ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ satwiki https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱫ ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱷᱚᱠ ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ TimedText TimedText talk ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ Event Event talk ᱠᱩᱡᱟᱨᱟᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ 0 2837 193331 193256 2026-07-02T04:12:22Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 193331 wikitext text/x-wiki '''ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ''' ᱯᱩᱨᱟ. ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ '''ᱱᱚᱢᱚᱭᱨᱚᱠᱯᱚᱢ ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ : ᱑ ᱢᱟᱨᱪ ᱑᱙᱖᱘) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱟ. ᱛᱤᱨᱞᱟ. ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱤᱭᱟ. ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ==ᱦᱟᱨᱟᱵᱳᱨᱳ== ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱢᱟᱨᱪ ᱜᱮᱞ ᱟᱨᱮ ᱥᱟᱭ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱜᱮᱞ ᱤᱨᱟ.ᱞ ᱥᱟᱞᱮᱨᱮ(1st March 1968) ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱥᱩᱨ ᱠᱟ.ᱭᱨᱟᱝ ᱢᱟᱭᱟᱭᱤ ᱞᱮᱭᱠᱟᱭᱤ ᱟ.ᱛᱩᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱚᱲᱦᱚᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱥᱤᱱᱰᱟᱢ ᱥᱤᱱᱥᱟᱝ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱵᱷᱩᱨᱛᱤ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱜᱮᱞ ᱟᱨᱮ ᱥᱟᱭ ᱮᱭᱟᱭᱜᱮᱞ ᱤᱨᱟ.ᱞ (1978) ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱤᱛᱩᱱ ᱟᱥᱲᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱺᱭ ᱠᱚ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱛᱮᱫᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱠᱩᱸᱡᱚᱨᱟ.ᱱᱤ ᱫᱮᱵᱤ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫᱚᱜ ᱾ ᱛᱟᱱᱟᱞᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱩᱞᱩᱡ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱷᱤᱞᱚᱸᱰ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱠᱚᱨᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱨᱟ.ᱥᱠᱟ. ᱥᱟᱛᱞᱟᱜᱼᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱾ ᱤᱢᱯᱷᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱝ ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱡᱟ ᱵᱩᱫᱷᱚ ᱪᱚᱱᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱱᱮᱨ ᱵᱤᱨᱫᱟ. ᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱚᱱᱮᱨ ᱮ ᱥᱟ.ᱛ ᱛᱮᱫᱚ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱠᱷᱤᱞᱚᱸᱰ ᱜᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱠᱩᱥᱤᱭᱟᱫᱼᱟᱭ ᱾ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱥᱟ.ᱛ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱨᱤᱡᱟᱨᱵ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ (CRPF) ᱨᱮ ᱪᱟ.ᱠᱨᱤ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫᱚᱜ ᱾ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱠᱷᱤᱞᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱟ.ᱰᱤ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣᱱᱟᱣ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱛᱟᱠᱚᱛ ᱟᱨ ᱨᱟ.ᱥᱠᱟ. ᱧᱮᱞᱛᱮ ᱑᱙᱙᱖ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱙᱙᱘ (1996-98) ᱫᱷᱟ.ᱵᱤᱡ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱯᱷᱳᱨᱥ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱴᱤᱢ ᱟ.ᱜᱩᱣᱟ.ᱱ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ==ᱠᱷᱮᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱡᱟ.ᱛᱤᱭᱟ.ᱨᱤ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.ᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ (Gold Medal) ᱜᱮ ᱵᱤᱥᱛᱤ ᱫᱚ ᱔᱔kg,᱔᱖kg ᱟᱨ ᱔᱘ kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱔᱘kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱮᱨᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟ.ᱫ ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱤᱵᱮᱱᱫᱨᱚᱢ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱡᱟ.ᱛᱤᱭᱟ.ᱨᱤ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱔᱔kg ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱔᱖kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱑᱙᱙᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱮ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Gold Medal) ᱮ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱯᱩᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱚᱬᱤᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱞᱮᱱ ᱔᱘ kg ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱ ᱠᱷᱟ.ᱛᱤᱨ ᱯᱩᱱᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱫᱚᱠᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Silver Medal) ᱠᱮᱫᱼᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱤᱸᱜᱞᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱚᱱᱪᱮᱥᱴᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮᱜᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.ᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱩᱭᱠᱩ ᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱧᱟᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱟ.ᱰᱤ ᱠᱩᱥᱤ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱡᱤᱣᱤ ᱦᱚᱸᱭ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱠᱮᱜᱼᱟ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱧᱟᱢ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱾ ᱚᱲᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱱ ᱯᱟᱱᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱮᱭᱟᱭ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟ.ᱨᱤ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱫᱷᱟᱣ ᱜᱮ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.ᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱚᱠᱟ ᱫᱷᱟᱣ ᱦᱚᱸ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. (Gold medal ) ᱫᱚ ᱵᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱤᱥᱛᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Silver Medal) ᱜᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱙᱐ ᱨᱮ ᱵᱮᱤᱡᱤᱸ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱦᱤᱨᱳᱥᱤᱢᱟ ᱮᱥᱤᱟᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱛᱮᱥᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ.(Bronze Medal) ᱜᱮ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱑᱙᱙᱘ ᱥᱟᱞ ᱵᱮᱸᱠᱚᱠ ᱮᱥᱤᱟᱱ ᱦᱟᱢᱟᱞ ᱛᱩᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮᱫᱚ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟ. ᱵᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱥᱮᱬᱟ ᱚᱨᱡᱚ== {|class = "wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan=2 width=40|ᱥᱮᱨᱢᱟ ! rowspan=2 width=250|ᱡᱟᱭᱜᱟ ! rowspan=2 width=60|ᱦᱟᱢᱟᱞ !colspan=4| Snatch (kg) !colspan=4| Clean & Jerk (kg) !rowspan=2 width=40| Total !rowspan=2 width=40| Rank |- ! width=40|1!! width=40|2!! width=40|3!! width=40|Rank!! width=40|1!! width=40|2!! width=40|3!! width=40|Rank |- ! colspan=13|[[World Weightlifting Championships|World Championships]] |- |[[2005 World Weightlifting Championships|᱒᱐᱐᱕]] || align=left|{{flagicon|ᱠᱟᱛ}} [[ᱫᱳᱦᱟ]], [[ᱠᱟᱛᱟᱨ]]|| [[2005 World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|᱔᱘ ᱠᱤᱞᱳ]] ||᱗᱕||'''᱗᱘'''||<s> 79||᱗||95||98||'''100'''||᱗||'''178.0'''||7 |- |[[2003 World Weightlifting Championships|᱒᱐᱐᱓]] || align=left|{{flagicon|ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ}} [[ᱵᱟᱸᱠᱚᱣᱵᱚᱨ]], [[ᱠᱟᱱᱟᱰᱟ]] || [[2003 World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|᱔᱘ ᱠᱤᱞᱳ]] ||᱗᱕||᱗᱗.᱕||'''᱘᱐'''||᱖||97.5||'''102.5'''||<s>105||4||'''182.5'''||5 |- |[[1999 World Weightlifting Championships|᱑᱙᱙᱙]] || align=left|{{flagicon|ᱜᱨᱤᱥ}} [[ᱱᱯᱤᱨᱟᱣᱚᱥ]], [[ᱜᱨᱤᱥ]] || [[᱑᱙᱙᱙ World Weightlifting Championships – Women's 48 kg|᱔᱘ ᱠᱤᱞᱳ]] ||'''᱗᱕'''||<s>80||<s>80||᱑᱐||95||100||'''105'''||{{sica}}||'''180'''||5 |} ==ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ== {{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}} https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151231171650/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-12-31 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151231171650/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-12-31 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-10-19 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117004138/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-11-17 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117004138/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-11-17 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117004138/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2017-11-17 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=2015-10-15 }} http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== http://www.athens2004.com/en/ParticipantsAthletes/newParticipants?pid=9003801{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} https://web.archive.org/web/20071028023001/http://sportal.nic.in/legenddetails.asp?sno=722&moduleid=&maincatid=48&subid=0&comid=55 http://www.mapsofindia.com/who-is-who/sports/n-kunjarani-devi.html [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱣᱤᱠᱤ ᱞᱚᱵᱽᱥ ᱳᱢᱮᱱ ᱒᱐᱑᱙]] t12r65tb8v3hvm4rc1hr87i1qlylscz ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ 0 17666 193334 84226 2026-07-02T05:44:58Z ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ 1744 /* */ 193334 wikitext text/x-wiki ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱠᱩᱲᱟᱸ ᱡᱮᱞᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱰᱳᱥᱚᱞ ᱟᱹᱛᱩ ᱟᱨ ᱰᱟᱠ ᱚᱲᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱝᱜᱟ ᱨᱮᱜᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱜ ᱵᱩᱠᱟᱹ ᱛᱚᱯᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱾ ᱟᱯᱟᱛ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱜᱩᱯᱤᱱᱟᱛᱷ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱳ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱥᱩᱠᱩᱞᱢᱚᱱᱤ ᱛᱟᱠᱤᱱᱟᱜ ᱪᱟᱛᱚᱢ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱤᱝᱨᱟᱡᱤ ᱑᱙᱕᱕ ᱥᱟᱦᱤᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱑᱕ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱩᱯᱷᱮᱞ ᱞᱮᱱ ᱟ ᱾ == ᱚᱞᱚᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ == ᱩᱱᱤ ᱟᱜ ᱚᱞᱚᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱟᱫᱷᱚᱢᱤᱠ ᱦᱟᱵᱤᱡ ᱜᱮ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱞᱮᱱ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱩᱱᱚᱠᱛᱚ [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ]] ᱡᱟᱹᱛᱤᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱦᱤᱢ ᱫᱚᱥᱟ ᱧᱮᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱪᱚ ᱢᱚᱱᱮ ᱫᱚ ᱠᱟᱦᱤᱞ ᱵᱟᱠᱩᱞ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱤᱣᱤ ᱫᱚ ᱫᱚᱬᱮ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱮ ᱜᱩᱨᱩ ᱜᱚᱢᱠᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ ᱟᱫᱚᱲ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱩᱨᱩ ᱜᱚᱢᱠᱮᱭᱟᱜ ᱫᱤᱥᱟᱹᱛᱮ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟᱭ ᱟᱹᱫᱟ ᱥᱟᱹᱛ ᱞᱮᱱ ᱚᱱᱠᱟᱱ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱪᱟᱨᱪᱟᱣ ᱦᱚ ᱥᱤᱨᱡᱟᱹᱣ ᱤᱫᱤ ᱞᱮᱱ ᱛᱟᱭᱟ ᱾ ᱚᱞ ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱜᱮ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱦᱚᱲ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱩᱯᱩᱨ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱠᱟᱛᱮ ᱜᱮ ᱱᱩᱵᱤᱱ ᱵᱟᱵᱩ ᱫᱚ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱯᱩᱨᱩᱢ ᱞᱮᱱᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱥᱮᱢᱞᱮᱫ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱢ ᱧᱩᱢᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱫ ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱮᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱨᱮ ᱜᱩᱨᱩ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱜᱮ ᱚᱞ ᱞᱮᱠᱟᱭ ᱪᱷᱟᱯᱟ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱯᱩᱪᱷᱤ "ᱜᱟᱞᱟᱢᱟᱨᱟᱣ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱯᱳᱭᱞᱩ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱱᱟᱹ ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱚᱞ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ (᱑) ᱜᱟᱞᱟᱝ ᱯᱚᱛᱚᱵ (᱒) ᱦᱚᱲ ᱥᱚᱝᱵᱟᱫᱽ (᱓) ᱯᱩᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ (᱔) ᱞᱟᱦᱟᱱᱛᱤ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ ᱠᱚ ᱭ ᱚᱞ ᱟᱜᱩ ᱟᱞᱟᱫᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == 501k7456s5uywpg98vc570tilxy6kv8 ᱠᱩᱥᱟ.ᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ(ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟ). 0 17708 193327 84385 2026-07-01T15:02:21Z EmausBot 1897 Fixing double redirect from [[ᱠᱩᱥᱟ.ᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] to [[ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] 193327 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] tgr0yhmyseoq16guxucrzuz4tp55aki ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱜᱚᱱᱚᱴᱷᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ 0 23675 193345 174282 2026-07-02T09:40:43Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 193345 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱜᱚᱱᱚᱴᱷᱚᱱ | body = ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ | insignia = File:Indian_Space_Research_Organisation_Logo.svg | insigniasize = 150px | insigniacaption = ᱤᱥᱨᱳ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱜᱳ | nativename = | image =File:S._Somanath,_Director_of_VSSC,_ISRO,_speaks_during_the_Heads_of_Agency_Plenary_of_the_70th_International_Astronautical_Congress.jpg | alt = | incumbent = [[ᱮᱥ ᱥᱳᱢᱟᱱᱟᱛ|ᱮᱥ. ᱥᱳᱢᱟᱱᱟᱛᱷ]]<ref>{{cite news |title=S Somanath appointed tenth chairman of Indian Space Research Organisation |url=https://indianexpress.com/article/india/s-somanath-appointed-space-secretary-and-chairman-of-space-commission-7719730/ |access-date=14 January 2022 |work=The Indian Express |date=12 January 2022 |language=en}}</ref> | incumbentsince = ᱑᱕ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱒ | residence = | style = | termlength = ᱵᱟᱝ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ | formation = ᱑᱙᱖᱓ ([[:en:INCOSPAR|ᱤᱱᱠᱳᱥᱯᱟᱨ]] ᱨᱮᱱ ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ) | appointer = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] | inaugural = [[ᱵᱤᱠᱨᱟᱢ ᱥᱟᱨᱟᱵᱷᱟᱭ]] | salary = {{INRConvert|2.5|l}} {{small|(ᱪᱟᱸᱫᱚᱠᱤᱭᱟᱹ)}}<ref>{{Cite report|title=Report of the Seventh Central Pay Commission|date=November 2015|url=https://doe.gov.in/sites/default/files/7cpc_report_eng.pdf|journal=[[The Gazette of India]]|publisher=Department of Expenditure|access-date=2020-09-26}}</ref> | website = [https://www.isro.gov.in/about-isro/chairman-isro-secretary-dos ᱤᱥᱨᱳ ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ, ᱰᱳᱥ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ] }} '''ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱜᱚᱱᱚᱴᱷᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ''' ᱫᱚ [[ᱤᱥᱨᱳ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱜᱚᱱᱚᱴᱷᱚᱱ]] (ᱤᱥᱨᱳ) ᱨᱮᱱ ᱜᱚᱴᱟᱵᱩᱴᱟᱹ ᱢᱩᱬᱩᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱲᱟᱜ ᱦᱟᱢᱮᱴᱤᱡ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱟᱨ [[ᱥᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱮᱠᱡᱤᱠᱤᱣᱴᱤᱵᱷ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱚᱡᱷᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱨᱮᱯᱳᱨᱴ ᱮ ᱮᱢᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=Space commission |url=https://www.dos.gov.in/space-commission |access-date=2020-09-26 |website=Department of Space |archive-date=2018-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180811235812/https://www.dos.gov.in/space-commission |url-status=dead }}</ref> ᱑᱙᱖᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱮᱴᱚᱢᱤᱠ ᱫᱟᱲᱮ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ]] (ᱰᱤ.ᱮ.ᱤ) ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ [[ᱵᱤᱠᱨᱚᱢ ᱥᱟᱨᱟᱵᱷᱟᱭ]] ᱟᱜ ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ ᱨᱮ [[ᱥᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱩᱢᱩᱴ]] (ᱤᱱᱠᱳᱥᱯᱟᱨ) ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱑᱙᱖᱙ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱤᱥᱨᱳ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref name="mangalorean">{{Cite web |title=Mangalorean.Com- Serving Mangaloreans Around The World! |url=http://mangalorean.com/news.php?newstype=broadcast&broadcastid=133606 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222043145/http://www.mangalorean.com/news.php?newstype=broadcast&broadcastid=133606 |archive-date=2014-02-22 |access-date=2014-02-14 |publisher=mangalorean.com}}</ref> ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱯᱮᱥ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱰᱳᱥ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱤᱥᱨᱳ ᱫᱚ ᱰᱳᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱭ ᱤᱫᱤ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=Department of Space and ISRO HQ - ISRO |url=https://www.isro.gov.in/about-isro/department-of-space-and-isro-hq |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328053630/https://www.isro.gov.in/about-isro/department-of-space-and-isro-hq |archive-date=28 March 2019 |access-date=2020-09-26}}</ref> ᱥᱟᱨᱟᱵᱷᱟᱭ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱤᱥᱨᱳ ᱨᱮ ᱑᱑ ᱦᱚᱲ ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱥᱟᱛᱤᱥ ᱫᱷᱟᱣᱟᱱ]] ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ==ᱤᱥᱨᱳ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ== {|class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center" ! rowspan="2" data-sort-type=number | {{abbr|ᱮᱞ.|ᱮᱞᱠᱷᱟ}} ! rowspan="2" | ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ! rowspan="2" | ᱧᱩᱛᱩᱢ<br/>{{small|(ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱚᱠᱛᱮ)}} ! colspan="3" | ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱮ ! class="unsortable" rowspan="2" | ᱥᱟᱹᱠᱷ(ᱠᱚ) |- ! ᱮᱦᱚᱵ ! ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ! ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱜᱷᱟᱹᱲᱤᱡ |- ! rowspan="2"; data-sort-type=number | 1 | rowspan="2" | [[File:Dr. Vikram Sarabhai.jpg|150px|Dr. Vikram Sarabhai]] | rowspan="2" | {{sortname|ᱵᱤᱠᱨᱚᱢ|ᱥᱟᱨᱟᱵᱷᱟᱭ}}<br/>{{small|(1919–1971)}} | {{dts|1963}} | {{dts|1971}} | ᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ | rowspan="2" | <ref name="isro">{{cite web|url=http://www.isro.org/Ourchairman/Former/vsbhai.aspx|title=Welcome To ISRO :: Former Chairman :: Dr. Vikram Sarabhai - Introduction|publisher=isro.org|access-date=2014-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20131114024252/http://isro.org/Ourchairman/Former/vsbhai.aspx|archive-date=2013-11-14|url-status=dead}}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3"| INCOSPAR ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱹᱯᱚᱱᱤᱡ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱯᱟᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱮᱭᱟ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱜᱚᱱᱚᱴᱷᱚᱱ (ᱤᱥᱨᱳ) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ᱾ |- ! rowspan="2"; data-sort-type=number | 2 | rowspan="2" | [[File:MGK Menon.webp|150px]] | rowspan="2" | {{sortname|ᱮᱢ. ᱡᱤ. ᱠᱮ.|ᱢᱮᱱᱚᱱ}}<br/>{{small|(1928–2016)}} | {{dts|January 1972}} | {{dts|September 1972}} | ᱙ ᱪᱟᱸᱫᱚ | rowspan="2" | <ref name="isro2">{{cite web|url=http://www.isro.org/Ourchairman/Former/menon.aspx|title=Welcome To ISRO :: Former Cha |publisher=isro.org|access-date=2014-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140211042639/http://isro.org/Ourchairman/Former/menon.aspx|archive-date=2014-02-11|url-status=dead}}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱳᱥᱢᱤᱠ ᱛᱟᱨᱟᱥ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱴᱤᱠᱮᱞ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱥ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ, ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱞᱮᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤᱠᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱭ-ᱮᱱᱚᱨᱡᱤ ᱤᱱᱴᱟᱨ-ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮ᱾ |- ! rowspan="2"; data-sort-type=number | 3 | rowspan="2"| | rowspan="2" | [[ᱥᱟᱛᱤᱥ ᱫᱷᱟᱣᱟᱱ]]<br/>{{small|(1920–2002)}} | 1973 | 1984 | ᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ | rowspan="2" | <ref name="isro3">{{cite web|url=http://www.isro.org/Ourchairman/Former/satishdhawan.aspx|title=Welcome To ISRO:ŖṢ★: Former Chairmen:: Prof Satish DhawanSatish Dhawan|publisher=isro.org|access-date=2014-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140211050819/http://isro.org/Ourchairman/Former/satishdhawan.aspx|archive-date=2014-02-11|url-status=dead}}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | ᱥᱚᱛᱤᱥ ᱫᱷᱟᱣᱟᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱷᱞᱩᱭᱤᱰ ᱰᱟᱭᱱᱟᱢᱤᱠᱥ ᱟᱨ ᱤᱥᱨᱳ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟᱭ᱾ ᱩᱱᱤ ᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱵᱤᱴᱟᱞ ᱞᱚᱸᱪ ᱫᱟᱲᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱨ ᱤᱱᱥᱟᱴ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱥᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾ |- ! rowspan="2" data-sort-type=number | 4 | rowspan="2" | [[File:U R Rao (cropped).jpg|150px|Prof. U R Rao]] | rowspan="2" | {{sortname|U. R.|Rao|Udupi Ramachandra Rao}}<br/>{{small|(1932–2017)}} | {{dts|1984}} | {{dts|1994}} | 10 years | rowspan="2" | <ref name="isro4">{{cite web|url=http://www.isro.org/Ourchairman/Former/urroa.aspx|title=Welcome To ISRO :: Former Chairman - Prof.Udupi Ramachandra Rao|publisher=isro.org|access-date=2014-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140211043212/http://isro.org/Ourchairman/Former/urroa.aspx|archive-date=2014-02-11|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.isro.org/Ourchairman/former/urrao_introduction.aspx |title=Welcome to ISRO :: Former Chairman :: Prof. Udupi Ramachandra Rao - Introduction |access-date=2020-09-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140107011924/http://www.isro.org/Ourchairman/former/urrao_introduction.aspx |archive-date=7 January 2014 |df=dmy-all }}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | Also served as chancellor of [[Indian Institute of Space Science and Technology]]; Rao pushed for launch vehicle development which subsequently lead to realisation of [[PSLV]] and later [[GSLV]] rockets, marked as key boosts to India's space capabilities. Launch capabilities with [[INSAT]] program eventually turned India into a major spacefaring nation. |- ! rowspan="2" ; data-sort-type=number | 5 | rowspan="2" | [[File:K. Kasturirangan (cropped).jpg|150px|Dr. Krishnaswamy Kasturirangan]] | rowspan="2" | {{sortname|K.|Kasturirangan|Krishnaswamy Kasturirangan}}<br/>{{small|(1940– )}} | {{dts|1994}} | {{dts|27 August 2003}} | 9 years | rowspan="2" | <ref name="isro5">{{cite web|url=http://www.isro.org/Ourchairman/Former/drkkasturirangan.aspx|title=Welcome To ISRO :: Former Chairman :: Dr. Krishnaswamy Kasturirangan - Introduction|publisher=isro.org|access-date=2014-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20141026112226/http://www.isro.org/Ourchairman/Former/drkkasturirangan.aspx|archive-date=2014-10-26|url-status=dead}}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | His era marked development of improved spacecraft in INSAT series and development of [[Indian Remote Sensing Programme|IRS]] series of remote sensing satellites and major improvements in [[Earth observation satellite|earth observation satellite technologies]]. His tenure also saw operationalisation of PSLVs and first flight of GSLV which made India self sufficient launching its smaller & medium EO satellites. |- ! rowspan="2"; data-sort-type=number | 6 | rowspan="2" | [[File:ജി-മാധവൻ-നായർ.jpg|150px|G. Madhavan Nair]] | rowspan="2" | {{sortname|G. Madhavan|Nair}}<br/>{{small|(1943– )}} | {{dts|1 September 2003}} | {{dts|29 October 2009}} | {{age in years and days|2003|09|01|2009|10|29}} | rowspan="2" | <ref>{{cite web|url=http://www.isro.org/Ourchairman/Former/gmnair_introduction.aspx|title=Shri G Madhavan Nair|date=2008-11-11|publisher=Indian Space Research Organisation|work=About ISRO|access-date=2009-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20091111044746/http://www.isro.org/Ourchairman/Former/gmnair_introduction.aspx|archive-date=2009-11-11|url-status=dead}}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | Nair holds significant expertise on development of [[Multistage rocket|multi-stage launch vehicles]] and his era witnessed operationalisation of various variants of PSLV rocket. His tenure saw commencement of [[Indian Human Spaceflight Programme]] and launch of extraterrestrial exploration mission [[Chandrayaan-I]]. Following a controversial S-band spectrum deal involving [[Antrix Corporation]], he had to step down. |- ! rowspan="2"; data-sort-type=number | 7 | rowspan="2" | [[File:K Radhakrishnan 2013 2.JPG|150px|K._Radhakrishnan_(scientist)]] | rowspan="2" | {{sortname|K.|Radhakrishnan}}<br/>{{small|(1949– )}} | {{dts|30 October 2009}} | {{dts|31 December 2014}} | {{age in years and days|2009|10|30|2014|12|31}} | rowspan="2" | <ref>{{cite web|url=http://www.isro.org/Ourchairman/Present/chairman.aspx|title=Dr. K. Radhakrishnan|date=2008-11-11|publisher=Indian Space Research Organisation|work=About ISRO|access-date=2009-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20131112094538/http://www.isro.org/Ourchairman/present/chairman.aspx|archive-date=2013-11-12|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/technology/science/indias-space-odyssey-isro-creates-history-in-2014/|title=India's space odyssey: ISRO creates history in 2014|date=2014-12-27|work=The Indian Express|access-date=2020-09-28}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.isro.gov.in/about-isro/isros-timeline-1960s-to-today|title=ISRO's Timeline from 1960s to Today - ISRO|publisher=Indian Space Research Organisation|access-date=2020-09-28|archive-date=2020-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927082200/https://www.isro.gov.in/about-isro/isros-timeline-1960s-to-today|url-status=dead}}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | He joined [[VSSC]] as a development engineer for electro-mechanical devices of launch vehicles and later oversaw annual budget and plans and database for resources. Introduction of [[IRNSS]] made India one of few countries with own navigation systems while introduction of [[GSLV Mk III]] later enabled India to launch its heavier satellites also. His era also witnessed successful launch and orbital insertion of [[Mangalyaan]], India's first mars mission and cancellation of collaboration with Russia and redefining [[Chandrayaan-2]] with Indian design and systems. Successful flight of India's own cryogenic stage on GSLV-D5 made it one of six countries with full launch capabilities.{{efn|Others include [[NASA]] (United States), [[RFSA]] (Russia), [[European Space Agency]] (EU), [[CNSA]] (China) and [[JAXA]] (Japan).}} |- ! rowspan="2"; data-sort-type=number | - | rowspan="2" | [[File:Shailesh Nayak (cropped).jpg|150px|Shailesh Nayak (Scientist)]] | rowspan="2" | {{sortname|Shailesh|Nayak}}<br/>{{small|(1953– )}} | {{dts|01 January 2015}} | {{dts|12 January 2015}} | {{age in years and days|2015|01|01|2015|01|12}} | rowspan="2" | <ref>[http://www.deccanchronicle.com/141231/nation-current-affairs/article/radhakrishnan-retires-leaving-isro-its-most-glorified-pedestal Shailesh Nayak appointed as new ISRO chairman, Radhakrishnan retires]</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | He was primarily engaged studies related to [[oceanography]] and [[remote sensing]] and served as interim chief of ISRO for a brief period of 11 days. |- ! rowspan="2"; data-sort-type=number | 8 | rowspan="2" | [[File:A. S. Kiran Kumar (cropped).jpg|150px|A. S. Kiran Kumar]] | rowspan="2" | {{sortname|A. S. Kiran|Kumar}}<br/>{{small|(1952– )}} | {{dts|14 January 2015}} | {{dts|14 January 2018}} | {{age in years and days|2015|01|14|2018|01|14}} | rowspan="2" | <ref>{{Cite web|url=http://www.isro.gov.in/update/14-jan-2015/s-kiran-kumar-takes-over-secretary-department-of-space-chairman-space-commission|title=A S Kiran Kumar takes over as Secretary, Department of Space, Chairman, Space Commission and Chairman, ISRO|website=www.isro.gov.in|access-date=2016-10-17|archive-date=2016-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20161016144917/http://www.isro.gov.in/update/14-jan-2015/s-kiran-kumar-takes-over-secretary-department-of-space-chairman-space-commission|url-status=dead}}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | His tenure is attributed with [[Hypersonic Flight Experiment|HEX]] which marks with beginning of development of [[Reusable launch system|reusable-launch vehicle]], first orbital flight of GSLV Mk III, completion of [[NAVIC]] and launch of [[Astrosat]], India's first space based observatory. |- ! rowspan="2"; data-sort-type=number | 9 | rowspan="2" | [[File:K. Sivan (cropped).jpg|150px|K. Sivan]] | rowspan="2" | {{sortname|K.|Sivan}}<br/>{{small|(1957– )}} | {{dts|15 January 2018}} | {{dts|15 January 2022}} | {{age in years and days|2018|01|15|2022|01|15}} | rowspan="2" | <ref>{{cite news |title=K. Sivan takes charge as new ISRO chairman |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/k-sivan-takes-charge-as-new-isro-chairman/article22446006.ece |access-date=1 November 2018 |work=The Hindu |date=16 January 2018 |language=en-IN}}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | He earlier served as director of [[VSSC]] and [[Liquid Propulsion Systems Centre|LPSC]] and participated in development of [[PSLV]] rockets. His tenure was marked by the [[Chandrayaan-2]] project which resulted in a failed moon landing. His tenure also saw the acceleration of India's crewed space program. Short term goals include launch of [[Chandrayaan-3]] to attempt a successful soft lunar landing, putting humans in space, launching missions [[Shukrayaan-I|to Venus]] and [[Aditya-L1|sun]] and development of [[SCE-200]] rocket engine to facilitate realisation of India's heavy lift launch vehicle and increase commercial operations. He is also known for developing trajectory simulation software named SITARA which is still in use by ISRO. |- ! rowspan="2"; data-sort-type=number | 10 | rowspan="2" | [[File:S. Somanath, Director of VSSC, ISRO, speaks during the Heads of Agency Plenary of the 70th International Astronautical Congress (cropped).jpg|150px]] | rowspan="2" | [[S. Somanath]]<br>{{small|(1963– )}} |{{dts|15 January 2022}} |''Incumbent'' | {{age in years and days|2022|01|15}} | rowspan="2" | <ref>{{cite news|date=2022-01-12|title=Malayali scientist Dr S Somanath appointed as ISRO chairman|url=https://keralakaumudi.com/en/news/mobile/news-amp.php?id=728083&u=malayali-scientist-dr-s-somanath-appointed-as-isro-chairman|access-date=2022-01-13|work=[[Kerala Kaumudi]]|location=Thiruvanathapuram|language=en-IN}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | Somanath is known for his contributions to launch vehicle design, particularly in the areas of launch vehicle systems engineering, structural design, structural dynamics, and pyrotechnics.<ref name=isro-215>{{Cite web|url=https://www.isro.gov.in/update/01-jun-2015/new-directors-three-major-isro-centres-three-major-isro-centres-have-new|title=New Directors for Three Major ISRO Centres: Three major ISRO Centres have new Directors from today.|date=1 June 2015|website=www.isro.gov.in|access-date=2022-01-13|archive-date=2018-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180123072311/https://www.isro.gov.in/update/01-jun-2015/new-directors-three-major-isro-centres-three-major-isro-centres-have-new|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/s-somnath-takes-charge-as-vikram-sarabhai-space-centres-director/articleshow/62609273.cms|title=S Somnath takes charge as Vikram Sarabhai Space Centre's director|date=January 22, 2018|first=Laxmi|last=Prasanna |website=The Times of India|language=en|access-date=2022-01-13}}</ref> He also served as the Director of [[Vikram Sarabhai Space Centre]], Thiruvananthapuram and <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/somanath-takes-charge-as-vssc-director-1151719-2018-01-22|title=Somanath takes charge as VSSC director|date=22 January 2018|website=www.indiatoday.in|access-date=2022-01-13}}</ref> Director of [[Liquid Propulsion Systems Centre]], Thiruvananthapuram.<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/somanath-takes-charge-as-vssc-director-118012201055_1.html|title=Somanath takes charge as VSSC director|date=22 January 2018|newspaper=Business Standard India|access-date=2022-01-13|agency=Press Trust of India }}</ref> He was associated with the [[PSLV]] project and was the project director of [[GSLV Mk III]] in 2010. In his tenure in 2023, India successfully launched Chandrayan-3 to the southern pole of the moon. <ref name=isro-215/> |} ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== ==ᱱᱳᱴ ᱠᱚ== ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== 0ovic6vakc3gbtfclcb4e6pcmvn9udb 193346 193345 2026-07-02T09:40:45Z KiranBOT 9533 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v2.2.9s 193346 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱜᱚᱱᱚᱴᱷᱚᱱ | body = ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ | insignia = File:Indian_Space_Research_Organisation_Logo.svg | insigniasize = 150px | insigniacaption = ᱤᱥᱨᱳ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱜᱳ | nativename = | image =File:S._Somanath,_Director_of_VSSC,_ISRO,_speaks_during_the_Heads_of_Agency_Plenary_of_the_70th_International_Astronautical_Congress.jpg | alt = | incumbent = [[ᱮᱥ ᱥᱳᱢᱟᱱᱟᱛ|ᱮᱥ. ᱥᱳᱢᱟᱱᱟᱛᱷ]]<ref>{{cite news |title=S Somanath appointed tenth chairman of Indian Space Research Organisation |url=https://indianexpress.com/article/india/s-somanath-appointed-space-secretary-and-chairman-of-space-commission-7719730/ |access-date=14 January 2022 |work=The Indian Express |date=12 January 2022 |language=en}}</ref> | incumbentsince = ᱑᱕ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱒ | residence = | style = | termlength = ᱵᱟᱝ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ | formation = ᱑᱙᱖᱓ ([[:en:INCOSPAR|ᱤᱱᱠᱳᱥᱯᱟᱨ]] ᱨᱮᱱ ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ) | appointer = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] | inaugural = [[ᱵᱤᱠᱨᱟᱢ ᱥᱟᱨᱟᱵᱷᱟᱭ]] | salary = {{INRConvert|2.5|l}} {{small|(ᱪᱟᱸᱫᱚᱠᱤᱭᱟᱹ)}}<ref>{{Cite report|title=Report of the Seventh Central Pay Commission|date=November 2015|url=https://doe.gov.in/sites/default/files/7cpc_report_eng.pdf|journal=[[The Gazette of India]]|publisher=Department of Expenditure|access-date=2020-09-26}}</ref> | website = [https://www.isro.gov.in/about-isro/chairman-isro-secretary-dos ᱤᱥᱨᱳ ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ, ᱰᱳᱥ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ] }} '''ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱜᱚᱱᱚᱴᱷᱚᱱ ᱨᱮᱱ ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ''' ᱫᱚ [[ᱤᱥᱨᱳ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱜᱚᱱᱚᱴᱷᱚᱱ]] (ᱤᱥᱨᱳ) ᱨᱮᱱ ᱜᱚᱴᱟᱵᱩᱴᱟᱹ ᱢᱩᱬᱩᱫ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱲᱟᱜ ᱦᱟᱢᱮᱴᱤᱡ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱩᱛᱨᱮᱛ ᱟᱨ [[ᱥᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ]] ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱮᱠᱡᱤᱠᱤᱣᱴᱤᱵᱷ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱥᱚᱡᱷᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ|ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ]] ᱴᱷᱮᱱ ᱨᱮᱯᱳᱨᱴ ᱮ ᱮᱢᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=Space commission |url=https://www.dos.gov.in/space-commission |access-date=2020-09-26 |website=Department of Space |archive-date=2018-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180811235812/https://www.dos.gov.in/space-commission |url-status=dead }}</ref> ᱑᱙᱖᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱮᱴᱚᱢᱤᱠ ᱫᱟᱲᱮ ᱵᱤᱵᱷᱟᱜᱽ]] (ᱰᱤ.ᱮ.ᱤ) ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ [[ᱵᱤᱠᱨᱚᱢ ᱥᱟᱨᱟᱵᱷᱟᱭ]] ᱟᱜ ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ ᱨᱮ [[ᱥᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱩᱢᱩᱴ]] (ᱤᱱᱠᱳᱥᱯᱟᱨ) ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱑᱙᱖᱙ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱤᱥᱨᱳ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref name="mangalorean">{{Cite web |title=Mangalorean.Com- Serving Mangaloreans Around The World! |url=http://mangalorean.com/news.php?newstype=broadcast&broadcastid=133606 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222043145/http://www.mangalorean.com/news.php?newstype=broadcast&broadcastid=133606 |archive-date=2014-02-22 |access-date=2014-02-14 |publisher=mangalorean.com}}</ref> ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱯᱮᱥ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱰᱳᱥ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱤᱥᱨᱳ ᱫᱚ ᱰᱳᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮᱭ ᱤᱫᱤ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=Department of Space and ISRO HQ - ISRO |url=https://www.isro.gov.in/about-isro/department-of-space-and-isro-hq |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328053630/https://www.isro.gov.in/about-isro/department-of-space-and-isro-hq |archive-date=28 March 2019 |access-date=2020-09-26}}</ref> ᱥᱟᱨᱟᱵᱷᱟᱭ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱤᱥᱨᱳ ᱨᱮ ᱑᱑ ᱦᱚᱲ ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱥᱟᱛᱤᱥ ᱫᱷᱟᱣᱟᱱ]] ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾ ==ᱤᱥᱨᱳ ᱨᱮᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ== {|class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center" ! rowspan="2" data-sort-type=number | {{abbr|ᱮᱞ.|ᱮᱞᱠᱷᱟ}} ! rowspan="2" | ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ! rowspan="2" | ᱧᱩᱛᱩᱢ<br/>{{small|(ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱚᱠᱛᱮ)}} ! colspan="3" | ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱮ ! class="unsortable" rowspan="2" | ᱥᱟᱹᱠᱷ(ᱠᱚ) |- ! ᱮᱦᱚᱵ ! ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ! ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱜᱷᱟᱹᱲᱤᱡ |- ! rowspan="2"; data-sort-type=number | 1 | rowspan="2" | [[File:Dr. Vikram Sarabhai.jpg|150px|Dr. Vikram Sarabhai]] | rowspan="2" | {{sortname|ᱵᱤᱠᱨᱚᱢ|ᱥᱟᱨᱟᱵᱷᱟᱭ}}<br/>{{small|(1919–1971)}} | {{dts|1963}} | {{dts|1971}} | ᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ | rowspan="2" | <ref name="isro">{{cite web|url=http://www.isro.org/Ourchairman/Former/vsbhai.aspx|title=Welcome To ISRO :: Former Chairman :: Dr. Vikram Sarabhai - Introduction|publisher=isro.org|access-date=2014-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20131114024252/http://isro.org/Ourchairman/Former/vsbhai.aspx|archive-date=2013-11-14|url-status=dead}}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3"| INCOSPAR ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱹᱯᱚᱱᱤᱡ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱯᱟᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣ ᱮᱭᱟ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱩᱨᱩᱢᱩᱴᱩ ᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱ ᱜᱚᱱᱚᱴᱷᱚᱱ (ᱤᱥᱨᱳ) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ᱾ |- ! rowspan="2"; data-sort-type=number | 2 | rowspan="2" | [[File:MGK Menon.webp|150px]] | rowspan="2" | {{sortname|ᱮᱢ. ᱡᱤ. ᱠᱮ.|ᱢᱮᱱᱚᱱ}}<br/>{{small|(1928–2016)}} | {{dts|January 1972}} | {{dts|September 1972}} | ᱙ ᱪᱟᱸᱫᱚ | rowspan="2" | <ref name="isro2">{{cite web|url=http://www.isro.org/Ourchairman/Former/menon.aspx|title=Welcome To ISRO :: Former Cha |publisher=isro.org|access-date=2014-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140211042639/http://isro.org/Ourchairman/Former/menon.aspx|archive-date=2014-02-11|url-status=dead}}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱠᱳᱥᱢᱤᱠ ᱛᱟᱨᱟᱥ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱴᱤᱠᱮᱞ ᱯᱷᱤᱡᱤᱠᱥ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱭᱟ, ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱞᱮᱢᱮᱱᱴᱟᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤᱠᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱭ-ᱮᱱᱚᱨᱡᱤ ᱤᱱᱴᱟᱨ-ᱮᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮ᱾ |- ! rowspan="2"; data-sort-type=number | 3 | rowspan="2"| | rowspan="2" | [[ᱥᱟᱛᱤᱥ ᱫᱷᱟᱣᱟᱱ]]<br/>{{small|(1920–2002)}} | 1973 | 1984 | ᱑᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ | rowspan="2" | <ref name="isro3">{{cite web|url=http://www.isro.org/Ourchairman/Former/satishdhawan.aspx|title=Welcome To ISRO:ŖṢ★: Former Chairmen:: Prof Satish DhawanSatish Dhawan|publisher=isro.org|access-date=2014-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140211050819/http://isro.org/Ourchairman/Former/satishdhawan.aspx|archive-date=2014-02-11|url-status=dead}}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | ᱥᱚᱛᱤᱥ ᱫᱷᱟᱣᱟᱱ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱷᱞᱩᱭᱤᱰ ᱰᱟᱭᱱᱟᱢᱤᱠᱥ ᱟᱨ ᱤᱥᱨᱳ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱ ᱪᱟᱭᱨᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟᱭ᱾ ᱩᱱᱤ ᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱨᱵᱤᱴᱟᱞ ᱞᱚᱸᱪ ᱫᱟᱲᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱨ ᱤᱱᱥᱟᱴ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱟᱨᱟᱢ ᱥᱮᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱩᱱᱤᱭᱟᱹᱫᱽ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾ |- ! rowspan="2" data-sort-type=number | 4 | rowspan="2" | [[File:U R Rao (cropped).jpg|150px|Prof. U R Rao]] | rowspan="2" | {{sortname|U. R.|Rao|Udupi Ramachandra Rao}}<br/>{{small|(1932–2017)}} | {{dts|1984}} | {{dts|1994}} | 10 years | rowspan="2" | <ref name="isro4">{{cite web|url=http://www.isro.org/Ourchairman/Former/urroa.aspx|title=Welcome To ISRO :: Former Chairman - Prof.Udupi Ramachandra Rao|publisher=isro.org|access-date=2014-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140211043212/http://isro.org/Ourchairman/Former/urroa.aspx|archive-date=2014-02-11|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.isro.org/Ourchairman/former/urrao_introduction.aspx |title=Welcome to ISRO :: Former Chairman :: Prof. Udupi Ramachandra Rao - Introduction |access-date=2020-09-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140107011924/http://www.isro.org/Ourchairman/former/urrao_introduction.aspx |archive-date=7 January 2014 |df=dmy-all }}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | Also served as chancellor of [[Indian Institute of Space Science and Technology]]; Rao pushed for launch vehicle development which subsequently lead to realisation of [[PSLV]] and later [[GSLV]] rockets, marked as key boosts to India's space capabilities. Launch capabilities with [[INSAT]] program eventually turned India into a major spacefaring nation. |- ! rowspan="2" ; data-sort-type=number | 5 | rowspan="2" | [[File:K. Kasturirangan (cropped).jpg|150px|Dr. Krishnaswamy Kasturirangan]] | rowspan="2" | {{sortname|K.|Kasturirangan|Krishnaswamy Kasturirangan}}<br/>{{small|(1940– )}} | {{dts|1994}} | {{dts|27 August 2003}} | 9 years | rowspan="2" | <ref name="isro5">{{cite web|url=http://www.isro.org/Ourchairman/Former/drkkasturirangan.aspx|title=Welcome To ISRO :: Former Chairman :: Dr. Krishnaswamy Kasturirangan - Introduction|publisher=isro.org|access-date=2014-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20141026112226/http://www.isro.org/Ourchairman/Former/drkkasturirangan.aspx|archive-date=2014-10-26|url-status=dead}}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | His era marked development of improved spacecraft in INSAT series and development of [[Indian Remote Sensing Programme|IRS]] series of remote sensing satellites and major improvements in [[Earth observation satellite|earth observation satellite technologies]]. His tenure also saw operationalisation of PSLVs and first flight of GSLV which made India self sufficient launching its smaller & medium EO satellites. |- ! rowspan="2"; data-sort-type=number | 6 | rowspan="2" | [[File:ജി-മാധവൻ-നായർ.jpg|150px|G. Madhavan Nair]] | rowspan="2" | {{sortname|G. Madhavan|Nair}}<br/>{{small|(1943– )}} | {{dts|1 September 2003}} | {{dts|29 October 2009}} | {{age in years and days|2003|09|01|2009|10|29}} | rowspan="2" | <ref>{{cite web|url=http://www.isro.org/Ourchairman/Former/gmnair_introduction.aspx|title=Shri G Madhavan Nair|date=2008-11-11|publisher=Indian Space Research Organisation|work=About ISRO|access-date=2009-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20091111044746/http://www.isro.org/Ourchairman/Former/gmnair_introduction.aspx|archive-date=2009-11-11|url-status=dead}}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | Nair holds significant expertise on development of [[Multistage rocket|multi-stage launch vehicles]] and his era witnessed operationalisation of various variants of PSLV rocket. His tenure saw commencement of [[Indian Human Spaceflight Programme]] and launch of extraterrestrial exploration mission [[Chandrayaan-I]]. Following a controversial S-band spectrum deal involving [[Antrix Corporation]], he had to step down. |- ! rowspan="2"; data-sort-type=number | 7 | rowspan="2" | [[File:K Radhakrishnan 2013 2.JPG|150px|K._Radhakrishnan_(scientist)]] | rowspan="2" | {{sortname|K.|Radhakrishnan}}<br/>{{small|(1949– )}} | {{dts|30 October 2009}} | {{dts|31 December 2014}} | {{age in years and days|2009|10|30|2014|12|31}} | rowspan="2" | <ref>{{cite web|url=http://www.isro.org/Ourchairman/Present/chairman.aspx|title=Dr. K. Radhakrishnan|date=2008-11-11|publisher=Indian Space Research Organisation|work=About ISRO|access-date=2009-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20131112094538/http://www.isro.org/Ourchairman/present/chairman.aspx|archive-date=2013-11-12|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/technology/science/indias-space-odyssey-isro-creates-history-in-2014/|title=India's space odyssey: ISRO creates history in 2014|date=2014-12-27|work=The Indian Express|access-date=2020-09-28}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.isro.gov.in/about-isro/isros-timeline-1960s-to-today|title=ISRO's Timeline from 1960s to Today - ISRO|publisher=Indian Space Research Organisation|access-date=2020-09-28|archive-date=2020-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927082200/https://www.isro.gov.in/about-isro/isros-timeline-1960s-to-today|url-status=dead}}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | He joined [[VSSC]] as a development engineer for electro-mechanical devices of launch vehicles and later oversaw annual budget and plans and database for resources. Introduction of [[IRNSS]] made India one of few countries with own navigation systems while introduction of [[GSLV Mk III]] later enabled India to launch its heavier satellites also. His era also witnessed successful launch and orbital insertion of [[Mangalyaan]], India's first mars mission and cancellation of collaboration with Russia and redefining [[Chandrayaan-2]] with Indian design and systems. Successful flight of India's own cryogenic stage on GSLV-D5 made it one of six countries with full launch capabilities.{{efn|Others include [[NASA]] (United States), [[RFSA]] (Russia), [[European Space Agency]] (EU), [[CNSA]] (China) and [[JAXA]] (Japan).}} |- ! rowspan="2"; data-sort-type=number | - | rowspan="2" | [[File:Shailesh Nayak (cropped).jpg|150px|Shailesh Nayak (Scientist)]] | rowspan="2" | {{sortname|Shailesh|Nayak}}<br/>{{small|(1953– )}} | {{dts|01 January 2015}} | {{dts|12 January 2015}} | {{age in years and days|2015|01|01|2015|01|12}} | rowspan="2" | <ref>[http://www.deccanchronicle.com/141231/nation-current-affairs/article/radhakrishnan-retires-leaving-isro-its-most-glorified-pedestal Shailesh Nayak appointed as new ISRO chairman, Radhakrishnan retires]</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | He was primarily engaged studies related to [[oceanography]] and [[remote sensing]] and served as interim chief of ISRO for a brief period of 11 days. |- ! rowspan="2"; data-sort-type=number | 8 | rowspan="2" | [[File:A. S. Kiran Kumar (cropped).jpg|150px|A. S. Kiran Kumar]] | rowspan="2" | {{sortname|A. S. Kiran|Kumar}}<br/>{{small|(1952– )}} | {{dts|14 January 2015}} | {{dts|14 January 2018}} | {{age in years and days|2015|01|14|2018|01|14}} | rowspan="2" | <ref>{{Cite web|url=http://www.isro.gov.in/update/14-jan-2015/s-kiran-kumar-takes-over-secretary-department-of-space-chairman-space-commission|title=A S Kiran Kumar takes over as Secretary, Department of Space, Chairman, Space Commission and Chairman, ISRO|website=www.isro.gov.in|access-date=2016-10-17|archive-date=2016-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20161016144917/http://www.isro.gov.in/update/14-jan-2015/s-kiran-kumar-takes-over-secretary-department-of-space-chairman-space-commission|url-status=dead}}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | His tenure is attributed with [[Hypersonic Flight Experiment|HEX]] which marks with beginning of development of [[Reusable launch system|reusable-launch vehicle]], first orbital flight of GSLV Mk III, completion of [[NAVIC]] and launch of [[Astrosat]], India's first space based observatory. |- ! rowspan="2"; data-sort-type=number | 9 | rowspan="2" | [[File:K. Sivan (cropped).jpg|150px|K. Sivan]] | rowspan="2" | {{sortname|K.|Sivan}}<br/>{{small|(1957– )}} | {{dts|15 January 2018}} | {{dts|15 January 2022}} | {{age in years and days|2018|01|15|2022|01|15}} | rowspan="2" | <ref>{{cite news |title=K. Sivan takes charge as new ISRO chairman |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/k-sivan-takes-charge-as-new-isro-chairman/article22446006.ece |access-date=1 November 2018 |work=The Hindu |date=16 January 2018 |language=en-IN}}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | He earlier served as director of [[VSSC]] and [[Liquid Propulsion Systems Centre|LPSC]] and participated in development of [[PSLV]] rockets. His tenure was marked by the [[Chandrayaan-2]] project which resulted in a failed moon landing. His tenure also saw the acceleration of India's crewed space program. Short term goals include launch of [[Chandrayaan-3]] to attempt a successful soft lunar landing, putting humans in space, launching missions [[Shukrayaan-I|to Venus]] and [[Aditya-L1|sun]] and development of [[SCE-200]] rocket engine to facilitate realisation of India's heavy lift launch vehicle and increase commercial operations. He is also known for developing trajectory simulation software named SITARA which is still in use by ISRO. |- ! rowspan="2"; data-sort-type=number | 10 | rowspan="2" | [[File:S. Somanath, Director of VSSC, ISRO, speaks during the Heads of Agency Plenary of the 70th International Astronautical Congress (cropped).jpg|150px]] | rowspan="2" | [[S. Somanath]]<br>{{small|(1963– )}} |{{dts|15 January 2022}} |''Incumbent'' | {{age in years and days|2022|01|15}} | rowspan="2" | <ref>{{cite news|date=2022-01-12|title=Malayali scientist Dr S Somanath appointed as ISRO chairman|url=https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=728083&u=malayali-scientist-dr-s-somanath-appointed-as-isro-chairman|access-date=2022-01-13|work=[[Kerala Kaumudi]]|location=Thiruvanathapuram|language=en-IN}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |--bgcolor=#EEEEEE | colspan="3" | Somanath is known for his contributions to launch vehicle design, particularly in the areas of launch vehicle systems engineering, structural design, structural dynamics, and pyrotechnics.<ref name=isro-215>{{Cite web|url=https://www.isro.gov.in/update/01-jun-2015/new-directors-three-major-isro-centres-three-major-isro-centres-have-new|title=New Directors for Three Major ISRO Centres: Three major ISRO Centres have new Directors from today.|date=1 June 2015|website=www.isro.gov.in|access-date=2022-01-13|archive-date=2018-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180123072311/https://www.isro.gov.in/update/01-jun-2015/new-directors-three-major-isro-centres-three-major-isro-centres-have-new|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/s-somnath-takes-charge-as-vikram-sarabhai-space-centres-director/articleshow/62609273.cms|title=S Somnath takes charge as Vikram Sarabhai Space Centre's director|date=January 22, 2018|first=Laxmi|last=Prasanna |website=The Times of India|language=en|access-date=2022-01-13}}</ref> He also served as the Director of [[Vikram Sarabhai Space Centre]], Thiruvananthapuram and <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/somanath-takes-charge-as-vssc-director-1151719-2018-01-22|title=Somanath takes charge as VSSC director|date=22 January 2018|website=www.indiatoday.in|access-date=2022-01-13}}</ref> Director of [[Liquid Propulsion Systems Centre]], Thiruvananthapuram.