᱟᱨᱥᱤᱯ ᱯᱷᱚᱨ ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱴᱩᱞᱠᱤᱴ ᱯᱷᱚᱨ ᱠᱚᱢᱤᱣᱱᱤᱴᱤ ᱮᱠᱥᱚᱱ]
* [https://intranet.cdc.gov/oppe/peo/sdoh-task-force/index.html ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱰᱤᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱮᱱᱴᱥ ᱚᱯᱷ ᱦᱮᱞᱛᱷ]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱰᱤᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱮᱱᱴᱥ ᱚᱯᱷ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱴᱟᱥᱠ ᱯᱷᱳᱨᱥ, [[Centers for Disease Control and Prevention|ᱥᱮᱱᱴᱟᱨᱥ ᱯᱷᱚᱨ ᱰᱤᱡᱤᱡᱽ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱞ ᱮᱱᱰ ᱯᱨᱤᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ]], ᱭᱩ.ᱮᱥ.ᱮ.
* [https://www.cdc.gov/niosh/programs/ppops/occuhealth.html ᱚᱠᱩᱯᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱠᱩᱭᱤᱴᱤ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ], ᱫᱟ [[National Institute for Occupational Safety and Health|ᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱯᱷᱚᱨ ᱚᱠᱩᱯᱮᱥᱚᱱᱟᱞ ᱥᱮᱯᱷᱴᱤ ᱮᱱᱰ ᱦᱮᱞᱛᱷ]] (NIOSH), ᱒᱐᱒᱒ ᱾
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱤᱠᱩᱭᱤᱴᱤ| ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱤᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱮᱱᱴᱥ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚᱱ]]
5bu3u80i70e0orl45cctzv1wmb7rwss
ᱠᱟᱹᱲᱵᱤ
0
36290
193255
193222
2026-06-29T00:19:09Z
InternetArchiveBot
3665
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
193255
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Species of flowering plant}}
{{speciesbox
| image = "+arya+" Ipomoea carnea - ꦠꦸꦮꦸꦲꦤ꧀ ꦏꦁꦏꦸꦁ ꦥꦒꦼꦂ ꦏꦿꦁꦏꦸꦔꦤ꧀ kangkung pagar 02.jpg
| genus = Ipomoea
| species = carnea
| authority = Jacq., 1760
| synonyms =
*''Convolvulus batatilla'' <small>Kunth, 1819</small>
*''Ipomoea fistulosa'' <small>Mart. ex Choisy, 1845</small>
*''Batatas crassicaulis'' <small>Benth., 1845</small>
*''Ipomoea gossypioides'' <small>Parodi, 1877</small>
*''Ipomoea texana'' <small>J.M.Coult., 1890</small>
*''Ipomoea fruticosa'' <small>Kuntze, 1891</small>
*''Ipomoea fistulosa'' v. ''nicaraguensis'' <small>Donnell Smith, 1894</small>
*''Ipomoea fistulosa'' f. ''albiflora'' <small>Chodat & Hassl., 1905</small>
*''Ipomoea crassicaulis'' <small>(Bentham) B. L. Robinson, 1916</small>
*''Ipomoea crassicaulis'' v. ''goodellii'' <small>O.Deg., 1936</small>
}}
'''ᱠᱟᱹᱲᱵᱤ''' ([[ᱵᱟᱭᱱᱚᱢᱤᱭᱟᱞ ᱧᱩᱛᱩᱢ|ᱵᱤᱜᱽᱜᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ]]ᱺ '''pomoea carnea''') ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚᱱᱵᱷᱚᱞᱵᱷᱟᱞᱟᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱡ
ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱫᱟᱨᱮ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱟᱨᱮ ᱛᱮ ᱠᱟᱜᱚᱡᱽ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ ᱜᱮᱭᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱱ ᱦᱚᱸ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱜᱟᱱᱚᱜ-ᱟ,ᱤᱠᱷᱟᱱ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱟᱡᱽ ᱢᱚᱛᱚ-ᱛᱮᱫᱚᱭ ᱵᱤᱥᱟᱠᱛᱚ ᱜᱮᱭᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱨᱮ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟᱨᱮ ᱜᱷᱤᱨᱟᱹ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱛᱚᱞ ᱜᱮᱭᱟ᱾
== ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱠᱟᱛᱷᱟᱠᱚ ==
ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱲᱵᱤ ᱫᱟᱨᱮ ᱜᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ-ᱟ᱾
== ᱪᱤᱛᱟᱹᱨᱠᱚ ==
<gallery>
File:Leaves of Ipomoea carnea plant.JPG|Leaves of an ''Ipomoea carnea'' plant.
File:Ipomoea carnea' flowers.JPG|''Ipomoea carnea'' flowers
File:Ipomoea carnea, India.jpg|Flowers in Ranchi, India
File:Pollen grains of Besharam plant (Ipomoea carnea).jpg|Pollen grains taken from plant in Bastar, Chhattisgarh, India
</gallery>
==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{commons-inline}}
{{Reflist}}
{{Ipomoea}}
{{Taxonbar|from=Q311333}}
==ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ==
* [https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/accessiondetail.aspx?id=1461606 'Inducer' cultivar in the USDA Germplasm System] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181124105720/https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/accessiondetail.aspx?id=1461606 |date=2018-11-24 }}
[[Category:Ipomoea|carnea]]
jar5modtws8ebs3bop6cv7xzgmv1tvu
ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ
0
36292
193261
193226
2026-06-29T04:32:21Z
MT731
2184
193261
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ}}
{{Infobox airline
|airline = ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ
|image = airindiacargo.jpg
|IATA = AI
|ICAO = AIC
|callsign = ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ
|parent = [[ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ]]
|founded = {{Start date and age|1932}}
|ceased= {{End date and age|2012}}
|headquarters = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ
|key_people = ᱟᱨᱵᱤᱸᱫᱽ ᱡᱟᱫᱷᱚᱵᱽ (ᱥᱤᱮᱢᱰᱤ)
|hubs =
<div>
* [[ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] (ᱫᱤᱞᱞᱤ)
</div>
| secondary_hubs =
<div>
* [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] (ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ)
* [[ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱽ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] (ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ)
</div>
|fleet_size = ᱖
|destinations = ᱑᱓
|website = [http://www.airindia.in/cargo-operation.htm]
|aoc=|focus_cities=|frequent_flyer=|num_employees=}}
'''ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ''' ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱯᱷᱨᱮᱴᱟᱨ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱒ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱠᱮᱫᱟᱭ, ᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱫᱟᱲᱮ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱵᱟᱱᱟᱣ ᱮᱫᱟ ᱾
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ,<ref>{{Cite web|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/166389/12/12_chapter2.pdf|title=PROFILE OF SELECTED AIRLINE COMPANIES IN INDIA}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.referenceforbusiness.com/history2/34/Air-India-Limited.html|title=Air-India Limited – Company Profile, Information, Business Description, History, Background Information on Air-India Limited|website=www.referenceforbusiness.com|access-date=23 August 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/topic/Air-India|title=Air India {{!}} Indian airline|work=Encyclopedia Britannica|access-date=23 August 2018|language=en}}</ref> ᱟᱨ ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱓ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱛᱮ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱮ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾
᱑᱙᱘᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱔᱗ ᱟᱨ ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱘ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾
᱒᱐᱐᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱮᱭᱟᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱᱥ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱤᱱ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱤᱱ ᱥᱟᱵᱽᱥᱤᱰᱤᱭᱟᱨᱤ ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱞᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱮᱴ ᱥᱮᱵᱟ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟ; ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱚᱞᱳᱱ ᱛᱮ ᱮᱞᱟᱭᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱯᱷᱞᱤᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱚᱭᱤᱝ 737-200C ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱨᱥᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱚᱬᱮ ᱫᱚ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾{{citation needed|date=August 2018}} ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱᱥ ᱞᱤᱵᱷᱨᱤ ᱨᱮ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱨᱚᱝ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱲᱟᱜ ᱦᱚᱨ ᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱣ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱡ ᱾{{citation needed|date=August 2018}}
ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱦᱚᱸ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱮᱭᱟᱨᱵᱟᱥ ᱮ᱓᱑᱐ ᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱰᱟᱢᱟᱢ-ᱯᱷᱨᱮᱱᱠᱯᱷᱚᱨᱴ ᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/air-india-likely-to-launch-mumbai-frankfurt-flight-from-june/articleshow/64098548.cms|title=Air India likely to launch Mumbai-Frankfurt flight from June|date=9 May 2018|work=The Economic Times|access-date=23 August 2018}}</ref> ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱱᱟᱶᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱥᱴᱟᱨᱴᱟᱯ [[ᱟᱨᱭᱟᱱ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱤᱥ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱫᱚ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱮᱫᱟ ᱾
᱒᱐᱐᱗ ᱥᱟᱞ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ, ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱗᱓᱗ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱩᱯᱨᱩᱛ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱥᱮᱵᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ GATI ᱥᱟᱶ ᱵᱷᱟᱜᱽᱫᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾{{citation needed|date=September 2019}}
ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ, ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱩᱯᱨᱩᱛ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱩᱫᱟᱹ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱥᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱟᱡᱽᱱᱟ ᱒᱐᱒᱒-᱒᱔ ᱨᱮ ᱓᱐% ᱵᱟᱹᱲᱛᱤᱜᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱗ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱟᱨᱜᱚᱨ ᱵᱷᱚᱞᱢ ᱫᱚ ᱒.᱕ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱴᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱰᱟᱴᱟ ᱟᱨ ᱨᱮᱵᱷᱮᱱᱭᱩ ᱵᱮᱵᱮᱥᱛᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ "ᱢᱚᱫᱟᱨ ᱥᱚᱯᱷᱴᱣᱮᱭᱟᱨ" ᱦᱚᱸ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱦᱮᱱᱰᱞᱤᱝ ᱚᱯᱴᱤᱢᱟᱭᱤᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱩᱛᱨᱟᱹᱣ ᱮᱫᱟ ᱾ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟᱹᱠᱤᱭᱟᱹ, ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱨᱦᱟᱠ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ, ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱨ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite news |last=Gandhi |first=Forum |date=2024-07-31 |title=Air India may carve out separate cargo entity with dedicated freighters |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/air-india-may-carve-out-separate-cargo-entity-with-dedicated-freighters/articleshow/112147311.cms |access-date=2026-06-11 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref>
==ᱱᱤᱴ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ==
[[File:Air India Airbus A310-304 VT-EQS.jpg|thumb|ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ [[ᱮᱭᱟᱨᱵᱟᱥ ᱮ᱓᱒᱐|ᱮᱭᱟᱨᱵᱟᱥ ᱮ᱓᱑᱐-᱓᱐᱔ᱮᱯᱷ]]]]
᱒᱐᱑᱒ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱮᱵᱟ ᱞᱮᱫᱟᱭ; ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱨᱮ ᱜᱨᱟᱣᱩᱱᱰ ᱴᱨᱟᱠ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱵᱮᱵᱮᱥᱛᱟ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
;ᱥᱤᱧᱚᱛ
* '''[[ᱫᱤᱞᱞᱤ]]'''
** [[ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] <small>'''ᱦᱟᱵᱽ'''</small>
* '''[[ᱜᱳᱣᱟ]]'''
** [[ ᱰᱟᱵᱳᱞᱤᱢ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]]'''
** [[ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ]] – [[ᱥᱟᱨᱫᱟᱨ ᱵᱷᱚᱞᱞᱚᱵᱽᱵᱷᱟᱭ ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱥᱚᱨᱫᱟᱨ ᱵᱷᱚᱞᱞᱚᱵᱽᱵᱷᱟᱭ ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]]'''
** [[ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱳᱨ]] – [[ᱠᱮᱢᱯᱮᱜᱚᱰᱟ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]]'''
** [[ᱠᱳᱡᱤᱠᱚᱰ]] – [[ᱠᱟᱞᱤᱠᱚᱴ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
** [[ᱠᱚᱪᱤ]] – [[ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
** [[ᱛᱤᱨᱩᱣᱚᱱᱚᱱᱛᱯᱩᱨᱚᱢ]] – [[ᱛᱤᱨᱩᱣᱚᱱᱚᱱᱛᱯᱩᱨᱚᱢ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]]'''
** [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] – [[ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱽ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] <small>'''ᱦᱟᱵᱽ'''</small>
* '''[[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]]'''
** [[ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ]] – [[ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]]'''
** [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] – [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] <small>'''ᱦᱟᱵᱽ'''</small>
* '''[[ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ]]'''
** [[ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]] – [[ᱨᱟᱡᱤᱵᱽ ᱜᱟᱹᱱᱫᱷᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]]'''
** [[ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ]] – [[ᱟᱢᱚᱣᱥᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]'''
** [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] – [[ᱱᱮᱛᱟᱡᱤ ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱵᱳᱥ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱨ ᱨᱮ [[ᱫᱟᱢᱢᱟᱢ]] ᱟᱨ [[ᱯᱷᱨᱟᱱᱠᱯᱷᱚᱨᱴ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
==ᱯᱷᱞᱤᱴ==
===ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱱᱟ===
[[File:McDonnell Douglas DC-8-63CF, Air-India Cargo (Icelandair) AN0692203.jpg|thumb|ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ [[ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱘|ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤ.ᱥᱤ-᱘-᱖᱓ᱥᱤ.ᱮᱯᱷ]]]]
{| class="wikitable"
|+ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱯᱷᱞᱤᱴ
|-
!ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ
!ᱜᱩᱴ
!ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ
|-
|[[ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱓᱗|ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱓᱗-᱒᱐᱐(Adv)ᱮᱯᱷ]]
|᱕
| rowspan="2" style="text-align:center;" |ᱥᱠᱨᱮᱯ ᱠᱟᱱ; ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱠᱮᱫᱟᱭ
|-
|[[ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱓᱗|ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱓᱗-᱒᱐᱐(Adv)ᱮᱯᱷ]]
|᱑
|-
!ᱜᱩᱴ
!᱖
!
|}
[[File:Air India Cargo Boeing 747-273C at Paris CDG.jpg|thumb|ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱥᱤᱰᱤᱡᱤ ᱨᱮ [[ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱔᱗|᱗᱔᱗]]-᱒᱓᱗ᱥᱤ]]
* [[ᱮᱭᱟᱨᱵᱟᱥ ᱮ᱓᱑᱐|ᱮᱭᱟᱨᱵᱟᱥ ᱮ᱓᱑᱐-᱓᱐᱐ᱮᱯᱷ]]
* [[ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱔᱗|ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱔᱗-᱒᱐᱐ᱮᱯᱷ]]
* [[ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱓|ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱓ᱮᱯᱷ]]
* [[ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱘|ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱘-᱗᱓ᱮᱯᱷ]]
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ==
{{Portal|India|Companies|Aviation}}
* [[ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]]
* [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]
* [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]
* [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]]
* [[ᱥᱴᱟᱨ ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ]]
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* [http://www.airindia.in/cargo-operation.htm ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ]
{{ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ}}
{{ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱒ ᱨᱮ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱᱥ ᱵᱟᱝ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱᱥ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱᱥ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱒ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱝ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]]
e100yedyje7svyfm06h7q3fuw6fklc1
193262
193261
2026-06-29T04:35:43Z
MT731
2184
193262
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ}}
{{Infobox airline
|airline = ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ
|image = airindiacargo.jpg
|IATA = AI
|ICAO = AIC
|callsign = ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ
|parent = [[ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ]]
|founded = {{Start date and age|1932}}
|ceased= {{End date and age|2012}}
|headquarters = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ
|key_people = ᱟᱨᱵᱤᱸᱫᱽ ᱡᱟᱫᱷᱚᱵᱽ (ᱥᱤᱮᱢᱰᱤ)
|hubs =
<div>
* [[ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] (ᱫᱤᱞᱞᱤ)
</div>
| secondary_hubs =
<div>
* [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] (ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ)
* [[ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱽ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] (ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ)
</div>
|fleet_size = ᱖
|destinations = ᱑᱓
|website = [http://www.airindia.in/cargo-operation.htm]
|aoc=|focus_cities=|frequent_flyer=|num_employees=}}
'''ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ''' ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱯᱷᱨᱮᱴᱟᱨ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱒ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱠᱮᱫᱟᱭ, ᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱫᱟᱲᱮ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱵᱟᱱᱟᱣ ᱮᱫᱟ ᱾
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ,<ref>{{Cite web|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/166389/12/12_chapter2.pdf|title=PROFILE OF SELECTED AIRLINE COMPANIES IN INDIA}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.referenceforbusiness.com/history2/34/Air-India-Limited.html|title=Air-India Limited – Company Profile, Information, Business Description, History, Background Information on Air-India Limited|website=www.referenceforbusiness.com|access-date=23 August 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/topic/Air-India|title=Air India {{!}} Indian airline|work=Encyclopedia Britannica|access-date=23 August 2018|language=en}}</ref> ᱟᱨ ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱓ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱛᱮ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱮ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾
᱑᱙᱘᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱔᱗ ᱟᱨ ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱘ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾
᱒᱐᱐᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱮᱭᱟᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱᱥ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱤᱱ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱤᱱ ᱥᱟᱵᱽᱥᱤᱰᱤᱭᱟᱨᱤ ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱞᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱮᱴ ᱥᱮᱵᱟ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟ; ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱚᱞᱳᱱ ᱛᱮ ᱮᱞᱟᱭᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱯᱷᱞᱤᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱚᱭᱤᱝ 737-200C ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱨᱥᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱚᱬᱮ ᱫᱚ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾{{citation needed|date=August 2018}} ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱᱥ ᱞᱤᱵᱷᱨᱤ ᱨᱮ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱨᱚᱝ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱲᱟᱜ ᱦᱚᱨ ᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱣ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱡ ᱾{{citation needed|date=August 2018}}
ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱦᱚᱸ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱮᱭᱟᱨᱵᱟᱥ ᱮ᱓᱑᱐ ᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱰᱟᱢᱟᱢ-ᱯᱷᱨᱮᱱᱠᱯᱷᱚᱨᱴ ᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/air-india-likely-to-launch-mumbai-frankfurt-flight-from-june/articleshow/64098548.cms|title=Air India likely to launch Mumbai-Frankfurt flight from June|date=9 May 2018|work=The Economic Times|access-date=23 August 2018}}</ref> ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱱᱟᱶᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱥᱴᱟᱨᱴᱟᱯ [[ᱟᱨᱭᱟᱱ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱤᱥ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱫᱚ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱮᱫᱟ ᱾
᱒᱐᱐᱗ ᱥᱟᱞ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ, ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱗᱓᱗ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱩᱯᱨᱩᱛ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱥᱮᱵᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ GATI ᱥᱟᱶ ᱵᱷᱟᱜᱽᱫᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾{{citation needed|date=September 2019}}
ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ, ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱩᱯᱨᱩᱛ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱩᱫᱟᱹ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱥᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱟᱡᱽᱱᱟ ᱒᱐᱒᱒-᱒᱔ ᱨᱮ ᱓᱐% ᱵᱟᱹᱲᱛᱤᱜᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱗ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱟᱨᱜᱚᱨ ᱵᱷᱚᱞᱢ ᱫᱚ ᱒.᱕ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱴᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱰᱟᱴᱟ ᱟᱨ ᱨᱮᱵᱷᱮᱱᱭᱩ ᱵᱮᱵᱮᱥᱛᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ "ᱢᱚᱫᱟᱨ ᱥᱚᱯᱷᱴᱣᱮᱭᱟᱨ" ᱦᱚᱸ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱦᱮᱱᱰᱞᱤᱝ ᱚᱯᱴᱤᱢᱟᱭᱤᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱩᱛᱨᱟᱹᱣ ᱮᱫᱟ ᱾ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟᱹᱠᱤᱭᱟᱹ, ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱨᱦᱟᱠ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ, ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱨ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite news |last=Gandhi |first=Forum |date=2024-07-31 |title=Air India may carve out separate cargo entity with dedicated freighters |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/air-india-may-carve-out-separate-cargo-entity-with-dedicated-freighters/articleshow/112147311.cms |access-date=2026-06-11 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref>
==ᱱᱤᱴ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ==
[[File:Air India Airbus A310-304 VT-EQS.jpg|thumb|ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ [[ᱮᱭᱟᱨᱵᱟᱥ ᱮ᱓᱒᱐|ᱮᱭᱟᱨᱵᱟᱥ ᱮ᱓᱑᱐-᱓᱐᱔ᱮᱯᱷ]]]]
᱒᱐᱑᱒ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱮᱵᱟ ᱞᱮᱫᱟᱭ; ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱨᱮ ᱜᱨᱟᱣᱩᱱᱰ ᱴᱨᱟᱠ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱵᱮᱵᱮᱥᱛᱟ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
;ᱥᱤᱧᱚᱛ
* '''[[ᱫᱤᱞᱞᱤ]]'''
** [[ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] <small>'''ᱦᱟᱵᱽ'''</small>
* '''[[ᱜᱳᱣᱟ]]'''
** [[ ᱰᱟᱵᱳᱞᱤᱢ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]]'''
** [[ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ]] – [[ᱥᱟᱨᱫᱟᱨ ᱵᱷᱚᱞᱞᱚᱵᱽᱵᱷᱟᱭ ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱥᱚᱨᱫᱟᱨ ᱵᱷᱚᱞᱞᱚᱵᱽᱵᱷᱟᱭ ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]]'''
** [[ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱳᱨ]] – [[ᱠᱮᱢᱯᱮᱜᱚᱰᱟ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]]'''
** [[ᱠᱚᱡᱤᱠᱚᱰ]] – [[ᱠᱟᱞᱤᱠᱚᱴ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
** [[ᱠᱚᱪᱤ]] – [[ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
** [[ᱛᱤᱨᱩᱣᱚᱱᱚᱱᱛᱯᱩᱨᱚᱢ]] – [[ᱛᱤᱨᱩᱣᱚᱱᱚᱱᱛᱯᱩᱨᱚᱢ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]]'''
** [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] – [[ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱽ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] <small>'''ᱦᱟᱵᱽ'''</small>
* '''[[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]]'''
** [[ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ]] – [[ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]]'''
** [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] – [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] <small>'''ᱦᱟᱵᱽ'''</small>
* '''[[ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ]]'''
** [[ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]] – [[ᱨᱟᱡᱤᱵᱽ ᱜᱟᱹᱱᱫᱷᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]]'''
** [[ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ]] – [[ᱪᱚᱣᱫᱷᱨᱤ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱥᱤᱝ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]'''
** [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] – [[ᱱᱮᱛᱟᱡᱤ ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱵᱳᱥ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱨ ᱨᱮ [[ᱫᱟᱢᱢᱟᱢ]] ᱟᱨ [[ᱯᱷᱨᱟᱱᱠᱯᱷᱚᱨᱴ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
==ᱯᱷᱞᱤᱴ==
===ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱱᱟ===
[[File:McDonnell Douglas DC-8-63CF, Air-India Cargo (Icelandair) AN0692203.jpg|thumb|ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ [[ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱘|ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤ.ᱥᱤ-᱘-᱖᱓ᱥᱤ.ᱮᱯᱷ]]]]
{| class="wikitable"
|+ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱯᱷᱞᱤᱴ
|-
!ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ
!ᱜᱩᱴ
!ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ
|-
|[[ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱓᱗|ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱓᱗-᱒᱐᱐(Adv)ᱮᱯᱷ]]
|᱕
| rowspan="2" style="text-align:center;" |ᱥᱠᱨᱮᱯ ᱠᱟᱱ; ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱠᱮᱫᱟᱭ
|-
|[[ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱓᱗|ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱓᱗-᱒᱐᱐(Adv)ᱮᱯᱷ]]
|᱑
|-
!ᱜᱩᱴ
!᱖
!
