ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ satwiki https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱫ ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱷᱚᱠ ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ TimedText TimedText talk ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ Event Event talk ᱮᱠᱛᱟ ᱠᱟᱯᱩᱨ 0 3294 199372 130196 2026-10-29T13:45:53Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 199372 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱮᱠᱛᱟ ᱠᱟᱯᱩᱨ | image = Ekta Kapoor at 98.3 FM Radio Mirchi 3.jpg | image_size = | caption = ᱮᱠᱛᱟ ᱠᱟᱯᱩᱨ ᱒᱐᱑᱒ ᱨᱮ | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1975|6|7|df=y}}<ref name="times1" /> | birth_place = [[ᱵᱚᱢᱵᱮ]], [[ᱢᱚᱦᱟᱨᱟᱥᱴᱨᱚ]], ᱥᱤᱧᱚᱛ | nickname = ᱠᱚᱱᱴᱮᱸᱴ ᱡᱟᱨᱤᱱᱟ | nationality = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟ.]] | occupation = [[ᱧᱮᱱᱮᱞᱚᱢ ᱯᱨᱚᱰᱩᱥᱚᱨ]], ᱵᱟᱞᱟᱡᱤ ᱴᱮᱞᱮᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱚᱭᱮᱸᱴ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ | years_active = ᱑᱙᱙᱕–ᱱᱤᱛᱚᱜ | religion = | children = ᱑ (ᱦᱚᱯᱚᱱ) | parents = [[ᱡᱤᱛᱮᱱᱫᱨᱟ]] (ᱵᱟᱵᱟ)<br/>[[ᱥᱳᱵᱷᱟ ᱠᱟᱯᱩᱨ]] (ᱟᱭᱳ) | relatives = [[ᱛᱩᱥᱟᱨ ᱠᱟᱯᱩᱨ]] (ᱵᱚᱠᱚ ᱠᱚᱲᱟ ᱵᱚᱭᱦᱟ) | website = }} '''ᱮᱠᱛᱟ ᱠᱟᱯᱩᱨ''' (ᱡᱟᱱᱟᱢᱺ ᱑᱙ ᱡᱩᱱ ᱑᱙᱗᱕) ᱢᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟ. ᱧᱮᱱᱮᱞᱚᱢ ᱟᱨ ᱥᱤᱱᱢᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱮᱱᱟᱣᱤᱭᱟ. ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱵᱟᱞᱟᱡᱤ ᱴᱮᱞᱮᱯᱷᱤᱞᱢ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱨᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱽ ᱟᱨ ᱡᱚᱭᱮᱸᱴ ᱢᱮᱱᱮᱡᱤᱝ ᱰᱟᱭᱨᱮᱠᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱟᱡ ᱫᱚ ᱟ.ᱰᱤᱜᱟᱱ ᱴᱤᱵᱤ ᱥᱤᱨᱤᱭᱟᱞ ᱠᱚᱭ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ : ᱠᱟᱥᱟᱢ ᱥᱮ, ᱡᱚᱫᱷᱟ ᱟᱠᱵᱚᱨ, ᱠᱩᱸᱰᱞᱤ ᱵᱷᱟᱜᱽᱭᱚ, ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱤ ᱴᱤᱵᱤ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ, ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱤᱱ ᱓, ᱠᱟᱥᱟᱢ ᱛᱮᱨᱮ ᱯᱭᱟᱨ ᱠᱤ, ᱠᱚᱞᱚᱨ ᱴᱤᱵᱤ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ, ᱠᱟᱭᱟᱢᱚᱛ ᱠᱤ ᱨᱟᱛ ᱟᱨ ᱠᱚᱥᱚᱣᱴᱤ ᱡᱤᱱᱫᱮᱜᱤ ᱠᱤ ᱥᱴᱟᱨ ᱯᱞᱚᱥ ᱞᱟ.ᱜᱤᱫ ᱾ ==ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ== [[File:Jeetendra with his son Tusshar and daughter Ekta.jpg|thumb|right|ᱮᱠᱛᱟ ᱠᱟᱯᱩᱨ (ᱛᱟᱞᱟᱨᱮ) ᱟᱡᱤᱡ ᱵᱚᱠᱚ ᱵᱚᱭᱦᱟ ᱛᱩᱥᱟᱨ (ᱞᱮᱸᱜᱟ) ᱟᱨ ᱵᱟᱵᱟ ᱡᱤᱛᱮᱱᱫᱨᱚ (ᱡᱚᱡᱚᱢ ᱯᱟᱦᱴᱟ)]] ᱮᱠᱛᱟ ᱠᱟᱯᱩᱨ ᱟᱡ ᱵᱟᱵᱟ ᱦᱚᱸ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱚᱞᱤᱣᱩᱰ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱮᱛ ᱡᱤᱛᱮᱱᱫᱨᱚ ᱟᱨ ᱟᱭᱳ ᱫᱚ ᱥᱳᱵᱷᱟ ᱠᱟᱯᱩᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱤᱱ ᱾ ᱱᱩᱭ ᱟᱡ ᱵᱚᱠᱚᱛ ᱠᱚᱲᱟ ᱛᱩᱥᱟᱨ ᱠᱟᱯᱩᱨ ᱦᱚᱸ ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱥᱤᱱᱢᱟ ᱠᱷᱮᱞᱚᱸᱰᱮᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="ht1">{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/smallscreen/Meet-the-real-Ekta-Kapoor/Article1-500165.aspx|title=Meet the 'real' Ekta Kapoor|last=Sabharwal|first=Rahul|date=21 ᱡᱟᱱᱣᱟᱨᱤ 2010|work=[[ᱦᱤᱱᱫᱩᱥᱛᱟᱱ ᱴᱟᱭᱤᱢᱥ]]|accessdate=31 ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ 2010|archive-date=2010-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20100125195043/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/smallscreen/Meet-the-real-Ekta-Kapoor/Article1-500165.aspx|url-status=dead}}</ref><ref name="hindu1">{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2002/07/01/stories/2002070100010403.htm|title=Ekta Kapoor springs a surprise|date=1 ᱡᱩᱞᱟᱭ 2002|work=[[ᱫᱤ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|accessdate=31 ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ 2010|archive-date=2010-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20101229050140/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2002/07/01/stories/2002070100010403.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="hindu2">{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/blnus/14021521.htm|title=Ekta Kapoor & family take pay cut|date=2 ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ 2009|work=[[ᱫᱤ ᱦᱤᱱᱫᱩ]]|accessdate=31 ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ 2010|archiveurl=https://archive.ph/20130204143924/http://www.thehindubusinessline.in/blnus/|archivedate=2013-02-04|url-status=live}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱚᱢᱵᱮ ᱥᱠᱚᱴᱤᱥ ᱟᱥᱲᱟ, ᱢᱟᱦᱤᱢ ᱮ ᱥᱮᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚ ᱢᱤᱴᱷᱤᱵᱟᱭᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱤᱨᱫᱟ.ᱜᱟᱲ ᱨᱮᱭ ᱥᱟ.ᱛ ᱟᱠᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news|url=http://www.indianbillgates.com/ekta-kapoor/|title=Ekta Kapoor- Joint Managing Director&Creative Director of Balaji Telefilms|last=|first=|date=16 September 2015|work=IndianBillGates|access-date=29 August 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20170829164020/http://www.indianbillgates.com/ekta-kapoor/|archive-date=29 August 2017|url-status=dead}}</ref> ==ᱯᱨᱚᱰᱚᱠᱥᱳᱱ ᱠᱟ.ᱢᱤ== '''ᱧᱮᱱᱮᱞᱚᱢ''' ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱮᱢ ᱮᱱ ᱞᱤᱥᱴᱤ ᱠᱚᱫᱚ ᱧᱮᱱᱮᱞᱚᱢ ᱨᱮ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱤᱨᱤᱭᱟᱞ ᱠᱚᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱟᱱᱟ :- * ᱑᱙᱙᱕ : ᱯᱚᱰᱳᱥᱚᱱ * ᱑᱙᱙᱕ : ᱠᱟᱯᱴᱮᱱ ᱦᱟᱣᱩᱥ * ᱑᱙᱙᱕ : ᱢᱟᱱᱚ ᱭᱟ ᱱᱟ ᱢᱟᱱᱚ * ᱑᱙᱙᱕ : ᱦᱟᱸᱢ ᱯᱟᱸᱪ (ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱑) * ᱑᱙᱙᱙ : ᱵᱟᱱᱫᱷᱚᱱ * ᱑᱙᱙᱙ : ᱠᱚᱱᱭᱟᱫᱟᱱ * ᱒᱐᱐᱐ : ᱤᱛᱤᱦᱟᱥ * ᱒᱐᱐᱐ : ᱠᱚᱣᱱ * ᱒᱐᱐᱐ : ᱠᱟᱥᱟᱢ * ᱒᱐᱐᱐ : ᱠᱟ.ᱥᱛᱤ * ᱒᱐᱐᱐ : ᱠᱚᱵᱤᱛᱟ * ᱒᱐᱐᱐ : ᱠᱩᱸᱰᱞᱤ * ᱒᱐᱐᱐ : ᱠᱚᱥᱤᱥ ᱼ ᱮᱠ ᱟᱥᱟ * ᱒᱐᱐᱐ : ᱜᱷᱚᱨ ᱮᱠ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ * ᱒᱐᱐᱐ : ᱠᱤᱭᱩᱸᱠᱤ ᱥᱟᱥ ᱵᱷᱤ ᱠᱚᱵᱷᱤ ᱵᱚᱦᱩ ᱛᱷᱤ <ref>{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/saas-bahu-saga-comes-to-an-end-today/77591-8.html|title=''Kyunki Saas Bhi Kabhi Bahu Thi'' comes to a tragic end|date=7 November 2008|publisher=|accessdate=11 February 2017|archive-date=4 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104120151/http://ibnlive.in.com/news/saas-bahu-saga-comes-to-an-end-today/77591-8.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.livemint.com/Consumer/lfhBBbbNZJ9WSCHCUATQxN/Strike-off-but-channels-hold-back-fresh-episodes.html|title=Strike off but channels hold back fresh episodes - Livemint|publisher=|accessdate=11 February 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/story-about-in-laws-becomes-2nd-most-watched-programme-in-india-after-kaun-banega-crorepati/1/245465.html|title=Story about in-laws becomes 2nd most watched programme in India after Kaun Banega Crorepati|date=18 December 2000|website=India Today}}</ref> * ᱒᱐᱐᱐ : ᱠᱟᱦᱟᱱᱤ ᱜᱷᱚᱨ ᱜᱷᱚᱨ ᱠᱤ <ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2008/oct/08sakshi.htm|title=Sakshi bids farewell to Kahaani Ghar Ghar Kii|website=www.rediff.com}}</ref> * ᱒᱐᱐᱑ : ᱠᱤᱛᱱᱮ ᱠᱩᱞ ᱦᱮ ᱦᱟᱢ * ᱒᱐᱐᱑ : ᱠᱩᱪᱷ ᱠᱷᱳᱱᱟ ᱦᱮ ᱠᱩᱪᱷ ᱯᱟᱱᱟ ᱦᱮ * ᱒᱐᱐᱑ : ᱠᱚᱞᱤᱨᱮᱸ * ᱒᱐᱐᱑ : ᱠᱚᱨᱚᱢ * ᱒᱐᱐᱑ : ᱠᱚᱵᱷᱤ ᱥᱚᱣᱛᱚᱱ ᱠᱚᱵᱷᱤ ᱥᱟᱦᱮᱞᱤ * ᱒᱐᱐᱑ : ᱠᱩᱥᱩᱢ <ref>{{cite web|url=http://www.santabanta.com/bollywood/8860/it-is-time-for-kkusum-to-go/|title=It is time for Kkusum to go!|website=www.santabanta.com}}</ref> * ᱒᱐᱐᱑ : ᱠᱚᱦᱤ ᱟᱯᱱᱟ ᱥᱟ * ᱒᱐᱐᱑ : ᱠᱚᱞᱚᱥ * ᱒᱐᱐᱑ : ᱠᱩᱴᱩᱢᱵᱽ * ᱒᱐᱐᱑ : ᱠᱟ.ᱦᱤᱸ ᱠᱤᱥᱤ ᱨᱳᱡᱽ * ᱒᱐᱐᱑ : ᱠᱚᱥᱚᱣᱴᱤ ᱡᱤᱱᱫᱮᱜᱤ ᱠᱤ * ᱒᱐᱐᱑ : ᱦᱟᱸᱢ ᱯᱟᱸᱪ (ᱥᱤᱡᱤᱱ ᱒) * ᱒᱐᱐᱒ : ᱠᱭᱟ ᱦᱟᱫᱽᱥᱟ ᱠᱭᱟ ᱦᱚᱠᱤᱠᱚᱛ * ᱒᱐᱐᱒ : ᱠᱩᱪᱷ ᱡᱷᱩᱠᱤ ᱯᱚᱞᱠᱮᱸ * ᱒᱐᱐᱒ : ᱠᱟᱢᱟᱞ * ᱒᱐᱐᱒ : ᱠᱟᱦᱤᱸ ᱛᱚ ᱢᱤᱞᱮᱝᱜᱮ * ᱒᱐᱐᱓ : ᱠᱟᱦᱱᱤ ᱛᱮᱨᱤ ᱢᱮᱨᱤ * ᱒᱐᱐᱓ : ᱠᱟᱭᱟᱢᱚᱛ * ᱒᱐᱐᱓ : ᱠᱟᱦᱤᱸ ᱛᱚ ᱦᱚᱜᱟ * ᱒᱐᱐᱓ : ᱠᱚᱭᱤ ᱫᱤᱞ ᱢᱮ ᱦᱮ * ᱒᱐᱐᱔ : ᱠᱟᱨᱛᱤᱠᱟ * ᱒᱐᱐᱔ : ᱠᱚᱥᱢᱤᱠ ᱪᱟᱴ * ᱒᱐᱐᱔ : ᱠᱟᱞᱠᱤ * ᱒᱐᱐᱔ : ᱠᱚᱨᱢᱟ * ᱒᱐᱐᱔ : ᱠᱭᱟ ᱠᱟᱦᱮᱸ * ᱒᱐᱐᱔ : ᱠᱤᱛᱱᱤ ᱢᱟᱥᱛ ᱦᱮ ᱡᱤᱱᱫᱮᱜᱤ <ref>{{cite web|url=http://www.indiantelevision.com/headlines/y2k4/nov/nov211.htm|title=MTV's first soap "Kitni Mast Hai Zindagi" rides well|date=November 22, 2004|accessdate=March 1, 2018}}</ref><ref name=Bid>{{cite web|url=http://www.indiantelevision.com/headlines/y2k5/may/may76.htm|title=MTV's 'Kitni Mast Hai Zindagi' to bid-adieu on 18 May|date=May 16, 2005|accessdate=March 1, 2018}}</ref> * ᱒᱐᱐᱔ : ᱠᱮᱦᱱᱟ ᱦᱮ ᱠᱩᱪᱷ ᱢᱩᱡᱷᱠᱚ * ᱒᱐᱐᱔ : ᱠᱮ. ᱥᱴᱨᱤᱴ ᱯᱟᱞᱤ ᱦᱤᱞ * ᱒᱐᱐᱔ : ᱠᱮᱥᱚᱨ * ᱒᱐᱐᱕ : ᱦᱟᱸᱢ ᱯᱟᱸᱪ ᱛᱚᱰᱠᱟ ᱢᱟᱨ ᱠᱮ * ᱒᱐᱐᱕ : ᱠᱟᱵᱭᱟᱧᱡᱚᱞᱤ * ᱒᱐᱐᱕ : ᱠᱮᱭᱥᱟ ᱭᱮ ᱯᱭᱟᱨ ᱦᱮ * ᱒᱐᱐᱖ : ᱠᱮᱱᱰᱤ ᱯᱷᱞᱚᱥ * ᱒᱐᱐᱖ : ᱠᱭᱟ ᱦᱚᱜᱟ ᱱᱤᱢᱳ ᱠᱟ * ᱒᱐᱐᱖ : ᱛᱷᱳᱰᱤ ᱥᱤ ᱡᱚᱢᱤᱱ ᱛᱷᱳᱰᱟ ᱥᱟ ᱟᱥᱢᱟᱱ * ᱒᱐᱐᱖ : ᱠᱟᱥᱟᱢ ᱥᱮ * ᱒᱐᱐᱖ : ᱠᱚᱨᱚᱢ ᱟᱯᱱᱟ ᱟᱯᱱᱟ * ᱒᱐᱐᱗ : ᱠᱟᱦᱮ ᱱᱟ ᱠᱟᱦᱮ * ᱒᱐᱐᱗ : ᱠᱣᱟᱦᱤᱥ * ᱒᱐᱐᱗ : ᱠᱩᱪᱷ ᱤᱥ ᱛᱟᱨᱟᱦ * ᱒᱐᱐᱗ : ᱠᱟᱭᱟᱢᱚᱛ * ᱒᱐᱐᱗ : ᱠᱚᱥᱛᱩᱨᱤ * ᱒᱐᱐᱗ : ᱠᱭᱟ ᱫᱤᱞ ᱢᱮ ᱦᱮ * ᱒᱐᱐᱘ : ᱠᱚᱣᱱ ᱡᱤᱛᱮᱜᱟ ᱵᱚᱞᱤᱣᱩᱰ ᱠᱟ ᱴᱤᱠᱮᱴ * ᱒᱐᱐᱘ : ᱠᱟᱦᱟᱸᱱᱤ ᱦᱟᱢᱟᱨᱮ ᱢᱚᱦᱟᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱠᱤ * ᱒᱐᱐᱘ : ᱠᱚᱵᱷᱤ ᱠᱚᱵᱷᱤ ᱯᱭᱟᱨ ᱠᱚᱵᱷᱤ ᱠᱚᱵᱷᱤ ᱭᱟᱨ * ᱒᱐᱐᱘ : ᱠᱤᱥ ᱫᱮᱥ ᱢᱮ ᱦᱮ ᱢᱮᱨᱟ ᱫᱤᱞ * ᱒᱐᱐᱘ : ᱛᱩᱡᱷ ᱥᱚᱝ ᱯᱨᱤᱛ ᱞᱟᱜᱟᱭᱤ ᱥᱟᱡᱽᱱᱟ * ᱒᱐᱐᱙ : ᱠᱚᱭᱤ ᱟᱱᱮ ᱠᱳ ᱦᱮ * ᱒᱐᱐᱙ : ᱠᱤᱛᱚᱱᱤ ᱢᱚᱦᱟᱵᱟᱛ ᱦᱮ (ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱑) * ᱒᱐᱐᱙ : ᱵᱚᱱᱫᱤᱱᱤ * ᱒᱐᱐᱙ : ᱵᱮᱭᱨᱤ ᱯᱤᱭᱟ * ᱒᱐᱐᱙ : ᱵᱮᱛᱟᱵᱽ ᱫᱤᱞ ᱠᱤ ᱛᱚᱢᱚᱱᱱᱟ ᱦᱮ * ᱒᱐᱐᱙ : ᱯᱭᱟᱨ ᱠᱤ ᱵᱚᱱᱫᱷᱚᱱ * ᱒᱐᱐᱙ : ᱯᱚᱵᱤᱛᱨᱚ ᱨᱤᱥᱛᱟ * ᱒᱐᱑᱐ : ᱥᱚᱨᱵᱚᱜᱩᱱ ᱥᱚᱢᱯᱚᱨᱱᱚ * ᱒᱐᱑᱐ : ᱛᱮᱨᱮ ᱞᱤᱭᱮ * ᱒᱐᱑᱐ : ᱠᱤᱛᱟᱱᱤ ᱢᱚᱦᱟᱵᱟᱛ ᱦᱮ (ᱥᱤᱡᱚᱱ ᱒) * ᱒᱐᱑᱐ : ᱯᱭᱟᱨ ᱠᱤ ᱭᱮ ᱮᱠ ᱠᱟᱦᱟᱱᱤ * ᱒᱐᱑᱑ : ᱯᱚᱨᱤᱪᱚᱭ ᱼ ᱱᱚᱭᱮ ᱡᱤᱱᱫᱮᱜᱤ ᱠᱮ ᱥᱚᱯᱱᱳᱸ ᱠᱟ * ᱒᱐᱑᱐ : ᱵᱚᱰᱮ ᱟᱪᱷᱮ ᱞᱚᱜᱽᱛᱮ ᱦᱮ * ᱒᱐᱑᱐ : ᱠᱭᱟ ᱦᱩᱣᱟ ᱛᱮᱨᱟ ᱣᱟᱫᱟ ==ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ== {{Reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱣᱤᱠᱤ ᱞᱚᱵᱽᱥ ᱳᱢᱮᱱ ᱒᱐᱑᱙]] dzb1akkmmzcbhl9tvf4w7ba7b7c3r6x ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ 0 6297 199389 158452 2026-10-30T09:21:59Z MT731 2184 MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 158452 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ | settlement_type = ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ | total_type = Total | native_name = | image_map = District Map.png | map_caption = | coordinates = | coor_pinpoint = ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱥᱫᱷᱚᱯᱩᱨ | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name1 = [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] | subdivision_type2 = ᱠᱷᱚᱸᱰ (Division) | subdivision_name2 = ᱵᱷᱟᱨᱟᱛᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱᱰ | established_title = ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ | established_date = | seat_type = ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ | seat = ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱱᱟᱝᱜᱽᱨᱟᱦᱟ | parts_type = ᱛᱚᱦᱥᱤᱞ | parts_style = para | p1 = | area_total_km2 = 4,498 | area_footnotes = | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_total = 1,335,551 | population_footnotes = | population_urban = | population_density_km2 = | demographics_type1 = ᱰᱮᱢᱚᱜᱽᱨᱟᱯᱷᱤᱠ | demographics1_title1 = ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱫᱚᱨ | demographics1_info1 = ᱖᱕.᱓᱙% | demographics1_title2 = ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ | demographics1_info2 =897 | leader_title = | leader_name = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +05:30 | registration_plate = | blank_name_sec1 = ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱮ ᱡᱟᱹᱯᱩᱫ | blank_info_sec1 = | blank_name_sec2 = ᱦᱚᱲ ᱫᱚᱨᱵᱟᱨ ᱢᱟᱹᱪᱤ | blank_info_sec2 = | blank1_name_sec2 = ᱨᱟᱭ ᱫᱚᱨᱵᱟᱨ ᱢᱟᱹᱪᱤ | blank1_info_sec2 = | website = http://sawaimadhopur.rajasthan.gov.in}} '''ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ''' ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱮ ᱜᱮᱞ ᱯᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱱᱟᱝᱜᱽᱨᱟᱦᱟ ᱜᱮ ᱱᱤᱭᱟ. ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱵᱷᱟ.ᱴᱤᱭᱟ. ᱴᱷᱟ.ᱭ ᱫᱚ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱟᱛᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱱᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱚᱴᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱔,᱔᱙᱘ ᱪᱟ.ᱣᱠᱟ. ᱠᱤᱞᱚ ᱢᱤᱴᱟᱨ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱛᱮ ᱴᱚᱯᱟᱨ ᱮᱥᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ : ᱑,᱓᱓᱕,᱕᱕᱑ ᱡᱚᱱᱟ, ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱛ== ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱔,᱔᱙᱘ ᱪᱟ.ᱣᱠᱟ. ᱠᱤᱞᱚ ᱢᱤᱴᱟᱨ ᱡᱥᱭᱜᱟ ᱛᱮ ᱴᱚᱯᱟᱨ ᱮᱥᱨᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟ. ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱭᱮ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱛᱮ ᱫᱟᱣᱥᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱮᱥᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱠᱚᱭᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱛᱮ ᱫᱚ ᱠᱟᱨᱟᱣᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱠᱚᱭᱮ ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱛᱮ ᱫᱚ [[ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱮᱥᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱛᱮ ᱯᱨᱟᱫᱮ ᱠᱚᱴᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱮᱛᱚᱢ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱛᱮ ᱫᱚ ᱵᱩᱱᱫᱤ ᱟᱨ ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱛᱮ ᱫᱚ [[ᱴᱚᱝᱠ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱮᱥᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ==ᱠᱟ.ᱣᱰᱤ ᱟ.ᱨᱤ== ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱯᱚᱧᱪᱟᱪᱚᱛ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱱᱟᱞᱚᱭ ᱫᱚ ᱒᱕0 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚ ᱛᱟᱭᱚᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱢᱮᱱ ᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ, ᱢᱩᱴ ᱖᱔᱐ ᱡᱤᱞᱟ. ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ । ᱱᱚᱣᱟ ᱩᱫᱚᱭ ᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ Backward Region Grant Fund Programme (BRGF) ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟ.ᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱮᱫᱟ<ref>{{cite web|author=Ministry of Panchayati Raj|date=8 September 2009|title=A Note on the Backward Regions Grant Fund Programme|publisher=National Institute of Rural Development|url=http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf|accessdate=27 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120405033402/http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf|archivedate=5 April 2012}}</ref> । ==ᱯᱟ.