<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/somanath-takes-charge-as-vssc-director-118012201055_1.html|title=Somanath takes charge as VSSC director|date=22 January 2018|newspaper=Business Standard India|access-date=2022-01-13|agency=Press Trust of India }}</ref> He was associated with the [[PSLV]] project and was the project director of [[GSLV Mk III]] in 2010. In his tenure in 2023, India successfully launched Chandrayan-3 to the southern pole of the moon. <ref name=isro-215/> |} ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== ==ᱱᱳᱴ ᱠᱚ== ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== 0y1koy6g1v3wv1p133y8ekxnw96o9eb ᱜᱤᱥᱵᱳᱨᱱ, ᱵᱷᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟ 0 24348 193328 128578 2026-07-02T00:25:53Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 193328 wikitext text/x-wiki {{Infobox Australian place | type = ᱱᱚᱜᱚᱨ | name = ᱜᱤᱥᱵᱳᱨᱱ | state = vic | image = Looking down Gisbornes main street.JPG |caption = View down the main street from the south | coordinates = {{coord|37|29|24|S|144|35|20|E|display=inline,title}} | use_lga_map = yes | pop = 14432 | pop_year = 2021 | pop_footnotes = <ref name="ABSStatSA2ERP2018">{{cite web |title=People: Population: ERP: ERP by SA2 and above (ASGS 2016), 2001 onwards |url=http://stat.data.abs.gov.au/ |website=ABS.Stat |publisher=[[Australian Bureau of Statistics]] |access-date=7 December 2019 |date=27 March 2019 |archive-date=19 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180419194329/http://stat.data.abs.gov.au/ |url-status=dead }}</ref> | area = 211 | area_footnotes = <ref name="ABSSA2List">{{cite web |title=1270.0.55.001 - Australian Statistical Geography Standard (ASGS): Volume 1 - Main Structure and Greater Capital City Statistical Areas, July 2016: Statistical Area Level 2 (SA2) ASGS Edition 2016 in .csv Format |url=https://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/DetailsPage/1270.0.55.001July%202016?OpenDocument |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=[[Australian Bureau of Statistics]] |access-date=29 December 2019}}</ref> | postcode = 3437 | elevation = 443 | dist1 = 54 | dir1 = NW | location1 = Melbourne | dist2 = 16 | dir2 = NW | location2 = [[Sunbury, Victoria|Sunbury]] | dist3 = 86 | dir3 = SE | location3 = Bendigo | dist4 = 81 | dir4 = E | location4 = Ballarat | lga = Shire of Macedon Ranges | stategov = [[Electoral district of Macedon|Macedon]] | fedgov = [[Division of McEwen|McEwen]] | maxtemp = | mintemp = | rainfall = | near-n = [[New Gisborne, Victoria|New Gisborne]] | near-ne = [[Riddells Creek, Victoria|Riddells Creek]] | near-e = [[Sunbury, Victoria|Sunbury]] | near-se = [[Gisborne South, Victoria|Gisborne South]] | near-s = [[Toolern Vale, Victoria|Toolern Vale]] | near-sw = [[Bullengarook, Victoria|Bullengarook]] | near-w = [[Bullengarook, Victoria|Bullengarook]] | near-nw = [[Macedon, Victoria|Macedon]] | est = ᱑᱘᱕᱒ }} '''ᱜᱤᱥᱵᱳᱨᱱ''' ᱫᱚ ᱢᱮᱥᱤᱰᱳᱱ ᱵᱩᱨᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱮᱞᱵᱚᱨᱱ, ᱵᱤᱠᱴᱳᱨᱤᱭᱟ, ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱓᱔ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱠᱚᱧᱮ-ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱮᱥᱤᱰᱚᱱ ᱨᱮᱸᱡᱽ ᱥᱟᱭᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱔,᱔᱓᱒ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱑ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱜᱤᱥᱵᱳᱨᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="ABSStatSA2ERP2018" /> ᱜᱤᱥᱵᱳᱨᱮᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ, ᱫᱟᱨᱮᱼᱥᱟᱛᱼᱥᱟᱛ, ᱨᱮᱥᱴᱳᱨᱮᱱ ᱟᱨ ᱠᱮᱯᱷᱮ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱯᱨᱩᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱵᱚᱞᱚᱠ ᱟᱨ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱩᱛᱚ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱦᱚᱨᱟ ᱠᱷᱚᱡᱟᱱ ᱢᱮᱞᱵᱟᱨᱱ ᱨᱮᱱ ᱜᱤᱨᱟᱹᱵᱟᱥᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱦᱚᱲᱠᱩᱥᱤ ' ᱵᱤᱨ ᱵᱚᱱᱚᱫᱚᱞ ' ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.heraldsun.com.au/sport/football/a-league/teams/victory/from-inter-milan-to-melbourne-carl-valeri-happy-with-new-life-at-victory/news-story/c768b40ac95b72a2f77aaabe65742d4a|title=From Inter Milan to Melbourne, Carl Valeri happy with new life at Victory|date=2015-02-05|website=www.heraldsun.com.au|language=en|access-date=2019-12-18}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱨᱟᱭ ᱒,᱖᱐᱐ ᱦᱚᱲ ᱜᱤᱨᱟᱹᱵᱟᱥᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣᱮᱱ ᱕-᱑᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱩᱫᱤᱦᱚᱸ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱩᱨᱤᱛ ᱟᱨ "ᱩᱯᱟᱹᱭᱟᱱ ᱥᱟᱪᱟᱨᱚᱡᱚ" ᱨᱩᱠᱷᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱵᱚᱱᱫᱮᱡ ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾<ref name=":0" /> ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== [[File:Gisborne Presbyterian Church VIC 3437.jpg|alt=|left|thumb|280x280px|ᱜᱤᱥᱵᱚᱨᱱ ᱯᱨᱮᱥᱵᱷᱤᱴᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱪᱟᱨᱪ]] ᱜᱤᱥᱵᱳᱨᱱ ᱨᱤᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱜᱤᱨᱟᱹᱵᱟᱥᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱫᱟᱡᱟ ᱫᱟᱡᱟ ᱳᱣᱩᱨᱩᱨᱚᱝ ᱟᱨ ᱳᱣᱩᱨᱩᱱᱰᱡᱮᱨᱤ ᱚᱵᱤᱨᱚᱡᱤᱭᱚ ᱦᱚᱲ ᱾ ᱚᱰᱤᱢᱳᱱᱟᱞ ᱦᱚᱲᱠᱚ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱒᱖,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱠᱫᱮᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱧᱡ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱳᱣᱩᱨᱩᱱᱰᱡᱮᱨᱤᱭᱟ ᱰᱡᱟ ᱰᱡᱟ ᱳᱣᱩᱨᱨᱚᱝ ᱟᱨ ᱴᱟᱣᱩᱱᱜᱩᱨᱚᱝ ᱜᱟᱛᱟᱠ ᱱᱤᱛᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱢᱤᱣᱟᱱ ᱾ ᱜᱤᱥᱵᱳᱨᱱ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱑᱘᱓᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱒᱔ ᱢᱟᱨᱪ ᱤᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱚ ᱠᱚ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱯᱳᱭᱞᱳ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱳᱨᱡ ᱦᱟᱢᱤᱞᱴᱚᱱ (ᱮᱥᱴᱮᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱚᱯᱷᱤᱥᱟᱨ) ᱾ ᱜᱤᱥᱵᱳᱨᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱮᱛᱚᱢ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱡᱚᱱ ᱟᱭᱴᱠᱮᱱ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱴᱮᱥᱢᱟᱱᱤᱭᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱮᱨᱤᱱᱳ ᱢᱮᱲᱟ ᱵᱷᱮᱡᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱚᱛᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>Bride, T. F., John Aitken, Letters from Victorian Pioneers to his Excellency Charles Joseph La Trobe, Esq., Public Library of Victoria, 1895, p.41.</ref> ᱑᱘᱔᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱳᱨᱴ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱨᱟᱣᱚᱱ ᱞᱮᱱᱰᱥ ᱨᱤᱱ ᱠᱤᱢᱟᱱᱟᱨ ᱦᱮᱱᱨᱤ ᱯᱷᱤᱥᱮ ᱜᱤᱥᱵᱳᱨᱮᱱ ᱟᱡ ᱨᱤᱱ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱨᱮᱱ ᱯᱷᱟᱹᱫᱽ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱚᱯᱴᱳᱯᱤᱥᱴ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱤᱨᱤᱫ ᱠᱚ ᱜᱚᱲᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱮ ᱵᱮᱨᱟᱠ ᱴᱷᱮᱱ ᱫᱟ ᱵᱟᱥ ᱤᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱳᱴᱮᱞ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱤᱥᱵᱳᱨᱮᱱ ᱯᱮᱥᱴ ᱚᱯᱷᱤᱥ ᱑᱘᱕᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱒ ᱢᱟᱨᱪ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱜᱮᱞ ᱢᱟᱦᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱦᱮᱱᱨᱤ ᱯᱷᱤᱥᱮ ᱜᱤᱥᱵᱳᱨᱱ ᱢᱟᱹᱱ ᱨᱮ ᱵᱳᱥ ᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱜᱤᱥᱵᱳᱨᱱ ᱦᱳᱴᱮᱞ ᱠᱚᱨᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="a">{{Citation | last = Phoenix Auctions History | title = Post Office List | url = http://www.phoenixauctions.com.au/cgi-bin/wsPhoenix.sh/Viewpocdwrapper.p?SortBy=VIC&filter=*Gisborne* | access-date = 22 March 2021 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} 4qf58rczuvlp0pj6g44xe7j6psuwvo2 ᱥᱭᱟᱝᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ 0 33658 193351 183167 2026-07-02T10:16:21Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 193351 wikitext text/x-wiki {{short description|ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱱᱰᱟᱠᱤ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} {{Infobox settlement | type = [[ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | name = ᱥᱭᱟᱝᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ | native_name = स्याङ्जा | nickname = | native_name_lang = ne | motto = | image_skyline = Biruwa, Gabudanda.jpg | image_alt = | imagesize = 300px | image_caption = ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ | image_map = | map_alt = | map_caption = Location of Syangja (dark yellow) in Gandaki Province | image_map1 = {{Syangja district local levels labelled map}} | mapsize1 = | map_alt1 = | map_caption1 = ᱥᱭᱟᱝᱡᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | coordinates = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{NPL}} | subdivision_type1 = ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ | subdivision_name1 = [[ᱜᱟᱱᱰᱟᱠᱤ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ|ᱜᱟᱱᱰᱟᱠᱤ]] | parts_type = ᱱᱚᱜᱚᱨᱯᱟᱞᱤᱠᱟ | parts_style = coll | p1 = | p2 = | established_title = ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ | established_date = | seat_type = ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ | seat = [[ᱯᱩᱛᱞᱤᱵᱟᱡᱟᱨ]] | seat1_type = ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ | seat1 = [[ᱣᱟᱞᱤᱝ]] | leader_title = ᱢᱟᱨᱟᱝ | leader_name = | leader_party = | leader_title1 = ᱰᱤᱯᱩᱴᱤ-ᱦᱮᱰ | leader_name1 = | leader_title2 = [[House of Representatives (Nepal)|Parliamentary constituencies]] | leader_name2 = | leader_title3 = [[Provincial Assembly (Nepal)|Provincial constituencies]] | leader_name3 = | government_footnotes = | government_type = [[District Coordination Committee|Coordination committee]] | governing_body = [[District Coordination Committee|DCC]], Syangja | area_footnotes = | area_total_km2 = 1164 | area_note = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_min_m = | elevation_max_m = | population_footnotes = <ref name="National Population and Housing Census 2011(National Report)">{{cite news |title=National Population and Housing Census 2011(National Report) |url=http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/National%20Report.pdf |agency=Government of Nepal |publisher=[[Central Bureau of Statistics (Nepal)|Central Bureau of Statistics]] |date=November 2012 |ref=Central Bureau of Statistics |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130418041642/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/National%20Report.pdf |archive-date=18 April 2013 |access-date=15 May 2017}}</ref> | population_total = 254,965 | population_as_of = ᱒᱐᱒᱑ | population_density_km2 = auto | population_note = | population_rank = | blank_name_sec1 = ᱢᱩᱬ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ | blank_info_sec1 = [[ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ]], [[ᱢᱟᱜᱟᱨ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱢᱟᱜᱟᱨ]], [[ᱜᱩᱨᱩᱝ]] | blank_name_sec2 = ᱢᱩᱬ ᱰᱟᱦᱟᱨ | blank_info_sec2 = | timezone1 = [[Nepal Time|NPT]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱔᱕ | postal_code_type = Postal Codes | postal_code = ᱓᱓᱘᱐᱐ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | area_code = ᱐᱖᱓ | website = | footnotes = | mapframe = yes | mapframe-zoom = 8 | mapframe-wikidata = yes }} '''ᱥᱭᱟᱝᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ''' ([[ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ]]: स्याङ्जा जिल्ला; {{Audio|Syangja district.ogg|Listen}}) ᱫᱚ ᱜᱟᱱᱰᱚᱠᱤ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗᱗ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱛᱞᱤᱵᱟᱡᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱨᱟᱦᱢᱚᱱ, ᱢᱚᱠᱷᱚᱨ, ᱪᱷᱮᱛᱨᱤ, ᱫᱚᱞᱤᱛ ᱟᱨ ᱜᱩᱨᱩᱝ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱥᱭᱟᱝᱡᱟ ᱫᱚ ᱜᱟᱨᱩᱱᱥᱩᱨ ᱟᱨ ᱟᱠᱟᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ, ᱯᱚᱧᱪᱟᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱟᱨ ᱣᱟᱞᱤᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱜᱟᱢᱤᱭᱟᱹ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱧᱮᱞᱡᱚᱝ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱤᱠᱳ-ᱴᱩᱨᱤᱡᱽᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱠᱨᱤᱥᱤ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱨᱮᱜᱮ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱪᱟᱥᱵᱟᱥ, ᱢᱚᱠᱠᱟ, ᱵᱟᱡᱽᱨᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱛᱟᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱪᱟᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱭᱟᱝᱡᱟ ᱫᱚ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮ ᱒᱒,᱐᱐᱐ ᱴᱚᱱ ᱥᱟᱶ ᱥᱭᱟᱝᱡᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Orange production declines in Syangja |url=https://risingnepaldaily.com/news/35381 |access-date=2024-09-23 |website=GorakhaPatra}}</ref> ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱟᱥᱲᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱚᱲ ᱯᱳᱠᱷᱨᱟ ᱟᱨ [[ᱠᱟᱴᱷᱢᱟᱱᱰᱩ]] ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱟᱥᱲᱟ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱠᱚ ᱧᱟᱢᱟ ᱾ ᱯᱳᱠᱷᱨᱟ ᱟᱨ ᱵᱩᱴᱣᱟᱞ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱑,᱑᱖᱔ ᱵᱚᱨᱜᱚ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱔᱔᱙ ᱵᱚᱨᱜᱚ ᱢᱤᱞ) ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱒,᱕᱔,᱙᱖᱕ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ==ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ== "ᱥᱭᱟᱝᱡᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱥᱤᱝᱡᱟᱞᱤ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱠᱟᱱ ᱢᱟᱜᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱜᱩᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾{{Citation needed|date=August 2024}} ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ===ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ=== ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱫᱚ ᱥᱭᱟᱝᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱥᱮᱫᱟᱭ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱯᱩᱨᱟᱛᱷᱚᱠ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱑᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾{{Citation needed|date=August 2024}} ===ᱛᱟᱞᱟ ᱡᱩᱜᱽ=== ᱛᱟᱞᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱯᱨᱤᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱤᱴᱤ ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱟ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱛᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱦᱟ ᱢᱟᱜᱟᱨᱟᱴ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱛᱮ ᱢᱟᱜᱟᱨ ᱡᱟᱹᱛ ᱫᱚᱞ ᱠᱚ ᱵᱟᱥᱟ ᱞᱮᱱᱟ, ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱ ᱟᱥᱚᱞ ᱵᱟᱥᱤᱱᱫᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱾ ᱪᱳᱵᱽᱵᱤᱥᱤ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱷᱤᱲᱠᱳᱴ, ᱱᱩᱣᱟᱠᱳᱴ ᱟᱨ ᱥᱚᱛᱟᱦᱩᱸ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱱᱮᱛᱟᱨᱟᱜ ᱥᱭᱟᱝᱡᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Commons category|ᱥᱭᱟᱝᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} *[http://www.statoids.com/ynp.html Nepal Population Report - 2011] *[http://www.merosyangja.com A Digital Home for Syangja & Syangjali] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080226150941/http://www.merosyangja.com/ |date=2008-02-26 }} {{Coord|28|05|49|N|83|49|19|E|region:NP-GA_type:adm2nd_source:kolossus-dewiki|display=title}} {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱭᱟᱝᱡᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱒ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱟᱱᱰᱟᱠᱤ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]] 7n7geny9mh394yra7met54w7t8yfexn ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱽᱫᱷᱚ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ 0 33668 193330 183533 2026-07-02T00:45:16Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 193330 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = {{nowrap|ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱽᱫᱷᱚ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ}}<ref name="project">{{Cite web|url=https://caanepal.gov.np/aerodromes/airport-projects/gautam-buddha|title=Gautam Buddha International Airport|publisher=Civil Aviation Authority of Nepal|access-date=2025-11-28|archive-date=2025-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112084007/https://caanepal.gov.np/aerodromes/airport-projects/gautam-buddha|url-status=dead}}</ref> | nativename-a = | image = Gautam Buddha International Airport in evening.jpg | image2 = Gautam Buddha International Airport ATC view.jpg | IATA = BWA | ICAO = VNBW | pushpin_map = Nepal Lumbini Province# Nepal | pushpin_map_caption = ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ | pushpin_label = BWA | pushpin_label_position = top | type = ᱫᱤᱥᱣᱟᱹ | owner = [[ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] | operator = [[ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱥᱤᱵᱷᱤᱞ ᱮᱵᱷᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱛᱷᱚᱨᱤᱴᱤ]] | location = [[ᱥᱤᱫᱫᱷᱟᱨᱛᱷᱚᱱᱚᱜᱚᱨ]] | opened = {{start date and age|1958|07|08|df=yes}} | elevation-f = 344 | elevation-m = 105 | metric-elev = yes | coordinates = {{coord|27|30|20|N|083|24|58|E|region:NP_type:airport}} | website = {{URL|gbia.caanepal.gov.np}} | r1-number = 10/28f | r1-length-m = 3,000 | r1-length-f = 9,843 | r1-surface = [[Asphalt concrete|ᱯᱤᱪ]] | metric-rwy = yes | stat1-header = ᱚᱛ ᱮᱨᱤᱭᱟ | stat1-data = ᱕᱔᱓.᱗᱘ ᱦᱮᱠᱴᱚᱨ{{Importance inline|date=November 2022}} | footnotes = ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ: [[DAFIF]]<ref name="WAD">{{usurped|1=[https://archive.today/20130217022908/http://www.worldaerodata.com/wad.cgi?airport=VNBW Airport information for VNBW]}} from [[DAFIF]] (effective October 2006)</ref><ref name="GCM">{{GCM|BWA|Bhairawa, Nepal - Gautam Buddha International Airport (VNBW / BWA)|source=DAFIF}}</ref> }} '''ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱽᱫᱷᱚ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ''' {{airport codes|BWA|VNBW}} — ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ '''ᱵᱷᱚᱭᱨᱚᱦᱚᱣᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ''' ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ — ᱫᱚ [[ᱱᱮᱯᱟᱞ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱞᱩᱢᱵᱤᱱᱤ ᱯᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱞᱩᱢᱵᱤᱱᱤ]] ᱥᱟᱶᱛᱮ [[ᱵᱩᱴᱣᱟᱞ]]-[[ᱥᱤᱫᱽᱫᱷᱟᱨᱛᱷᱚᱱᱚᱜᱚᱨ]] ᱥᱚᱦᱚᱨᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱵᱟ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ [[ᱥᱤᱫᱽᱫᱷᱟᱨᱛᱷᱚᱱᱚᱜᱚᱨ]] (ᱢᱟᱨᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱨ ᱱᱤᱛ ᱫᱚ ᱵᱷᱚᱭᱨᱚᱦᱚᱣᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ)<ref name="GCM" /> ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ [[ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ (domestic) ᱥᱮᱵᱟ ᱜᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{Cite web|date=15 July 2020|last1=Prasain |first1=Sangam|title=Tourism Ministry drops plan to name Munich Airport as operator of Bhairahawa airport|url=https://kathmandupost.com/money/2020/07/15/tourism-ministry-drops-plan-to-name-munich-airport-as-operator-of-bhairahawa-airport|access-date=17 July 2020|website=kathmandupost.com|language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=BD |first1=Dipen |title=Gautam Buddha International Airport Due to Open Near Lumbini, Nepal, in Mid-2020 |url=https://www.buddhistdoor.net/news/gautam-buddha-international-airport-due-to-open-near-lumbini-nepal-in-mid-2020 |access-date=4 March 2020 |agency=buddhistdoor |date=2019-12-06 |ref=government target of commencing operations in mid-2020}}</ref> == ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱱᱚᱣᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ '''ᱵᱷᱚᱭᱨᱚᱦᱚᱣᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ''' ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱰᱚᱢᱮᱥᱴᱤᱠ (ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱵᱷᱤᱛᱤᱨ) ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱠᱟᱴᱷᱢᱟᱱᱰᱩ]] ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱥᱮᱵᱟᱭ ᱮᱢᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱟᱨ ᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ [[ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱥᱤᱵᱷᱤᱞ ᱮᱵᱷᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱛᱷᱚᱨᱤᱴᱤ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Gautam Buddha Airport |url=http://www.caanepal.gov.np/wp-content/uploads/2016/03/GAUTAM-BUDDHA-AIRPORT.pdf |publisher=Civil Aviation Authority of Nepal |access-date=31 January 2019 |archive-date=7 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180907083235/http://www.caanepal.gov.np/wp-content/uploads/2016/03/GAUTAM-BUDDHA-AIRPORT.pdf |url-status=dead }}</ref> ᱑᱙᱘᱕ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱫᱚ [[᱑᱙᱘᱕ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱵᱚᱢ ᱵᱞᱟᱥᱴ|ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱵᱚᱢ ᱵᱞᱟᱥᱴ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱟᱨᱜᱮᱴ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>webindia123. ''[http://news.webindia123.com/news/Articles/Asia/20060528/346900.html Indian freedom fighters behind Nepal revolution?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528201107/https://news.webindia123.com/news/Articles/Asia/20060528/346900.html |date=28 May 2019 }}''</ref><ref>Dangol, Sanu Bhai. ''[https://books.google.com/books?id=bXtuAAAAMAAJ The Palace in Nepalese Politics: With Special Reference to the Politics of 1951 to 1990]''. Kathmandu: [[Ratna Pustak Bhandar]], 1999. pp. 128-129</ref> ᱑᱙᱗᱗ ᱨᱮ, [[ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱽᱫᱷᱚ]] ᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱟᱛᱮ '''ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱽᱫᱷᱚ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ''' ᱫᱚᱦᱚ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱫᱚ ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱞᱩᱢᱵᱤᱱᱤ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Bringing travellers to the birth place of Lord Buddha |url=https://nepaltraveller.com/travel/airports-in-nepal/gautam-buddha-airport-bhairahawa |publisher=Nepal Traveller |access-date=1 January 2021|last1=Mandal |first1=Rina Kumar|date=27 September 2020 }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== 5jhrrzcei1h7x7qbdnajut24oevqt2p ᱢᱟᱹᱞᱤ 0 35745 193344 191444 2026-07-02T07:17:49Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 193344 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱳᱞᱤᱵᱽ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱳᱞᱮᱥᱮᱭᱟᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱵᱟᱦᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱡᱟᱹᱛᱤ}} {{automatic taxobox |image = Common Jasmine.jpg |image_caption = ''ᱢᱟᱹᱞᱤ'' ᱵᱟᱦᱟ |taxon = Jasminum |authority = [[ᱠᱟᱨᱞ ᱞᱤᱱᱤᱭᱚᱥ|L.]] |type_species = ''[[Jasminum officinale]]'' |type_species_authority= |subdivision_ranks = [[ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ]] |subdivision = ᱒᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ, ᱧᱮᱞ ᱢᱮ [[List of Jasminum species|'ᱢᱟᱹᱞᱤ' ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ]]<ref name="ing">{{cite web | url = http://botany.si.edu/ing/INGsearch.cfm?searchword=Jasminum | title = ''Jasminum'' | access-date = 2008-06-03 | work = Index Nominum Genericorum | publisher = [[International Association for Plant Taxonomy]] }}</ref><ref name="CPN">{{cite journal | url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=116771 | title = 10. Jasminum Linnaeus | access-date = 2008-06-03 | journal = Chinese Plant Names | volume = 15 | page = 307 }}</ref><ref name="UniProt">{{UniProt Taxonomy | name = Jasminum | id = 4147 | accessdate = 2008-06-03 }}</ref> | synonyms= *''Mogorium''<small> Juss.</small> *''Noldeanthus''<small> Knobl.</small> *''Nyctanthos'' <small> St.-Lag.</small> |synonyms_ref = <ref name="POWO">{{cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328128-2#synonyms |title= ''Tacca'' J.R.Forst. & G.Forst |date=2023 |website=Plants of the World Online |publisher= Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=25 March 2023 }}</ref> |}} [[File:Jasmine .jpg|thumb|ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ]] **ᱢᱟᱹᱞᱤ(ᱵᱚᱱᱚᱥᱯᱚᱛᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ: '''''Jasminum''''') ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱭᱛᱩᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱳᱞᱮᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱫᱟᱨᱮ ᱟᱨ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="POWO"/><ref name="WFO">{{cite web |url=http://worldfloraonline.org/taxon/wfo-4000019529 |title=''Jasminum'' L. |date=2023 |website=World Flora Online |publisher=World Flora Consortium |access-date=25 March 2023}}</ref><ref name="singh2006"/>{{rp|193}} ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱒᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱤᱣᱨᱮᱥᱤᱭᱟ, [[ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱟᱨ ᱳᱥᱤᱭᱟᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ ᱟᱨ ᱞᱚᱞᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="singh2006"/>{{rp|194}} ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱥᱚ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱥᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱵᱽᱨᱟ ᱵᱮᱞᱩᱞᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>[https://www.bbc.com/travel/article/20220106-shubra-beloula-the-tiny-egyptian-village-few-know Shubra Beloula: The tiny Egyptian village few know]</ref> == ᱵᱮᱣᱨᱟ == ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱧᱩᱨᱩᱜ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱥᱟᱨᱟ ᱜᱷᱟᱱᱮ ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩ, ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱜᱟᱡᱟᱲ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ, ᱯᱮ-ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱯᱤᱱᱱᱮᱴ (pinnate) ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ {{convert|2.5|cm|in|abbr=on}} ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱯᱩᱸᱰ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱜᱮ ᱱᱟᱥᱮ ᱟᱨᱟᱜ ᱨᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱭᱢᱳᱥ (cymose) ᱜᱩᱪᱷᱤ ᱨᱮ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱯᱮᱭᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ, ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱰᱟᱹᱨ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱨᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱠᱷᱲᱤ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱞᱳᱠᱩᱞ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱱ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱳᱵᱷᱩᱞ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱮᱥᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱵᱽᱨᱮᱠᱴ ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱟᱱᱦᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱵᱮᱞᱮ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱳᱞ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱠᱮᱞᱤᱠᱥ ᱫᱚ ᱜᱷᱟᱱᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱥᱚᱣᱟ ᱾<ref name="singh2006"/><ref>[https://botanical.com/botanical/mgmh/j/jasmin06.html A Modern Herbal]</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱠᱨᱳᱢᱳᱡᱳᱢ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ ᱰᱤᱯᱞᱚᱭᱮᱰ (2n=26) ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾ ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ, ᱠᱩᱪᱷᱩ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚᱨᱮ ᱫᱚ ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞ ᱯᱳᱞᱤᱯᱞᱚᱭᱰᱤ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ, ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱥᱟᱢᱵᱟᱠ'' (triploid 3n=39), ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱯᱷᱞᱮᱠᱥᱤᱞ'' (tetraploid 4n=52), ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱢᱮᱥᱱᱟᱭ'' (triploid 3n=39), ᱟᱨ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱟᱝᱜᱚᱥᱴᱤᱯᱷᱚᱞᱤᱭᱚᱢ'' (tetraploid 4n=52) ᱨᱮ ᱾<ref name="singh2006"/> == ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱴᱷᱟᱶ == ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱤᱣᱨᱮᱥᱤᱭᱟ, [[ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]], ᱟᱨ ᱳᱥᱤᱭᱟᱱᱤᱭᱟ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ ᱟᱨ ᱩᱯ-ᱠᱨᱟᱱᱛᱤᱭ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱟᱱᱟ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱒᱐᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱜᱮ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="CTEG">Townsend, C. C. and Evan Guest (1980). "Jasminum officinale," in ''Flora of Iraq,'' Vol. 4.1. Baghdad, pp. 513–519.</ref><ref name="mccleland">{{cite book|author1=Ernst Schmidt |author2=Mervyn Lötter |author3=Warren McCleland |title =Trees and shrubs of Mpumalanga and Kruger National Park|publisher =Jacana Media|year =2002|page=530|isbn =978-1-919777-30-6|url =https://books.google.com/books?id=RpVJJH3kV0oC&q=Jasminum+genus&pg=PA530}}</ref><ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=116771 ''Jasminum'' @ EFloras.org].</ref> ᱱᱩᱠᱩᱣᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱨᱩᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱫᱚ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ|ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="panda">{{cite book|author =Panda, H. |title =Cultivation and Utilization of Aromatic Plants|publisher =National Institute Of Industrial Research|year =2005|page =220|isbn =978-81-7833-027-3|url =https://books.google.com/books?id=EeckAgAAQBAJ&q=%E0%B9%88jusmine}}</ref> ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱫᱚ ᱢᱮᱰᱤᱴᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱤᱣᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞᱟᱭᱤᱡᱽᱰ (ᱚᱱᱟ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ) ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ, ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱢᱩᱲᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ]], ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱯᱢᱟᱦᱟᱫᱤᱯ, ᱠᱚᱸᱭᱮ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ, ᱟᱨ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱤᱵᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱨᱮ ᱱᱮᱪᱩᱨᱟᱞᱟᱭᱤᱡᱽᱰ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="singh2006"/><ref>{{GRIN |id=407300}}</ref> ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱯᱞᱩᱢᱤᱱᱮᱱᱥ'' (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱫᱚᱢ ᱡᱚᱠᱷᱟᱡ ᱵᱟᱝ ᱴᱷᱟᱹᱣᱠᱟᱹ ᱧᱩᱛᱩᱢ "ᱵᱨᱟᱡᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱡᱚᱥᱢᱤᱱ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ) ᱟᱨ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱰᱤᱪᱚᱴᱚᱢᱚᱢ'' (Gold Coast Jasmine) ᱫᱚ ᱦᱟᱣᱟᱭᱤ ᱟᱨ ᱯᱷᱞᱳᱨᱤᱰᱟ ᱨᱮ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱᱠᱟᱨᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ ᱾<ref>{{PLANTS |id=JAFL |taxon=Jasminum fluminense}}</ref><ref>{{PLANTS |id=JADI2 |taxon=Jasminum dichotomum}}</ref> ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱯᱚᱞᱤᱭᱟᱱᱛᱷᱚᱢ'', ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱜᱳᱞᱟᱯᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱫᱚ ᱚᱥᱴᱨᱮᱞᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱᱠᱟᱨᱤ ᱜᱷᱟᱥ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Weeds of the Blue Mountains Bushland – Jasminum polyanthum |url=http://www.weedsbluemountains.org.au/jasmine.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140204150633/http://weedsbluemountains.org.au/jasmine.php |archive-date=2014-02-04 }}</ref> == ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱢᱚᱱ == ᱱᱚᱣᱟ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱟᱹᱲᱟᱹ "''ᱡᱮᱥᱮᱢᱤᱱ"'' ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ {{langx|fa|یاسمن‎|yāsamin}} ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱫᱷᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite encyclopedia |title=Jasmine, Jessamine |dictionary=An etymological dictionary of modern English |page=779 |url=https://archive.org/details/etymologicaldict00weekuoft/page/390/ |last1=Weekley |first1=Ernest |date=1921 |publisher=London J. Murray }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱟᱹᱲᱟᱹ {{lang|pal-Latn|yāsaman}} ᱟᱨ ᱟᱨᱵᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ {{lang|ar-Latn|yāsamīn}} ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱢᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="MWdict">{{cite web |title=Definition of Jasmine |website=[[Merriam-Webster]] |date=2021-10-23 |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/jasmine |access-date=2022-01-20 }}</ref><ref name="oed">{{cite web |url=https://www.etymonline.com/search?q=jasmine |title=Jasmine |publisher=Online Etymology Dictionary |date=2022 |accessdate=4 March 2022 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱫᱚ ᱑᱕᱗᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱥᱩᱨᱥᱩᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱛᱟᱞᱟ ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱵᱚᱞᱚ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱫᱚ ᱑᱖ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱷᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=oed/> ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ'' ᱫᱚ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite book |last1=Bayton |first1=Ross |title=The Gardener's Botanical: An Encyclopedia of Latin Plant Names |url=https://books.google.com/books?id=D0ipDwAAQBAJ&q=jasminum |date=2019 |publisher=[[Royal Horticultural Society]] |location=London, UK |isbn=978-1-78472-677-5 |page=170}}</ref> == ᱛᱷᱚᱠ ᱵᱤᱱᱭᱟᱥ == ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ (species) ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱟᱹᱭᱛᱩᱱ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ (Oleaceae) ᱨᱮᱱᱟᱜ [[Jasmineae]] ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="singh2006">{{cite book|author=Singh, A. K. |title =Flower Crops: Cultivation and Management|publisher =New India Publishing|year =2006|pages=193–205|isbn =978-81-89422-35-6|url =https://books.google.com/books?id=Bfb1T6QbfaAC&q=Jasminum+genus&pg=PA193}}</ref> ''Jasminum'' ᱫᱚ ᱢᱚᱬᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ—''Alternifolia'', ''Jasminum'', ''Primulina'', ''Trifoliolata'', ᱟᱨ ''Unifoliolata'' ᱾<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?6186 |title=''Jasminum'' L. |author=USDA, ARS, National Genetic Resources Program |publisher=Germplasm Resources Information Network, National Germplasm Resources Laboratory |access-date=November 22, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126042226/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?6186 |archive-date=January 26, 2012 |url-status=dead }}</ref> [[File:Jasmine Rose photo.jpg|thumb|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ]] === ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ === {{Main|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ}} ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ:<ref name=grin>{{ cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?6186 |title=''Jasminum'' information from NPGS/GRIN |author=GRIN |author-link=Germplasm Resources Information Network |work=Taxonomy for Plants |publisher=[[United States Department of Agriculture|USDA]], [[Agricultural Research Service|ARS]], National Genetic Resources Program |location=National Germplasm Resources Laboratory, [[Beltsville, Maryland]] |access-date=October 19, 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924122055/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?6186 |archive-date=September 24, 2015 }}</ref> {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Jasminum abyssinicum|J. abyssinicum]]'' – ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ (forest jasmine) * ''[[Jasminum adenophyllum|J. adenophyllum]]'' – ᱵᱞᱩᱜᱽᱨᱮᱯ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱯᱤᱱᱣᱦᱤᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ * ''[[Jasminum andamanicum|J. andamanicum]]'' * ''[[Jasminum angulare|J. angulare]]'' * ''[[Jasminum angustifolium|J. angustifolium]]'' – [[ᱵᱤᱨᱢᱟᱹᱞᱤ]] * ''[[Jasminum auriculatum|J. auriculatum]]'' – ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱱᱤᱰᱚᱞ-ᱯᱷᱞᱟᱣᱟᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ * ''[[Jasminum azoricum|J. azoricum]]'' * ''[[Jasminum beesianum|J. beesianum]]'' – ᱟᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱞᱤ * ''[[Jasminum dichotomum|J. dichotomum]]'' – ᱜᱳᱞᱰ ᱠᱳᱥᱴ ᱢᱟᱹᱞᱤ * ''[[Jasminum didymum|J. didymum]]'' * ''[[Jasminum dispermum|J. dispermum]]'' * ''[[Jasminum elegans|J. elegans]]'' * ''[[Jasminum elongatum|J. elongatum]]'' * ''[[Jasminum floridum|J. floridum]]'' * ''[[Jasminum fluminense|J. fluminense]]'' * ''[[Jasminum fruticans|J. fruticans]]'' * ''[[Jasminum grandiflorum|J. grandiflorum]]'' – ᱨᱚᱭᱮᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱢᱟᱹᱞᱤ * ''[[Jasminum humile|J. humile]]'' – ᱤᱴᱟᱞᱤᱭᱟᱱ ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ * ''[[Jasminum lanceolarium|J. lanceolarium]]'' * ''[[Jasminum laurifolium|J. laurifolium]]'' – ᱮᱧᱡᱮᱞ-ᱣᱤᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ * ''[[Jasminum malabaricum|J. malabaricum]]'' * ''[[Jasminum mesnyi|J. mesnyi]]'' – ᱡᱟᱯᱟᱱᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ * ''[[Jasminum multiflorum|J. multiflorum]]'' – ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱤᱯᱤᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ * ''[[Jasminum multipartitum|J. multipartitum]]'' – ᱤᱯᱤᱞ ᱵᱤᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ * ''[[Jasminum nervosum|J. nervosum]]'' * ''[[Jasminum nobile|J. nobile]]'' * ''[[Jasminum nudiflorum|J. nudiflorum]]'' – ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ (winter jasmine) * ''[[Jasminum odoratissimum|J. odoratissimum]]'' – ᱥᱟᱥᱟᱝ ᱢᱟᱹᱞᱤ * ''[[Jasminum officinale|J. officinale]]'' – ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ, ᱯᱩᱸᱰ ᱢᱟᱹᱞᱤ * ''[[Jasminum parkeri|J. parkeri]]'' – ᱠᱟᱹᱴᱤᱡ (dwarf) ᱢᱟᱹᱞᱤ * ''[[Jasminum polyanthum|J. polyanthum]]'' * ''[[Jasminum sambac|J. sambac]]'' – ᱟᱨᱚᱵᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Arabian jasmine) * ''[[Jasminum simplicifolium|J. simplicifolium]]'' * ''[[Jasminum sinense|J. sinense]]'' * ''[[Jasminum subhumile|J. subhumile]]'' * ''[[Jasminum tortuosum|J. tortuosum]]'' * ''[[Jasminum urophyllum|J. urophyllum]]'' * ''[[Jasminum volubile|J. volubile]]'' {{div col end}} == ᱜᱮᱞᱟᱨᱤ == <gallery widths="200px" heights="200px"> File:Jasminum sambac 'Grand Duke of Tuscany'.jpg|''[[Jasminum sambac]]'' "ᱜᱽᱨᱟᱱᱰ ᱰᱤᱣᱩᱠ ᱚᱯᱷ ᱴᱟᱥᱠᱟᱱᱤ" File:Jsambac.jpg|''Jasminum sambac'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱰᱟᱵᱚᱞ-ᱵᱟᱦᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ File:Jasmine Bud.jpg|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱩᱸᱲᱤ ᱠᱚ File:Jasmine lifecycle.jpg|ᱟᱨᱚᱵᱤ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱪᱟᱠᱷᱟ (Lifecycle) File:Bunch of jasmine flowers.jpg|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱛᱷᱚᱯᱮ </gallery> == ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴᱥ == ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮᱜᱮ ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴ ᱫᱟᱨᱮ ᱦᱚᱨᱢᱳᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱜᱨᱟᱱᱰᱤᱯᱞᱚᱨᱚᱢ'' ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱛᱷᱟᱭᱤᱞ ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱮ ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱳᱞᱤᱠᱩᱞᱟᱨ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite journal |author=Demole E |year=1962 |title=Isolement et détermination de la structure du jasmonate de méthyle, constituant odorant caractéristique de l'essence de jasmin|journal=Helv Chim Acta|volume=45 |pages=675–85 |doi=10.1002/hlca.19620450233 |last2=Lederer |first2=E. |last3=Mercier |first3=D. |issue=2 |bibcode=1962HChAc..45..675D }}</ref> ᱡᱟᱥᱢᱳᱱᱮᱴᱥ ᱫᱚ ᱫᱟᱨᱮ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱫᱩᱱᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱴᱷᱮᱱ ᱜᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱛ-ᱦᱟᱥᱟ ᱟᱨ ᱦᱚᱭ-ᱦᱤᱥᱤᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ (ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱞᱚᱞᱚ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ) ᱵᱤᱨᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱤᱜᱽᱱᱟᱞ ᱴᱨᱟᱱᱥᱰᱚᱠᱥᱚᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱮᱱᱮᱢ ᱮ ᱮᱢᱟ ᱾<ref>{{cite journal|pmc=4701901|year=2016|last1=Sharma|first1=M|title=Jasmonates: Emerging Players in Controlling Temperature Stress Tolerance|journal=Frontiers in Plant Science|volume=6|pages=1129|last2=Laxmi|first2=A|doi=10.3389/fpls.2015.01129|pmid=26779205|doi-access=free |bibcode=2016FrPS....6.1129S }}</ref> == ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ == ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱟᱨ ᱥᱚ ᱥᱩᱱᱩᱢ ᱠᱟᱹᱨᱜᱟᱲ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱰᱤ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱚ ᱪᱟᱥᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=What's So Great About the Jasmine Flower? |url=https://www.earth.com/earthpedia-articles/whats-great-about-jasmine/ |access-date=2022-04-27 |website=Earth.com |language=en}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱯᱞᱟ, ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟᱵᱽ ᱯᱩᱱᱟᱹᱭ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last1=August 8 |last2=Comments |first2=2018 {{!}} Micaela Nerguizian {{!}} |title=Hopa! Rituals and Symbols of an Armenian Wedding |url=https://festival.si.edu/blog/rituals-symbols-armenian-wedding-celebration |access-date=2022-04-27 |website=Smithsonian Folklife Festival |language=en-US}}</ref> ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱠᱚ ᱟᱹᱠᱷᱨᱤᱧᱟ, ᱟᱨ ᱢᱳᱛᱤᱭᱟ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱢᱳᱜᱽᱨᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱳᱴᱟ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱪᱷᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱚᱸ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=10 Different Types of Jasmine Plants (Photos) - Garden Lovers Club |url=https://www.gardenloversclub.com/ornamental/flowers/jasmine/types-of-jasmine/ |access-date=2022-04-27 |website=www.gardenloversclub.com |date=22 February 2020 |language=en-us}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱛᱷᱟᱱ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱢᱩᱱᱫᱤᱨ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚᱨᱮ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱟᱨ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱑᱙᱘᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱜᱚᱢᱠᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ<ref name="jasmin87_ayari_geisser">{{cite web |last=Michael |first=Ayari |author2=Vincent Geisser |language=fr |title=Tunisie : la Révolution des "Nouzouh"* n'a pas l'odeur du jasmin |publisher=Témoignage chrétien |year=2011 |url=http://www.temoignagechretien.fr/ARTICLES/International/Tunisie-la-Revolution-des-%C2%ABNouzouh%C2%BB*-n%E2%80%99a-pas-l%E2%80%99odeur-du-jasmin/Default-3-2370.xhtml |access-date=2011-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110128201953/http://www.temoignagechretien.fr/ARTICLES/International/Tunisie-la-Revolution-des-%C2%ABNouzouh%C2%BB*-n%E2%80%99a-pas-l%E2%80%99odeur-du-jasmin/Default-3-2370.xhtml |archive-date=2011-01-28 |url-status=dead }}</ref><ref name="jasmin87_QudOran">{{cite web |language=fr |title=La révolution par le feu et par un clic |publisher=[[Le Quotidien d'Oran]]/moofid.com |date=2011-02-25 |url=http://news.moofid.com/fr-8441-La-revolution-par-le-feu-et-par-un-clic.htm |access-date=2011-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714113629/http://news.moofid.com/fr-8441-La-revolution-par-le-feu-et-par-un-clic.htm |archive-date=2011-07-14 |url-status=dead }}</ref> ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱩᱞ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ "ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱦᱩᱞ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite journal |last=Kim |first=Elvis H |date=September 2021 |title=Democratization and Authoritarianism in the Information Age |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/22338659211026006 |journal=International Area Studies Review |language=en |volume=24 |issue=3 |pages=205–223 |doi=10.1177/22338659211026006 |s2cid=237434616 |issn=2233-8659|url-access=subscription }}</ref> "ᱡᱟᱥᱢᱤᱱ" ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱠᱩᱲᱤ ᱦᱚᱯᱚᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ <gallery mode="packed-hover"> File:Tea patterns p1160028.jpg|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱪᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱦᱤᱥ File:Chinesischer Maler des 12. Jahrhunderts (I) 001.jpg|''ᱯᱩᱸᱰ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱰᱟᱹᱨ'', ᱑᱒ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱ ᱪᱟᱭᱱᱤᱡᱽ ᱠᱟᱹᱨᱤᱜᱚᱞ ᱡᱷᱟᱣ ᱪᱟᱝ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱤᱞᱠ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ File:Meenakshi Sundareswarar.jpg|ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ File:Jasmine Flower full bloom on the plant near Hyderabad, Andhra Pradesh, India. 01.jpg|ᱫᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟ File:Photo Jasmine flowers harvest 1965 - Touring Club Italiano 1.2940.jpg|ᱤᱴᱟᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱡᱤᱭᱳ ᱠᱟᱞᱟᱵᱽᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱛᱩᱢᱟᱹᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤ (᱑᱙᱖᱕) </gallery> == ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ == ᱟᱭᱢᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱟᱨ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾ * ᱥᱤᱨᱤᱭᱟ: ᱥᱤᱨᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ ᱫᱟᱢᱟᱥᱠᱟᱥ ᱫᱚ "ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱦᱟᱨ" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://peacockplume.fr/food-travel/damascus-city-jasmine|title=Damascus, the City of Jasmine|author=Anabel Bachour|date=23 February 2017|publisher=Peacock Plume, Student Media, The American University of Paris, France|access-date=26 May 2019|archive-date=12 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412114937/http://peacockplume.fr/food-travel/damascus-city-jasmine|url-status=dead}}</ref> * ᱦᱟᱣᱟᱭᱤ: ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱥᱟᱢᱵᱟᱠ'' ("''ᱯᱤᱠᱟᱠᱮ''") ᱫᱚ ᱢᱟᱞᱟ (ᱞᱮᱭᱤ) ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱟᱣᱟᱭᱤᱭᱟᱱ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news |last=Hitt |first=Christine |date=1 May 2018 |title=7 of Hawaii's Most Popular Lei and What Makes Them Unique |work=Hawaii Magazine |url=https://www.hawaiimagazine.com/7-of-hawaiis-most-popular-lei-and-what-makes-them-unique/ |access-date=1 March 2022}}</ref> * ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟ: ''ᱡᱚᱥᱢᱤᱱᱚᱢ ᱥᱟᱢᱵᱟᱠ'' ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[http://www.proxsis.com/perundangan/LH/doc/uu/F00-1993-00004.pdf Keputusan Presiden No. 4 Tahun 1993] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120402234237/http://www.proxsis.com/perundangan/LH/doc/uu/F00-1993-00004.pdf |date=2012-04-02 }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ "**ᱢᱮᱞᱟᱛᱤ ᱯᱩᱛᱤᱦ**" (melati putih) ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱳᱱᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ, ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱡᱟᱵᱷᱟ ᱰᱷᱤᱯ ᱨᱮ ᱾ * [[ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ]]: ''[[Jasminum officinale]]'' ᱫᱚ "**ᱪᱟᱢᱵᱮᱞᱤ**" ᱟᱨᱵᱟᱝ "**ᱤᱭᱟᱥᱢᱤᱱ**" ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[National symbols of Pakistan|ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ]] ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Akhtar |first=Moin |date=26 October 2020 |title=Pakistan National Flower, Animal and Bird |url=https://ilm.com.pk/pakistan/pakistan-information/pakistan-national-flower-animal-and-bird/ |access-date=2 March 2022 |website=ILM.com.pk}}</ref> * [[ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱟᱭᱤᱱ]]: ''[[Jasminum sambac]]'' ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱓᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱟᱸᱜᱚᱪ ᱟᱠᱟᱱ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱚᱸᱰᱮ "ᱥᱟᱢᱯᱟᱜᱩᱭᱴᱟ" (sampaguita) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱞᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱢᱩᱨᱛᱤ ᱠᱚ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=10 November 2021 |title=Philippine National Flower- Sampaguita |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/11/10/philippine-national-flower-sampaguita/#:~:text=For%20today's%20%23WildlifeWednesday%2C%20let's%20learn,purity%2C%20fidelity%2C%20and%20hope. |access-date=2 March 2022 |website=National Museum of the Philippines}}</ref> * [[ᱛᱷᱟᱭᱞᱮᱱᱰ]]: ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱟᱭᱳ ᱦᱚᱯᱚᱱᱟᱜ (motherhood) ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.flowerstips.org/symbolic-spiritual-meaning-jasmine-flowers/|title=Symbolic and spiritual meaning of jasmine flowers|date=2017-01-03|website=Gardening Tips {{!}} Flower Wiki|language=en-US|access-date=2019-04-25|archive-date=2021-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412114938/https://www.flowerstips.org/symbolic-spiritual-meaning-jasmine-flowers/|url-status=dead}}</ref> * [[ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟ]]: ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱦᱟ ᱫᱚ ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[Tunisian Revolution|ᱴᱤᱣᱱᱤᱥᱤᱭᱟᱱ ᱦᱩᱞ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ * [[ᱤᱨᱟᱱ]]: (ᱟᱨᱵᱟᱝ [[Shia Islam|ᱥᱤᱭᱟ ᱤᱥᱞᱟᱢ]]), ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱫᱚ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱨᱮᱱ ᱱᱟᱹᱵᱤ [[Muhammad|ᱢᱩᱦᱟᱢᱢᱚᱫᱽ]] ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱯᱚᱱ ᱮᱨᱟ [[Fatimah al-Zahra|ᱯᱷᱟᱛᱤᱢᱟ ᱟᱞ-ᱡᱟᱦᱨᱟ]] ᱣᱟᱜ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=علت نامگذاری حضرت زهرا (س) به گل یاس و مهدی موعود (عج) به گل نرگس چیست ؟ التماس دها |url=https://www.pasokhgoo.ir/node/31525 |access-date=2026-04-26 |archive-date=2025-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627084542/https://www.pasokhgoo.ir/node/31525 |url-status=dead }}</ref> == ᱮᱴᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ "ᱢᱟᱹᱞᱤ" ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ == {{div col|colwidth=20em}} * ᱵᱽᱨᱟᱡᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Mandevilla sanderi]]'' * ᱠᱮᱯ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Cape jasmine) ''[[Gardenia]]'' * ᱠᱮᱨᱳᱞᱟᱭᱱᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Gelsemium sempervirens]]'' * ᱠᱨᱮᱯ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Tabernaemontana divaricata]]'' * ᱪᱤᱞᱤᱭᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Mandevilla laxa]]'' * [[Jasmine rice|ᱢᱟᱹᱞᱤ ᱪᱟᱣᱞᱮ]], ᱢᱤᱫ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱡᱟᱝ ᱪᱟᱣᱞᱮ * ᱢᱟᱫᱟᱜᱟᱥᱠᱟᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Stephanotis floribunda]]'' * ᱱᱤᱣᱡᱤᱞᱮᱱᱰ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Parsonsia capsularis]]'' * ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Night-blooming jasmine) ''[[Cestrum nocturnum]]'' * ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱵᱟᱦᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤ / ᱥᱤᱸᱜᱟᱹᱨ ᱦᱟᱨ (Night-flowering jasmine) ''[[Nyctanthes arbor-tristis]]'' * ᱚᱨᱮᱧᱡᱽ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Murraya paniculata]]'' * ᱟᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Red jasmine) ''[[Plumeria rubra]]'' * ᱤᱯᱤᱞ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Star jasmine) ''[[Trachelospermum jasminoides]]'' * ᱯᱮᱨᱟᱜᱩᱣᱟᱭᱟᱱ ᱢᱟᱹᱞᱤ ''[[Brunfelsia australis]]'' * [[Tree jasmine (disambiguation)|ᱫᱟᱨᱮ ᱢᱟᱹᱞᱤ (Tree jasmine)]] {{div col end}} == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ == * {{cite journal | url = http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=116771 | title = ''Jasminum'' Linn | access-date = 2008-06-03 | journal = Flora of Pakistan | page = 12 }} *{{Cite book |title=The World in So Many Words |first=Allan A. |last=Metcalf |publisher=Houghton Mifflin |year=1999 |isbn=0-395-95920-9}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ ᱠᱚ == {{Commons category}} {{Wikispecies}} {{Wiktionary|Jasmine|Jasminum}} * {{cite web | url = http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Jasminum | title = Flora Europaea Search Results | access-date = 2008-06-03 | work = [[Flora Europaea]] | publisher = [[Royal Botanic Garden, Edinburgh]] }} * {{cite web | url = http://www.ville-ge.ch/musinfo/bd/cjb/africa/index.php?langue=an | title = African Plants Database | publisher = [[Natural History Museum of Geneva|South African National Biodiversity Institute, the Conservatoire et Jardin botaniques de la Ville de Genève]] and Tela Botanica}} * {{Cite EB1911|wstitle=Jasmine|volume=15|pages=277–278}} {{Taxonbar|from=Q82014}} {{Authority control}} [[Category:Jasminum| ]] [[Category:ᱥᱟᱢᱳᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱟᱨᱮ ᱱᱟᱹᱲᱤ ᱠᱚ]] [[Category:ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ]] [[Category:ᱫᱷᱩᱬᱟᱹ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ]] [[Category:ᱳᱞᱮᱥᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱠᱚ]] [[Category:ᱠᱟᱨᱞ ᱞᱤᱱᱤᱭᱚᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱚᱱᱚᱥᱯᱚᱛᱤ ᱛᱷᱚᱠ ᱠᱚ]] 0r0mt6c5chi7viw7vg7l0lip4krj4dx ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ 0 36249 193329 192940 2026-07-02T00:43:28Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 193329 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ | settlement_type = [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | total_type = ᱜᱩᱴ | native_name = | image_skyline = {{photomontage | photo1a = Noida Sector 15 metro station.jpg | photo2a = Greaternoida expressway Q2.jpg | photo2b = Noidancrdelhiskyline.jpg | photo3a = Noida Buddha Circuit, Formula One 2013 (Ank kumar) 16.jpg | photo3b = Yamuna Expressway Delhi Agra India August 2013.jpg | photo4a = View of Noida city from the Hilton Noida.jpg | spacing = 1 | color_border = black | color = black | size = 280 | foot_montage = ''ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ (ᱞᱮᱸᱜᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱡᱚᱢ)'': [[ᱱᱚᱭᱰᱟ ᱢᱤᱴᱨᱚ]], ᱱᱚᱭᱰᱟ-ᱜᱨᱮᱴᱟᱨ ᱱᱚᱭᱰᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥᱣᱮ, ᱱᱚᱭᱰᱟ ᱥᱠᱟᱭᱞᱟᱭᱤᱱ, ᱵᱩᱫᱫᱷ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱥᱟᱨᱠᱭᱩᱴ, [[ᱭᱚᱢᱩᱱᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥᱣᱮ]], [[ᱱᱚᱭᱰᱟ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱱᱳᱨᱟᱢᱤᱠ ᱧᱮᱞ}} | image_map = India Uttar Pradesh districts 2012 Gautam Buddha Nagar.svg | map_caption = ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = | coor_pinpoint = ᱜᱨᱮᱴᱟᱨ ᱱᱚᱭᱰᱟ | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] | subdivision_type2 = ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | subdivision_name2 = [[ᱢᱤᱨᱟᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|ᱢᱤᱨᱟᱴ]] | established_title = ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ | established_date = ᱙ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱙᱗ | seat_type = ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ | seat = [[ᱜᱨᱮᱴᱟᱨ ᱱᱚᱭᱰᱟ]] | parts_type = ᱛᱚᱦᱥᱤᱞ | parts_style = para | p1 = #'''ᱥᱚᱫᱚᱨ''' ([[ᱱᱚᱭᱰᱟ]]) #'''[[ᱫᱟᱫᱽᱨᱤ]]''' #'''[[ᱡᱮᱣᱟᱨ]]''' | area_total_km2 = 1442 | area_footnotes = | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_total = ᱑,᱖᱔᱘,᱑᱑᱕ | population_footnotes = | population_urban = | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ | demographics1_title1 = ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ | demographics1_info1 = ᱙᱘.