|}
[[File:Air India Cargo Boeing 747-273C at Paris CDG.jpg|thumb|ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱥᱤᱰᱤᱡᱤ ᱨᱮ [[ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱔᱗|᱗᱔᱗]]-᱒᱓᱗ᱥᱤ]]
* [[ᱮᱭᱟᱨᱵᱟᱥ ᱮ᱓᱑᱐|ᱮᱭᱟᱨᱵᱟᱥ ᱮ᱓᱑᱐-᱓᱐᱐ᱮᱯᱷ]]
* [[ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱔᱗|ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱔᱗-᱒᱐᱐ᱮᱯᱷ]]
* [[ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱓|ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱓ᱮᱯᱷ]]
* [[ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱘|ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱘-᱗᱓ᱮᱯᱷ]]
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ==
{{Portal|India|Companies|Aviation}}
* [[ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]]
* [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]
* [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]
* [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]]
* [[ᱥᱴᱟᱨ ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ]]
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* [http://www.airindia.in/cargo-operation.htm ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ]
{{ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ}}
{{ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱒ ᱨᱮ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱᱥ ᱵᱟᱝ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱᱥ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱᱥ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱒ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱝ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]]
er9a33d77vug3qazscrj13mqxkl2vlj
193263
193262
2026-06-29T04:36:53Z
MT731
2184
193263
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ}}
{{Infobox airline
|airline = ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ
|image = airindiacargo.jpg
|IATA = AI
|ICAO = AIC
|callsign = ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ
|parent = [[ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ]]
|founded = {{Start date and age|1932}}
|ceased= {{End date and age|2012}}
|headquarters = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ
|key_people = ᱟᱨᱵᱤᱸᱫᱽ ᱡᱟᱫᱷᱚᱵᱽ (ᱥᱤᱮᱢᱰᱤ)
|hubs =
<div>
* [[ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] (ᱫᱤᱞᱞᱤ)
</div>
| secondary_hubs =
<div>
* [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] (ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ)
* [[ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱽ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] (ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ)
</div>
|fleet_size = ᱖
|destinations = ᱑᱓
|website = [http://www.airindia.in/cargo-operation.htm]
|aoc=|focus_cities=|frequent_flyer=|num_employees=}}
'''ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ''' ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ [[ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱯᱷᱨᱮᱴᱟᱨ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱒ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱩᱫᱤ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱠᱮᱫᱟᱭ, ᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱫᱟᱲᱮ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱵᱟᱱᱟᱣ ᱮᱫᱟ ᱾
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱫᱚ ᱑᱙᱓᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ,<ref>{{Cite web|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/166389/12/12_chapter2.pdf|title=PROFILE OF SELECTED AIRLINE COMPANIES IN INDIA}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.referenceforbusiness.com/history2/34/Air-India-Limited.html|title=Air-India Limited – Company Profile, Information, Business Description, History, Background Information on Air-India Limited|website=www.referenceforbusiness.com|access-date=23 August 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/topic/Air-India|title=Air India {{!}} Indian airline|work=Encyclopedia Britannica|access-date=23 August 2018|language=en}}</ref> ᱟᱨ ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱓ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱛᱮ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱮ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾
᱑᱙᱘᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱔᱗ ᱟᱨ ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱘ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾
᱒᱐᱐᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱮᱭᱟᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱᱥ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱤᱱ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱤᱱ ᱥᱟᱵᱽᱥᱤᱰᱤᱭᱟᱨᱤ ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱞᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱯᱷᱨᱮᱴ ᱥᱮᱵᱟ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟ; ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱚᱞᱳᱱ ᱛᱮ ᱮᱞᱟᱭᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱯᱷᱞᱤᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱚᱭᱤᱝ 737-200C ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱷᱟᱨᱥᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱚᱬᱮ ᱫᱚ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾{{citation needed|date=August 2018}} ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱᱥ ᱞᱤᱵᱷᱨᱤ ᱨᱮ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱨᱚᱝ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱲᱟᱜ ᱦᱚᱨ ᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱣ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱡ ᱾{{citation needed|date=August 2018}}
ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱦᱚᱸ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱮᱭᱟᱨᱵᱟᱥ ᱮ᱓᱑᱐ ᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱰᱟᱢᱟᱢ-ᱯᱷᱨᱮᱱᱠᱯᱷᱚᱨᱴ ᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/air-india-likely-to-launch-mumbai-frankfurt-flight-from-june/articleshow/64098548.cms|title=Air India likely to launch Mumbai-Frankfurt flight from June|date=9 May 2018|work=The Economic Times|access-date=23 August 2018}}</ref> ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱱᱟᱶᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱥᱴᱟᱨᱴᱟᱯ [[ᱟᱨᱭᱟᱱ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱤᱥ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱫᱚ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱮᱫᱟ ᱾
᱒᱐᱐᱗ ᱥᱟᱞ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ, ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱗᱓᱗ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱩᱯᱨᱩᱛ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱥᱮᱵᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ GATI ᱥᱟᱶ ᱵᱷᱟᱜᱽᱫᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾{{citation needed|date=September 2019}}
ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ, ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱩᱯᱨᱩᱛ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱲᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱩᱫᱟᱹ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱥᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱦᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱟᱡᱽᱱᱟ ᱒᱐᱒᱒-᱒᱔ ᱨᱮ ᱓᱐% ᱵᱟᱹᱲᱛᱤᱜᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱗ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱟᱨᱜᱚᱨ ᱵᱷᱚᱞᱢ ᱫᱚ ᱒.᱕ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱴᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱰᱟᱴᱟ ᱟᱨ ᱨᱮᱵᱷᱮᱱᱭᱩ ᱵᱮᱵᱮᱥᱛᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ "ᱢᱚᱫᱟᱨ ᱥᱚᱯᱷᱴᱣᱮᱭᱟᱨ" ᱦᱚᱸ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱦᱮᱱᱰᱞᱤᱝ ᱚᱯᱴᱤᱢᱟᱭᱤᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱚᱯᱟᱨᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱩᱛᱨᱟᱹᱣ ᱮᱫᱟ ᱾ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟᱹᱠᱤᱭᱟᱹ, ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱨᱦᱟᱠ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ, ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱨ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite news |last=Gandhi |first=Forum |date=2024-07-31 |title=Air India may carve out separate cargo entity with dedicated freighters |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/air-india-may-carve-out-separate-cargo-entity-with-dedicated-freighters/articleshow/112147311.cms |access-date=2026-06-11 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref>
==ᱱᱤᱴ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ==
[[File:Air India Airbus A310-304 VT-EQS.jpg|thumb|ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ [[ᱮᱭᱟᱨᱵᱟᱥ ᱮ᱓᱒᱐|ᱮᱭᱟᱨᱵᱟᱥ ᱮ᱓᱑᱐-᱓᱐᱔ᱮᱯᱷ]]]]
᱒᱐᱑᱒ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱡᱟᱦᱟᱡᱽ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱮᱵᱟ ᱞᱮᱫᱟᱭ; ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱨᱮ ᱜᱨᱟᱣᱩᱱᱰ ᱴᱨᱟᱠ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱵᱮᱵᱮᱥᱛᱟ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
;ᱥᱤᱧᱚᱛ
* '''[[ᱫᱤᱞᱞᱤ]]'''
** [[ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] <small>'''ᱦᱟᱵᱽ'''</small>
* '''[[ᱜᱳᱣᱟ]]'''
** [[ ᱫᱟᱵᱳᱞᱤᱢ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱜᱩᱡᱽᱨᱟᱴ]]'''
** [[ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ]] – [[ᱥᱟᱨᱫᱟᱨ ᱵᱷᱚᱞᱞᱚᱵᱽᱵᱷᱟᱭ ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱥᱚᱨᱫᱟᱨ ᱵᱷᱚᱞᱞᱚᱵᱽᱵᱷᱟᱭ ᱯᱟᱴᱮᱞ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱠᱚᱨᱱᱟᱴᱚᱠ]]'''
** [[ᱵᱟᱸᱜᱽᱞᱳᱨ]] – [[ᱠᱮᱢᱯᱮᱜᱚᱰᱟ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱠᱮᱨᱟᱞᱟ]]'''
** [[ᱠᱚᱡᱷᱤᱠᱚᱰ]] – [[ᱠᱟᱞᱤᱠᱚᱴ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
** [[ᱠᱚᱪᱤ]] – [[ᱠᱚᱪᱤᱱ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
** [[ᱛᱤᱨᱩᱣᱚᱱᱚᱱᱛᱯᱩᱨᱚᱢ]] – [[ᱛᱤᱨᱩᱣᱚᱱᱚᱱᱛᱯᱩᱨᱚᱢ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]]'''
** [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] – [[ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱽ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] <small>'''ᱦᱟᱵᱽ'''</small>
* '''[[ᱢᱟᱱᱤᱯᱩᱨ]]'''
** [[ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ]] – [[ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱛᱟᱢᱤᱞᱱᱟᱰᱩ]]'''
** [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] – [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] <small>'''ᱦᱟᱵᱽ'''</small>
* '''[[ᱛᱮᱞᱮᱝᱜᱟᱱᱟ]]'''
** [[ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]] – [[ᱨᱟᱡᱤᱵᱽ ᱜᱟᱹᱱᱫᱷᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]]'''
** [[ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ]] – [[ᱪᱚᱣᱫᱷᱨᱤ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱥᱤᱝ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
* '''[[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]]'''
** [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] – [[ᱱᱮᱛᱟᱡᱤ ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱵᱳᱥ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]]
ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱨ ᱨᱮ [[ᱫᱟᱢᱢᱟᱢ]] ᱟᱨ [[ᱯᱷᱨᱟᱱᱠᱯᱷᱚᱨᱴ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱱᱟ ᱾
==ᱯᱷᱞᱤᱴ==
===ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱱᱟ===
[[File:McDonnell Douglas DC-8-63CF, Air-India Cargo (Icelandair) AN0692203.jpg|thumb|ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ [[ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱘|ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤ.ᱥᱤ-᱘-᱖᱓ᱥᱤ.ᱮᱯᱷ]]]]
{| class="wikitable"
|+ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱯᱷᱞᱤᱴ
|-
!ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ
!ᱜᱩᱴ
!ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ
|-
|[[ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱓᱗|ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱓᱗-᱒᱐᱐(Adv)ᱮᱯᱷ]]
|᱕
| rowspan="2" style="text-align:center;" |ᱥᱠᱨᱮᱯ ᱠᱟᱱ; ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ᱪᱟᱹᱠᱨᱤ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱠᱮᱫᱟᱭ
|-
|[[ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱓᱗|ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱓᱗-᱒᱐᱐(Adv)ᱮᱯᱷ]]
|᱑
|-
!ᱜᱩᱴ
!᱖
!
|}
[[File:Air India Cargo Boeing 747-273C at Paris CDG.jpg|thumb|ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱯᱮᱨᱤᱥ ᱥᱤᱰᱤᱡᱤ ᱨᱮ [[ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱔᱗|᱗᱔᱗]]-᱒᱓᱗ᱥᱤ]]
* [[ᱮᱭᱟᱨᱵᱟᱥ ᱮ᱓᱑᱐|ᱮᱭᱟᱨᱵᱟᱥ ᱮ᱓᱑᱐-᱓᱐᱐ᱮᱯᱷ]]
* [[ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱔᱗|ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱔᱗-᱒᱐᱐ᱮᱯᱷ]]
* [[ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱓|ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱓ᱮᱯᱷ]]
* [[ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱘|ᱰᱚᱜᱽᱞᱟᱥ ᱰᱤᱥᱤ-᱘-᱗᱓ᱮᱯᱷ]]
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ==
{{Portal|India|Companies|Aviation}}
* [[ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]]
* [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]
* [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]
* [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]]
* [[ᱥᱴᱟᱨ ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ]]
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
* [http://www.airindia.in/cargo-operation.htm ᱚᱯᱷᱤᱥᱤᱭᱟᱞ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ]
{{ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ}}
{{ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱒ ᱨᱮ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱᱥ ᱵᱟᱝ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱᱥ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱᱥ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱓᱒ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱵᱟᱝ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]]
tk2dflcy537n186b1u6oz7jkxxnb3sz
ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱚᱱᱚᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ/ᱚᱱᱚᱞ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ
4
36295
193246
193245
2026-06-28T16:01:40Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
193246
wikitext
text/x-wiki
== ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ==
=== ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ
|-
| 1 || [[ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 2 || [[ᱨᱟᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 3 || [[ᱨᱩᱵᱮᱱ ᱨᱩᱥᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 4 || [[ᱥᱴᱮᱯᱷᱟᱱ ᱮᱪ. ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 5 || [[ᱥᱚᱞᱮᱢᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 6 || [[ᱡᱟᱠᱚᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 7 || [[ᱞᱩᱫᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 8 || [[ᱱᱩᱠᱟ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 9 || [[ᱵᱟᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 10 || [[ᱪᱟᱹᱨᱩ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱤᱝ ᱥᱤᱫᱩᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 11 || [[ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 12 || [[ᱵᱟᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 13 || [[ᱠᱟᱹᱞᱩ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 14 || [[ᱰᱮᱰᱮᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 15 || [[ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 16 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱯᱟᱹᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱹᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 17 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 18 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 19 || [[ᱠᱮ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 20 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 21 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 22 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 23 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 24 || [[ᱱᱩᱱᱠᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 25 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱩᱱᱫᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 26 || [[ᱯᱷᱚᱱᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]]
|-
| 27 || [[ᱜᱳᱯᱟᱞ ᱜᱟᱢᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 28 || [[ᱥᱴᱮᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ ᱠᱟᱱᱳ]]
|-
| 29 || [[ᱨᱳᱵᱮᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 30 || [[ᱪᱟᱢᱯᱟᱭ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 31 || [[ᱥᱣᱮᱛ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 32 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 33 || [[ᱜᱳᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 34 || [[ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱛᱚᱲᱮᱥᱩᱛᱟᱢ']]
|-
| 35 || [[ᱥᱴᱮᱯᱷᱟᱱ ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 36 || [[ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱠᱟᱥᱤᱜᱮᱞᱮ']]
|-
| 37 || [[ᱪᱩᱱᱠᱩ ᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 38 || [[ᱵᱟᱰᱷᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 39 || [[ᱡᱚᱴᱷᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱪᱚᱸᱲᱮ]]
|-
| 40 || [[ᱯᱚᱧᱪᱟᱱᱚᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 41 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱪᱟᱢᱯᱟ']]
|-
| 42 || [[ᱞᱟᱹᱠᱷᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 43 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 44 || [[ᱥᱟᱹᱠᱞᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 45 || [[ᱫᱤᱞᱤᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 46 || [[ᱟᱫᱤᱛᱭᱚ ᱢᱤᱛᱨᱚ|ᱟᱫᱤᱛᱭᱚ ᱢᱤᱛᱨᱚ 'ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ']]
|-
| 47 || [[ᱠᱮᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 48 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 49 || [[ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱰᱟᱨ']]
|-
| 50 || [[ᱛᱷᱤᱭᱳᱰᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱛᱷᱤᱭᱳᱰᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱨᱟᱯᱟᱡᱽ']]
|-
| 51 || [[ᱞᱚᱥᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 52 || [[ᱵᱷᱚᱜᱚᱵᱚᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱷᱚᱜᱚᱵᱚᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ']]
|-
| 53 || [[ᱠᱩᱥᱛᱩᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 54 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 55 || [[ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ|ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱴᱟᱭᱜᱟᱨ']]
|-
| 56 || [[ᱰᱚᱢᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 57 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 58 || [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 59 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 60 || [[ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱭᱟᱢ']]
|-
| 61 || [[ᱭᱚᱛᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 62 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ 'ᱟᱨᱥᱟᱞ']]
|-
| 63 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 64 || [[ᱱᱩᱱᱩᱞᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 65 || [[ᱱᱤᱛᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 66 || [[ᱠᱩᱥᱟᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 67 || [[ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 68 || [[ᱞᱩᱥᱟᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 69 || [[ᱵᱷᱚᱜᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 70 || [[ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱡᱚᱥ ᱥᱟᱶᱛᱟᱞ']]
|-
| 71 || [[ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ|ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ 'ᱟᱨᱢᱟᱱ']]
|-
| 72 || [[ᱜᱤᱨᱤᱡᱚᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 73 || [[ᱨᱟᱢᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 74 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 75 || [[ᱥᱟᱞᱦᱟᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 76 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱮᱵᱷᱮᱱ ᱪᱮᱬᱮ']]
|-
| 77 || [[ᱫᱤᱜᱚᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 78 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ']]
|-
| 79 || [[ᱠᱷᱮᱞᱟᱨᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 80 || [[ᱥᱚᱵᱷᱟᱱᱟᱛᱷ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 81 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 82 || [[ᱥᱩᱨᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 83 || [[ᱵᱤᱨᱟᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]]
|-
| 84 || [[ᱜᱩᱦᱤᱨᱟᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 85 || [[ᱡᱟᱜᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 86 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 87 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 88 || [[ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱪᱟᱥᱟ']]
|-
| 89 || [[ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 90 || [[ᱥᱚᱫᱟᱜᱚᱨ ᱥᱨᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 91 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 92 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 93 || [[ᱯᱷᱚᱴᱤᱠᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 94 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 95 || [[ᱤᱡᱤᱠᱮᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 96 || [[ᱠᱟᱱᱦᱟᱭ ᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 97 || [[ᱪᱩᱱᱰᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 98 || [[ᱜᱚᱢᱚᱥᱛᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 99 || [[ᱡᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 100 || [[ᱫᱤᱵᱭᱮᱱᱫᱩ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 101 || [[ᱛᱮᱡᱽᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 102 || [[ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱫᱟᱵᱟᱱᱚᱞ']]
|-
| 103 || [[ᱦᱚᱨᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 104 || [[ᱠᱚᱨᱱᱮᱞᱤᱭᱟᱥ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 105 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 106 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱯᱟᱱᱤᱨᱯᱤᱭᱳ']]
|-
| 107 || [[ᱥᱚᱭᱞᱚᱡᱟ ᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 108 || [[ᱚᱱᱟᱫᱤ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 109 || [[ᱵᱷᱚᱡᱽᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 110 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱳᱪᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 111 || [[ᱯᱟᱨᱟᱣ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 112 || [[ᱱᱚᱥᱠᱚᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 113 || [[ᱡᱭᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 114 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 115 || [[ᱩᱫᱚᱭᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 116 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 117 || [[ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱞᱟᱣᱲᱤᱭᱟ']]
|-
| 118 || [[ᱥᱚᱨᱵᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 119 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 120 || [[ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ']]
|-
| 121 || [[ᱥᱴᱮᱱᱥᱤᱞᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 122 || [[ᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 123 || [[ᱤᱥᱣᱚᱨ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 124 || [[ᱢᱚᱫᱚᱱᱢᱚᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱢᱚᱫᱚᱱᱢᱚᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱞᱟᱝᱛᱤᱛᱤ']]
|-
| 125 || [[ᱠᱩᱥᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 126 || [[ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 127 || [[ᱱᱚᱱᱫᱽᱠᱤᱥᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 128 || [[ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ 'ᱢᱟᱥᱛᱟᱱᱟ']]
|-
| 129 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 130 || [[ᱥᱩᱵᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 131 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱥᱮᱫᱟᱭᱥᱤᱨᱤᱡᱚᱞ']]
|-
| 132 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 133 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 134 || [[ᱫᱩᱨᱵᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 135 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 136 || [[ᱡᱟᱢᱟᱫᱟᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 137 || [[ᱡᱚᱫᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 138 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 139 || [[ᱵᱷᱟᱫᱳ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 140 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 141 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱡᱽᱞᱤ']]
|-
| 142 || [[ᱵᱟᱥᱩᱫᱮᱵᱽ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 143 || [[ᱨᱟᱵᱚᱬ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 144 || [[ᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 145 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 146 || [[ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 147 || [[ᱥᱩᱠᱪᱟᱸᱫᱽ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 148 || [[ᱩᱯᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 149 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 150 || [[ᱵᱚᱫᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 151 || [[ᱠᱚᱞᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 152 || [[ᱨᱚᱢᱮᱥᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 153 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 154 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 155 || [[ᱞᱚᱠᱷᱚᱬ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 156 || [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 157 || [[ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 158 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 159 || [[ᱠᱤᱥᱚᱨᱤ ᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 160 || [[ᱵᱤᱨᱵᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 161 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 162 || [[ᱯᱚᱨᱤᱢᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 163 || [[ᱥᱚᱱᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 164 || [[ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ (ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ)]]
|-
| 165 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ 'ᱞᱚᱵᱽ']]
|-
| 166 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 167 || [[ᱫᱩᱜᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 168 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 169 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱥᱟᱭ ᱠᱩᱣᱟᱹᱨᱤ']]
|-
| 170 || [[ᱚᱵᱤᱱᱟᱥ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 171 || [[ᱨᱚᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 172 || [[ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 173 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱠᱷᱮᱵᱟ']]
|-
| 174 || [[ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱥᱮᱵᱮᱞ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ']]
|-
| 175 || [[ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ|ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ 'ᱠᱤᱥᱠᱩ']]
|-
| 176 || [[ᱥᱟᱱᱛᱤᱢᱚᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 177 || [[ᱥᱚᱢᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 178 || [[ᱥᱤᱝᱨᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 179 || [[ᱥᱚᱱᱟᱛᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 180 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 181 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱡᱤᱣᱤ 'ᱨᱟᱲᱮᱡ']]
|-
| 182 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 183 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 184 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 185 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 186 || [[ᱢᱟᱱᱥᱤᱝ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 187 || [[ᱪᱩᱱᱟᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 188 || [[ᱠᱤᱥᱩᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 189 || [[ᱚᱱᱤᱞ ᱴᱤᱢᱳᱛᱷᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 190 || [[ᱡᱚᱫᱩᱢᱚᱬᱤ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 191 || [[ᱞᱟᱠᱷᱟᱭ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 192 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱡᱩᱦᱩᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ']]
|-
| 193 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 194 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 195 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 196 || [[ᱯᱤ.ᱥᱤ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 197 || [[ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 198 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱫᱤᱞᱠᱷᱩᱥ']]
|-
| 199 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 200 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱞᱮᱴᱮᱥᱤᱝ']]
|-
| 201 || [[ᱯᱚᱨᱚᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 202 || [[ᱡᱳᱵᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 203 || [[ᱨᱟᱢᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱚᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 204 || [[ᱯᱮᱫᱭᱚᱞᱳᱪᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 205 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 206 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ']]
|-
| 207 || [[ᱥᱤᱵᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 208 || [[ᱫᱽᱣᱤᱡᱚᱯᱚᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 209 || [[ᱫᱷᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 210 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 211 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 212 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱤ. ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 213 || [[ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 214 || [[ᱥᱩᱨᱡᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 215 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛᱟᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 216 || [[ᱢᱟᱨᱟᱰᱴᱤᱪᱚᱨ]]
|-
| 217 || [[ᱢᱚᱱᱥᱟ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 218 || [[ᱥᱤᱠᱢᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 219 || [[ᱵᱤᱱᱤᱯᱷᱨᱮᱰ]]
|-
| 220 || [[ᱢᱤᱞᱚᱱᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 221 || [[ᱵᱷᱤᱢᱥᱮᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 222 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 223 || [[ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 224 || [[ᱢᱚᱱᱳᱦᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 225 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱣᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 226 || [[ᱠᱷᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 227 || [[ᱫᱚᱞᱯᱚᱛᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 228 || [[ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ|ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ'ᱱᱤᱫᱷᱟᱱ']]
|-
| 229 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 230 || [[ᱵᱷᱚᱜᱳᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 231 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 232 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 233 || [[ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 234 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 235 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 236 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 237 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 238 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ']]
|-