ᱨᱥᱤ== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ, ᱱᱚᱣᱟ [[ᱥᱤᱠᱟᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱥᱟᱭ ᱠᱟᱲᱟ ᱙᱖.᱔᱘% ᱦᱤᱥ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] ᱯᱟ.ᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱲ ᱪᱟᱲ ᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱥᱟᱭ ᱠᱟᱲᱟ ᱓.᱐᱘ ᱦᱤᱥ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱩᱲᱫᱩ ᱯᱟ.ᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱲ ᱪᱟᱲ ᱮᱫᱟ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱟ.ᱦᱤᱞ ᱜᱚᱜᱚ ᱯᱟ.ᱨᱥᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ᱾ <ref>[http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-16.html 2011 Census of India, Population By Mother Tongue]</ref> ==ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱑,᱓᱓᱘,᱑᱑᱔ ᱡᱚᱱᱟ, <ref> name=districtcensus>{{cite web | url = http://www.census2011.co.in/district.php | title = District Census 2011 | accessdate = 2011-09-30 | year = 2011 | publisher = Census2011.co.in}}</ref>ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱦᱤᱥᱟ.ᱵᱽ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱢᱚᱣᱨᱤᱥᱟᱥ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱩᱱᱟ.ᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱭᱱᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱩᱱᱟ.ᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱩᱭᱩᱜ-ᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟ. ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱖᱔᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱓᱖᱒ ᱮᱞᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱯᱟᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱟ.ᱣᱠᱟ. ᱠᱤᱞᱚ ᱢᱤᱴᱟᱨ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱒᱙᱗ ᱡᱚᱱᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱟ.ᱵᱟᱥ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱯᱟᱨᱚᱢᱮᱱ ᱜᱮ-ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱒᱐᱐᱑ - ᱒᱐᱑᱑ ᱦᱟ.ᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟ.ᱰᱚᱜ ᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱑᱙ᱹ᱗᱙%᱾ ᱥᱤᱠᱟᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱜᱮ- ᱥᱟᱭ ᱦᱮᱨᱮᱞ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱘᱙᱔ ᱡᱚᱱᱟ ᱢᱟᱭᱡᱤᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱜ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱖᱖ᱹ᱑᱙%᱾ ==ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ== {{ᱥᱟ.ᱠᱷᱭᱟ.ᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱚᱛᱱᱚᱛ]] esl0uf5qsmkiusiuc9cj80aomxz68a1 199393 199389 2026-10-30T09:28:16Z MT731 2184 199393 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ | settlement_type = ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ | total_type = ᱜᱩᱴ | native_name = | image_map = District Map.png | map_caption = | coordinates = | coor_pinpoint = ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | subdivision_type1 = ᱯᱚᱱᱚᱛ | subdivision_name1 = [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] | subdivision_type2 = ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ (Division) | subdivision_name2 = ᱵᱷᱟᱨᱟᱛᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | established_title = ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ | established_date = | seat_type = ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ | seat = ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱱᱟᱝᱜᱽᱨᱟᱦᱟ | parts_type = ᱛᱚᱦᱥᱤᱞ | parts_style = para | p1 = | area_total_km2 = 4,498 | area_footnotes = | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_total = 1,335,551 | population_footnotes = | population_urban = | population_density_km2 = | demographics_type1 = ᱦᱚᱲ ᱮᱞ | demographics1_title1 = ᱥᱤᱠᱷᱱᱟᱹᱛ ᱫᱚᱨ | demographics1_info1 = ᱖᱕.᱓᱙% | demographics1_title2 = ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ | demographics1_info2 = ᱘᱙᱗ | leader_title = | leader_name = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | registration_plate = | blank_name_sec1 = ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱮ ᱡᱟᱹᱯᱩᱫ | blank_info_sec1 = | blank_name_sec2 = ᱦᱚᱲ ᱫᱚᱨᱵᱟᱨ ᱢᱟᱹᱪᱤ | blank_info_sec2 = | blank1_name_sec2 = ᱨᱟᱭ ᱫᱚᱨᱵᱟᱨ ᱢᱟᱹᱪᱤ | blank1_info_sec2 = | website = http://sawaimadhopur.rajasthan.gov.in}} '''ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ''' ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱮ ᱜᱮᱞ ᱯᱮ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱱᱟᱝᱜᱽᱨᱟᱦᱟ ᱜᱮ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱵᱷᱟᱹᱴᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱹᱭ ᱫᱚ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱟᱛᱯᱩᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱮᱱ ᱦᱟ.ᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱚᱴᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱔,᱔᱙᱘ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱛᱮ ᱴᱚᱯᱟᱨ ᱮᱥᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ : ᱑,᱓᱓᱕,᱕᱕᱑ ᱡᱚᱱᱟ, ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ ᱾ ==ᱚᱛᱱᱚᱛ== ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱔,᱔᱙᱘ ᱪᱟ.ᱣᱠᱟ. ᱠᱤᱞᱚ ᱢᱤᱴᱟᱨ ᱡᱥᱭᱜᱟ ᱛᱮ ᱴᱚᱯᱟᱨ ᱮᱥᱨᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱭᱮ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱛᱮ ᱫᱟᱣᱥᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱮᱥᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱠᱚᱭᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱛᱮ ᱫᱚ ᱠᱟᱨᱟᱣᱞᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱠᱚᱭᱮ ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱛᱮ ᱫᱚ [[ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱮᱥᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱮᱛᱚᱢ-ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱛᱮ ᱯᱨᱟᱫᱮ ᱠᱚᱴᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ, ᱮᱛᱚᱢ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱛᱮ ᱫᱚ ᱵᱩᱱᱫᱤ ᱟᱨ ᱯᱟᱪᱷᱮ ᱱᱟᱠᱷᱟ ᱛᱮ ᱫᱚ [[ᱴᱚᱝᱠ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱛᱮ ᱜᱷᱮᱨᱟᱣ ᱮᱥᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱟᱹᱨᱤ== ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱯᱚᱧᱪᱟᱪᱚᱛ ᱢᱚᱱᱛᱨᱟᱱᱟᱞᱚᱭ ᱫᱚ ᱒᱕0 ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱦᱚ ᱛᱟᱭᱚᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱢᱮᱱ ᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱫᱟ, ᱢᱩᱴ ᱖᱔᱐ ᱡᱤᱞᱟᱹ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱩᱫᱚᱭᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱮᱞ ᱵᱟᱨ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱱᱟᱦᱟᱜ Backward Region Grant Fund Programme (BRGF) ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟ.ᱣᱰᱤ ᱜᱚᱲᱚᱭ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱮᱫᱟ<ref>{{cite web|author=Ministry of Panchayati Raj|date=8 September 2009|title=A Note on the Backward Regions Grant Fund Programme|publisher=National Institute of Rural Development|url=http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf|accessdate=27 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120405033402/http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf|archivedate=5 April 2012}}</ref> । ==ᱯᱟ.ᱨᱥᱤ== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ, ᱱᱚᱣᱟ [[ᱥᱤᱠᱟᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱥᱟᱭ ᱠᱟᱲᱟ ᱙᱖.᱔᱘% ᱦᱤᱥ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱲ ᱪᱟᱲ ᱮᱫᱟ, ᱟᱨ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱥᱟᱭ ᱠᱟᱲᱟ ᱓.᱐᱘ ᱦᱤᱥ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱩᱨᱫᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱞᱟᱲ ᱪᱟᱲ ᱮᱫᱟ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱯᱟᱹᱦᱤᱞ ᱜᱚᱜᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱾ <ref>[http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-16.html 2011 Census of India, Population By Mother Tongue]</ref> ==ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱜᱩᱴ ᱑,᱓᱓᱘,᱑᱑᱔ ᱡᱚᱱᱟ,<ref> name=districtcensus>{{cite web | url = http://www.census2011.co.in/district.php | title = District Census 2011 | accessdate = 2011-09-30 | year = 2011 | publisher = Census2011.co.in}}</ref>ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱦᱤᱥᱟ.ᱵᱽ ᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱟᱢᱫᱟᱡᱽ ᱢᱚᱣᱨᱤᱥᱟᱥ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱩᱱᱟᱹᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱝ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱭᱱᱮ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱩᱱᱟᱹᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱖᱔᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱓᱖᱒ ᱮᱞᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱯᱟᱲᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱜᱟᱺᱴ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮ ᱒᱙᱗ ᱡᱚᱱᱟ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱜᱤᱨᱟᱹᱵᱟᱥ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ ᱯᱟᱨᱚᱢᱮᱱ ᱜᱮ-ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱒᱐᱐᱑ - ᱒᱐᱑᱑ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱰᱚᱜ ᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱛᱟᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱑᱙ᱹ᱗᱙% ᱾ ᱥᱤᱠᱟᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱜᱮ- ᱥᱟᱭ ᱦᱮᱨᱮᱞ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱘᱙᱔ ᱡᱚᱱᱟ ᱢᱟᱭᱡᱤᱣ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱜ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱖᱖ᱹ᱑᱙% ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] so5brff1g9hwp0cmmabxorazc5kwhiu ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ 1 6396 199391 34504 2026-10-30T09:22:00Z MT731 2184 MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 34504 wikitext text/x-wiki {{ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱴᱟᱭᱜᱚᱨ ᱒᱐᱑᱙}} h0hzelnqsbt62uzr0ivh503xdm4u86k ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ 0 11287 199384 178572 2026-10-30T09:15:37Z MT731 2184 MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 178572 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ | native_name = | native_name_lang = | other_name = ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ | settlement_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ | image_skyline = Old city, sawai madhopur.jpg | image_alt = | image_caption = Hills around the old city and the Ghataliya Balaji temple | nickname = ᱛᱟᱨᱩᱵ ᱥᱚᱦᱚᱨ | pushpin_map = India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ | coordinates = {{coord|25|59|N|76|22|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] | subdivision_name2 = [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = ᱑᱙ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱗᱖᱓ | founder = ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚ ᱥᱤᱝ I | named_for = Himself | government_type = ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ | governing_body = ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 59 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 257 | population_total = ᱑᱒᱑,᱑᱐᱖ | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_footnotes = <ref name="2011 census data">{{cite web|title=Census of India Search details |url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=87496|publisher=censusindia.gov.in|accessdate=10 May 2015}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 322001 | area_code = 07462 | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | registration_plate = RJ-25 | blank1_name_sec1 = ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ | blank1_info_sec1 = ᱙᱒᱒ ᱜᱚᱴᱟ ᱑᱐᱐᱐ [[ᱠᱚᱲᱟ|♂]]/[[ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ|♀]] | website = {{URL|www.sawaimadhopur.rajasthan.gov.in|sawaimadhopur.rajasthan.gov.in}} | footnotes = | demographics1_info1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] }} '''ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ''' [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱵᱷᱚᱨᱚᱛᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>Abram D.[https://books.google.com.au/books?id=kAMik_6LbwUC&pg=PA178&dq=sawai+madhopur&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjG9MDFnszWAhUBUbwKHe_PCtEQ6AEIMDAC#v=onepage&q=sawai%20madhopur&f=false ''The Rough Guide to India''] Rough Guides, 2003. p. 178. {{ISBN| 1843530899}}</ref> ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱚᱱᱛᱷᱚᱢᱵᱷᱚᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱛᱷᱟᱱ ᱨᱚᱱᱛᱷᱚᱢᱵᱚᱨ ᱠᱤᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱗ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱸᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱛᱨᱤᱱᱮᱛᱨᱟ ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱣᱟᱞ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱴᱟ ᱯᱟᱥᱛᱟ ᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱚᱢᱚᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱴᱷᱟᱶ== ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱢᱞᱮᱠᱥ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱵᱤᱸᱫᱷᱭᱟᱱ ᱯᱟᱴᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>Hironi K. [https://books.google.com.au/books?id=ziXB5_b1h3UC&printsec=frontcover&dq=%22sawai+madhopur%22&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjOsrXH_cvWAhXLVbwKHWd5D5YQ6AEIJjAA#v=onepage&q=%22sawai%20madhopur%22&f=false ''Landuse Planning and Geomorphology: A Study of Sawai Madhopur''] Concept Publishing Company, 1991. p12 and 17. {{ISBN|8170223504}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ [[ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒᱑ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱗᱕ ᱢᱤᱞ) ᱮᱛᱚᱢᱼᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[https://www.makemytrip.com/routeplanner/jaipur-sawai-madhopur.html Jaipur to Sawai Madhopur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250416181707/https://www.makemytrip.com/routeplanner/jaipur-sawai-madhopur.html |date=2025-04-16 }} Make my trip website, route planner. Accessed 30 September 2017</ref> ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ ᱵᱟᱱᱟᱥ ᱜᱟᱰᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>Jain S. K. et al [https://books.google.com.au/books?id=ZKs1gBhJSWIC&pg=PA353&dq=banas+river&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjRkaWai8zWAhUHErwKHWIqCvYQ6AEIKzAB#v=onepage&q=banas%20river&f=false ''Hydrology and Water Resources of India''] Springer Science & Business Media, 2007. p. 353 {{ISBN|1402051808}}</ref> ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ, ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱯᱟᱨᱚᱢ, [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱩᱱᱚ ᱵᱤᱨᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟᱵᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱨᱮ,<ref>{{cite web | url =http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/Raj/7-popu-10-19.pdf | title = Name Census 2011, Rajasthan data | accessdate = 28 February 2012 | year = 2012 | publisher = censusindia.gov.in}}</ref> ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱒᱑, ᱑᱐᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱜ ᱮᱞ ᱔᱗ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱮᱞ ᱕᱓ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱗᱙.᱐᱔ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱗᱔.᱐᱔% ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ (᱖᱗.᱙᱘ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ (᱙᱐.᱐᱙ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱨᱮ, ᱑᱒. ᱘᱙ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱚᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name="Census 2011">{{cite web | url =http://www.census2011.co.in/census/city/76-sawai-madhopur.html| title = Sawai Madhopur City Census 2011 data| accessdate = 27 March 2013 | year = 2013 | publisher = www.census2011.co.in }}</ref> ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱴ, ᱟᱦᱤᱨ, ᱜᱩᱨᱡᱟᱨ ᱟᱨ ᱢᱤᱬᱟ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>Buch M. [https://books.google.com.au/books?id=SAcVAgAAQBAJ&pg=PA45&dq=%22sawai+madhopur%22&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwioirjZ2szWAhUEV7wKHWa8BBE4FBDoAQglMAA#v=onepage&q=%22sawai%20madhopur%22&f=false ''From Oppression to Assertion: Women and Panchayats in India''] Routledge, 2013. p. 45. {{ISBN|1136197575}}</ref> ==ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ== ===ᱩᱰᱟᱹᱱ=== ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱯᱟᱴᱴᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱚᱠᱟ ᱯᱨᱟᱵᱷᱮᱴ ᱡᱮᱴᱥ ᱟᱨ ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱸᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱑᱑ ᱟᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱟᱞᱟ ᱱᱤᱭᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱜ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>https://www.hindustantimes.com/jaipur/before-inaugural-delhi-sawai-madhopur-flight-police-say-airport-unfit/story-0rbYHM1EcKUHCN8hDMCaYP.html</ref> ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ [[ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] ᱑᱓᱒ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱘᱒ ᱢᱤᱞ) ᱥᱟᱸᱜᱤᱧᱟ ᱾ ===ᱨᱮᱞ=== [[File:Railway Station SWM-2.jpg|thumb|Sawai Madhopur Junction]] ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱴᱨᱟᱸᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ ᱼ [[ᱤᱱᱫᱚᱨ]] ᱥᱩᱯᱟᱨᱼᱯᱷᱟᱥᱴ, ᱫᱟᱭᱚᱫᱟᱭ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ (ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ ᱼ ᱡᱟᱵᱟᱞᱯᱩᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ), ᱡᱚᱫᱷᱯᱩᱨ ᱼ ᱤᱱᱫᱚᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱥᱤᱴᱤ, ᱦᱟᱡᱽᱨᱟᱛ ᱱᱤᱡᱟᱢᱩᱫᱫᱤᱱ ᱼ ᱤᱱᱫᱚᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ, ᱢᱚᱨᱩᱥᱟᱜᱚᱮ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ (ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ ᱼ ᱮᱨᱱᱟᱠᱩᱞᱟᱢ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ / ᱮᱨᱱᱟᱠᱩᱞᱟᱢ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ), ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ ᱾ ᱼ ᱢᱮᱭᱥᱩᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ, ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ ᱼ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ, ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ ᱼ ᱠᱚᱭᱟᱢᱵᱟᱴᱩᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ, ᱡᱚᱫᱷᱯᱩᱨ ᱼ ᱯᱩᱨᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ, ᱡᱚᱫᱷᱯᱩᱨ ᱼ [[ᱵᱷᱚᱯᱟᱞ|ᱵᱷᱚᱯᱟᱲ]] ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ, ᱡᱚᱫᱷᱯᱩᱨ ᱼ ᱤᱱᱫᱚᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱥᱤᱴᱤ, ᱟᱨ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤ ᱨᱟᱡᱽᱫᱷᱟᱱᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱾<ref>[https://trainsrunningstatus.net/station/sawai-madhopur-railway-station Sawai Madhopur Trains]{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Train Running Status.</ref> ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{commons category}} * [http://www.ranthamborenationalpark.com/ Ranthambore National Park] * [http://www.rajasthanwildlife.in/ Rajasthan Wildlife] * [https://web.archive.org/web/20150403144343/http://nmnh.nic.in/SMadhopur.htm RMNH Sawai Madhopur ] * [http://sawaimadhopurpolice.rajasthan.gov.in/ SawaiMadhopur Police] * [http://districtcourts.nic.in/ecourts/Rajasthan/Sawai%20Madhopur/Sawai%20Madhopur.php/ Sawai Madhopur District Court] * [http://allindiaradio.gov.in/station/SAWAI%20MADHOPUR/Pages/default.aspx/ AIR Sawai Madhopur ] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ}} {{ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[Category:Sawai Madhopur| ]] [[Category:Cities and towns in Sawai Madhopur district]] 30hqcu31le1ay0ytye0gk3nuzkljrl1 199388 199384 2026-10-30T09:20:10Z MT731 2184 199388 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ | native_name = | native_name_lang = | other_name = ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ | settlement_type = ᱥᱚᱦᱚᱨ | image_skyline = Old city, sawai madhopur.jpg | image_alt = | image_caption = Hills around the old city and the Ghataliya Balaji temple | nickname = ᱛᱟᱹᱨᱩᱵ ᱥᱚᱦᱚᱨ | pushpin_map = India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ | coordinates = {{coord|25|59|N|76|22|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = {{flag|ᱥᱤᱧᱚᱛ}} | subdivision_type1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱥᱟᱥᱚᱱᱮᱫ ᱮᱞᱟᱠᱟ|ᱯᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_type2 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] | subdivision_name2 = [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] | established_title = <!-- ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ --> | established_date = ᱑᱙ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱑᱗᱖᱓ | founder = ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚ ᱥᱤᱝ I | named_for = Himself | government_type = ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ | governing_body = ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 59 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 257 | population_total = ᱑᱒᱑,᱑᱐᱖ | population_as_of = ᱒᱐᱑᱑ | population_footnotes = <ref name="2011 census data">{{cite web|title=Census of India Search details |url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=87496|publisher=censusindia.gov.in|accessdate=10 May 2015}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics1_title1 = ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +᱐᱕:᱓᱐ | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ᱓᱒᱒᱐᱐᱑ | area_code = ᱐᱗᱔᱖᱒ | area_code_type = ᱴᱮᱞᱤᱯᱷᱚᱱ ᱠᱳᱰ | registration_plate = RJ-25 | blank1_name_sec1 = ᱡᱟᱱᱟᱝ ᱡᱟᱹᱱᱤ | blank1_info_sec1 = ᱙᱒᱒ ᱜᱚᱴᱟ ᱑᱐᱐᱐ [[ᱠᱚᱲᱟ|♂]]/[[ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ|♀]] | website = {{URL|www.sawaimadhopur.rajasthan.gov.in|sawaimadhopur.rajasthan.gov.in}} | footnotes = | demographics1_info1 = [[ᱦᱤᱱᱫᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱦᱤᱱᱫᱤ]] }} '''ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ''' [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱵᱷᱚᱨᱚᱛᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>Abram D.[https://books.google.com.au/books?id=kAMik_6LbwUC&pg=PA178&dq=sawai+madhopur&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjG9MDFnszWAhUBUbwKHe_PCtEQ6AEIMDAC#v=onepage&q=sawai%20madhopur&f=false ''The Rough Guide to India''] Rough Guides, 2003. p. 178. {{ISBN| 1843530899}}</ref> ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱥᱩᱨ ᱨᱚᱱᱛᱷᱚᱢᱵᱷᱚᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱭᱩᱱᱮᱥᱠᱚ ᱡᱮᱜᱮᱫ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱛᱷᱟᱱ ᱨᱚᱱᱛᱷᱚᱢᱵᱚᱨ ᱠᱤᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱗ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱸᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱛᱨᱤᱱᱮᱛᱨᱟ ᱜᱚᱱᱮᱥ ᱢᱚᱱᱫᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱜᱣᱟᱞ ᱫᱚ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱴᱟ ᱯᱟᱥᱛᱟ ᱔᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱚᱢᱚᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱴᱷᱟᱶ== ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱚᱢᱞᱮᱠᱥ ᱚᱛᱱᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱵᱤᱸᱫᱷᱭᱟᱱ ᱯᱟᱴᱷᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>Hironi K. [https://books.google.com.au/books?id=ziXB5_b1h3UC&printsec=frontcover&dq=%22sawai+madhopur%22&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjOsrXH_cvWAhXLVbwKHWd5D5YQ6AEIJjAA#v=onepage&q=%22sawai%20madhopur%22&f=false ''Landuse Planning and Geomorphology: A Study of Sawai Madhopur''] Concept Publishing Company, 1991. p12 and 17. {{ISBN|8170223504}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ [[ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱒᱑ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱗᱕ ᱢᱤᱞ) ᱮᱛᱚᱢᱼᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[https://www.makemytrip.com/routeplanner/jaipur-sawai-madhopur.html Jaipur to Sawai Madhopur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250416181707/https://www.makemytrip.com/routeplanner/jaipur-sawai-madhopur.html |date=2025-04-16 }} Make my trip website, route planner. Accessed 30 September 2017</ref> ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱨᱮ ᱵᱟᱱᱟᱥ ᱜᱟᱰᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>Jain S. K. et al [https://books.google.com.au/books?id=ZKs1gBhJSWIC&pg=PA353&dq=banas+river&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjRkaWai8zWAhUHErwKHWIqCvYQ6AEIKzAB#v=onepage&q=banas%20river&f=false ''Hydrology and Water Resources of India''] Springer Science & Business Media, 2007. p. 353 {{ISBN|1402051808}}</ref> ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮ, ᱯᱟᱨᱵᱚᱛᱤ ᱜᱟᱰᱟ ᱯᱟᱨᱚᱢ, [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱩᱱᱚ ᱵᱤᱨᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟᱵᱤᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ== ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱟᱹᱦᱤᱛ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱨᱮ,<ref>{{cite web | url =http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/Raj/7-popu-10-19.pdf | title = Name Census 2011, Rajasthan data | accessdate = 28 February 2012 | year = 2012 | publisher = censusindia.gov.in}}</ref> ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱑᱒᱑, ᱑᱐᱖ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱜ ᱮᱞ ᱔᱗ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱮᱞ ᱕᱓ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱗᱙.᱐᱔ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ ᱗᱔.᱐᱔% ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱛᱤᱨᱞᱟᱹ ᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ (᱖᱗.᱙᱘ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱜ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱫᱚᱨ (᱙᱐.