᱑᱔%<ref name="GB Nagar district Population">{{cite web|url=https://www.censusindia2011.com/uttar-pradesh/gautam-buddha-nagar-population.html|title=Gautam Buddha Nagar district Population|work=Census India|access-date=11 July 2021}}</ref> | demographics1_title2 = ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ | demographics1_info2 = ᱘᱕᱑ [[ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ|♀]]/ ᱑᱐᱐᱐ [[ᱠᱚᱲᱟ|♂]] <!-- 890,214 males, 757,901 females --> | leader_title = ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱢᱮᱡᱤᱥᱴᱨᱮᱴ | leader_name = ᱢᱮᱰᱷᱟ ᱨᱩᱯᱟᱢ (ᱟᱭᱤ.ᱮ.ᱮᱥ) | leader_title1 = ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱯᱩᱞᱤᱥ | leader_name1 = [[ᱞᱚᱠᱥᱢᱤ ᱥᱤᱝ]] (ᱟᱭᱤ.ᱯᱤ.ᱮᱥ) | leader_title2 = | leader_name2 = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | registration_plate = UP-16 | blank_name_sec1 = ᱢᱩᱬ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ | blank_info_sec1 = [[ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱰᱟᱦᱟᱨ ᱒᱔|ᱮᱱ.ᱮᱪ-᱒᱔]]<br />[[ᱰᱤ.ᱮᱱ.ᱰᱤ ᱯᱷᱞᱟᱭᱣᱮ]]<br />[[ᱱᱚᱭᱰᱟ-ᱜᱨᱮᱴᱟᱨ ᱱᱚᱭᱰᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥᱣᱮ]]<br />[[ᱭᱚᱢᱩᱱᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥᱣᱮ]]<br />[[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱯᱮᱨᱤᱯᱷᱮᱨᱟᱞ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥᱣᱮ]] | blank_name_sec2 = | blank_info_sec2 = | website = {{URL|gbnagar.nic.in}} | official_name = }} '''ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ''' ᱫᱚ [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ]] ᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |url=http://gbnagar.nic.in/profile/profiletest.htm |title=District Profile |access-date=10 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090919132749/http://gbnagar.nic.in/profile/profiletest.htm |archive-date=19 September 2009 |url-status=dead }}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱴᱚᱴᱷᱟ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)|ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱭᱰᱟ, ᱫᱟᱫᱽᱨᱤ ᱟᱨ ᱡᱮᱣᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ (ᱛᱚᱦᱥᱤᱞ) ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱜᱨᱮᱴᱟᱨ ᱱᱚᱭᱰᱟ]] ᱫᱚ ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ [[ᱱᱚᱭᱰᱟ]], [[ᱜᱨᱮᱴᱟᱨ ᱱᱚᱭᱰᱟ]], [[ᱫᱟᱫᱽᱨᱤ]], [[ᱡᱮᱣᱟᱨ]], [[ᱭᱮᱰᱟ ᱥᱤᱴᱤ]] ᱟᱨ [[ᱫᱟᱱᱠᱳᱣᱨ]] ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱙ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱙᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱢᱟᱭᱟᱵᱚᱛᱤ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ<ref>{{Cite news |date=2022-05-16 |title=Mayawati says her government worked on principles of Buddha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/mayawati-says-her-government-worked-on-the-principles-of-buddha/articleshow/91600856.cms |access-date=2024-12-17 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ [[ᱜᱟᱡᱤᱭᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱟᱨ [[ᱵᱩᱞᱚᱸᱫᱽᱥᱚᱦᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱜᱟᱡᱤᱭᱟᱵᱟᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱟᱫᱽᱨᱤ ᱟᱨ ᱵᱤᱥᱨᱚᱠᱷ ᱵᱞᱚᱠ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱵᱩᱞᱚᱸᱫᱽᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱟᱱᱠᱳᱣᱨ ᱟᱨ ᱡᱮᱣᱟᱨ ᱵᱞᱚᱠ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://gbnagar.nic.in/history/ |title=History of Gautam Buddha Nagar district (Noida) |work=GBN District |access-date=16 August 2021 }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱨᱮ ᱟᱠᱴᱤᱵᱷ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ [[ᱵᱷᱚᱜᱚᱛ ᱥᱤᱝ]], [[ᱥᱤᱵᱚᱨᱟᱢ ᱨᱟᱡᱽᱜᱩᱨᱩ|ᱨᱟᱡᱽᱜᱩᱨᱩ]], [[ᱥᱩᱠᱷᱫᱮᱵᱽ ᱴᱷᱟᱯᱟᱨ|ᱥᱩᱠᱷᱫᱮᱵᱽ]] ᱟᱨ [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱮᱠᱷᱚᱨ ᱟᱡᱟᱫᱽ]] ᱫᱚ ᱱᱩᱞᱜᱚᱰᱟ ᱟᱹᱛᱩ (ᱥᱮᱠᱴᱚᱨ-᱑᱔᱕, ᱱᱚᱭᱰᱟ) ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱭᱰᱟ-ᱜᱨᱮᱴᱟᱨ ᱱᱚᱭᱰᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥᱣᱮ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱫᱚ ᱑᱙᱒᱙ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱱᱟᱞᱜᱚᱰᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱷᱚᱱ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ (ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱞᱤᱭᱟᱢᱮᱱᱴ ᱦᱟᱣᱩᱥ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ) ᱨᱮ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱦᱩᱞᱥᱟᱹᱭ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/Authority-to-make-atlas-to-bring-Noida-on-tourist-map/articleshow/46800912.cms |title=Noida Authority to make atlas to bring Noida on tourist map |work=The Times of India |date=4 April 2015 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Delhi/bhagat-singhs-hideout-forgotten-by-history/article6323035.ece/ |title=Bhagat Singh's hideout forgotten by history |work=The Hindu |date=16 August 2014 }}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱛ ᱦᱟᱥᱟ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱢᱟᱭᱚᱬ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱚᱭᱫᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱥᱨᱚᱠᱷ ᱟᱹᱛᱩ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱨᱟᱵᱚᱱ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ [[ᱵᱤᱥᱨᱚᱵᱟ]] ᱨᱤᱥᱤ ᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cities/delhi-news/residents-of-bisrakh-who-revere-ravana-say-they-will-not-miss-ramlila-amid-covid-restrictions-101632678280682-amp.html |title=Ramlila a non-starter in the land of Ravana worshippers |work=The Hindustan Times |date=27 September 2021 }}</ref> [[ᱢᱟᱦᱟᱵᱷᱟᱨᱚᱛ|ᱢᱚᱦᱟᱵᱷᱟᱨᱚᱛ]] ᱨᱮ, ᱫᱟᱱᱠᱳᱣᱨ ᱫᱚ [[ᱫᱨᱳᱱᱟᱪᱟᱨᱭᱚ]] ᱟᱥᱨᱚᱢ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱚᱣᱨᱚᱵᱚ ᱟᱨ [[ᱯᱟᱱᱰᱚᱵᱽ]] ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱰᱮᱢᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠ== {{historical populations|11=1901|12=2,04,084|13=1911|14=2,01,453|15=1921|16=1,94,556|17=1931|18=2,07,635|19=1941|20=2,42,431|21=1951|22=2,81,621|23=1961|24=3,31,688|25=1971|26=4,06,847|27=1981|28=5,14,037|29=1991|30=7,70,367|31=2001|32=11,05,292|33=2011|34=16,48,115|percentages=pagr|footnote=source:<ref>[http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A2_Data_Table.html Decadal Variation In Population Since 1901]</ref>|align=center}} {{bar box |title=ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ (᱒᱐᱑᱑)<ref name="religion">{{Cite web|date=2011|title=Table C-01 Population by Religion: Uttar Pradesh|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11394/download/14507/DDW09C-01%20MDDS.XLS|website=censusindia.gov.in|publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ |right1=ᱥᱟᱭᱠᱟᱲᱟ |float=left |bars= {{bar percent|[[ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|darkorange|84.58}} {{bar percent|[[ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱞᱟᱢ]]|green|13.08}} {{bar percent|[[ᱥᱤᱠᱷ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱥᱤᱠᱷ]]|darkkhaki|0.56}} {{bar percent|[[ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱟᱹᱭ]]|dodgerblue|0.45}} {{bar percent|ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱨᱵᱟᱝ ᱵᱟᱝ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱ|black|1.33}} |caption=ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱯᱟᱴᱤᱧ |width=290px}} ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮ ᱑,᱖᱔᱘,᱑᱑᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱖᱔᱐ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱒᱙᱔ ᱟᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱰᱮᱱᱥᱤᱴᱤ ᱫᱚ ᱑᱑᱖᱑ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱚᱞ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱫᱚ ᱗᱒.᱗᱘% ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱖᱕.᱔᱖% ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾<ref name="toi">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Ghaziabad-GB-Nagar-hub-of-high-literacy-falling-sex-ratio/articleshow/7879052.cms?referral=PM|title=Ghaziabad, GB Nagar hub of high literacy, falling sex ratio|date=6 April 2011|work=[[The Times of India]]|agency=TNN|access-date=6 April 2011}}</ref> ᱕᱙.᱑᱒% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱛᱤ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱑᱓.᱑᱑% ᱾<ref name="districtcensus">{{Cite web |date=2011 |title=District Census Handbook: Gautam Buddha Nagar |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/1212/download/3862/DH_2011_0910_PART_A_DCHB_GAUTAM_BUDDHA_NAGAR.pdf |website=censusindia.gov.in |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> ===ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ=== {{Pie chart |caption = ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ (᱒᱐᱑᱑)<ref name="languages"/> |label1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] |value1 = 92.96 |color1 = orange |label2 = [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]] |value2 = 1.29 |color2 = orchid |label3 = [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]] |value3 = 1.10 |color3 = green |label4 = [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ]] |value4 = 0.97 |color4 = pink |label5 = [[ᱵᱷᱳᱡᱽᱯᱩᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱷᱳᱡᱽᱯᱩᱨᱤ]] |value5 = 0.93 |color5 = gold |label6 = ᱮᱴᱟᱜᱟᱜ |value6 = 2.75 |color6 = grey |thumb=left }} ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱙᱒.᱙᱖% ᱦᱚᱲ ᱫᱚ [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]], ᱑.᱒᱙% ᱫᱚ [[ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱟᱝᱞᱟ]], ᱑.᱑᱐% ᱫᱚ [[ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱩᱨᱫᱩ]], ᱐.᱙᱗% ᱫᱚ [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱤ]] ᱟᱨ ᱐.᱙᱓% ᱫᱚ [[ᱵᱷᱳᱡᱽᱯᱩᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱵᱷᱳᱡᱽᱯᱩᱨᱤ]] ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱼᱟ ᱾<ref name="languages">{{Cite web |title=Table C-16 Population by Mother Tongue: Uttar Pradesh|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10224/download/13336/DDW-C16-STMT-MDDS-0900.XLSX|website=www.censusindia.gov.in|publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> ==ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ== ===ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ=== ᱜᱳᱣᱛᱟᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱰᱤᱥᱴᱨᱤᱠᱴ ᱢᱟᱡᱤᱥᱴᱨᱮᱴ (ᱰᱤ.ᱮᱢ) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱟᱭᱤ.ᱯᱤ.ᱮᱥ ᱳᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱵᱽ-ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱢᱤᱡᱤᱥᱴᱨᱮᱴ (ᱮᱥ.ᱰᱤ.ᱮᱢ) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ {| class="wikitable sortable" width=50% !ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱮᱞ !ᱥᱟᱵᱽ-ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ !ᱵᱞᱚᱠ ᱠᱚ !ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱞ |- | ᱑. | ᱥᱚᱫᱚᱨ ([[ᱱᱚᱭᱰᱟ]]) | [[ᱵᱤᱥᱨᱚᱠᱷ]] ᱟᱨ [[ᱫᱟᱱᱠᱳᱣᱨ]] | style="text-align:center;"| |- | ᱒. | [[ᱫᱟᱫᱽᱨᱤ]] | ᱫᱟᱫᱽᱨᱤ | style="text-align:center;"| |- | ᱓. | [[ᱡᱮᱣᱟᱨ]] | ᱡᱮᱣᱟᱨ | style="text-align:center;"| |} ===ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ=== ᱑᱔ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ, [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨᱮᱴ ([[ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ]] ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱥᱟᱶ) ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱹᱱ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱫᱚ [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |date=13 January 2020 |title=UP Cabinet introduces Police Commissionerate system for Gautam Buddha Nagar, Lucknow |url=https://www.business-standard.com/article/news-ani/up-cabinet-introduces-police-commissionerate-system-for-gautam-buddh-nagar-lucknow-120011301057_1.html |work= Business Standard |access-date= 11 February 2022}}</ref><ref>{{cite news| date= 15 January 2022|title=Noida Police complete two years of the Commissionerate system |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/noida-police-complete-two-years-of-the-commissionerate-system-7724196/ |work= Indian Express |access-date= 11 February 2022}}</ref><ref>{{cite news |first=Shikha| last=Salaria |date= 14 January 2020|title=Uttar Pradesh: 15 powers shift from DM to police commissioner |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/noida/15-powers-shift-from-dm-to-police-commissioner/articleshow/73236010.cms |work= Times of India |access-date= 11 February 2022}}</ref> ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱚᱨ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱚᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱤᱱᱥᱯᱮᱠᱴᱚᱨ-ᱡᱮᱱᱨᱟᱞ (ᱟᱭᱤᱡᱤ) ᱨᱮᱸᱠ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱮᱰᱤᱥᱟᱱᱴᱟᱞ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱚᱨ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱤᱫ ᱫᱚ ᱞᱳ ᱟᱨ ᱚᱰᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱫᱚ ᱠᱨᱟᱭᱤᱢ ᱟᱨ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱰᱤᱯᱩᱴᱤ ᱤᱱᱥᱯᱮᱠᱴᱚᱨ ᱡᱮᱱᱨᱟᱞ ᱨᱮᱸᱠ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜᱤᱡ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱐ ᱵᱮᱪ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱟᱭᱤᱯᱤᱮᱥ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ [[ᱞᱚᱠᱥᱢᱤ ᱥᱤᱝ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news |date=29 November 2022 |title=IPS officer Laxmi Singh appointed UP's first woman Police Commissioner at Noida |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/ips-officer-laxmi-singh-appointed-ups-first-woman-police-commissioner-at-noida/articleshow/95853120.cms?from=mdr |work=Economic Times}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱩᱬ ᱯᱮᱭᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱠᱚᱲᱟ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱮᱥ.ᱯᱤ. ᱨᱮᱸᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱗ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱰᱤᱯᱩᱴᱤ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ, ᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱰᱤᱯᱩᱴᱤ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ ᱟᱨ ᱑᱗ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱰᱤᱯᱩᱴᱤ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱᱟᱨ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱨᱮᱸᱠ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://uppolice.gov.in/frmOfficials.aspx?commgbngr&cd=NAA0ADYAMwA%3D |title= Uttar Pradesh Police - Police Units - Police Commissionerate G.B. Nagar - Officials |website= uppolice.gov.in |publisher= Uttar Pradesh Police |access-date= 11 February 2022}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱯᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ - ᱱᱚᱭᱫᱟ, ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱱᱚᱭᱫᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱚᱭᱫᱟ - ᱒᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱑ ᱫᱚ ᱱᱚᱭᱰᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱮᱠᱴᱚᱨ ᱒᱐, ᱥᱮᱠᱴᱚᱨ ᱒᱔, ᱥᱮᱠᱴᱚᱨ ᱓᱙, ᱥᱮᱠᱴᱚᱨ ᱕᱘, ᱥᱮᱠᱴᱚᱨ ᱔᱙, ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱟᱨ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱑᱐ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱵᱟᱨ, ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱱᱚᱭᱰᱟ, ᱱᱚᱭᱰᱟ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱚᱭᱰᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱱᱚᱭᱰᱟ ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ - ᱯᱷᱮᱡᱽ ᱒, ᱯᱷᱮᱡᱽ ᱓, ᱵᱤᱥᱨᱚᱠᱷ, ᱤᱠᱳᱴᱮᱠ ᱓, ᱥᱩᱨᱟᱡᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱵᱚᱫᱚᱞᱯᱩᱨ ᱾ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱓, ᱜᱨᱮᱴᱟᱨ ᱱᱚᱭᱰᱟ ᱨᱮ ᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ - ᱥᱮᱠᱴᱚᱨ ᱵᱮᱴᱟ ᱒, ᱱᱳᱞᱮᱡᱽ ᱯᱟᱨᱠ, ᱥᱟᱭᱤᱴ ᱵᱷᱤ, ᱫᱟᱫᱽᱨᱤ, ᱡᱟᱨᱪᱟ, ᱫᱟᱱᱠᱳᱣᱨ, ᱨᱟᱵᱩᱯᱩᱨᱟ, ᱤᱠᱳᱴᱮᱠ ᱑ ᱟᱨ ᱡᱮᱣᱟᱨ ᱾<ref name="hindustantimes.com">{{cite news |last1=Alam|first1=Shafaque |last2=Tyagi|first2=Tanmayee |date=14 January 2020 |title=GB Nagar to have three police zones – Noida, Central Noida and Greater Noida |url=https://www.hindustantimes.com/cities/gb-nagar-to-have-three-police-zones-noida-central-noida-and-greater-noida/story-3Va0Q4y4YBItm6I7609QRK.html |work= |location= }}</ref><ref>{{cite web |url=https://gbnagar.nic.in/police/ |title= Police - Gautam Buddha Nagar - India |website= gbnagar.nic.in |publisher= Gautam Buddha Nagar |access-date= 11 February 2022}}</ref> ᱑᱔ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱐ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ, ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮ ᱓,᱘᱖᱙ ᱯᱩᱞᱤᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ - ᱔᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱤᱱᱥᱯᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱔᱕᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱟᱵᱽ ᱤᱱᱥᱯᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱙᱗᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱮᱰ ᱠᱚᱸᱥᱴᱮᱵᱚᱞ ᱟᱨ ᱒,᱓᱙᱖ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱚᱸᱥᱴᱮᱵᱚᱞ ᱾<ref name="hindustantimes.com"/> ==ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ== <!---♦♦♦ Only add a location to this list if they already have their own article on the English Wikipedia ♦♦♦---> <!---♦♦♦ Please keep the list in alphabetical order ♦♦♦---> *[[ᱪᱤᱯᱭᱟᱱᱟ ᱵᱩᱡᱩᱨᱜᱽ]]<ref>{{Cite web |title=Chipyana development Authority |url=https://www.greaternoidaauthority.in/chapchip24717 |access-date=2026-06-19 |archive-date=2024-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240624075326/https://greaternoidaauthority.in/chapchip24717 |url-status=dead }}</ref> *[[ᱢᱚᱦᱵᱷᱟᱞᱤᱯᱩᱨ]] ==ᱨᱟᱹᱥᱠᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ== * [[ᱵᱩᱫᱫᱷ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱥᱟᱨᱠᱤᱴ]] * [[ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] * [[ᱦᱟᱦᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ (ᱟᱢᱭᱩᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱯᱟᱨᱠ)|ᱦᱟᱦᱟᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱜᱮᱛ]] * [[ᱰᱤ.ᱮᱞ.ᱮᱯᱷ ᱢᱚᱞ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]] * [[ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] * [[ᱨᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱚ ᱫᱟᱞᱤᱛ ᱯᱨᱮᱨᱱᱟ ᱥᱛᱷᱟᱞ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱨᱭᱟᱹᱲ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] * [[ᱚᱠᱷᱞᱟ ᱥᱮᱱᱪᱩᱭᱟᱨᱤ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Commons category | ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} * {{official website|http://gbnagar.nic.in}} {{Geographic location |Centre = ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ |North = [[ᱜᱟᱡᱤᱭᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] |Northeast = |East = [[ᱵᱩᱞᱚᱸᱫᱽᱥᱚᱦᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] |Southeast = |South = [[ᱴᱟᱯᱯᱟᱞ]] |Southwest = [[ᱯᱟᱞᱣᱟᱞ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱬᱟ]] |West = [[ᱯᱷᱚᱨᱤᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱬᱟ]] |Northwest = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱫᱤᱞᱞᱤ|ᱮᱱ.ᱥᱤ.ᱴᱤ.]]<br />[[ᱮᱛᱚᱢ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱫᱤᱞᱞᱤ|ᱮᱱ.ᱥᱤ.ᱴᱤ.]] }} {{ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ}} {{ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} {{ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ}} {{Authority control}} {{coord|28.5333|N|77.3891|E|source:wikidata-and-enwiki-cat-tree_region:IN|display=title}} {{DEFAULTSORT:ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱜᱳᱣᱛᱚᱢ ᱵᱩᱫᱫᱷᱚ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱤᱨᱟᱴ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱴᱚᱴᱷᱟ (ᱥᱤᱧᱚᱛ)]] 1t673b4wzgchepbau9s3czwcz8todw1 ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱚᱱᱚᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ/ᱚᱱᱚᱞ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ 4 36295 193332 193252 2026-07-02T05:37:04Z ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ 1744 193332 wikitext text/x-wiki == ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ == === ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 2 || [[ᱨᱟᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 3 || [[ᱨᱩᱵᱮᱱ ᱨᱩᱥᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 4 || [[ᱥᱴᱮᱯᱷᱟᱱ ᱮᱪ. ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 5 || [[ᱥᱚᱞᱮᱢᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 6 || [[ᱡᱟᱠᱚᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 7 || [[ᱞᱩᱫᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 8 || [[ᱱᱩᱠᱟ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 9 || [[ᱵᱟᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 10 || [[ᱪᱟᱹᱨᱩ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱤᱝ ᱥᱤᱫᱩᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 11 || [[ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 12 || [[ᱵᱟᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 13 || [[ᱠᱟᱹᱞᱩ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 14 || [[ᱰᱮᱰᱮᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 15 || [[ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 16 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱯᱟᱹᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱹᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 17 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 18 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 19 || [[ᱠᱮ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 20 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 21 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 22 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 23 || [[ᱯᱚᱸᱰᱮᱛ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 24 || [[ᱱᱩᱱᱠᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 25 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱩᱱᱫᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 26 || [[ᱯᱷᱚᱱᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 27 || [[ᱜᱳᱯᱟᱞ ᱜᱟᱢᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 28 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 29 || [[ᱨᱳᱵᱮᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 30 || [[ᱪᱟᱹᱢᱯᱟᱹᱭ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 31 || [[ᱥᱣᱮᱛ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 32 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 33 || [[ᱜᱳᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 34 || [[ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 35 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 36 || [[ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 37 || [[ᱪᱩᱱᱠᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 38 || [[ᱵᱟᱰᱷᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 39 || [[ᱡᱚᱴᱷᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱪᱚᱬᱮ]] |- | 40 || [[ᱯᱚᱧᱪᱟᱱᱚᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 41 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 42 || [[ᱞᱟᱹᱠᱷᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 43 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 44 || [[ᱥᱟᱹᱠᱞᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 45 || [[ᱫᱤᱞᱤᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 46 || [[ᱟᱫᱤᱛᱭᱚ ᱢᱤᱛᱨᱚ (ᱥᱟᱱᱛᱟᱞᱤ)]] |- | 47 || [[ᱠᱮᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 48 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 49 || [[ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱰᱟᱨ']] |- | 50 || [[ᱴᱤ ᱠᱮ ᱨᱟᱯᱟᱡᱽ|ᱛᱷᱤᱭᱳᱰᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 51 || [[ᱞᱚᱥᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 52 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱣᱟᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱷᱚᱜᱚᱵᱚᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ']] |- | 53 || [[ᱠᱩᱥᱛᱩᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 54 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 55 || [[ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ|ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 56 || [[ᱰᱳᱢᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 57 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 58 || [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 59 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 60 || [[ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱭᱟᱢ']] |- | 61 || [[ᱡᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 62 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ 'ᱟᱨᱥᱟᱞ']] |- | 63 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 64 || [[ᱱᱩᱱᱩᱞᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 65 || [[ᱱᱤᱛᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]] |- | 66 || [[ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 67 || [[ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 68 || [[ᱞᱩᱥᱟᱹᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 69 || [[ᱵᱷᱚᱜᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 70 || [[ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱡᱚᱥ ᱥᱟᱶᱛᱟᱞ']] |- | 71 || [[ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ|ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ 'ᱟᱨᱢᱟᱱ']] |- | 72 || [[ᱜᱤᱨᱤᱡᱚᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 73 || [[ᱨᱟᱢᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 74 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 75 || [[ᱥᱟᱞᱦᱟᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 76 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱮᱵᱷᱮᱱ ᱪᱮᱬᱮ']] |- | 77 || [[ᱫᱤᱜᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ|ᱫᱤᱜᱚᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 78 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ']] |- | 79 || [[ᱠᱷᱮᱞᱟᱨᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 80 || [[ᱥᱳᱵᱷᱟᱱᱟᱛᱷ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 81 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 82 || [[ᱥᱩᱨᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 83 || [[ᱵᱤᱨᱟᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 84 || [[ᱜᱩᱦᱤᱨᱟᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 85 || [[ᱡᱟᱜᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 86 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 87 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 88 || [[ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱪᱟᱥᱟ']] |- | 89 || [[ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱫ ᱴᱩᱰᱩ|ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 90 || [[ᱥᱚᱫᱟᱜᱚᱨ ᱥᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 91 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 92 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 93 || [[ᱯᱷᱚᱴᱤᱠᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 94 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 95 || [[ᱤᱡᱤᱠᱮᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 96 || [[ᱠᱟᱱᱟᱭᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 97 || [[ᱪᱩᱱᱰᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 98 || [[ᱜᱳᱢᱚᱥᱛᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 99 || [[ᱡᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 100 || [[ᱫᱤᱵᱽᱭᱮᱱᱫᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 101 || [[ᱛᱮᱡᱽᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 102 || [[ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱫᱟᱵᱟᱱᱚᱞ']] |- | 103 || [[ᱦᱚᱨᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 104 || [[ᱠᱚᱨᱱᱮᱞᱤᱭᱟᱥ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 105 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 106 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱯᱟᱱᱤᱨᱯᱤᱭᱳ']] |- | 107 || [[ᱥᱚᱭᱞᱚᱡᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 108 || [[ᱚᱱᱟᱫᱤ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 109 || [[ᱵᱷᱳᱡᱽᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 110 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱳᱪᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 111 || [[ᱯᱟᱨᱟᱣ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 112 || [[ᱱᱚᱥᱠᱚᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 113 || [[ᱡᱭᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 114 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 115 || [[ᱩᱫᱚᱭᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 116 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 117 || [[ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱞᱟᱣᱲᱤᱭᱟ']] |- | 118 || [[ᱥᱚᱨᱵᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 119 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 120 || [[ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ']] |- | 121 || [[ᱥᱴᱮᱱᱥᱤᱞᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 122 || [[ᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 123 || [[ᱤᱥᱣᱚᱨ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 124 || [[ᱢᱚᱫᱚᱱᱢᱚᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱢᱚᱫᱚᱱᱢᱚᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱞᱟᱝᱛᱤᱛᱤ']] |- | 125 || [[ᱠᱩᱥᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 126 || [[ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 127 || [[ᱱᱚᱱᱫᱽᱠᱤᱥᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 128 || [[ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ 'ᱢᱟᱥᱛᱟᱱᱟ']] |- | 129 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 130 || [[ᱥᱩᱵᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 131 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱥᱮᱫᱟᱭᱥᱤᱨᱤᱡᱚᱞ']] |- | 132 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 133 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 134 || [[ᱫᱩᱨᱵᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 135 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 136 || [[ᱡᱟᱢᱟᱫᱟᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 137 || [[ᱡᱚᱫᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 138 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 139 || [[ᱵᱷᱟᱫᱳ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 140 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 141 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱡᱽᱞᱤ']] |- | 142 || [[ᱵᱟᱥᱩᱫᱮᱵᱽ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 143 || [[ᱨᱟᱵᱚᱬ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 144 || [[ᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 145 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 146 || [[ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 147 || [[ᱥᱩᱠᱪᱟᱸᱫᱽ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 148 || [[ᱩᱯᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 149 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 150 || [[ᱵᱚᱫᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 151 || [[ᱠᱚᱞᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 152 || [[ᱨᱚᱢᱮᱥᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 153 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 154 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 155 || [[ᱞᱚᱠᱷᱚᱬ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 156 || [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 157 || [[ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 158 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 159 || [[ᱠᱤᱥᱚᱨᱤ ᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 160 || [[ᱵᱤᱨᱵᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 161 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 162 || [[ᱯᱚᱨᱤᱢᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 163 || [[ᱥᱚᱱᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 164 || [[ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ (ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ)]] |- | 165 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ 'ᱞᱚᱵᱽ']] |- | 166 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 167 || [[ᱫᱩᱜᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 168 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 169 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱥᱟᱭ ᱠᱩᱣᱟᱹᱨᱤ']] |- | 170 || [[ᱚᱵᱤᱱᱟᱥ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 171 || [[ᱨᱚᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 172 || [[ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 173 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱠᱷᱮᱵᱟ']] |- | 174 || [[ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱥᱮᱵᱮᱞ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ']] |- | 175 || [[ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ|ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ 'ᱠᱤᱥᱠᱩ']] |- | 176 || [[ᱥᱟᱱᱛᱤᱢᱚᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 177 || [[ᱥᱚᱢᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 178 || [[ᱥᱤᱝᱨᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 179 || [[ᱥᱚᱱᱟᱛᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 180 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 181 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱡᱤᱣᱤ 'ᱨᱟᱲᱮᱡ']] |- | 182 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 183 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 184 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 185 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 186 || [[ᱢᱟᱱᱥᱤᱝ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 187 || [[ᱪᱩᱱᱟᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 188 || [[ᱠᱤᱥᱩᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 189 || [[ᱚᱱᱤᱞ ᱴᱤᱢᱳᱛᱷᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 190 || [[ᱡᱚᱫᱩᱢᱚᱬᱤ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 191 || [[ᱞᱟᱠᱷᱟᱭ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 192 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱡᱩᱦᱩᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ']] |- | 193 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 194 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 195 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 196 || [[ᱯᱤ.ᱥᱤ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 197 || [[ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 198 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱫᱤᱞᱠᱷᱩᱥ']] |- | 199 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 200 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱞᱮᱴᱮᱥᱤᱝ']] |- | 201 || [[ᱯᱚᱨᱚᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 202 || [[ᱡᱳᱵᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 203 || [[ᱨᱟᱢᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱚᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 204 || [[ᱯᱮᱫᱭᱚᱞᱳᱪᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 205 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 206 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ']] |- | 207 || [[ᱥᱤᱵᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 208 || [[ᱫᱽᱣᱤᱡᱚᱯᱚᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 209 || [[ᱫᱷᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 210 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 211 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 212 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱤ. ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 213 || [[ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 214 || [[ᱥᱩᱨᱡᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 215 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛᱟᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 216 || [[ᱢᱟᱨᱟᱰᱴᱤᱪᱚᱨ]] |- | 217 || [[ᱢᱚᱱᱥᱟ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 218 || [[ᱥᱤᱠᱢᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 219 || [[ᱵᱤᱱᱤᱯᱷᱨᱮᱰ]] |- | 220 || [[ᱢᱤᱞᱚᱱᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 221 || [[ᱵᱷᱤᱢᱥᱮᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 222 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 223 || [[ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 224 || [[ᱢᱚᱱᱳᱦᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 225 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱣᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 226 || [[ᱠᱷᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 227 || [[ᱫᱚᱞᱯᱚᱛᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 228 || [[ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ|ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ'ᱱᱤᱫᱷᱟᱱ']] |- | 229 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 230 || [[ᱵᱷᱚᱜᱳᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 231 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 232 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 233 || [[ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 234 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 235 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 236 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 237 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 238 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ']] |- | 239 || [[ᱵᱩᱫᱷᱟᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 240 || [[ᱦᱚᱨᱤᱯᱚᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 241 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 242 || [[ᱵᱷᱚᱞᱟᱱᱟᱛᱷ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 243 || [[ᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 244 || [[ᱨᱟᱭᱥᱮᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 245 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 246 || [[ᱵᱤᱥᱱᱩᱯᱚᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 247 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 248 || [[ᱢᱚᱦᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 249 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 250 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 251 || [[ᱱᱤᱠᱳᱫᱤᱢᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 252 || [[ᱵᱤᱥᱣᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 253 || [[ᱫᱤᱠᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 254 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 255 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱠᱟᱱᱛᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 256 || [[ᱥᱤᱨᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 257 || [[ᱵᱩᱫᱷᱨᱟᱢ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 258 || [[ᱫᱩᱞᱤ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 259 || [[ᱮ. ᱠᱮ. ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 260 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 261 || [[ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 262 || [[ᱱᱤᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 263 || [[ᱛᱟᱨᱟᱥᱤᱧ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 264 || [[ᱨᱟᱢᱳ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 265 || [[ᱯᱟᱞᱩᱨᱟᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 266 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱵᱚᱛ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 267 || [[ᱵᱟᱵᱞᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 268 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 269 || [[ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ|ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ 'ᱵᱟᱡᱤᱵᱟᱡᱽᱠᱟᱨ']] |- | 270 || [[ᱱᱟᱛᱷᱩᱨᱟᱢ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 271 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ|ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱩᱴᱩ']] |- | 272 || [[ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 273 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 274 || [[ᱠᱷᱮᱛᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 275 || [[ᱥᱳᱦᱟᱜᱤᱱᱤ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 276 || [[ᱥᱩᱢᱤᱛᱨᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 277 || [[ᱵᱷᱚᱜᱽᱞᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 278 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱵᱤ. ᱠᱮ. ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 279 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 280 || [[ᱜᱩᱞᱤᱭᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 281 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 282 || [[ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱢᱩᱨᱩᱛ ᱵᱟᱦᱟ']] |- | 283 || [[ᱡᱚᱭᱫᱮᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 284 || [[ᱯᱤᱨᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 285 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 286 || [[ᱞᱟᱪᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 287 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 288 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 289 || [[ᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 290 || [[ᱥᱨᱤᱡᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 291 || [[ᱜᱳᱯᱤᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 292 || [[ᱞᱟᱞᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 293 || [[ᱠᱤᱝᱠᱚᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 294 || [[ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 295 || [[ᱯᱤᱛᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 296 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 297 || [[ᱡᱤᱥᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 298 || [[ᱨᱟᱢᱡᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 299 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 300 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 301 || [[ᱨᱩᱯᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 302 || [[ᱱᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |} === ᱵᱤᱫᱮᱥᱤ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱡᱮᱨᱮᱢᱤᱭᱟ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱥ]] |- | 2 || [[ᱩᱴᱤᱥ ᱵᱮᱪᱞᱟᱨ]] |- | 3 || [[ᱤᱰᱣᱟᱨᱰ ᱥᱤ. ᱡᱚᱱᱥᱚᱱ]] |- | 4 || [[ᱤ. ᱮᱞ. ᱯᱟᱠᱥᱚᱞᱮ]] |- | 5 || [[ᱮᱯᱷ. ᱴᱤ. ᱠᱳᱞ]] |- | 6 || [[ᱤ. ᱡᱤ. ᱢᱮᱱ]] |- | 7 || [[ᱥᱤ. ᱟᱨ. ᱞᱮᱯᱥᱟᱥ]] |- | 8 || [[ᱯᱷᱮᱰᱨᱤᱪ ᱢᱮᱠᱥᱢᱩᱞᱟᱨ]] |- | 9 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ ᱴᱤ. ᱥᱴᱳᱥ]] |- | 10 || [[ᱞᱟᱨᱚᱥ ᱳᱞᱥᱮᱱ ᱥᱠᱨᱮᱯᱥᱨᱩᱰ]] |- | 11 || [[ᱦᱟᱱᱥ ᱯᱮᱴᱮᱨ ᱵᱳᱨᱨᱮᱥᱮᱱ|ᱮᱪ. ᱯᱤ. ᱵᱳᱨᱮᱥᱚᱱ]] |- | 12 || [[ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢ ᱜᱽᱨᱤᱭᱚᱨᱥᱚᱱ]] |- | 13 || [[ᱦᱚᱨᱤᱝᱴᱚᱱ ᱢᱩᱥᱴᱚᱱ]] |- | 14 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱳᱞᱟᱯᱷ ᱵᱚᱰᱤᱝ]] |- | 15 || [[ᱮ. ᱜᱽᱨᱟᱦᱚᱢ]] |- | 16 || [[ᱳᱱᱰᱨᱮ ᱠᱮᱢᱯᱵᱮᱞ]] |- | 17 || [[ᱨᱟᱥᱢᱩᱥᱮᱱ ᱨᱳᱡᱮᱱᱞᱩᱱᱰ]] |- | 18 || [[ᱟᱨ. ᱮᱢ. ᱢᱮᱠᱯᱷᱟᱭᱮᱞ]] |- | 19 || [[ᱥᱤ. ᱮᱪ. ᱵᱳᱢᱯᱟᱥ]] |- | 20 || [[ᱨᱳᱵᱟᱨᱴ ᱠᱚᱨᱥᱴᱤᱭᱟᱨᱥ]] |- | 21 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ. ᱡᱤ. ᱟᱨᱪᱟᱨ]] |- | 22 || [[ᱡᱚᱱᱵᱟᱯᱴᱤᱥᱴ ᱯᱟᱱᱤᱯᱤᱱᱴᱳ]] |- | 23 || [[ᱳᱞᱟᱵᱷ ᱦᱳᱰᱱᱮ]] |- | 24 || [[ᱯᱤᱴᱚᱨ ᱵᱤ. ᱟᱱᱰᱮᱨᱥᱚᱱ]] |- | 25 || [[ᱣᱤᱞᱤᱭᱚᱢ ᱠᱮᱨᱤ]] |} === ᱫᱤᱠᱩ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱡᱩᱢᱫᱟᱨ]] |- | 2 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱤᱛᱨᱚ]] |- | 3 || [[ᱥᱩᱱᱤᱛᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱮᱱᱜᱩᱯᱛᱟ]] |- | 4 || [[ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ|ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ 'ᱥᱟᱹᱢᱤᱨ']] |- | 5 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱟᱦᱟ]] |- | 6 || [[ᱥᱚᱠᱛᱤᱥ ᱢᱩᱠᱷᱭᱚᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]] |- | 7 || [[ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ|ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ 'ᱚᱫᱷᱤᱨ']] |- | 8 || [[ᱪᱤᱛᱚᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱞᱟᱦᱟ]] |- | 9 || [[ᱥᱩᱦᱨᱤᱫᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱷᱚᱣᱢᱤᱠ]] |- | 10 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱤᱛᱨᱚ]] |- | 11 || [[ᱚᱝᱠᱚᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ]] |- | 12 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱫᱽᱨᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] |- | 13 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱚᱨᱢᱟ]] |- | 14 || [[ᱥᱣᱚᱯᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱚᱨᱟᱢᱟᱱᱤᱠ]] |- | 15 || [[ᱵᱨᱚᱡᱚᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ]] |- | 16 || [[ᱯᱟᱱᱱᱟᱞᱟᱞ ᱫᱚᱛᱚ]] |- | 17 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱟᱦᱩ]] |- | 18 || [[ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ|ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ 'ᱜᱤᱨᱤᱨᱟᱡᱽ']] |} == ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ == == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱯᱚᱨᱵᱟᱥ == == ᱮᱱᱮᱡ == == ᱥᱮᱨᱮᱧ == * [[ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱞᱟᱜᱽᱬᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱵᱟᱦᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱩᱲᱩ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱮᱲᱦᱮᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱵᱟᱞᱟᱭᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * == ᱵᱚᱸᱜᱟᱼᱵᱩᱨᱩ == 302mghphkkciwf8fxnov9jn7a8qhzxm 193333 193332 2026-07-02T05:42:12Z ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ 1744 193333 wikitext text/x-wiki == ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ == === ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 2 || [[ᱨᱟᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 3 || [[ᱨᱩᱵᱮᱱ ᱨᱩᱥᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 4 || [[ᱥᱴᱮᱯᱷᱟᱱ ᱮᱪ. ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 5 || [[ᱥᱚᱞᱮᱢᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 6 || [[ᱡᱟᱠᱚᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 7 || [[ᱞᱩᱫᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 8 || [[ᱱᱩᱠᱟ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 9 || [[ᱵᱟᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 10 || [[ᱪᱟᱹᱨᱩ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱤᱝ ᱥᱤᱫᱩᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 11 || [[ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 12 || [[ᱵᱟᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 13 || [[ᱠᱟᱹᱞᱩ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 14 || [[ᱰᱮᱰᱮᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 15 || [[ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 16 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱯᱟᱹᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱹᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 17 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 18 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 19 || [[ᱠᱮ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 20 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 21 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 22 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 23 || [[ᱯᱚᱸᱰᱮᱛ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 24 || [[ᱱᱩᱱᱠᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 25 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱩᱱᱫᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 26 || [[ᱯᱷᱚᱱᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 27 || [[ᱜᱳᱯᱟᱞ ᱜᱟᱢᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 28 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 29 || [[ᱨᱳᱵᱮᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 30 || [[ᱪᱟᱹᱢᱯᱟᱹᱭ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 31 || [[ᱥᱣᱮᱛ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 32 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 33 || [[ᱜᱳᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 34 || [[ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 35 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 36 || [[ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 37 || [[ᱪᱩᱱᱠᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 38 || [[ᱵᱟᱰᱷᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 39 || [[ᱡᱚᱴᱷᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱪᱚᱬᱮ]] |- | 40 || [[ᱯᱚᱧᱪᱟᱱᱚᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 41 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 42 || [[ᱞᱟᱹᱠᱷᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 43 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 44 || [[ᱥᱟᱹᱠᱞᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 45 || [[ᱫᱤᱞᱤᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 46 || [[ᱟᱫᱤᱛᱭᱚ ᱢᱤᱛᱨᱚ (ᱥᱟᱱᱛᱟᱞᱤ)]] |- | 47 || [[ᱠᱮᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 48 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 49 || [[ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱰᱟᱨ']] |- | 50 || [[ᱴᱤ ᱠᱮ ᱨᱟᱯᱟᱡᱽ|ᱛᱷᱤᱭᱳᱰᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 51 || [[ᱞᱚᱥᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 52 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱣᱟᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱷᱚᱜᱚᱵᱚᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ']] |- | 53 || [[ᱠᱩᱥᱛᱩᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 54 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 55 || [[ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ|ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 56 || [[ᱰᱳᱢᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 57 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 58 || [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 59 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 60 || [[ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱭᱟᱢ']] |- | 61 || [[ᱡᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 62 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ 'ᱟᱨᱥᱟᱞ']] |- | 63 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 64 || [[ᱱᱩᱱᱩᱞᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 65 || [[ᱱᱤᱛᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]] |- | 66 || [[ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 67 || [[ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 68 || [[ᱞᱩᱥᱟᱹᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 69 || [[ᱵᱷᱚᱜᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 70 || [[ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱡᱚᱥ ᱥᱟᱶᱛᱟᱞ']] |- | 71 || [[ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ|ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ 'ᱟᱨᱢᱟᱱ']] |- | 72 || [[ᱜᱤᱨᱤᱡᱚᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 73 || [[ᱨᱟᱢᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 74 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 75 || [[ᱥᱟᱞᱦᱟᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 76 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱮᱵᱷᱮᱱ ᱪᱮᱬᱮ']] |- | 77 || [[ᱫᱤᱜᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ|ᱫᱤᱜᱚᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 78 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ']] |- | 79 || [[ᱠᱷᱮᱞᱟᱨᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 80 || [[ᱥᱳᱵᱷᱟᱱᱟᱛᱷ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 81 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 82 || [[ᱥᱩᱨᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 83 || [[ᱵᱤᱨᱟᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 84 || [[ᱜᱩᱦᱤᱨᱟᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 85 || [[ᱡᱟᱜᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 86 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 87 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 88 || [[ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱪᱟᱥᱟ']] |- | 89 || [[ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱫ ᱴᱩᱰᱩ|ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 90 || [[ᱥᱚᱫᱟᱜᱚᱨ ᱥᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 91 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 92 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 93 || [[ᱯᱷᱚᱴᱤᱠᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 94 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 95 || [[ᱤᱡᱤᱠᱮᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 96 || [[ᱠᱟᱱᱟᱭᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 97 || [[ᱪᱩᱱᱰᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 98 || [[ᱜᱳᱢᱚᱥᱛᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 99 || [[ᱡᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 100 || [[ᱫᱤᱵᱽᱭᱮᱱᱫᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 101 || [[ᱛᱮᱡᱽᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 102 || [[ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱫᱟᱵᱟᱱᱚᱞ']] |- | 103 || [[ᱦᱚᱨᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 104 || [[ᱠᱚᱨᱱᱮᱞᱤᱭᱟᱥ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 105 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 106 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱯᱟᱱᱤᱨᱯᱤᱭᱳ']] |- | 107 || [[ᱥᱚᱭᱞᱚᱡᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 108 || [[ᱚᱱᱟᱫᱤ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 109 || [[ᱵᱷᱳᱡᱽᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 110 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱳᱪᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 111 || [[ᱯᱟᱨᱟᱣ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 112 || [[ᱱᱚᱥᱠᱚᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 113 || [[ᱡᱭᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 114 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 115 || [[ᱩᱫᱚᱭᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 116 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 117 || [[ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱞᱟᱣᱲᱤᱭᱟ']] |- | 118 || [[ᱥᱚᱨᱵᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 119 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 120 || [[ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ']] |- | 121 || [[ᱥᱴᱮᱱᱥᱤᱞᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 122 || [[ᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 123 || [[ᱤᱥᱣᱚᱨ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 124 || [[ᱢᱚᱫᱚᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱢᱚᱫᱚᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱞᱟᱝᱛᱤᱛᱤ']] |- | 125 || [[ᱠᱩᱥᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 126 || [[ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 127 || [[ᱱᱚᱱᱫᱽᱠᱤᱥᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 128 || [[ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ 'ᱢᱟᱥᱛᱟᱱᱟ']] |- | 129 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 130 || [[ᱥᱩᱵᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 131 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱥᱮᱫᱟᱭᱥᱤᱨᱤᱡᱚᱞ']] |- | 132 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 133 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 134 || [[ᱫᱩᱨᱵᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 135 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 136 || [[ᱡᱟᱢᱟᱫᱟᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 137 || [[ᱡᱚᱫᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 138 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 139 || [[ᱵᱷᱟᱫᱳ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 140 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 141 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱡᱽᱞᱤ']] |- | 142 || [[ᱵᱟᱥᱩᱫᱮᱵᱽ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 143 || [[ᱨᱟᱵᱚᱬ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 144 || [[ᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 145 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 146 || [[ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 147 || [[ᱥᱩᱠᱪᱟᱸᱫᱽ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 148 || [[ᱩᱯᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 149 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 150 || [[ᱵᱚᱫᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 151 || [[ᱠᱚᱞᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 152 || [[ᱨᱚᱢᱮᱥᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 153 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 154 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 155 || [[ᱞᱚᱠᱷᱚᱬ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 156 || [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 157 || [[ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 158 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 159 || [[ᱠᱤᱥᱚᱨᱤ ᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 160 || [[ᱵᱤᱨᱵᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 161 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 162 || [[ᱯᱚᱨᱤᱢᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 163 || [[ᱥᱚᱱᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 164 || [[ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ (ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ)]] |- | 165 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ 'ᱞᱚᱵᱽ']] |- | 166 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 167 || [[ᱫᱩᱜᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 168 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 169 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱥᱟᱭ ᱠᱩᱣᱟᱹᱨᱤ']] |- | 170 || [[ᱚᱵᱤᱱᱟᱥ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 171 || [[ᱨᱚᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 172 || [[ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 173 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱠᱷᱮᱵᱟ']] |- | 174 || [[ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱥᱮᱵᱮᱞ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ']] |- | 175 || [[ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ|ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ 'ᱠᱤᱥᱠᱩ']] |- | 176 || [[ᱥᱟᱱᱛᱤᱢᱚᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 177 || [[ᱥᱚᱢᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 178 || [[ᱥᱤᱝᱨᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 179 || [[ᱥᱚᱱᱟᱛᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 180 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 181 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱡᱤᱣᱤ 'ᱨᱟᱲᱮᱡ']] |- | 182 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 183 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 184 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 185 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 186 || [[ᱢᱟᱱᱥᱤᱝ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 187 || [[ᱪᱩᱱᱟᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 188 || [[ᱠᱤᱥᱩᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 189 || [[ᱚᱱᱤᱞ ᱴᱤᱢᱳᱛᱷᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 190 || [[ᱡᱚᱫᱩᱢᱚᱬᱤ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 191 || [[ᱞᱟᱠᱷᱟᱭ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 192 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱡᱩᱦᱩᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ']] |- | 193 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 194 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 195 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 196 || [[ᱯᱤ.