| 239 || [[ᱵᱩᱫᱷᱟᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 240 || [[ᱦᱚᱨᱤᱯᱚᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 241 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 242 || [[ᱵᱷᱚᱞᱟᱱᱟᱛᱷ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 243 || [[ᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 244 || [[ᱨᱟᱭᱥᱮᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 245 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 246 || [[ᱵᱤᱥᱱᱩᱯᱚᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 247 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 248 || [[ᱢᱚᱦᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 249 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 250 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 251 || [[ᱱᱤᱠᱳᱫᱤᱢᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 252 || [[ᱵᱤᱥᱣᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 253 || [[ᱫᱤᱠᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 254 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 255 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱠᱟᱱᱛᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 256 || [[ᱥᱤᱨᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 257 || [[ᱵᱩᱫᱷᱨᱟᱢ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 258 || [[ᱫᱩᱞᱤ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 259 || [[ᱮ. ᱠᱮ. ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 260 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 261 || [[ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 262 || [[ᱱᱤᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 263 || [[ᱛᱟᱨᱟᱥᱤᱧ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 264 || [[ᱨᱟᱢᱳ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 265 || [[ᱯᱟᱞᱩᱨᱟᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 266 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱵᱚᱛ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 267 || [[ᱵᱟᱵᱞᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 268 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 269 || [[ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ|ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ 'ᱵᱟᱡᱤᱵᱟᱡᱽᱠᱟᱨ']]
|-
| 270 || [[ᱱᱟᱛᱷᱩᱨᱟᱢ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 271 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ|ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱩᱴᱩ']]
|-
| 272 || [[ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 273 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 274 || [[ᱠᱷᱮᱛᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 275 || [[ᱥᱳᱦᱟᱜᱤᱱᱤ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 276 || [[ᱥᱩᱢᱤᱛᱨᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 277 || [[ᱵᱷᱚᱜᱽᱞᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 278 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱵᱤ. ᱠᱮ. ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 279 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 280 || [[ᱜᱩᱞᱤᱭᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 281 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 282 || [[ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱢᱩᱨᱩᱛ ᱵᱟᱦᱟ']]
|-
| 283 || [[ᱡᱚᱭᱫᱮᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 284 || [[ᱯᱤᱨᱩ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 285 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 286 || [[ᱞᱟᱪᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 287 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 288 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 289 || [[ᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 290 || [[ᱥᱨᱤᱡᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 291 || [[ᱜᱳᱯᱤᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 292 || [[ᱞᱟᱞᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 293 || [[ᱠᱤᱝᱠᱚᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 294 || [[ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 295 || [[ᱯᱤᱛᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 296 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 297 || [[ᱡᱤᱥᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 298 || [[ᱨᱟᱢᱡᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 299 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 300 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 301 || [[ᱨᱩᱯᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 302 || [[ᱱᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|}
=== ᱵᱤᱫᱮᱥᱤ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ
|-
| 1 || [[ᱡᱮᱨᱮᱢᱤᱭᱟ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱥ]]
|-
| 2 || [[ᱩᱴᱤᱥ ᱵᱮᱪᱞᱟᱨ]]
|-
| 3 || [[ᱤᱰᱣᱟᱨᱰ ᱥᱤ. ᱡᱚᱱᱥᱚᱱ]]
|-
| 4 || [[ᱤ. ᱮᱞ. ᱯᱟᱠᱥᱚᱞᱮ]]
|-
| 5 || [[ᱮᱯᱷ. ᱴᱤ. ᱠᱳᱞ]]
|-
| 6 || [[ᱤ. ᱡᱤ. ᱢᱮᱱ]]
|-
| 7 || [[ᱥᱤ. ᱟᱨ. ᱞᱮᱯᱥᱟᱥ]]
|-
| 8 || [[ᱯᱷᱮᱰᱨᱤᱪ ᱢᱮᱠᱥᱢᱩᱞᱟᱨ]]
|-
| 9 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ ᱴᱤ. ᱥᱴᱳᱥ]]
|-
| 10 || [[ᱞᱟᱨᱚᱥ ᱳᱞᱥᱮᱱ ᱥᱠᱨᱮᱯᱥᱨᱩᱰ]]
|-
| 11 || [[ᱦᱟᱱᱥ ᱯᱮᱴᱮᱨ ᱵᱳᱨᱨᱮᱥᱮᱱ|ᱮᱪ. ᱯᱤ. ᱵᱳᱨᱮᱥᱚᱱ]]
|-
| 12 || [[ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢ ᱜᱽᱨᱤᱭᱚᱨᱥᱚᱱ]]
|-
| 13 || [[ᱦᱚᱨᱤᱝᱴᱚᱱ ᱢᱩᱥᱴᱚᱱ]]
|-
| 14 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱳᱞᱟᱯᱷ ᱵᱚᱰᱤᱝ]]
|-
| 15 || [[ᱮ. ᱜᱽᱨᱟᱦᱚᱢ]]
|-
| 16 || [[ᱳᱱᱰᱨᱮ ᱠᱮᱢᱯᱵᱮᱞ]]
|-
| 17 || [[ᱨᱟᱥᱢᱩᱥᱮᱱ ᱨᱳᱡᱮᱱᱞᱩᱱᱰ]]
|-
| 18 || [[ᱟᱨ. ᱮᱢ. ᱢᱮᱠᱯᱷᱟᱭᱮᱞ]]
|-
| 19 || [[ᱥᱤ. ᱮᱪ. ᱵᱳᱢᱯᱟᱥ]]
|-
| 20 || [[ᱨᱳᱵᱟᱨᱴ ᱠᱚᱨᱥᱴᱤᱭᱟᱨᱥ]]
|-
| 21 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ. ᱡᱤ. ᱟᱨᱪᱟᱨ]]
|-
| 22 || [[ᱡᱚᱱᱵᱟᱯᱴᱤᱥᱴ ᱯᱟᱱᱤᱯᱤᱱᱴᱳ]]
|-
| 23 || [[ᱳᱞᱟᱵᱷ ᱦᱳᱰᱱᱮ]]
|-
| 24 || [[ᱯᱤᱴᱚᱨ ᱵᱤ. ᱟᱱᱰᱮᱨᱥᱚᱱ]]
|-
| 25 || [[ᱣᱤᱞᱤᱭᱚᱢ ᱠᱮᱨᱤ]]
|}
=== ᱫᱤᱠᱩ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ
|-
| 1 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱡᱩᱢᱫᱟᱨ]]
|-
| 2 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱤᱛᱨᱚ]]
|-
| 3 || [[ᱥᱩᱱᱤᱛᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱮᱱᱜᱩᱯᱛᱟ]]
|-
| 4 || [[ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ|ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ 'ᱥᱟᱹᱢᱤᱨ']]
|-
| 5 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱟᱦᱟ]]
|-
| 6 || [[ᱥᱚᱠᱛᱤᱥ ᱢᱩᱠᱷᱭᱚᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]]
|-
| 7 || [[ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ|ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ 'ᱚᱫᱷᱤᱨ']]
|-
| 8 || [[ᱪᱤᱛᱚᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱞᱟᱦᱟ]]
|-
| 9 || [[ᱥᱩᱦᱨᱤᱫᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱷᱚᱣᱢᱤᱠ]]
|-
| 10 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱤᱛᱨᱚ]]
|-
| 11 || [[ᱚᱝᱠᱚᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ]]
|-
| 12 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱫᱽᱨᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]]
|-
| 13 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱚᱨᱢᱟ]]
|-
| 14 || [[ᱥᱣᱚᱯᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱚᱨᱟᱢᱟᱱᱤᱠ]]
|-
| 15 || [[ᱵᱨᱚᱡᱚᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ]]
|-
| 16 || [[ᱯᱟᱱᱱᱟᱞᱟᱞ ᱫᱚᱛᱚ]]
|-
| 17 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱟᱦᱩ]]
|-
| 18 || [[ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ|ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ 'ᱜᱤᱨᱤᱨᱟᱡᱽ']]
|}
== ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ==
== ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱯᱚᱨᱵᱟᱥ ==
== ᱮᱱᱮᱡ ==
== ᱥᱮᱨᱮᱧ ==
* [[ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱞᱟᱜᱽᱬᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱵᱟᱦᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱦᱩᱲᱩ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱦᱮᱲᱦᱮᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱵᱟᱞᱟᱭᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
*
== ᱵᱚᱸᱜᱟᱼᱵᱩᱨᱩ ==
cob05tpy9opbrikg21pqbsolaw11nu5
193247
193246
2026-06-28T16:08:42Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
/* ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ */
193247
wikitext
text/x-wiki
== ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ==
=== ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ
|-
| 1 || [[ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 2 || [[ᱨᱟᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 3 || [[ᱨᱩᱵᱮᱱ ᱨᱩᱥᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 4 || [[ᱥᱴᱮᱯᱷᱟᱱ ᱮᱪ. ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 5 || [[ᱥᱚᱞᱮᱢᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 6 || [[ᱡᱟᱠᱚᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 7 || [[ᱞᱩᱫᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 8 || [[ᱱᱩᱠᱟ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 9 || [[ᱵᱟᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 10 || [[ᱪᱟᱹᱨᱩ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱤᱝ ᱥᱤᱫᱩᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 11 || [[ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 12 || [[ᱵᱟᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 13 || [[ᱠᱟᱹᱞᱩ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 14 || [[ᱰᱮᱰᱮᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 15 || [[ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 16 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱯᱟᱹᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱹᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 17 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 18 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 19 || [[ᱠᱮ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 20 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 21 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 22 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 23 || [[ᱯᱚᱸᱰᱮᱛ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 24 || [[ᱱᱩᱱᱠᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 25 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱩᱱᱫᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 26 || [[ᱯᱷᱚᱱᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]]
|-
| 27 || [[ᱜᱳᱯᱟᱞ ᱜᱟᱢᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 28 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱠᱟᱱᱳ']]
|-
| 29 || [[ᱨᱳᱵᱮᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 30 || [[ᱪᱟᱹᱢᱯᱟᱹᱭ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 31 || [[ᱥᱣᱮᱛ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 32 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 33 || [[ᱜᱳᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 34 || [[ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱛᱚᱲᱮᱥᱩᱛᱟᱢ']]
|-
| 35 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 36 || [[ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱠᱟᱥᱤᱜᱮᱞᱮ']]
|-
| 37 || [[ᱪᱩᱱᱠᱩ ᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 38 || [[ᱵᱟᱰᱷᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 39 || [[ᱡᱚᱴᱷᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱪᱚᱸᱲᱮ]]
|-
| 40 || [[ᱯᱚᱧᱪᱟᱱᱚᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 41 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱪᱟᱢᱯᱟ']]
|-
| 42 || [[ᱞᱟᱹᱠᱷᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 43 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 44 || [[ᱥᱟᱹᱠᱞᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 45 || [[ᱫᱤᱞᱤᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 46 || [[ᱟᱫᱤᱛᱭᱚ ᱢᱤᱛᱨᱚ|ᱟᱫᱤᱛᱭᱚ ᱢᱤᱛᱨᱚ 'ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ']]
|-
| 47 || [[ᱠᱮᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 48 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 49 || [[ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱰᱟᱨ']]
|-
| 50 || [[ᱛᱷᱤᱭᱳᱰᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱛᱷᱤᱭᱳᱰᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱨᱟᱯᱟᱡᱽ']]
|-
| 51 || [[ᱞᱚᱥᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 52 || [[ᱵᱷᱚᱜᱚᱵᱚᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱷᱚᱜᱚᱵᱚᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ']]
|-
| 53 || [[ᱠᱩᱥᱛᱩᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 54 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 55 || [[ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ|ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱴᱟᱭᱜᱟᱨ']]
|-
| 56 || [[ᱰᱚᱢᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 57 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 58 || [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 59 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 60 || [[ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱭᱟᱢ']]
|-
| 61 || [[ᱭᱚᱛᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 62 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ 'ᱟᱨᱥᱟᱞ']]
|-
| 63 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 64 || [[ᱱᱩᱱᱩᱞᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 65 || [[ᱱᱤᱛᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 66 || [[ᱠᱩᱥᱟᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 67 || [[ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 68 || [[ᱞᱩᱥᱟᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 69 || [[ᱵᱷᱚᱜᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 70 || [[ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱡᱚᱥ ᱥᱟᱶᱛᱟᱞ']]
|-
| 71 || [[ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ|ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ 'ᱟᱨᱢᱟᱱ']]
|-
| 72 || [[ᱜᱤᱨᱤᱡᱚᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 73 || [[ᱨᱟᱢᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 74 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 75 || [[ᱥᱟᱞᱦᱟᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 76 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱮᱵᱷᱮᱱ ᱪᱮᱬᱮ']]
|-
| 77 || [[ᱫᱤᱜᱚᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 78 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ']]
|-
| 79 || [[ᱠᱷᱮᱞᱟᱨᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 80 || [[ᱥᱚᱵᱷᱟᱱᱟᱛᱷ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 81 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 82 || [[ᱥᱩᱨᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 83 || [[ᱵᱤᱨᱟᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]]
|-
| 84 || [[ᱜᱩᱦᱤᱨᱟᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 85 || [[ᱡᱟᱜᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 86 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 87 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 88 || [[ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱪᱟᱥᱟ']]
|-
| 89 || [[ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 90 || [[ᱥᱚᱫᱟᱜᱚᱨ ᱥᱨᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 91 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 92 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 93 || [[ᱯᱷᱚᱴᱤᱠᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 94 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 95 || [[ᱤᱡᱤᱠᱮᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 96 || [[ᱠᱟᱱᱦᱟᱭ ᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 97 || [[ᱪᱩᱱᱰᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 98 || [[ᱜᱚᱢᱚᱥᱛᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 99 || [[ᱡᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 100 || [[ᱫᱤᱵᱭᱮᱱᱫᱩ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 101 || [[ᱛᱮᱡᱽᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 102 || [[ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱫᱟᱵᱟᱱᱚᱞ']]
|-
| 103 || [[ᱦᱚᱨᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 104 || [[ᱠᱚᱨᱱᱮᱞᱤᱭᱟᱥ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 105 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 106 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱯᱟᱱᱤᱨᱯᱤᱭᱳ']]
|-
| 107 || [[ᱥᱚᱭᱞᱚᱡᱟ ᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 108 || [[ᱚᱱᱟᱫᱤ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 109 || [[ᱵᱷᱚᱡᱽᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 110 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱳᱪᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 111 || [[ᱯᱟᱨᱟᱣ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 112 || [[ᱱᱚᱥᱠᱚᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 113 || [[ᱡᱭᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 114 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 115 || [[ᱩᱫᱚᱭᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 116 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 117 || [[ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱞᱟᱣᱲᱤᱭᱟ']]
|-
| 118 || [[ᱥᱚᱨᱵᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 119 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 120 || [[ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ']]
|-
| 121 || [[ᱥᱴᱮᱱᱥᱤᱞᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 122 || [[ᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 123 || [[ᱤᱥᱣᱚᱨ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 124 || [[ᱢᱚᱫᱚᱱᱢᱚᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱢᱚᱫᱚᱱᱢᱚᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱞᱟᱝᱛᱤᱛᱤ']]
|-
| 125 || [[ᱠᱩᱥᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 126 || [[ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 127 || [[ᱱᱚᱱᱫᱽᱠᱤᱥᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 128 || [[ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ 'ᱢᱟᱥᱛᱟᱱᱟ']]
|-
| 129 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 130 || [[ᱥᱩᱵᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 131 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱥᱮᱫᱟᱭᱥᱤᱨᱤᱡᱚᱞ']]
|-
| 132 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 133 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 134 || [[ᱫᱩᱨᱵᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 135 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 136 || [[ᱡᱟᱢᱟᱫᱟᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 137 || [[ᱡᱚᱫᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 138 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 139 || [[ᱵᱷᱟᱫᱳ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 140 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 141 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱡᱽᱞᱤ']]
|-
| 142 || [[ᱵᱟᱥᱩᱫᱮᱵᱽ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 143 || [[ᱨᱟᱵᱚᱬ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 144 || [[ᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 145 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 146 || [[ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 147 || [[ᱥᱩᱠᱪᱟᱸᱫᱽ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 148 || [[ᱩᱯᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 149 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 150 || [[ᱵᱚᱫᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 151 || [[ᱠᱚᱞᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 152 || [[ᱨᱚᱢᱮᱥᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 153 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 154 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 155 || [[ᱞᱚᱠᱷᱚᱬ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 156 || [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 157 || [[ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 158 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 159 || [[ᱠᱤᱥᱚᱨᱤ ᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 160 || [[ᱵᱤᱨᱵᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 161 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 162 || [[ᱯᱚᱨᱤᱢᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 163 || [[ᱥᱚᱱᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 164 || [[ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ (ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ)]]
|-
| 165 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ 'ᱞᱚᱵᱽ']]
|-
| 166 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 167 || [[ᱫᱩᱜᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 168 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 169 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱥᱟᱭ ᱠᱩᱣᱟᱹᱨᱤ']]
|-
| 170 || [[ᱚᱵᱤᱱᱟᱥ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 171 || [[ᱨᱚᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 172 || [[ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 173 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱠᱷᱮᱵᱟ']]
|-
| 174 || [[ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱥᱮᱵᱮᱞ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ']]
|-
| 175 || [[ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ|ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ 'ᱠᱤᱥᱠᱩ']]
|-
| 176 || [[ᱥᱟᱱᱛᱤᱢᱚᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 177 || [[ᱥᱚᱢᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 178 || [[ᱥᱤᱝᱨᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 179 || [[ᱥᱚᱱᱟᱛᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 180 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 181 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱡᱤᱣᱤ 'ᱨᱟᱲᱮᱡ']]
|-
| 182 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 183 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 184 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 185 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 186 || [[ᱢᱟᱱᱥᱤᱝ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 187 || [[ᱪᱩᱱᱟᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 188 || [[ᱠᱤᱥᱩᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 189 || [[ᱚᱱᱤᱞ ᱴᱤᱢᱳᱛᱷᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 190 || [[ᱡᱚᱫᱩᱢᱚᱬᱤ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 191 || [[ᱞᱟᱠᱷᱟᱭ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 192 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱡᱩᱦᱩᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ']]
|-
| 193 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 194 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 195 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 196 || [[ᱯᱤ.ᱥᱤ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 197 || [[ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 198 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱫᱤᱞᱠᱷᱩᱥ']]
|-
| 199 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 200 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱞᱮᱴᱮᱥᱤᱝ']]
|-
| 201 || [[ᱯᱚᱨᱚᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 202 || [[ᱡᱳᱵᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 203 || [[ᱨᱟᱢᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱚᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 204 || [[ᱯᱮᱫᱭᱚᱞᱳᱪᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 205 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 206 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ']]
|-
| 207 || [[ᱥᱤᱵᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 208 || [[ᱫᱽᱣᱤᱡᱚᱯᱚᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 209 || [[ᱫᱷᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 210 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 211 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 212 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱤ. ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 213 || [[ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 214 || [[ᱥᱩᱨᱡᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 215 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛᱟᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 216 || [[ᱢᱟᱨᱟᱰᱴᱤᱪᱚᱨ]]
|-
| 217 || [[ᱢᱚᱱᱥᱟ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 218 || [[ᱥᱤᱠᱢᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 219 || [[ᱵᱤᱱᱤᱯᱷᱨᱮᱰ]]
|-
| 220 || [[ᱢᱤᱞᱚᱱᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 221 || [[ᱵᱷᱤᱢᱥᱮᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 222 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 223 || [[ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 224 || [[ᱢᱚᱱᱳᱦᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 225 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱣᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 226 || [[ᱠᱷᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 227 || [[ᱫᱚᱞᱯᱚᱛᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 228 || [[ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ|ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ'ᱱᱤᱫᱷᱟᱱ']]
|-
| 229 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 230 || [[ᱵᱷᱚᱜᱳᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 231 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 232 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 233 || [[ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 234 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 235 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 236 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 237 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 238 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ']]
|-
| 239 || [[ᱵᱩᱫᱷᱟᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 240 || [[ᱦᱚᱨᱤᱯᱚᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 241 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 242 || [[ᱵᱷᱚᱞᱟᱱᱟᱛᱷ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 243 || [[ᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 244 || [[ᱨᱟᱭᱥᱮᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 245 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 246 || [[ᱵᱤᱥᱱᱩᱯᱚᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 247 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 248 || [[ᱢᱚᱦᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 249 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 250 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 251 || [[ᱱᱤᱠᱳᱫᱤᱢᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 252 || [[ᱵᱤᱥᱣᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 253 || [[ᱫᱤᱠᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 254 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 255 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱠᱟᱱᱛᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 256 || [[ᱥᱤᱨᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 257 || [[ᱵᱩᱫᱷᱨᱟᱢ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 258 || [[ᱫᱩᱞᱤ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 259 || [[ᱮ. ᱠᱮ. ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 260 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 261 || [[ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 262 || [[ᱱᱤᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 263 || [[ᱛᱟᱨᱟᱥᱤᱧ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 264 || [[ᱨᱟᱢᱳ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 265 || [[ᱯᱟᱞᱩᱨᱟᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 266 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱵᱚᱛ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 267 || [[ᱵᱟᱵᱞᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 268 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 269 || [[ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ|ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ 'ᱵᱟᱡᱤᱵᱟᱡᱽᱠᱟᱨ']]
|-
| 270 || [[ᱱᱟᱛᱷᱩᱨᱟᱢ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 271 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ|ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱩᱴᱩ']]
|-
| 272 || [[ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 273 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 274 || [[ᱠᱷᱮᱛᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 275 || [[ᱥᱳᱦᱟᱜᱤᱱᱤ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 276 || [[ᱥᱩᱢᱤᱛᱨᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 277 || [[ᱵᱷᱚᱜᱽᱞᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 278 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱵᱤ. ᱠᱮ. ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 279 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 280 || [[ᱜᱩᱞᱤᱭᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 281 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 282 || [[ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱢᱩᱨᱩᱛ ᱵᱟᱦᱟ']]
|-
| 283 || [[ᱡᱚᱭᱫᱮᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 284 || [[ᱯᱤᱨᱩ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 285 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 286 || [[ᱞᱟᱪᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 287 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 288 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 289 || [[ᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 290 || [[ᱥᱨᱤᱡᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 291 || [[ᱜᱳᱯᱤᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 292 || [[ᱞᱟᱞᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 293 || [[ᱠᱤᱝᱠᱚᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 294 || [[ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 295 || [[ᱯᱤᱛᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 296 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 297 || [[ᱡᱤᱥᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 298 || [[ᱨᱟᱢᱡᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 299 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 300 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 301 || [[ᱨᱩᱯᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 302 || [[ᱱᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|}
=== ᱵᱤᱫᱮᱥᱤ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ
|-
| 1 || [[ᱡᱮᱨᱮᱢᱤᱭᱟ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱥ]]
|-
| 2 || [[ᱩᱴᱤᱥ ᱵᱮᱪᱞᱟᱨ]]
|-
| 3 || [[ᱤᱰᱣᱟᱨᱰ ᱥᱤ. ᱡᱚᱱᱥᱚᱱ]]
|-
| 4 || [[ᱤ. ᱮᱞ. ᱯᱟᱠᱥᱚᱞᱮ]]
|-
| 5 || [[ᱮᱯᱷ. ᱴᱤ. ᱠᱳᱞ]]
|-
| 6 || [[ᱤ. ᱡᱤ. ᱢᱮᱱ]]
|-
| 7 || [[ᱥᱤ. ᱟᱨ. ᱞᱮᱯᱥᱟᱥ]]
|-
| 8 || [[ᱯᱷᱮᱰᱨᱤᱪ ᱢᱮᱠᱥᱢᱩᱞᱟᱨ]]
|-
| 9 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ ᱴᱤ. ᱥᱴᱳᱥ]]
|-
| 10 || [[ᱞᱟᱨᱚᱥ ᱳᱞᱥᱮᱱ ᱥᱠᱨᱮᱯᱥᱨᱩᱰ]]
|-
| 11 || [[ᱦᱟᱱᱥ ᱯᱮᱴᱮᱨ ᱵᱳᱨᱨᱮᱥᱮᱱ|ᱮᱪ. ᱯᱤ. ᱵᱳᱨᱮᱥᱚᱱ]]
|-
| 12 || [[ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢ ᱜᱽᱨᱤᱭᱚᱨᱥᱚᱱ]]
|-
| 13 || [[ᱦᱚᱨᱤᱝᱴᱚᱱ ᱢᱩᱥᱴᱚᱱ]]
|-
| 14 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱳᱞᱟᱯᱷ ᱵᱚᱰᱤᱝ]]
|-
| 15 || [[ᱮ. ᱜᱽᱨᱟᱦᱚᱢ]]
|-
| 16 || [[ᱳᱱᱰᱨᱮ ᱠᱮᱢᱯᱵᱮᱞ]]
|-
| 17 || [[ᱨᱟᱥᱢᱩᱥᱮᱱ ᱨᱳᱡᱮᱱᱞᱩᱱᱰ]]
|-
| 18 || [[ᱟᱨ. ᱮᱢ. ᱢᱮᱠᱯᱷᱟᱭᱮᱞ]]
|-
| 19 || [[ᱥᱤ. ᱮᱪ. ᱵᱳᱢᱯᱟᱥ]]
|-
| 20 || [[ᱨᱳᱵᱟᱨᱴ ᱠᱚᱨᱥᱴᱤᱭᱟᱨᱥ]]
|-
| 21 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ. ᱡᱤ. ᱟᱨᱪᱟᱨ]]
|-
| 22 || [[ᱡᱚᱱᱵᱟᱯᱴᱤᱥᱴ ᱯᱟᱱᱤᱯᱤᱱᱴᱳ]]
|-
| 23 || [[ᱳᱞᱟᱵᱷ ᱦᱳᱰᱱᱮ]]
|-
| 24 || [[ᱯᱤᱴᱚᱨ ᱵᱤ. ᱟᱱᱰᱮᱨᱥᱚᱱ]]
|-
| 25 || [[ᱣᱤᱞᱤᱭᱚᱢ ᱠᱮᱨᱤ]]
|}
=== ᱫᱤᱠᱩ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ
|-
| 1 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱡᱩᱢᱫᱟᱨ]]
|-
| 2 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱤᱛᱨᱚ]]
|-
| 3 || [[ᱥᱩᱱᱤᱛᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱮᱱᱜᱩᱯᱛᱟ]]
|-
| 4 || [[ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ|ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ 'ᱥᱟᱹᱢᱤᱨ']]
|-
| 5 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱟᱦᱟ]]
|-
| 6 || [[ᱥᱚᱠᱛᱤᱥ ᱢᱩᱠᱷᱭᱚᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]]
|-
| 7 || [[ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ|ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ 'ᱚᱫᱷᱤᱨ']]
|-
| 8 || [[ᱪᱤᱛᱚᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱞᱟᱦᱟ]]
|-
| 9 || [[ᱥᱩᱦᱨᱤᱫᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱷᱚᱣᱢᱤᱠ]]
|-
| 10 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱤᱛᱨᱚ]]
|-
| 11 || [[ᱚᱝᱠᱚᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ]]
|-
| 12 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱫᱽᱨᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]]
|-
| 13 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱚᱨᱢᱟ]]
|-
| 14 || [[ᱥᱣᱚᱯᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱚᱨᱟᱢᱟᱱᱤᱠ]]
|-
| 15 || [[ᱵᱨᱚᱡᱚᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ]]
|-
| 16 || [[ᱯᱟᱱᱱᱟᱞᱟᱞ ᱫᱚᱛᱚ]]
|-
| 17 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱟᱦᱩ]]
|-
| 18 || [[ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ|ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ 'ᱜᱤᱨᱤᱨᱟᱡᱽ']]
|}
== ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ==
== ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱯᱚᱨᱵᱟᱥ ==
== ᱮᱱᱮᱡ ==
== ᱥᱮᱨᱮᱧ ==
* [[ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱞᱟᱜᱽᱬᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱵᱟᱦᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱦᱩᱲᱩ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱦᱮᱲᱦᱮᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱵᱟᱞᱟᱭᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