᱐᱙ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱨᱮ, ᱑᱒. ᱘᱙ ᱥᱟᱭᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱖ ᱵᱚᱪᱷᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱩᱢᱚᱨ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name="Census 2011">{{cite web | url =http://www.census2011.co.in/census/city/76-sawai-madhopur.html| title = Sawai Madhopur City Census 2011 data| accessdate = 27 March 2013 | year = 2013 | publisher = www.census2011.co.in }}</ref> ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱴ, ᱟᱦᱤᱨ, ᱜᱩᱨᱡᱟᱨ ᱟᱨ ᱢᱤᱬᱟ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref>Buch M. [https://books.google.com.au/books?id=SAcVAgAAQBAJ&pg=PA45&dq=%22sawai+madhopur%22&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwioirjZ2szWAhUEV7wKHWa8BBE4FBDoAQglMAA#v=onepage&q=%22sawai%20madhopur%22&f=false ''From Oppression to Assertion: Women and Panchayats in India''] Routledge, 2013. p. 45. {{ISBN|1136197575}}</ref> ==ᱦᱤᱡᱩᱜ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱰᱟᱦᱟᱨ== ===ᱩᱰᱟᱹᱱ=== ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱯᱟᱴᱴᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱚᱠᱟ ᱯᱨᱟᱵᱷᱮᱴ ᱡᱮᱴᱥ ᱟᱨ ᱥᱩᱯᱨᱤᱢ ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱸᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱑᱑ ᱟᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱑᱘ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱟᱞᱟ ᱱᱤᱭᱟᱹᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱜ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>https://www.hindustantimes.com/jaipur/before-inaugural-delhi-sawai-madhopur-flight-police-say-airport-unfit/story-0rbYHM1EcKUHCN8hDMCaYP.html</ref> ᱥᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ [[ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ]] ᱑᱓᱒ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱘᱒ ᱢᱤᱞ) ᱥᱟᱸᱜᱤᱧᱟ ᱾ ===ᱨᱮᱞ=== [[File:Railway Station SWM-2.jpg|thumb|Sawai Madhopur Junction]] ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱴᱨᱟᱸᱠ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ ᱼ [[ᱤᱱᱫᱳᱨ]] ᱥᱩᱯᱟᱨᱼᱯᱷᱟᱥᱴ, ᱫᱟᱭᱚᱫᱟᱭ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ (ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ ᱼ ᱡᱟᱵᱟᱞᱯᱩᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ), ᱡᱚᱫᱷᱯᱩᱨ ᱼ ᱤᱱᱫᱚᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱥᱤᱴᱤ, ᱦᱟᱡᱽᱨᱟᱛ ᱱᱤᱡᱟᱢᱩᱫᱫᱤᱱ ᱼ ᱤᱱᱫᱳᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ, ᱢᱚᱨᱩᱥᱟᱜᱚᱮ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ (ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ ᱼ ᱮᱨᱱᱟᱠᱩᱞᱟᱢ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ / ᱮᱨᱱᱟᱠᱩᱞᱟᱢ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ), ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱭᱟ ᱾ ᱼ ᱢᱮᱭᱥᱩᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ, ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ ᱼ ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ, ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ ᱼ ᱠᱚᱭᱟᱢᱵᱟᱴᱩᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ, ᱡᱚᱫᱷᱯᱩᱨ ᱼ ᱯᱩᱨᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ, ᱡᱚᱫᱷᱯᱩᱨ ᱼ [[ᱵᱷᱚᱯᱟᱞ|ᱵᱷᱚᱯᱟᱲ]] ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ, ᱡᱚᱫᱷᱯᱩᱨ ᱼ ᱤᱱᱫᱳᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱥᱤᱴᱤ, ᱟᱨ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤ ᱨᱟᱡᱽᱫᱷᱟᱱᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱾<ref>[https://trainsrunningstatus.net/station/sawai-madhopur-railway-station Sawai Madhopur Trains]{{Dead link|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Train Running Status.</ref> ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{commons category}} * [http://www.ranthamborenationalpark.com/ Ranthambore National Park] * [http://www.rajasthanwildlife.in/ Rajasthan Wildlife] * [https://web.archive.org/web/20150403144343/http://nmnh.nic.in/SMadhopur.htm RMNH ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ] * [http://sawaimadhopurpolice.rajasthan.gov.in/ SawaiMadhopur Police] * [http://districtcourts.nic.in/ecourts/Rajasthan/Sawai%20Madhopur/Sawai%20Madhopur.php/ Sawai Madhopur District Court] * [http://allindiaradio.gov.in/station/SAWAI%20MADHOPUR/Pages/default.aspx/ AIR ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ}} {{ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ| ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱱᱚᱜᱚᱨ ᱠᱚ]] i02epg10qove4j694hibk1k31sai7v6 ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ 1 11289 199386 57990 2026-10-30T09:15:37Z MT731 2184 MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 57990 wikitext text/x-wiki {{ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱥᱟᱯᱟᱲᱟᱣ ᱒᱐᱒᱐}} bf5wysnir1fte9zj9k5rcm1l0o8xcui ᱱᱟᱣᱟᱠᱷᱟᱱᱤ 0 22300 199376 190143 2026-10-29T15:51:40Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 199376 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |image = |caption = |holiday_name = ᱱᱟᱣᱟᱠᱷᱟᱱᱤ |observedby = |observances = [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]], [[ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱰ|ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]], [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] |type = ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ |significance = ᱪᱟᱥ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ |date = ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ, ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ |duration = ᱑ ᱢᱟᱦᱟᱸ |frequency = ᱥᱮᱨᱢᱟᱠᱤᱭᱟᱹ |relatedto = [[ᱱᱩᱣᱟᱠᱷᱟᱭ]], [[ᱱᱚᱵᱟᱱᱱᱚ]], ᱱᱟᱣᱟᱭ }} '''ᱱᱟᱣᱟᱠᱷᱟᱱᱤ''' ᱫᱚ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]], [[ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱰ]] ᱟᱨ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱟᱥ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱦᱩᱲᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱟᱣᱟ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟ᱾<ref name="Prabhat Prakashan">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qzAoEAAAQBAJ&pg=RA7-PA50|title=JHARKHAND PUBLIC SERVICE COMMISSION PRELIMS EXAMS COMPREHENSIVE GUIDE PAPER|author=Dr Manish Ranjan|date=2021|publisher=Prabhat Prakashan|isbn=978-9390906321|pages=50}}</ref> ==ᱧᱩᱛᱩᱢ== ᱱᱟᱣᱟᱠᱷᱟᱱᱤ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱡᱚᱢ᱾ ᱱᱟᱣᱟ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ''ᱱᱟᱣᱟ'' ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱱᱤ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ ᱡᱚᱢ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱪᱟᱥ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱟᱣᱟ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱡᱚᱢ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.sarkarilibrary.in/2021/05/festival-of-jharkhand-sarkari-library.html?m=1|title=Festivals of Jharkhand|website=sarkarilibrary|date=17 May 2021|access-date=7 August 2022|archive-date=11 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221011145643/https://www.sarkarilibrary.in/2021/05/festival-of-jharkhand-sarkari-library.html?m=1|url-status=dead}}</ref> ==ᱢᱟᱱᱟᱣ== ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]], [[ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱰ|ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱲ]] ᱟᱨ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱳᱴᱟ ᱱᱟᱝᱜᱽᱯᱩᱨ ᱯᱞᱟᱴᱚ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱟᱥ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱠᱚ ᱩᱯᱟᱹᱥᱟ, ᱥᱩᱨᱚᱡᱽ (ᱥᱤᱸᱜᱤ) ᱟᱨ ᱦᱟᱯᱲᱟᱢ ᱠᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱤᱸᱰᱟᱹ ᱨᱮᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ᱾ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱥᱤᱸᱜᱤ ᱟᱨ ᱦᱟᱯᱲᱟᱢ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱤᱢ ᱮ ᱵᱚᱸᱜᱟ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱞᱟᱨᱮ ᱡᱤᱞ ᱤᱥᱤᱱ ᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚ ᱡᱚᱢᱟ ᱟᱨ ᱛᱟᱯᱟᱱ (ᱪᱟᱣᱞᱮ ᱦᱟᱺᱰᱤ) ᱠᱚ ᱪᱟᱞ ᱟᱠᱟᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱨᱮ, ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱱᱟᱣᱟ ᱦᱩᱲᱩ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱤᱴᱷᱟᱹ, ᱪᱷᱩᱰᱟ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱴᱟᱺᱰᱤ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱜᱳᱰᱟ ᱫᱷᱟᱱ (ᱜᱚᱰᱟ ᱦᱩᱲᱩ) ᱛᱮᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱪᱟᱥ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱟᱣᱟ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱡᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣᱟ᱾<ref name="Prabhat Prakashan"/><ref>{{Cite news|url=https://www.dailypioneer.com/2020/state-editions/sacred-groves-of-j---khand-presented-in-igrms-exhibition-series.html|title=Sacred Groves of J'Khand presented in IGRMS exhibition series|website=dailypioneer|date=11 December 2020|access-date=7 August 2022|archive-date=7 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220807091750/https://www.dailypioneer.com/2020/state-editions/sacred-groves-of-j---khand-presented-in-igrms-exhibition-series.html|url-status=dead}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱ [[ᱥᱟᱫᱟᱱ ᱡᱟᱹᱛᱤ|ᱥᱟᱫᱟᱱ]] ᱟᱨ [[ᱫᱷᱟᱸᱜᱚᱲ]] ᱠᱚᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ᱾<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9S1pEAAAQBAJ&pg=SA2-PA1|title=JHARKHAND GENERAL KNOWLEDGE 2021|author= Manish Ranjan|publisher=Prabhat Prakashan|date=2022|isbn=9789354883002}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.etribaltribune.com/index.php/volume-1/issue-7/marriage-customs-among-the-oraons|title=Marriage Customs among The Oraons|website=etribaltribune.com}}</ref> ==ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ== ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱫᱚ ᱪᱷᱚᱛᱤᱥᱜᱚᱰ ᱨᱮ ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣᱟ᱾<ref>{{Cite news|url=https://www.gaonconnection.com/gaon-chaupal/unique-traditional-festival-of-bastar-nawa-khani-nuwakhai-41999|title=बस्तर का पर्व नवा खानी : धान की नई फसल पकने पर ग्रामीण मनाते हैं जश्न|website=goanconnection|date=22 September 2018|access-date=7 August 2022}}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bhaskar.com/local/chhattisgarh/raipur/kanker/news/navakhani-festival-was-celebrated-in-the-region-128929639.html|title=बस्तर के मूल निवासी प्रकृति के पूजक हैं:अंचल में नवाखानी पर्व मनाया गया|website=bhaskar|access-date=7 August 2022}}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://hindi.news18.com/news/chhattisgarh/bilaspur-ajit-jogi-reached-home-village-jogisar-wth-family-for-nuakhai-1157883.html|title=नवाखाई के लिए अजीत जोगी सपरिवार पहुंचे गृहग्राम जोगीसार|website=news18|date=6 November 2017|access-date=7 August 2022}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ᱯᱟᱪᱮ ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱱᱩᱣᱟᱠᱷᱟᱭ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ᱾<ref>{{Cite web|date=2019-09-03|title=Nuakhai: The greatest harvesting festival of Odisha|url=https://timesofindia.indiatimes.com/blogs/the-rock-bottom/nuakhai-the-greatest-harvesting-festival-of-odisha/|access-date=7 August 2022|website=Times of India}}</ref> [[ᱢᱚᱫᱷᱭᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱱᱟᱣᱟᱭ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱤᱞ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱵᱟᱛᱟᱣᱜᱼᱟ᱾<ref>{{Cite news|url=https://www.oneindia.com/2007/07/06/tribal-rituals-in-agriculture-1183713254.html|title=Tribal rituals in agriculture|website=oneindia|date=6 July 2007|access-date=7 August 2022}}}</ref> [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱡᱚᱢᱟᱜ ᱡᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱫᱚ [[ᱱᱚᱵᱟᱱᱱᱚ]] ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ᱾<ref>{{cite journal |last=O'Donnell |first=Erin |date=2004 |title='Woman' and 'homeland' in Ritwik Ghatak's films: Constructing post-Independence Bengali cultural identity |url=http://www.ejumpcut.org/archive/jc47.2005/ghatak/text.html |journal=Jump Cut |volume=47}}</ref> ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== hgg5vmxqlz6p22hr64khqond504fngq ᱫᱷᱚᱨᱞᱟ ᱜᱟᱰᱟ 0 23171 199371 139536 2026-10-29T13:28:20Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 199371 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ᱫᱷᱚᱨᱞᱟ ᱜᱟᱰᱟ | native_name = | native_name_lang = | name_other = | name_etymology = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ | subdivision_name1 = [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]], [[ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ | subdivision_name4 = [[ᱜᱮᱝᱴᱚᱠ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱠᱤᱢ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]], [[ᱥᱟᱢᱛᱥᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ]], [[ᱠᱟᱞᱤᱢᱯᱚᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱠᱟᱞᱤᱢᱯᱚᱝ ᱥᱤᱧᱚᱛ]], [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱥᱤᱧᱚᱛ]], [[ᱠᱚᱪ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱠᱚᱪ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛ]], [[ᱞᱟᱞᱢᱚᱱᱤᱨᱦᱟᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱞᱟᱞᱢᱚᱱᱤᱨᱦᱟᱴ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]], [[ᱠᱩᱲᱤᱜᱨᱟᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱠᱩᱲᱤᱜᱨᱟᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]]᱾ | subdivision_type5 = ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ | subdivision_name5 = [[ᱥᱤᱠᱠᱤᱢ]] ([[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]), [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ([[ᱥᱤᱧᱚᱛ]]), [[ᱯᱟᱨᱳ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ([[ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ]]), [[ᱨᱚᱝᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱸᱰ]] ([[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]])᱾ <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = ᱠᱩᱯᱩᱯ ᱥᱮ ᱵᱤᱛᱟᱝ ᱫᱟᱨᱦᱟ | source1_location = ᱠᱩᱯᱩᱯ ᱥᱮ ᱵᱤᱛᱟᱝ ᱫᱟᱨᱦᱟ, [[ᱜᱮᱝᱴᱚᱠ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱠᱠᱤᱢ]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = [[ᱵᱨᱚᱦᱢᱚᱯᱩᱛᱨᱚ ᱜᱟᱰᱟ]] | mouth_location = [[ᱞᱟᱞᱢᱚᱱᱤᱨᱦᱟᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] | mouth_coordinates = | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = |image=Sun set at Dharla river.jpg}} '''ᱫᱷᱚᱨᱞᱟ ᱜᱟᱰᱟ''' (ᱵᱟᱝᱞᱟ: ধরলা নদী, ᱨᱳᱢᱟᱱᱤᱡᱽ: Dhorola nodi) ᱫᱚ [[ᱵᱨᱚᱦᱢᱚᱯᱩᱛᱨᱚ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]], [[ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ]] ᱟᱨ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] ᱛᱟᱞᱟ ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫᱴᱮᱱ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱠᱚᱯᱩᱯ/ᱵᱤᱴᱟᱝ ᱫᱟᱨᱦᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱤᱢᱟᱞᱚᱭ ᱨᱮ [[ᱜᱮᱝᱴᱚᱠ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱠᱠᱤᱢ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱮᱝᱜᱳᱞᱚᱠᱷᱟ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱭᱟᱹᱞᱤ ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱵᱤᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ [[ᱡᱚᱞᱰᱷᱟᱠᱟ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱠᱠᱤᱢ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ [[ᱥᱚᱢᱛᱥᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ [[ᱠᱟᱞᱤᱢᱯᱚᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱛᱮ ᱨᱩᱣᱟᱲᱚᱜᱼᱟ, ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ]] ᱟᱨ [[ᱠᱚᱪ ᱵᱤᱦᱟᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱗ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱰᱮ [[ᱞᱟᱞᱢᱚᱱᱤᱨᱦᱟᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱟᱨᱞᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱞᱮᱠᱟ ᱛᱮ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] ᱨᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ [[ᱠᱩᱲᱤᱜᱨᱟᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱩᱨ ᱨᱮ [[ᱵᱨᱚᱦᱢᱚᱯᱩᱛᱨᱚ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱛᱮ ᱞᱤᱸᱡᱤᱱ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱫᱷᱟᱨᱞᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱᱟ᱾ [[ᱯᱟᱴᱜᱨᱟᱢ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]] ᱥᱩᱨ ᱨᱮ, ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱵᱚᱞᱚᱱᱟ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱮᱫ [[ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱯᱷᱩᱞᱵᱟᱲᱤ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ, ᱠᱩᱲᱤᱜᱨᱟᱢ|ᱯᱷᱩᱞᱵᱟᱲᱤ ᱩᱯᱚᱡᱮᱞᱟ]] ᱥᱮᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱟᱹᱭᱻᱵᱟᱹᱭ ᱛᱮ ᱞᱟᱦᱟ ᱥᱮᱫ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>{{cite book |last=Chowdhury |first=Masud Hasan |year=2012 |chapter=Dharla River |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dharla_River |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]] |access-date=2023-07-21 |archive-date=2023-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212120502/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Dharla_River |url-status=dead}}</ref> ᱠᱩᱨᱤᱜᱨᱟᱢ ᱴᱷᱮᱱ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱠᱷᱟᱞ ᱑᱒ ᱯᱷᱩᱴ (᱓.