ᱥᱤ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 197 || [[ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 198 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱫᱤᱞᱠᱷᱩᱥ']] |- | 199 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 200 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱞᱮᱴᱮᱥᱤᱝ']] |- | 201 || [[ᱯᱚᱨᱚᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 202 || [[ᱡᱳᱵᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 203 || [[ᱨᱟᱢᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱚᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 204 || [[ᱯᱮᱫᱭᱚᱞᱳᱪᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 205 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 206 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ']] |- | 207 || [[ᱥᱤᱵᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 208 || [[ᱫᱽᱣᱤᱡᱚᱯᱚᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 209 || [[ᱫᱷᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 210 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 211 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 212 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱤ. ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 213 || [[ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 214 || [[ᱥᱩᱨᱡᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 215 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛᱟᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 216 || [[ᱢᱟᱨᱟᱰᱴᱤᱪᱚᱨ]] |- | 217 || [[ᱢᱚᱱᱥᱟ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 218 || [[ᱥᱤᱠᱢᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 219 || [[ᱵᱤᱱᱤᱯᱷᱨᱮᱰ]] |- | 220 || [[ᱢᱤᱞᱚᱱᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 221 || [[ᱵᱷᱤᱢᱥᱮᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 222 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 223 || [[ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 224 || [[ᱢᱚᱱᱳᱦᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 225 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱣᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 226 || [[ᱠᱷᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 227 || [[ᱫᱚᱞᱯᱚᱛᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 228 || [[ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ|ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ'ᱱᱤᱫᱷᱟᱱ']] |- | 229 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 230 || [[ᱵᱷᱚᱜᱳᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 231 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 232 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 233 || [[ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 234 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 235 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 236 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 237 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 238 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ']] |- | 239 || [[ᱵᱩᱫᱷᱟᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 240 || [[ᱦᱚᱨᱤᱯᱚᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 241 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 242 || [[ᱵᱷᱚᱞᱟᱱᱟᱛᱷ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 243 || [[ᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 244 || [[ᱨᱟᱭᱥᱮᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 245 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 246 || [[ᱵᱤᱥᱱᱩᱯᱚᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 247 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 248 || [[ᱢᱚᱦᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 249 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 250 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 251 || [[ᱱᱤᱠᱳᱫᱤᱢᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 252 || [[ᱵᱤᱥᱣᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 253 || [[ᱫᱤᱠᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 254 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 255 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱠᱟᱱᱛᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 256 || [[ᱥᱤᱨᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 257 || [[ᱵᱩᱫᱷᱨᱟᱢ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 258 || [[ᱫᱩᱞᱤ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 259 || [[ᱮ. ᱠᱮ. ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 260 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 261 || [[ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 262 || [[ᱱᱤᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 263 || [[ᱛᱟᱨᱟᱥᱤᱧ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 264 || [[ᱨᱟᱢᱳ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 265 || [[ᱯᱟᱞᱩᱨᱟᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 266 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱵᱚᱛ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 267 || [[ᱵᱟᱵᱞᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 268 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 269 || [[ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ|ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ 'ᱵᱟᱡᱤᱵᱟᱡᱽᱠᱟᱨ']] |- | 270 || [[ᱱᱟᱛᱷᱩᱨᱟᱢ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 271 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ|ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱩᱴᱩ']] |- | 272 || [[ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 273 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 274 || [[ᱠᱷᱮᱛᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 275 || [[ᱥᱳᱦᱟᱜᱤᱱᱤ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 276 || [[ᱥᱩᱢᱤᱛᱨᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 277 || [[ᱵᱷᱚᱜᱽᱞᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 278 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱵᱤ. ᱠᱮ. ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 279 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 280 || [[ᱜᱩᱞᱤᱭᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 281 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 282 || [[ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱢᱩᱨᱩᱛ ᱵᱟᱦᱟ']] |- | 283 || [[ᱡᱚᱭᱫᱮᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 284 || [[ᱯᱤᱨᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 285 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 286 || [[ᱞᱟᱪᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 287 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 288 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 289 || [[ᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 290 || [[ᱥᱨᱤᱡᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 291 || [[ᱜᱳᱯᱤᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 292 || [[ᱞᱟᱞᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 293 || [[ᱠᱤᱝᱠᱚᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 294 || [[ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 295 || [[ᱯᱤᱛᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 296 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 297 || [[ᱡᱤᱥᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 298 || [[ᱨᱟᱢᱡᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 299 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 300 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 301 || [[ᱨᱩᱯᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 302 || [[ᱱᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |} === ᱵᱤᱫᱮᱥᱤ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱡᱮᱨᱮᱢᱤᱭᱟ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱥ]] |- | 2 || [[ᱩᱴᱤᱥ ᱵᱮᱪᱞᱟᱨ]] |- | 3 || [[ᱤᱰᱣᱟᱨᱰ ᱥᱤ. ᱡᱚᱱᱥᱚᱱ]] |- | 4 || [[ᱤ. ᱮᱞ. ᱯᱟᱠᱥᱚᱞᱮ]] |- | 5 || [[ᱮᱯᱷ. ᱴᱤ. ᱠᱳᱞ]] |- | 6 || [[ᱤ. ᱡᱤ. ᱢᱮᱱ]] |- | 7 || [[ᱥᱤ. ᱟᱨ. ᱞᱮᱯᱥᱟᱥ]] |- | 8 || [[ᱯᱷᱮᱰᱨᱤᱪ ᱢᱮᱠᱥᱢᱩᱞᱟᱨ]] |- | 9 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ ᱴᱤ. ᱥᱴᱳᱥ]] |- | 10 || [[ᱞᱟᱨᱚᱥ ᱳᱞᱥᱮᱱ ᱥᱠᱨᱮᱯᱥᱨᱩᱰ]] |- | 11 || [[ᱦᱟᱱᱥ ᱯᱮᱴᱮᱨ ᱵᱳᱨᱨᱮᱥᱮᱱ|ᱮᱪ. ᱯᱤ. ᱵᱳᱨᱮᱥᱚᱱ]] |- | 12 || [[ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢ ᱜᱽᱨᱤᱭᱚᱨᱥᱚᱱ]] |- | 13 || [[ᱦᱚᱨᱤᱝᱴᱚᱱ ᱢᱩᱥᱴᱚᱱ]] |- | 14 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱳᱞᱟᱯᱷ ᱵᱚᱰᱤᱝ]] |- | 15 || [[ᱮ. ᱜᱽᱨᱟᱦᱚᱢ]] |- | 16 || [[ᱳᱱᱰᱨᱮ ᱠᱮᱢᱯᱵᱮᱞ]] |- | 17 || [[ᱨᱟᱥᱢᱩᱥᱮᱱ ᱨᱳᱡᱮᱱᱞᱩᱱᱰ]] |- | 18 || [[ᱟᱨ. ᱮᱢ. ᱢᱮᱠᱯᱷᱟᱭᱮᱞ]] |- | 19 || [[ᱥᱤ. ᱮᱪ. ᱵᱳᱢᱯᱟᱥ]] |- | 20 || [[ᱨᱳᱵᱟᱨᱴ ᱠᱚᱨᱥᱴᱤᱭᱟᱨᱥ]] |- | 21 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ. ᱡᱤ. ᱟᱨᱪᱟᱨ]] |- | 22 || [[ᱡᱚᱱᱵᱟᱯᱴᱤᱥᱴ ᱯᱟᱱᱤᱯᱤᱱᱴᱳ]] |- | 23 || [[ᱳᱞᱟᱵᱷ ᱦᱳᱰᱱᱮ]] |- | 24 || [[ᱯᱤᱴᱚᱨ ᱵᱤ. ᱟᱱᱰᱮᱨᱥᱚᱱ]] |- | 25 || [[ᱣᱤᱞᱤᱭᱚᱢ ᱠᱮᱨᱤ]] |} === ᱫᱤᱠᱩ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱡᱩᱢᱫᱟᱨ]] |- | 2 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱤᱛᱨᱚ]] |- | 3 || [[ᱥᱩᱱᱤᱛᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱮᱱᱜᱩᱯᱛᱟ]] |- | 4 || [[ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ|ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ 'ᱥᱟᱹᱢᱤᱨ']] |- | 5 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱟᱦᱟ]] |- | 6 || [[ᱥᱚᱠᱛᱤᱥ ᱢᱩᱠᱷᱭᱚᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]] |- | 7 || [[ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ|ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ 'ᱚᱫᱷᱤᱨ']] |- | 8 || [[ᱪᱤᱛᱚᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱞᱟᱦᱟ]] |- | 9 || [[ᱥᱩᱦᱨᱤᱫᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱷᱚᱣᱢᱤᱠ]] |- | 10 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱤᱛᱨᱚ]] |- | 11 || [[ᱚᱝᱠᱚᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ]] |- | 12 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱫᱽᱨᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] |- | 13 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱚᱨᱢᱟ]] |- | 14 || [[ᱥᱣᱚᱯᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱚᱨᱟᱢᱟᱱᱤᱠ]] |- | 15 || [[ᱵᱨᱚᱡᱚᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ]] |- | 16 || [[ᱯᱟᱱᱱᱟᱞᱟᱞ ᱫᱚᱛᱚ]] |- | 17 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱟᱦᱩ]] |- | 18 || [[ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ|ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ 'ᱜᱤᱨᱤᱨᱟᱡᱽ']] |} == ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ == == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱯᱚᱨᱵᱟᱥ == == ᱮᱱᱮᱡ == == ᱥᱮᱨᱮᱧ == * [[ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱞᱟᱜᱽᱬᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱵᱟᱦᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱩᱲᱩ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱮᱲᱦᱮᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱵᱟᱞᱟᱭᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * == ᱵᱚᱸᱜᱟᱼᱵᱩᱨᱩ == nqp5iwenkke3odd8b7ub9py9ehduwnz 193335 193333 2026-07-02T05:46:38Z ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ 1744 193335 wikitext text/x-wiki == ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ == === ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 2 || [[ᱨᱟᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 3 || [[ᱨᱩᱵᱮᱱ ᱨᱩᱥᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 4 || [[ᱥᱴᱮᱯᱷᱟᱱ ᱮᱪ. ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 5 || [[ᱥᱚᱞᱮᱢᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 6 || [[ᱡᱟᱠᱚᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 7 || [[ᱞᱩᱫᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 8 || [[ᱱᱩᱠᱟ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 9 || [[ᱵᱟᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 10 || [[ᱪᱟᱹᱨᱩ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱤᱝ ᱥᱤᱫᱩᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 11 || [[ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 12 || [[ᱵᱟᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 13 || [[ᱠᱟᱹᱞᱩ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 14 || [[ᱰᱮᱰᱮᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 15 || [[ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 16 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱯᱟᱹᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱹᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 17 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 18 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 19 || [[ᱠᱮ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 20 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 21 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 22 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 23 || [[ᱯᱚᱸᱰᱮᱛ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 24 || [[ᱱᱩᱱᱠᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 25 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱩᱱᱫᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 26 || [[ᱯᱷᱚᱱᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 27 || [[ᱜᱳᱯᱟᱞ ᱜᱟᱢᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 28 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 29 || [[ᱨᱳᱵᱮᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 30 || [[ᱪᱟᱹᱢᱯᱟᱹᱭ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 31 || [[ᱥᱣᱮᱛ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 32 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 33 || [[ᱜᱳᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 34 || [[ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 35 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 36 || [[ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 37 || [[ᱪᱩᱱᱠᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 38 || [[ᱵᱟᱰᱷᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 39 || [[ᱡᱚᱴᱷᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱪᱚᱬᱮ]] |- | 40 || [[ᱯᱚᱧᱪᱟᱱᱚᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 41 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 42 || [[ᱞᱟᱹᱠᱷᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 43 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 44 || [[ᱥᱟᱹᱠᱞᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 45 || [[ᱫᱤᱞᱤᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 46 || [[ᱟᱫᱤᱛᱭᱚ ᱢᱤᱛᱨᱚ (ᱥᱟᱱᱛᱟᱞᱤ)]] |- | 47 || [[ᱠᱮᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 48 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 49 || [[ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱰᱟᱨ']] |- | 50 || [[ᱴᱤ ᱠᱮ ᱨᱟᱯᱟᱡᱽ|ᱛᱷᱤᱭᱳᱰᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 51 || [[ᱞᱚᱥᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 52 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱣᱟᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱷᱚᱜᱚᱵᱚᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ']] |- | 53 || [[ᱠᱩᱥᱛᱩᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 54 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 55 || [[ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ|ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 56 || [[ᱰᱳᱢᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 57 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 58 || [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 59 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 60 || [[ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱭᱟᱢ']] |- | 61 || [[ᱡᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 62 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ 'ᱟᱨᱥᱟᱞ']] |- | 63 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 64 || [[ᱱᱩᱱᱩᱞᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 65 || [[ᱱᱤᱛᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]] |- | 66 || [[ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 67 || [[ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 68 || [[ᱞᱩᱥᱟᱹᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 69 || [[ᱵᱷᱚᱜᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 70 || [[ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱡᱚᱥ ᱥᱟᱶᱛᱟᱞ']] |- | 71 || [[ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ|ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ 'ᱟᱨᱢᱟᱱ']] |- | 72 || [[ᱜᱤᱨᱤᱡᱚᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 73 || [[ᱨᱟᱢᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 74 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 75 || [[ᱥᱟᱞᱦᱟᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 76 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱮᱵᱷᱮᱱ ᱪᱮᱬᱮ']] |- | 77 || [[ᱫᱤᱜᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ|ᱫᱤᱜᱚᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 78 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ']] |- | 79 || [[ᱠᱷᱮᱞᱟᱨᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 80 || [[ᱥᱳᱵᱷᱟᱱᱟᱛᱷ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 81 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 82 || [[ᱥᱩᱨᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 83 || [[ᱵᱤᱨᱟᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 84 || [[ᱜᱩᱦᱤᱨᱟᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 85 || [[ᱡᱟᱜᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 86 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 87 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 88 || [[ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱪᱟᱥᱟ']] |- | 89 || [[ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱫ ᱴᱩᱰᱩ|ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 90 || [[ᱥᱚᱫᱟᱜᱚᱨ ᱥᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 91 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 92 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 93 || [[ᱯᱷᱚᱴᱤᱠᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 94 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 95 || [[ᱤᱡᱤᱠᱮᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 96 || [[ᱠᱟᱱᱟᱭᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 97 || [[ᱪᱩᱱᱰᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 98 || [[ᱜᱳᱢᱚᱥᱛᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 99 || [[ᱡᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 100 || [[ᱫᱤᱵᱽᱭᱮᱱᱫᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 101 || [[ᱛᱮᱡᱽᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 102 || [[ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱫᱟᱵᱟᱱᱚᱞ']] |- | 103 || [[ᱦᱚᱨᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 104 || [[ᱠᱚᱨᱱᱮᱞᱤᱭᱟᱥ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 105 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 106 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱯᱟᱱᱤᱨᱯᱤᱭᱳ']] |- | 107 || [[ᱥᱚᱭᱞᱚᱡᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 108 || [[ᱚᱱᱟᱫᱤ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 109 || [[ᱵᱷᱳᱡᱽᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 110 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱳᱪᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 111 || [[ᱯᱟᱨᱟᱣ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 112 || [[ᱱᱚᱥᱠᱚᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 113 || [[ᱡᱭᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 114 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 115 || [[ᱩᱫᱚᱭᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 116 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 117 || [[ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱞᱟᱣᱲᱤᱭᱟ']] |- | 118 || [[ᱥᱚᱨᱵᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 119 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 120 || [[ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ']] |- | 121 || [[ᱥᱴᱮᱱᱥᱤᱞᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 122 || [[ᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 123 || [[ᱤᱥᱣᱚᱨ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 124 || [[ᱢᱚᱫᱚᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱢᱚᱫᱚᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱞᱟᱝᱛᱤᱛᱤ']] |- | 125 || [[ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 126 || [[ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 127 || [[ᱱᱚᱱᱫᱽᱠᱤᱥᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 128 || [[ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ 'ᱢᱟᱥᱛᱟᱱᱟ']] |- | 129 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 130 || [[ᱥᱩᱵᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 131 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱥᱮᱫᱟᱭᱥᱤᱨᱤᱡᱚᱞ']] |- | 132 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 133 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 134 || [[ᱫᱩᱨᱵᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 135 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 136 || [[ᱡᱟᱢᱟᱫᱟᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 137 || [[ᱡᱚᱫᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 138 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 139 || [[ᱵᱷᱟᱫᱳ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 140 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 141 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱡᱽᱞᱤ']] |- | 142 || [[ᱵᱟᱥᱩᱫᱮᱵᱽ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 143 || [[ᱨᱟᱵᱚᱬ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 144 || [[ᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 145 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 146 || [[ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 147 || [[ᱥᱩᱠᱪᱟᱸᱫᱽ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 148 || [[ᱩᱯᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 149 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 150 || [[ᱵᱚᱫᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 151 || [[ᱠᱚᱞᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 152 || [[ᱨᱚᱢᱮᱥᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 153 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 154 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 155 || [[ᱞᱚᱠᱷᱚᱬ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 156 || [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 157 || [[ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 158 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 159 || [[ᱠᱤᱥᱚᱨᱤ ᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 160 || [[ᱵᱤᱨᱵᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 161 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 162 || [[ᱯᱚᱨᱤᱢᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 163 || [[ᱥᱚᱱᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 164 || [[ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ (ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ)]] |- | 165 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ 'ᱞᱚᱵᱽ']] |- | 166 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 167 || [[ᱫᱩᱜᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 168 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 169 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱥᱟᱭ ᱠᱩᱣᱟᱹᱨᱤ']] |- | 170 || [[ᱚᱵᱤᱱᱟᱥ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 171 || [[ᱨᱚᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 172 || [[ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 173 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱠᱷᱮᱵᱟ']] |- | 174 || [[ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱥᱮᱵᱮᱞ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ']] |- | 175 || [[ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ|ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ 'ᱠᱤᱥᱠᱩ']] |- | 176 || [[ᱥᱟᱱᱛᱤᱢᱚᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 177 || [[ᱥᱚᱢᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 178 || [[ᱥᱤᱝᱨᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 179 || [[ᱥᱚᱱᱟᱛᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 180 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 181 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱡᱤᱣᱤ 'ᱨᱟᱲᱮᱡ']] |- | 182 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 183 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 184 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 185 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 186 || [[ᱢᱟᱱᱥᱤᱝ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 187 || [[ᱪᱩᱱᱟᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 188 || [[ᱠᱤᱥᱩᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 189 || [[ᱚᱱᱤᱞ ᱴᱤᱢᱳᱛᱷᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 190 || [[ᱡᱚᱫᱩᱢᱚᱬᱤ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 191 || [[ᱞᱟᱠᱷᱟᱭ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 192 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱡᱩᱦᱩᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ']] |- | 193 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 194 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 195 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 196 || [[ᱯᱤ.ᱥᱤ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 197 || [[ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 198 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱫᱤᱞᱠᱷᱩᱥ']] |- | 199 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 200 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱞᱮᱴᱮᱥᱤᱝ']] |- | 201 || [[ᱯᱚᱨᱚᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 202 || [[ᱡᱳᱵᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 203 || [[ᱨᱟᱢᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱚᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 204 || [[ᱯᱮᱫᱭᱚᱞᱳᱪᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 205 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 206 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ']] |- | 207 || [[ᱥᱤᱵᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 208 || [[ᱫᱽᱣᱤᱡᱚᱯᱚᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 209 || [[ᱫᱷᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 210 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 211 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 212 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱤ. ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 213 || [[ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 214 || [[ᱥᱩᱨᱡᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 215 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛᱟᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 216 || [[ᱢᱟᱨᱟᱰᱴᱤᱪᱚᱨ]] |- | 217 || [[ᱢᱚᱱᱥᱟ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 218 || [[ᱥᱤᱠᱢᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 219 || [[ᱵᱤᱱᱤᱯᱷᱨᱮᱰ]] |- | 220 || [[ᱢᱤᱞᱚᱱᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 221 || [[ᱵᱷᱤᱢᱥᱮᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 222 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 223 || [[ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 224 || [[ᱢᱚᱱᱳᱦᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 225 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱣᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 226 || [[ᱠᱷᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 227 || [[ᱫᱚᱞᱯᱚᱛᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 228 || [[ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ|ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ'ᱱᱤᱫᱷᱟᱱ']] |- | 229 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 230 || [[ᱵᱷᱚᱜᱳᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 231 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 232 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 233 || [[ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 234 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 235 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 236 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 237 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 238 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ']] |- | 239 || [[ᱵᱩᱫᱷᱟᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 240 || [[ᱦᱚᱨᱤᱯᱚᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 241 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 242 || [[ᱵᱷᱚᱞᱟᱱᱟᱛᱷ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 243 || [[ᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 244 || [[ᱨᱟᱭᱥᱮᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 245 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 246 || [[ᱵᱤᱥᱱᱩᱯᱚᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 247 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 248 || [[ᱢᱚᱦᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 249 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 250 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 251 || [[ᱱᱤᱠᱳᱫᱤᱢᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 252 || [[ᱵᱤᱥᱣᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 253 || [[ᱫᱤᱠᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 254 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 255 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱠᱟᱱᱛᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 256 || [[ᱥᱤᱨᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 257 || [[ᱵᱩᱫᱷᱨᱟᱢ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 258 || [[ᱫᱩᱞᱤ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 259 || [[ᱮ. ᱠᱮ. ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 260 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 261 || [[ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 262 || [[ᱱᱤᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 263 || [[ᱛᱟᱨᱟᱥᱤᱧ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 264 || [[ᱨᱟᱢᱳ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 265 || [[ᱯᱟᱞᱩᱨᱟᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 266 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱵᱚᱛ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 267 || [[ᱵᱟᱵᱞᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 268 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 269 || [[ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ|ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ 'ᱵᱟᱡᱤᱵᱟᱡᱽᱠᱟᱨ']] |- | 270 || [[ᱱᱟᱛᱷᱩᱨᱟᱢ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 271 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ|ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱩᱴᱩ']] |- | 272 || [[ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 273 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 274 || [[ᱠᱷᱮᱛᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 275 || [[ᱥᱳᱦᱟᱜᱤᱱᱤ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 276 || [[ᱥᱩᱢᱤᱛᱨᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 277 || [[ᱵᱷᱚᱜᱽᱞᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 278 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱵᱤ. ᱠᱮ. ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 279 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 280 || [[ᱜᱩᱞᱤᱭᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 281 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 282 || [[ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱢᱩᱨᱩᱛ ᱵᱟᱦᱟ']] |- | 283 || [[ᱡᱚᱭᱫᱮᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 284 || [[ᱯᱤᱨᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 285 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 286 || [[ᱞᱟᱪᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 287 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 288 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 289 || [[ᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 290 || [[ᱥᱨᱤᱡᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 291 || [[ᱜᱳᱯᱤᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 292 || [[ᱞᱟᱞᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 293 || [[ᱠᱤᱝᱠᱚᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 294 || [[ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 295 || [[ᱯᱤᱛᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 296 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 297 || [[ᱡᱤᱥᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 298 || [[ᱨᱟᱢᱡᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 299 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 300 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 301 || [[ᱨᱩᱯᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 302 || [[ᱱᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |} === ᱵᱤᱫᱮᱥᱤ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱡᱮᱨᱮᱢᱤᱭᱟ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱥ]] |- | 2 || [[ᱩᱴᱤᱥ ᱵᱮᱪᱞᱟᱨ]] |- | 3 || [[ᱤᱰᱣᱟᱨᱰ ᱥᱤ. ᱡᱚᱱᱥᱚᱱ]] |- | 4 || [[ᱤ. ᱮᱞ. ᱯᱟᱠᱥᱚᱞᱮ]] |- | 5 || [[ᱮᱯᱷ. ᱴᱤ. ᱠᱳᱞ]] |- | 6 || [[ᱤ. ᱡᱤ. ᱢᱮᱱ]] |- | 7 || [[ᱥᱤ. ᱟᱨ. ᱞᱮᱯᱥᱟᱥ]] |- | 8 || [[ᱯᱷᱮᱰᱨᱤᱪ ᱢᱮᱠᱥᱢᱩᱞᱟᱨ]] |- | 9 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ ᱴᱤ. ᱥᱴᱳᱥ]] |- | 10 || [[ᱞᱟᱨᱚᱥ ᱳᱞᱥᱮᱱ ᱥᱠᱨᱮᱯᱥᱨᱩᱰ]] |- | 11 || [[ᱦᱟᱱᱥ ᱯᱮᱴᱮᱨ ᱵᱳᱨᱨᱮᱥᱮᱱ|ᱮᱪ. ᱯᱤ. ᱵᱳᱨᱮᱥᱚᱱ]] |- | 12 || [[ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢ ᱜᱽᱨᱤᱭᱚᱨᱥᱚᱱ]] |- | 13 || [[ᱦᱚᱨᱤᱝᱴᱚᱱ ᱢᱩᱥᱴᱚᱱ]] |- | 14 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱳᱞᱟᱯᱷ ᱵᱚᱰᱤᱝ]] |- | 15 || [[ᱮ. ᱜᱽᱨᱟᱦᱚᱢ]] |- | 16 || [[ᱳᱱᱰᱨᱮ ᱠᱮᱢᱯᱵᱮᱞ]] |- | 17 || [[ᱨᱟᱥᱢᱩᱥᱮᱱ ᱨᱳᱡᱮᱱᱞᱩᱱᱰ]] |- | 18 || [[ᱟᱨ. ᱮᱢ. ᱢᱮᱠᱯᱷᱟᱭᱮᱞ]] |- | 19 || [[ᱥᱤ. ᱮᱪ. ᱵᱳᱢᱯᱟᱥ]] |- | 20 || [[ᱨᱳᱵᱟᱨᱴ ᱠᱚᱨᱥᱴᱤᱭᱟᱨᱥ]] |- | 21 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ. ᱡᱤ. ᱟᱨᱪᱟᱨ]] |- | 22 || [[ᱡᱚᱱᱵᱟᱯᱴᱤᱥᱴ ᱯᱟᱱᱤᱯᱤᱱᱴᱳ]] |- | 23 || [[ᱳᱞᱟᱵᱷ ᱦᱳᱰᱱᱮ]] |- | 24 || [[ᱯᱤᱴᱚᱨ ᱵᱤ. ᱟᱱᱰᱮᱨᱥᱚᱱ]] |- | 25 || [[ᱣᱤᱞᱤᱭᱚᱢ ᱠᱮᱨᱤ]] |} === ᱫᱤᱠᱩ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱡᱩᱢᱫᱟᱨ]] |- | 2 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱤᱛᱨᱚ]] |- | 3 || [[ᱥᱩᱱᱤᱛᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱮᱱᱜᱩᱯᱛᱟ]] |- | 4 || [[ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ|ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ 'ᱥᱟᱹᱢᱤᱨ']] |- | 5 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱟᱦᱟ]] |- | 6 || [[ᱥᱚᱠᱛᱤᱥ ᱢᱩᱠᱷᱭᱚᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]] |- | 7 || [[ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ|ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ 'ᱚᱫᱷᱤᱨ']] |- | 8 || [[ᱪᱤᱛᱚᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱞᱟᱦᱟ]] |- | 9 || [[ᱥᱩᱦᱨᱤᱫᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱷᱚᱣᱢᱤᱠ]] |- | 10 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱤᱛᱨᱚ]] |- | 11 || [[ᱚᱝᱠᱚᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ]] |- | 12 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱫᱽᱨᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] |- | 13 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱚᱨᱢᱟ]] |- | 14 || [[ᱥᱣᱚᱯᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱚᱨᱟᱢᱟᱱᱤᱠ]] |- | 15 || [[ᱵᱨᱚᱡᱚᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ]] |- | 16 || [[ᱯᱟᱱᱱᱟᱞᱟᱞ ᱫᱚᱛᱚ]] |- | 17 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱟᱦᱩ]] |- | 18 || [[ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ|ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ 'ᱜᱤᱨᱤᱨᱟᱡᱽ']] |} == ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ == == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱯᱚᱨᱵᱟᱥ == == ᱮᱱᱮᱡ == == ᱥᱮᱨᱮᱧ == * [[ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱞᱟᱜᱽᱬᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱵᱟᱦᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱩᱲᱩ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱮᱲᱦᱮᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱵᱟᱞᱟᱭᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * == ᱵᱚᱸᱜᱟᱼᱵᱩᱨᱩ == em63k040teuc7rrtqavyp5qxs3abv88 193336 193335 2026-07-02T05:52:19Z ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ 1744 193336 wikitext text/x-wiki == ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ == === ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 2 || [[ᱨᱟᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 3 || [[ᱨᱩᱵᱮᱱ ᱨᱩᱥᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 4 || [[ᱥᱴᱮᱯᱷᱟᱱ ᱮᱪ. ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 5 || [[ᱥᱚᱞᱮᱢᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 6 || [[ᱡᱟᱠᱚᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 7 || [[ᱞᱩᱫᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 8 || [[ᱱᱩᱠᱟ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 9 || [[ᱵᱟᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 10 || [[ᱪᱟᱹᱨᱩ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱤᱝ ᱥᱤᱫᱩᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 11 || [[ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 12 || [[ᱵᱟᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 13 || [[ᱠᱟᱹᱞᱩ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 14 || [[ᱰᱮᱰᱮᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 15 || [[ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 16 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱯᱟᱹᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱹᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 17 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 18 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 19 || [[ᱠᱮ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 20 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 21 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 22 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 23 || [[ᱯᱚᱸᱰᱮᱛ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 24 || [[ᱱᱩᱱᱠᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 25 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱩᱱᱫᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 26 || [[ᱯᱷᱚᱱᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 27 || [[ᱜᱳᱯᱟᱞ ᱜᱟᱢᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 28 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 29 || [[ᱨᱳᱵᱮᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 30 || [[ᱪᱟᱹᱢᱯᱟᱹᱭ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 31 || [[ᱥᱣᱮᱛ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 32 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 33 || [[ᱜᱳᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 34 || [[ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 35 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 36 || [[ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 37 || [[ᱪᱩᱱᱠᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 38 || [[ᱵᱟᱰᱷᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 39 || [[ᱡᱚᱴᱷᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱪᱚᱬᱮ]] |- | 40 || [[ᱯᱚᱧᱪᱟᱱᱚᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 41 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 42 || [[ᱞᱟᱹᱠᱷᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 43 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 44 || [[ᱥᱟᱹᱠᱞᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 45 || [[ᱫᱤᱞᱤᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 46 || [[ᱟᱫᱤᱛᱭᱚ ᱢᱤᱛᱨᱚ (ᱥᱟᱱᱛᱟᱞᱤ)]] |- | 47 || [[ᱠᱮᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 48 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 49 || [[ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱰᱟᱨ']] |- | 50 || [[ᱴᱤ ᱠᱮ ᱨᱟᱯᱟᱡᱽ|ᱛᱷᱤᱭᱳᱰᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 51 || [[ᱞᱚᱥᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 52 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱣᱟᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱷᱚᱜᱚᱵᱚᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ']] |- | 53 || [[ᱠᱩᱥᱛᱩᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 54 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 55 || [[ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ|ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 56 || [[ᱰᱳᱢᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 57 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 58 || [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 59 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 60 || [[ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱭᱟᱢ']] |- | 61 || [[ᱡᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 62 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ 'ᱟᱨᱥᱟᱞ']] |- | 63 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 64 || [[ᱱᱩᱱᱩᱞᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 65 || [[ᱱᱤᱛᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]] |- | 66 || [[ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 67 || [[ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 68 || [[ᱞᱩᱥᱟᱹᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 69 || [[ᱵᱷᱚᱜᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 70 || [[ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱡᱚᱥ ᱥᱟᱶᱛᱟᱞ']] |- | 71 || [[ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ|ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ 'ᱟᱨᱢᱟᱱ']] |- | 72 || [[ᱜᱤᱨᱤᱡᱚᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 73 || [[ᱨᱟᱢᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 74 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 75 || [[ᱥᱟᱞᱦᱟᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 76 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱮᱵᱷᱮᱱ ᱪᱮᱬᱮ']] |- | 77 || [[ᱫᱤᱜᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ|ᱫᱤᱜᱚᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 78 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ']] |- | 79 || [[ᱠᱷᱮᱞᱟᱨᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 80 || [[ᱥᱳᱵᱷᱟᱱᱟᱛᱷ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 81 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 82 || [[ᱥᱩᱨᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 83 || [[ᱵᱤᱨᱟᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 84 || [[ᱜᱩᱦᱤᱨᱟᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 85 || [[ᱡᱟᱜᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 86 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 87 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 88 || [[ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱪᱟᱥᱟ']] |- | 89 || [[ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱫ ᱴᱩᱰᱩ|ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 90 || [[ᱥᱚᱫᱟᱜᱚᱨ ᱥᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 91 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 92 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 93 || [[ᱯᱷᱚᱴᱤᱠᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 94 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 95 || [[ᱤᱡᱤᱠᱮᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 96 || [[ᱠᱟᱱᱟᱭᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 97 || [[ᱪᱩᱱᱰᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 98 || [[ᱜᱳᱢᱚᱥᱛᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 99 || [[ᱡᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 100 || [[ᱫᱤᱵᱽᱭᱮᱱᱫᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 101 || [[ᱛᱮᱡᱽᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 102 || [[ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱫᱟᱵᱟᱱᱚᱞ']] |- | 103 || [[ᱦᱚᱨᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 104 || [[ᱠᱚᱨᱱᱮᱞᱤᱭᱟᱥ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 105 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 106 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱯᱟᱱᱤᱨᱯᱤᱭᱳ']] |- | 107 || [[ᱥᱚᱭᱞᱚᱡᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 108 || [[ᱚᱱᱟᱫᱤ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 109 || [[ᱵᱷᱳᱡᱽᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 110 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱳᱪᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 111 || [[ᱯᱟᱨᱟᱣ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 112 || [[ᱱᱚᱥᱠᱚᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 113 || [[ᱡᱭᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 114 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 115 || [[ᱩᱫᱚᱭᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 116 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 117 || [[ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱞᱟᱣᱲᱤᱭᱟ']] |- | 118 || [[ᱥᱚᱨᱵᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 119 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 120 || [[ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ']] |- | 121 || [[ᱥᱴᱮᱱᱥᱤᱞᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 122 || [[ᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 123 || [[ᱤᱥᱣᱚᱨ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 124 || [[ᱢᱚᱫᱚᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱢᱚᱫᱚᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱞᱟᱝᱛᱤᱛᱤ']] |- | 125 || [[ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 126 || [[ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 127 || [[ᱱᱚᱱᱫᱽᱠᱤᱥᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 128 || [[ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ 'ᱢᱟᱥᱛᱟᱱᱟ']] |- | 129 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 130 || [[ᱥᱩᱵᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 131 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱥᱮᱫᱟᱭᱥᱤᱨᱤᱡᱚᱞ']] |- | 132 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 133 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 134 || [[ᱫᱩᱨᱵᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 135 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 136 || [[ᱡᱟᱢᱟᱫᱟᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 137 || [[ᱡᱚᱫᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 138 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 139 || [[ᱵᱷᱟᱫᱳ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 140 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 141 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱡᱽᱞᱤ']] |- | 142 || [[ᱵᱟᱥᱩᱫᱮᱵᱽ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 143 || [[ᱨᱟᱵᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 144 || [[ᱵᱚᱲᱚᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ|ᱵᱚᱞᱚᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 145 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 146 || [[ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 147 || [[ᱥᱩᱠᱪᱟᱸᱫᱽ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 148 || [[ᱩᱯᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 149 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 150 || [[ᱵᱚᱫᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 151 || [[ᱠᱚᱞᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 152 || [[ᱨᱚᱢᱮᱥᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 153 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 154 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 155 || [[ᱞᱚᱠᱷᱚᱬ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 156 || [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 157 || [[ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 158 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 159 || [[ᱠᱤᱥᱚᱨᱤ ᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 160 || [[ᱵᱤᱨᱵᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 161 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 162 || [[ᱯᱚᱨᱤᱢᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 163 || [[ᱥᱚᱱᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 164 || [[ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ (ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ)]] |- | 165 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ 'ᱞᱚᱵᱽ']] |- | 166 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 167 || [[ᱫᱩᱜᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 168 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 169 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱥᱟᱭ ᱠᱩᱣᱟᱹᱨᱤ']] |- | 170 || [[ᱚᱵᱤᱱᱟᱥ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 171 || [[ᱨᱚᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 172 || [[ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 173 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱠᱷᱮᱵᱟ']] |- | 174 || [[ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱥᱮᱵᱮᱞ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ']] |- | 175 || [[ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ|ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ 'ᱠᱤᱥᱠᱩ']] |- | 176 || [[ᱥᱟᱱᱛᱤᱢᱚᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 177 || [[ᱥᱚᱢᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 178 || [[ᱥᱤᱝᱨᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 179 || [[ᱥᱚᱱᱟᱛᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 180 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 181 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱡᱤᱣᱤ 'ᱨᱟᱲᱮᱡ']] |- | 182 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 183 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 184 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 185 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 186 || [[ᱢᱟᱱᱥᱤᱝ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 187 || [[ᱪᱩᱱᱟᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 188 || [[ᱠᱤᱥᱩᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 189 || [[ᱚᱱᱤᱞ ᱴᱤᱢᱳᱛᱷᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 190 || [[ᱡᱚᱫᱩᱢᱚᱬᱤ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 191 || [[ᱞᱟᱠᱷᱟᱭ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 192 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱡᱩᱦᱩᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ']] |- | 193 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 194 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 195 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 196 || [[ᱯᱤ.