*
== ᱵᱚᱸᱜᱟᱼᱵᱩᱨᱩ ==
00h1nfdozor051clylktxdo57micjjo
193248
193247
2026-06-28T16:21:41Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
/* ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ */
193248
wikitext
text/x-wiki
== ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ==
=== ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ
|-
| 1 || [[ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 2 || [[ᱨᱟᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 3 || [[ᱨᱩᱵᱮᱱ ᱨᱩᱥᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 4 || [[ᱥᱴᱮᱯᱷᱟᱱ ᱮᱪ. ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 5 || [[ᱥᱚᱞᱮᱢᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 6 || [[ᱡᱟᱠᱚᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 7 || [[ᱞᱩᱫᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 8 || [[ᱱᱩᱠᱟ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 9 || [[ᱵᱟᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 10 || [[ᱪᱟᱹᱨᱩ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱤᱝ ᱥᱤᱫᱩᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 11 || [[ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 12 || [[ᱵᱟᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 13 || [[ᱠᱟᱹᱞᱩ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 14 || [[ᱰᱮᱰᱮᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 15 || [[ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 16 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱯᱟᱹᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱹᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 17 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 18 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 19 || [[ᱠᱮ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 20 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 21 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 22 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 23 || [[ᱯᱚᱸᱰᱮᱛ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 24 || [[ᱱᱩᱱᱠᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 25 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱩᱱᱫᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 26 || [[ᱯᱷᱚᱱᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]]
|-
| 27 || [[ᱜᱳᱯᱟᱞ ᱜᱟᱢᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 28 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 29 || [[ᱨᱳᱵᱮᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 30 || [[ᱪᱟᱹᱢᱯᱟᱹᱭ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 31 || [[ᱥᱣᱮᱛ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 32 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 33 || [[ᱜᱳᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 34 || [[ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 35 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 36 || [[ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 37 || [[ᱪᱩᱱᱠᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 38 || [[ᱵᱟᱰᱷᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 39 || [[ᱡᱚᱴᱷᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱪᱚᱬᱮ]]
|-
| 40 || [[ᱯᱚᱧᱪᱟᱱᱚᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 41 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 42 || [[ᱞᱟᱹᱠᱷᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 43 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 44 || [[ᱥᱟᱹᱠᱞᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 45 || [[ᱫᱤᱞᱤᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 46 || [[ᱟᱫᱤᱛᱭᱚ ᱢᱤᱛᱨᱚ (ᱥᱟᱱᱛᱟᱞᱤ)]]
|-
| 47 || [[ᱠᱮᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 48 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 49 || [[ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱰᱟᱨ']]
|-
| 50 || [[ᱴᱤ ᱠᱮ ᱨᱟᱯᱟᱡᱽ|ᱛᱷᱤᱭᱳᱰᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 51 || [[ᱞᱚᱥᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 52 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱣᱟᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱷᱚᱜᱚᱵᱚᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ']]
|-
| 53 || [[ᱠᱩᱥᱛᱩᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 54 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 55 || [[ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ|ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 56 || [[ᱰᱳᱢᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]]
|-
| 57 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 58 || [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 59 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 60 || [[ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱭᱟᱢ']]
|-
| 61 || [[ᱡᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 62 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ 'ᱟᱨᱥᱟᱞ']]
|-
| 63 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 64 || [[ᱱᱩᱱᱩᱞᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 65 || [[ᱱᱤᱛᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 66 || [[ᱠᱩᱥᱟᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 67 || [[ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 68 || [[ᱞᱩᱥᱟᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 69 || [[ᱵᱷᱚᱜᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 70 || [[ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱡᱚᱥ ᱥᱟᱶᱛᱟᱞ']]
|-
| 71 || [[ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ|ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ 'ᱟᱨᱢᱟᱱ']]
|-
| 72 || [[ᱜᱤᱨᱤᱡᱚᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 73 || [[ᱨᱟᱢᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 74 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 75 || [[ᱥᱟᱞᱦᱟᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 76 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱮᱵᱷᱮᱱ ᱪᱮᱬᱮ']]
|-
| 77 || [[ᱫᱤᱜᱚᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 78 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ']]
|-
| 79 || [[ᱠᱷᱮᱞᱟᱨᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 80 || [[ᱥᱚᱵᱷᱟᱱᱟᱛᱷ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 81 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 82 || [[ᱥᱩᱨᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 83 || [[ᱵᱤᱨᱟᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]]
|-
| 84 || [[ᱜᱩᱦᱤᱨᱟᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 85 || [[ᱡᱟᱜᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 86 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 87 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 88 || [[ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱪᱟᱥᱟ']]
|-
| 89 || [[ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 90 || [[ᱥᱚᱫᱟᱜᱚᱨ ᱥᱨᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 91 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 92 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 93 || [[ᱯᱷᱚᱴᱤᱠᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 94 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 95 || [[ᱤᱡᱤᱠᱮᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 96 || [[ᱠᱟᱱᱦᱟᱭ ᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 97 || [[ᱪᱩᱱᱰᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 98 || [[ᱜᱚᱢᱚᱥᱛᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 99 || [[ᱡᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 100 || [[ᱫᱤᱵᱭᱮᱱᱫᱩ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 101 || [[ᱛᱮᱡᱽᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 102 || [[ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱫᱟᱵᱟᱱᱚᱞ']]
|-
| 103 || [[ᱦᱚᱨᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 104 || [[ᱠᱚᱨᱱᱮᱞᱤᱭᱟᱥ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 105 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 106 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱯᱟᱱᱤᱨᱯᱤᱭᱳ']]
|-
| 107 || [[ᱥᱚᱭᱞᱚᱡᱟ ᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 108 || [[ᱚᱱᱟᱫᱤ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 109 || [[ᱵᱷᱚᱡᱽᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 110 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱳᱪᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 111 || [[ᱯᱟᱨᱟᱣ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 112 || [[ᱱᱚᱥᱠᱚᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 113 || [[ᱡᱭᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 114 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 115 || [[ᱩᱫᱚᱭᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 116 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 117 || [[ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱞᱟᱣᱲᱤᱭᱟ']]
|-
| 118 || [[ᱥᱚᱨᱵᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 119 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 120 || [[ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ']]
|-
| 121 || [[ᱥᱴᱮᱱᱥᱤᱞᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 122 || [[ᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 123 || [[ᱤᱥᱣᱚᱨ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 124 || [[ᱢᱚᱫᱚᱱᱢᱚᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱢᱚᱫᱚᱱᱢᱚᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱞᱟᱝᱛᱤᱛᱤ']]
|-
| 125 || [[ᱠᱩᱥᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 126 || [[ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 127 || [[ᱱᱚᱱᱫᱽᱠᱤᱥᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 128 || [[ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ 'ᱢᱟᱥᱛᱟᱱᱟ']]
|-
| 129 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 130 || [[ᱥᱩᱵᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 131 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱥᱮᱫᱟᱭᱥᱤᱨᱤᱡᱚᱞ']]
|-
| 132 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 133 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 134 || [[ᱫᱩᱨᱵᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 135 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 136 || [[ᱡᱟᱢᱟᱫᱟᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 137 || [[ᱡᱚᱫᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 138 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 139 || [[ᱵᱷᱟᱫᱳ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 140 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 141 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱡᱽᱞᱤ']]
|-
| 142 || [[ᱵᱟᱥᱩᱫᱮᱵᱽ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 143 || [[ᱨᱟᱵᱚᱬ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 144 || [[ᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 145 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 146 || [[ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 147 || [[ᱥᱩᱠᱪᱟᱸᱫᱽ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 148 || [[ᱩᱯᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 149 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 150 || [[ᱵᱚᱫᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 151 || [[ᱠᱚᱞᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 152 || [[ᱨᱚᱢᱮᱥᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 153 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 154 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 155 || [[ᱞᱚᱠᱷᱚᱬ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 156 || [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 157 || [[ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 158 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 159 || [[ᱠᱤᱥᱚᱨᱤ ᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 160 || [[ᱵᱤᱨᱵᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 161 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 162 || [[ᱯᱚᱨᱤᱢᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 163 || [[ᱥᱚᱱᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 164 || [[ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ (ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ)]]
|-
| 165 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ 'ᱞᱚᱵᱽ']]
|-
| 166 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 167 || [[ᱫᱩᱜᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 168 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 169 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱥᱟᱭ ᱠᱩᱣᱟᱹᱨᱤ']]
|-
| 170 || [[ᱚᱵᱤᱱᱟᱥ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 171 || [[ᱨᱚᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 172 || [[ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 173 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱠᱷᱮᱵᱟ']]
|-
| 174 || [[ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱥᱮᱵᱮᱞ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ']]
|-
| 175 || [[ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ|ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ 'ᱠᱤᱥᱠᱩ']]
|-
| 176 || [[ᱥᱟᱱᱛᱤᱢᱚᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 177 || [[ᱥᱚᱢᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 178 || [[ᱥᱤᱝᱨᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 179 || [[ᱥᱚᱱᱟᱛᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 180 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 181 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱡᱤᱣᱤ 'ᱨᱟᱲᱮᱡ']]
|-
| 182 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 183 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 184 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 185 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 186 || [[ᱢᱟᱱᱥᱤᱝ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 187 || [[ᱪᱩᱱᱟᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 188 || [[ᱠᱤᱥᱩᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 189 || [[ᱚᱱᱤᱞ ᱴᱤᱢᱳᱛᱷᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 190 || [[ᱡᱚᱫᱩᱢᱚᱬᱤ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 191 || [[ᱞᱟᱠᱷᱟᱭ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 192 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱡᱩᱦᱩᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ']]
|-
| 193 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 194 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 195 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 196 || [[ᱯᱤ.ᱥᱤ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 197 || [[ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 198 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱫᱤᱞᱠᱷᱩᱥ']]
|-
| 199 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 200 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱞᱮᱴᱮᱥᱤᱝ']]
|-
| 201 || [[ᱯᱚᱨᱚᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 202 || [[ᱡᱳᱵᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 203 || [[ᱨᱟᱢᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱚᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 204 || [[ᱯᱮᱫᱭᱚᱞᱳᱪᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 205 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 206 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ']]
|-
| 207 || [[ᱥᱤᱵᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 208 || [[ᱫᱽᱣᱤᱡᱚᱯᱚᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 209 || [[ᱫᱷᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 210 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 211 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 212 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱤ. ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 213 || [[ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 214 || [[ᱥᱩᱨᱡᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 215 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛᱟᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 216 || [[ᱢᱟᱨᱟᱰᱴᱤᱪᱚᱨ]]
|-
| 217 || [[ᱢᱚᱱᱥᱟ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 218 || [[ᱥᱤᱠᱢᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 219 || [[ᱵᱤᱱᱤᱯᱷᱨᱮᱰ]]
|-
| 220 || [[ᱢᱤᱞᱚᱱᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 221 || [[ᱵᱷᱤᱢᱥᱮᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 222 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 223 || [[ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 224 || [[ᱢᱚᱱᱳᱦᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 225 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱣᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 226 || [[ᱠᱷᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 227 || [[ᱫᱚᱞᱯᱚᱛᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 228 || [[ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ|ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ'ᱱᱤᱫᱷᱟᱱ']]
|-
| 229 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 230 || [[ᱵᱷᱚᱜᱳᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 231 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 232 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 233 || [[ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 234 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 235 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 236 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 237 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 238 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ']]
|-
| 239 || [[ᱵᱩᱫᱷᱟᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 240 || [[ᱦᱚᱨᱤᱯᱚᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 241 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 242 || [[ᱵᱷᱚᱞᱟᱱᱟᱛᱷ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 243 || [[ᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 244 || [[ᱨᱟᱭᱥᱮᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 245 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 246 || [[ᱵᱤᱥᱱᱩᱯᱚᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 247 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 248 || [[ᱢᱚᱦᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 249 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 250 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 251 || [[ᱱᱤᱠᱳᱫᱤᱢᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 252 || [[ᱵᱤᱥᱣᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 253 || [[ᱫᱤᱠᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 254 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 255 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱠᱟᱱᱛᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 256 || [[ᱥᱤᱨᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 257 || [[ᱵᱩᱫᱷᱨᱟᱢ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 258 || [[ᱫᱩᱞᱤ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 259 || [[ᱮ. ᱠᱮ. ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 260 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 261 || [[ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 262 || [[ᱱᱤᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 263 || [[ᱛᱟᱨᱟᱥᱤᱧ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 264 || [[ᱨᱟᱢᱳ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 265 || [[ᱯᱟᱞᱩᱨᱟᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 266 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱵᱚᱛ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 267 || [[ᱵᱟᱵᱞᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 268 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 269 || [[ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ|ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ 'ᱵᱟᱡᱤᱵᱟᱡᱽᱠᱟᱨ']]
|-
| 270 || [[ᱱᱟᱛᱷᱩᱨᱟᱢ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 271 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ|ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱩᱴᱩ']]
|-
| 272 || [[ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 273 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 274 || [[ᱠᱷᱮᱛᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 275 || [[ᱥᱳᱦᱟᱜᱤᱱᱤ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 276 || [[ᱥᱩᱢᱤᱛᱨᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 277 || [[ᱵᱷᱚᱜᱽᱞᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 278 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱵᱤ. ᱠᱮ. ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 279 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 280 || [[ᱜᱩᱞᱤᱭᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 281 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 282 || [[ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱢᱩᱨᱩᱛ ᱵᱟᱦᱟ']]
|-
| 283 || [[ᱡᱚᱭᱫᱮᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 284 || [[ᱯᱤᱨᱩ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 285 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 286 || [[ᱞᱟᱪᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 287 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 288 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 289 || [[ᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 290 || [[ᱥᱨᱤᱡᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 291 || [[ᱜᱳᱯᱤᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 292 || [[ᱞᱟᱞᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 293 || [[ᱠᱤᱝᱠᱚᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 294 || [[ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 295 || [[ᱯᱤᱛᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 296 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 297 || [[ᱡᱤᱥᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 298 || [[ᱨᱟᱢᱡᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 299 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 300 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 301 || [[ᱨᱩᱯᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 302 || [[ᱱᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|}
=== ᱵᱤᱫᱮᱥᱤ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ
|-
| 1 || [[ᱡᱮᱨᱮᱢᱤᱭᱟ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱥ]]
|-
| 2 || [[ᱩᱴᱤᱥ ᱵᱮᱪᱞᱟᱨ]]
|-
| 3 || [[ᱤᱰᱣᱟᱨᱰ ᱥᱤ. ᱡᱚᱱᱥᱚᱱ]]
|-
| 4 || [[ᱤ. ᱮᱞ. ᱯᱟᱠᱥᱚᱞᱮ]]
|-
| 5 || [[ᱮᱯᱷ. ᱴᱤ. ᱠᱳᱞ]]
|-
| 6 || [[ᱤ. ᱡᱤ. ᱢᱮᱱ]]
|-
| 7 || [[ᱥᱤ. ᱟᱨ. ᱞᱮᱯᱥᱟᱥ]]
|-
| 8 || [[ᱯᱷᱮᱰᱨᱤᱪ ᱢᱮᱠᱥᱢᱩᱞᱟᱨ]]
|-
| 9 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ ᱴᱤ. ᱥᱴᱳᱥ]]
|-
| 10 || [[ᱞᱟᱨᱚᱥ ᱳᱞᱥᱮᱱ ᱥᱠᱨᱮᱯᱥᱨᱩᱰ]]
|-
| 11 || [[ᱦᱟᱱᱥ ᱯᱮᱴᱮᱨ ᱵᱳᱨᱨᱮᱥᱮᱱ|ᱮᱪ. ᱯᱤ. ᱵᱳᱨᱮᱥᱚᱱ]]
|-
| 12 || [[ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢ ᱜᱽᱨᱤᱭᱚᱨᱥᱚᱱ]]
|-
| 13 || [[ᱦᱚᱨᱤᱝᱴᱚᱱ ᱢᱩᱥᱴᱚᱱ]]
|-
| 14 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱳᱞᱟᱯᱷ ᱵᱚᱰᱤᱝ]]
|-
| 15 || [[ᱮ. ᱜᱽᱨᱟᱦᱚᱢ]]
|-
| 16 || [[ᱳᱱᱰᱨᱮ ᱠᱮᱢᱯᱵᱮᱞ]]
|-
| 17 || [[ᱨᱟᱥᱢᱩᱥᱮᱱ ᱨᱳᱡᱮᱱᱞᱩᱱᱰ]]
|-
| 18 || [[ᱟᱨ. ᱮᱢ. ᱢᱮᱠᱯᱷᱟᱭᱮᱞ]]
|-
| 19 || [[ᱥᱤ. ᱮᱪ. ᱵᱳᱢᱯᱟᱥ]]
|-
| 20 || [[ᱨᱳᱵᱟᱨᱴ ᱠᱚᱨᱥᱴᱤᱭᱟᱨᱥ]]
|-
| 21 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ. ᱡᱤ. ᱟᱨᱪᱟᱨ]]
|-
| 22 || [[ᱡᱚᱱᱵᱟᱯᱴᱤᱥᱴ ᱯᱟᱱᱤᱯᱤᱱᱴᱳ]]
|-
| 23 || [[ᱳᱞᱟᱵᱷ ᱦᱳᱰᱱᱮ]]
|-
| 24 || [[ᱯᱤᱴᱚᱨ ᱵᱤ. ᱟᱱᱰᱮᱨᱥᱚᱱ]]
|-
| 25 || [[ᱣᱤᱞᱤᱭᱚᱢ ᱠᱮᱨᱤ]]
|}
=== ᱫᱤᱠᱩ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ
|-
| 1 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱡᱩᱢᱫᱟᱨ]]
|-
| 2 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱤᱛᱨᱚ]]
|-
| 3 || [[ᱥᱩᱱᱤᱛᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱮᱱᱜᱩᱯᱛᱟ]]
|-
| 4 || [[ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ|ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ 'ᱥᱟᱹᱢᱤᱨ']]
|-
| 5 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱟᱦᱟ]]
|-
| 6 || [[ᱥᱚᱠᱛᱤᱥ ᱢᱩᱠᱷᱭᱚᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]]
|-
| 7 || [[ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ|ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ 'ᱚᱫᱷᱤᱨ']]
|-
| 8 || [[ᱪᱤᱛᱚᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱞᱟᱦᱟ]]
|-
| 9 || [[ᱥᱩᱦᱨᱤᱫᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱷᱚᱣᱢᱤᱠ]]
|-
| 10 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱤᱛᱨᱚ]]
|-
| 11 || [[ᱚᱝᱠᱚᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ]]
|-
| 12 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱫᱽᱨᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]]
|-
| 13 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱚᱨᱢᱟ]]
|-
| 14 || [[ᱥᱣᱚᱯᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱚᱨᱟᱢᱟᱱᱤᱠ]]
|-
| 15 || [[ᱵᱨᱚᱡᱚᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ]]
|-
| 16 || [[ᱯᱟᱱᱱᱟᱞᱟᱞ ᱫᱚᱛᱚ]]
|-
| 17 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱟᱦᱩ]]
|-
| 18 || [[ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ|ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ 'ᱜᱤᱨᱤᱨᱟᱡᱽ']]
|}
== ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ==
== ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱯᱚᱨᱵᱟᱥ ==
== ᱮᱱᱮᱡ ==
== ᱥᱮᱨᱮᱧ ==
* [[ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱞᱟᱜᱽᱬᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱵᱟᱦᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱦᱩᱲᱩ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱦᱮᱲᱦᱮᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱵᱟᱞᱟᱭᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
*
== ᱵᱚᱸᱜᱟᱼᱵᱩᱨᱩ ==
qg3plqyrcuj1qpi7b8p36bu9g75z2cn
193251
193248
2026-06-28T16:27:07Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
193251
wikitext
text/x-wiki
== ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ==
=== ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ
|-
| 1 || [[ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 2 || [[ᱨᱟᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 3 || [[ᱨᱩᱵᱮᱱ ᱨᱩᱥᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 4 || [[ᱥᱴᱮᱯᱷᱟᱱ ᱮᱪ. ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 5 || [[ᱥᱚᱞᱮᱢᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 6 || [[ᱡᱟᱠᱚᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 7 || [[ᱞᱩᱫᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 8 || [[ᱱᱩᱠᱟ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 9 || [[ᱵᱟᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 10 || [[ᱪᱟᱹᱨᱩ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱤᱝ ᱥᱤᱫᱩᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 11 || [[ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 12 || [[ᱵᱟᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 13 || [[ᱠᱟᱹᱞᱩ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 14 || [[ᱰᱮᱰᱮᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 15 || [[ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 16 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱯᱟᱹᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱹᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 17 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 18 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 19 || [[ᱠᱮ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 20 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 21 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 22 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 23 || [[ᱯᱚᱸᱰᱮᱛ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 24 || [[ᱱᱩᱱᱠᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 25 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱩᱱᱫᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 26 || [[ᱯᱷᱚᱱᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]]
|-
| 27 || [[ᱜᱳᱯᱟᱞ ᱜᱟᱢᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 28 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 29 || [[ᱨᱳᱵᱮᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 30 || [[ᱪᱟᱹᱢᱯᱟᱹᱭ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 31 || [[ᱥᱣᱮᱛ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 32 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 33 || [[ᱜᱳᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 34 || [[ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 35 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 36 || [[ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 37 || [[ᱪᱩᱱᱠᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 38 || [[ᱵᱟᱰᱷᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 39 || [[ᱡᱚᱴᱷᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱪᱚᱬᱮ]]
|-
| 40 || [[ᱯᱚᱧᱪᱟᱱᱚᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 41 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 42 || [[ᱞᱟᱹᱠᱷᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 43 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 44 || [[ᱥᱟᱹᱠᱞᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 45 || [[ᱫᱤᱞᱤᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 46 || [[ᱟᱫᱤᱛᱭᱚ ᱢᱤᱛᱨᱚ (ᱥᱟᱱᱛᱟᱞᱤ)]]
|-
| 47 || [[ᱠᱮᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 48 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 49 || [[ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱰᱟᱨ']]
|-
| 50 || [[ᱴᱤ ᱠᱮ ᱨᱟᱯᱟᱡᱽ|ᱛᱷᱤᱭᱳᱰᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 51 || [[ᱞᱚᱥᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 52 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱣᱟᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱷᱚᱜᱚᱵᱚᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ']]
|-
| 53 || [[ᱠᱩᱥᱛᱩᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 54 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 55 || [[ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ|ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 56 || [[ᱰᱳᱢᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]]
|-
| 57 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 58 || [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 59 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 60 || [[ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱭᱟᱢ']]
|-
| 61 || [[ᱡᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 62 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ 'ᱟᱨᱥᱟᱞ']]
|-
| 63 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 64 || [[ᱱᱩᱱᱩᱞᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 65 || [[ᱱᱤᱛᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]]
|-
| 66 || [[ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 67 || [[ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 68 || [[ᱞᱩᱥᱟᱹᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 69 || [[ᱵᱷᱚᱜᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 70 || [[ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱡᱚᱥ ᱥᱟᱶᱛᱟᱞ']]
|-
| 71 || [[ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ|ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ 'ᱟᱨᱢᱟᱱ']]
|-
| 72 || [[ᱜᱤᱨᱤᱡᱚᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 73 || [[ᱨᱟᱢᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 74 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 75 || [[ᱥᱟᱞᱦᱟᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 76 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱮᱵᱷᱮᱱ ᱪᱮᱬᱮ']]
|-
| 77 || [[ᱫᱤᱜᱚᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 78 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ']]
|-
| 79 || [[ᱠᱷᱮᱞᱟᱨᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 80 || [[ᱥᱚᱵᱷᱟᱱᱟᱛᱷ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 81 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 82 || [[ᱥᱩᱨᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 83 || [[ᱵᱤᱨᱟᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]]
|-
| 84 || [[ᱜᱩᱦᱤᱨᱟᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 85 || [[ᱡᱟᱜᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 86 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 87 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 88 || [[ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱪᱟᱥᱟ']]
|-