᱗ ᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱚ ᱓᱙ ᱯᱷᱩᱴ (᱑᱒ ᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱫᱷᱟᱨᱞᱟ ᱟᱨ ᱡᱚᱢᱩᱱᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ ᱟᱲᱮ ᱫᱷᱥᱟᱣ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱗ ᱨᱮ ᱞᱟᱞᱢᱚᱱᱤᱨᱦᱟᱴ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱰᱷᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱞᱟᱞᱢᱚᱱᱤᱨᱦᱟᱴ ᱨᱮ, ᱫᱷᱚᱨᱞᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱗ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱟᱨ (᱔.᱓ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱰᱩᱵᱟᱹ ᱟᱠᱚᱴ ᱵᱟᱸᱫᱷ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱒ ᱠᱤᱞᱳᱢᱤᱴᱟᱨ ᱜᱟᱱ ᱞᱮ ᱫᱷᱟᱥᱟᱣ ᱪᱟᱵᱟ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱓ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱚᱥᱡᱤᱫᱽ, ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱱᱫᱤᱞ, ᱢᱤᱫ ᱴᱟᱝ ᱢᱟᱫᱽᱨᱟᱥᱟ ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱟᱭᱢᱮᱨᱤ ᱟᱥᱲᱟ, ᱟᱨ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱪᱟᱥ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮ ᱠᱟᱱᱟ ᱚᱱᱟ ᱠᱚ ᱫᱟᱜ ᱛᱮ ᱵᱚᱦᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ, ᱚᱱᱠᱟ ᱛᱮ ᱓᱐᱐᱐ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱚᱲᱟᱜ ᱫᱚ ᱟᱫ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{Cite web |url=http://southasianmedia.net/cnn.cfm?id=404857&category=Environment&Country=BANGLADESH |title=Erosion of Dharla, Jamuna worsens |access-date=2007-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927215846/http://southasianmedia.net/cnn.cfm?id=404857&category=Environment&Country=BANGLADESH |archive-date=2007-09-27 |url-status=dead }}</ref> ᱠᱩᱨᱲᱜᱨᱟᱢ ᱨᱮ ᱫᱷᱟᱨᱞᱟ ᱟᱲᱮ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱠ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱥᱟᱠᱳ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱫᱟᱜᱼᱡᱟᱹᱲᱤ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮ ᱯᱮᱨᱮᱡᱚᱜᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱫᱤᱱ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱫᱟᱜ ᱞᱤᱸᱜᱤᱱᱟ᱾ ᱯᱩᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱦᱮᱞ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱰᱷᱤᱞ (ᱪᱚᱨ) ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾<ref>Khokon, Leaquat Hossain, ''64 Jela Bhraman'', 2007, pp.14-15, Anindya Prokash, Dhaka, {{ISBN|984-8740-19-8}}</ref> ==ᱰᱩᱵᱟᱹ== ᱫᱷᱟᱨᱞᱟ ᱟᱨ [[ᱛᱤᱥᱛᱟ ᱜᱟᱰᱟ]] ᱫᱚ ᱡᱩᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱢᱚᱱᱥᱩᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱰᱩᱵᱟᱹ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮ ᱥᱤᱨᱡᱟᱹᱣᱟ᱾<ref>{{Cite web|url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/several-thousand-houses-inundated-kurigram-2162496|title = Several thousand houses inundated in Kurigram|date = 28 August 2021}}</ref> ==ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱜᱟᱰᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱠᱟᱞᱤᱢᱯᱚᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱡᱚᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱥᱤᱠᱠᱤᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱵᱟᱝᱞᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ: ᱨᱚᱝᱯᱩᱨ ᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱟᱰᱟ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== mk07q6ov00wvlhyhv9elsk4h5316ako ᱵᱩᱨᱩᱰᱤ 0 24064 199383 175723 2026-10-30T06:20:59Z Pinakpani 4760 image 199383 wikitext text/x-wiki ᱵᱩᱨᱩᱰᱤ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟ.]] ᱥᱟᱵᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟ ᱥᱤᱰᱤ ᱵᱞᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ {{Use Indian English|date=January 2023}} {{Use dmy dates|date=June 2023}} {{Infobox settlement | name = Burudi | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = Village | image_skyline = Burudi village under the Ghatshila CD block in Jharkhand 04.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Jharkhand#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Jharkhand, India | coordinates = {{coord|22.6427|N|86.4913|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Jharkhand]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[East Singhbhum|Purbi Singhbhum]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 293 | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages* | demographics1_title1 = [[Official language|Official]] | demographics1_info1 = [[Hindi]], [[Urdu]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 833101 | area_code_type = Telephone/[[Subscriber trunk dialling|STD]] code | area_code = 0657 | registration_plate = JH 05 | blank1_name_sec1 = Literacy | blank1_info_sec1 = 72.80% | blank2_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank2_info_sec1 = [[Jamshedpur (Lok Sabha constituency)|Jamshedpur]] | blank3_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] constituency | blank3_info_sec1 = [[Ghatsila (Vidhan Sabha constituency)|Ghatsila]] | website = {{URL|jamshedpur.nic.in/}} | footnotes = }} ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== {{OSM Location map | width=350| height=420| zoom=9 | coord={{coord|22|35|0|N|86|25|0|E}}| float=right|caption='''Cities, towns and locations in East Singhbhum district in Kolhan Division''' (Locations around Jamshedpur are shown in the Jamshedpur Urban Agglomeration map - see [[Bagbera Colony#Geography|Bagbera Colony]] page)<br/>M: municipality, R: rural/ urban centre, CT: census town, T: tourist centre<br/>Owing to space constraints in the small map, the actual locations in a larger map may vary slightly |mark-coord1={{coord|22|16|42|N|86|43|29|E}} | label-pos1=left|label1=Baharagora | numbered1=R| mark-title1=[[Baharagora]] (R)|label-color1=#800000 |label-size1=11| mark-size1=12|shape1=l-circle|shape-color1= #C40000|shape-outline1=white|label-offset-x1=2 |mark-coord2={{coord|22|30|58|N|86|33|15|E}} | label-pos2=right|label2= Dhalbhumgarh| numbered2=R| mark-title2=[[Dhalbhumgarh]] (R) |mark-coord3={{coord|22|57|24|N|86|17|43|E}} | label-pos3=right|label3= Boram| numbered3=R| mark-title3=[[Boram, Purvi Singhbhum]] (R) |mark-coord4={{coord|22|27|20|N|86|26|19|E}} | label-pos4=left|label4= Dumaria | numbered4=R| mark-title4=[[Dumaria, Purvi Singhbhum]] (R) |mark-coord5={{coord|22|20|25|N|86|32|44|E}} | label-pos5=bottom|label5= Gurbandha | numbered5=R| mark-title5=[[Gurbandha]] (R) |mark-coord6={{coord|22|37|19|N|86|9|30|E}} | label-pos6=top|label6= Hata| numbered6=R| mark-title6=[[Hata, Purvi Singhbhum]] (R) |mark-coord7={{coord|22|28|0|N|86|35|11|E}} | label-pos7=left|label7= Kokpara| numbered7=R| mark-title7=[[Kokpara]] (R) |mark-coord8={{coord|22|40|20|N|86|24|58|E}} | label-pos8=right|label8= Mahulia| numbered8=R| mark-title8=[[Mahulia]] (R) |mark-coord9={{coord|22|54|54|N|86|23|8|E}} | label-pos9=right|label9= Patamda| numbered9=R| mark-title9=[[Patamda]] (R) |mark-coord10={{coord|22|37|19|N|86|12|47|E}} | label-pos10= right|label10= Potka| numbered10=R| mark-title10=[[Potka]] (R) |mark-coord11={{coord|22|47|33|N|86|11|3|E}} | label-pos11=top|label11=Jamshedpur| numbered11=M| mark-title11= [[Jamshedpur]] (M) |label-color11=#800000 |mark-coord12={{coord|22|28|48|N|86|43|12|E}} | label-pos12=bottom|label12=Chakuliya| numbered12=M| mark-title12= [[Chakuliya]] (M) |label-color12=#800000 |mark-coord13={{coord|22|38|33|N|86|29|28|E}} | label-pos13=right|label13= Burudi| numbered13=T| mark-title13=Burudi (T) |shape-color13=black| label-size13=13|label-color13=black <!-- make the subject of the article stand out with black colors --> |mark-coord14={{coord|22|38|47|N|86|24|16|E}} | label-pos14=bottom|label14= Galudih | numbered14=T| mark-title14=[[Galudih]] (T) |shape-color14= #74C365 |mark-coord15={{coord|22|35|16|N|86|28|27|E}} | label-pos15=bottom|label15= Ghatshila| numbered15=CT| mark-title15=[[Ghatshila]] (CT) |shape-color15= #A40000 |mark-coord16={{coord|22|36|36|N|86|8|18|E}} | label-pos16=bottom|label16=Haludpukur| numbered16=CT| mark-title16=[[Haludpukur]] (CT) |shape-color16= #A40000 |mark-coord17={{coord|22|40|0|N|86|21|36|E}} | label-pos17= top|label17=Jadugora| numbered17=CT| mark-title17=[[Jadugora]] (CT) |shape-color17= #A40000 |mark-coord18={{coord|22|30|22|N|86|27|13|E}} | label-pos18=left|label18=Musabani| numbered18=CT| mark-title18=[[Musabani]] (CT) |shape-color18= #A40000 |mark-coord19={{coord|22|21|40|N|86|36|20|E}} |label19= Subarnarekha |labela19= River |label-color19 = #77A1CB| label-angle19= 65| label-pos19=top| label-size19=10| mark-size19=0| mark-title19 =none |mark-coord20={{coord|22|41|0|N|86|6|20|E}} |label20= Kharkhai |labela20= River |label-color20 = #77A1CB| label-angle20= -55| label-pos20=top| label-size20=10| mark-size20=0| mark-title20 =none |mark-coord21={{coord|22|54|0|N|86|12|0|E}} | label-pos21= top|label21= Dalma |labela21= Wildlife|labelb21= Sanctuary | numbered21=T| mark-title21= [[Dalma Wildlife Sanctuary]] (T) |shape-color21= #74C365 |arc-coordA={{coord|23|1|0|N|86|30|0|E}}|arc-textA= WEST BENGAL| arc-text-colorA=hard grey| arc-angleA= 20| arc-gapA=4.5| arc-radiusA=0.4 |arc-coordB={{coord|22|16|0|N|86|15|0|E}}|arc-textB= ODISHA| arc-text-colorB=hard grey| arc-angleB= 0| arc-gapB=6.5| arc-radiusB=0.4}} '''ᱢᱮᱯ''' [ᱤᱱᱴᱟᱨᱮᱠᱴᱤᱵᱷ ᱯᱷᱩᱞ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ + ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱚᱱᱚᱞ] ᱠᱚᱞᱦᱟᱱ ᱰᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱨᱮ ᱤᱥᱴ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱟᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ (ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱮᱜᱽᱞᱳᱢᱮᱨᱮᱥᱚᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ - ᱵᱟᱜᱵᱮᱨᱟ ᱠᱚᱞᱚᱱᱤ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ) M: ᱢᱩᱱᱥᱤᱯᱟᱞᱴᱤ, R: ᱟᱹᱛᱩ/ᱦᱚᱨᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ, CT: ᱦᱚᱲᱞᱮᱠᱷᱟ ᱥᱚᱦᱚᱨ, T: ᱴᱩᱨᱤᱥᱴ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱞᱟᱹᱴᱩ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱨᱮ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚᱫᱚ ᱞᱟᱹᱴᱩ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱜᱮᱭᱟ ᱾ '''ᱴᱚᱴᱷᱟ''' ᱵᱩᱨᱩᱫᱤ ᱫᱚ {{coord|22.6427|N|86.4913|E|display=inline}} ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱩᱨᱩᱰᱤ ᱰᱮᱢ ᱫᱚ [[ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱘.᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ, [[ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱕᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱟᱨ ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱔᱔ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=ghatshila>{{cite web | url = https://tripinfi.com/burudi-dam-ghatshila/ | title = Explore Burudi Dam in Ghtashila as a Weekend Destination | work = Monalisa Bose Roy | publisher = Tripinfi.com | access-date = 16 December 2021 | archive-date = 22 December 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211222021647/https://tripinfi.com/burudi-dam-ghatshila/ | url-status = dead }}</ref> '''ᱵᱩᱨᱩᱰᱤ ᱰᱮᱢ''' ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱨᱟᱡᱽ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱵᱩᱨᱩᱰᱤ ᱰᱮᱢ ᱫᱚ [[ᱫᱚᱞᱢᱟ ᱵᱩᱨᱩ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱮᱢᱮᱞ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=ghatshila/> ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮ ᱵᱤᱸᱫᱽ ᱢᱮᱞᱟ (ᱢᱟᱞᱟ) ᱯᱮ ᱫᱤᱱ ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱛᱟᱞᱤ ᱦᱟᱱᱰᱤᱠᱨᱟᱯᱴ, ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ, ᱡᱩᱣᱮᱞᱟᱨᱤ, ᱞᱟᱢᱯ, ᱯᱚᱴ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱮᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱮᱢᱚᱜ-ᱟ ᱾<ref name=ghatshila/> ᱫᱷᱟᱨᱜᱤᱨᱤ ᱫᱟᱨᱮ, ᱒ ᱯᱷᱩᱴ (᱖.