ᱥᱤ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 197 || [[ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 198 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱫᱤᱞᱠᱷᱩᱥ']] |- | 199 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 200 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱞᱮᱴᱮᱥᱤᱝ']] |- | 201 || [[ᱯᱚᱨᱚᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 202 || [[ᱡᱳᱵᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 203 || [[ᱨᱟᱢᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱚᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 204 || [[ᱯᱮᱫᱭᱚᱞᱳᱪᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 205 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 206 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ']] |- | 207 || [[ᱥᱤᱵᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 208 || [[ᱫᱽᱣᱤᱡᱚᱯᱚᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 209 || [[ᱫᱷᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 210 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 211 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 212 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱤ. ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 213 || [[ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 214 || [[ᱥᱩᱨᱡᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 215 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛᱟᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 216 || [[ᱢᱟᱨᱟᱰᱴᱤᱪᱚᱨ]] |- | 217 || [[ᱢᱚᱱᱥᱟ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 218 || [[ᱥᱤᱠᱢᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 219 || [[ᱵᱤᱱᱤᱯᱷᱨᱮᱰ]] |- | 220 || [[ᱢᱤᱞᱚᱱᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 221 || [[ᱵᱷᱤᱢᱥᱮᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 222 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 223 || [[ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 224 || [[ᱢᱚᱱᱳᱦᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 225 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱣᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 226 || [[ᱠᱷᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 227 || [[ᱫᱚᱞᱯᱚᱛᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 228 || [[ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ|ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ'ᱱᱤᱫᱷᱟᱱ']] |- | 229 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 230 || [[ᱵᱷᱚᱜᱳᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 231 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 232 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 233 || [[ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 234 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 235 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 236 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 237 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 238 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ']] |- | 239 || [[ᱵᱩᱫᱷᱟᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 240 || [[ᱦᱚᱨᱤᱯᱚᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 241 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 242 || [[ᱵᱷᱚᱞᱟᱱᱟᱛᱷ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 243 || [[ᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 244 || [[ᱨᱟᱭᱥᱮᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 245 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 246 || [[ᱵᱤᱥᱱᱩᱯᱚᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 247 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 248 || [[ᱢᱚᱦᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 249 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 250 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 251 || [[ᱱᱤᱠᱳᱫᱤᱢᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 252 || [[ᱵᱤᱥᱣᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 253 || [[ᱫᱤᱠᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 254 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 255 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱠᱟᱱᱛᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 256 || [[ᱥᱤᱨᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 257 || [[ᱵᱩᱫᱷᱨᱟᱢ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 258 || [[ᱫᱩᱞᱤ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 259 || [[ᱮ. ᱠᱮ. ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 260 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 261 || [[ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 262 || [[ᱱᱤᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 263 || [[ᱛᱟᱨᱟᱥᱤᱧ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 264 || [[ᱨᱟᱢᱳ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 265 || [[ᱯᱟᱞᱩᱨᱟᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 266 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱵᱚᱛ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 267 || [[ᱵᱟᱵᱞᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 268 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 269 || [[ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ|ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ 'ᱵᱟᱡᱤᱵᱟᱡᱽᱠᱟᱨ']] |- | 270 || [[ᱱᱟᱛᱷᱩᱨᱟᱢ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 271 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ|ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱩᱴᱩ']] |- | 272 || [[ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 273 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 274 || [[ᱠᱷᱮᱛᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 275 || [[ᱥᱳᱦᱟᱜᱤᱱᱤ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 276 || [[ᱥᱩᱢᱤᱛᱨᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 277 || [[ᱵᱷᱚᱜᱽᱞᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 278 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱵᱤ. ᱠᱮ. ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 279 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 280 || [[ᱜᱩᱞᱤᱭᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 281 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 282 || [[ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱢᱩᱨᱩᱛ ᱵᱟᱦᱟ']] |- | 283 || [[ᱡᱚᱭᱫᱮᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 284 || [[ᱯᱤᱨᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 285 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 286 || [[ᱞᱟᱪᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 287 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 288 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 289 || [[ᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 290 || [[ᱥᱨᱤᱡᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 291 || [[ᱜᱳᱯᱤᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 292 || [[ᱞᱟᱞᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 293 || [[ᱠᱤᱝᱠᱚᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 294 || [[ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 295 || [[ᱯᱤᱛᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 296 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 297 || [[ᱡᱤᱥᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 298 || [[ᱨᱟᱢᱡᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 299 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 300 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 301 || [[ᱨᱩᱯᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 302 || [[ᱱᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |} === ᱵᱤᱫᱮᱥᱤ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱡᱮᱨᱮᱢᱤᱭᱟ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱥ]] |- | 2 || [[ᱩᱴᱤᱥ ᱵᱮᱪᱞᱟᱨ]] |- | 3 || [[ᱤᱰᱣᱟᱨᱰ ᱥᱤ. ᱡᱚᱱᱥᱚᱱ]] |- | 4 || [[ᱤ. ᱮᱞ. ᱯᱟᱠᱥᱚᱞᱮ]] |- | 5 || [[ᱮᱯᱷ. ᱴᱤ. ᱠᱳᱞ]] |- | 6 || [[ᱤ. ᱡᱤ. ᱢᱮᱱ]] |- | 7 || [[ᱥᱤ. ᱟᱨ. ᱞᱮᱯᱥᱟᱥ]] |- | 8 || [[ᱯᱷᱮᱰᱨᱤᱪ ᱢᱮᱠᱥᱢᱩᱞᱟᱨ]] |- | 9 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ ᱴᱤ. ᱥᱴᱳᱥ]] |- | 10 || [[ᱞᱟᱨᱚᱥ ᱳᱞᱥᱮᱱ ᱥᱠᱨᱮᱯᱥᱨᱩᱰ]] |- | 11 || [[ᱦᱟᱱᱥ ᱯᱮᱴᱮᱨ ᱵᱳᱨᱨᱮᱥᱮᱱ|ᱮᱪ. ᱯᱤ. ᱵᱳᱨᱮᱥᱚᱱ]] |- | 12 || [[ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢ ᱜᱽᱨᱤᱭᱚᱨᱥᱚᱱ]] |- | 13 || [[ᱦᱚᱨᱤᱝᱴᱚᱱ ᱢᱩᱥᱴᱚᱱ]] |- | 14 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱳᱞᱟᱯᱷ ᱵᱚᱰᱤᱝ]] |- | 15 || [[ᱮ. ᱜᱽᱨᱟᱦᱚᱢ]] |- | 16 || [[ᱳᱱᱰᱨᱮ ᱠᱮᱢᱯᱵᱮᱞ]] |- | 17 || [[ᱨᱟᱥᱢᱩᱥᱮᱱ ᱨᱳᱡᱮᱱᱞᱩᱱᱰ]] |- | 18 || [[ᱟᱨ. ᱮᱢ. ᱢᱮᱠᱯᱷᱟᱭᱮᱞ]] |- | 19 || [[ᱥᱤ. ᱮᱪ. ᱵᱳᱢᱯᱟᱥ]] |- | 20 || [[ᱨᱳᱵᱟᱨᱴ ᱠᱚᱨᱥᱴᱤᱭᱟᱨᱥ]] |- | 21 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ. ᱡᱤ. ᱟᱨᱪᱟᱨ]] |- | 22 || [[ᱡᱚᱱᱵᱟᱯᱴᱤᱥᱴ ᱯᱟᱱᱤᱯᱤᱱᱴᱳ]] |- | 23 || [[ᱳᱞᱟᱵᱷ ᱦᱳᱰᱱᱮ]] |- | 24 || [[ᱯᱤᱴᱚᱨ ᱵᱤ. ᱟᱱᱰᱮᱨᱥᱚᱱ]] |- | 25 || [[ᱣᱤᱞᱤᱭᱚᱢ ᱠᱮᱨᱤ]] |} === ᱫᱤᱠᱩ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱡᱩᱢᱫᱟᱨ]] |- | 2 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱤᱛᱨᱚ]] |- | 3 || [[ᱥᱩᱱᱤᱛᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱮᱱᱜᱩᱯᱛᱟ]] |- | 4 || [[ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ|ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ 'ᱥᱟᱹᱢᱤᱨ']] |- | 5 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱟᱦᱟ]] |- | 6 || [[ᱥᱚᱠᱛᱤᱥ ᱢᱩᱠᱷᱭᱚᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]] |- | 7 || [[ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ|ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ 'ᱚᱫᱷᱤᱨ']] |- | 8 || [[ᱪᱤᱛᱚᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱞᱟᱦᱟ]] |- | 9 || [[ᱥᱩᱦᱨᱤᱫᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱷᱚᱣᱢᱤᱠ]] |- | 10 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱤᱛᱨᱚ]] |- | 11 || [[ᱚᱝᱠᱚᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ]] |- | 12 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱫᱽᱨᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] |- | 13 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱚᱨᱢᱟ]] |- | 14 || [[ᱥᱣᱚᱯᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱚᱨᱟᱢᱟᱱᱤᱠ]] |- | 15 || [[ᱵᱨᱚᱡᱚᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ]] |- | 16 || [[ᱯᱟᱱᱱᱟᱞᱟᱞ ᱫᱚᱛᱚ]] |- | 17 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱟᱦᱩ]] |- | 18 || [[ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ|ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ 'ᱜᱤᱨᱤᱨᱟᱡᱽ']] |} == ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ == == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱯᱚᱨᱵᱟᱥ == == ᱮᱱᱮᱡ == == ᱥᱮᱨᱮᱧ == * [[ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱞᱟᱜᱽᱬᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱵᱟᱦᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱩᱲᱩ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱮᱲᱦᱮᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱵᱟᱞᱟᱭᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * == ᱵᱚᱸᱜᱟᱼᱵᱩᱨᱩ == ro06aqde7vth8d3o6r3vccxe8aknlom 193337 193336 2026-07-02T05:55:20Z ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ 1744 193337 wikitext text/x-wiki == ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ == === ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 2 || [[ᱨᱟᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 3 || [[ᱨᱩᱵᱮᱱ ᱨᱩᱥᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 4 || [[ᱥᱴᱮᱯᱷᱟᱱ ᱮᱪ. ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 5 || [[ᱥᱚᱞᱮᱢᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 6 || [[ᱡᱟᱠᱚᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 7 || [[ᱞᱩᱫᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 8 || [[ᱱᱩᱠᱟ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 9 || [[ᱵᱟᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 10 || [[ᱪᱟᱹᱨᱩ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱤᱝ ᱥᱤᱫᱩᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 11 || [[ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 12 || [[ᱵᱟᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 13 || [[ᱠᱟᱹᱞᱩ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 14 || [[ᱰᱮᱰᱮᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 15 || [[ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 16 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱯᱟᱹᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱹᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 17 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 18 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 19 || [[ᱠᱮ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 20 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 21 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 22 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 23 || [[ᱯᱚᱸᱰᱮᱛ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 24 || [[ᱱᱩᱱᱠᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 25 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱩᱱᱫᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 26 || [[ᱯᱷᱚᱱᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 27 || [[ᱜᱳᱯᱟᱞ ᱜᱟᱢᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 28 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 29 || [[ᱨᱳᱵᱮᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 30 || [[ᱪᱟᱹᱢᱯᱟᱹᱭ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 31 || [[ᱥᱣᱮᱛ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 32 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 33 || [[ᱜᱳᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 34 || [[ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 35 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 36 || [[ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 37 || [[ᱪᱩᱱᱠᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 38 || [[ᱵᱟᱰᱷᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 39 || [[ᱡᱚᱴᱷᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱪᱚᱬᱮ]] |- | 40 || [[ᱯᱚᱧᱪᱟᱱᱚᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 41 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 42 || [[ᱞᱟᱹᱠᱷᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 43 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 44 || [[ᱥᱟᱹᱠᱞᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 45 || [[ᱫᱤᱞᱤᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 46 || [[ᱟᱫᱤᱛᱭᱚ ᱢᱤᱛᱨᱚ (ᱥᱟᱱᱛᱟᱞᱤ)]] |- | 47 || [[ᱠᱮᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 48 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 49 || [[ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱰᱟᱨ']] |- | 50 || [[ᱴᱤ ᱠᱮ ᱨᱟᱯᱟᱡᱽ|ᱛᱷᱤᱭᱳᱰᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 51 || [[ᱞᱚᱥᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 52 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱣᱟᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱷᱚᱜᱚᱵᱚᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ']] |- | 53 || [[ᱠᱩᱥᱛᱩᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 54 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 55 || [[ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ|ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 56 || [[ᱰᱳᱢᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 57 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 58 || [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 59 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 60 || [[ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱭᱟᱢ']] |- | 61 || [[ᱡᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 62 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ 'ᱟᱨᱥᱟᱞ']] |- | 63 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 64 || [[ᱱᱩᱱᱩᱞᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 65 || [[ᱱᱤᱛᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]] |- | 66 || [[ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 67 || [[ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 68 || [[ᱞᱩᱥᱟᱹᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 69 || [[ᱵᱷᱚᱜᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 70 || [[ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱡᱚᱥ ᱥᱟᱶᱛᱟᱞ']] |- | 71 || [[ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ|ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ 'ᱟᱨᱢᱟᱱ']] |- | 72 || [[ᱜᱤᱨᱤᱡᱚᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 73 || [[ᱨᱟᱢᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 74 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 75 || [[ᱥᱟᱞᱦᱟᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 76 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱮᱵᱷᱮᱱ ᱪᱮᱬᱮ']] |- | 77 || [[ᱫᱤᱜᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ|ᱫᱤᱜᱚᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 78 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ']] |- | 79 || [[ᱠᱷᱮᱞᱟᱨᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 80 || [[ᱥᱳᱵᱷᱟᱱᱟᱛᱷ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 81 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 82 || [[ᱥᱩᱨᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 83 || [[ᱵᱤᱨᱟᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 84 || [[ᱜᱩᱦᱤᱨᱟᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 85 || [[ᱡᱟᱜᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 86 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 87 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 88 || [[ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱪᱟᱥᱟ']] |- | 89 || [[ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱫ ᱴᱩᱰᱩ|ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 90 || [[ᱥᱚᱫᱟᱜᱚᱨ ᱥᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 91 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 92 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 93 || [[ᱯᱷᱚᱴᱤᱠᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 94 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 95 || [[ᱤᱡᱤᱠᱮᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 96 || [[ᱠᱟᱱᱟᱭᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 97 || [[ᱪᱩᱱᱰᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 98 || [[ᱜᱳᱢᱚᱥᱛᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 99 || [[ᱡᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 100 || [[ᱫᱤᱵᱽᱭᱮᱱᱫᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 101 || [[ᱛᱮᱡᱽᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 102 || [[ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱫᱟᱵᱟᱱᱚᱞ']] |- | 103 || [[ᱦᱚᱨᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 104 || [[ᱠᱚᱨᱱᱮᱞᱤᱭᱟᱥ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 105 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 106 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱯᱟᱱᱤᱨᱯᱤᱭᱳ']] |- | 107 || [[ᱥᱚᱭᱞᱚᱡᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 108 || [[ᱚᱱᱟᱫᱤ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 109 || [[ᱵᱷᱳᱡᱽᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 110 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱳᱪᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 111 || [[ᱯᱟᱨᱟᱣ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 112 || [[ᱱᱚᱥᱠᱚᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 113 || [[ᱡᱭᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 114 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 115 || [[ᱩᱫᱚᱭᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 116 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 117 || [[ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱞᱟᱣᱲᱤᱭᱟ']] |- | 118 || [[ᱥᱚᱨᱵᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 119 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 120 || [[ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ']] |- | 121 || [[ᱥᱴᱮᱱᱥᱤᱞᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 122 || [[ᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 123 || [[ᱤᱥᱣᱚᱨ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 124 || [[ᱢᱚᱫᱚᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱢᱚᱫᱚᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱞᱟᱝᱛᱤᱛᱤ']] |- | 125 || [[ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 126 || [[ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 127 || [[ᱱᱚᱱᱫᱽᱠᱤᱥᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 128 || [[ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ 'ᱢᱟᱥᱛᱟᱱᱟ']] |- | 129 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 130 || [[ᱥᱩᱵᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 131 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱥᱮᱫᱟᱭᱥᱤᱨᱤᱡᱚᱞ']] |- | 132 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 133 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 134 || [[ᱫᱩᱨᱵᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 135 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 136 || [[ᱡᱟᱢᱟᱫᱟᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 137 || [[ᱡᱚᱫᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 138 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 139 || [[ᱵᱷᱟᱫᱳ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 140 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 141 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱡᱽᱞᱤ']] |- | 142 || [[ᱵᱟᱥᱩᱫᱮᱵᱽ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 143 || [[ᱨᱟᱵᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 144 || [[ᱵᱚᱲᱚᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ|ᱵᱚᱞᱚᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 145 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 146 || [[ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 147 || [[ᱥᱩᱠᱪᱟᱸᱫᱽ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 148 || [[ᱩᱯᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 149 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 150 || [[ᱵᱚᱫᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 151 || [[ᱠᱚᱞᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 152 || [[ᱨᱚᱢᱮᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 153 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 154 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 155 || [[ᱞᱚᱠᱷᱚᱬ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 156 || [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 157 || [[ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 158 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 159 || [[ᱠᱤᱥᱚᱨᱤ ᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 160 || [[ᱵᱤᱨᱵᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 161 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 162 || [[ᱯᱚᱨᱤᱢᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 163 || [[ᱥᱚᱱᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 164 || [[ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ (ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ)]] |- | 165 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ 'ᱞᱚᱵᱽ']] |- | 166 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 167 || [[ᱫᱩᱜᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 168 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 169 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱥᱟᱭ ᱠᱩᱣᱟᱹᱨᱤ']] |- | 170 || [[ᱚᱵᱤᱱᱟᱥ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 171 || [[ᱨᱚᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 172 || [[ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 173 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱠᱷᱮᱵᱟ']] |- | 174 || [[ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱥᱮᱵᱮᱞ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ']] |- | 175 || [[ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ|ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ 'ᱠᱤᱥᱠᱩ']] |- | 176 || [[ᱥᱟᱱᱛᱤᱢᱚᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 177 || [[ᱥᱚᱢᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 178 || [[ᱥᱤᱝᱨᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 179 || [[ᱥᱚᱱᱟᱛᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 180 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 181 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱡᱤᱣᱤ 'ᱨᱟᱲᱮᱡ']] |- | 182 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 183 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 184 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 185 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 186 || [[ᱢᱟᱱᱥᱤᱝ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 187 || [[ᱪᱩᱱᱟᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 188 || [[ᱠᱤᱥᱩᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 189 || [[ᱚᱱᱤᱞ ᱴᱤᱢᱳᱛᱷᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 190 || [[ᱡᱚᱫᱩᱢᱚᱬᱤ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 191 || [[ᱞᱟᱠᱷᱟᱭ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 192 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱡᱩᱦᱩᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ']] |- | 193 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 194 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 195 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 196 || [[ᱯᱤ.ᱥᱤ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 197 || [[ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 198 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱫᱤᱞᱠᱷᱩᱥ']] |- | 199 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 200 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱞᱮᱴᱮᱥᱤᱝ']] |- | 201 || [[ᱯᱚᱨᱚᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 202 || [[ᱡᱳᱵᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 203 || [[ᱨᱟᱢᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱚᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 204 || [[ᱯᱮᱫᱭᱚᱞᱳᱪᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 205 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 206 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ']] |- | 207 || [[ᱥᱤᱵᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 208 || [[ᱫᱽᱣᱤᱡᱚᱯᱚᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 209 || [[ᱫᱷᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 210 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 211 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 212 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱤ. ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 213 || [[ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 214 || [[ᱥᱩᱨᱡᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 215 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛᱟᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 216 || [[ᱢᱟᱨᱟᱰᱴᱤᱪᱚᱨ]] |- | 217 || [[ᱢᱚᱱᱥᱟ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 218 || [[ᱥᱤᱠᱢᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 219 || [[ᱵᱤᱱᱤᱯᱷᱨᱮᱰ]] |- | 220 || [[ᱢᱤᱞᱚᱱᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 221 || [[ᱵᱷᱤᱢᱥᱮᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 222 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 223 || [[ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 224 || [[ᱢᱚᱱᱳᱦᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 225 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱣᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 226 || [[ᱠᱷᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 227 || [[ᱫᱚᱞᱯᱚᱛᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 228 || [[ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ|ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ'ᱱᱤᱫᱷᱟᱱ']] |- | 229 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 230 || [[ᱵᱷᱚᱜᱳᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 231 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 232 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 233 || [[ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 234 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 235 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 236 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 237 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 238 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ']] |- | 239 || [[ᱵᱩᱫᱷᱟᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 240 || [[ᱦᱚᱨᱤᱯᱚᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 241 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 242 || [[ᱵᱷᱚᱞᱟᱱᱟᱛᱷ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 243 || [[ᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 244 || [[ᱨᱟᱭᱥᱮᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 245 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 246 || [[ᱵᱤᱥᱱᱩᱯᱚᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 247 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 248 || [[ᱢᱚᱦᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 249 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 250 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 251 || [[ᱱᱤᱠᱳᱫᱤᱢᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 252 || [[ᱵᱤᱥᱣᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 253 || [[ᱫᱤᱠᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 254 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 255 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱠᱟᱱᱛᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 256 || [[ᱥᱤᱨᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 257 || [[ᱵᱩᱫᱷᱨᱟᱢ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 258 || [[ᱫᱩᱞᱤ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 259 || [[ᱮ. ᱠᱮ. ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 260 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 261 || [[ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 262 || [[ᱱᱤᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 263 || [[ᱛᱟᱨᱟᱥᱤᱧ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 264 || [[ᱨᱟᱢᱳ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 265 || [[ᱯᱟᱞᱩᱨᱟᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 266 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱵᱚᱛ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 267 || [[ᱵᱟᱵᱞᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 268 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 269 || [[ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ|ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ 'ᱵᱟᱡᱤᱵᱟᱡᱽᱠᱟᱨ']] |- | 270 || [[ᱱᱟᱛᱷᱩᱨᱟᱢ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 271 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ|ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱩᱴᱩ']] |- | 272 || [[ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 273 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 274 || [[ᱠᱷᱮᱛᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 275 || [[ᱥᱳᱦᱟᱜᱤᱱᱤ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 276 || [[ᱥᱩᱢᱤᱛᱨᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 277 || [[ᱵᱷᱚᱜᱽᱞᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 278 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱵᱤ. ᱠᱮ. ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 279 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 280 || [[ᱜᱩᱞᱤᱭᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 281 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 282 || [[ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱢᱩᱨᱩᱛ ᱵᱟᱦᱟ']] |- | 283 || [[ᱡᱚᱭᱫᱮᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 284 || [[ᱯᱤᱨᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 285 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 286 || [[ᱞᱟᱪᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 287 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 288 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 289 || [[ᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 290 || [[ᱥᱨᱤᱡᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 291 || [[ᱜᱳᱯᱤᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 292 || [[ᱞᱟᱞᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 293 || [[ᱠᱤᱝᱠᱚᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 294 || [[ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 295 || [[ᱯᱤᱛᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 296 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 297 || [[ᱡᱤᱥᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 298 || [[ᱨᱟᱢᱡᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 299 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 300 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 301 || [[ᱨᱩᱯᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 302 || [[ᱱᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |} === ᱵᱤᱫᱮᱥᱤ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱡᱮᱨᱮᱢᱤᱭᱟ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱥ]] |- | 2 || [[ᱩᱴᱤᱥ ᱵᱮᱪᱞᱟᱨ]] |- | 3 || [[ᱤᱰᱣᱟᱨᱰ ᱥᱤ. ᱡᱚᱱᱥᱚᱱ]] |- | 4 || [[ᱤ. ᱮᱞ. ᱯᱟᱠᱥᱚᱞᱮ]] |- | 5 || [[ᱮᱯᱷ. ᱴᱤ. ᱠᱳᱞ]] |- | 6 || [[ᱤ. ᱡᱤ. ᱢᱮᱱ]] |- | 7 || [[ᱥᱤ. ᱟᱨ. ᱞᱮᱯᱥᱟᱥ]] |- | 8 || [[ᱯᱷᱮᱰᱨᱤᱪ ᱢᱮᱠᱥᱢᱩᱞᱟᱨ]] |- | 9 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ ᱴᱤ. ᱥᱴᱳᱥ]] |- | 10 || [[ᱞᱟᱨᱚᱥ ᱳᱞᱥᱮᱱ ᱥᱠᱨᱮᱯᱥᱨᱩᱰ]] |- | 11 || [[ᱦᱟᱱᱥ ᱯᱮᱴᱮᱨ ᱵᱳᱨᱨᱮᱥᱮᱱ|ᱮᱪ. ᱯᱤ. ᱵᱳᱨᱮᱥᱚᱱ]] |- | 12 || [[ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢ ᱜᱽᱨᱤᱭᱚᱨᱥᱚᱱ]] |- | 13 || [[ᱦᱚᱨᱤᱝᱴᱚᱱ ᱢᱩᱥᱴᱚᱱ]] |- | 14 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱳᱞᱟᱯᱷ ᱵᱚᱰᱤᱝ]] |- | 15 || [[ᱮ. ᱜᱽᱨᱟᱦᱚᱢ]] |- | 16 || [[ᱳᱱᱰᱨᱮ ᱠᱮᱢᱯᱵᱮᱞ]] |- | 17 || [[ᱨᱟᱥᱢᱩᱥᱮᱱ ᱨᱳᱡᱮᱱᱞᱩᱱᱰ]] |- | 18 || [[ᱟᱨ. ᱮᱢ. ᱢᱮᱠᱯᱷᱟᱭᱮᱞ]] |- | 19 || [[ᱥᱤ. ᱮᱪ. ᱵᱳᱢᱯᱟᱥ]] |- | 20 || [[ᱨᱳᱵᱟᱨᱴ ᱠᱚᱨᱥᱴᱤᱭᱟᱨᱥ]] |- | 21 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ. ᱡᱤ. ᱟᱨᱪᱟᱨ]] |- | 22 || [[ᱡᱚᱱᱵᱟᱯᱴᱤᱥᱴ ᱯᱟᱱᱤᱯᱤᱱᱴᱳ]] |- | 23 || [[ᱳᱞᱟᱵᱷ ᱦᱳᱰᱱᱮ]] |- | 24 || [[ᱯᱤᱴᱚᱨ ᱵᱤ. ᱟᱱᱰᱮᱨᱥᱚᱱ]] |- | 25 || [[ᱣᱤᱞᱤᱭᱚᱢ ᱠᱮᱨᱤ]] |} === ᱫᱤᱠᱩ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱡᱩᱢᱫᱟᱨ]] |- | 2 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱤᱛᱨᱚ]] |- | 3 || [[ᱥᱩᱱᱤᱛᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱮᱱᱜᱩᱯᱛᱟ]] |- | 4 || [[ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ|ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ 'ᱥᱟᱹᱢᱤᱨ']] |- | 5 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱟᱦᱟ]] |- | 6 || [[ᱥᱚᱠᱛᱤᱥ ᱢᱩᱠᱷᱭᱚᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]] |- | 7 || [[ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ|ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ 'ᱚᱫᱷᱤᱨ']] |- | 8 || [[ᱪᱤᱛᱚᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱞᱟᱦᱟ]] |- | 9 || [[ᱥᱩᱦᱨᱤᱫᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱷᱚᱣᱢᱤᱠ]] |- | 10 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱤᱛᱨᱚ]] |- | 11 || [[ᱚᱝᱠᱚᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ]] |- | 12 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱫᱽᱨᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] |- | 13 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱚᱨᱢᱟ]] |- | 14 || [[ᱥᱣᱚᱯᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱚᱨᱟᱢᱟᱱᱤᱠ]] |- | 15 || [[ᱵᱨᱚᱡᱚᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ]] |- | 16 || [[ᱯᱟᱱᱱᱟᱞᱟᱞ ᱫᱚᱛᱚ]] |- | 17 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱟᱦᱩ]] |- | 18 || [[ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ|ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ 'ᱜᱤᱨᱤᱨᱟᱡᱽ']] |} == ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ == == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱯᱚᱨᱵᱟᱥ == == ᱮᱱᱮᱡ == == ᱥᱮᱨᱮᱧ == * [[ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱞᱟᱜᱽᱬᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱵᱟᱦᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱩᱲᱩ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱮᱲᱦᱮᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱵᱟᱞᱟᱭᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * == ᱵᱚᱸᱜᱟᱼᱵᱩᱨᱩ == cnsg1lyz35wl6o2ahr6wg2cc9facfnu 193338 193337 2026-07-02T06:04:26Z ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ 1744 193338 wikitext text/x-wiki == ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ == === ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 2 || [[ᱨᱟᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 3 || [[ᱨᱩᱵᱮᱱ ᱨᱩᱥᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 4 || [[ᱥᱴᱮᱯᱷᱟᱱ ᱮᱪ. ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 5 || [[ᱥᱚᱞᱮᱢᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 6 || [[ᱡᱟᱠᱚᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 7 || [[ᱞᱩᱫᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 8 || [[ᱱᱩᱠᱟ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 9 || [[ᱵᱟᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 10 || [[ᱪᱟᱹᱨᱩ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱤᱝ ᱥᱤᱫᱩᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 11 || [[ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 12 || [[ᱵᱟᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 13 || [[ᱠᱟᱹᱞᱩ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 14 || [[ᱰᱮᱰᱮᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 15 || [[ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 16 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱯᱟᱹᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱹᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 17 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 18 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 19 || [[ᱠᱮ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 20 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 21 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 22 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 23 || [[ᱯᱚᱸᱰᱮᱛ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 24 || [[ᱱᱩᱱᱠᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 25 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱩᱱᱫᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 26 || [[ᱯᱷᱚᱱᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 27 || [[ᱜᱳᱯᱟᱞ ᱜᱟᱢᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 28 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 29 || [[ᱨᱳᱵᱮᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 30 || [[ᱪᱟᱹᱢᱯᱟᱹᱭ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 31 || [[ᱥᱣᱮᱛ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 32 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 33 || [[ᱜᱳᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 34 || [[ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 35 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 36 || [[ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 37 || [[ᱪᱩᱱᱠᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 38 || [[ᱵᱟᱰᱷᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 39 || [[ᱡᱚᱴᱷᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱪᱚᱬᱮ]] |- | 40 || [[ᱯᱚᱧᱪᱟᱱᱚᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 41 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 42 || [[ᱞᱟᱹᱠᱷᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 43 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 44 || [[ᱥᱟᱹᱠᱞᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 45 || [[ᱫᱤᱞᱤᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 46 || [[ᱟᱫᱤᱛᱭᱚ ᱢᱤᱛᱨᱚ (ᱥᱟᱱᱛᱟᱞᱤ)]] |- | 47 || [[ᱠᱮᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 48 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 49 || [[ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱰᱟᱨ']] |- | 50 || [[ᱴᱤ ᱠᱮ ᱨᱟᱯᱟᱡᱽ|ᱛᱷᱤᱭᱳᱰᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 51 || [[ᱞᱚᱥᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 52 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱣᱟᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱷᱚᱜᱚᱵᱚᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ']] |- | 53 || [[ᱠᱩᱥᱛᱩᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 54 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 55 || [[ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ|ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 56 || [[ᱰᱳᱢᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 57 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 58 || [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 59 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 60 || [[ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱭᱟᱢ']] |- | 61 || [[ᱡᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 62 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ 'ᱟᱨᱥᱟᱞ']] |- | 63 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 64 || [[ᱱᱩᱱᱩᱞᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 65 || [[ᱱᱤᱛᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]] |- | 66 || [[ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 67 || [[ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 68 || [[ᱞᱩᱥᱟᱹᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 69 || [[ᱵᱷᱚᱜᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 70 || [[ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱡᱚᱥ ᱥᱟᱶᱛᱟᱞ']] |- | 71 || [[ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ|ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ 'ᱟᱨᱢᱟᱱ']] |- | 72 || [[ᱜᱤᱨᱤᱡᱚᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 73 || [[ᱨᱟᱢᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 74 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 75 || [[ᱥᱟᱞᱦᱟᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 76 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱮᱵᱷᱮᱱ ᱪᱮᱬᱮ']] |- | 77 || [[ᱫᱤᱜᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ|ᱫᱤᱜᱚᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 78 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ']] |- | 79 || [[ᱠᱷᱮᱞᱟᱨᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 80 || [[ᱥᱳᱵᱷᱟᱱᱟᱛᱷ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 81 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 82 || [[ᱥᱩᱨᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 83 || [[ᱵᱤᱨᱟᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 84 || [[ᱜᱩᱦᱤᱨᱟᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 85 || [[ᱡᱟᱜᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 86 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 87 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 88 || [[ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱪᱟᱥᱟ']] |- | 89 || [[ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱫ ᱴᱩᱰᱩ|ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 90 || [[ᱥᱚᱫᱟᱜᱚᱨ ᱥᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 91 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 92 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 93 || [[ᱯᱷᱚᱴᱤᱠᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 94 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 95 || [[ᱤᱡᱤᱠᱮᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 96 || [[ᱠᱟᱱᱟᱭᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 97 || [[ᱪᱩᱱᱰᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 98 || [[ᱜᱳᱢᱚᱥᱛᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 99 || [[ᱡᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 100 || [[ᱫᱤᱵᱽᱭᱮᱱᱫᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 101 || [[ᱛᱮᱡᱽᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 102 || [[ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱫᱟᱵᱟᱱᱚᱞ']] |- | 103 || [[ᱦᱚᱨᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 104 || [[ᱠᱚᱨᱱᱮᱞᱤᱭᱟᱥ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 105 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 106 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱯᱟᱱᱤᱨᱯᱤᱭᱳ']] |- | 107 || [[ᱥᱚᱭᱞᱚᱡᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 108 || [[ᱚᱱᱟᱫᱤ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 109 || [[ᱵᱷᱳᱡᱽᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 110 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱳᱪᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 111 || [[ᱯᱟᱨᱟᱣ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 112 || [[ᱱᱚᱥᱠᱚᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 113 || [[ᱡᱭᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 114 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 115 || [[ᱩᱫᱚᱭᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 116 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 117 || [[ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱞᱟᱣᱲᱤᱭᱟ']] |- | 118 || [[ᱥᱚᱨᱵᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 119 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 120 || [[ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ']] |- | 121 || [[ᱥᱴᱮᱱᱥᱤᱞᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 122 || [[ᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 123 || [[ᱤᱥᱣᱚᱨ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 124 || [[ᱢᱚᱫᱚᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱢᱚᱫᱚᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱞᱟᱝᱛᱤᱛᱤ']] |- | 125 || [[ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 126 || [[ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 127 || [[ᱱᱚᱱᱫᱽᱠᱤᱥᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 128 || [[ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ 'ᱢᱟᱥᱛᱟᱱᱟ']] |- | 129 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 130 || [[ᱥᱩᱵᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 131 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱥᱮᱫᱟᱭᱥᱤᱨᱤᱡᱚᱞ']] |- | 132 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 133 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 134 || [[ᱫᱩᱨᱵᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 135 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 136 || [[ᱡᱟᱢᱟᱫᱟᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 137 || [[ᱡᱚᱫᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 138 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 139 || [[ᱵᱷᱟᱫᱳ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 140 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 141 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱡᱽᱞᱤ']] |- | 142 || [[ᱵᱟᱥᱩᱫᱮᱵᱽ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 143 || [[ᱨᱟᱵᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 144 || [[ᱵᱚᱲᱚᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ|ᱵᱚᱞᱚᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 145 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 146 || [[ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 147 || [[ᱥᱩᱠᱪᱟᱸᱫᱽ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 148 || [[ᱩᱯᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 149 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 150 || [[ᱵᱚᱫᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 151 || [[ᱠᱚᱞᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 152 || [[ᱨᱚᱢᱮᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 153 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 154 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 155 || [[ᱞᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 156 || [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 157 || [[ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 158 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 159 || [[ᱠᱤᱥᱚᱨᱤ ᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 160 || [[ᱵᱤᱨᱵᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 161 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 162 || [[ᱯᱚᱨᱤᱢᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱯᱚᱨᱤᱢᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ (ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ)]] |- | 163 || [[ᱥᱚᱱᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 164 || [[ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ (ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ)]] |- | 165 || [[ᱞᱚᱠᱠᱷᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ 'ᱞᱚᱵᱽ']] |- | 166 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 167 || [[ᱫᱩᱜᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 168 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 169 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱥᱟᱭ ᱠᱩᱣᱟᱹᱨᱤ']] |- | 170 || [[ᱚᱵᱤᱱᱟᱥ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 171 || [[ᱨᱚᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 172 || [[ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 173 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱠᱷᱮᱵᱟ']] |- | 174 || [[ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱥᱮᱵᱮᱞ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ']] |- | 175 || [[ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ|ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ 'ᱠᱤᱥᱠᱩ']] |- | 176 || [[ᱥᱟᱱᱛᱤᱢᱚᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 177 || [[ᱥᱚᱢᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 178 || [[ᱥᱤᱝᱨᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 179 || [[ᱥᱚᱱᱟᱛᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 180 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 181 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱡᱤᱣᱤ 'ᱨᱟᱲᱮᱡ']] |- | 182 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 183 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 184 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 185 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 186 || [[ᱢᱟᱱᱥᱤᱝ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 187 || [[ᱪᱩᱱᱟᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 188 || [[ᱠᱤᱥᱩᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 189 || [[ᱚᱱᱤᱞ ᱴᱤᱢᱳᱛᱷᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 190 || [[ᱡᱚᱫᱩᱢᱚᱬᱤ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 191 || [[ᱞᱟᱠᱷᱟᱭ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 192 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱡᱩᱦᱩᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ']] |- | 193 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 194 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 195 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 196 || [[ᱯᱤ.ᱥᱤ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 197 || [[ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 198 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱫᱤᱞᱠᱷᱩᱥ']] |- | 199 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 200 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱞᱮᱴᱮᱥᱤᱝ']] |- | 201 || [[ᱯᱚᱨᱚᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 202 || [[ᱡᱳᱵᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 203 || [[ᱨᱟᱢᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱚᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 204 || [[ᱯᱮᱫᱭᱚᱞᱳᱪᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 205 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 206 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ']] |- | 207 || [[ᱥᱤᱵᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 208 || [[ᱫᱽᱣᱤᱡᱚᱯᱚᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 209 || [[ᱫᱷᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 210 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 211 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 212 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱤ. ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 213 || [[ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 214 || [[ᱥᱩᱨᱡᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 215 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛᱟᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 216 || [[ᱢᱟᱨᱟᱰᱴᱤᱪᱚᱨ]] |- | 217 || [[ᱢᱚᱱᱥᱟ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 218 || [[ᱥᱤᱠᱢᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 219 || [[ᱵᱤᱱᱤᱯᱷᱨᱮᱰ]] |- | 220 || [[ᱢᱤᱞᱚᱱᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 221 || [[ᱵᱷᱤᱢᱥᱮᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 222 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 223 || [[ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 224 || [[ᱢᱚᱱᱳᱦᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 225 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱣᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 226 || [[ᱠᱷᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 227 || [[ᱫᱚᱞᱯᱚᱛᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 228 || [[ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ|ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ'ᱱᱤᱫᱷᱟᱱ']] |- | 229 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 230 || [[ᱵᱷᱚᱜᱳᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 231 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 232 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 233 || [[ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 234 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 235 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 236 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 237 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 238 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ']] |- | 239 || [[ᱵᱩᱫᱷᱟᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 240 || [[ᱦᱚᱨᱤᱯᱚᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 241 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 242 || [[ᱵᱷᱚᱞᱟᱱᱟᱛᱷ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 243 || [[ᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 244 || [[ᱨᱟᱭᱥᱮᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 245 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 246 || [[ᱵᱤᱥᱱᱩᱯᱚᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 247 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 248 || [[ᱢᱚᱦᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 249 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 250 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 251 || [[ᱱᱤᱠᱳᱫᱤᱢᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 252 || [[ᱵᱤᱥᱣᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 253 || [[ᱫᱤᱠᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 254 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 255 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱠᱟᱱᱛᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 256 || [[ᱥᱤᱨᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 257 || [[ᱵᱩᱫᱷᱨᱟᱢ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 258 || [[ᱫᱩᱞᱤ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 259 || [[ᱮ. ᱠᱮ. ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 260 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 261 || [[ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 262 || [[ᱱᱤᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 263 || [[ᱛᱟᱨᱟᱥᱤᱧ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 264 || [[ᱨᱟᱢᱳ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 265 || [[ᱯᱟᱞᱩᱨᱟᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 266 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱵᱚᱛ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 267 || [[ᱵᱟᱵᱞᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 268 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 269 || [[ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ|ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ 'ᱵᱟᱡᱤᱵᱟᱡᱽᱠᱟᱨ']] |- | 270 || [[ᱱᱟᱛᱷᱩᱨᱟᱢ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 271 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ|ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱩᱴᱩ']] |- | 272 || [[ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 273 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 274 || [[ᱠᱷᱮᱛᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 275 || [[ᱥᱳᱦᱟᱜᱤᱱᱤ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 276 || [[ᱥᱩᱢᱤᱛᱨᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 277 || [[ᱵᱷᱚᱜᱽᱞᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 278 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱵᱤ. ᱠᱮ. ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 279 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 280 || [[ᱜᱩᱞᱤᱭᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 281 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 282 || [[ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱢᱩᱨᱩᱛ ᱵᱟᱦᱟ']] |- | 283 || [[ᱡᱚᱭᱫᱮᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 284 || [[ᱯᱤᱨᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 285 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 286 || [[ᱞᱟᱪᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 287 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 288 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 289 || [[ᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 290 || [[ᱥᱨᱤᱡᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 291 || [[ᱜᱳᱯᱤᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 292 || [[ᱞᱟᱞᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 293 || [[ᱠᱤᱝᱠᱚᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 294 || [[ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 295 || [[ᱯᱤᱛᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 296 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 297 || [[ᱡᱤᱥᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 298 || [[ᱨᱟᱢᱡᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 299 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 300 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 301 || [[ᱨᱩᱯᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 302 || [[ᱱᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |} === ᱵᱤᱫᱮᱥᱤ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱡᱮᱨᱮᱢᱤᱭᱟ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱥ]] |- | 2 || [[ᱩᱴᱤᱥ ᱵᱮᱪᱞᱟᱨ]] |- | 3 || [[ᱤᱰᱣᱟᱨᱰ ᱥᱤ. ᱡᱚᱱᱥᱚᱱ]] |- | 4 || [[ᱤ. ᱮᱞ. ᱯᱟᱠᱥᱚᱞᱮ]] |- | 5 || [[ᱮᱯᱷ. ᱴᱤ. ᱠᱳᱞ]] |- | 6 || [[ᱤ. ᱡᱤ. ᱢᱮᱱ]] |- | 7 || [[ᱥᱤ. ᱟᱨ. ᱞᱮᱯᱥᱟᱥ]] |- | 8 || [[ᱯᱷᱮᱰᱨᱤᱪ ᱢᱮᱠᱥᱢᱩᱞᱟᱨ]] |- | 9 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ ᱴᱤ. ᱥᱴᱳᱥ]] |- | 10 || [[ᱞᱟᱨᱚᱥ ᱳᱞᱥᱮᱱ ᱥᱠᱨᱮᱯᱥᱨᱩᱰ]] |- | 11 || [[ᱦᱟᱱᱥ ᱯᱮᱴᱮᱨ ᱵᱳᱨᱨᱮᱥᱮᱱ|ᱮᱪ. ᱯᱤ. ᱵᱳᱨᱮᱥᱚᱱ]] |- | 12 || [[ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢ ᱜᱽᱨᱤᱭᱚᱨᱥᱚᱱ]] |- | 13 || [[ᱦᱚᱨᱤᱝᱴᱚᱱ ᱢᱩᱥᱴᱚᱱ]] |- | 14 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱳᱞᱟᱯᱷ ᱵᱚᱰᱤᱝ]] |- | 15 || [[ᱮ. ᱜᱽᱨᱟᱦᱚᱢ]] |- | 16 || [[ᱳᱱᱰᱨᱮ ᱠᱮᱢᱯᱵᱮᱞ]] |- | 17 || [[ᱨᱟᱥᱢᱩᱥᱮᱱ ᱨᱳᱡᱮᱱᱞᱩᱱᱰ]] |- | 18 || [[ᱟᱨ. ᱮᱢ. ᱢᱮᱠᱯᱷᱟᱭᱮᱞ]] |- | 19 || [[ᱥᱤ. ᱮᱪ. ᱵᱳᱢᱯᱟᱥ]] |- | 20 || [[ᱨᱳᱵᱟᱨᱴ ᱠᱚᱨᱥᱴᱤᱭᱟᱨᱥ]] |- | 21 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ. ᱡᱤ. ᱟᱨᱪᱟᱨ]] |- | 22 || [[ᱡᱚᱱᱵᱟᱯᱴᱤᱥᱴ ᱯᱟᱱᱤᱯᱤᱱᱴᱳ]] |- | 23 || [[ᱳᱞᱟᱵᱷ ᱦᱳᱰᱱᱮ]] |- | 24 || [[ᱯᱤᱴᱚᱨ ᱵᱤ. ᱟᱱᱰᱮᱨᱥᱚᱱ]] |- | 25 || [[ᱣᱤᱞᱤᱭᱚᱢ ᱠᱮᱨᱤ]] |} === ᱫᱤᱠᱩ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱡᱩᱢᱫᱟᱨ]] |- | 2 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱤᱛᱨᱚ]] |- | 3 || [[ᱥᱩᱱᱤᱛᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱮᱱᱜᱩᱯᱛᱟ]] |- | 4 || [[ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ|ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ 'ᱥᱟᱹᱢᱤᱨ']] |- | 5 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱟᱦᱟ]] |- | 6 || [[ᱥᱚᱠᱛᱤᱥ ᱢᱩᱠᱷᱭᱚᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]] |- | 7 || [[ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ|ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ 'ᱚᱫᱷᱤᱨ']] |- | 8 || [[ᱪᱤᱛᱚᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱞᱟᱦᱟ]] |- | 9 || [[ᱥᱩᱦᱨᱤᱫᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱷᱚᱣᱢᱤᱠ]] |- | 10 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱤᱛᱨᱚ]] |- | 11 || [[ᱚᱝᱠᱚᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ]] |- | 12 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱫᱽᱨᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] |- | 13 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱚᱨᱢᱟ]] |- | 14 || [[ᱥᱣᱚᱯᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱚᱨᱟᱢᱟᱱᱤᱠ]] |- | 15 || [[ᱵᱨᱚᱡᱚᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ]] |- | 16 || [[ᱯᱟᱱᱱᱟᱞᱟᱞ ᱫᱚᱛᱚ]] |- | 17 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱟᱦᱩ]] |- | 18 || [[ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ|ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ 'ᱜᱤᱨᱤᱨᱟᱡᱽ']] |} == ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ == == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱯᱚᱨᱵᱟᱥ == == ᱮᱱᱮᱡ == == ᱥᱮᱨᱮᱧ == * [[ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱞᱟᱜᱽᱬᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱵᱟᱦᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱩᱲᱩ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱮᱲᱦᱮᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱵᱟᱞᱟᱭᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * == ᱵᱚᱸᱜᱟᱼᱵᱩᱨᱩ == mo63hjp0f5fjzubq8mu0zohftfurqi1 193339 193338 2026-07-02T06:07:29Z ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ 1744 193339 wikitext text/x-wiki == ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ == === ᱥᱟᱱᱛᱟᱲ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱢᱟᱺᱡᱷᱤ ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱢᱫᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 2 || [[ᱨᱟᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 3 || [[ᱨᱩᱵᱮᱱ ᱨᱩᱥᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 4 || [[ᱥᱴᱮᱯᱷᱟᱱ ᱮᱪ. ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 5 || [[ᱥᱚᱞᱮᱢᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 6 || [[ᱡᱟᱠᱚᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 7 || [[ᱞᱩᱫᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 8 || [[ᱱᱩᱠᱟ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 9 || [[ᱵᱟᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱨᱟᱢ ᱵᱮᱧᱡᱟᱢᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 10 || [[ᱪᱟᱹᱨᱩ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱤᱝ ᱥᱤᱫᱩᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 11 || [[ᱡᱳᱥᱮᱯᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 12 || [[ᱵᱟᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱲ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 13 || [[ᱠᱟᱹᱞᱩ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 14 || [[ᱰᱮᱰᱮᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 15 || [[ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 16 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱯᱟᱹᱣᱩᱞ ᱡᱩᱡᱷᱟᱹᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 17 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 18 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 19 || [[ᱠᱮ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 20 || [[ᱨᱟᱢᱪᱟᱸᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 21 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 22 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 23 || [[ᱯᱚᱸᱰᱮᱛ ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 24 || [[ᱱᱩᱱᱠᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 25 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱩᱱᱫᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 26 || [[ᱯᱷᱚᱱᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 27 || [[ᱜᱳᱯᱟᱞ ᱜᱟᱢᱟᱞᱤᱭᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 28 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 29 || [[ᱨᱳᱵᱮᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 30 || [[ᱪᱟᱹᱢᱯᱟᱹᱭ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 31 || [[ᱥᱣᱮᱛ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 32 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 33 || [[ᱜᱳᱨᱟᱪᱟᱸᱫᱽ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 34 || [[ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 35 || [[ᱥᱴᱤᱯᱷᱟᱱ ᱦᱤᱠᱤᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 36 || [[ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱪᱷᱚᱴᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 37 || [[ᱪᱩᱱᱠᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 38 || [[ᱵᱟᱰᱷᱟ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 39 || [[ᱡᱚᱴᱷᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱪᱚᱬᱮ]] |- | 40 || [[ᱯᱚᱧᱪᱟᱱᱚᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 41 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 42 || [[ᱞᱟᱹᱠᱷᱟᱹᱭ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 43 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 44 || [[ᱥᱟᱹᱠᱞᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 45 || [[ᱫᱤᱞᱤᱯ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 46 || [[ᱟᱫᱤᱛᱭᱚ ᱢᱤᱛᱨᱚ (ᱥᱟᱱᱛᱟᱞᱤ)]] |- | 47 || [[ᱠᱮᱵᱚᱞᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 48 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 49 || [[ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱢᱟᱱᱤᱠ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱰᱟᱨ']] |- | 50 || [[ᱴᱤ ᱠᱮ ᱨᱟᱯᱟᱡᱽ|ᱛᱷᱤᱭᱳᱰᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 51 || [[ᱞᱚᱥᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 52 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱣᱟᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱷᱚᱜᱚᱵᱚᱛ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ']] |- | 53 || [[ᱠᱩᱥᱛᱩᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 54 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 55 || [[ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ|ᱪᱤᱛᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 56 || [[ᱰᱳᱢᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 57 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 58 || [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 59 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 60 || [[ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱩᱯᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱭᱟᱢ']] |- | 61 || [[ᱡᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 62 || [[ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ|ᱪᱚᱭᱛᱚᱱᱭᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ 'ᱟᱨᱥᱟᱞ']] |- | 63 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 64 || [[ᱱᱩᱱᱩᱞᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 65 || [[ᱱᱤᱛᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]] |- | 66 || [[ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 67 || [[ᱵᱤᱯᱤᱱ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 68 || [[ᱞᱩᱥᱟᱹᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 69 || [[ᱵᱷᱚᱜᱟᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 70 || [[ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱡᱚᱥ ᱥᱟᱶᱛᱟᱞ']] |- | 71 || [[ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ|ᱵᱟᱞᱠᱤᱥᱚᱨ ᱵᱟᱥᱠᱤ 'ᱟᱨᱢᱟᱱ']] |- | 72 || [[ᱜᱤᱨᱤᱡᱚᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 73 || [[ᱨᱟᱢᱫᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 74 || [[ᱱᱟᱛᱷᱟᱱᱤᱭᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 75 || [[ᱥᱟᱞᱦᱟᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 76 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ|ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱮᱵᱷᱮᱱ ᱪᱮᱬᱮ']] |- | 77 || [[ᱫᱤᱜᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ|ᱫᱤᱜᱚᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 78 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ']] |- | 79 || [[ᱠᱷᱮᱞᱟᱨᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 80 || [[ᱥᱳᱵᱷᱟᱱᱟᱛᱷ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 81 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 82 || [[ᱥᱩᱨᱭᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 83 || [[ᱵᱤᱨᱟᱢ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 84 || [[ᱜᱩᱦᱤᱨᱟᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 85 || [[ᱡᱟᱜᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 86 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 87 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 88 || [[ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱵᱷᱟᱹᱭᱟᱹ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱪᱟᱥᱟ']] |- | 89 || [[ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱫ ᱴᱩᱰᱩ|ᱢᱮᱜᱷᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 90 || [[ᱥᱚᱫᱟᱜᱚᱨ ᱥᱤᱢᱚᱱᱛᱚ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 91 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 92 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 93 || [[ᱯᱷᱚᱴᱤᱠᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 94 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 95 || [[ᱤᱡᱤᱠᱮᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 96 || [[ᱠᱟᱱᱟᱭᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 97 || [[ᱪᱩᱱᱰᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 98 || [[ᱜᱳᱢᱚᱥᱛᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 99 || [[ᱡᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 100 || [[ᱫᱤᱵᱽᱭᱮᱱᱫᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 101 || [[ᱛᱮᱡᱽᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 102 || [[ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ|ᱟᱢᱨᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ 'ᱫᱟᱵᱟᱱᱚᱞ']] |- | 103 || [[ᱦᱚᱨᱚ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 104 || [[ᱠᱚᱨᱱᱮᱞᱤᱭᱟᱥ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 105 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 106 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱯᱟᱱᱤᱨᱯᱤᱭᱳ']] |- | 107 || [[ᱥᱚᱭᱞᱚᱡᱟᱱᱚᱱᱫᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 108 || [[ᱚᱱᱟᱫᱤ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 109 || [[ᱵᱷᱳᱡᱽᱨᱟᱭ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 110 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱳᱪᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 111 || [[ᱯᱟᱨᱟᱣ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 112 || [[ᱱᱚᱥᱠᱚᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 113 || [[ᱡᱭᱳᱛᱤᱞᱟᱞ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 114 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 115 || [[ᱩᱫᱚᱭᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 116 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 117 || [[ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱢᱟᱹᱡᱷᱤᱨᱟᱢ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱞᱟᱣᱲᱤᱭᱟ']] |- | 118 || [[ᱥᱚᱨᱵᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 119 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 120 || [[ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱥᱤᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ']] |- | 121 || [[ᱥᱴᱮᱱᱥᱤᱞᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 122 || [[ᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 123 || [[ᱤᱥᱣᱚᱨ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 124 || [[ᱢᱚᱫᱚᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱢᱚᱫᱚᱱ ᱢᱳᱦᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱞᱟᱝᱛᱤᱛᱤ']] |- | 125 || [[ᱠᱩᱥᱟᱹᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 126 || [[ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 127 || [[ᱱᱚᱱᱫᱽᱠᱤᱥᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 128 || [[ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱦᱚᱨᱢᱚᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ 'ᱢᱟᱥᱛᱟᱱᱟ']] |- | 129 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 130 || [[ᱥᱩᱵᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 131 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱠᱤᱥᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱥᱮᱫᱟᱭᱥᱤᱨᱤᱡᱚᱞ']] |- | 132 || [[ᱨᱚᱵᱤᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 133 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 134 || [[ᱫᱩᱨᱵᱤᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 135 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 136 || [[ᱡᱟᱢᱟᱫᱟᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 137 || [[ᱡᱚᱫᱩᱱᱟᱛᱷ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 138 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 139 || [[ᱵᱷᱟᱫᱳ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 140 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 141 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱡᱽᱞᱤ']] |- | 142 || [[ᱵᱟᱥᱩᱫᱮᱵᱽ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 143 || [[ᱨᱟᱵᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 144 || [[ᱵᱚᱲᱚᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ|ᱵᱚᱞᱚᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 145 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 146 || [[ᱚᱨᱡᱩᱱ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 147 || [[ᱥᱩᱠᱪᱟᱸᱫᱽ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 148 || [[ᱩᱯᱮᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 149 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 150 || [[ᱵᱚᱫᱚᱱ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 151 || [[ᱠᱚᱞᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 152 || [[ᱨᱚᱢᱮᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 153 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 154 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 155 || [[ᱞᱚᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 156 || [[ᱫᱩᱨᱜᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 157 || [[ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 158 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 159 || [[ᱠᱤᱥᱚᱨᱤ ᱢᱚᱦᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 160 || [[ᱵᱤᱨᱵᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 161 || [[ᱥᱟᱞᱠᱷᱩ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 162 || [[ᱯᱚᱨᱤᱢᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱯᱚᱨᱤᱢᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ (ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ)]] |- | 163 || [[ᱥᱚᱱᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 164 || [[ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱠᱟᱞᱤᱯᱚᱫᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ (ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ)]] |- | 165 || [[ᱞᱚᱠᱠᱷᱤ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ|ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ 'ᱞᱚᱵᱽ']] |- | 166 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 167 || [[ᱫᱩᱜᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 168 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 169 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ 'ᱠᱟᱥᱟᱭ ᱠᱩᱣᱟᱹᱨᱤ']] |- | 170 || [[ᱚᱵᱤᱱᱟᱥ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 171 || [[ᱨᱚᱛᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 172 || [[ᱦᱚᱨᱤᱦᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟ]] |- | 173 || [[ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ (ᱠᱷᱮᱨᱣᱟᱞ ᱵᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ)|ᱥᱟᱨᱚᱫᱟ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱠᱷᱮᱵᱟ']] |- | 174 || [[ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱥᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱥᱮᱵᱮᱞ ᱥᱟᱨᱡᱚᱢ']] |- | 175 || [[ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ|ᱠᱟᱹᱨᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ 'ᱠᱤᱥᱠᱩ']] |- | 176 || [[ᱥᱟᱱᱛᱤᱢᱚᱭ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 177 || [[ᱥᱚᱢᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 178 || [[ᱥᱤᱝᱨᱟᱭ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 179 || [[ᱥᱚᱱᱟᱛᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 180 || [[ᱵᱟᱫᱚᱞ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 181 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ|ᱥᱭᱟᱢ ᱵᱮᱥᱨᱟ ᱡᱤᱣᱤ 'ᱨᱟᱲᱮᱡ']] |- | 182 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 183 || [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 184 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 185 || [[ᱨᱩᱯᱪᱟᱸᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 186 || [[ᱢᱟᱱᱥᱤᱝ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 187 || [[ᱪᱩᱱᱟᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 188 || [[ᱠᱤᱥᱩᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 189 || [[ᱚᱱᱤᱞ ᱴᱤᱢᱳᱛᱷᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 190 || [[ᱡᱚᱫᱩᱢᱚᱬᱤ ᱵᱮᱥᱨᱟ]] |- | 191 || [[ᱞᱟᱠᱷᱟᱭ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 192 || [[ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱨᱟᱢᱫᱷᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱡᱩᱦᱩᱢ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ']] |- | 193 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 194 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 195 || [[ᱵᱚᱭᱫᱭᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 196 || [[ᱯᱤ.ᱥᱤ. ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 197 || [[ᱵᱤᱡᱚᱭ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 198 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱫᱤᱞᱠᱷᱩᱥ']] |- | 199 || [[ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 200 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱪᱚᱱᱰᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱞᱮᱴᱮᱥᱤᱝ']] |- | 201 || [[ᱯᱚᱨᱚᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 202 || [[ᱡᱳᱵᱟ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 203 || [[ᱨᱟᱢᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱚᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 204 || [[ᱯᱮᱫᱭᱚᱞᱳᱪᱚᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 205 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 206 || [[ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱜᱚᱣᱩᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ 'ᱱᱮᱥᱚᱱᱟᱞ']] |- | 207 || [[ᱥᱤᱵᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 208 || [[ᱫᱽᱣᱤᱡᱚᱯᱚᱫᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 209 || [[ᱫᱷᱚᱱᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 210 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 211 || [[ᱡᱚᱥᱳᱫᱟ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 212 || [[ᱥᱭᱟᱢ ᱥᱤ. ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 213 || [[ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 214 || [[ᱥᱩᱨᱡᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 215 || [[ᱥᱚᱱᱚᱛᱟᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 216 || [[ᱢᱟᱨᱟᱰᱴᱤᱪᱚᱨ]] |- | 217 || [[ᱢᱚᱱᱥᱟ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 218 || [[ᱥᱤᱠᱢᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 219 || [[ᱵᱤᱱᱤᱯᱷᱨᱮᱰ]] |- | 220 || [[ᱢᱤᱞᱚᱱᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 221 || [[ᱵᱷᱤᱢᱥᱮᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 222 || [[ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 223 || [[ᱥᱩᱵᱷᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 224 || [[ᱢᱚᱱᱳᱦᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 225 || [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱣᱞᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 226 || [[ᱠᱷᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 227 || [[ᱫᱚᱞᱯᱚᱛᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 228 || [[ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ|ᱥᱚᱪᱤᱱ ᱢᱟᱨᱰᱤ'ᱱᱤᱫᱷᱟᱱ']] |- | 229 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱪᱚᱨᱚᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 230 || [[ᱵᱷᱚᱜᱳᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 231 || [[ᱫᱚᱥᱚᱨᱚᱛᱷ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 232 || [[ᱥᱚᱦᱫᱮᱵᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 233 || [[ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 234 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 235 || [[ᱢᱚᱦᱟᱫᱮᱵᱽ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 236 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 237 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 238 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ|ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ 'ᱫᱩᱞᱟᱹᱲ']] |- | 239 || [[ᱵᱩᱫᱷᱟᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 240 || [[ᱦᱚᱨᱤᱯᱚᱫᱽ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 241 || [[ᱱᱤᱥᱤᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 242 || [[ᱵᱷᱚᱞᱟᱱᱟᱛᱷ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 243 || [[ᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 244 || [[ᱨᱟᱭᱥᱮᱱ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 245 || [[ᱥᱚᱢᱵᱷᱩ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 246 || [[ᱵᱤᱥᱱᱩᱯᱚᱫᱽ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 247 || [[ᱪᱚᱱᱰᱤ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 248 || [[ᱢᱚᱦᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 249 || [[ᱵᱤᱱᱳᱫᱽ ᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 250 || [[ᱨᱟᱹᱜᱷᱩᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 251 || [[ᱱᱤᱠᱳᱫᱤᱢᱟᱥ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 252 || [[ᱵᱤᱥᱣᱚᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 253 || [[ᱫᱤᱠᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 254 || [[ᱵᱤᱢᱚᱞ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 255 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱠᱟᱱᱛᱚ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 256 || [[ᱥᱤᱨᱚᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 257 || [[ᱵᱩᱫᱷᱨᱟᱢ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 258 || [[ᱫᱩᱞᱤ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 259 || [[ᱮ. ᱠᱮ. ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 260 || [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 261 || [[ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 262 || [[ᱱᱤᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 263 || [[ᱛᱟᱨᱟᱥᱤᱧ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 264 || [[ᱨᱟᱢᱳ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 265 || [[ᱯᱟᱞᱩᱨᱟᱢ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] |- | 266 || [[ᱵᱷᱟᱜᱽᱵᱚᱛ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 267 || [[ᱵᱟᱵᱞᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 268 || [[ᱨᱟᱢᱮᱥᱣᱚᱨ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 269 || [[ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ|ᱥᱩᱨᱮᱱ ᱢᱟᱱᱰᱤ 'ᱵᱟᱡᱤᱵᱟᱡᱽᱠᱟᱨ']] |- | 270 || [[ᱱᱟᱛᱷᱩᱨᱟᱢ ᱢᱟᱱᱰᱤ]] |- | 271 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ|ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱴᱩᱰᱩ 'ᱥᱩᱴᱩ']] |- | 272 || [[ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱴᱷᱟᱠᱩᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 273 || [[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 274 || [[ᱠᱷᱮᱛᱨᱚᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 275 || [[ᱥᱳᱦᱟᱜᱤᱱᱤ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 276 || [[ᱥᱩᱢᱤᱛᱨᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 277 || [[ᱵᱷᱚᱜᱽᱞᱟ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 278 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱵᱤ. ᱠᱮ. ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 279 || [[ᱥᱟᱣᱱᱟ ᱢᱟᱨᱰᱤ]] |- | 280 || [[ᱜᱩᱞᱤᱭᱟ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 281 || [[ᱜᱩᱨᱩᱪᱚᱨᱚᱱ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 282 || [[ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ|ᱥᱤᱵᱽᱞᱟᱞ ᱠᱤᱥᱠᱩ 'ᱢᱩᱨᱩᱛ ᱵᱟᱦᱟ']] |- | 283 || [[ᱡᱚᱭᱫᱮᱵᱽ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 284 || [[ᱯᱤᱨᱩ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 285 || [[ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |- | 286 || [[ᱞᱟᱪᱷᱩ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 287 || [[ᱠᱟᱹᱞᱤᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱠᱤᱥᱠᱩ]] |- | 288 || [[ᱵᱟᱹᱵᱩᱞᱟᱞ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 289 || [[ᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 290 || [[ᱥᱨᱤᱡᱚᱞ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 291 || [[ᱜᱳᱯᱤᱱᱟᱛᱷ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |- | 292 || [[ᱞᱟᱞᱢᱚᱦᱚᱱ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |- | 293 || [[ᱠᱤᱝᱠᱚᱨᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 294 || [[ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 295 || [[ᱯᱤᱛᱟᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 296 || [[ᱡᱚᱭᱨᱟᱢ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ]] |- | 297 || [[ᱡᱤᱥᱩᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 298 || [[ᱨᱟᱢᱡᱤᱛ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 299 || [[ᱨᱟᱢᱠᱤᱝᱠᱚᱨ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |- | 300 || [[ᱴᱷᱟᱹᱠᱩᱨ ᱨᱟᱢ ᱢᱩᱨᱢᱩ]] |- | 301 || [[ᱨᱩᱯᱟᱭ ᱴᱩᱰᱩ]] |- | 302 || [[ᱱᱚᱜᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱱᱟᱛᱷ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |} === ᱵᱤᱫᱮᱥᱤ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱡᱮᱨᱮᱢᱤᱭᱟ ᱯᱷᱤᱞᱤᱯᱥ]] |- | 2 || [[ᱩᱴᱤᱥ ᱵᱮᱪᱞᱟᱨ]] |- | 3 || [[ᱤᱰᱣᱟᱨᱰ ᱥᱤ. ᱡᱚᱱᱥᱚᱱ]] |- | 4 || [[ᱤ. ᱮᱞ. ᱯᱟᱠᱥᱚᱞᱮ]] |- | 5 || [[ᱮᱯᱷ. ᱴᱤ. ᱠᱳᱞ]] |- | 6 || [[ᱤ. ᱡᱤ. ᱢᱮᱱ]] |- | 7 || [[ᱥᱤ. ᱟᱨ. ᱞᱮᱯᱥᱟᱥ]] |- | 8 || [[ᱯᱷᱮᱰᱨᱤᱪ ᱢᱮᱠᱥᱢᱩᱞᱟᱨ]] |- | 9 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ ᱴᱤ. ᱥᱴᱳᱥ]] |- | 10 || [[ᱞᱟᱨᱚᱥ ᱳᱞᱥᱮᱱ ᱥᱠᱨᱮᱯᱥᱨᱩᱰ]] |- | 11 || [[ᱦᱟᱱᱥ ᱯᱮᱴᱮᱨ ᱵᱳᱨᱨᱮᱥᱮᱱ|ᱮᱪ. ᱯᱤ. ᱵᱳᱨᱮᱥᱚᱱ]] |- | 12 || [[ᱡᱚᱨᱡᱽ ᱟᱵᱽᱨᱟᱦᱟᱢ ᱜᱽᱨᱤᱭᱚᱨᱥᱚᱱ]] |- | 13 || [[ᱦᱚᱨᱤᱝᱴᱚᱱ ᱢᱩᱥᱴᱚᱱ]] |- | 14 || [[ᱯᱟᱣᱩᱞ ᱳᱞᱟᱯᱷ ᱵᱚᱰᱤᱝ]] |- | 15 || [[ᱮ. ᱜᱽᱨᱟᱦᱚᱢ]] |- | 16 || [[ᱳᱱᱰᱨᱮ ᱠᱮᱢᱯᱵᱮᱞ]] |- | 17 || [[ᱨᱟᱥᱢᱩᱥᱮᱱ ᱨᱳᱡᱮᱱᱞᱩᱱᱰ]] |- | 18 || [[ᱟᱨ. ᱮᱢ. ᱢᱮᱠᱯᱷᱟᱭᱮᱞ]] |- | 19 || [[ᱥᱤ. ᱮᱪ. ᱵᱳᱢᱯᱟᱥ]] |- | 20 || [[ᱨᱳᱵᱟᱨᱴ ᱠᱚᱨᱥᱴᱤᱭᱟᱨᱥ]] |- | 21 || [[ᱰᱚᱵᱽᱞᱩ. ᱡᱤ. ᱟᱨᱪᱟᱨ]] |- | 22 || [[ᱡᱚᱱᱵᱟᱯᱴᱤᱥᱴ ᱯᱟᱱᱤᱯᱤᱱᱴᱳ]] |- | 23 || [[ᱳᱞᱟᱵᱷ ᱦᱳᱰᱱᱮ]] |- | 24 || [[ᱯᱤᱴᱚᱨ ᱵᱤ. ᱟᱱᱰᱮᱨᱥᱚᱱ]] |- | 25 || [[ᱣᱤᱞᱤᱭᱚᱢ ᱠᱮᱨᱤ]] |} === ᱫᱤᱠᱩ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ === {| class="wikitable sortable" |- ! ᱮᱞ !! ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ |- | 1 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱡᱩᱢᱫᱟᱨ]] |- | 2 || [[ᱮᱥ. ᱥᱤ. ᱢᱤᱛᱨᱚ]] |- | 3 || [[ᱥᱩᱱᱤᱛᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱮᱱᱜᱩᱯᱛᱟ]] |- | 4 || [[ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ|ᱰᱚᱢᱟᱱ ᱥᱟᱹᱦᱩ 'ᱥᱟᱹᱢᱤᱨ']] |- | 5 || [[ᱫᱷᱤᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚᱱᱟᱛᱷ ᱥᱟᱦᱟ]] |- | 6 || [[ᱥᱚᱠᱛᱤᱥ ᱢᱩᱠᱷᱭᱚᱯᱟᱫᱷᱭᱟᱭ]] |- | 7 || [[ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ|ᱦᱨᱤᱫᱚᱭ ᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱢᱚᱱᱰᱚᱞ 'ᱚᱫᱷᱤᱨ']] |- | 8 || [[ᱪᱤᱛᱚᱨᱚᱱᱡᱚᱱ ᱞᱟᱦᱟ]] |- | 9 || [[ᱥᱩᱦᱨᱤᱫᱽ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱷᱚᱣᱢᱤᱠ]] |- | 10 || [[ᱥᱩᱫᱷᱤᱨ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱤᱛᱨᱚ]] |- | 11 || [[ᱚᱝᱠᱚᱨ ᱯᱨᱚᱥᱟᱫᱽ]] |- | 12 || [[ᱞᱚᱠᱷᱤᱱᱫᱽᱨᱚ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] |- | 13 || [[ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱵᱚᱨᱢᱟ]] |- | 14 || [[ᱥᱣᱚᱯᱚᱱ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱯᱚᱨᱟᱢᱟᱱᱤᱠ]] |- | 15 || [[ᱵᱨᱚᱡᱚᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱠᱩᱢᱟᱨ]] |- | 16 || [[ᱯᱟᱱᱱᱟᱞᱟᱞ ᱫᱚᱛᱚ]] |- | 17 || [[ᱞᱚᱠᱷᱢᱤᱱᱟᱨᱟᱭᱚᱱ ᱥᱟᱦᱩ]] |- | 18 || [[ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ|ᱜᱤᱨᱤᱫᱷᱟᱨᱤ ᱨᱟᱢ ᱜᱚᱣᱩᱸᱡᱷᱩ 'ᱜᱤᱨᱤᱨᱟᱡᱽ']] |} == ᱯᱟᱛᱷᱟᱢ == == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱯᱚᱨᱵᱟᱥ == == ᱮᱱᱮᱡ == == ᱥᱮᱨᱮᱧ == * [[ᱫᱚᱝ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱞᱟᱜᱽᱬᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱵᱟᱦᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱩᱲᱩ ᱨᱚᱦᱚᱭ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱮᱲᱦᱮᱫ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱠᱟᱨᱟᱢ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱦᱚᱲ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * [[ᱵᱟᱞᱟᱭᱟ ᱥᱮᱨᱮᱧ]] * == ᱵᱚᱸᱜᱟᱼᱵᱩᱨᱩ == gy0jfttuoms39do5lr2u9fp83z46zwr ᱦᱚᱨᱤᱥ ᱢᱟᱱᱣᱟᱱᱤ 0 36316 193352 193318 2026-07-02T10:40:33Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 193352 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ}} {{Infobox person | name = ᱦᱚᱨᱤᱥ ᱢᱟᱱᱣᱟᱱᱤ | image = Flickr - World Economic Forum - Harish Manwani - Annual Meeting of the New Champions Tianjin 2008.jpg | caption = ᱦᱚᱨᱤᱥ ᱢᱟᱱᱣᱟᱱᱤ, ᱭᱩᱱᱤᱞᱤᱵᱷᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤ ᱳ ᱳ | birth_date = {{Birth year and age|1953}} | birth_place = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | citizenship = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ | death_date = | death_place = | occupation = ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ | networth = | spouse = ᱨᱟᱫᱷᱟ ᱢᱟᱱᱣᱟᱱᱤ | children = ᱒ | alma_mater = ᱡᱟᱢᱱᱟᱞᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱡᱽ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱥᱴᱟᱰᱤᱡᱽ | signature = | website = | footnotes = }} '''ᱦᱚᱨᱤᱥ ᱢᱟᱱᱣᱟᱱᱤ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱕᱓) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱯᱟᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱤᱞᱤᱵᱷᱚᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱪᱤᱯ ᱚᱯᱨᱮᱴᱤᱝ ᱚᱯᱷᱤᱥᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱞᱮᱠᱥᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱚᱯᱨᱮᱴᱤᱝ ᱯᱟᱨᱴᱱᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱣᱤᱨᱞᱯᱩᱞ, ᱠᱣᱟᱞᱠᱚᱢ, ᱜᱤᱞᱤᱭᱮᱰ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱟᱨ [[ᱴᱟᱴᱟ ᱥᱚᱱᱥ]] ᱨᱮ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news | title= Whirlpool Corporation Appoints Harish Manwani to Board of Directors | publisher= [[Bloomberg L.P.|Bloomberg]] | date= 2011-08-15 | url= https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=a6c7vrsT8YY8 | accessdate= 2012-10-07}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Sarkar |first=Pooja |date=7 June 2019 |title=How Blackstone Made India Its Largest Market In Asia |url=https://www.forbesindia.com/article/boardroom/how-blackstone-made-india-its-largest-market-in-asia/53849/1 |access-date=28 April 2025 |website=Forbes India}}</ref> ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱢᱟᱱᱣᱟᱱᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱮᱱᱴ ᱡᱮᱵᱷᱤᱭᱟᱨ ᱟᱥᱲᱟ, ᱫᱤᱞᱞᱤ|ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱱᱴ ᱡᱮᱵᱷᱤᱭᱟᱨ ᱟᱥᱲᱟ]] ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱢᱱᱟᱞᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱡᱽ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱥᱴᱮᱰᱤᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱥᱴᱮᱰᱤᱡᱽ ᱨᱮ ᱢᱟᱥᱴᱚᱨ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱚᱢ== ᱑᱙᱗᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱢᱟᱱᱣᱟᱱᱤ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱭᱩᱱᱤᱞᱤᱵᱷᱟᱨ (ᱦᱤᱱᱫᱷᱩᱥᱛᱟᱱ ᱞᱤᱵᱷᱟᱨ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ) ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱟᱨᱥᱚᱱᱟᱞ ᱯᱨᱚᱰᱟᱠᱴ ᱰᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱝᱜᱤᱵᱷᱟᱨ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱛᱟᱞᱟ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱚᱱᱟᱞ ᱯᱨᱚᱰᱟᱠᱴ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱟᱝᱜᱤᱵᱷᱟᱨ ᱦᱚᱸ ᱫᱚᱦᱚ ᱞᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱠᱮ ᱨᱮ ᱭᱩᱱᱤᱞᱤᱵᱷᱟᱨ ᱢᱩᱬ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱜᱞᱚᱵᱟᱞ ᱦᱮᱭᱟᱨ ᱠᱮᱭᱟᱨ ᱟᱨ ᱚᱨᱟᱞ ᱠᱮᱭᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱮᱬᱟ ᱡᱚᱜᱚ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱞᱟᱵᱷ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱝᱜᱤᱵᱷᱟᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱮᱬᱟ ᱡᱮᱱᱟᱞ ᱢᱮᱱᱮᱡᱟᱨ ᱫᱷᱟᱯ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱞᱮᱴᱤᱱ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱚᱲᱟᱜ ᱟᱨ ᱯᱚᱨᱥᱚᱱᱟᱞ ᱠᱮᱭᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ, ᱭᱩᱱᱤᱞᱤᱵᱷᱟᱨ ᱮᱪᱯᱤᱥᱤ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱟᱨ ᱥᱤ ᱤ ᱳ, ᱮᱥᱤᱭᱟ, ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ, ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱭᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱ ᱭᱩᱱᱤᱞᱤᱵᱷᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱮ-ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟᱭ ᱾ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱤᱞᱤᱵᱷᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱥᱤ ᱳ ᱳ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱵᱷ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱭᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news | last= Burritt| first= Chris| author2= Fletcher, Clementine| title= Unilever Names Asia Head Manwani as Chief Operating Officer| publisher =[[Bloomberg L.P.|Bloomberg]] | date= 2011-06-24 | url= https://www.bloomberg.com/news/2011-06-23/unilever-names-harish-manwani-operating-chief-as-part-of-reorganization.html | accessdate = 2012-10-07}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱓᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱓᱑ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱑᱔ ᱨᱮ ᱡᱤᱨᱟᱹᱣ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news | title= Harish Manwani to retire as Unilever COO on December 31 | website=[[NetIndian]] | date= 2014-09-30| url = http://netindian.in/news/2014/09/30/00030744/harish-manwani-retire-unilever-coo-december-31| accessdate = 2014-09-30}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱟᱞ ᱠᱷᱚᱱ<ref name=":0" /> ᱵᱞᱟᱠᱥᱴᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱤᱱᱤᱭᱟᱨ ᱚᱯᱨᱮᱴᱤᱝ ᱯᱟᱨᱴᱱᱟᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ <ref>{{cite web |title=Harish Manwani, former COO of Unilever, Becomes Advisor to Blackstone |date=25 August 2023 |url=https://www.blackstone.com/media/press-releases/article/harish-manwani-former-coo-of-unilever-becomes-advisor-to-blackstone |publisher=Blackstone}}</ref> ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛᱟᱹᱨᱤ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱥᱠᱩᱞ ᱚᱯᱷ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |title=Harish Manwani to succeed Adi Godrej as Chairman of the Executive Board of the Indian School of Business |publisher=Indian School of Business |url=https://www.isb.edu/news-media/press-releases/harish-manwani-succeed-adi-godrej-chairman-executive-board-indian-school-b |access-date=2026-06-30 |archive-date=2019-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327134848/https://www.isb.edu/news-media/press-releases/harish-manwani-succeed-adi-godrej-chairman-executive-board-indian-school-b |url-status=dead }}</ref> ==ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ== ᱥᱤ ᱮᱱ ᱵᱤ ᱥᱤ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱒᱐᱐᱘ ᱨᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱞᱤᱰᱟᱨ ᱚᱯᱷ ᱫᱟ ᱤᱭᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱾<ref>{{cite news | title = Asia Business Leader Awards (ABLA) 2008 | url= https://www.cnbc.com/id/22722619| archive-url= https://web.archive.org/web/20080920171343/http://www.cnbc.com/id/22722619| url-status= dead| archive-date= 20 September 2008}}</ref> ==ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱦᱚᱨᱤᱥ ᱫᱚ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱟᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱠᱩᱲᱤ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱘ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱟᱠᱨᱚᱢᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱛᱟᱡᱽ ᱦᱚᱴᱮᱞ]] ᱨᱮ ᱯᱷᱮᱰᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱦᱚᱲ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news | title = Mumbai attack: Corporate honchos trapped in Taj safe?| url = http://inhome.rediff.com/money/2008/nov/27top-corporate-heads-trapped-in-hotels.htm }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * [https://web.archive.org/web/20081204044547/http://www.unilever.com/ourcompany/aboutunilever/companystructure/unileverexecutive/harishmanwani.asp ᱦᱚᱨᱤᱥ ᱢᱟᱱᱣᱟᱱᱤ] * [https://web.archive.org/web/20081009015039/http://people.forbes.com/profile/harish-manwani/82253 ᱦᱟᱨᱤᱥ ᱢᱟᱱᱣᱟᱱᱤ ᱡᱤᱭᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠᱟᱞ ᱯᱨᱮᱥᱤᱰᱮᱱᱴ, ᱭᱩᱱᱤᱞᱤᱵᱷᱟᱨ ᱮᱱ.ᱵᱷᱤ.] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱢᱟᱱᱣᱟᱱᱤ, ᱦᱚᱨᱤᱥ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱕᱔ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱠᱩᱞ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱢᱱᱟᱞᱟᱞ ᱵᱟᱡᱟᱡᱽ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱥᱴᱟᱰᱤᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱱᱤᱞᱤᱵᱷᱟᱨ ᱦᱚᱲ]] b9g76uxqwk7ge5k51i8j5fr9qb6fdjw ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ 0 36317 193322 193321 2026-07-01T12:35:49Z MT731 2184 193322 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ | logo = Mahindra Rise New Logo.svg | type = [[ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ|ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ]] | founded = {{start date and age|1945|10|2|df=y}} | founder = {{plainlist| *[[ᱡᱟᱜᱽᱫᱤᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] *[[ᱠᱟᱭᱞᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]]}} | hq_location = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | area_served = ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱷᱳᱨ | key_people = {{plainlist| *[[ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ *[[ᱠᱮᱥᱩᱵᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] (ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮᱢᱮᱨᱤᱴᱟᱥ) *[[ᱚᱱᱤᱥ ᱥᱟᱦ (ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ)|ᱚᱱᱤᱥ ᱥᱟᱦ]] (ᱮᱢᱰᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱤᱳ) }} | industry = [[ᱠᱚᱝᱜᱽᱞᱚᱢᱮᱨᱮᱴ (ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ)|ᱠᱚᱝᱜᱽᱞᱚᱢᱮᱨᱮᱴ]] | products = {{hlist | [[ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ]] | [[ᱟᱭᱤ ᱴᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ]] | [[ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ]] | [[ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱴᱤ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ|ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱴᱤ]] |[[ᱟᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ]] | [[ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ (ᱥᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ)|ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ]] | [[ᱮᱨᱚᱥᱯᱮᱥ]] | [[ᱞᱚᱡᱤᱥᱴᱤᱠ]] | [[ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ]] | [[ᱥᱮᱪᱮᱫ]]}} | revenue = {{gain}} {{US$|25}}{{nbsp}}billion<ref name="Mahindra Group Corporate Overview">{{cite web |url=https://www.mahindra.com/about-us |title=About Us}}</ref> | revenue_year = FY 2025 | num_employees = 324,000+ (2025)<ref>{{cite web|title=Corporate overview|url=https://www.mahindra.com/about-us| access-date=2025-09-03}}</ref> | subsidiaries = | owner = [[ᱚᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] | website = {{URL|http://www.mahindra.com/}} }} '''ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱫᱷᱟᱯᱟᱱᱟᱜ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱮᱭᱨᱚᱥᱯᱮᱥ, ᱮᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ, ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ, ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ, ᱫᱟᱲᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱨ ᱵᱤᱢᱟ, ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱟᱨ ᱯᱮᱲᱟ, ᱞᱚᱡᱤᱥᱴᱤᱠ, ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ, ᱨᱤᱴᱮᱞ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/2006/11/20/leadership-companies-reputation-lead-managing-cx_hc_1120indarep_slide_9.html?thisSpeed=15000 |title=India's Most Reputable Companies |work=Forbes.com |date=2006-11-20 |access-date=2010-08-09}}</ref> ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱞᱟᱜᱽᱥᱤᱯ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱮ<ref>{{cite news|url=http://in.reuters.com/article/businessNews/idINIndia-41345620090727 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090729020749/http://in.reuters.com/article/businessNews/idINIndia-41345620090727 |url-status=dead |archive-date=29 July 2009 |title=BSE Sensex little changed; Reliance disappoints |publisher=In.reuters.com |date= 2009-07-27|access-date=2010-08-09}}</ref> ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱮ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱠᱮ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱜᱩᱞᱟᱢ ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ [[ᱞᱩᱫᱷᱤᱭᱟᱱᱟ]], ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱥᱴᱤᱞ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱜᱩᱞᱟᱢ ᱢᱩᱦᱟᱢᱢᱚᱫᱽ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ (ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱑᱙᱕᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ) ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱘ ᱨᱮ, ᱠᱮ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱥᱴᱤᱞ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱟᱵᱷ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱠᱚ ᱭᱩᱠᱮ ᱥᱟᱯᱞᱟᱭᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱥᱴᱤᱞ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱣᱤᱞᱤᱥ ᱡᱤᱯ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱱᱴᱨᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱔᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱖ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱥᱴᱚᱠ ᱮᱠᱥᱪᱮᱧᱡᱽ ᱨᱮ ᱥᱩᱪᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱖᱙ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴᱟᱨ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱦᱚᱸ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱚ᱐᱘᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ ᱰᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱰᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ (ᱱᱤᱛ ᱫᱚ ᱴᱮᱪ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ) ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱱᱟᱶᱟ ᱞᱟᱜᱽᱱᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news| url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/markets/india/article1945670.ece | archive-url=https://web.archive.org/web/20110612181119/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/markets/india/article1945670.ece | url-status=dead | archive-date=12 June 2011 | work=The Times | location=London | title=Time to put Indias new business challenge on the road | first=Ashling | last=Oconnor | date=2007-06-18 | access-date=2010-05-12}}</ref> ᱑᱙᱙᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱞᱤᱱ ᱯᱷᱚᱨᱢᱚᱱ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱖ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱱᱟ: ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ; ᱪᱟᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ; ᱤᱱᱯᱷᱨᱟᱥᱴᱨᱟᱠᱪᱟᱨ; ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ; ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ; ᱟᱨ ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ ᱨᱟᱭᱵᱟᱨ (ᱥᱤᱥᱴᱮᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ) ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.forbes.com/global/2006/0424/032_2.html |title=Putt-Putt Tractors, Revved-Up Goals |work=Forbes.com |date=2006-10-27 |access-date=2010-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025180436/http://www.forbes.com/global/2006/0424/032_2.html |archive-date=25 October 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> ᱱᱟᱶᱟ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ, ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱞᱳᱜᱳ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱨᱛᱚᱱ ᱞᱟᱦᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱥᱠᱚᱨᱯᱤᱭᱳ]] (ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱚᱫᱮᱥᱤ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ) ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱡᱽᱱᱟ ᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ, ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱒᱐ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.blonnet.com/2006/04/26/stories/2006042600141100.htm |title=The Hindu Business Line : Resurgent India strikes back with confidence |publisher=Blonnet.com |date=2006-04-26 |access-date=2010-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060528134527/http://www.blonnet.com/2006/04/26/stories/2006042600141100.htm |archive-date=28 May 2006 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱯᱷᱚᱨᱵᱽᱥ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱒᱐᱐ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/2009/05/06/world-reputable-companies-leadership-reputation-table.html |title=World's Most Reputable Companies: The Rankings |work=Forbes.com |date=2009-05-06 |access-date=2011-02-18}}</ref> ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱴᱚᱢᱚᱵᱟᱭᱤᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱥᱟᱵ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱤᱰ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱵ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱶᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱵᱷᱮᱦᱤᱠᱟᱞ ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ ᱫᱚ ᱵᱤᱰ ᱠᱚ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/international-business/Tata-Motors-places-bid-for-Saab-Automobile-Report/articleshow/12159611.cms |title=Tata Motors places bid for Saab Automobile: Report – The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2012-03-06 |access-date=2012-10-08}}</ref> ==ᱞᱤᱰᱟᱨᱥᱤᱯ== ᱠᱮᱥᱩᱵᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮᱢᱤᱨᱤᱴᱟᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮᱱᱥᱤᱞᱵᱷᱟᱱᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱟᱨᱴᱚᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱗ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱖᱓ ᱨᱮ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱪᱮᱢᱵᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ (᱑᱙᱖᱖-᱖᱗) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ, ᱮᱥᱳᱪᱮᱢ (᱑᱙᱖᱙-᱗᱐) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ (᱑᱙᱗᱕-᱘᱕) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱸᱴ ᱰᱮᱵᱽᱞᱚᱯᱢᱮᱱᱴ (᱑᱙᱘᱔-᱘᱙) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱧ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱜᱟᱛᱮ – ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (᱑᱙᱘᱕), ᱪᱮᱵᱷᱟᱞᱤᱭᱟᱨ ᱰᱮ ᱞᱟ ᱞᱮᱡᱤᱭᱚᱱ ᱰᱤᱦᱚᱱᱚᱨ (᱑᱙᱘᱗), ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ – ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱘᱙), ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱯᱷᱮᱞᱚᱥᱤᱯ (᱑᱙᱙᱐), ᱞᱟᱭᱤᱯᱴᱟᱭᱤᱢ ᱟᱪᱤᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱴ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱫᱚ ᱮᱠᱥᱮᱞ ᱨᱮ (ICSI) (᱒᱐᱐᱔), ᱞᱟᱠᱥᱭᱟ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱᱟᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ – NITIE (᱒᱐᱐᱖), ᱟᱨ ICFAI ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱠᱩᱞ (IBS) ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ (᱒᱐᱐᱗) ᱫᱚ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱪᱟᱨᱴᱟᱨᱰ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱥᱤᱭᱟᱞ ᱮᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ (ICFAI) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.mahindra.com/heritage/mfam_kcm.html |title=Mahindra Corporate |publisher=Mahindra.com |access-date=2010-08-09}}</ref> ᱵᱷᱚᱯᱟᱞ ᱫᱩᱨᱞᱚᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱨᱵᱟᱭᱤᱰ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱟᱨ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱢᱵᱤᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name=AM-E-00>{{cite web|url=http://news.harvard.edu/gazette/story/2010/10/harvard-humanities-2-0/|title=Harvard Humanities 2.0|work=Harvard Gazette|date=5 October 2010}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱭᱩᱡᱤᱱ ᱥᱴᱤᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱱᱥ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱲᱚᱭᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.mahindra.com/mahindra/who-we-are.page?cname=who-we-are&dname=Our-Leadership&scat=Anand-Mahindra |title=Anand Mahindra |publisher=Mahindra.com |access-date=2012-10-08 |archive-date=11 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311083040/http://www.mahindra.com/mahindra/who-we-are.page?cname=who-we-are&dname=Our-Leadership&scat=Anand-Mahindra |url-status=dead }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== <!