| 89 || [[ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 90 || [[ᱥᱚᱫᱟᱜᱚᱨ ᱥᱨᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 91 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 92 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 93 || [[ᱯᱷᱚᱴᱤᱠᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 94 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 95 || [[ᱤᱡᱤᱠᱮᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 96 || [[ᱠᱟᱱᱦᱟᱭ ᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 97 || [[ᱪᱩᱱᱰᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 98 || [[ᱜᱚᱢᱚᱥᱛᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 99 || [[ᱡᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 100 || [[ᱫᱤᱵᱭᱮᱱᱫᱩ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 101 || [[ᱛᱮᱡᱽᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 102 || [[ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱫᱟᱵᱟᱱᱚᱞ']]
|-
| 103 || [[ᱦᱚᱨᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 104 || [[ᱠᱚᱨᱱᱮᱞᱤᱭᱟᱥ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 105 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 106 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱯᱟᱱᱤᱨᱯᱤᱭᱳ']]
|-
| 107 || [[ᱥᱚᱭᱞᱚᱡᱟ ᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 108 || [[ᱚᱱᱟᱫᱤ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 109 || [[ᱵᱷᱚᱡᱽᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 110 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱳᱪᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 111 || [[ᱯᱟᱨᱟᱣ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 112 || [[ᱱᱚᱥᱠᱚᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 113 || [[ᱡᱭᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 114 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 115 || [[ᱩᱫᱚᱭᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 116 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 117 || [[ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱞᱟᱣᱲᱤᱭᱟ']]
|-
| 118 || [[ᱥᱚᱨᱵᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 119 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 120 || [[ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ']]
|-
| 121 || [[ᱥᱴᱮᱱᱥᱤᱞᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 122 || [[ᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 123 || [[ᱤᱥᱣᱚᱨ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 124 || [[ᱢᱚᱫᱚᱱᱢᱚᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱢᱚᱫᱚᱱᱢᱚᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱞᱟᱝᱛᱤᱛᱤ']]
|-
| 125 || [[ᱠᱩᱥᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 126 || [[ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 127 || [[ᱱᱚᱱᱫᱽᱠᱤᱥᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 128 || [[ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ 'ᱢᱟᱥᱛᱟᱱᱟ']]
|-
| 129 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 130 || [[ᱥᱩᱵᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 131 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱥᱮᱫᱟᱭᱥᱤᱨᱤᱡᱚᱞ']]
|-
| 132 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 133 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 134 || [[ᱫᱩᱨᱵᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 135 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 136 || [[ᱡᱟᱢᱟᱫᱟᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 137 || [[ᱡᱚᱫᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 138 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 139 || [[ᱵᱷᱟᱫᱳ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 140 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 141 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱡᱽᱞᱤ']]
|-
| 142 || [[ᱵᱟᱥᱩᱫᱮᱵᱽ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 143 || [[ᱨᱟᱵᱚᱬ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 144 || [[ᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 145 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 146 || [[ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 147 || [[ᱥᱩᱠᱪᱟᱸᱫᱽ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 148 || [[ᱩᱯᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 149 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 150 || [[ᱵᱚᱫᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 151 || [[ᱠᱚᱞᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 152 || [[ᱨᱚᱢᱮᱥᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 153 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 154 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 155 || [[ᱞᱚᱠᱷᱚᱬ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 156 || [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 157 || [[ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 158 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 159 || [[ᱠᱤᱥᱚᱨᱤ ᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 160 || [[ᱵᱤᱨᱵᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 161 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 162 || [[ᱯᱚᱨᱤᱢᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 163 || [[ᱥᱚᱱᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 164 || [[ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ (ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ)]]
|-
| 165 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ 'ᱞᱚᱵᱽ']]
|-
| 166 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 167 || [[ᱫᱩᱜᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 168 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 169 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱥᱟᱭ ᱠᱩᱣᱟᱹᱨᱤ']]
|-
| 170 || [[ᱚᱵᱤᱱᱟᱥ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 171 || [[ᱨᱚᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 172 || [[ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 173 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱠᱷᱮᱵᱟ']]
|-
| 174 || [[ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱥᱮᱵᱮᱞ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ']]
|-
| 175 || [[ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ|ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ 'ᱠᱤᱥᱠᱩ']]
|-
| 176 || [[ᱥᱟᱱᱛᱤᱢᱚᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 177 || [[ᱥᱚᱢᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 178 || [[ᱥᱤᱝᱨᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 179 || [[ᱥᱚᱱᱟᱛᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 180 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 181 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱡᱤᱣᱤ 'ᱨᱟᱲᱮᱡ']]
|-
| 182 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 183 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 184 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 185 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 186 || [[ᱢᱟᱱᱥᱤᱝ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 187 || [[ᱪᱩᱱᱟᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 188 || [[ᱠᱤᱥᱩᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 189 || [[ᱚᱱᱤᱞ ᱴᱤᱢᱳᱛᱷᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 190 || [[ᱡᱚᱫᱩᱢᱚᱬᱤ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 191 || [[ᱞᱟᱠᱷᱟᱭ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 192 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱡᱩᱦᱩᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ']]
|-
| 193 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 194 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 195 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 196 || [[ᱯᱤ.ᱥᱤ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 197 || [[ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 198 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱫᱤᱞᱠᱷᱩᱥ']]
|-
| 199 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 200 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱞᱮᱴᱮᱥᱤᱝ']]
|-
| 201 || [[ᱯᱚᱨᱚᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 202 || [[ᱡᱳᱵᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 203 || [[ᱨᱟᱢᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱚᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 204 || [[ᱯᱮᱫᱭᱚᱞᱳᱪᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 205 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 206 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ']]
|-
| 207 || [[ᱥᱤᱵᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 208 || [[ᱫᱽᱣᱤᱡᱚᱯᱚᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 209 || [[ᱫᱷᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 210 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 211 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 212 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱤ. ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 213 || [[ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 214 || [[ᱥᱩᱨᱡᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 215 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛᱟᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 216 || [[ᱢᱟᱨᱟᱰᱴᱤᱪᱚᱨ]]
|-
| 217 || [[ᱢᱚᱱᱥᱟ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 218 || [[ᱥᱤᱠᱢᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 219 || [[ᱵᱤᱱᱤᱯᱷᱨᱮᱰ]]
|-
| 220 || [[ᱢᱤᱞᱚᱱᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 221 || [[ᱵᱷᱤᱢᱥᱮᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 222 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 223 || [[ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 224 || [[ᱢᱚᱱᱳᱦᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 225 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱣᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 226 || [[ᱠᱷᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 227 || [[ᱫᱚᱞᱯᱚᱛᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 228 || [[ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ|ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ'ᱱᱤᱫᱷᱟᱱ']]
|-
| 229 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 230 || [[ᱵᱷᱚᱜᱳᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 231 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 232 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 233 || [[ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 234 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 235 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 236 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 237 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 238 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ']]
|-
| 239 || [[ᱵᱩᱫᱷᱟᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 240 || [[ᱦᱚᱨᱤᱯᱚᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 241 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 242 || [[ᱵᱷᱚᱞᱟᱱᱟᱛᱷ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 243 || [[ᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 244 || [[ᱨᱟᱭᱥᱮᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 245 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 246 || [[ᱵᱤᱥᱱᱩᱯᱚᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 247 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 248 || [[ᱢᱚᱦᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 249 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 250 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 251 || [[ᱱᱤᱠᱳᱫᱤᱢᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 252 || [[ᱵᱤᱥᱣᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 253 || [[ᱫᱤᱠᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 254 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 255 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱠᱟᱱᱛᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 256 || [[ᱥᱤᱨᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 257 || [[ᱵᱩᱫᱷᱨᱟᱢ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 258 || [[ᱫᱩᱞᱤ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 259 || [[ᱮ. ᱠᱮ. ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 260 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 261 || [[ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 262 || [[ᱱᱤᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 263 || [[ᱛᱟᱨᱟᱥᱤᱧ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 264 || [[ᱨᱟᱢᱳ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 265 || [[ᱯᱟᱞᱩᱨᱟᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 266 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱵᱚᱛ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 267 || [[ᱵᱟᱵᱞᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 268 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 269 || [[ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ|ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ 'ᱵᱟᱡᱤᱵᱟᱡᱽᱠᱟᱨ']]
|-
| 270 || [[ᱱᱟᱛᱷᱩᱨᱟᱢ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 271 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ|ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱩᱴᱩ']]
|-
| 272 || [[ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 273 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 274 || [[ᱠᱷᱮᱛᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 275 || [[ᱥᱳᱦᱟᱜᱤᱱᱤ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 276 || [[ᱥᱩᱢᱤᱛᱨᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 277 || [[ᱵᱷᱚᱜᱽᱞᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 278 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱵᱤ. ᱠᱮ. ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 279 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 280 || [[ᱜᱩᱞᱤᱭᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 281 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 282 || [[ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱢᱩᱨᱩᱛ ᱵᱟᱦᱟ']]
|-
| 283 || [[ᱡᱚᱭᱫᱮᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 284 || [[ᱯᱤᱨᱩ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 285 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 286 || [[ᱞᱟᱪᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 287 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 288 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 289 || [[ᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 290 || [[ᱥᱨᱤᱡᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 291 || [[ᱜᱳᱯᱤᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 292 || [[ᱞᱟᱞᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 293 || [[ᱠᱤᱝᱠᱚᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 294 || [[ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 295 || [[ᱯᱤᱛᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 296 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 297 || [[ᱡᱤᱥᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 298 || [[ᱨᱟᱢᱡᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 299 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 300 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 301 || [[ᱨᱩᱯᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 302 || [[ᱱᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|}
=== ᱵᱤᱫᱮᱥᱤ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ
|-
| 1 || [[ᱡᱮᱨᱮᱢᱤᱭᱟ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱥ]]
|-
| 2 || [[ᱩᱴᱤᱥ ᱵᱮᱪᱞᱟᱨ]]
|-
| 3 || [[ᱤᱰᱣᱟᱨᱰ ᱥᱤ. ᱡᱚᱱᱥᱚᱱ]]
|-
| 4 || [[ᱤ. ᱮᱞ. ᱯᱟᱠᱥᱚᱞᱮ]]
|-
| 5 || [[ᱮᱯᱷ. ᱴᱤ. ᱠᱳᱞ]]
|-
| 6 || [[ᱤ. ᱡᱤ. ᱢᱮᱱ]]
|-
| 7 || [[ᱥᱤ. ᱟᱨ. ᱞᱮᱯᱥᱟᱥ]]
|-
| 8 || [[ᱯᱷᱮᱰᱨᱤᱪ ᱢᱮᱠᱥᱢᱩᱞᱟᱨ]]
|-
| 9 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ ᱴᱤ. ᱥᱴᱳᱥ]]
|-
| 10 || [[ᱞᱟᱨᱚᱥ ᱳᱞᱥᱮᱱ ᱥᱠᱨᱮᱯᱥᱨᱩᱰ]]
|-
| 11 || [[ᱦᱟᱱᱥ ᱯᱮᱴᱮᱨ ᱵᱳᱨᱨᱮᱥᱮᱱ|ᱮᱪ. ᱯᱤ. ᱵᱳᱨᱮᱥᱚᱱ]]
|-
| 12 || [[ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢ ᱜᱽᱨᱤᱭᱚᱨᱥᱚᱱ]]
|-
| 13 || [[ᱦᱚᱨᱤᱝᱴᱚᱱ ᱢᱩᱥᱴᱚᱱ]]
|-
| 14 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱳᱞᱟᱯᱷ ᱵᱚᱰᱤᱝ]]
|-
| 15 || [[ᱮ. ᱜᱽᱨᱟᱦᱚᱢ]]
|-
| 16 || [[ᱳᱱᱰᱨᱮ ᱠᱮᱢᱯᱵᱮᱞ]]
|-
| 17 || [[ᱨᱟᱥᱢᱩᱥᱮᱱ ᱨᱳᱡᱮᱱᱞᱩᱱᱰ]]
|-
| 18 || [[ᱟᱨ. ᱮᱢ. ᱢᱮᱠᱯᱷᱟᱭᱮᱞ]]
|-
| 19 || [[ᱥᱤ. ᱮᱪ. ᱵᱳᱢᱯᱟᱥ]]
|-
| 20 || [[ᱨᱳᱵᱟᱨᱴ ᱠᱚᱨᱥᱴᱤᱭᱟᱨᱥ]]
|-
| 21 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ. ᱡᱤ. ᱟᱨᱪᱟᱨ]]
|-
| 22 || [[ᱡᱚᱱᱵᱟᱯᱴᱤᱥᱴ ᱯᱟᱱᱤᱯᱤᱱᱴᱳ]]
|-
| 23 || [[ᱳᱞᱟᱵᱷ ᱦᱳᱰᱱᱮ]]
|-
| 24 || [[ᱯᱤᱴᱚᱨ ᱵᱤ. ᱟᱱᱰᱮᱨᱥᱚᱱ]]
|-
| 25 || [[ᱣᱤᱞᱤᱭᱚᱢ ᱠᱮᱨᱤ]]
|}
=== ᱫᱤᱠᱩ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ
|-
| 1 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱡᱩᱢᱫᱟᱨ]]
|-
| 2 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱤᱛᱨᱚ]]
|-
| 3 || [[ᱥᱩᱱᱤᱛᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱮᱱᱜᱩᱯᱛᱟ]]
|-
| 4 || [[ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ|ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ 'ᱥᱟᱹᱢᱤᱨ']]
|-
| 5 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱟᱦᱟ]]
|-
| 6 || [[ᱥᱚᱠᱛᱤᱥ ᱢᱩᱠᱷᱭᱚᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]]
|-
| 7 || [[ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ|ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ 'ᱚᱫᱷᱤᱨ']]
|-
| 8 || [[ᱪᱤᱛᱚᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱞᱟᱦᱟ]]
|-
| 9 || [[ᱥᱩᱦᱨᱤᱫᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱷᱚᱣᱢᱤᱠ]]
|-
| 10 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱤᱛᱨᱚ]]
|-
| 11 || [[ᱚᱝᱠᱚᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ]]
|-
| 12 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱫᱽᱨᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]]
|-
| 13 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱚᱨᱢᱟ]]
|-
| 14 || [[ᱥᱣᱚᱯᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱚᱨᱟᱢᱟᱱᱤᱠ]]
|-
| 15 || [[ᱵᱨᱚᱡᱚᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ]]
|-
| 16 || [[ᱯᱟᱱᱱᱟᱞᱟᱞ ᱫᱚᱛᱚ]]
|-
| 17 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱟᱦᱩ]]
|-
| 18 || [[ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ|ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ 'ᱜᱤᱨᱤᱨᱟᱡᱽ']]
|}
== ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ==
== ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱯᱚᱨᱵᱟᱥ ==
== ᱮᱱᱮᱡ ==
== ᱥᱮᱨᱮᱧ ==
* [[ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱞᱟᱜᱽᱬᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱵᱟᱦᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱦᱩᱲᱩ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱦᱮᱲᱦᱮᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱵᱟᱞᱟᱭᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
*
== ᱵᱚᱸᱜᱟᱼᱵᱩᱨᱩ ==
kze1c5xvy6kvhznfs3ugegtycol3k14
193252
193251
2026-06-28T16:39:35Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
193252
wikitext
text/x-wiki
== ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ==
=== ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ
|-
| 1 || [[ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 2 || [[ᱨᱟᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 3 || [[ᱨᱩᱵᱮᱱ ᱨᱩᱥᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 4 || [[ᱥᱴᱮᱯᱷᱟᱱ ᱮᱪ. ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 5 || [[ᱥᱚᱞᱮᱢᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 6 || [[ᱡᱟᱠᱚᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 7 || [[ᱞᱩᱫᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 8 || [[ᱱᱩᱠᱟ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 9 || [[ᱵᱟᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 10 || [[ᱪᱟᱹᱨᱩ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱤᱝ ᱥᱤᱫᱩᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 11 || [[ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 12 || [[ᱵᱟᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 13 || [[ᱠᱟᱹᱞᱩ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 14 || [[ᱰᱮᱰᱮᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 15 || [[ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 16 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱯᱟᱹᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱹᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 17 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 18 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 19 || [[ᱠᱮ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 20 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 21 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 22 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 23 || [[ᱯᱚᱸᱰᱮᱛ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 24 || [[ᱱᱩᱱᱠᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 25 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱩᱱᱫᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 26 || [[ᱯᱷᱚᱱᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]]
|-
| 27 || [[ᱜᱳᱯᱟᱞ ᱜᱟᱢᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 28 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 29 || [[ᱨᱳᱵᱮᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 30 || [[ᱪᱟᱹᱢᱯᱟᱹᱭ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 31 || [[ᱥᱣᱮᱛ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 32 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 33 || [[ᱜᱳᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 34 || [[ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 35 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 36 || [[ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 37 || [[ᱪᱩᱱᱠᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 38 || [[ᱵᱟᱰᱷᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 39 || [[ᱡᱚᱴᱷᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱪᱚᱬᱮ]]
|-
| 40 || [[ᱯᱚᱧᱪᱟᱱᱚᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 41 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 42 || [[ᱞᱟᱹᱠᱷᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 43 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 44 || [[ᱥᱟᱹᱠᱞᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 45 || [[ᱫᱤᱞᱤᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 46 || [[ᱟᱫᱤᱛᱭᱚ ᱢᱤᱛᱨᱚ (ᱥᱟᱱᱛᱟᱞᱤ)]]
|-
| 47 || [[ᱠᱮᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 48 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 49 || [[ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱰᱟᱨ']]
|-
| 50 || [[ᱴᱤ ᱠᱮ ᱨᱟᱯᱟᱡᱽ|ᱛᱷᱤᱭᱳᱰᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 51 || [[ᱞᱚᱥᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 52 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱣᱟᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱷᱚᱜᱚᱵᱚᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ']]
|-
| 53 || [[ᱠᱩᱥᱛᱩᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 54 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 55 || [[ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ|ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 56 || [[ᱰᱳᱢᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]]
|-
| 57 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 58 || [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 59 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 60 || [[ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱭᱟᱢ']]
|-
| 61 || [[ᱡᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 62 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ 'ᱟᱨᱥᱟᱞ']]
|-
| 63 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 64 || [[ᱱᱩᱱᱩᱞᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 65 || [[ᱱᱤᱛᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]]
|-
| 66 || [[ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 67 || [[ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 68 || [[ᱞᱩᱥᱟᱹᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 69 || [[ᱵᱷᱚᱜᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 70 || [[ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱡᱚᱥ ᱥᱟᱶᱛᱟᱞ']]
|-
| 71 || [[ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ|ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ 'ᱟᱨᱢᱟᱱ']]
|-
| 72 || [[ᱜᱤᱨᱤᱡᱚᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 73 || [[ᱨᱟᱢᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 74 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 75 || [[ᱥᱟᱞᱦᱟᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 76 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱮᱵᱷᱮᱱ ᱪᱮᱬᱮ']]
|-
| 77 || [[ᱫᱤᱜᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ|ᱫᱤᱜᱚᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 78 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ']]
|-
| 79 || [[ᱠᱷᱮᱞᱟᱨᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 80 || [[ᱥᱳᱵᱷᱟᱱᱟᱛᱷ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 81 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 82 || [[ᱥᱩᱨᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 83 || [[ᱵᱤᱨᱟᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]]
|-
| 84 || [[ᱜᱩᱦᱤᱨᱟᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 85 || [[ᱡᱟᱜᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 86 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 87 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 88 || [[ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱪᱟᱥᱟ']]
|-
| 89 || [[ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱫ ᱴᱩᱰᱩ|ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 90 || [[ᱥᱚᱫᱟᱜᱚᱨ ᱥᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 91 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 92 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 93 || [[ᱯᱷᱚᱴᱤᱠᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 94 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 95 || [[ᱤᱡᱤᱠᱮᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 96 || [[ᱠᱟᱱᱟᱭᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 97 || [[ᱪᱩᱱᱰᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 98 || [[ᱜᱳᱢᱚᱥᱛᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 99 || [[ᱡᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 100 || [[ᱫᱤᱵᱽᱭᱮᱱᱫᱩ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 101 || [[ᱛᱮᱡᱽᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 102 || [[ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱫᱟᱵᱟᱱᱚᱞ']]
|-
| 103 || [[ᱦᱚᱨᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 104 || [[ᱠᱚᱨᱱᱮᱞᱤᱭᱟᱥ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 105 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 106 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱯᱟᱱᱤᱨᱯᱤᱭᱳ']]
|-
| 107 || [[ᱥᱚᱭᱞᱚᱡᱟ ᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 108 || [[ᱚᱱᱟᱫᱤ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 109 || [[ᱵᱷᱚᱡᱽᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 110 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱳᱪᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 111 || [[ᱯᱟᱨᱟᱣ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 112 || [[ᱱᱚᱥᱠᱚᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 113 || [[ᱡᱭᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 114 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 115 || [[ᱩᱫᱚᱭᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 116 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 117 || [[ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱞᱟᱣᱲᱤᱭᱟ']]
|-
| 118 || [[ᱥᱚᱨᱵᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 119 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 120 || [[ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ']]
|-
| 121 || [[ᱥᱴᱮᱱᱥᱤᱞᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 122 || [[ᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 123 || [[ᱤᱥᱣᱚᱨ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 124 || [[ᱢᱚᱫᱚᱱᱢᱚᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱢᱚᱫᱚᱱᱢᱚᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱞᱟᱝᱛᱤᱛᱤ']]
|-
| 125 || [[ᱠᱩᱥᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 126 || [[ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 127 || [[ᱱᱚᱱᱫᱽᱠᱤᱥᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 128 || [[ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ 'ᱢᱟᱥᱛᱟᱱᱟ']]
|-
| 129 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 130 || [[ᱥᱩᱵᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 131 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱥᱮᱫᱟᱭᱥᱤᱨᱤᱡᱚᱞ']]
|-
| 132 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 133 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 134 || [[ᱫᱩᱨᱵᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 135 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 136 || [[ᱡᱟᱢᱟᱫᱟᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 137 || [[ᱡᱚᱫᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 138 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 139 || [[ᱵᱷᱟᱫᱳ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 140 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 141 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱡᱽᱞᱤ']]
|-
| 142 || [[ᱵᱟᱥᱩᱫᱮᱵᱽ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 143 || [[ᱨᱟᱵᱚᱬ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 144 || [[ᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 145 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 146 || [[ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 147 || [[ᱥᱩᱠᱪᱟᱸᱫᱽ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 148 || [[ᱩᱯᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 149 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 150 || [[ᱵᱚᱫᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 151 || [[ᱠᱚᱞᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 152 || [[ᱨᱚᱢᱮᱥᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 153 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 154 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 155 || [[ᱞᱚᱠᱷᱚᱬ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 156 || [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 157 || [[ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 158 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 159 || [[ᱠᱤᱥᱚᱨᱤ ᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 160 || [[ᱵᱤᱨᱵᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 161 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 162 || [[ᱯᱚᱨᱤᱢᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 163 || [[ᱥᱚᱱᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 164 || [[ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ (ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ)]]
|-
| 165 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ 'ᱞᱚᱵᱽ']]
|-
| 166 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 167 || [[ᱫᱩᱜᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 168 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 169 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱥᱟᱭ ᱠᱩᱣᱟᱹᱨᱤ']]
|-
| 170 || [[ᱚᱵᱤᱱᱟᱥ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 171 || [[ᱨᱚᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 172 || [[ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 173 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱠᱷᱮᱵᱟ']]
|-
| 174 || [[ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱥᱮᱵᱮᱞ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ']]
|-
| 175 || [[ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ|ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ 'ᱠᱤᱥᱠᱩ']]
|-
| 176 || [[ᱥᱟᱱᱛᱤᱢᱚᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 177 || [[ᱥᱚᱢᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 178 || [[ᱥᱤᱝᱨᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 179 || [[ᱥᱚᱱᱟᱛᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 180 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 181 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱡᱤᱣᱤ 'ᱨᱟᱲᱮᱡ']]
|-
| 182 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 183 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 184 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 185 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 186 || [[ᱢᱟᱱᱥᱤᱝ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 187 || [[ᱪᱩᱱᱟᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 188 || [[ᱠᱤᱥᱩᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 189 || [[ᱚᱱᱤᱞ ᱴᱤᱢᱳᱛᱷᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 190 || [[ᱡᱚᱫᱩᱢᱚᱬᱤ ᱵᱮᱥᱨᱟ]]
|-
| 191 || [[ᱞᱟᱠᱷᱟᱭ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 192 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱡᱩᱦᱩᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ']]