᱑ ᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱩᱥᱩᱞ ᱟᱨ ᱯᱷᱩᱞᱰᱩᱝᱜᱤᱨᱤ ᱵᱩᱨᱩ, ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱜᱮ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱴᱩᱨᱤᱥᱴ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ, ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱩᱨᱩᱰᱤ ᱮᱠᱟᱞ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name=ghatshila/> '''ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱛᱟᱢ''' ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ "[[ᱪᱳᱴᱟ ᱱᱟᱝᱯᱩᱨ]] ᱯᱞᱟᱴᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱩᱛᱟᱹᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾" ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱫᱟᱜ ᱫᱚ [[ᱥᱩᱵᱚᱨᱱᱚᱨᱮᱠᱷᱟ]] ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱨᱠᱟᱭ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱢᱥᱮᱫᱽᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟ. ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱤᱱᱰᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱢᱟᱭᱱᱤᱝ ᱡᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ, ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱕᱖.᱙% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱟᱹᱛᱩ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱔᱓.᱑% ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱞᱟᱹᱱᱟᱹᱤ: ᱱᱚᱶᱟ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱠᱨᱤᱱ ᱢᱮᱯ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ. '''ᱰᱮᱢᱳᱜᱨᱟᱯᱷᱤᱠᱥ''' ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐᱑᱑ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱵᱩᱨᱩᱰᱤ ᱨᱮ ᱒᱙᱓ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟ ᱢᱩᱸᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱔᱕ (᱔᱙%) ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱑᱔᱘ (᱕᱑%) ᱠᱩᱲᱤ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱔᱓ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱩᱨᱩᱰᱤ ᱨᱮ ᱚᱞᱚᱜ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱑᱘᱒ (᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱗᱒.᱘᱐%) ᱾ (* ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱷᱟᱴᱥᱤᱞᱟ ᱵᱞᱚᱠ# ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ) ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱤᱝᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱚ]] 8k0jqd9hqtkwm44dsvvza6tltffz7ys ᱵᱳᱞᱯᱩᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ 0 27132 199380 147334 2026-10-29T17:59:01Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 199380 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | type = LS |name = ᱵᱳᱞᱯᱩᱨ <Br>{{Small|ᱯ.ᱵ-᱔᱑}} | map_image = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=300|frame-height=300|frame-align=center|type=shape|from=Lok Sabha constituencies/2019/West Bengal/Bolpur.map}} |map_caption = ᱵᱳᱞᱯᱩᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱟᱸᱜᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱢᱟᱱ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ |established = ᱑᱙᱖᱗ |reservation = ᱮᱥ.ᱥᱤ |state = [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] |assembly_cons = [[ᱠᱮᱛᱤᱜᱨᱟᱢ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ|ᱠᱮᱛᱤᱜᱨᱟᱢ]]<br />[[ᱢᱚᱝᱜᱚᱞᱠᱳᱴ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ|ᱢᱚᱝᱜᱚᱞᱠᱳᱴ]]<br />[[ᱟᱣᱩᱥᱜᱨᱟᱢ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ|ᱟᱣᱩᱥᱜᱨᱟᱢ]]<br />[[ᱵᱳᱞᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ|ᱵᱳᱞᱯᱩᱨ]]<br />[[ᱱᱟᱱᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ|ᱱᱟᱱᱩᱨ]]<br />[[ᱞᱟᱵᱽᱯᱩᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ|ᱞᱟᱵᱽᱯᱩᱨ]]<br />[[ᱢᱚᱭᱩᱨᱮᱥᱥᱚᱨ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ|ᱢᱚᱭᱩᱨᱮᱥᱥᱚᱨ]] |mp = [[ᱚᱥᱤᱛ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱟᱞ]] |party =[[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱨᱤᱱᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] |latest_election_year = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱢᱟᱬᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱒᱐᱑᱙|᱒᱐᱑᱙]] |electors = ᱑᱕,᱓᱘,᱔᱒᱙<ref name=turnout>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main1/GE2014/PC_WISE_TURNOUT.htm |title=Parliamentary Constituency Wise Turnout for General Elections 2014 |work=West Bengal |publisher=Election Commission of India |access-date=2 June 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140702210941/http://eci.nic.in/eci_main1/GE2014/PC_WISE_TURNOUT.htm |archive-date=2 July 2014 }}</ref> }} '''ᱵᱳᱞᱯᱩᱨ''' ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱔᱑ ᱱᱟᱢᱵᱟᱨ ᱵᱳᱞᱯᱩᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱳᱱ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱤᱫᱷᱟᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ [[ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ, ᱯᱮᱭᱟ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱵᱚᱨᱫᱷᱟᱢᱚᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱒᱐᱐᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱤᱴ ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ ᱥᱤᱴ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱬᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱞᱮᱠᱷᱟᱥᱤᱫ ᱡᱟᱹᱨᱤᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ᱾ == ᱵᱤᱫᱷᱚᱱᱟᱥᱚᱵᱟᱭ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱤᱸᱥ == [[ᱨᱮᱫ:Westbengalen_Wahlkreise_Lok_Sabha.svg|right|thumb|420x420px|ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱝᱥᱚᱫᱟᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ - ᱑. ᱠᱩᱪ ᱵᱤᱦᱟᱨ, ᱒ ᱟᱞᱤᱯᱩᱨᱫᱩᱭᱟᱨ, ᱓. ᱡᱟᱞᱯᱟᱭᱜᱩᱲᱤ, ᱔. ᱫᱟᱨᱡᱤᱞᱤᱝ, ᱕. ᱨᱟᱭᱜᱚᱸᱡᱽ, ᱖. ᱵᱟᱞᱩᱨᱜᱷᱟᱴ, ᱗. ᱢᱟᱞᱫᱚᱦᱚ ᱩᱛᱛᱚᱨ, ᱘. ᱢᱟᱞᱫᱚᱦᱚ ᱫᱚᱠᱠᱷᱤᱱ, ᱙. ᱡᱚᱝᱜᱤᱯᱩᱨ, 1᱑᱐. ᱵᱚᱦᱨᱚᱢᱯᱩᱨ, ᱑᱑. ᱢᱩᱨᱥᱤᱫᱟᱵᱟᱫᱽ, ᱑᱒. ᱠᱨᱤᱥᱱᱚᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱑᱓. ᱨᱟᱱᱟᱜᱷᱟᱴ, ᱑᱔. ᱵᱟᱝᱜᱟᱣᱩᱱ, ᱒᱕. ᱵᱮᱨᱟᱠᱯᱩᱨ, ᱑᱖. ᱫᱚᱢ ᱫᱚᱢ, ᱑᱗. ᱵᱟᱨᱟᱥᱟᱛ, ᱑᱘. ᱵᱚᱥᱤᱨᱦᱟᱴ, ᱑᱙. ᱡᱚᱭᱱᱚᱜᱚᱨ, ᱒᱐. ᱢᱟᱛᱷᱩᱨᱟᱯᱩᱨ, ᱒᱑. ᱰᱟᱭᱢᱚᱱᱰ ᱦᱟᱨᱵᱟᱨ, ᱒᱒. ᱡᱟᱫᱚᱵᱷᱯᱩᱨ, ᱒᱓. ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱫᱚᱠᱠᱷᱤᱱ, ᱒᱔. ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ ᱩᱛᱛᱚᱨ, ᱒᱕. ᱦᱟᱣᱲᱟ, ᱒᱖. ᱩᱠᱩᱵᱮᱨᱤᱭᱟ ᱒᱗. ᱥᱨᱤᱨᱟᱢᱯᱩᱨ, ᱒᱘. ᱦᱩᱜᱽᱞᱤ, ᱒᱙. ᱟᱨᱟᱢᱵᱟᱜᱽ, ᱓᱐. ᱛᱚᱢᱞᱩᱠ, ᱓᱑. ᱠᱟᱸᱛᱷᱤ, ᱓᱒. ᱜᱷᱟᱴᱟᱞ, ᱓᱓. ᱡᱷᱟᱲᱨᱜᱨᱟᱢ, ᱓᱔. ᱢᱮᱫᱤᱱᱤᱯᱩᱨ, ᱓᱕. ᱯᱩᱨᱩᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱓᱖. ᱵᱟᱸᱠᱩᱲᱟ, ᱓᱗. ᱵᱤᱥᱱᱩᱯᱩᱨ, ᱓᱘. ᱵᱚᱨᱫᱷᱟᱢᱚᱱ ᱯᱩᱨᱵᱟ, ᱓᱙. ᱵᱚᱨᱫᱷᱟᱢᱚᱱ ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ, ᱔᱐. ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ, ᱔᱑. '''ᱵᱳᱞᱯᱩᱨ''', ᱔᱒. ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ]] ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱛᱚᱞ ᱵᱚᱱᱫᱮᱡ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱵᱚᱱᱫᱮᱡ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱟᱜ ᱦᱩᱠᱩᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱔᱑ ᱱᱟᱢᱵᱟᱨ ᱵᱚᱞᱯᱩᱨ, ᱞᱮᱠᱷᱟᱥᱤᱫ ᱡᱟᱹᱛᱤ (ᱮᱥ.ᱥᱤ) ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱩᱠᱷᱤᱭᱟᱹ ᱫᱚᱦᱚ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱤᱫᱷᱟᱥᱚᱵᱷᱟ ᱠᱚ ᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="delimitation">{{Cite web |title=Delimitation Commission Order No. 18 |url=http://eci.nic.in/delim/Final_Publications/WestBengal/FINAL%20ORDER%20NOTIFICATION_English.pdf |access-date=2009-05-27 |website=Table B – Extent of Parliamentary Constituencies |publisher=Government of West Bengal}}</ref> {| class="wikitable sortable" ! style="font-size:75%" width="50px" |ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱞ ᱾ ! width="100px" |ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱾ ! style="font-size:75%" width="100px" |ᱱᱚᱶᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱨᱟᱠᱷᱟ ᱫᱚᱦᱚ (ᱮᱥᱥᱤ/ᱮᱥᱴᱤ/ᱵᱟᱝ) ! width="150px" |ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱾ ! width="150px" |ᱜᱟᱫᱮᱞ (2021 ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ) <br /> |- |271 |ᱠᱮᱴᱩᱜᱨᱟᱢ ᱾ |ᱵᱟᱝ ᱾ |[[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱩᱨᱵᱟ ᱵᱚᱨᱫᱷᱟᱢᱚᱱ ᱾]] | bgcolor="{{party color|Trinamool Congress}}" |[[Trinamool Congress|ᱴᱤᱢᱥᱤ ᱾]] |- |272 |ᱢᱚᱝᱜᱟᱞᱠᱳᱴ ᱾ |ᱵᱟᱝ ᱾ |[[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱩᱨᱵᱟ ᱵᱚᱨᱫᱷᱟᱢᱚᱱ ᱾]] | bgcolor="{{party color|Trinamool Congress}}" |[[Trinamool Congress|ᱴᱤᱢᱥᱤ ᱾]] |- |273 |ᱳᱥᱜᱨᱟᱢ ᱾ |ᱮᱥ ᱥᱤ ᱾ |[[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱵᱚᱨᱫᱷᱚᱢᱟᱱ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱯᱩᱨᱵᱟ ᱵᱚᱨᱫᱷᱟᱢᱚᱱ ᱾]] | bgcolor="{{party color|Trinamool Congress}}" |[[Trinamool Congress|ᱴᱤᱢᱥᱤ ᱾]] |- |286 |ᱵᱳᱞᱯᱩᱨ ᱾ |ᱵᱟᱝ ᱾ |[[ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ ᱾]] | bgcolor="{{party color|Trinamool Congress}}" |[[Trinamool Congress|ᱴᱤᱢᱥᱤ ᱾]] |- |287 |ᱱᱟᱱᱩᱨ ᱾ |ᱮᱥ ᱥᱤ ᱾ |[[ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ ᱾]] | bgcolor="{{party color|Trinamool Congress}}" |[[Trinamool Congress|ᱴᱤᱢᱥᱤ ᱾]] |- |288 |ᱞᱮᱵᱯᱩᱨ ᱾ |ᱵᱟᱝ ᱾ |[[ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ ᱾]] | bgcolor="{{party color|Trinamool Congress}}" |[[Trinamool Congress|ᱴᱤᱢᱥᱤ ᱾]] |- |290 |ᱢᱚᱭᱩᱨᱮᱥᱥᱚᱨ |ᱵᱟᱝ ᱾ |[[ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ ᱾]] | bgcolor="{{party color|Trinamool Congress}}" |[[Trinamool Congress|ᱴᱤᱢᱥᱤ ᱾]] |- |} ᱥᱤᱢᱟᱹ ᱛᱚᱞ ᱢᱟᱲᱟᱝ,ᱵᱳᱞᱯᱩᱨ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱤᱫᱷᱟᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱟᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱣᱩᱥᱜᱨᱟᱢ (ᱮᱥ.ᱥᱤ) (ᱵᱤᱫᱷᱟᱥᱚᱵᱷᱟ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱒᱖᱗) ᱢᱚᱝᱜᱟᱞᱠᱳᱴ (ᱵᱤᱫᱷᱟᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱱᱟᱢᱵᱟᱨ ᱒᱘᱑) ᱱᱟᱱᱩᱨ (ᱮᱥ.ᱥᱤ (ᱵᱤᱫᱷᱟᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱒᱘᱓) ᱵᱳᱞᱯᱩᱨ (ᱵᱤᱫᱷᱟᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱒᱘᱔) ᱞᱟᱵᱽᱯᱩᱨ (ᱵᱤᱫᱷᱟᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱱᱟᱢᱵᱟᱨ ᱒᱘᱕) ᱫᱩᱵᱽᱨᱟᱡᱯᱩᱨ (ᱵᱤᱫᱷᱟᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱒᱘᱖) ᱟᱨ ᱢᱩᱭᱨᱮᱥᱥᱚᱨ (ᱮᱥ.ᱥᱤ) (ᱮ ᱵᱤᱫᱷᱟᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱱᱚᱢᱵᱚᱨ ᱒᱙᱐) ᱾<ref>{{Cite web |title=Statistical Report on General Elections, 2004 to the 14th Lok Sabha |url=http://eci.nic.in/eci_main/statisticalreports/LS_2004/Vol_III_LS_2004.pdf |access-date=2010-10-01 |website=Volume III Details For Assembly Segments Of Parliamentary Constituencies |publisher=Election Commission of India}}</ref> == ᱥᱚᱝᱥᱚᱫᱽ ᱨᱮᱱ ᱨᱟᱹᱥᱤᱭᱟᱹ == == ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱨᱡᱚ == === ᱢᱟᱬᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱒᱐᱒᱔ === {{Election box begin|title=[[2024 Indian general elections]]: Bolpur}} {{Election box candidate with party link||party=Bharatiya Janata Party|candidate=Priya Saha|votes=|percentage=|change=}} {{Election box candidate with party link||party=All India Trinamool Congress|candidate=Asit Kumar Mal|votes=|percentage=|change=}} {{Election box candidate with party link||party=Communist Party of India (Marxist)|candidate=[[Shyamali Pradhan]]|votes=|percentage=|change=}} {{Election box candidate with party link||party=Socialist Unity Centre of India (Communist)|candidate=[[Dr. Bijoy Krishna Dolui]]|votes=|percentage=|change=}} {{Election box candidate with party link||party=None of the above|candidate=[[None of the above]]|votes=|percentage=|change=}} {{Election box majority||votes=|percentage=|change=}} {{Election box turnout||votes=|percentage=|change=}} {{Election box hold with party link||winner=|swing=}} {{Election box end}} === ᱢᱟᱬᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱒᱐᱑᱙ === {{Election box begin|title=[[2019 Indian general election]]: [[Bolpur]]}} {{Election box winning candidate with party link||candidate=Asit Kumar Mal|party=All India Trinamool Congress|votes=6,99,172|percentage=47.85|change=-0.48}} {{Election box candidate with party link||candidate=Ram Prasad Das|party=Bharatiya Janata Party|votes=5,92,769|percentage=40.57|change=+25.44}} {{Election box candidate with party link||candidate=[[Ram Chandra Dome|Dr. Ram Chandra Dome]]|party=Communist Party of India (Marxist)|votes=91,964|percentage=6.29|change=-23.95}} {{Election box candidate with party link||candidate=Abhijit Saha|party=Indian National Congress|votes=30,112|percentage=2.06|change=-1.53}} {{Election box candidate||candidate=Simanta Mondal|party=RJVP|votes=17,013|percentage=1.16|change=+1.16}} {{Election box majority||votes=1,06,403|percentage=7.28|change=}} {{Election box turnout||votes=14,61,929|percentage=85.74|change=}} {{Election box hold with party link|winner=All India Trinamool Congress|loser=|swing=}} {{Election box end}} === ᱢᱟᱬᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱒᱐᱑᱔ === {{Election box begin|title=[[2014 Indian general elections]]: [[Bolpur]]<ref name=loksabha2014>{{cite web| url = http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2014/33%20-%20Constituency%20wise%20detailed%20result.pdf |title = General Elections 2014 - Constituency Wise Detailed Results |work = West Bengal | publisher = Election Commission of India|access-date = 19 June 2016 }}</ref>}} {{Election box candidate with party link|candidate=[[Anupam Hazra]]|party=All India Trinamool Congress|votes=6,30,693|percentage=48.33|change=''N/A''}} {{Election box candidate with party link|candidate=[[Ram Chandra Dome|Dr. Ram Chandra Dome]]|party=Communist Party of India (Marxist)|votes=3,94,584|percentage=30.24|change=-19.66}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=Kamini Mohan Sarkar|votes=1,97,474|percentage=15.13|change=+8.64}} {{Election box candidate with party link|candidate=Tapan Kumar Saha|party=Indian National Congress|votes=46,953|percentage=3.59|change=-34.55}} {{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=17,322|percentage=1.32|change=''N/A''}} {{Election box majority|votes=2,36,109|percentage=18.09|change=+6.33}} {{Election box turnout|votes=13,04,756|percentage=84.81|change=+2.32}} {{Election box gain with party link}} {{Election box end}} === ᱢᱟᱬᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱒᱐᱐᱙ === {{Election