--This article uses the Cite.php citation mechanism. If you would like more information on how to add references to this article, please see http://meta.wikimedia.org/wiki/Cite/Cite.php --> {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *{{Official website|http://www.mahindra.com}} {{ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ}} {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱔᱕ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱝᱜᱽᱞᱚᱢᱮᱨᱮᱴ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱨᱟᱱᱰ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱫᱷᱟᱯ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ]] mk364s0fmgocqmionur49k7wjmtkx0q 193323 193322 2026-07-01T12:48:21Z MT731 2184 193323 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ | logo = Mahindra Rise New Logo.svg | type = [[ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ|ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ]] | founded = {{start date and age|1945|10|2|df=y}} | founder = {{plainlist| *[[ᱡᱟᱜᱽᱫᱤᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] *[[ᱠᱟᱭᱞᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]]}} | hq_location = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | area_served = ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱷᱳᱨ | key_people = {{plainlist| *[[ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ *[[ᱠᱮᱥᱩᱵᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] (ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮᱢᱮᱨᱤᱴᱟᱥ) *[[ᱚᱱᱤᱥ ᱥᱟᱦ (ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ)|ᱚᱱᱤᱥ ᱥᱟᱦ]] (ᱮᱢᱰᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱤᱳ) }} | industry = [[ᱠᱚᱝᱜᱽᱞᱚᱢᱮᱨᱮᱴ (ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ)|ᱠᱚᱝᱜᱽᱞᱚᱢᱮᱨᱮᱴ]] | products = {{hlist | [[ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ]] | [[ᱟᱭᱤ ᱴᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ]] | [[ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ]] | [[ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱴᱤ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ|ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱴᱤ]] |[[ᱟᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ]] | [[ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ (ᱥᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ)|ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ]] | [[ᱮᱨᱚᱥᱯᱮᱥ]] | [[ᱞᱚᱡᱤᱥᱴᱤᱠ]] | [[ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ]] | [[ᱥᱮᱪᱮᱫ]]}} | revenue = {{gain}} {{US$|25}}{{nbsp}}billion<ref name="Mahindra Group Corporate Overview">{{cite web |url=https://www.mahindra.com/about-us |title=About Us}}</ref> | revenue_year = FY 2025 | num_employees = 324,000+ (2025)<ref>{{cite web|title=Corporate overview|url=https://www.mahindra.com/about-us| access-date=2025-09-03}}</ref> | subsidiaries = | owner = [[ᱚᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] | website = {{URL|http://www.mahindra.com/}} }} '''ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱫᱷᱟᱯᱟᱱᱟᱜ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱮᱭᱨᱚᱥᱯᱮᱥ, ᱮᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ, ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ, ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ, ᱫᱟᱲᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱨ ᱵᱤᱢᱟ, ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱟᱨ ᱯᱮᱲᱟ, ᱞᱚᱡᱤᱥᱴᱤᱠ, ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ, ᱨᱤᱴᱮᱞ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/2006/11/20/leadership-companies-reputation-lead-managing-cx_hc_1120indarep_slide_9.html?thisSpeed=15000 |title=India's Most Reputable Companies |work=Forbes.com |date=2006-11-20 |access-date=2010-08-09}}</ref> ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱞᱟᱜᱽᱥᱤᱯ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱮ<ref>{{cite news|url=http://in.reuters.com/article/businessNews/idINIndia-41345620090727 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090729020749/http://in.reuters.com/article/businessNews/idINIndia-41345620090727 |url-status=dead |archive-date=29 July 2009 |title=BSE Sensex little changed; Reliance disappoints |publisher=In.reuters.com |date= 2009-07-27|access-date=2010-08-09}}</ref> ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱮ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱠᱮ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱜᱩᱞᱟᱢ ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ [[ᱞᱩᱫᱷᱤᱭᱟᱱᱟ]], ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱥᱴᱤᱞ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱜᱩᱞᱟᱢ ᱢᱩᱦᱟᱢᱢᱚᱫᱽ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ (ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱑᱙᱕᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ) ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱘ ᱨᱮ, ᱠᱮ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱥᱴᱤᱞ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱟᱵᱷ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱠᱚ ᱭᱩᱠᱮ ᱥᱟᱯᱞᱟᱭᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱥᱴᱤᱞ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱣᱤᱞᱤᱥ ᱡᱤᱯ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱱᱴᱨᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱔᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱖ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱥᱴᱚᱠ ᱮᱠᱥᱪᱮᱧᱡᱽ ᱨᱮ ᱥᱩᱪᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱖᱙ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴᱟᱨ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱦᱚᱸ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱚ᱐᱘᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ ᱰᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱰᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ (ᱱᱤᱛ ᱫᱚ ᱴᱮᱪ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ) ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱱᱟᱶᱟ ᱞᱟᱜᱽᱱᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news| url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/markets/india/article1945670.ece | archive-url=https://web.archive.org/web/20110612181119/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/markets/india/article1945670.ece | url-status=dead | archive-date=12 June 2011 | work=The Times | location=London | title=Time to put Indias new business challenge on the road | first=Ashling | last=Oconnor | date=2007-06-18 | access-date=2010-05-12}}</ref> ᱑᱙᱙᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱞᱤᱱ ᱯᱷᱚᱨᱢᱚᱱ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱖ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱱᱟ: ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ; ᱪᱟᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ; ᱤᱱᱯᱷᱨᱟᱥᱴᱨᱟᱠᱪᱟᱨ; ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ; ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ; ᱟᱨ ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ ᱨᱟᱭᱵᱟᱨ (ᱥᱤᱥᱴᱮᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ) ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.forbes.com/global/2006/0424/032_2.html |title=Putt-Putt Tractors, Revved-Up Goals |work=Forbes.com |date=2006-10-27 |access-date=2010-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025180436/http://www.forbes.com/global/2006/0424/032_2.html |archive-date=25 October 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> ᱱᱟᱶᱟ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ, ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱞᱳᱜᱳ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱨᱛᱚᱱ ᱞᱟᱦᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱥᱠᱚᱨᱯᱤᱭᱳ]] (ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱚᱫᱮᱥᱤ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ) ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱡᱽᱱᱟ ᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ, ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱒᱐ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.blonnet.com/2006/04/26/stories/2006042600141100.htm |title=The Hindu Business Line : Resurgent India strikes back with confidence |publisher=Blonnet.com |date=2006-04-26 |access-date=2010-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060528134527/http://www.blonnet.com/2006/04/26/stories/2006042600141100.htm |archive-date=28 May 2006 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱯᱷᱚᱨᱵᱽᱥ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱒᱐᱐ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/2009/05/06/world-reputable-companies-leadership-reputation-table.html |title=World's Most Reputable Companies: The Rankings |work=Forbes.com |date=2009-05-06 |access-date=2011-02-18}}</ref> ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱴᱚᱢᱚᱵᱟᱭᱤᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱥᱟᱵ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱤᱰ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱵ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱶᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱵᱷᱮᱦᱤᱠᱟᱞ ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ ᱫᱚ ᱵᱤᱰ ᱠᱚ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/international-business/Tata-Motors-places-bid-for-Saab-Automobile-Report/articleshow/12159611.cms |title=Tata Motors places bid for Saab Automobile: Report – The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2012-03-06 |access-date=2012-10-08}}</ref> ==ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ== * '''ᱮᱭᱨᱚᱥᱯᱮᱥ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱭᱨᱚᱥᱯᱮᱥ|ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱨᱚᱥᱴᱨᱟᱠᱪᱟᱨᱥ]]<ref>{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-08/india-business/28547496_1_facility-aircraft-components-turboprop|archive-url=https://web.archive.org/web/20120308235345/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-08/india-business/28547496_1_facility-aircraft-components-turboprop|url-status=dead|archive-date=2012-03-08|title=Mahindra plans Rs 285cr aerospace facility|date=2011-02-08|work=[[The Times of India]]|accessdate=2011-03-03}}</ref> * '''ᱟᱯᱷᱴᱚᱨᱢᱟᱨᱠᱮᱴ''' :* ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱩᱥᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ :* ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱩᱥᱤ ᱪᱟᱠᱟ ᱠᱚ * '''ᱟᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ''' :* ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ :* ᱤᱯᱤᱥᱤ ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ * '''ᱚᱴᱳᱢᱳᱴᱤᱵᱷ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] <ref>{{cite magazine |date=1 August 2013 |title=Indian Tractor Maker Mahindra Takes On Deere |url=http://www.businessweek.com/articles/2013-08-01/indian-tractor-maker-mahindra-takes-on-deere |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130803183330/http://www.businessweek.com/articles/2013-08-01/indian-tractor-maker-mahindra-takes-on-deere |archive-date=3 August 2013 |access-date=2 February 2014 |magazine=Business Week}}</ref> * '''ᱜᱷᱚᱴᱚᱠ ᱠᱚ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱠᱥᱮᱞᱳ]] * '''ᱥᱚᱞᱦᱟ ᱮᱢᱚᱜ''' :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱤᱱᱴᱮᱜᱨᱮᱴᱮᱰ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱚᱞᱦᱮ :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱞᱚᱡᱤᱥᱚᱯᱷᱴ :* ᱥᱮᱵᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ * '''ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ''' :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ * '''ᱥᱮᱪᱮᱫ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]] :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱤᱠᱳᱞ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ]] ==ᱞᱤᱰᱟᱨᱥᱤᱯ== ᱠᱮᱥᱩᱵᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮᱢᱤᱨᱤᱴᱟᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮᱱᱥᱤᱞᱵᱷᱟᱱᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱟᱨᱴᱚᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱗ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱖᱓ ᱨᱮ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱪᱮᱢᱵᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ (᱑᱙᱖᱖-᱖᱗) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ, ᱮᱥᱳᱪᱮᱢ (᱑᱙᱖᱙-᱗᱐) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ (᱑᱙᱗᱕-᱘᱕) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱸᱴ ᱰᱮᱵᱽᱞᱚᱯᱢᱮᱱᱴ (᱑᱙᱘᱔-᱘᱙) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱧ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱜᱟᱛᱮ – ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (᱑᱙᱘᱕), ᱪᱮᱵᱷᱟᱞᱤᱭᱟᱨ ᱰᱮ ᱞᱟ ᱞᱮᱡᱤᱭᱚᱱ ᱰᱤᱦᱚᱱᱚᱨ (᱑᱙᱘᱗), ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ – ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱘᱙), ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱯᱷᱮᱞᱚᱥᱤᱯ (᱑᱙᱙᱐), ᱞᱟᱭᱤᱯᱴᱟᱭᱤᱢ ᱟᱪᱤᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱴ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱫᱚ ᱮᱠᱥᱮᱞ ᱨᱮ (ICSI) (᱒᱐᱐᱔), ᱞᱟᱠᱥᱭᱟ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱᱟᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ – NITIE (᱒᱐᱐᱖), ᱟᱨ ICFAI ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱠᱩᱞ (IBS) ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ (᱒᱐᱐᱗) ᱫᱚ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱪᱟᱨᱴᱟᱨᱰ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱥᱤᱭᱟᱞ ᱮᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ (ICFAI) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.mahindra.com/heritage/mfam_kcm.html |title=Mahindra Corporate |publisher=Mahindra.com |access-date=2010-08-09}}</ref> ᱵᱷᱚᱯᱟᱞ ᱫᱩᱨᱞᱚᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱨᱵᱟᱭᱤᱰ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱟᱨ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱢᱵᱤᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name=AM-E-00>{{cite web|url=http://news.harvard.edu/gazette/story/2010/10/harvard-humanities-2-0/|title=Harvard Humanities 2.0|work=Harvard Gazette|date=5 October 2010}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱭᱩᱡᱤᱱ ᱥᱴᱤᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱱᱥ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱲᱚᱭᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.mahindra.com/mahindra/who-we-are.page?cname=who-we-are&dname=Our-Leadership&scat=Anand-Mahindra |title=Anand Mahindra |publisher=Mahindra.com |access-date=2012-10-08 |archive-date=11 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311083040/http://www.mahindra.com/mahindra/who-we-are.page?cname=who-we-are&dname=Our-Leadership&scat=Anand-Mahindra |url-status=dead }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== <!--This article uses the Cite.php citation mechanism. If you would like more information on how to add references to this article, please see http://meta.wikimedia.org/wiki/Cite/Cite.php --> {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *{{Official website|http://www.mahindra.com}} {{ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ}} {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱔᱕ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱝᱜᱽᱞᱚᱢᱮᱨᱮᱴ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱨᱟᱱᱰ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱫᱷᱟᱯ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ]] p1trt77ohxxemybctpahwl30go93c1k 193324 193323 2026-07-01T12:55:51Z MT731 2184 /* ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ */ 193324 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ | logo = Mahindra Rise New Logo.svg | type = [[ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ|ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ]] | founded = {{start date and age|1945|10|2|df=y}} | founder = {{plainlist| *[[ᱡᱟᱜᱽᱫᱤᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] *[[ᱠᱟᱭᱞᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]]}} | hq_location = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | area_served = ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱷᱳᱨ | key_people = {{plainlist| *[[ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ *[[ᱠᱮᱥᱩᱵᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] (ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮᱢᱮᱨᱤᱴᱟᱥ) *[[ᱚᱱᱤᱥ ᱥᱟᱦ (ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ)|ᱚᱱᱤᱥ ᱥᱟᱦ]] (ᱮᱢᱰᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱤᱳ) }} | industry = [[ᱠᱚᱝᱜᱽᱞᱚᱢᱮᱨᱮᱴ (ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ)|ᱠᱚᱝᱜᱽᱞᱚᱢᱮᱨᱮᱴ]] | products = {{hlist | [[ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ]] | [[ᱟᱭᱤ ᱴᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ]] | [[ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ]] | [[ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱴᱤ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ|ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱴᱤ]] |[[ᱟᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ]] | [[ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ (ᱥᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ)|ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ]] | [[ᱮᱨᱚᱥᱯᱮᱥ]] | [[ᱞᱚᱡᱤᱥᱴᱤᱠ]] | [[ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ]] | [[ᱥᱮᱪᱮᱫ]]}} | revenue = {{gain}} {{US$|25}}{{nbsp}}billion<ref name="Mahindra Group Corporate Overview">{{cite web |url=https://www.mahindra.com/about-us |title=About Us}}</ref> | revenue_year = FY 2025 | num_employees = 324,000+ (2025)<ref>{{cite web|title=Corporate overview|url=https://www.mahindra.com/about-us| access-date=2025-09-03}}</ref> | subsidiaries = | owner = [[ᱚᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] | website = {{URL|http://www.mahindra.com/}} }} '''ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱫᱷᱟᱯᱟᱱᱟᱜ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱮᱭᱨᱚᱥᱯᱮᱥ, ᱮᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ, ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ, ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ, ᱫᱟᱲᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱨ ᱵᱤᱢᱟ, ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱟᱨ ᱯᱮᱲᱟ, ᱞᱚᱡᱤᱥᱴᱤᱠ, ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ, ᱨᱤᱴᱮᱞ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/2006/11/20/leadership-companies-reputation-lead-managing-cx_hc_1120indarep_slide_9.html?thisSpeed=15000 |title=India's Most Reputable Companies |work=Forbes.com |date=2006-11-20 |access-date=2010-08-09}}</ref> ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱞᱟᱜᱽᱥᱤᱯ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱮ<ref>{{cite news|url=http://in.reuters.com/article/businessNews/idINIndia-41345620090727 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090729020749/http://in.reuters.com/article/businessNews/idINIndia-41345620090727 |url-status=dead |archive-date=29 July 2009 |title=BSE Sensex little changed; Reliance disappoints |publisher=In.reuters.com |date= 2009-07-27|access-date=2010-08-09}}</ref> ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱮ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱠᱮ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱜᱩᱞᱟᱢ ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ [[ᱞᱩᱫᱷᱤᱭᱟᱱᱟ]], ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱥᱴᱤᱞ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱜᱩᱞᱟᱢ ᱢᱩᱦᱟᱢᱢᱚᱫᱽ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ (ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱑᱙᱕᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ) ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱘ ᱨᱮ, ᱠᱮ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱥᱴᱤᱞ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱟᱵᱷ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱠᱚ ᱭᱩᱠᱮ ᱥᱟᱯᱞᱟᱭᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱥᱴᱤᱞ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱣᱤᱞᱤᱥ ᱡᱤᱯ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱱᱴᱨᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱔᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱖ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱥᱴᱚᱠ ᱮᱠᱥᱪᱮᱧᱡᱽ ᱨᱮ ᱥᱩᱪᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱖᱙ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴᱟᱨ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱦᱚᱸ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱚ᱐᱘᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ ᱰᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱰᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ (ᱱᱤᱛ ᱫᱚ ᱴᱮᱪ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ) ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱱᱟᱶᱟ ᱞᱟᱜᱽᱱᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news| url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/markets/india/article1945670.ece | archive-url=https://web.archive.org/web/20110612181119/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/markets/india/article1945670.ece | url-status=dead | archive-date=12 June 2011 | work=The Times | location=London | title=Time to put Indias new business challenge on the road | first=Ashling | last=Oconnor | date=2007-06-18 | access-date=2010-05-12}}</ref> ᱑᱙᱙᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱞᱤᱱ ᱯᱷᱚᱨᱢᱚᱱ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱖ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱱᱟ: ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ; ᱪᱟᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ; ᱤᱱᱯᱷᱨᱟᱥᱴᱨᱟᱠᱪᱟᱨ; ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ; ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ; ᱟᱨ ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ ᱨᱟᱭᱵᱟᱨ (ᱥᱤᱥᱴᱮᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ) ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.forbes.com/global/2006/0424/032_2.html |title=Putt-Putt Tractors, Revved-Up Goals |work=Forbes.com |date=2006-10-27 |access-date=2010-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025180436/http://www.forbes.com/global/2006/0424/032_2.html |archive-date=25 October 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> ᱱᱟᱶᱟ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ, ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱞᱳᱜᱳ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱨᱛᱚᱱ ᱞᱟᱦᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱥᱠᱚᱨᱯᱤᱭᱳ]] (ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱚᱫᱮᱥᱤ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ) ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱡᱽᱱᱟ ᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ, ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱒᱐ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.blonnet.com/2006/04/26/stories/2006042600141100.htm |title=The Hindu Business Line : Resurgent India strikes back with confidence |publisher=Blonnet.com |date=2006-04-26 |access-date=2010-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060528134527/http://www.blonnet.com/2006/04/26/stories/2006042600141100.htm |archive-date=28 May 2006 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱯᱷᱚᱨᱵᱽᱥ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱒᱐᱐ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/2009/05/06/world-reputable-companies-leadership-reputation-table.html |title=World's Most Reputable Companies: The Rankings |work=Forbes.com |date=2009-05-06 |access-date=2011-02-18}}</ref> ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱴᱚᱢᱚᱵᱟᱭᱤᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱥᱟᱵ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱤᱰ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱵ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱶᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱵᱷᱮᱦᱤᱠᱟᱞ ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ ᱫᱚ ᱵᱤᱰ ᱠᱚ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/international-business/Tata-Motors-places-bid-for-Saab-Automobile-Report/articleshow/12159611.cms |title=Tata Motors places bid for Saab Automobile: Report – The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2012-03-06 |access-date=2012-10-08}}</ref> ==ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ== * '''ᱮᱭᱨᱚᱥᱯᱮᱥ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱭᱨᱚᱥᱯᱮᱥ|ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱨᱚᱥᱴᱨᱟᱠᱪᱟᱨᱥ]]<ref>{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-08/india-business/28547496_1_facility-aircraft-components-turboprop|archive-url=https://web.archive.org/web/20120308235345/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-08/india-business/28547496_1_facility-aircraft-components-turboprop|url-status=dead|archive-date=2012-03-08|title=Mahindra plans Rs 285cr aerospace facility|date=2011-02-08|work=[[The Times of India]]|accessdate=2011-03-03}}</ref> * '''ᱟᱯᱷᱴᱚᱨᱢᱟᱨᱠᱮᱴ''' :* ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱩᱥᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ :* ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱩᱥᱤ ᱪᱟᱠᱟ ᱠᱚ * '''ᱟᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ''' :* ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ :* ᱤᱯᱤᱥᱤ ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ * '''ᱚᱴᱳᱢᱳᱴᱤᱵᱷ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] <ref>{{cite magazine |date=1 August 2013 |title=Indian Tractor Maker Mahindra Takes On Deere |url=http://www.businessweek.com/articles/2013-08-01/indian-tractor-maker-mahindra-takes-on-deere |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130803183330/http://www.businessweek.com/articles/2013-08-01/indian-tractor-maker-mahindra-takes-on-deere |archive-date=3 August 2013 |access-date=2 February 2014 |magazine=Business Week}}</ref> * '''ᱜᱷᱚᱴᱚᱠ ᱠᱚ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱠᱥᱮᱞᱳ]] * '''ᱥᱚᱞᱦᱟ ᱮᱢᱚᱜ''' :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱤᱱᱴᱮᱜᱨᱮᱴᱮᱰ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱚᱞᱦᱮ :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱞᱚᱡᱤᱥᱚᱯᱷᱴ :* ᱥᱮᱵᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ * '''ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ''' :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ * '''ᱥᱮᱪᱮᱫ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]] :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱤᱠᱳᱞ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ]] * '''ᱡᱚᱥ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱥᱳᱞᱟᱨᱟᱭᱤᱡᱽ]] :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱴᱮᱠᱳ :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱥᱩᱥᱴᱮᱱ]] * '''ᱵᱟᱹᱫᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ''' :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ – ᱵᱟᱹᱫᱽ ᱥᱟᱯᱟᱵ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ :** [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ]] :** [[ᱮᱨᱠᱩᱱᱴ ᱜᱟᱫᱮᱞ|ᱮᱨᱠᱩᱱᱴ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ]] :** ᱜᱨᱚᱢᱮᱠᱥ ᱮᱜᱽᱨᱤ ᱥᱟᱯᱟᱵ :** [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ|ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱥᱣᱚᱨᱟᱡᱽ]] ==ᱞᱤᱰᱟᱨᱥᱤᱯ== ᱠᱮᱥᱩᱵᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮᱢᱤᱨᱤᱴᱟᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮᱱᱥᱤᱞᱵᱷᱟᱱᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱟᱨᱴᱚᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱗ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱖᱓ ᱨᱮ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱪᱮᱢᱵᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ (᱑᱙᱖᱖-᱖᱗) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ, ᱮᱥᱳᱪᱮᱢ (᱑᱙᱖᱙-᱗᱐) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ (᱑᱙᱗᱕-᱘᱕) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱸᱴ ᱰᱮᱵᱽᱞᱚᱯᱢᱮᱱᱴ (᱑᱙᱘᱔-᱘᱙) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱧ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱜᱟᱛᱮ – ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (᱑᱙᱘᱕), ᱪᱮᱵᱷᱟᱞᱤᱭᱟᱨ ᱰᱮ ᱞᱟ ᱞᱮᱡᱤᱭᱚᱱ ᱰᱤᱦᱚᱱᱚᱨ (᱑᱙᱘᱗), ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ – ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱘᱙), ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱯᱷᱮᱞᱚᱥᱤᱯ (᱑᱙᱙᱐), ᱞᱟᱭᱤᱯᱴᱟᱭᱤᱢ ᱟᱪᱤᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱴ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱫᱚ ᱮᱠᱥᱮᱞ ᱨᱮ (ICSI) (᱒᱐᱐᱔), ᱞᱟᱠᱥᱭᱟ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱᱟᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ – NITIE (᱒᱐᱐᱖), ᱟᱨ ICFAI ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱠᱩᱞ (IBS) ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ (᱒᱐᱐᱗) ᱫᱚ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱪᱟᱨᱴᱟᱨᱰ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱥᱤᱭᱟᱞ ᱮᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ (ICFAI) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.mahindra.com/heritage/mfam_kcm.html |title=Mahindra Corporate |publisher=Mahindra.com |access-date=2010-08-09}}</ref> ᱵᱷᱚᱯᱟᱞ ᱫᱩᱨᱞᱚᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱨᱵᱟᱭᱤᱰ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱟᱨ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱢᱵᱤᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name=AM-E-00>{{cite web|url=http://news.harvard.edu/gazette/story/2010/10/harvard-humanities-2-0/|title=Harvard Humanities 2.0|work=Harvard Gazette|date=5 October 2010}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱭᱩᱡᱤᱱ ᱥᱴᱤᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱱᱥ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱲᱚᱭᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.mahindra.com/mahindra/who-we-are.page?cname=who-we-are&dname=Our-Leadership&scat=Anand-Mahindra |title=Anand Mahindra |publisher=Mahindra.com |access-date=2012-10-08 |archive-date=11 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311083040/http://www.mahindra.com/mahindra/who-we-are.page?cname=who-we-are&dname=Our-Leadership&scat=Anand-Mahindra |url-status=dead }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== <!--This article uses the Cite.php citation mechanism. If you would like more information on how to add references to this article, please see http://meta.wikimedia.org/wiki/Cite/Cite.php --> {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *{{Official website|http://www.mahindra.com}} {{ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ}} {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱔᱕ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱝᱜᱽᱞᱚᱢᱮᱨᱮᱴ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱨᱟᱱᱰ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱫᱷᱟᱯ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ]] ih6fgkwtzhi9v0yng5o0ck1lah7atax 193325 193324 2026-07-01T13:05:31Z MT731 2184 /* ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ */ 193325 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ | logo = Mahindra Rise New Logo.svg | type = [[ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ|ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ]] | founded = {{start date and age|1945|10|2|df=y}} | founder = {{plainlist| *[[ᱡᱟᱜᱽᱫᱤᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] *[[ᱠᱟᱭᱞᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]]}} | hq_location = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | area_served = ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱷᱳᱨ | key_people = {{plainlist| *[[ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ *[[ᱠᱮᱥᱩᱵᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] (ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮᱢᱮᱨᱤᱴᱟᱥ) *[[ᱚᱱᱤᱥ ᱥᱟᱦ (ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ)|ᱚᱱᱤᱥ ᱥᱟᱦ]] (ᱮᱢᱰᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱤᱳ) }} | industry = [[ᱠᱚᱝᱜᱽᱞᱚᱢᱮᱨᱮᱴ (ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ)|ᱠᱚᱝᱜᱽᱞᱚᱢᱮᱨᱮᱴ]] | products = {{hlist | [[ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ]] | [[ᱟᱭᱤ ᱴᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ]] | [[ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ]] | [[ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱴᱤ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ|ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱴᱤ]] |[[ᱟᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ]] | [[ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ (ᱥᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ)|ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ]] | [[ᱮᱨᱚᱥᱯᱮᱥ]] | [[ᱞᱚᱡᱤᱥᱴᱤᱠ]] | [[ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ]] | [[ᱥᱮᱪᱮᱫ]]}} | revenue = {{gain}} {{US$|25}}{{nbsp}}billion<ref name="Mahindra Group Corporate Overview">{{cite web |url=https://www.mahindra.com/about-us |title=About Us}}</ref> | revenue_year = FY 2025 | num_employees = 324,000+ (2025)<ref>{{cite web|title=Corporate overview|url=https://www.mahindra.com/about-us| access-date=2025-09-03}}</ref> | subsidiaries = | owner = [[ᱚᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] | website = {{URL|http://www.mahindra.com/}} }} '''ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱫᱷᱟᱯᱟᱱᱟᱜ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱮᱭᱨᱚᱥᱯᱮᱥ, ᱮᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ, ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ, ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ, ᱫᱟᱲᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱨ ᱵᱤᱢᱟ, ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱟᱨ ᱯᱮᱲᱟ, ᱞᱚᱡᱤᱥᱴᱤᱠ, ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ, ᱨᱤᱴᱮᱞ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/2006/11/20/leadership-companies-reputation-lead-managing-cx_hc_1120indarep_slide_9.html?thisSpeed=15000 |title=India's Most Reputable Companies |work=Forbes.com |date=2006-11-20 |access-date=2010-08-09}}</ref> ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱞᱟᱜᱽᱥᱤᱯ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱮ<ref>{{cite news|url=http://in.reuters.com/article/businessNews/idINIndia-41345620090727 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090729020749/http://in.reuters.com/article/businessNews/idINIndia-41345620090727 |url-status=dead |archive-date=29 July 2009 |title=BSE Sensex little changed; Reliance disappoints |publisher=In.reuters.com |date= 2009-07-27|access-date=2010-08-09}}</ref> ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱮ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱠᱮ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱜᱩᱞᱟᱢ ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ [[ᱞᱩᱫᱷᱤᱭᱟᱱᱟ]], ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱥᱴᱤᱞ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱜᱩᱞᱟᱢ ᱢᱩᱦᱟᱢᱢᱚᱫᱽ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ (ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱑᱙᱕᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ) ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱘ ᱨᱮ, ᱠᱮ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱥᱴᱤᱞ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱟᱵᱷ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱠᱚ ᱭᱩᱠᱮ ᱥᱟᱯᱞᱟᱭᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱥᱴᱤᱞ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱣᱤᱞᱤᱥ ᱡᱤᱯ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱱᱴᱨᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱔᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱖ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱥᱴᱚᱠ ᱮᱠᱥᱪᱮᱧᱡᱽ ᱨᱮ ᱥᱩᱪᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱖᱙ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴᱟᱨ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱦᱚᱸ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱚ᱐᱘᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ ᱰᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱰᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ (ᱱᱤᱛ ᱫᱚ ᱴᱮᱪ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ) ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱱᱟᱶᱟ ᱞᱟᱜᱽᱱᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news| url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/markets/india/article1945670.ece | archive-url=https://web.archive.org/web/20110612181119/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/markets/india/article1945670.ece | url-status=dead | archive-date=12 June 2011 | work=The Times | location=London | title=Time to put Indias new business challenge on the road | first=Ashling | last=Oconnor | date=2007-06-18 | access-date=2010-05-12}}</ref> ᱑᱙᱙᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱞᱤᱱ ᱯᱷᱚᱨᱢᱚᱱ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱖ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱱᱟ: ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ; ᱪᱟᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ; ᱤᱱᱯᱷᱨᱟᱥᱴᱨᱟᱠᱪᱟᱨ; ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ; ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ; ᱟᱨ ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ ᱨᱟᱭᱵᱟᱨ (ᱥᱤᱥᱴᱮᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ) ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.forbes.com/global/2006/0424/032_2.html |title=Putt-Putt Tractors, Revved-Up Goals |work=Forbes.com |date=2006-10-27 |access-date=2010-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025180436/http://www.forbes.com/global/2006/0424/032_2.html |archive-date=25 October 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> ᱱᱟᱶᱟ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ, ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱞᱳᱜᱳ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱨᱛᱚᱱ ᱞᱟᱦᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱥᱠᱚᱨᱯᱤᱭᱳ]] (ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱚᱫᱮᱥᱤ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ) ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱡᱽᱱᱟ ᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ, ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱒᱐ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.blonnet.com/2006/04/26/stories/2006042600141100.htm |title=The Hindu Business Line : Resurgent India strikes back with confidence |publisher=Blonnet.com |date=2006-04-26 |access-date=2010-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060528134527/http://www.blonnet.com/2006/04/26/stories/2006042600141100.htm |archive-date=28 May 2006 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱯᱷᱚᱨᱵᱽᱥ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱒᱐᱐ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/2009/05/06/world-reputable-companies-leadership-reputation-table.html |title=World's Most Reputable Companies: The Rankings |work=Forbes.com |date=2009-05-06 |access-date=2011-02-18}}</ref> ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱴᱚᱢᱚᱵᱟᱭᱤᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱥᱟᱵ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱤᱰ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱵ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱶᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱵᱷᱮᱦᱤᱠᱟᱞ ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ ᱫᱚ ᱵᱤᱰ ᱠᱚ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/international-business/Tata-Motors-places-bid-for-Saab-Automobile-Report/articleshow/12159611.cms |title=Tata Motors places bid for Saab Automobile: Report – The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2012-03-06 |access-date=2012-10-08}}</ref> ==ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ== * '''ᱮᱭᱨᱚᱥᱯᱮᱥ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱭᱨᱚᱥᱯᱮᱥ|ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱨᱚᱥᱴᱨᱟᱠᱪᱟᱨᱥ]]<ref>{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-08/india-business/28547496_1_facility-aircraft-components-turboprop|archive-url=https://web.archive.org/web/20120308235345/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-08/india-business/28547496_1_facility-aircraft-components-turboprop|url-status=dead|archive-date=2012-03-08|title=Mahindra plans Rs 285cr aerospace facility|date=2011-02-08|work=[[The Times of India]]|accessdate=2011-03-03}}</ref> * '''ᱟᱯᱷᱴᱚᱨᱢᱟᱨᱠᱮᱴ''' :* ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱩᱥᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ :* ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱩᱥᱤ ᱪᱟᱠᱟ ᱠᱚ * '''ᱟᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ''' :* ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ :* ᱤᱯᱤᱥᱤ ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ * '''ᱚᱴᱳᱢᱳᱴᱤᱵᱷ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] <ref>{{cite magazine |date=1 August 2013 |title=Indian Tractor Maker Mahindra Takes On Deere |url=http://www.businessweek.com/articles/2013-08-01/indian-tractor-maker-mahindra-takes-on-deere |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130803183330/http://www.businessweek.com/articles/2013-08-01/indian-tractor-maker-mahindra-takes-on-deere |archive-date=3 August 2013 |access-date=2 February 2014 |magazine=Business Week}}</ref> * '''ᱜᱷᱚᱴᱚᱠ ᱠᱚ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱠᱥᱮᱞᱳ]] * '''ᱥᱚᱞᱦᱟ ᱮᱢᱚᱜ''' :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱤᱱᱴᱮᱜᱨᱮᱴᱮᱰ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱚᱞᱦᱮ :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱞᱚᱡᱤᱥᱚᱯᱷᱴ :* ᱥᱮᱵᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ * '''ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ''' :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ * '''ᱥᱮᱪᱮᱫ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]] :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱤᱠᱳᱞ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ]] * '''ᱡᱚᱥ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱥᱳᱞᱟᱨᱟᱭᱤᱡᱽ]] :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱴᱮᱠᱳ :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱥᱩᱥᱴᱮᱱ]] * '''ᱵᱟᱹᱫᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ''' :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ – ᱵᱟᱹᱫᱽ ᱥᱟᱯᱟᱵ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ :** [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ]] :** [[ᱮᱨᱠᱩᱱᱴ ᱜᱟᱫᱮᱞ|ᱮᱨᱠᱩᱱᱴ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ]] :** ᱜᱨᱚᱢᱮᱠᱥ ᱮᱜᱽᱨᱤ ᱥᱟᱯᱟᱵ :** [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ|ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱥᱣᱚᱨᱟᱡᱽ]] * '''ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ''' :*[[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱱᱥᱤᱭᱟᱞ ᱥᱮᱵᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ]] * '''ᱯᱮᱲᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ''' :* [[ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱪᱷᱩᱴᱤ|ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱨᱤᱡᱚᱨᱴ ᱠᱚ]] * '''ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ''' :* [[ᱴᱮᱪ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] * '''ᱞᱚᱡᱤᱥᱴᱤᱠ ᱠᱚ''' :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱞᱚᱡᱤᱥᱴᱤᱠ ᱠᱚ * '''ᱤ-ᱠᱳᱢᱮᱨᱥ''' :* ᱮᱢ᱒ ᱡᱚᱛᱚ * '''ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ]] :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱥᱤᱴᱤ, ᱱᱟᱶᱟ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ|ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱥᱤᱴᱤ]] * '''ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱚ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱮᱥᱤᱝ]] *'''ᱢᱮᱰᱤᱭᱟ''' :* [[ᱦᱩᱝᱜᱟᱢᱟ ᱰᱤᱡᱤᱴᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱢᱚᱡᱽ]] ==ᱞᱤᱰᱟᱨᱥᱤᱯ== ᱠᱮᱥᱩᱵᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮᱢᱤᱨᱤᱴᱟᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮᱱᱥᱤᱞᱵᱷᱟᱱᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱟᱨᱴᱚᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱗ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱖᱓ ᱨᱮ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱪᱮᱢᱵᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ (᱑᱙᱖᱖-᱖᱗) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ, ᱮᱥᱳᱪᱮᱢ (᱑᱙᱖᱙-᱗᱐) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ (᱑᱙᱗᱕-᱘᱕) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱸᱴ ᱰᱮᱵᱽᱞᱚᱯᱢᱮᱱᱴ (᱑᱙᱘᱔-᱘᱙) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱧ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱜᱟᱛᱮ – ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (᱑᱙᱘᱕), ᱪᱮᱵᱷᱟᱞᱤᱭᱟᱨ ᱰᱮ ᱞᱟ ᱞᱮᱡᱤᱭᱚᱱ ᱰᱤᱦᱚᱱᱚᱨ (᱑᱙᱘᱗), ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ – ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱘᱙), ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱯᱷᱮᱞᱚᱥᱤᱯ (᱑᱙᱙᱐), ᱞᱟᱭᱤᱯᱴᱟᱭᱤᱢ ᱟᱪᱤᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱴ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱫᱚ ᱮᱠᱥᱮᱞ ᱨᱮ (ICSI) (᱒᱐᱐᱔), ᱞᱟᱠᱥᱭᱟ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱᱟᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ – NITIE (᱒᱐᱐᱖), ᱟᱨ ICFAI ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱠᱩᱞ (IBS) ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ (᱒᱐᱐᱗) ᱫᱚ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱪᱟᱨᱴᱟᱨᱰ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱥᱤᱭᱟᱞ ᱮᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ (ICFAI) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.mahindra.com/heritage/mfam_kcm.html |title=Mahindra Corporate |publisher=Mahindra.com |access-date=2010-08-09}}</ref> ᱵᱷᱚᱯᱟᱞ ᱫᱩᱨᱞᱚᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱨᱵᱟᱭᱤᱰ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱟᱨ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱢᱵᱤᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name=AM-E-00>{{cite web|url=http://news.harvard.edu/gazette/story/2010/10/harvard-humanities-2-0/|title=Harvard Humanities 2.0|work=Harvard Gazette|date=5 October 2010}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱭᱩᱡᱤᱱ ᱥᱴᱤᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱱᱥ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱲᱚᱭᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.mahindra.com/mahindra/who-we-are.page?cname=who-we-are&dname=Our-Leadership&scat=Anand-Mahindra |title=Anand Mahindra |publisher=Mahindra.com |access-date=2012-10-08 |archive-date=11 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311083040/http://www.mahindra.com/mahindra/who-we-are.page?cname=who-we-are&dname=Our-Leadership&scat=Anand-Mahindra |url-status=dead }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== <!