|-
| 193 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 194 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 195 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 196 || [[ᱯᱤ.ᱥᱤ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 197 || [[ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 198 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱫᱤᱞᱠᱷᱩᱥ']]
|-
| 199 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 200 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱞᱮᱴᱮᱥᱤᱝ']]
|-
| 201 || [[ᱯᱚᱨᱚᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 202 || [[ᱡᱳᱵᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 203 || [[ᱨᱟᱢᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱚᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 204 || [[ᱯᱮᱫᱭᱚᱞᱳᱪᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 205 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 206 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ']]
|-
| 207 || [[ᱥᱤᱵᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 208 || [[ᱫᱽᱣᱤᱡᱚᱯᱚᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 209 || [[ᱫᱷᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 210 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 211 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 212 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱤ. ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 213 || [[ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 214 || [[ᱥᱩᱨᱡᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 215 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛᱟᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 216 || [[ᱢᱟᱨᱟᱰᱴᱤᱪᱚᱨ]]
|-
| 217 || [[ᱢᱚᱱᱥᱟ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 218 || [[ᱥᱤᱠᱢᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 219 || [[ᱵᱤᱱᱤᱯᱷᱨᱮᱰ]]
|-
| 220 || [[ᱢᱤᱞᱚᱱᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 221 || [[ᱵᱷᱤᱢᱥᱮᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 222 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 223 || [[ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 224 || [[ᱢᱚᱱᱳᱦᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 225 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱣᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 226 || [[ᱠᱷᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 227 || [[ᱫᱚᱞᱯᱚᱛᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 228 || [[ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ|ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ'ᱱᱤᱫᱷᱟᱱ']]
|-
| 229 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 230 || [[ᱵᱷᱚᱜᱳᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 231 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 232 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 233 || [[ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 234 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 235 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 236 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 237 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 238 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ']]
|-
| 239 || [[ᱵᱩᱫᱷᱟᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 240 || [[ᱦᱚᱨᱤᱯᱚᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 241 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 242 || [[ᱵᱷᱚᱞᱟᱱᱟᱛᱷ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 243 || [[ᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 244 || [[ᱨᱟᱭᱥᱮᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 245 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 246 || [[ᱵᱤᱥᱱᱩᱯᱚᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 247 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 248 || [[ᱢᱚᱦᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 249 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 250 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 251 || [[ᱱᱤᱠᱳᱫᱤᱢᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 252 || [[ᱵᱤᱥᱣᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 253 || [[ᱫᱤᱠᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 254 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 255 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱠᱟᱱᱛᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 256 || [[ᱥᱤᱨᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 257 || [[ᱵᱩᱫᱷᱨᱟᱢ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 258 || [[ᱫᱩᱞᱤ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 259 || [[ᱮ. ᱠᱮ. ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 260 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 261 || [[ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 262 || [[ᱱᱤᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 263 || [[ᱛᱟᱨᱟᱥᱤᱧ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 264 || [[ᱨᱟᱢᱳ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 265 || [[ᱯᱟᱞᱩᱨᱟᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
|-
| 266 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱵᱚᱛ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 267 || [[ᱵᱟᱵᱞᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 268 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 269 || [[ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ|ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ 'ᱵᱟᱡᱤᱵᱟᱡᱽᱠᱟᱨ']]
|-
| 270 || [[ᱱᱟᱛᱷᱩᱨᱟᱢ ᱢᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 271 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ|ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱩᱴᱩ']]
|-
| 272 || [[ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 273 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 274 || [[ᱠᱷᱮᱛᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 275 || [[ᱥᱳᱦᱟᱜᱤᱱᱤ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 276 || [[ᱥᱩᱢᱤᱛᱨᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 277 || [[ᱵᱷᱚᱜᱽᱞᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 278 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱵᱤ. ᱠᱮ. ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 279 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]]
|-
| 280 || [[ᱜᱩᱞᱤᱭᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 281 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 282 || [[ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱢᱩᱨᱩᱛ ᱵᱟᱦᱟ']]
|-
| 283 || [[ᱡᱚᱭᱫᱮᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 284 || [[ᱯᱤᱨᱩ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 285 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]]
|-
| 286 || [[ᱞᱟᱪᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 287 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]]
|-
| 288 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 289 || [[ᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 290 || [[ᱥᱨᱤᱡᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 291 || [[ᱜᱳᱯᱤᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]]
|-
| 292 || [[ᱞᱟᱞᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]]
|-
| 293 || [[ᱠᱤᱝᱠᱚᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 294 || [[ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 295 || [[ᱯᱤᱛᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 296 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]]
|-
| 297 || [[ᱡᱤᱥᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 298 || [[ᱨᱟᱢᱡᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 299 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|-
| 300 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]]
|-
| 301 || [[ᱨᱩᱯᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]]
|-
| 302 || [[ᱱᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]]
|}
=== ᱵᱤᱫᱮᱥᱤ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ
|-
| 1 || [[ᱡᱮᱨᱮᱢᱤᱭᱟ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱥ]]
|-
| 2 || [[ᱩᱴᱤᱥ ᱵᱮᱪᱞᱟᱨ]]
|-
| 3 || [[ᱤᱰᱣᱟᱨᱰ ᱥᱤ. ᱡᱚᱱᱥᱚᱱ]]
|-
| 4 || [[ᱤ. ᱮᱞ. ᱯᱟᱠᱥᱚᱞᱮ]]
|-
| 5 || [[ᱮᱯᱷ. ᱴᱤ. ᱠᱳᱞ]]
|-
| 6 || [[ᱤ. ᱡᱤ. ᱢᱮᱱ]]
|-
| 7 || [[ᱥᱤ. ᱟᱨ. ᱞᱮᱯᱥᱟᱥ]]
|-
| 8 || [[ᱯᱷᱮᱰᱨᱤᱪ ᱢᱮᱠᱥᱢᱩᱞᱟᱨ]]
|-
| 9 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ ᱴᱤ. ᱥᱴᱳᱥ]]
|-
| 10 || [[ᱞᱟᱨᱚᱥ ᱳᱞᱥᱮᱱ ᱥᱠᱨᱮᱯᱥᱨᱩᱰ]]
|-
| 11 || [[ᱦᱟᱱᱥ ᱯᱮᱴᱮᱨ ᱵᱳᱨᱨᱮᱥᱮᱱ|ᱮᱪ. ᱯᱤ. ᱵᱳᱨᱮᱥᱚᱱ]]
|-
| 12 || [[ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢ ᱜᱽᱨᱤᱭᱚᱨᱥᱚᱱ]]
|-
| 13 || [[ᱦᱚᱨᱤᱝᱴᱚᱱ ᱢᱩᱥᱴᱚᱱ]]
|-
| 14 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱳᱞᱟᱯᱷ ᱵᱚᱰᱤᱝ]]
|-
| 15 || [[ᱮ. ᱜᱽᱨᱟᱦᱚᱢ]]
|-
| 16 || [[ᱳᱱᱰᱨᱮ ᱠᱮᱢᱯᱵᱮᱞ]]
|-
| 17 || [[ᱨᱟᱥᱢᱩᱥᱮᱱ ᱨᱳᱡᱮᱱᱞᱩᱱᱰ]]
|-
| 18 || [[ᱟᱨ. ᱮᱢ. ᱢᱮᱠᱯᱷᱟᱭᱮᱞ]]
|-
| 19 || [[ᱥᱤ. ᱮᱪ. ᱵᱳᱢᱯᱟᱥ]]
|-
| 20 || [[ᱨᱳᱵᱟᱨᱴ ᱠᱚᱨᱥᱴᱤᱭᱟᱨᱥ]]
|-
| 21 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ. ᱡᱤ. ᱟᱨᱪᱟᱨ]]
|-
| 22 || [[ᱡᱚᱱᱵᱟᱯᱴᱤᱥᱴ ᱯᱟᱱᱤᱯᱤᱱᱴᱳ]]
|-
| 23 || [[ᱳᱞᱟᱵᱷ ᱦᱳᱰᱱᱮ]]
|-
| 24 || [[ᱯᱤᱴᱚᱨ ᱵᱤ. ᱟᱱᱰᱮᱨᱥᱚᱱ]]
|-
| 25 || [[ᱣᱤᱞᱤᱭᱚᱢ ᱠᱮᱨᱤ]]
|}
=== ᱫᱤᱠᱩ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ
|-
| 1 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱡᱩᱢᱫᱟᱨ]]
|-
| 2 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱤᱛᱨᱚ]]
|-
| 3 || [[ᱥᱩᱱᱤᱛᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱮᱱᱜᱩᱯᱛᱟ]]
|-
| 4 || [[ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ|ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ 'ᱥᱟᱹᱢᱤᱨ']]
|-
| 5 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱟᱦᱟ]]
|-
| 6 || [[ᱥᱚᱠᱛᱤᱥ ᱢᱩᱠᱷᱭᱚᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]]
|-
| 7 || [[ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ|ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ 'ᱚᱫᱷᱤᱨ']]
|-
| 8 || [[ᱪᱤᱛᱚᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱞᱟᱦᱟ]]
|-
| 9 || [[ᱥᱩᱦᱨᱤᱫᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱷᱚᱣᱢᱤᱠ]]
|-
| 10 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱤᱛᱨᱚ]]
|-
| 11 || [[ᱚᱝᱠᱚᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ]]
|-
| 12 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱫᱽᱨᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]]
|-
| 13 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱚᱨᱢᱟ]]
|-
| 14 || [[ᱥᱣᱚᱯᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱚᱨᱟᱢᱟᱱᱤᱠ]]
|-
| 15 || [[ᱵᱨᱚᱡᱚᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ]]
|-
| 16 || [[ᱯᱟᱱᱱᱟᱞᱟᱞ ᱫᱚᱛᱚ]]
|-
| 17 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱟᱦᱩ]]
|-
| 18 || [[ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ|ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ 'ᱜᱤᱨᱤᱨᱟᱡᱽ']]
|}
== ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ==
== ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱯᱚᱨᱵᱟᱥ ==
== ᱮᱱᱮᱡ ==
== ᱥᱮᱨᱮᱧ ==
* [[ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱞᱟᱜᱽᱬᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱵᱟᱦᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱦᱩᱲᱩ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱦᱮᱲᱦᱮᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
* [[ᱵᱟᱞᱟᱭᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]]
*
== ᱵᱚᱸᱜᱟᱼᱵᱩᱨᱩ ==
1vxy03udi1bz4l1hwnanjlzmrwugnxe
ᱠᱩᱥᱟ.ᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ
0
36296
193250
2026-06-28T16:23:39Z
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗
1744
ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱠᱩᱥᱟ.ᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ
193250
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]]
tgr0yhmyseoq16guxucrzuz4tp55aki
ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ
0
36297
193264
2026-06-29T06:04:37Z
JM082
8973
ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ
193264
wikitext
text/x-wiki
[[File:Africa Food Security 18 (10665134354).jpg|thumb|ᱞᱤᱞᱚᱝᱣᱮ, ᱢᱟᱞᱟᱣᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱴ ᱨᱮ ᱡᱚ ᱟᱨ ᱥᱚᱵᱽᱡᱤ ᱠᱚ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧᱮᱫ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ]]
'''ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ''' ᱫᱚ ᱥᱟᱥᱛᱟ, ᱱᱤᱨᱚᱲ ᱟᱨ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱡᱟᱹᱛ, ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ, ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱩᱲᱤ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱜᱚᱴ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱫᱚ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱜᱮ, ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱩᱱᱨᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣᱜᱼᱟ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱱ ᱟᱨ ᱱᱤᱨᱚᱲ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ ᱾<ref name="usda measuring">{{Cite web |title=Food Security in the United States: Measuring Household Food Security |url=https://www.ers.usda.gov/topics/food-nutrition-assistance/food-security-in-the-us/measurement |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191122225302/https://www.ers.usda.gov/topics/food-nutrition-assistance/food-security-in-the-us/measurement.aspx |archive-date=2019-11-22 |access-date=2008-02-23 |publisher=USDA}}</ref> ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱛᱮ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱛᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾<ref name="FAO">{{Cite web |date=June 2006 |title=Food Security |url=http://www.fao.org/economic/esa/esa-activities/en/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120515104207/http://www.fao.org/economic/esa/esa-activities/en/ |archive-date=May 15, 2012 |access-date=June 8, 2012 |website=FAO Agricultural and Development Economics Division |issue=2}}{{failed verification|date=March 2022}}</ref> ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱠᱟᱱ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱝᱠᱟᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱫᱚ ᱟᱠᱟᱞ, ᱵᱟᱱ,<ref>{{Cite journal| doi = 10.1126/sciadv.adx7799| volume = 11| issue = 46| pages = –7799| last1 = Li| first1 = Zhi| last2 = Rosa| first2 = Lorenzo| last3 = Gorelick| first3 = Steven |author3-link=Steven M. Gorelick | title = Severe floods significantly reduce global rice yields| journal = Science Advances| date = 2025-11-14| pmid = 41237228| pmc = 12617518| bibcode = 2025SciA...11x7799L}}</ref> ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ, ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ, ᱟᱨ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="FAO-2013">{{Cite web |title=The State of Food Insecurity in the World 2013. The multiple dimensions of food security. |url=http://www.fao.org/docrep/018/i3434e/i3434e.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181222074548/http://www.fao.org/docrep/018/i3434e/i3434e.pdf |archive-date=22 December 2018 |access-date=26 November 2013 |website=FAO}}</ref> '''ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ''' ᱫᱚ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱞᱴᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟ: ᱢᱤᱫ ᱚᱵᱚᱥᱛᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚᱢ ᱜᱮ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾
ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱚᱠᱛᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱠᱷᱩᱱᱴᱤ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ, ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ, ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ, ᱟᱨ ᱛᱷᱤᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="FAO-2009">{{Cite book |last=FAO |url=http://www.fao.org/fileadmin/templates/wsfs/Summit/Docs/Final_Declaration/WSFS09_Declaration.pdf |title=Declaration of the World Food Summit on Food Security |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations |year=2009 |location=Rome |access-date=2013-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019220850/http://www.fao.org/fileadmin/templates/wsfs/Summit/Docs/Final_Declaration/WSFS09_Declaration.pdf |archive-date=2018-10-19 |url-status=live}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲᱟ: ᱟᱯᱱᱟᱨᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱟᱨ ᱴᱤᱠᱟᱹᱣ ᱫᱟᱲᱮ ᱾ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱖ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱥᱮᱢᱞᱮᱫ ᱮ ᱢᱮᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ "ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱫᱟᱵᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱦᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱢᱟ ᱾"<ref name="Food and Agriculture Organization 1996">{{Cite web |last=Food and Agriculture Organization |date=November 1996 |title=Rome Declaration on Food Security and World Food Summit Plan of Action |url=http://www.fao.org/docrep/003/w3613e/w3613e00.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190208001334/http://www.fao.org/docrep/003/w3613e/w3613e00.HTM |archive-date=8 February 2019 |access-date=26 October 2013}}</ref><ref>{{Cite web |title=1996 Summit on World Food Security Report |url=https://www.fao.org/3/w3548e/w3548e00.htm |website=1996 Summit on World Food Security Report}}</ref>
ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮᱭᱟ; ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱜᱮ ᱯᱩᱥᱴᱤ ᱟᱨ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱵᱟᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ, ᱡᱩᱫᱤᱦᱚᱸ ᱩᱱᱠᱩ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱛᱮ ᱵᱟᱠᱚ ᱠᱚᱥᱴᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱾ ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱒᱘.᱐ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱲ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱒.᱒᱘ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱦᱚᱲ, ᱛᱟᱞᱟᱢᱟᱞᱟ ᱥᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name=":16">{{Cite book |last=FAO |url=https://openknowledge.fao.org/handle/20.500.14283/cd4313en |title=World Food and Agriculture – Statistical Yearbook 2025 |date=2025 |publisher=FAO |isbn=978-92-5-140174-3 |language=English |doi=10.4060/cd4313en}}</ref> ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲᱟᱜ ᱫᱚ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱷᱮᱨ ᱫᱟᱢ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱾ ᱦᱚᱭ ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱵᱚᱫᱚᱞ, ᱫᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ, ᱦᱟᱥᱟ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡᱚᱜ, ᱪᱟᱥ ᱟᱡᱟᱨ, ᱢᱟᱦᱟᱢᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱨ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱚᱸ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱮᱥᱮᱨ ᱠᱚᱣᱟ, ᱦᱚᱲᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱮ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱮ ᱟᱹᱜᱩᱭᱟ ᱾ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱨ ᱮ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣᱟ'''.'''<ref>{{Cite web |title=Food Insecurity - Healthy People 2030 {{!}} odphp.health.gov |url=https://odphp.health.gov/healthypeople/priority-areas/social-determinants-health/literature-summaries/food-insecurity#:~:text=The%20risk%20for%20food%20insecurity,is%20limited%20or%20not%20available.&text=In%202020,%2028.6%20percent%20of,national%20average%20of%2010.5%20percent.&text=Unemployment%20can%20also%20negatively%20affect%20a%20household's%20food%20security%20status. |access-date=2025-04-01 |website=odphp.health.gov |language=en}}</ref>
ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱨᱮ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱟᱨ ᱟᱠᱟᱞ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱟᱨ ᱟᱠᱟᱞ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱮ ᱥᱤᱨᱡᱟᱹᱣᱟ ᱾<ref name=":4">{{Cite web |last=Ayalew |first=Melaku |title=Food Security and Famine and Hunger |url=http://www.cnisbss.org/Newsline/PDF/LJR_19092007/Food%20Security,%20Famine%20&%20Hunger(1).pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20131021163123/http://www.cnisbss.org/Newsline/PDF/LJR_19092007/Food%20Security%2C%20Famine%20%26%20Hunger%281%29.pdf |archive-date=21 October 2013 |access-date=21 October 2013}}</ref> ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱯᱩᱥᱴᱤ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱨᱟᱵᱩᱨᱩ ᱴᱮᱠᱟᱣᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Das |first1=Sumonkanti |last2=Hossain |first2=Zakir |last3=Nesa |first3=Mossamet Kamrun |date=2009-04-25 |title=Levels and trends in child malnutrition in Bangladesh |journal=Asia-Pacific Population Journal |volume=24 |issue=2 |pages=51–78 |doi=10.18356/6ef1e09a-en |issn=1564-4278}}</ref> ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱣ ᱦᱟᱨᱟᱵᱩᱨᱩ ᱴᱮᱠᱟᱣ ᱞᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱫᱚ ᱵᱟᱝ ᱥᱩᱫᱷᱟᱹᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱯᱩᱥᱴᱤ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱟᱛᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱟᱨᱟᱵᱩᱨᱩ ᱨᱮ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":6">{{Cite book |last=Robert Fogel |author-link=Robert Fogel |title=The Escape from Hunger and Premature Death, 1700–2100: Europe, America, and the Third World |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2004 |isbn=978-0-521-00488-6 |chapter=chpt. 3}}</ref>
᱒᱐᱒᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱒.᱓ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱦᱚᱲ ᱛᱟᱞᱟᱢᱟᱞᱟ ᱥᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱛᱟᱞᱟᱢᱟᱞᱟ ᱥᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱒᱐᱒᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱤᱫᱤ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱒᱘.᱐% ᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱞᱟᱴᱤᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱠᱮᱨᱤᱵᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ; ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱢ ᱤᱫᱤᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱳᱥᱮᱱᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱟᱨ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ, ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱒᱐᱒᱓ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱠᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱦᱤᱥᱟᱹᱵᱽ ᱮ ᱩᱫᱩᱜᱮᱫᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱟᱨ ᱯᱨᱟᱭ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱜᱮ, ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":14">{{Cite book |last1=FAO |url=https://openknowledge.fao.org/handle/20.500.14283/cd6008en |title=The State of Food Security and Nutrition in the World 2025 |last2=IFAD |last3=UNICEF |last4=WFP |last5=WHO |date=2025 |publisher=FAO ; IFAD ; UNICEF ; WFP ; WHO |isbn=978-92-5-139937-8 |language=English |doi=10.4060/cd6008en}}</ref>
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
epgva7w78c9lesahko4pawaaump5j0l
ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱩᱥᱴᱤ
0
36298
193265
2026-06-29T06:28:50Z
JM082
8973
ᱱᱟᱣᱟᱱᱟᱜ
193265
wikitext
text/x-wiki
[[File:Hopital Laquintini-5078.jpg|alt=ᱯᱩᱥᱴᱤ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ|thumb|ᱯᱩᱥᱴᱤ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ]]
'''ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱩᱥᱴᱤ''' ᱫᱚ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱩᱥᱴᱤ ᱟᱨ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱫᱚ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱨᱩᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱟᱱᱣᱟ ᱚᱫᱷᱤᱠᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱞᱮᱱᱤᱭᱚᱢ ᱰᱮᱵᱷᱞᱚᱯᱢᱮᱱᱴ ᱜᱳᱞᱥ (ᱮᱢᱰᱤᱡᱤ) ᱑, ᱔, ᱕ ᱟᱨ ᱖ ᱫᱚ ᱩᱫᱩᱜᱮᱫᱟᱭ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ, ᱟᱠᱟᱞ, ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱜᱩᱡᱩᱜ, ᱮᱸᱜᱟᱛ ᱥᱟᱶᱟᱨ, ᱮᱪᱟᱭᱵᱷᱤ/ᱮᱰᱥ ᱪᱟᱵᱟᱭ, ᱢᱮᱞᱮᱨᱤᱭᱟ, ᱴᱤᱵᱤ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱡᱟᱨ ᱠᱚ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲᱟᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":1">{{Cite book|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002335/233558E.pdf|title=Investing against Evidence: The Global State of Early Childhood Care and Education|last1=Marope|first1=P.T.M.|last2=Kaga|first2=Y.|publisher=Paris, UNESCO|year=2015|isbn=978-92-3-100113-0|pages=170–182}}</ref>
ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚ ᱠᱤᱨᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱟᱫᱚᱨᱥᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱩᱡᱩᱜ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ, ᱪᱤᱱᱛᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱩᱭᱰᱮᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱑ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱫᱚ ᱑0 ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱥᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ, ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱟᱨ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱟᱨ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱟᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>UNICEF. 2008. ''The State of the World's Children: Child Survival''. New York, UNICEF.</ref><ref name=":1" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱨ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱩᱯᱱᱤᱵᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱜᱚᱴᱟ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱾
ᱯᱩᱥᱴᱤ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱟᱨ ᱟᱸᱴ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱜᱮᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱩᱯᱱᱤᱵᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱞᱟᱫᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱨᱡᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱤᱣᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱮᱥᱮᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱ ᱪᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱪᱮᱫ ᱟᱨ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱪᱟᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱚᱱᱟ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱮᱢ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":03">{{Cite journal |last=Rijpma |first=Sjoerd |date=1996-04-01 |title=Malnutrition in the history of tropical Africa |url=https://journals.openedition.org/civilisations/1565 |journal=Civilisations. Revue internationale d'anthropologie et de sciences humaines |language=en |issue=43–2 |pages=45–63 |doi=10.4000/civilisations.1565 |issn=0009-8140|doi-access=free }}</ref> ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱟᱨ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱥ ᱦᱚᱨᱟ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱢᱚᱱᱚᱠᱨᱚᱯᱤᱝ (ᱮᱠᱞᱟ ᱪᱟᱥ), ᱥᱮ ᱠᱮᱥ ᱠᱨᱚᱯᱥ (ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱪᱟᱥ) ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱾ ᱠᱮᱥ ᱠᱨᱚᱯᱥ ᱫᱚ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱪᱟᱥ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱪᱟᱥ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱪᱟᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱪᱟᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ, ᱦᱟᱥᱟ ᱠᱷᱚᱭᱚᱜ ᱟᱨ ᱦᱟᱥᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱩᱱ ᱠᱚᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱪᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱪᱟᱥ ᱟᱨ ᱱᱟᱣᱟ ᱪᱟᱥ ᱦᱚᱨᱟ ᱛᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱵᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱯᱩᱥᱴᱤ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":03" />
== ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱟᱨ ᱯᱩᱥᱴᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ==
ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ, ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱠᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱞ ᱑᱙᱙᱐ ᱨᱮ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱑᱒ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱖.᱙ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱛᱮ ᱠᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ; ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮ ᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱫᱚᱨ ᱔᱑ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ – ᱑᱙᱙᱐ ᱨᱮ ᱑,᱐᱐᱐ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱨᱮ ᱘᱗ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱕᱑ ᱛᱮ ᱾<ref name=":0">UN Inter-agency Group for Child Mortality Estimation. 2012. ''Levels and Trends in Child Mortality''. New York, UNICEF.</ref> ᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱱᱤᱢᱳᱱᱤᱭᱟ (᱑᱘ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ), ᱚᱠᱛᱚ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ (᱑᱔ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ), ᱤᱡ ᱵᱤᱰᱟᱹᱣ / ᱰᱟᱭᱨᱤᱭᱟ (᱑᱑ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ), ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ (᱙ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ), ᱟᱨ ᱢᱮᱞᱮᱨᱤᱭᱟ (᱗ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ) ᱾ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ, ᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱥᱴᱤ ᱚᱵᱷᱟᱵᱽ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾
ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ, ᱜᱮᱞᱟᱝ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱩᱨᱤ ᱞᱮᱠᱷᱟᱱ, ᱥᱟᱵᱽ-ᱥᱟᱦᱟᱨᱟᱱ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱠᱚᱢᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱨ ᱟᱹᱰᱤ ᱩᱥᱟᱹᱨᱟ ᱧᱮᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱚᱜ ᱫᱚᱨ ᱑᱙᱙᱐-᱒᱐᱐᱐ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱐-᱒᱐᱑᱑ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱨ ᱜᱩᱱ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>UNICEF. 2013. ''The State of the World's Children: Children with Disabilities''. New York, UNICEF.</ref> ᱮᱱᱛᱮᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱥᱟᱵᱽ-ᱥᱟᱦᱟᱨᱟᱱ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱵᱚᱛᱚᱨᱟᱱ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮ ᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱓,᱓৭᱐,᱐᱐᱐ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ (WHO, ᱒᱐᱑᱒) ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱙,᱐᱐᱐ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱴᱤᱲᱤᱡ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":1" /> ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱓ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱱᱟᱣᱟ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱠᱷᱚᱱ, ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱑.᱑ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱟᱵᱽ-ᱥᱟᱦᱟᱨᱟᱱ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ (WHO, ᱒᱐᱑᱒) ᱾<ref name=":1" /> ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱚᱨ ᱫᱚ ᱥᱟᱵᱽ-ᱥᱟᱦᱟᱨᱟᱱ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱑ ᱦᱚᱲ ᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮᱠᱚ ᱜᱩᱡᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ; ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱑᱖ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱑ ᱦᱚᱲ ᱾<ref name=":1" /><ref name=":0" />
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
<references />
cybfgduaplewedwrek4x7pyqt9fwk0w
ᱥᱩᱡᱟᱱ ᱢᱟᱢᱟᱱ
0
36299
193266
2026-06-29T06:37:07Z
JM082
8973
"{{Infobox person | education = ᱠᱚᱨᱱᱮᱞ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱤᱣᱢᱮᱱ ᱤᱠᱳᱞᱳᱡᱤ ᱨᱮ ᱵᱮᱪᱮᱞᱚᱨ ᱳᱯᱷ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱡᱚᱱᱥ ᱦᱚᱯᱠᱤᱱᱥ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱢ.ᱮᱥ.ᱮᱪ.-ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱡᱚᱱᱥ ᱦᱚᱯᱠᱤᱱᱥ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
193266
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| education = ᱠᱚᱨᱱᱮᱞ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱤᱣᱢᱮᱱ ᱤᱠᱳᱞᱳᱡᱤ ᱨᱮ ᱵᱮᱪᱮᱞᱚᱨ ᱳᱯᱷ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ
ᱡᱚᱱᱥ ᱦᱚᱯᱠᱤᱱᱥ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱢ.ᱮᱥ.ᱮᱪ.-ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱦᱮᱞᱛᱷ
ᱡᱚᱱᱥ ᱦᱚᱯᱠᱤᱱᱥ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱨᱮ ᱯᱤ.ᱮᱭᱤᱪ.ᱰᱤ.
| occupation = ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱤᱭᱩ.ᱮᱱ.ᱥᱤ.
ᱜᱞᱳᱵᱟᱞ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱴ ᱰᱤᱱ
| known_for = ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱮᱪ.ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ./ᱮᱰᱥ
}}
'''ᱥᱩᱡᱟᱱ ᱢᱟᱢᱟᱱ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱨᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱟᱨ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱳᱯᱷ ᱱᱚᱨᱛᱷ ᱠᱮᱨᱳᱞᱤᱱᱟ (ᱤᱭᱩ.ᱮᱱ.ᱥᱤ.) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱰᱤᱯᱟᱨᱴᱢᱮᱱᱴ ᱳᱯᱷ ᱦᱤᱣᱢᱮᱱ ᱵᱤᱦᱮᱵᱷᱤᱭᱚᱨ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱤᱞᱤᱝᱥ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱨᱮ ᱜᱞᱳᱵᱟᱞ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱥᱳᱥᱤᱭᱮᱴ ᱰᱤᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱟᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱰᱤᱭᱩᱠ-ᱤᱭᱩ.ᱮᱱ.ᱥᱤ. ᱨᱳᱴᱟᱨᱤ ᱯᱤᱥ ᱥᱮᱱᱴᱚᱨ ᱨᱮ ᱤᱭᱩ.ᱮᱱ.ᱥᱤ. ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0">{{Cite web |title=Suzanne Maman, PhD |url=https://sph.unc.edu/adv_profile/suzanne-maman-phd/ |access-date=2022-09-25 |website=UNC Gillings School of Global Public Health |language=en}}</ref> ᱟᱡᱟᱜ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱨᱚᱡᱽ ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱮᱪ.ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ./ᱮᱰᱥ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=":12">{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/scientific-contributions/Suzanne-Maman-10057030|title=Suzanne Maman's research works | University of North Carolina at Chapel Hill, NC (UNC) and other places}}</ref><ref>{{Cite web |title=Access to HIV self-tests in Kenya |url=https://penntoday.upenn.edu/news/access-hiv-self-tests-kenya |access-date=2022-03-13 |website=Penn Today |date=30 November 2021 |language=en}}</ref>
== ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ==
ᱢᱟᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱠᱚᱨᱱᱮᱞ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱮᱪᱮᱞᱚᱨ ᱳᱯᱷ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ - ᱦᱤᱣᱢᱮᱱ ᱤᱠᱳᱞᱳᱡᱤ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱡᱚᱱᱥ ᱦᱚᱯᱠᱤᱱᱥ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱽᱞᱩᱢᱵᱚᱨᱜᱽ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱳᱯᱷ ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱮᱢ.ᱮᱥ.ᱮᱪ.-ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱦᱮᱞᱛᱷ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱤ.ᱮᱭᱤᱪ.ᱰᱤ. ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name=":0" /><ref name=":12" /> ᱱᱤᱛ ᱤᱭᱩ.ᱮᱱ.ᱥᱤ. ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱢᱟᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱱᱟᱹᱨ-ᱟᱫᱷᱟᱨᱤᱛ ᱠᱩᱣᱟᱞᱤᱴᱮᱴᱤᱵᱷ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱳᱨᱥ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱵᱤᱦᱮᱵᱷᱤᱭᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱟᱥᱴᱚᱨ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0" />
== ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ==
ᱯᱟᱨᱚᱢᱮᱱ ᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ, ᱢᱟᱢᱟᱱ ᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱡᱩᱣᱟᱹᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱤᱢᱮᱴ ᱯᱟᱨᱴᱱᱟᱨ ᱵᱷᱟᱭᱳᱞᱮᱱᱥ (ᱡᱩᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ) ᱟᱨ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱮᱪ.ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ./ᱮᱰᱥ ᱴᱮᱥᱴᱤᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱥᱟ ᱨᱮ ᱫᱷᱮᱭᱟᱱ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ,<ref>{{Cite web |title=Suzanne Maman, PhD |url=https://globalhealth.unc.edu/directory/suzanne-maman-phd-2/ |access-date=2022-09-25 |website=Institute for Global Health and Infectious Diseases |language=en-US}}</ref> ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱫᱚ ᱥᱟᱵᱽ-ᱥᱟᱦᱟᱨᱟᱱ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱨᱮ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ (WHO), ᱥᱮᱱᱴᱚᱨᱥ ᱯᱷᱚᱨ ᱰᱤᱡᱤᱡᱽ ᱠᱚᱱᱴᱨᱳᱞ ᱮᱱᱰ ᱯᱨᱤᱵᱷᱮᱱᱥᱚᱱ (CDC), ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ (U.S.) ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱮᱡᱮᱱᱥᱤ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱢᱤᱫᱩᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱮᱢ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=Suzanne Maman {{!}} |url=https://rotarypeacecenternc.org/team-member/suzanne-maman/ |access-date=2022-09-25 |website=rotarypeacecenternc.org}}</ref>
ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱒᱐᱐᱘-᱒᱐᱑᱑ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱢᱟᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱣᱟᱡᱩᱞᱩ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱨᱮᱱ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱫᱩᱜ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱱᱰᱳᱢᱟᱭᱤᱡᱽᱰ ᱠᱚᱱᱴᱨᱳᱞ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠᱟᱞ ᱴᱨᱟᱭᱮᱞ ᱮ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮᱱ ᱑,᱕᱐᱐ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱯᱮᱨᱮᱡ ᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱮᱞᱤᱝ ᱴᱩᱞᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱣᱟᱡᱩᱞᱩ-ᱱᱟᱛᱟᱞ ᱨᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱠᱷᱚᱡᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱪ.ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ. ᱴᱮᱥᱴ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱚᱲᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ ᱵᱤᱱᱰᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱴᱨᱟᱭᱮᱞ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱮᱪ.ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ. ᱴᱮᱥᱴᱤᱝ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱤᱪᱷᱟᱹ ᱛᱮ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱮᱞᱤᱝ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱚᱸᱰᱮᱱ ᱥᱮᱞᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱥᱟᱭᱠᱳᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱜᱚᱲᱚ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Maman |first=Suzanne |date=2012-09-10 |others=University of North Carolina, Chapel Hill, Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development (NICHD), University of KwaZulu |title=Efficacy of HIV Posttest Support for ANC in South Africa |url=https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT01683461}}</ref>
ᱢᱟᱢᱟᱱ ᱫᱚ ᱛᱟᱸᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱯᱚᱵᱽᱞᱤᱠ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱠᱚ ᱦᱚᱸᱭ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱚᱪᱚ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱚᱞ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱫᱚ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱪ.ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ. ᱤᱱᱯᱷᱮᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱮ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣᱟ, ᱟᱨ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟ ᱴᱮᱥᱴᱤᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱩᱲᱤᱭᱟᱜ ᱮᱪ.ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ. ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱥᱟᱶ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ ᱮ ᱮᱥᱮᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱟᱢᱟᱱ ᱟᱜ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ ᱫᱚ ᱥᱚᱡᱷᱮ WHO ᱟᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹ-ᱩᱫᱩᱜ ᱟᱨ ᱮᱪ.ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ. ᱴᱮᱥᱴᱤᱝ ᱦᱚᱨᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠᱟᱞ ᱴᱩᱞᱥ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾"<ref name=":0" /><ref name=":1" />
== ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ==
* ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱮᱪ.ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ./ᱮᱰᱥ-ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱫᱟᱜᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱩᱞᱟᱹᱡᱚᱠᱷᱟ: ᱮᱪ.ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ./ᱮᱰᱥ ᱥᱟᱶ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱟᱸᱰᱟᱣᱮᱫ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱱᱮᱜᱮᱴᱤᱵᱷ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱨ ᱵᱷᱮᱫᱽᱵᱷᱟᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱾<ref>{{Cite journal |last1=Genberg |first1=Becky L. |last2=Hlavka |first2=Zdenek |last3=Konda |first3=Kelika A. |last4=Maman |first4=Suzanne |last5=Chariyalertsak |first5=Suwat |last6=Chingono |first6=Alfred |last7=Mbwambo |first7=Jessie |last8=Modiba |first8=Precious |last9=Van Rooyen |first9=Heidi |last10=Celentano |first10=David D. |date=June 2009 |title=A comparison of HIV/AIDS-related stigma in four countries: Negative attitudes and perceived acts of discrimination towards people living with HIV/AIDS |journal=Social Science & Medicine |volume=68 |issue=12 |pages=2279–2287 |doi=10.1016/j.socscimed.2009.04.005 |issn=0277-9536 |pmc=4029331 |pmid=19427086}}</ref>
* ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤᱜ ᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱮᱪ.ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ. ᱥᱮᱨᱳᱥᱴᱮᱴᱟᱥ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱨ, ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱟᱨ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ: ᱮᱸᱜᱟᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱴᱷᱮᱱ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱴᱠᱟᱣ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱨᱥᱚᱝ ᱾<ref name="z414">{{cite journal | last1=A | first1=Medley | last2=C | first2=Garcia-Moreno | last3=S | first3=McGill | last4=S | first4=Maman | title=Rates, barriers and outcomes of HIV serostatus disclosure among women in developing countries: implications for prevention of mother-to-child transmission programmes | journal=Bulletin of the World Health Organization | date=2004 | publisher=Bull World Health Organ | volume=82 | issue=4 | pages=299–307 | issn=0042-9686 | pmid=15259260 | pmc=2585956 | url=https://www.scielosp.org/article/ssm/content/raw/?resource_ssm_path=/media/assets/bwho/v82n4/v82n4a13.pdf | access-date=2024-07-13 }}</ref>
* ᱮᱪ.ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ.-ᱯᱚᱡᱤᱴᱤᱵᱷ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱵᱷᱩᱨ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱨᱴᱱᱟᱨ ᱱᱟᱦᱟᱪᱟᱨ ᱠᱚ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴᱟ: ᱫᱟᱨ ᱮᱥ ᱥᱟᱞᱟᱢ, ᱛᱟᱸᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱳᱞᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱮᱞᱤᱝ ᱟᱨ ᱴᱮᱥᱴᱤᱝ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱾<ref>{{Cite journal |last1=Maman |first1=Suzanne |last2=Mbwambo |first2=Jessie K. |last3=Hogan |first3=Nora M. |last4=Kilonzo |first4=Gad P. |last5=Campbell |first5=Jacquelyn C. |last6=Weiss |first6=Ellen |last7=Sweat |first7=Michael D. |date=August 2002 |title=HIV-Positive Women Report More Lifetime Partner Violence: Findings From a Voluntary Counseling and Testing Clinic in Dar es Salaam, Tanzania |journal=American Journal of Public Health |language=en |volume=92 |issue=8 |pages=1331–1337 |doi=10.2105/AJPH.92.8.1331 |issn=0090-0036 |pmc=1447239 |pmid=12144993}}</ref>
* ᱮᱪ.ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ.-᱑ ᱴᱮᱥᱴᱤᱝ ᱟᱨ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ: ᱮᱪ.ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ.-᱑ ᱵᱷᱳᱞᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱮᱞᱤᱝ ᱟᱨ ᱴᱮᱥᱴᱤᱝ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱠᱚ ᱾<ref>{{Cite journal |last1=Maman |first1=S. |last2=Mbwambo |first2=J. |last3=Hogan |first3=N. M. |last4=Kilonzo |first4=G. P. |last5=Sweat |first5=M. |date=2001-10-01 |title=Women's barriers to HIV-1 testing and disclosure: Challenges for HIV-1 voluntary counselling and testing |url=https://doi.org/10.1080/09540120120063223 |journal=AIDS Care |volume=13 |issue=5 |pages=595–603 |doi=10.1080/09540120120063223 |issn=0954-0121 |pmid=11571006|s2cid=29606656 |url-access=subscription }}</ref>
* ᱠᱮᱱᱭᱟ ᱨᱮ ᱮᱪ.ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ.-ᱱᱮᱜᱮᱴᱤᱵᱷ ᱠᱩᱲᱤ ᱥᱮᱠᱥ ᱣᱟᱨᱠᱟᱨ ᱟᱨ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱟᱨ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱧᱟᱢᱮᱫ ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱮᱞᱯᱷ-ᱴᱮᱥᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱠᱚᱲᱟ ᱯᱟᱨᱴᱱᱟᱨ ᱮᱪ.ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ. ᱴᱮᱥᱴᱤᱝ ᱟᱨ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱠᱥᱩᱣᱟᱞ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱦᱟᱭ: ᱢᱤᱫ ᱠᱳᱦᱚᱨᱴ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱾<ref>{{Cite journal |last1=Thirumurthy |first1=Harsha |last2=Masters |first2=Samuel H |last3=Mavedzenge |first3=Sue Napierala |last4=Maman |first4=Suzanne |last5=Omanga |first5=Eunice |last6=Agot |first6=Kawango |date=2016-06-01 |title=Promoting male partner HIV testing and safer sexual decision making through secondary distribution of self-tests by HIV-negative female sex workers and women receiving antenatal and post-partum care in Kenya: a cohort study |journal=The Lancet HIV |language=en |volume=3 |issue=6 |pages=e266–e274 |doi=10.1016/S2352-3018(16)00041-2 |pmid=27240789 |pmc=5488644 |issn=2352-3018}}</ref>
* ᱥᱮᱠᱥᱩᱣᱟᱞ ᱯᱟᱨᱴᱱᱟᱨ ᱠᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱮᱪ.ᱟᱭᱤ.ᱵᱷᱤ.-ᱥᱮᱨᱳᱥᱴᱮᱴᱟᱥ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚᱨ ᱟᱨ ᱯᱚᱡᱤᱴᱤᱵᱷ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ: ᱫᱟᱨ ᱮᱥ ᱥᱟᱞᱟᱢ, ᱛᱟᱸᱡᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱳᱞᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱮᱞᱤᱝ ᱟᱨ ᱴᱮᱥᱴᱤᱝ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱵᱽᱫᱷᱟᱱ ᱟᱥᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱾<ref>{{Cite journal |last1=Maman |first1=Suzanne |last2=Mbwambo |first2=Jessie K. |last3=Hogan |first3=Nora M. |last4=Weiss |first4=Ellen |last5=Kilonzo |first5=Gad P. |last6=Sweat |first6=Michael D. |date=2003 |title=High rates and positive outcomes of HIV-serostatus disclosure to sexual partners: reasons for cautious optimism from a voluntary counseling and testing clinic in Dar es Salaam, Tanzania |journal=AIDS and Behavior |volume=7 |issue=4 |pages=373–382 |doi=10.1023/b:aibe.0000004729.89102.d4 |issn=1090-7165 |pmid=14707534|s2cid=19440034 }}</ref>
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
{{reflist}}
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ|*]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱠᱚᱨᱱᱮᱞ ᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱟᱞᱩᱢᱱᱤ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]]
dy7iix8gie56glpupbhgvvjohix17y2
ᱵᱟᱢᱟᱠᱳ ᱤᱱᱤᱥᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱷ
0
36300
193267
2026-06-29T06:46:17Z
JM082
8973
"'''ᱵᱟᱢᱟᱠᱳ ᱤᱱᱤᱥᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱷ''' ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱞᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱢᱟᱠᱳ ᱨᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱤᱵᱽᱨᱤᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱥᱟᱵ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
193267
wikitext
text/x-wiki
'''ᱵᱟᱢᱟᱠᱳ ᱤᱱᱤᱥᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱷ''' ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱞᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱢᱟᱠᱳ ᱨᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱵᱤᱵᱽᱨᱤᱛᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱥᱟᱵᱽ-ᱥᱟᱦᱟᱨᱟᱱ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲᱟᱱ ᱨᱟᱱ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱚᱬᱱᱤᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web
|url=http://www.eldis.org/healthsystems/userfees/background.htm
|title=Bamako Initiative
|accessdate=2006-12-28
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061128203803/http://www.eldis.org/healthsystems/userfees/background.htm
|archivedate=2006-11-28
|url-status=dead
}}</ref>
ᱭᱩᱱᱤᱥᱮᱯᱷ ᱨᱮᱱ ᱮᱠᱡᱤᱠᱤᱣᱴᱤᱵᱷ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱡᱮᱢᱥ ᱯᱤ. ᱜᱨᱟᱱᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮ, ᱭᱩᱱᱤᱥᱮᱯᱷ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱟᱱ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱨᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱢᱟ ᱠᱚᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱫᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱟᱥᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱟᱢ ᱨᱮ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱞᱟᱵᱷ ᱫᱚ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱛᱮ ᱴᱤᱠᱟᱹᱣ ᱦᱚᱨᱟ ᱛᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱨᱟᱱ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="Chetley book">{{cite book |last1=Chetley |first1=Andrew |title= A Healthy Business?: World Health and the Pharmaceutical Industry|date=1990 |isbn=978-0862327354 |pages=126–132 |edition=1st }}</ref> ᱑᱙᱘᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ, ᱥᱟᱵᱽ-ᱥᱟᱦᱟᱨᱟᱱ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱒᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱯᱞᱟᱱ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾
ᱦᱟᱨᱰᱚᱱ (᱑᱙᱙᱐; ᱕: ᱑᱘᱖-᱑᱘᱙)<ref>{{cite journal |author=Hardon A |title=Ten best readings in … the Bamako Initiative |journal=Health Policy Plan. |volume=5 |issue=2 |pages=186–9 |year=1990 |doi=10.1093/heapol/5.2.186 |doi-access= }}</ref> ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱯᱚᱞᱤᱥᱤ ᱮᱱᱰ ᱯᱞᱟᱱᱤᱝ ᱚᱱᱚᱞ ᱱᱚᱣᱟ ᱤᱱᱤᱥᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱷ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱨᱜᱮᱞ ᱮᱫᱟ:
{{quote|text=ᱵᱟᱢᱟᱠᱳ ᱤᱱᱤᱥᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱷ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ / ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱢᱤᱫᱩᱜ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱯᱷᱚᱸᱰ (WHO/UNICEF) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱤᱱᱤᱥᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱷ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱥ ᱫᱚ ᱥᱟᱵᱽ-ᱥᱟᱦᱟᱨᱟᱱ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱥᱚᱞᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱑᱙᱘৭ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ WHO ᱢᱤᱫᱩᱜ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱭᱩᱱᱤᱥᱮᱯᱷ ᱨᱮᱱ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱢᱤᱥᱴᱟᱨ ᱜᱨᱟᱱᱴ ᱫᱚ ᱥᱟᱵᱽ-ᱥᱟᱦᱟᱨᱟᱱ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ, ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱮᱰᱡᱟᱥᱴᱢᱮᱱᱴ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱨᱥᱚᱝ, ᱟᱨ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱠᱷᱚᱨᱪᱟ ᱠᱚ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮ ᱫᱟᱱ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱝ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱮ ᱨᱚᱲ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱧᱮᱱᱮᱞ ᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱫᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱟᱢ ᱨᱮ ᱨᱟᱱ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱡᱤᱣᱤ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱢᱤᱫᱩᱜ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱠᱚ ᱟᱯᱱᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱞᱟᱜᱮ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱫᱟᱵᱤ ᱞᱮᱫᱟ:
* ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱟᱯᱱᱟᱨ-ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱮᱢᱚᱜ ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ᱜᱚᱴᱟ ᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱠᱟᱛᱮ
* ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱢᱚᱜ ᱨᱮ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ
* ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱢᱤᱫᱩᱜ ᱨᱮ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱟᱨ
* ᱨᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱮᱛᱟᱲ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱾
ᱨᱤᱵᱷᱚᱞᱵᱷᱤᱝ ᱰᱨᱚᱜᱽ ᱯᱷᱚᱸᱰ ᱥᱟᱶ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱟᱹᱭᱠᱟᱹᱣ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱮᱢᱚᱜ ᱦᱚᱨᱟ ᱞᱟᱹᱜᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱨᱟᱱ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾}}
== ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚ ==
ᱵᱟᱢᱟᱠᱳ ᱤᱱᱤᱥᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱷ ᱫᱚ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱨ ᱥᱟᱵᱽ-ᱥᱟᱦᱟᱨᱟᱱ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟᱱ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲᱟᱱ ᱨᱟᱱ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱱ ᱯᱚᱞᱤᱥᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱵᱽ ᱮ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web
|url=https://www.who.int/inf-new/child6.htm
|title=Bamako Initiative revitalizes primary health care in Benin
|accessdate=2006-12-28
| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070106133809/http://www.who.int/inf-new/child6.htm| archivedate= 6 January 2007 | url-status= dead}}</ref>
== ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ ==
ᱱᱚᱣᱟ ᱤᱱᱤᱥᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱷ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱮᱸᱜᱮᱡ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱵᱷᱮᱫᱽᱵᱷᱟᱵᱽ, ᱨᱟᱱ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ, ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱛᱮ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱵᱤᱨᱩᱫᱷ ᱨᱮ ᱨᱟᱱ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱫᱮᱥ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲ ᱾{{R|Chetley book|p=127}} ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱯᱚᱞᱤᱥᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱮᱱᱡᱤᱳ ᱦᱮᱞᱛᱷ ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱚ ᱥᱚᱞᱦᱮ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱴᱟ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱯᱷᱚᱨᱟᱢ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾{{R|Chetley book|p=128}}
== ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ==
<references/>
== ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ==
* [http://www.unicef.org/media/media_11991.html ᱭᱩᱱᱤᱥᱮᱯᱷ - ᱵᱟᱢᱟᱠᱳ ᱤᱱᱤᱥᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱷ]
*{{cite journal |vauthors=Knippenberg R, Alihonou E, Soucat A |title=Implementation of the Bamako Initiative: strategies in Benin and Guinea |journal=Int J Health Plann Manage |volume=12 |issue=Suppl 1|pages=S29–47 |date=June 1997 |pmid=10173105 |doi=10.1002/(SICI)1099-1751(199706)12:1+S29::AID-HPM4653.0.CO;2-U|display-authors=etal}}
* [https://web.archive.org/web/20071008211344/http://www.medicusmundi.ch/mms/services/bulletin/bulletin200201/kap01/07kuechler.html ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱢᱟᱠᱳ ᱤᱱᱤᱥᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱷ ᱯᱞᱟᱱ ᱠᱚ]
* [https://web.archive.org/web/20060304214721/http://tilz.tearfund.org/Publications/Footsteps+31-40/Footsteps+37/Providnig+essential+drugs.htm ᱡᱟᱹᱨᱩᱲᱟᱱ ᱨᱟᱱ ᱮᱢᱚᱜ — ᱵᱟᱢᱟᱠᱳ ᱤᱱᱤᱥᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱷ]
*{{cite journal |vauthors=Uzochukwu BS, Onwujekwe OE, Akpala CO |title=Effect of the Bamako-Initiative drug revolving fund on availability and rational use of essential drugs in primary health care facilities in south-east Nigeria |journal=Health Policy Plan |volume=17 |issue=4 |pages=378–83 |date=December 2002 |pmid=12424209 |doi=10.1093/heapol/17.4.378 |doi-access=free }}
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱥᱟᱶᱟᱨ ᱜᱟᱶᱛᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱥᱟᱶᱟᱨ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱵᱟᱢᱟᱠᱳ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱑᱙᱘᱗ ᱨᱮ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ: ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱞᱤ]]
fot8ogtje89ohq0ecbwev56tv5zvri5
ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)
0
36301
193268
2026-06-29T11:47:22Z
MT731
2184