--This article uses the Cite.php citation mechanism. If you would like more information on how to add references to this article, please see http://meta.wikimedia.org/wiki/Cite/Cite.php --> {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *{{Official website|http://www.mahindra.com}} {{ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ}} {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱔᱕ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱝᱜᱽᱞᱚᱢᱮᱨᱮᱴ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱨᱟᱱᱰ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱫᱷᱟᱯ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ]] d92knbh94q05kguncgqxt5bdkhavowq 193326 193325 2026-07-01T13:08:03Z MT731 2184 /* ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ */ 193326 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ | logo = Mahindra Rise New Logo.svg | type = [[ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ|ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ]] | founded = {{start date and age|1945|10|2|df=y}} | founder = {{plainlist| *[[ᱡᱟᱜᱽᱫᱤᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] *[[ᱠᱟᱭᱞᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]]}} | hq_location = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | area_served = ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱷᱳᱨ | key_people = {{plainlist| *[[ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ *[[ᱠᱮᱥᱩᱵᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] (ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮᱢᱮᱨᱤᱴᱟᱥ) *[[ᱚᱱᱤᱥ ᱥᱟᱦ (ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ)|ᱚᱱᱤᱥ ᱥᱟᱦ]] (ᱮᱢᱰᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱤᱳ) }} | industry = [[ᱠᱚᱝᱜᱽᱞᱚᱢᱮᱨᱮᱴ (ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ)|ᱠᱚᱝᱜᱽᱞᱚᱢᱮᱨᱮᱴ]] | products = {{hlist | [[ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ]] | [[ᱟᱭᱤ ᱴᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ]] | [[ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ]] | [[ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱴᱤ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ|ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱴᱤ]] |[[ᱟᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ]] | [[ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ (ᱥᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ)|ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ]] | [[ᱮᱨᱚᱥᱯᱮᱥ]] | [[ᱞᱚᱡᱤᱥᱴᱤᱠ]] | [[ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ]] | [[ᱥᱮᱪᱮᱫ]]}} | revenue = {{gain}} {{US$|25}}{{nbsp}}billion<ref name="Mahindra Group Corporate Overview">{{cite web |url=https://www.mahindra.com/about-us |title=About Us}}</ref> | revenue_year = FY 2025 | num_employees = 324,000+ (2025)<ref>{{cite web|title=Corporate overview|url=https://www.mahindra.com/about-us| access-date=2025-09-03}}</ref> | subsidiaries = | owner = [[ᱚᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] | website = {{URL|http://www.mahindra.com/}} }} '''ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱫᱷᱟᱯᱟᱱᱟᱜ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱮᱭᱨᱚᱥᱯᱮᱥ, ᱮᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ, ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ, ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ, ᱫᱟᱲᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱨ ᱵᱤᱢᱟ, ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱟᱨ ᱯᱮᱲᱟ, ᱞᱚᱡᱤᱥᱴᱤᱠ, ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ, ᱨᱤᱴᱮᱞ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/2006/11/20/leadership-companies-reputation-lead-managing-cx_hc_1120indarep_slide_9.html?thisSpeed=15000 |title=India's Most Reputable Companies |work=Forbes.com |date=2006-11-20 |access-date=2010-08-09}}</ref> ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱞᱟᱜᱽᱥᱤᱯ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱮ<ref>{{cite news|url=http://in.reuters.com/article/businessNews/idINIndia-41345620090727 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090729020749/http://in.reuters.com/article/businessNews/idINIndia-41345620090727 |url-status=dead |archive-date=29 July 2009 |title=BSE Sensex little changed; Reliance disappoints |publisher=In.reuters.com |date= 2009-07-27|access-date=2010-08-09}}</ref> ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱮ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱠᱮ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱜᱩᱞᱟᱢ ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ [[ᱞᱩᱫᱷᱤᱭᱟᱱᱟ]], ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱥᱴᱤᱞ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱜᱩᱞᱟᱢ ᱢᱩᱦᱟᱢᱢᱚᱫᱽ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ (ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱑᱙᱕᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ) ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱘ ᱨᱮ, ᱠᱮ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱥᱴᱤᱞ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱟᱵᱷ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱠᱚ ᱭᱩᱠᱮ ᱥᱟᱯᱞᱟᱭᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱥᱴᱤᱞ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱣᱤᱞᱤᱥ ᱡᱤᱯ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱱᱴᱨᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱔᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱖ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱥᱴᱚᱠ ᱮᱠᱥᱪᱮᱧᱡᱽ ᱨᱮ ᱥᱩᱪᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱖᱙ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴᱟᱨ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱦᱚᱸ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱚ᱐᱘᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ ᱰᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱰᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ (ᱱᱤᱛ ᱫᱚ ᱴᱮᱪ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ) ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱱᱟᱶᱟ ᱞᱟᱜᱽᱱᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news| url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/markets/india/article1945670.ece | archive-url=https://web.archive.org/web/20110612181119/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/markets/india/article1945670.ece | url-status=dead | archive-date=12 June 2011 | work=The Times | location=London | title=Time to put Indias new business challenge on the road | first=Ashling | last=Oconnor | date=2007-06-18 | access-date=2010-05-12}}</ref> ᱑᱙᱙᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱞᱤᱱ ᱯᱷᱚᱨᱢᱚᱱ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱖ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱱᱟ: ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ; ᱪᱟᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ; ᱤᱱᱯᱷᱨᱟᱥᱴᱨᱟᱠᱪᱟᱨ; ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ; ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ; ᱟᱨ ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ ᱨᱟᱭᱵᱟᱨ (ᱥᱤᱥᱴᱮᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ) ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.forbes.com/global/2006/0424/032_2.html |title=Putt-Putt Tractors, Revved-Up Goals |work=Forbes.com |date=2006-10-27 |access-date=2010-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025180436/http://www.forbes.com/global/2006/0424/032_2.html |archive-date=25 October 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> ᱱᱟᱶᱟ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ, ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱞᱳᱜᱳ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱨᱛᱚᱱ ᱞᱟᱦᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱥᱠᱚᱨᱯᱤᱭᱳ]] (ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱚᱫᱮᱥᱤ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ) ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱡᱽᱱᱟ ᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ, ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱒᱐ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.blonnet.com/2006/04/26/stories/2006042600141100.htm |title=The Hindu Business Line : Resurgent India strikes back with confidence |publisher=Blonnet.com |date=2006-04-26 |access-date=2010-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060528134527/http://www.blonnet.com/2006/04/26/stories/2006042600141100.htm |archive-date=28 May 2006 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱯᱷᱚᱨᱵᱽᱥ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱒᱐᱐ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/2009/05/06/world-reputable-companies-leadership-reputation-table.html |title=World's Most Reputable Companies: The Rankings |work=Forbes.com |date=2009-05-06 |access-date=2011-02-18}}</ref> ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱴᱚᱢᱚᱵᱟᱭᱤᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱥᱟᱵ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱤᱰ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱵ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱶᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱵᱷᱮᱦᱤᱠᱟᱞ ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ ᱫᱚ ᱵᱤᱰ ᱠᱚ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/international-business/Tata-Motors-places-bid-for-Saab-Automobile-Report/articleshow/12159611.cms |title=Tata Motors places bid for Saab Automobile: Report – The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2012-03-06 |access-date=2012-10-08}}</ref> ==ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ== * '''ᱮᱭᱨᱚᱥᱯᱮᱥ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱭᱨᱚᱥᱯᱮᱥ|ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱨᱚᱥᱴᱨᱟᱠᱪᱟᱨᱥ]]<ref>{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-08/india-business/28547496_1_facility-aircraft-components-turboprop|archive-url=https://web.archive.org/web/20120308235345/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-08/india-business/28547496_1_facility-aircraft-components-turboprop|url-status=dead|archive-date=2012-03-08|title=Mahindra plans Rs 285cr aerospace facility|date=2011-02-08|work=[[The Times of India]]|accessdate=2011-03-03}}</ref> * '''ᱟᱯᱷᱴᱚᱨᱢᱟᱨᱠᱮᱴ''' :* ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱩᱥᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ :* ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱩᱥᱤ ᱪᱟᱠᱟ ᱠᱚ * '''ᱟᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ''' :* ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ :* ᱤᱯᱤᱥᱤ ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ * '''ᱚᱴᱳᱢᱳᱴᱤᱵᱷ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] <ref>{{cite magazine |date=1 August 2013 |title=Indian Tractor Maker Mahindra Takes On Deere |url=http://www.businessweek.com/articles/2013-08-01/indian-tractor-maker-mahindra-takes-on-deere |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130803183330/http://www.businessweek.com/articles/2013-08-01/indian-tractor-maker-mahindra-takes-on-deere |archive-date=3 August 2013 |access-date=2 February 2014 |magazine=Business Week}}</ref> * '''ᱜᱷᱚᱴᱚᱠ ᱠᱚ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱠᱥᱮᱞᱳ]] * '''ᱥᱚᱞᱦᱟ ᱮᱢᱚᱜ''' :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱤᱱᱴᱮᱜᱨᱮᱴᱮᱰ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱚᱞᱦᱮ :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱞᱚᱡᱤᱥᱚᱯᱷᱴ :* ᱥᱮᱵᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ * '''ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ''' :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ * '''ᱥᱮᱪᱮᱫ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]] :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱤᱠᱳᱞ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ]] * '''ᱡᱚᱥ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱥᱳᱞᱟᱨᱟᱭᱤᱡᱽ]] :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱴᱮᱠᱳ :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱥᱩᱥᱴᱮᱱ]] * '''ᱵᱟᱹᱫᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ''' :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ – ᱵᱟᱹᱫᱽ ᱥᱟᱯᱟᱵ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ :** [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ]] :** [[ᱮᱨᱠᱩᱱᱴ ᱜᱟᱫᱮᱞ|ᱮᱨᱠᱩᱱᱴ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ]] :** ᱜᱨᱚᱢᱮᱠᱥ ᱮᱜᱽᱨᱤ ᱥᱟᱯᱟᱵ :** [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ|ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱥᱣᱚᱨᱟᱡᱽ]] * '''ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ''' :*[[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱱᱥᱤᱭᱟᱞ ᱥᱮᱵᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ]] * '''ᱯᱮᱲᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ''' :* [[ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱪᱷᱩᱴᱤ|ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱨᱤᱡᱚᱨᱴ ᱠᱚ]] * '''ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ''' :* [[ᱴᱮᱪ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] * '''ᱞᱚᱡᱤᱥᱴᱤᱠ ᱠᱚ''' :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱞᱚᱡᱤᱥᱴᱤᱠ ᱠᱚ * '''ᱤ-ᱠᱳᱢᱮᱨᱥ''' :* ᱮᱢ᱒ ᱡᱚᱛᱚ * '''ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ]] :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱥᱤᱴᱤ, ᱱᱟᱶᱟ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ|ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱥᱤᱴᱤ]] * '''ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱚ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱮᱥᱤᱝ]] *'''ᱢᱮᱰᱤᱭᱟ''' :* [[ᱦᱟᱝᱜᱟᱢᱟ ᱰᱤᱡᱤᱴᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱢᱚᱡᱽ]] ==ᱞᱤᱰᱟᱨᱥᱤᱯ== ᱠᱮᱥᱩᱵᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮᱢᱤᱨᱤᱴᱟᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮᱱᱥᱤᱞᱵᱷᱟᱱᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱟᱨᱴᱚᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱗ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱖᱓ ᱨᱮ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱪᱮᱢᱵᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ (᱑᱙᱖᱖-᱖᱗) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ, ᱮᱥᱳᱪᱮᱢ (᱑᱙᱖᱙-᱗᱐) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ (᱑᱙᱗᱕-᱘᱕) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱸᱴ ᱰᱮᱵᱽᱞᱚᱯᱢᱮᱱᱴ (᱑᱙᱘᱔-᱘᱙) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱧ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱜᱟᱛᱮ – ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (᱑᱙᱘᱕), ᱪᱮᱵᱷᱟᱞᱤᱭᱟᱨ ᱰᱮ ᱞᱟ ᱞᱮᱡᱤᱭᱚᱱ ᱰᱤᱦᱚᱱᱚᱨ (᱑᱙᱘᱗), ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ – ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱘᱙), ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱯᱷᱮᱞᱚᱥᱤᱯ (᱑᱙᱙᱐), ᱞᱟᱭᱤᱯᱴᱟᱭᱤᱢ ᱟᱪᱤᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱴ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱫᱚ ᱮᱠᱥᱮᱞ ᱨᱮ (ICSI) (᱒᱐᱐᱔), ᱞᱟᱠᱥᱭᱟ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱᱟᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ – NITIE (᱒᱐᱐᱖), ᱟᱨ ICFAI ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱠᱩᱞ (IBS) ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ (᱒᱐᱐᱗) ᱫᱚ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱪᱟᱨᱴᱟᱨᱰ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱥᱤᱭᱟᱞ ᱮᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ (ICFAI) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://www.mahindra.com/heritage/mfam_kcm.html |title=Mahindra Corporate |publisher=Mahindra.com |access-date=2010-08-09}}</ref> ᱵᱷᱚᱯᱟᱞ ᱫᱩᱨᱞᱚᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱨᱵᱟᱭᱤᱰ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱟᱨ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱢᱵᱤᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name=AM-E-00>{{cite web|url=http://news.harvard.edu/gazette/story/2010/10/harvard-humanities-2-0/|title=Harvard Humanities 2.0|work=Harvard Gazette|date=5 October 2010}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱭᱩᱡᱤᱱ ᱥᱴᱤᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱱᱥ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱲᱚᱭᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.mahindra.com/mahindra/who-we-are.page?cname=who-we-are&dname=Our-Leadership&scat=Anand-Mahindra |title=Anand Mahindra |publisher=Mahindra.com |access-date=2012-10-08 |archive-date=11 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311083040/http://www.mahindra.com/mahindra/who-we-are.page?cname=who-we-are&dname=Our-Leadership&scat=Anand-Mahindra |url-status=dead }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== <!--This article uses the Cite.php citation mechanism. If you would like more information on how to add references to this article, please see http://meta.wikimedia.org/wiki/Cite/Cite.php --> {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *{{Official website|http://www.mahindra.com}} {{ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ}} {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱔᱕ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱝᱜᱽᱞᱚᱢᱮᱨᱮᱴ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱨᱟᱱᱰ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱫᱷᱟᱯ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ]] 2wwli7jo5i5jqikqj84ugpl7icunxie 193340 193326 2026-07-02T06:32:38Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 193340 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ | logo = Mahindra Rise New Logo.svg | type = [[ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ|ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ]] | founded = {{start date and age|1945|10|2|df=y}} | founder = {{plainlist| *[[ᱡᱟᱜᱽᱫᱤᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] *[[ᱠᱟᱭᱞᱟᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]]}} | hq_location = [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | area_served = ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱷᱳᱨ | key_people = {{plainlist| *[[ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ *[[ᱠᱮᱥᱩᱵᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] (ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮᱢᱮᱨᱤᱴᱟᱥ) *[[ᱚᱱᱤᱥ ᱥᱟᱦ (ᱵᱮᱯᱟᱨᱤᱭᱟᱹ)|ᱚᱱᱤᱥ ᱥᱟᱦ]] (ᱮᱢᱰᱤ ᱟᱨ ᱥᱤᱤᱳ) }} | industry = [[ᱠᱚᱝᱜᱽᱞᱚᱢᱮᱨᱮᱴ (ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ)|ᱠᱚᱝᱜᱽᱞᱚᱢᱮᱨᱮᱴ]] | products = {{hlist | [[ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ]] | [[ᱟᱭᱤ ᱴᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ]] | [[ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ]] | [[ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱴᱤ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ|ᱦᱚᱥᱯᱤᱴᱟᱞᱤᱴᱤ]] |[[ᱟᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ]] | [[ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ (ᱥᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ)|ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ]] | [[ᱮᱨᱚᱥᱯᱮᱥ]] | [[ᱞᱚᱡᱤᱥᱴᱤᱠ]] | [[ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ]] | [[ᱥᱮᱪᱮᱫ]]}} | revenue = {{gain}} {{US$|25}}{{nbsp}}billion<ref name="Mahindra Group Corporate Overview">{{cite web |url=https://www.mahindra.com/about-us |title=About Us}}</ref> | revenue_year = FY 2025 | num_employees = 324,000+ (2025)<ref>{{cite web|title=Corporate overview|url=https://www.mahindra.com/about-us| access-date=2025-09-03}}</ref> | subsidiaries = | owner = [[ᱚᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] | website = {{URL|http://www.mahindra.com/}} }} '''ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱫᱷᱟᱯᱟᱱᱟᱜ ᱫᱚ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱑᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱮᱭᱨᱚᱥᱯᱮᱥ, ᱮᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ, ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ, ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ, ᱫᱟᱲᱮ, ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱨ ᱵᱤᱢᱟ, ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱡᱤᱱᱤᱥ, ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ, ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱟᱨ ᱯᱮᱲᱟ, ᱞᱚᱡᱤᱥᱴᱤᱠ, ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ, ᱨᱤᱴᱮᱞ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/2006/11/20/leadership-companies-reputation-lead-managing-cx_hc_1120indarep_slide_9.html?thisSpeed=15000 |title=India's Most Reputable Companies |work=Forbes.com |date=2006-11-20 |access-date=2010-08-09}}</ref> ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱞᱟᱜᱽᱥᱤᱯ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ ᱥᱟᱶ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚ ᱨᱮ<ref>{{cite news|url=http://in.reuters.com/article/businessNews/idINIndia-41345620090727 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090729020749/http://in.reuters.com/article/businessNews/idINIndia-41345620090727 |url-status=dead |archive-date=29 July 2009 |title=BSE Sensex little changed; Reliance disappoints |publisher=In.reuters.com |date= 2009-07-27|access-date=2010-08-09}}</ref> ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱮ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱠᱮ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱜᱩᱞᱟᱢ ᱢᱚᱦᱚᱢᱚᱫᱽ [[ᱞᱩᱫᱷᱤᱭᱟᱱᱟ]], ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱨᱮ ᱥᱴᱤᱞ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱚᱢᱢᱚᱫᱽ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱜᱩᱞᱟᱢ ᱢᱩᱦᱟᱢᱢᱚᱫᱽ ᱫᱚ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ (ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱑᱙᱕᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱮᱭᱟ ᱜᱚᱵᱷᱚᱨᱱᱚᱨ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ) ᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱔᱘ ᱨᱮ, ᱠᱮ. ᱥᱤ. ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱥᱴᱤᱞ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱫᱟᱲᱮ ᱞᱟᱵᱷ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱠᱚ ᱭᱩᱠᱮ ᱥᱟᱯᱞᱟᱭᱚᱨ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱥᱴᱤᱞ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱠᱚ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱣᱤᱞᱤᱥ ᱡᱤᱯ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱱᱴᱨᱮᱠᱴ ᱠᱚ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱔᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱖ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱥᱴᱚᱠ ᱮᱠᱥᱪᱮᱧᱡᱽ ᱨᱮ ᱥᱩᱪᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱖᱙ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱮᱠᱥᱯᱚᱨᱴᱟᱨ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱞᱮᱠᱟ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱦᱚᱸ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ ᱨᱟᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱨᱚᱱ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱮᱞᱟ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱮᱴᱟᱜ ᱩᱫᱳᱜᱽ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱚ᱐᱘᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ ᱰᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ ᱰᱤᱵᱷᱤᱥᱚᱱ (ᱱᱤᱛ ᱫᱚ ᱴᱮᱪ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ) ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱩᱫᱽᱜᱟᱹᱣ ᱟᱨ ᱱᱟᱶᱟ ᱞᱟᱜᱽᱱᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱚ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite news| url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/markets/india/article1945670.ece | archive-url=https://web.archive.org/web/20110612181119/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/markets/india/article1945670.ece | url-status=dead | archive-date=12 June 2011 | work=The Times | location=London | title=Time to put Indias new business challenge on the road | first=Ashling | last=Oconnor | date=2007-06-18 | access-date=2010-05-12}}</ref> ᱑᱙᱙᱔ ᱥᱟᱞ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱫᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱷᱮᱱᱮᱜ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱞᱤᱱ ᱯᱷᱚᱨᱢᱚᱱ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ, ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱖ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱭᱩᱱᱤᱴ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱱᱟ: ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ; ᱪᱟᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ; ᱤᱱᱯᱷᱨᱟᱥᱴᱨᱟᱠᱪᱟᱨ; ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ; ᱵᱮᱣᱨᱟ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ; ᱟᱨ ᱚᱴᱚᱢᱚᱴᱤᱵᱷ ᱨᱟᱭᱵᱟᱨ (ᱥᱤᱥᱴᱮᱠ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ) ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.forbes.com/global/2006/0424/032_2.html |title=Putt-Putt Tractors, Revved-Up Goals |work=Forbes.com |date=2006-10-27 |access-date=2010-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025180436/http://www.forbes.com/global/2006/0424/032_2.html |archive-date=25 October 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> ᱱᱟᱶᱟ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ, ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ, ᱒᱐᱐᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱞᱳᱜᱳ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱨᱛᱚᱱ ᱞᱟᱦᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱥᱠᱚᱨᱯᱤᱭᱳ]] (ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱚᱫᱮᱥᱤ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ) ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱢᱟᱹᱱ ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱡᱽᱱᱟ ᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ, ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱒᱐ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.blonnet.com/2006/04/26/stories/2006042600141100.htm |title=The Hindu Business Line : Resurgent India strikes back with confidence |publisher=Blonnet.com |date=2006-04-26 |access-date=2010-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060528134527/http://www.blonnet.com/2006/04/26/stories/2006042600141100.htm |archive-date=28 May 2006 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱯᱷᱚᱨᱵᱽᱥ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱒᱐᱐ ᱥᱚᱨᱮᱥ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/2009/05/06/world-reputable-companies-leadership-reputation-table.html |title=World's Most Reputable Companies: The Rankings |work=Forbes.com |date=2009-05-06 |access-date=2011-02-18}}</ref> ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱤᱡ ᱚᱴᱚᱢᱚᱵᱟᱭᱤᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱥᱟᱵ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱚᱱᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱵ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱵᱤᱰ ᱠᱚ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱟᱵ ᱨᱤᱱ ᱱᱟᱶᱟ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱵᱷᱮᱦᱤᱠᱟᱞ ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ ᱫᱚ ᱵᱤᱰ ᱠᱚ ᱫᱟᱵᱚᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/international-business/Tata-Motors-places-bid-for-Saab-Automobile-Report/articleshow/12159611.cms |title=Tata Motors places bid for Saab Automobile: Report – The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2012-03-06 |access-date=2012-10-08}}</ref> ==ᱡᱚᱯᱚᱲᱟᱣ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ== * '''ᱮᱭᱨᱚᱥᱯᱮᱥ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱭᱨᱚᱥᱯᱮᱥ|ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱨᱚᱥᱴᱨᱟᱠᱪᱟᱨᱥ]]<ref>{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-08/india-business/28547496_1_facility-aircraft-components-turboprop|archive-url=https://web.archive.org/web/20120308235345/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-08/india-business/28547496_1_facility-aircraft-components-turboprop|url-status=dead|archive-date=2012-03-08|title=Mahindra plans Rs 285cr aerospace facility|date=2011-02-08|work=[[The Times of India]]|accessdate=2011-03-03}}</ref> * '''ᱟᱯᱷᱴᱚᱨᱢᱟᱨᱠᱮᱴ''' :* ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱩᱥᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ :* ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱠᱩᱥᱤ ᱪᱟᱠᱟ ᱠᱚ * '''ᱟᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ''' :* ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱜᱽᱨᱤᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ :* ᱤᱯᱤᱥᱤ ᱢᱟᱦᱤᱱᱫᱨᱟ * '''ᱚᱴᱳᱢᱳᱴᱤᱵᱷ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] <ref>{{cite magazine |date=1 August 2013 |title=Indian Tractor Maker Mahindra Takes On Deere |url=http://www.businessweek.com/articles/2013-08-01/indian-tractor-maker-mahindra-takes-on-deere |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130803183330/http://www.businessweek.com/articles/2013-08-01/indian-tractor-maker-mahindra-takes-on-deere |archive-date=3 August 2013 |access-date=2 February 2014 |magazine=Business Week}}</ref> * '''ᱜᱷᱚᱴᱚᱠ ᱠᱚ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱠᱥᱮᱞᱳ]] * '''ᱥᱚᱞᱦᱟ ᱮᱢᱚᱜ''' :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱤᱱᱴᱮᱜᱨᱮᱴᱮᱰ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱚᱞᱦᱮ :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱞᱚᱡᱤᱥᱚᱯᱷᱴ :* ᱥᱮᱵᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ * '''ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ''' :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ * '''ᱥᱮᱪᱮᱫ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ]] :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱤᱠᱳᱞ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ]] * '''ᱡᱚᱥ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱥᱳᱞᱟᱨᱟᱭᱤᱡᱽ]] :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱴᱮᱠᱳ :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱥᱩᱥᱴᱮᱱ]] * '''ᱵᱟᱹᱫᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ''' :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ – ᱵᱟᱹᱫᱽ ᱥᱟᱯᱟᱵ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ :** [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ]] :** [[ᱮᱨᱠᱩᱱᱴ ᱜᱟᱫᱮᱞ|ᱮᱨᱠᱩᱱᱴ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ]] :** ᱜᱨᱚᱢᱮᱠᱥ ᱮᱜᱽᱨᱤ ᱥᱟᱯᱟᱵ :** [[ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱴᱨᱟᱠᱴᱚᱨ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ|ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱥᱣᱚᱨᱟᱡᱽ]] * '''ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ''' :*[[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱟᱨ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱱᱥᱤᱭᱟᱞ ᱥᱮᱵᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ]] * '''ᱯᱮᱲᱟ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ''' :* [[ᱠᱞᱟᱵᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱪᱷᱩᱴᱤ|ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱪᱷᱩᱴᱤ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱨᱤᱡᱚᱨᱴ ᱠᱚ]] * '''ᱤᱱᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱥᱚᱱ ᱴᱮᱠᱱᱚᱞᱚᱡᱤ''' :* [[ᱴᱮᱪ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] * '''ᱞᱚᱡᱤᱥᱴᱤᱠ ᱠᱚ''' :* ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱞᱚᱡᱤᱥᱴᱤᱠ ᱠᱚ * '''ᱤ-ᱠᱳᱢᱮᱨᱥ''' :* ᱮᱢ᱒ ᱡᱚᱛᱚ * '''ᱨᱤᱭᱟᱞ ᱮᱥᱴᱮᱴ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱴᱷᱟᱶ]] :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱥᱤᱴᱤ, ᱱᱟᱶᱟ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ|ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱥᱤᱴᱤ]] * '''ᱠᱷᱮᱞ ᱠᱚ''' :* [[ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱮᱥᱤᱝ]] *'''ᱢᱮᱰᱤᱭᱟ''' :* [[ᱦᱟᱝᱜᱟᱢᱟ ᱰᱤᱡᱤᱴᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱢᱚᱡᱽ]] ==ᱞᱤᱰᱟᱨᱥᱤᱯ== ᱠᱮᱥᱩᱵᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮᱢᱤᱨᱤᱴᱟᱥ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱮᱱᱥᱤᱞᱵᱷᱟᱱᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱣᱟᱨᱴᱚᱱ ᱵᱮᱯᱟᱨ ᱟᱥᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱔᱗ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙᱖᱓ ᱨᱮ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱪᱮᱢᱵᱚᱨ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤ (᱑᱙᱖᱖-᱖᱗) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ, ᱮᱥᱳᱪᱮᱢ (᱑᱙᱖᱙-᱗᱐) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ, ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ (᱑᱙᱗᱕-᱘᱕) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱸᱴ ᱰᱮᱵᱽᱞᱚᱯᱢᱮᱱᱴ (᱑᱙᱘᱔-᱘᱙) ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱛᱷᱟᱯᱱᱟᱣᱤᱧ ᱵᱳᱨᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: ᱜᱟᱛᱮ – ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ (᱑᱙᱘᱕), ᱪᱮᱵᱷᱟᱞᱤᱭᱟᱨ ᱰᱮ ᱞᱟ ᱞᱮᱡᱤᱭᱚᱱ ᱰᱤᱦᱚᱱᱚᱨ (᱑᱙᱘᱗), ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ – ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥᱢᱮᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱢᱟ (᱑᱙᱘᱙), ᱚᱞ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱯᱷᱮᱞᱚᱥᱤᱯ (᱑᱙᱙᱐), ᱞᱟᱭᱤᱯᱴᱟᱭᱤᱢ ᱟᱪᱤᱵᱷᱢᱮᱱᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱴ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱫᱚ ᱮᱠᱥᱮᱞ ᱨᱮ (ICSI) (᱒᱐᱐᱔), ᱞᱟᱠᱥᱭᱟ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱵᱷᱤᱡᱚᱱᱟᱨᱤ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ – NITIE (᱒᱐᱐᱖), ᱟᱨ ICFAI ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱠᱩᱞ (IBS) ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ (᱒᱐᱐᱗) ᱫᱚ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱪᱟᱨᱴᱟᱨᱰ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱥᱤᱭᱟᱞ ᱮᱱᱟᱞᱤᱥᱴ ᱚᱯᱷ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ (ICFAI) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.mahindra.com/heritage/mfam_kcm.html |title=Mahindra Corporate |publisher=Mahindra.com |access-date=2010-08-09 |archive-date=2010-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101104152651/http://mahindra.com/Heritage/Mfam_kcm.html |url-status=dead }}</ref> ᱵᱷᱚᱯᱟᱞ ᱫᱩᱨᱞᱚᱭ ᱚᱠᱛᱚ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱱᱤᱭᱚᱱ ᱠᱟᱨᱵᱟᱭᱤᱰ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱞᱤᱢᱤᱴᱮᱰ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ [[ᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ]] ᱫᱚ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱮᱱᱰ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱪᱮᱭᱟᱨᱢᱮᱱ ᱟᱨ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱨᱮᱡᱩᱣᱮᱴ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱦᱟᱨᱣᱟᱨᱰ ᱵᱤᱡᱽᱱᱮᱥ ᱥᱠᱩᱞ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱢᱵᱤᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾<ref name=AM-E-00>{{cite web|url=http://news.harvard.edu/gazette/story/2010/10/harvard-humanities-2-0/|title=Harvard Humanities 2.0|work=Harvard Gazette|date=5 October 2010}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱭᱩᱡᱤᱱ ᱥᱴᱤᱞ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱱᱥ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱲᱚᱭᱤᱡ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.mahindra.com/mahindra/who-we-are.page?cname=who-we-are&dname=Our-Leadership&scat=Anand-Mahindra |title=Anand Mahindra |publisher=Mahindra.com |access-date=2012-10-08 |archive-date=11 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311083040/http://www.mahindra.com/mahindra/who-we-are.page?cname=who-we-are&dname=Our-Leadership&scat=Anand-Mahindra |url-status=dead }}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== <!--This article uses the Cite.php citation mechanism. If you would like more information on how to add references to this article, please see http://meta.wikimedia.org/wiki/Cite/Cite.php --> {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *{{Official website|http://www.mahindra.com}} {{ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ}} {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱦᱤᱱᱫᱨᱟ ᱜᱟᱫᱮᱞ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱔᱕ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱝᱜᱽᱞᱚᱢᱮᱨᱮᱴ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚ ᱑᱙᱔᱕ ᱨᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱵᱨᱟᱱᱰ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱫᱷᱟᱯ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ]] 5g5k3qlhaswwjahaw0jcx6si4ydlcx3 ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱕ ᱟᱱᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱚᱱᱚᱞ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ/ᱥᱮᱞᱮᱫᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ 4 36318 193341 2026-07-02T06:54:12Z ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ 1744 "ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ <nowiki>#</nowiki> ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ <nowiki>~~~~</nowiki> ᱮᱢᱟᱜ ᱢᱮ᱾ # # # # # # # # # #" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 193341 wikitext text/x-wiki ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ <nowiki>#</nowiki> ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ <nowiki>~~~~</nowiki> ᱮᱢᱟᱜ ᱢᱮ᱾ # # # # # # # # # # ta5q779jw6r53kfdnk312s085hueai1 193342 193341 2026-07-02T06:54:32Z ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗ 1744 /* */ 193342 wikitext text/x-wiki ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ <nowiki>#</nowiki> ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ <nowiki>~~~~</nowiki> ᱮᱢᱟᱜ ᱢᱮ᱾ # [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱖:᱕᱔, ᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) # # # # # # # # # 84ntayw8rzculu8oe1464k8uxid0cbw 193343 193342 2026-07-02T07:06:26Z Albetudu 1096 193343 wikitext text/x-wiki ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ <nowiki>#</nowiki> ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ <nowiki>~~~~</nowiki> ᱮᱢᱟᱜ ᱢᱮ᱾ # [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱗|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱖:᱕᱔, ᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) # [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Albetudu|Albetudu]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Albetudu|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱐᱖, ᱒ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) # # # # # # # # 9xmpr9lvk43m43k6s8x6havi6f58v4l ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ 0 36319 193347 2026-07-02T09:54:40Z MT731 2184 "{{Short description|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}} {{Infobox station | name = ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ | style = ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ | type = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|30px]] ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ |..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 193347 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}} {{Infobox station | name = ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ | style = ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ | type = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|30px]] ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | image = Kakdwip railway station at Kakdwip 05.jpg | image_caption = | address = ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ-ᱱᱟᱢᱠᱷᱟᱱᱟ ᱨᱳᱰ, [[ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ]], [[ᱮᱛᱚᱢ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱮᱛᱚᱢ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | coordinates = {{Coord|21.879938|N|88.193944|E|type:railwaystation_region:IN|display=inline,title}} | elevation = {{convert|4|m|ft}} | owned = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | line = [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱮᱛᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | platform = ᱒ | tracks = ᱒ | other = | accessible = ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ | bicycle = ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ | depth = | levels = | parking = ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ | structure = ᱢᱚᱹᱟᱱ (ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ) | code = {{Indian railway code | code = KWDP | zone = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | division = {{rwd|ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ}} }} | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | closed = | former = | opened = {{start date and age|2001}} | rebuilt = | electrified = ᱒᱐᱐᱐–᱐᱑ | passengers = | mpassengers = | pass_system = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system=ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ|line=ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱮᱛᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]]}} | services_collapsible = yes | route_map = {{ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱮᱛᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ}} | map_state = collapsed | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=300|frame-height=180|zoom=14|type=point|marker=rail}} }} '''ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ-ᱱᱟᱢᱠᱷᱟᱱᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://indiarailinfo.com/station/map/kakdwip-kwdp/9535|title=KWDP/Kakdwip|access-date=May 25, 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/indian-railway/kakdwip-kwdp-station|title=KAKDWIP (KWDP) Railway Station|publisher=NDTV|access-date=May 25, 2019}}</ref> 8l7abol8tzxk85i92m4q7wuikrj7i8c 193348 193347 2026-07-02T09:57:02Z MT731 2184 193348 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}} {{Infobox station | name = ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ | style = ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ | type = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|30px]] ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | image = Kakdwip railway station at Kakdwip 05.jpg | image_caption = | address = ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ-ᱱᱟᱢᱠᱷᱟᱱᱟ ᱨᱳᱰ, [[ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ]], [[ᱮᱛᱚᱢ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱮᱛᱚᱢ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | coordinates = {{Coord|21.879938|N|88.193944|E|type:railwaystation_region:IN|display=inline,title}} | elevation = {{convert|4|m|ft}} | owned = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | line = [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱮᱛᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | platform = ᱒ | tracks = ᱒ | other = | accessible = ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ | bicycle = ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ | depth = | levels = | parking = ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ | structure = ᱢᱚᱹᱟᱱ (ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ) | code = {{Indian railway code | code = KWDP | zone = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | division = {{rwd|ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ}} }} | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | closed = | former = | opened = {{start date and age|2001}} | rebuilt = | electrified = ᱒᱐᱐᱐–᱐᱑ | passengers = | mpassengers = | pass_system = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system=ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ|line=ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱮᱛᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]]}} | services_collapsible = yes | route_map = {{ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱮᱛᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ}} | map_state = collapsed | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=300|frame-height=180|zoom=14|type=point|marker=rail}} }} '''ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ-ᱱᱟᱢᱠᱷᱟᱱᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://indiarailinfo.com/station/map/kakdwip-kwdp/9535|title=KWDP/Kakdwip|access-date=May 25, 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/indian-railway/kakdwip-kwdp-station|title=KAKDWIP (KWDP) Railway Station|publisher=NDTV|access-date=May 25, 2019}}</ref> {{Short description|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}} {{Infobox station | name = ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ | style = ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ | type = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|30px]] ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | image = Kakdwip railway station at Kakdwip 05.jpg | image_caption = | address = ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ-ᱱᱟᱢᱠᱷᱟᱱᱟ ᱨᱳᱰ, [[ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ]], [[ᱮᱛᱚᱢ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱮᱛᱚᱢ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | coordinates = {{Coord|21.879938|N|88.193944|E|type:railwaystation_region:IN|display=inline,title}} | elevation = {{convert|4|m|ft}} | owned = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | line = [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱮᱛᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | platform = ᱒ | tracks = ᱒ | other = | accessible = ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ | bicycle = ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ | depth = | levels = | parking = ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ | structure = ᱢᱚᱹᱟᱱ (ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ) | code = {{Indian railway code | code = KWDP | zone = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | division = {{rwd|ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ}} }} | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | closed = | former = | opened = {{start date and age|2001}} | rebuilt = | electrified = ᱒᱐᱐᱐–᱐᱑ | passengers = | mpassengers = | pass_system = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system=ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ|line=ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱮᱛᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]]}} | services_collapsible = yes | route_map = {{ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱮᱛᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ}} | map_state = collapsed | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=300|frame-height=180|zoom=14|type=point|marker=rail}} }} '''ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ-ᱱᱟᱢᱠᱷᱟᱱᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://indiarailinfo.com/station/map/kakdwip-kwdp/9535|title=KWDP/Kakdwip|access-date=May 25, 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/indian-railway/kakdwip-kwdp-station|title=KAKDWIP (KWDP) Railway Station|publisher=NDTV|access-date=May 25, 2019}}</ref> ==ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ== {{stnlnk|ᱞᱚᱠᱥᱢᱤᱠᱟᱱᱛᱚᱯᱩᱨ}} ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱒᱐᱐᱐-᱐᱑ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱠᱮᱵᱤ ᱮᱥᱤ ᱚᱵᱷᱟᱨᱦᱮᱰ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://irfca.org/docs/electrification-history.html|title=History of The Electrification of Indian Railways|access-date=May 25, 2019}}</ref> ==ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚᱢᱯᱞᱮᱠᱥ== ᱯᱞᱟᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱮᱥ ᱛᱮ ᱟᱥᱨᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱟᱨ ᱥᱟᱭᱱᱤᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ NH-12 ᱥᱟᱶ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱤᱠ ᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.irfca.org/~mrinal/chronology.html |title=The Chronology of Railway Development in Eastern India|archive-url=https://web.archive.org/web/20180327200122/http://www.irfca.org/~mrinal/chronology.html|access-date=May 25, 2019|archive-date=27 March 2018}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱛᱚᱢ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ]] 38hzz0njv6er5vrbuei0xktg1dczc37 193349 193348 2026-07-02T09:58:04Z MT731 2184 193349 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}} {{Infobox station | name = ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ | style = ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ | type = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|30px]] ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | image = Kakdwip railway station at Kakdwip 05.jpg | image_caption = | address = ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ-ᱱᱟᱢᱠᱷᱟᱱᱟ ᱨᱳᱰ, [[ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ]], [[ᱮᱛᱚᱢ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱮᱛᱚᱢ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | coordinates = {{Coord|21.879938|N|88.193944|E|type:railwaystation_region:IN|display=inline,title}} | elevation = {{convert|4|m|ft}} | owned = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | line = [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱮᱛᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | platform = ᱒ | tracks = ᱒ | other = | accessible = ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ | bicycle = ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ | depth = | levels = | parking = ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ | structure = ᱢᱚᱹᱟᱱ (ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ) | code = {{Indian railway code | code = KWDP | zone = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | division = {{rwd|ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ}} }} | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | closed = | former = | opened = {{start date and age|2001}} | rebuilt = | electrified = ᱒᱐᱐᱐–᱐᱑ | passengers = | mpassengers = | pass_system = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system=ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ|line=ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱮᱛᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]]}} | services_collapsible = yes | route_map = {{ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱮᱛᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ}} | map_state = collapsed | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=300|frame-height=180|zoom=14|type=point|marker=rail}} }} '''ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ-ᱱᱟᱢᱠᱷᱟᱱᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://indiarailinfo.com/station/map/kakdwip-kwdp/9535|title=KWDP/Kakdwip|access-date=May 25, 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/indian-railway/kakdwip-kwdp-station|title=KAKDWIP (KWDP) Railway Station|publisher=NDTV|access-date=May 25, 2019}}</ref> ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ {{stnlnk|ᱞᱚᱠᱥᱢᱤᱠᱟᱱᱛᱚᱯᱩᱨ}} ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱑,᱖᱗᱖ ᱢᱤᱞᱤᱢᱤᱴᱚᱨ (᱕ ᱯᱷᱩᱴ ᱖ ᱤᱱᱪ) ᱚᱥᱟᱨ ᱵᱨᱚᱰ-ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ==ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ== {{stnlnk|ᱞᱚᱠᱥᱢᱤᱠᱟᱱᱛᱚᱯᱩᱨ}} ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱒᱐᱐᱐-᱐᱑ ᱨᱮ ᱒᱕ ᱠᱮᱵᱤ ᱮᱥᱤ ᱚᱵᱷᱟᱨᱦᱮᱰ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://irfca.org/docs/electrification-history.html|title=History of The Electrification of Indian Railways|access-date=May 25, 2019}}</ref> ==ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚᱢᱯᱞᱮᱠᱥ== ᱯᱞᱟᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱮᱥ ᱛᱮ ᱟᱥᱨᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱟᱨ ᱥᱟᱭᱱᱤᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ NH-12 ᱥᱟᱶ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱤᱠ ᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.irfca.org/~mrinal/chronology.html |title=The Chronology of Railway Development in Eastern India|archive-url=https://web.archive.org/web/20180327200122/http://www.irfca.org/~mrinal/chronology.html|access-date=May 25, 2019|archive-date=27 March 2018}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱛᱚᱢ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ]] 1k3hl995ke74b16q232z7bopel9pu92 ᱠᱟᱥᱤᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ 0 36320 193350 2026-07-02T10:02:13Z MT731 2184 "{{Short description|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ, ᱥᱤᱧᱚᱛ}} {{Infobox station | name = ᱠᱟᱥᱤᱱᱚᱜᱚᱨ | style = ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ | type = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|30px]] ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | ima..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 193350 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ, ᱥᱤᱧᱚᱛ}} {{Infobox station | name = ᱠᱟᱥᱤᱱᱚᱜᱚᱨ | style = ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ | type = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|30px]] ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | image = Kashinagar railway station 01.jpg | image_caption = | address = ᱜᱚᱱᱮᱥᱯᱩᱨ, ᱠᱟᱥᱤᱱᱚᱜᱚᱨ, [[ᱮᱛᱚᱢ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱮᱛᱚᱢ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ]], [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] | country = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | coordinates = {{Coord|21.905105|N|88.201131|E|type:railwaystation_region:IN|display=inline,title}} | elevation = {{convert|4|m|ft}} | owned = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | line = [[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱮᱛᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | platform = ᱒ | tracks = ᱒ | other = | accessible = ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ | bicycle = ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ | depth = | levels = | parking = ᱵᱟᱝ ᱧᱟᱢᱚᱜ | structure = ᱢᱚᱹᱟᱱ (ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱨᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ) | code = {{Indian railway code | code = KHGR | zone = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | division = {{rwd|ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ}} }} | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | closed = | former = | opened = {{start date and age|2001}} | rebuilt = | electrified = ᱒᱐᱐᱐–᱐᱑ | passengers = | mpassengers = | pass_system = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system=ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ|line=ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱮᱛᱚᱢ|left=ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ|right=ᱢᱟᱫᱷᱟᱵᱽᱱᱚᱜᱚᱨ|to-left=ᱱᱟᱢᱠᱷᱟᱱᱟ|type=[[ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱮᱛᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ#ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]]}} | services_collapsible = yes | route_map = {{ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱮᱛᱚᱢ ᱞᱟᱭᱤᱱ}} | map_state = collapsed | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=300|frame-height=180|zoom=14|type=point|marker=rail}} }} '''ᱠᱟᱥᱤᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' ᱫᱚ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱥᱤᱞᱫᱷᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱠᱟᱥᱤᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ [[ᱮᱛᱚᱢ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱥᱤᱱᱚᱜᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱱᱮᱥᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://indiarailinfo.com/station/map/kashinagar-halt-khgr/9562|title=KHGR/Kashinagar|access-date=May 25, 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/indian-railway/kashinagar-halt-khgr-station|title=KASHINAGAR (KHGR) Railway Station|publisher=NDTV|access-date=May 25, 2019}}</ref> ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱒᱐᱐᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱫᱚ {{stnlnk|ᱞᱚᱠᱥᱢᱤᱠᱟᱱᱛᱚᱯᱩᱨ}} ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱥᱤᱱᱚᱜᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ {{stnlnk|ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ}} ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱑,᱖᱗᱖ ᱢᱤᱞᱤᱢᱤᱴᱚᱨ (᱕ ᱯᱷᱩᱴ ᱖ ᱤᱱᱪ) ᱵᱨᱚᱰ-ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ==ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ== {{stnlnk|ᱞᱚᱠᱥᱢᱤᱠᱟᱱᱛᱚᱯᱩᱨ}} ᱠᱷᱚᱱ {{stnlnk|ᱠᱟᱠᱫᱣᱤᱯ}} ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱠᱟᱥᱤᱱᱚᱜᱚᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱥᱟᱠᱟᱢ ᱒᱕ ᱠᱮᱵᱤ ᱮᱥᱤ ᱚᱵᱷᱟᱨᱦᱮᱰ ᱥᱤᱥᱴᱚᱢ ᱥᱟᱶ ᱒᱐᱐᱐-᱐᱑ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=https://irfca.org/docs/electrification-history.html|title=History of The Electrification of Indian Railways|access-date=May 25, 2019}}</ref> ==ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚᱢᱯᱞᱮᱠᱥ== ᱯᱞᱟᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱮᱥ ᱛᱮ ᱟᱥᱨᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱫᱟᱜ ᱟᱨ ᱥᱟᱭᱱᱤᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶ ᱟᱭᱢᱟ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ NH-12 ᱥᱟᱶ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱛᱮ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱤᱠ ᱦᱚᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web|url=http://www.irfca.org/~mrinal/chronology.html |title=The Chronology of Railway Development in Eastern India|archive-url=https://web.archive.org/web/20180327200122/http://www.irfca.org/~mrinal/chronology.html|access-date=May 25, 2019|archive-date=27 March 2018}}</ref> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱮᱛᱚᱢ ᱒᱔ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟᱦ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱥᱟᱵᱽ-ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ]] j7z5zyd43lg7xzyoaoxzq1wkq4zwgai