"{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ}} {{Infobox airline | airline = ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ | logo = Alliance Air logo 2017.png | logo_size = | fleet_size = ᱒᱑ | destinations = ᱕᱗ | IATA = 9I<ref name="chavprofile">{{cite web | url=https://www.ch-aviation.com/portal/airline/CD| title=Alliance Air (India) | work=ch-aviation | access-date=18 February 2017}}</ref> | ICAO..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ
193268
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ}}
{{Infobox airline
| airline = ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ
| logo = Alliance Air logo 2017.png
| logo_size =
| fleet_size = ᱒᱑
| destinations = ᱕᱗
| IATA = 9I<ref name="chavprofile">{{cite web | url=https://www.ch-aviation.com/portal/airline/CD| title=Alliance Air (India) | work=ch-aviation | access-date=18 February 2017}}</ref>
| ICAO = LLR<ref name="chavprofile"/>
| callsign = ALLIED<ref>{{cite web | url=https://www.faa.gov/documentLibrary/media/Order/7340.2G_Bsc_dtd_1-5-17.pdf | title=JO 7340.2G Contractions | work=[[Federal Aviation Administration]] | date=5 January 2017 | access-date=18 February 2017 | page=3-1-17}}</ref>
| parent = AI ᱟᱥᱮᱴᱥ ᱦᱚᱞᱰᱤᱝ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ([[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]])
| founded =
| commenced = {{Start date and age|1996|04|15|df=y|br=y}}
| headquarters = [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ
| key_people = {{ubl|ᱨᱟᱡᱟᱨᱥᱤ ᱥᱮᱱ, ᱥᱤ ᱤ ᱳ}}
| hubs = {{ubl|[[ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱽ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] ([[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]]) |[[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] ([[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]]) |[[ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] ([[ᱫᱤᱞᱞᱤ]]) |[[ᱠᱮᱢᱯᱮᱜᱚᱰᱟ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] ([[ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ]]) |[[ᱱᱮᱛᱟᱡᱤ ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱵᱳᱥ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] ([[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]]) |[[ᱨᱟᱡᱤᱵᱽ ᱜᱟᱹᱱᱫᱷᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] ([[ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]])}}
| frequent_flyer =
| website = {{Official URL}}
| image = VT-AIV.jpg
| alliance =
| revenue = {{increase}}{{INRConvert|72.41|b}} (FY 2021-22)<ref name="21-22 Annual Report">{{cite report |title=Alliance Air Annual Report 2021-22 |url=https://plone.allianceair.in/allianceair/en/assets/annual-report-and-mgt9/annual-report-2021-22-eng.pdf |publisher=Alliance Air |archive-url=https://web.archive.org/web/20230729113409/https://plone.allianceair.in/allianceair/en/assets/annual-report-and-mgt9/annual-report-2021-22-eng.pdf |archive-date=29 July 2023 |url-status=live}}</ref>
| operating_income = {{decrease}}{{INRConvert|-44.64|b}} (FY 2021-22)<ref name="21-22 Annual Report" />
| net_income =
| profit = {{decrease}}{{INRConvert|-44.74|b}} (FY 2021-22)<ref name="21-22 Annual Report" />
| assets =
| equity = {{decrease}}{{INRConvert|280.50|b}} (FY 2021-22)<ref name="21-22 Annual Report" />
| num_employees = 835 (as of 31 March 2022)
}}
'''ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ''' (ᱢᱟᱨᱮ '''ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱤᱡᱽᱱᱟᱞ''') ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱱ ᱨᱤᱡᱚᱱᱟᱞ ᱮᱭᱟᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱢᱩᱬ ᱫᱷᱟᱯ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱯᱚᱱᱛᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭᱛᱮ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱨ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱫᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱔ ᱢᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱮᱢᱯᱮᱜᱚᱰᱟ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ]], [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱪᱮᱱᱟᱭ]], [[ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱫᱤᱞᱞᱤ]], [[ᱨᱟᱡᱤᱵᱽ ᱜᱟᱹᱱᱫᱷᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]], [[ᱱᱮᱛᱟᱡᱤ ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱵᱳᱥ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱠᱚᱞᱠᱟᱴᱟ]], ᱟᱨ [[ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱽ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱵᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱗ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱷᱞᱤᱴ ᱨᱮ ᱒᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱮᱴᱤᱟᱨ ᱗᱒-᱖᱐᱐, ᱮᱴᱤᱟᱨ ᱔᱒-᱖᱐᱐, ᱟᱨ ᱰᱚᱨᱱᱤᱭᱟᱨ ᱒᱒᱘ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾
ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱖ ᱥᱟᱞ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱨᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱱ [[ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱮᱭᱟᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]] ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱞᱟᱹᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱤᱡᱚᱱᱟᱞ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ [[ᱴᱟᱴᱟ ᱥᱚᱱᱥ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱟᱠᱷᱨᱤᱧ ᱞᱮᱱ ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ, ᱮᱭᱟᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱱ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ AI ᱟᱥᱮᱴᱥ ᱦᱚᱞᱰᱤᱝ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ, ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱡᱚᱥ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱾
==ᱱᱟᱜᱟᱢ==
ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱖ ᱥᱟᱞ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱨᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱱ [[ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱞᱤᱠᱟᱱ ᱜᱚᱲᱚᱠᱟᱨᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="FG">{{cite web |url=https://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/2002/2002%20-%200747.PDF |title=Alliance Air |work=Flight Global |date=March 2002 |access-date=19 May 2019 |page=71}}</ref> ᱢᱩᱬ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱒ ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱓᱗ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱴᱷᱮᱱ ᱞᱤᱡᱽ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.rediff.com/news/2000/jul/17air24.htm |title=Plane had met with an accident before |work=[[Rediff.com]] | date=17 July 2000 |access-date=19 May 2019 |author=Haridas, Neena}}</ref> ᱮᱞᱟᱭᱟᱱ ᱮᱭᱟᱨ ᱫᱚ ᱑᱕ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱙᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱮᱭᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚᱢ ᱫᱟᱢ ᱯᱷᱤᱰᱟᱨ ᱮᱭᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱵᱽ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="FG" /> ᱑ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱑᱙᱙᱗ ᱦᱤᱞᱚᱜ, ᱑᱙᱙᱓ ᱨᱮ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱥᱟᱶ ᱢᱤᱞᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱱ [[ᱣᱟᱭᱩᱫᱩᱛ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news|url=https://aviationa2z.com/index.php/2023/04/15/alliance-air-marks-27th-anniversary-since-its-first-flight-exclusive/|title=Alliance Air Marks 27th Anniversary Since its First Flight|date=15 April 2023|access-date=1 June 2025|work=Aviation A2Z}}</ref> ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱓᱗-᱒᱐᱐ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱞᱤᱴ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱔᱔ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name="FG" />
᱒᱐᱐᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱫᱚ [[ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]] ᱥᱟᱶ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱᱥ ᱢᱤᱞᱟᱹᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite press release|url=https://www.pib.gov.in/newsite/erelcontent.aspx?relid=30435®=3&lang=2|title=Legal Process for merger of Air India and Indian Airlines completed|work=[[Press Information Bureau]]|date=24 August 2007|access-date=1 June 2025}}</ref> ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱤᱞᱟᱹᱣ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱥᱤᱰᱤᱭᱟᱨᱤ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱤᱡᱚᱱᱟᱞ" ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news|url=https://www.ch-aviation.com/news/46028-air-india-eyes-star-alliances-cpm-for-its-two-subsidiaries|title=Air India eyes Star Alliance's CPM for its two subsidiaries|date=3 May 2016|access-date=1 June 2025|work=Ch-aviation}}</ref> ᱒᱐᱑᱓ ᱥᱟᱞ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ, ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱥᱤ ᱟᱨ ᱡᱮ᱗᱐᱐ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱮᱴᱤᱟᱨ ᱗᱒ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱨᱟᱭ ᱞᱤᱡᱽ ᱮᱢᱟᱭᱟ ᱾<ref>{{cite news |date=18 November 2013 |title=Air India to dry lease eight 72-seater ATR aircraft to Alliance Air |work= [[The Economic Times]] |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/air-india-to-dry-lease-eight-72-seater-atr-aircraft-to-alliance-air/articleshow/25996052.cms |access-date=17 November 2023 }}</ref> ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱮᱴᱤᱟᱨ ᱗᱒-᱖᱐᱐ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱒᱐᱑᱔ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱠᱮᱫᱟ,<ref>{{cite news |date=16 December 2014 |title=Alliance Air introduces its first ATR 72-600 |work= ATR aircraft|url=https://www.atr-aircraft.com/presspost/alliance-air-introduces-its-first-atr-72-600 |access-date=17 November 2023 }}</ref> ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱥᱤ ᱟᱨ ᱡᱮ᱗᱐᱐ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |date=15 January 2017 |title=India's Alliance Air ends CRJ-700 operations |work= Ch-aviation |url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/52404-indias-alliance-air-ends-crj-700-operations |access-date=17 November 2023 }}</ref> ᱒᱐᱑᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱯᱚᱱᱛᱷᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱖ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱜᱮᱞ ᱮᱴᱤᱟᱨ ᱗᱒ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱰᱟᱨ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |date=26 October 2016 |title= Air India firms up orders for 10 ATR-72 planes |work= [[The New Indian Express]]|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2016/oct/26/express-exclusive-air-india-firms-up-orders-for-10-atr-72-planes-1532073--1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20161026231916/http://www.newindianexpress.com/nation/2016/oct/26/express-exclusive-air-india-firms-up-orders-for-10-atr-72-planes-1532073--1.html |url-status=dead |archive-date=26 October 2016 |access-date=17 November 2023 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱡᱟᱯᱷᱱᱟ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱡᱟᱯᱷᱱᱟ]] ᱥᱮᱫ ᱑᱑ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱟᱨ ᱮᱠᱮᱱ ᱥᱩᱪᱤ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |date=4 November 2019 |first1=V. |last1=Ayyappan |title=Alliance Air to start Chennai- Jaffna commercial flights on Nov 11 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/alliance-air-to-start-chennai-jaffna-commercial-flights-on-nov-11/articleshow/71889740.cms |work=[[The Times of India]] |access-date=10 October 2021 }}</ref> ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱙-᱒᱐ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱫᱷᱟᱣ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱟᱵᱷ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱠᱮᱫᱟᱭ, ᱚᱠᱟ ᱡᱷᱚᱜ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱖᱕᱐.᱙ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤ (᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ ᱗᱗᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱥᱮ ᱘.᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱰᱚᱞᱟᱨ ᱥᱚᱢᱟᱱ) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱟᱵᱷ ᱮ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news|last=Mishra|first=Mihir|title=Alliance Air reports operating profit for the first time in FY20; net loss at Rs 201 crore|work=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/earnings/alliance-air-reports-operating-profit-for-the-first-time-in-fy20-net-loss-at-rs-201-crore/articleshow/78809062.cms?from=mdr|access-date=1 June 2025|date=8 October 2021}}</ref>
ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱫᱚ [[ᱴᱟᱴᱟ ᱥᱚᱱᱥ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱘ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite news|date=8 October 2021|title=Air India: Struggling national carrier sold to Tata Sons|language=en-GB|work=[[BBC News]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-58778274|access-date=8 October 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Air India acquisition: What Tatas will get |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/air-india-acquisition-what-tatas-will-get/articleshow/86871669.cms |date=8 October 2021 |access-date=8 October 2021 |work=[[The Times of India]]}}</ref> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱰᱤᱞ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱮᱟᱭᱤ ᱮᱥᱮᱴ ᱦᱚᱞᱰᱤᱝ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱟᱨ ᱫᱟᱭᱤ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=Central Government notifies M/s Alliance Air Aviation Limited as 'Designated Indian Carrier' under Central Sales Tax Act|date=21 July 2023 |url=https://www.taxscan.in/central-government-notifies-m-s-alliance-air-aviation-limited-as-designated-indian-carrier-under-central-sales-tax-act/302254/ |work=Tax Scan |access-date=1 June 2025}}</ref> ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱞ ᱫᱚ ᱒ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (US$21 million) ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ,<ref>{{cite web |last1=Mishra |first1=Mihir |title=After Air India, government set to sell Alliance Air under asset-disposal programme |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/after-air-india-govt-set-to-sell-alliance-air-under-asset-disposal-programme/articleshow/86905133.cms |work=[[The Economic Times]] |access-date=10 October 2021}}</ref> ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱠᱷᱚᱵᱚᱨ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱤᱱ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=Another smaller government-owned airline to go under hammer |url=https://www.timesnownews.com/business-economy/companies/article/another-smaller-government-owned-airline-to-go-under-hammer/822208 |work=[[Times Now]] |date=10 October 2021 |access-date=10 October 2021 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑᱕ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱩᱭᱟᱜ ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=Alliance Air no longer subsidiary of Air India; moves to own website, flight code |url=https://www.hindustantimes.com/business/alliance-air-no-longer-subsidiary-of-air-india-moves-to-own-website-flight-code-101650028436555.html |access-date=20 April 2022 |work=[[The Hindustan Times]] |date=15 April 2022 }}</ref><ref>{{cite news |title=Alliance Air breaks free from Air India |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2022/apr/14/alliance-air-breaks-free-from-air-india-2442050.html |access-date=20 April 2022 |work=[[The New Indian Express]]}}</ref> ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ, ᱮᱭᱟᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱ ᱮᱨᱚᱱᱚᱴᱤᱠᱥ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ (ᱮᱪᱮᱞ) ᱥᱟᱶ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱑᱗ ᱥᱤᱴᱟᱨ ᱰᱚᱨᱱᱤᱭᱟᱨ ᱒᱒᱘ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱞᱤᱡᱽ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱰᱤᱞ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱠᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱗ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |date=7 April 2022 |first=Poulomi |last=Saha |title=First India-made Dornier 228 aircraft delivered to Alliance Air |url=https://www.indiatoday.in/india/story/first-india-made-dornier-228-delivered-to-alliance-air-1934852-2022-04-07 |access-date=13 April 2022 |work=[[India Today]]}}</ref> ᱰᱚᱨᱱᱤᱭᱟᱨ ᱒᱒᱘, ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱫᱚ ᱮᱠᱮᱱ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱯᱷᱟ ᱫᱟᱲᱮ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ HAL ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱟᱨ ᱑᱒ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱤᱵᱷᱤᱞ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱮᱭᱟᱨ ᱞᱟᱹᱭᱤᱱ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |date=11 April 2022 |title=Alliance Air to launch Dornier plane on Dibrugarh-Pasighat route on Tuesday |url=https://www.livemint.com/news/india/air-alliance-to-launch-dornier-plane-on-dibrugarh-pasighat-route-on-tuesday-11649677929080.html |access-date=13 April 2022 |work=[[Live Mint]]}}</ref> ᱒᱐᱒᱒ ᱥᱟᱞ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱨᱮ, ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱦᱤᱢᱟᱞᱟᱭᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱷᱚᱝᱜᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱵᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱮᱴᱤᱟᱨ ᱔᱒ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱰᱤᱞ ᱨᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite news |date=15 February 2022 |title=Alliance Air to connect challenging airfields of the Himalayas with two brand new ATR 42-600 |work=ATR aircraft|url=https://www.atr-aircraft.com/presspost/alliance-air-to-connect-challenging-airfields-of-the-himalayas-with-two-brand-new-atr-42-600/ |access-date=17 November 2023 }}</ref>
==ᱱᱤᱴ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ==
{{main|ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ}}
ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱔ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱵᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱗ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ [[ᱠᱮᱢᱯᱮᱜᱚᱰᱟ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱵᱮᱝᱜᱟᱞᱩᱨᱩ]], [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]], [[ᱤᱱᱫᱤᱨᱟ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱫᱤᱞᱞᱤ]], [[ᱨᱟᱡᱤᱵᱽ ᱜᱟᱹᱱᱫᱷᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱦᱟᱭᱫᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]], [[ᱱᱮᱛᱟᱡᱤ ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱵᱳᱥ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱠᱚᱞᱠᱟᱴᱟ]] ᱟᱨ [[ᱪᱷᱚᱛᱨᱚᱯᱚᱛᱤ ᱥᱤᱵᱟᱡᱤ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱽ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱵᱽ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.allianceair.in|title=Alliance Air|work=Alliance Air|access-date=18 September 2017}}</ref> ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱡᱟᱯᱷᱱᱟ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ|ᱡᱟᱯᱷᱱᱟ]] ᱥᱮᱫ ᱑᱑ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱙ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱮ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ,<ref>{{cite news|url=https://www.livemint.com/companies/news/alliance-air-maiden-overseas-flight-commence-operations-11573483810292.html|title=Alliance Air maiden overseas flight commence operations|work=[[Live Mint]]|date=11 November 2019|access-date=1 June 2025}}</ref> ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱞᱮᱱᱟ, ᱒᱐᱒᱓ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱟᱦᱟᱨᱮ,<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/alliance-air-commences-daily-flights-between-chennai-jaffna/articleshow/101816494.cms?from=mdr|title=Alliance Air commences daily flights between Chennai & Jaffna|work=[[The Economic Times]]|access-date=1 June 2025|date=17 July 2023}}</ref> ᱟᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱵᱚᱱᱫᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.flightaware.com/live/flight/LLR102|title=Alliance Air 102|work=Flight Aware|access-date=1 June 2025}}</ref>
==ᱯᱷᱞᱤᱴ==
ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱕ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱮᱫᱟᱭ:<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - Alliance Air |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=61}}</ref>
[[File:Alliance Air ATR 72-600 (VT-AIV).jpg|thumb|right|ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ [[:en:ATR 72#ATR 72-212A|ᱮᱴᱤᱟᱨ ᱗᱒-᱖᱐᱐]]]]
{| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center;"
|+ ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱯᱷᱞᱤᱴ
|-
!ᱩᱰᱟᱹᱱ
!ᱥᱮᱵᱟ ᱨᱮ
!ᱚᱰᱚᱨ ᱠᱚ
!ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ
!ᱱᱳᱴ ᱠᱚ
|-
|[[:en:ATR 42#ATR 42-600|ᱮᱴᱤᱟᱨ ᱔᱒-᱖᱐᱐]]<ref name="AW">{{cite journal |title=Alliance bolsters ATR fleet |journal=Airliner World |date=April 2022 |issue=273 |page=17 }}</ref>
| ᱒ || – || ᱔᱘|| –
|-
|[[:en:ATR 72#ATR 72-212A|ᱮᱴᱤᱟᱨ ᱗᱒-᱖᱐᱐]]<ref name="AW" />
|᱑᱘ || – || ᱗᱒ || –
|-
|[[ᱰᱚᱨᱱᱤᱭᱟᱨ ᱒᱒᱘]]
|᱑ || ᱑ || ᱑᱗ || –
|-
!ᱜᱩᱴ
!᱒᱑ !! ᱑ !! – ||
|}
===ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱷᱞᱤᱴ===
[[File:Boeing 737-2A8-Adv, Alliance Air (Indian Airlines) AN1260965.jpg|thumb|[[:en:Boeing 737#737-200|ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱓᱗-᱒᱐᱐]] ᱫᱚ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱞᱮᱱᱟ]]
{| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:left;"
|-
!ᱩᱰᱟᱹᱱ
!ᱦᱟᱯᱤᱜ ᱧᱟᱢ
!ᱱᱳᱴ ᱠᱚ
|-
|[[:en:Boeing 737#737-200|ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱓᱗-᱒᱐᱐]]<ref name="FG"/>
| ᱒᱐᱐᱘ || ᱕ [[ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱨᱜᱳ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ
|-
|[[:en:Bombardier CRJ700 series#CRJ700|ᱵᱚᱢᱵᱟᱨᱰᱤᱭᱟᱨ ᱥᱤᱟᱨᱡᱮ᱗᱐᱐]]<ref>{{cite web | url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/52404-indias-alliance-air-ends-crj-700-operations | title=India's Alliance Air ends CRJ-700 operations | work=Ch-aviation | date=15 January 2017 | access-date=19 May 2019}}</ref>
| ᱒᱐᱑᱗ || ᱞᱮᱥᱚᱨ ᱴᱷᱮᱱ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟᱭ
|-
|[[:en:ATR 42#ATR 42-300|ᱮᱴᱤᱟᱨ ᱔᱒-᱓᱐᱐]]
| ᱒᱐᱒᱐ || ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ
|}
==ᱮᱠᱥᱤᱰᱮᱱᱴ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱜᱷᱚᱴᱱᱟ ᱠᱚ==
᱑᱗ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ, ᱮᱞᱟᱭᱮᱱᱥ ᱮᱭᱟᱨ ᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱴ ᱗᱔᱑᱒, ᱵᱚᱭᱤᱝ ᱗᱓᱗-᱒᱐᱐ ᱯᱟᱴᱱᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱥᱟ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱧᱩᱨ ᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱖᱐ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱚᱡ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱢᱚᱬᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{ASN accident|id=20000717-0|title=Alliance Air Flight 7412}}</ref>
==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ==
*[[ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]]
*[[ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱠᱟᱨᱜᱳ]]
*[[ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ ᱥᱮᱵᱟᱠᱚ]]
*[[ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱜᱟᱛᱮ ᱥᱮᱵᱟᱠᱚ]]
==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ==
{{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}
==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ==
{{Commons category}}
* {{Official website}}
{{Portalbar|Aviation|Companies|India}}
{{ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ}}
{{ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ}}
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱭᱟᱨ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱙᱖ ᱨᱮ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱙᱖ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]]
[[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱙᱖ ᱨᱮ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]]
dcv3x2h2ecxinus4uc4c1jz1o6vi0wa