box begin|title=[[2009 Indian general elections]]: [[Bolpur]]<ref name=loksabha2009>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2009/Stats/VOLI/25_ConstituencyWiseDetailedResult.pdf |title=General Elections, 2009 - Constituency Wise Detailed Results |work=West Bengal |publisher=Election Commission of India |access-date=25 May 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140811090059/http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2009/Stats/VOLI/25_ConstituencyWiseDetailedResult.pdf |archive-date=11 August 2014 }}</ref>}} {{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India (Marxist)|candidate=[[Ram Chandra Dome|Dr. Ram Chandra Dome]]|votes=508,383|percentage=49.90|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=Asit Kumar Mal|votes=411,501|percentage=38.14|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=Arjun Saha|votes=70,084|percentage=6.49|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Assam United Democratic Front|candidate=Adara Bauri|votes=21,325|percentage=1.97|change=}} {{Election box candidate|party=[[Independent (politician)|IND]]|candidate=Professor Bijay Dalui|votes=14,581|percentage=1.35|change=}} {{Election box candidate|party=[[Independent (politician)|IND]]|candidate=Nihar Hazra|votes=11,798|percentage=1.09|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=Vidyasagar Mete|votes=11,139|percentage=1.03|change=}} {{Election box majority|votes=96,882|percentage=11.76|change=}} {{Election box turnout|votes=10,78,811|percentage=82.49|change=}} {{Election box hold with party link|winner=Communist Party of India (Marxist)|swing=}} {{Election box end}} === ᱢᱟᱬᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱒᱐᱐᱔ === {{Election box begin|title=[[2004 Indian general elections|General Election, 2004]]: [[Bolpur]]<ref name=loksabha2004>{{cite web| url = http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_2004/Vol_I_LS_2004.pdf |title = General Elections, 2004 - Constituency Wise Detailed Results |work = West Bengal | publisher = Election Commission of India|access-date = 2 June 2014 }}</ref>}} {{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India (Marxist)|candidate=[[Somnath Chatterjee]]|votes=504,836|percentage=65.80|change=}} {{Election box candidate with party link|party=All India Trinamool Congress|candidate=Dr. Nirmal Kumar Maji|votes=194,531|percentage=25.30|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=Dhananjoy Saha|votes=48,756|percentage=6.49|change=}} {{Election box candidate with party link|Independent|party=Independent (politician)|candidate=Budhen Soren|votes=9,860|percentage=1.30|change=}} {{Election box candidate|party=[[Independent (politician)|Independent]]|candidate=Bhabotosh Mandal|votes=6,561|percentage=0.09|change=}} {{Election box candidate|party=[[Independent (politician)|Independent]]|candidate=Bijoy Dolui|votes=5,515|percentage=0.07|change=}} {{Election box majority|votes=310,305|percentage=40.40|change=}} {{Election box turnout|votes=7,67,695|percentage=74.2|change=}} {{Election box hold with party link|winner=Communist Party of India (Marxist)|swing=}} {{Election box end}} === ᱢᱟᱬᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱑᱙᱙᱙ === {{Election box begin|title=[[1999 Indian general election|General Election, 1999]]: [[Bolpur]]<ref name=loksabha1999>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1999/Vol_I_LS_99.pdf |title=General Elections, 1999 - Constituency Wise Detailed Results |work=West Bengal |publisher=Election Commission of India |access-date=2 June 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718183222/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1999/Vol_I_LS_99.pdf |archive-date=18 July 2014 }}</ref>}} {{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India (Marxist)|candidate=[[Somnath Chatterjee]]|votes=464,199|percentage=59.36|change=}} {{Election box candidate with party link|party=All India Trinamool Congress|candidate=Suniti Chattaraj|votes=277,810|percentage=35.53|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=Dr. Sushil Banerjee|votes=37,093|percentage=4.74|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Janata Party|candidate=Nazma|votes=2,852|percentage=0.36|change=}} {{Election box majority|votes=186,389|percentage=23.50|change=}} {{Election box turnout|votes=7,81,954|percentage=76.43|change=}} {{Election box hold with party link|winner=Communist Party of India (Marxist)|swing=}} {{Election box end}} === ᱢᱟᱬᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱑᱙᱙᱘ === {{Election box begin|title=[[1998 Indian general election|General Election, 1998]]: [[Bolpur]]<ref name=loksabha1998>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1998/Vol_I_LS_98.pdf |title=General Elections, 1998 - Constituency Wise Detailed Results |work=West Bengal |publisher=Election Commission of India |access-date=2 June 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718181833/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1998/Vol_I_LS_98.pdf |archive-date=18 July 2014 }}</ref>}} {{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India (Marxist)|candidate=[[Somnath Chatterjee]]|votes=470,645|percentage=59.55|change=}} {{Election box candidate with party link|party=All India Trinamool Congress|candidate=Gour Hari Chanda|votes=219,553|percentage=27.78|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=Suniti Chattaraj|votes=110,091|percentage=12.67|change=}} {{Election box majority|votes=251,092|percentage=31.30|change=}} {{Election box turnout|votes=7,81,954|percentage=78.55|change=}} {{Election box hold with party link|winner=Communist Party of India (Marxist)|swing=}} {{Election box end}} === ᱢᱟᱬᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱑᱙᱙᱖ === {{Election box begin|title=[[1996 Indian general election|General Election, 1996]]: [[Bolpur]]<ref name=loksabha1996>{{cite web| url = http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1996/Vol_I_LS_96.pdf |title = General Elections, 1996 - Constituency Wise Detailed Results |work = West Bengal | publisher = Election Commission of India|access-date = 2 June 2014 }}</ref>}} {{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India (Marxist)|candidate=[[Somnath Chatterjee]]|votes=471,549|percentage=58.80|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=Sunil Das|votes=217,903|percentage=27.20|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=Tara Prosanna Sinha|votes=76,548|percentage=9.50|change=}} {{Election box candidate with party link|Independent|party=Independent (politician)|candidate=Modassar Hossain|votes=8,670|percentage=1.10|change=}} {{Election box candidate with party link|Independent|party=Independent (politician)|candidate=Md. Sadakas|votes=1,987|percentage=0.20|change=}} {{Election box candidate|party=[[Independent (politician)|Independent]]|candidate=Maharaj Mistry|votes=1,482|percentage=0.20|change=}} {{Election box candidate|party=[[Independent (politician)|Independent]]|candidate=Abu Taher Mirza|votes=669|percentage=0.10|change=}} {{Election box majority|votes=253,646|percentage=31.6|change=}} {{Election box turnout|votes=8,02,298|percentage=82.1|change=}} {{Election box hold with party link|winner=Communist Party of India (Marxist)|loser=Indian National Congress|swing=}} {{Election box end}} === ᱢᱟᱬᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱑᱙᱙᱑ === {{Election box begin|title=[[1991 Indian general election|General Election, 1991]]: [[Bolpur]]<ref name=loksabha1991>{{cite web |url = http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1991/VOL_I_91.pdf |title = General Elections, 1991 - Constituency Wise Detailed Results |work = West Bengal |publisher = Election Commission of India |access-date = 2 June 2014 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140718183558/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1991/VOL_I_91.pdf |archive-date = 18 July 2014 }}</ref>}} {{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India (Marxist)|candidate=[[Somnath Chatterjee]]|votes=394,496|percentage=55.30|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=Jivan Mukhopadhyay|votes=167,872|percentage=23.50|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=Tara Prosanna Sinha|votes=117,394|percentage=16.40|change=}} {{Election box candidate with party link|Independent|party=Independent (politician)|candidate=Aloke Mukherjee|votes=7,577|percentage=1.10|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=Sailendranath Majumder|votes=2,654|percentage=0.40|change=}} {{Election box candidate|party=Jharkhand Party|candidate=Shyamali Ghosh|votes=2,392|percentage=0.30|change=}} {{Election box candidate|party=[[Independent (politician)|Independent]]|candidate=Sunil Kumar Mitra|votes=2,149|percentage=0.10|change=}} {{Election box candidate|party=Doordarshi Party|candidate=Maharaj Mistry|votes=920|percentage=0.10|change=}}{{Election box candidate|party=[[Independent (politician)|Independent]]|candidate=Manohar Murmu|votes=615|percentage=0.10|change=}}{{Election box candidate|party=[[Independent (politician)|Independent]]|candidate=Abu taher Mirza|votes=428|percentage=0.10|change=}} {{Election box majority|votes=226,624|percentage=31.7|change=}} {{Election box turnout|votes=7,13,844|percentage=77.2|change=}} {{Election box hold with party link|winner=Communist Party of India (Marxist)|loser=Indian National Congress|swing=}} {{Election box end}} === ᱢᱟᱬᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱑᱙᱘᱙ === {{Election box begin|title=[[1989 Indian general election|General Election, 1989]]: [[Bolpur]]<ref name=loksabha1989>{{cite web |url = http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1989/Vol_I_LS_89.pdf |title = General Elections, 1989 - Constituency Wise Detailed Results |work = West Bengal |publisher = Election Commission of India |access-date = 2 June 2014 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20140718183934/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1989/Vol_I_LS_89.pdf |archive-date = 18 July 2014 }}</ref>}} {{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India (Marxist)|candidate=[[Somnath Chatterjee]]|votes=421,483|percentage=59.30|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=Sachindranath Sahu|votes=257,890|percentage=36.30|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent (politician)|candidate=Modassar Hossain|votes=8,164|percentage=1.10|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Janata Party (Secular)|candidate=Mahonmbd Saddu Kas|votes=5,045|percentage=0.70|change=}} {{Election box candidate with party link|Independent|party=Independent (politician)|candidate=Rabindranath Ghosh|votes=2,587|percentage=0.40|change=}} {{Election box candidate|party=Independent|candidate=Abu Taher Mirza|votes=1,437|percentage=0.20|change=}} {{Election box candidate|party=[[Independent (politician)|Independent]]|candidate=Sanat Kumar Datta|votes=1,027|percentage=0.10|change=}} {{Election box majority|votes=163,593|percentage=23.0|change=}} {{Election box turnout|votes=7,11,128|percentage=79.2|change=}} {{Election box hold with party link|winner=Communist Party of India (Marxist)|loser=Indian National Congress|swing=}} {{Election box end}} === ᱑᱙᱘᱔ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ === * ᱥᱚᱨᱫᱤᱥ ᱨᱟᱭ ᱥᱤ.ᱯᱤ.ᱟᱭ (ᱮᱢ) 317,749 ᱵᱷᱳᱴ ᱾ * ᱱᱤᱨ ᱫᱟᱛᱛᱛᱚ (ᱠᱚᱝᱜᱜᱽᱨᱮᱥ 256,818 ==== ᱩᱯᱚ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱑᱙᱘᱕ ==== ᱑᱙᱘᱕ ᱥᱮᱮᱴᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱩᱯᱚ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱥᱤ.ᱯᱤ.ᱟᱭ.ᱮᱢ ᱼ ᱮᱢ.ᱯᱤ ᱰᱚᱠᱴᱟᱨ ᱥᱚᱨᱫᱤᱥ ᱨᱟᱭ ᱟᱜ ᱜᱚᱡ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱛᱮ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱩᱯᱚ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱥᱤ ᱯᱤ ᱟᱭ ᱮᱢ ᱨᱮᱱ ᱥᱳᱢᱱᱟᱛᱷ ᱪᱮᱴᱪᱟᱨᱡᱤ ᱟᱡᱟᱜ ᱥᱩᱨᱼᱥᱩᱯᱩᱨ ᱦᱮᱯᱲᱟᱣᱟᱱ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱮᱱ [[ᱥᱤᱫᱷᱟᱨᱛᱚ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱨᱚᱭ|ᱥᱤᱫᱫᱷᱟᱨᱛ ᱥᱟᱝᱠᱚᱨ ᱨᱟᱭ]] 98,999 ᱵᱷᱳᱴ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱞᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾{{Election box begin|title=Indian Parliamentary bye election, 1985: Bolpur constituency}} {{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India (Marxist)|candidate=[[Somnath Chatterjee]]|votes=339,078|percentage=|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=[[Siddhartha Shankar Ray]]|votes=240,079|percentage=|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent (politician)|candidate=K.K Roy|votes=10,087|percentage=|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent (politician)|candidate=M.Hossain|votes=4,182|percentage=|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent (politician)|candidate=N.C.Mandal|votes=2,245|percentage=|change=}} {{Election box majority|votes=98,999|percentage=7.92|change=+6.12}} {{Election box turnout|votes=5,95,671|percentage=62.82|change=-14.07}} {{Election box hold with party link|winner=Communist Party of India (Marxist)|swing=}} {{Election box end}} === ᱑᱙᱘᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ === * ᱥᱚᱨᱫᱤᱥ ᱨᱟᱭ ᱥᱤ ᱯᱤ ᱟᱭ (ᱣᱢ) 264,798 ᱵᱷᱟᱴ <ref>{{Cite web |title=Bolpur Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/bolpur-lok-sabha#1980 |access-date=2024-04-12 |archive-date=2024-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616163452/https://resultuniversity.com/election/bolpur-lok-sabha#1980 |url-status=dead}}</ref> * [[ᱯᱨᱚᱬᱚᱵᱽ ᱢᱩᱠᱷᱟᱨᱡᱤ|ᱯᱨᱟᱱᱚᱵ ᱢᱩᱠᱷᱮᱨᱡᱤ ᱾]](ᱠᱚᱝᱼᱤᱱᱫᱤᱨᱟᱭᱚᱢ 196,169) === ᱢᱟᱬᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱑᱙᱖᱗-᱒᱐᱐᱔ === ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱜᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱦᱤᱸᱥᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱥᱩᱢᱩᱝ ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱫᱚᱥᱟᱨᱤᱡ ᱟᱜ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱚᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ {| class="wikitable sortable" !ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱾ !ᱵᱷᱳᱴᱚᱨᱠᱚ ᱾ !ᱵᱷᱳᱴᱚᱨ ᱴᱮᱨᱳᱣᱩᱴ ᱾ !ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱾ | | !ᱨᱩᱱᱟᱨ ᱮᱯ ᱾ | | |- | | !% ᱩᱢᱮᱨ !ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣᱟᱱ ᱾ !% ᱩᱢᱮᱨ !ᱯᱮᱨᱤᱴᱤ ᱾ !ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣᱟᱱ ᱾ !% ᱩᱢᱮᱨ !ᱯᱮᱨᱤᱴᱤ ᱾ |- |1967 |259,965 |53.75 |A.K.Chanda |52.73 |[[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ|ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ ᱾]] |ᱥᱚᱨᱫᱤᱥ ᱨᱟᱭ |47.27 |ᱥᱤ ᱯᱤ ᱟᱭ (ᱮᱢ) ᱾<ref name="loksabha1967">{{Cite web |title=General Elections, India, 1967 - Constituency Wise Detailed Results |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1967/Vol_I_LS_67.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718185108/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1967/Vol_I_LS_67.pdf |archive-date=18 July 2014 |access-date=2 June 2014 |website=West Bengal |publisher=Election Commission}}</ref> |- |1971 |270,782 |52.77 |ᱥᱚᱨᱫᱤᱥ ᱨᱟᱭ |45.39 |ᱥᱤ ᱯᱤ ᱟᱭ (ᱮᱢ) ᱾ |ᱯᱷᱩᱞᱨᱮᱱᱩ ᱜᱩᱦᱚ ᱾ |31.01 |ᱠᱚᱝᱜᱨᱮᱥ <ref name="loksabha1971">{{Cite web |title=General Elections, India, 1971 - Constituency Wise Detailed Results |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1971/Vol_I_LS71.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175452/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1971/Vol_I_LS71.pdf |archive-date=18 July 2014 |access-date=2 June 2014 |website=West Bengal |publisher=Election Commission}}</ref> |- |1977 |255,130 |48.36 |ᱥᱚᱨᱫᱤᱥ ᱨᱟᱭ |50.19 |ᱥᱤ ᱯᱤ ᱟᱭ (ᱮᱢ) ᱾ |ᱰᱚᱨᱜᱟ ᱵᱮᱱᱟᱨᱡᱤ ᱾ |36.20 |ᱥᱤ ᱯᱤ ᱟᱭ ᱾<ref name="loksabha1977">{{Cite web |title=General Elections, 1977 - Constituency Wise Detailed Results |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1977/Vol_I_LS_77.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718185438/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1977/Vol_I_LS_77.pdf |archive-date=18 July 2014 |access-date=2 June 2014 |website=West Bengal |publisher=Election Commission of India}}</ref> |- |1980 |493,810 |74.04 |ᱥᱚᱨᱫᱤᱥ ᱨᱟᱭ |54.97 |ᱥᱤ ᱯᱤ ᱟᱭ (ᱮᱢ) ᱾ |[[ᱯᱨᱚᱬᱚᱵᱽ ᱢᱩᱠᱷᱟᱨᱡᱤ|ᱯᱨᱟᱱᱵᱚ ᱢᱩᱠᱨᱟᱡᱤ ᱾]] |40.72 |ᱟᱭᱹᱮᱱᱥᱤ (ᱟᱭᱹᱱᱥᱤ) <ref name="loksabha1980">{{Cite web |title=General Elections, 1980 - Constituency Wise Detailed Results |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |archive-date=18 July 2014 |access-date=2 June 2014 |website=West Bengal |publisher=Election Commission of India}}</ref> |- |1984 |589,190 |78.26 |ᱥᱚᱨᱫᱤᱥ ᱨᱟᱭ |55.09 |ᱥᱤ ᱯᱤ ᱟᱭ (ᱮᱢ) ᱾ |ᱱᱤᱨᱚᱨ ᱫᱟᱛᱛᱛᱚ ᱾ |44.53 |ᱟᱭᱹᱮᱱᱥᱤ <ref name="loksabha1984">{{Cite web |title=General Elections, 1984 - Constituency Wise Detailed Results |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1984/Vol_I_LS_84.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718184911/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1984/Vol_I_LS_84.pdf |archive-date=18 July 2014 |access-date=2 June 2014 |website=West Bengal |publisher=Election Commission of India}}</ref> |- |ᱵᱤᱭ ᱯᱳᱞ 1985 | | |ᱥᱳᱢᱱᱟᱛ ᱪᱮᱴᱪᱟᱨᱡᱤ ᱾ | |ᱥᱤ ᱯᱤ ᱟᱭ (ᱮᱢ) ᱾ |[[ᱥᱤᱫᱷᱟᱨᱛᱚ ᱥᱚᱝᱠᱚᱨ ᱨᱚᱭ|ᱥᱤᱫᱫᱷᱟᱨᱛ ᱥᱟᱝᱠᱚᱨ ᱨᱟᱭ]] | |ᱥᱤ ᱯᱤ ᱟᱭ <<ᱟᱭᱰᱤ1]> |- |1989 |711,130 |79.20 |ᱥᱳᱢᱱᱟᱛ ᱪᱮᱴᱪᱟᱨᱡᱤ ᱾ |60.42 |ᱥᱤ ᱯᱤ ᱟᱭ (ᱮᱢ) ᱾ |ᱥᱟᱪᱤᱫᱟᱱᱫᱚᱱ ᱥᱟᱣ ᱾ |36.97 |ᱟᱭᱹᱮᱱᱥᱤ |- |1991 |713,840 |77.17 |ᱥᱳᱢᱱᱟᱛ ᱪᱮᱴᱪᱟᱨᱡᱤ ᱾ |56.64 |ᱥᱤ ᱯᱤ ᱟᱭ (ᱮᱢ) ᱾ |ᱡᱤᱵᱚᱱ ᱢᱩᱠᱷᱳᱯᱚᱫᱚᱭᱚᱭ ᱾ |24.10 |ᱯᱷᱩᱨᱜᱟᱹᱞ |- |1996 |802,300 |82.10 |ᱥᱳᱢᱱᱟᱛ ᱪᱮᱴᱪᱟᱨᱡᱤ ᱾ |60.55 |ᱥᱤ ᱯᱤ ᱟᱭ (ᱮᱢ) ᱾ |ᱥᱩᱱᱤᱞ ᱫᱟᱥ ᱾ |27.98 |ᱟᱭᱹᱮᱱᱥᱤ |- |1998 |803,380 |78.55 |ᱥᱳᱢᱱᱟᱛ ᱪᱮᱴᱪᱟᱨᱡᱤ ᱾ |59.55 |ᱥᱤ ᱯᱤ ᱟᱭ (ᱮᱢ) ᱾ |ᱜᱳᱨ ᱦᱨᱤ ᱪᱚᱱᱫᱨ ᱾ |27.78 |ᱳᱵᱽᱵᱤᱴᱤᱥᱤ |- |1999 |792.87 |76.43 |ᱥᱳᱢᱱᱟᱛ ᱪᱮᱴᱪᱟᱨᱡᱤ ᱾ |59.36 |ᱥᱤ ᱯᱤ ᱟᱭ (ᱮᱢ) ᱾ |ᱥᱩᱱᱤᱛᱤ ᱪᱚᱛᱛᱚᱨᱚᱡ ᱾ |35.53 |[[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱛᱨᱤᱱᱚᱢᱩᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ|AITC ᱾]] |- |2004 |770.12 |74.41 |ᱥᱳᱢᱱᱟᱛ ᱪᱮᱴᱪᱟᱨᱡᱤ ᱾ |65.56 |ᱥᱤ ᱯᱤ ᱟᱭ (ᱮᱢ) ᱾ |ᱰᱚᱠᱛᱟᱨ ᱱᱤᱨᱢᱚᱞ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱢᱚᱡᱤ ᱾ |25.26 |AITC |} == ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * ᱠᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}}{{Lok Sabha constituencies of West Bengal}}{{Birbhum topics}}<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>23°40 'N 87°43' E87°43 'E/ ᱾ᱫᱚᱠᱟᱹᱭ ᱢᱮ ᱾23.67 ° N 87.72 ° E / 23.67; 87.72{{DEFAULTSORT:Bolpur Lok Sabha constituency}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱨᱵᱷᱩᱢ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱛᱟᱞᱢᱟ]] r1dpylfegt1qy3282sf6yw74vzeokag ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ-ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ 0 28678 199381 156223 2026-10-30T02:34:29Z ~2026-57663-47 11840 /* */ vande Bharat Express Mumbai to Ahmedabad 199381 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail service |color=28457D |name=Purani Delhi Mumbai to Ahmedabad vande Bharat Express |logo= |logo_width= |image= |image_width=300px |image alt= |alt= |caption=ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱫᱚ [[ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ |type=[[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] |locale=[[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] |first={{start date|7 July 2023|df=yes}} (ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ)<br/>{{start date and age|9 July 2023|df=yes}} (ᱠᱚᱢᱚᱨᱥᱤᱭᱟᱞ) |last= |operator=[[ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ (NER)]] |ridership= |start={{stnlnk|ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ}} '''(GKP)''' |stops=᱔ |end={{stnlnk|ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ}} '''(PRYJ)''' |distance={{convert|500|km|0|abbr=on}}|journeytime=᱐᱗ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱓᱐ ᱴᱤᱯᱤᱡ |frequency=ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ {{efn|ᱧᱩᱦᱩᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱷᱟᱰᱟ ᱠᱟᱛᱮ}} |trainnumber=᱒᱒᱕᱔᱙ / ᱒᱒᱕᱕᱐ |line_used=*[[ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ-ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ-ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] *[[ᱵᱟᱨᱟᱬᱟᱥᱤ-ᱨᱟᱭᱵᱟᱨᱮᱞᱤ-ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ-ᱨᱟᱭᱵᱟᱨᱮᱞᱤ-ᱵᱟᱨᱟᱬᱟᱥᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ (ᱨᱟᱭᱵᱟᱨᱮᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ)]] *[[ᱨᱟᱭᱵᱟᱨᱮᱞᱤ-ᱩᱱᱪᱟᱦᱟᱨ-ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] |class=ᱮ.ᱥᱤ. ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱨ, ᱮ.ᱥᱤ. ᱮᱠᱡᱤᱣᱮᱴᱤᱵᱽ ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱨ |seating={{Hlist|ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ|ᱨᱳᱴᱮᱴᱤᱵᱩᱞ ᱢᱟᱹᱪᱤ ᱠᱚ}} |sleeping=ᱵᱟᱝ |autorack= |catering=ᱚᱱ-ᱵᱳᱨᱰ ᱠᱮᱴᱮᱨᱤᱝ |observation=ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱳᱪ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱷᱚᱨᱠᱟ ᱠᱚ |entertainment={{Hlist|[[ᱣᱟᱭ-ᱯᱷᱟᱭ|ᱚᱱ-ᱵᱳᱨᱰ ᱣᱟᱭ-ᱯᱷᱟᱭ]]|ᱤᱱᱯᱷᱳᱴᱮᱭᱢᱮᱱᱴ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ|[[ᱮᱥᱤ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱯᱞᱟᱜᱽ ᱟᱨ ᱥᱳᱠᱮᱴ: ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱴᱟᱭᱤᱯ#ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱭᱤᱮᱥ ᱑᱒᱙᱓|ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱟᱣᱩᱴᱮᱞ]]|ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ|ᱢᱟᱹᱪᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱠᱮᱴ|ᱵᱚᱛᱚᱞ ᱦᱳᱞᱰᱟᱨ|ᱴᱨᱮ ᱴᱤᱵᱩᱞ}} |baggage=ᱚᱵᱷᱟᱨᱦᱮᱰ ᱨᱮᱠ ᱠᱚ |otherfacilities=[[ᱠᱟᱵᱟᱪ (ᱴᱨᱮᱱ ᱯᱨᱳᱴᱮᱠᱴᱥᱚᱱ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ)|ᱠᱟᱵᱟᱪ]] |stock=[[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ#ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱒.᱐]]{{Broken anchor|date=2024-06-15|bot=User:Cewbot/log/20201008/configuration|target_link=Vande Bharat Express#Mini Vande Bharat Express |reason= ᱟᱱᱪᱚᱨ (ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ) [[Special:Diff/1183623994|has been deleted]].}} |gauge=[[ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮ ᱕ ᱯᱷᱤᱴ ᱖ ᱤᱸᱪ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱜᱮᱡᱽ]]<br/>{{track gauge|1676mm|allk=on}} ᱵᱨᱳᱨᱰ ᱜᱮᱡᱽ |el= |speed={{cvt|110|km/h|0|abbr=on}} (Oper.) |trainlength={{convert|192|m|ft}} (᱐᱘ ᱠᱚᱪ) |owners=[[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] |maintenance=[[ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ (GKP)]] |map={{Gorakhpur-Prayagraj VB Express Route}} |map_state=collapsed |electrification=[[25 kV 50 Hz AC]] ᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱛᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ }} ᱒᱒᱕᱔᱙/᱒᱒᱕᱕᱐ '''ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ - ᱯᱨᱚᱭᱚᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ''ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ''''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱕ ᱟᱱᱟᱜ [[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱭᱳᱫᱷᱤᱭᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news |date=2024-03-13 |title=UP gets 4 more Vande Bharat trains |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/up-gets-4-more-vande-bharat-trains/articleshow/108447802.cms |access-date=2024-03-13 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |title=Railway : प्रयागराज में होगा वंदे भारत एक्सप्रेस का अर्धशतक, अब तक 23 जोड़ी वंदे भारत का हो चुका है संचालन |url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/allahabad/vande-bharat-express-will-mark-its-half-century-in-prayagraj-2023-07-03 |access-date=3 July 2023 |website=Amar Ujala |language=hi}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱵᱟ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ]] ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱗ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=1 July 2023 |title=Trial Run for Gorakhpur-Lucknow Vande Bharat Begins, Likely to Connect Ayodhya |url=https://www.news18.com/india/vande-bharat-gorakhpur-lucknow-trial-run-begins-connect-ayodhya-8227003.html |access-date=3 July 2023 |website=News18 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=PM Modi flags off Gorakhpur-Lucknow Vande Bharat Express. {{!}} Newsalert |url=https://www.devdiscourse.com/article/Newsalert/2514851-pm-modi-flags-off-gorakhpur-lucknow-vande-bharat-express |access-date=7 July 2023 |website=Devdiscourse |language=en}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱮᱠᱥᱴᱮᱱᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱒ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱔ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ]] ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱠᱚᱱᱯᱷᱮᱨᱮᱱᱥ ᱛᱮᱭ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2024-03-12 |title=PM Modi flags off 10 new Vande Bharat Express trains today, four existing routes extended – Check full routes, new destinations and more |url=https://www.financialexpress.com/business/railways-pm-modi-to-flag-off-10-new-vande-bharat-express-trains-today-four-existing-routes-to-see-expansion-check-full-routes-new-destinations-and-more-3421885/ |access-date=2024-03-12 |website=Financialexpress |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mukhopadhyay |first=Sounak |date=2024-03-12 |title=Watch: PM Modi flags off 10 new Vande Bharat trains |url=https://www.livemint.com/news/india/watch-prime-minister-narendra-modi-flags-off-10-new-vande-bharat-trains-11710214806246.html |access-date=2024-03-12 |website=mint |language=en}}</ref> ==ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱱᱮᱞ== ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱵᱟᱥᱛᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱟᱥᱛᱤ]], [[ᱟᱭᱳᱫᱷᱤᱭᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱟᱭᱳᱫᱷᱤᱭᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ ᱪᱟᱨᱵᱟᱜᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ ᱪᱟᱨᱵᱟᱜᱽ]], [[ᱨᱟᱭᱵᱟᱨᱮᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱨᱟᱭᱵᱟᱨᱮᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱟᱨ [[ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱖ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱴᱨᱮᱱ ᱮᱞ ᱒᱒᱕᱔᱙/᱒᱒᱕᱕᱐ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ <ref>{{Cite web |date=5 July 2023 |title=Vande Bharat Express: Lucknow to Gorakhpur via Ayodhya in Under 4 Hours, Check Details |url=https://www.news18.com/auto/vande-bharat-express-lucknow-to-gorakhpur-via-ayodhya-in-under-4-hours-check-details-8252527.html |access-date=5 July 2023 |website=News18 |language=en}}</ref> ==ᱨᱮᱠ ᱠᱚ== ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱒᱓ ᱟᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱟᱨ ᱑᱑ ᱟᱱᱟᱜ '''ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱒.᱐ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ''' ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱮᱠ ᱤᱱ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱟᱢᱵᱩᱨ, [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱤᱜᱨᱟᱞ ᱠᱚᱪ ᱯᱷᱮᱠᱴᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Train 18, India's Fastest, Named "Vande Bharat Express": Piyush Goyal |url=https://www.ndtv.com/india-news/train-18-indias-fastest-named-vande-bharat-express-piyush-goyal-1983965 |access-date=19 April 2023 |website=NDTV.com}}</ref> ==ᱥᱮᱵᱟ== ᱒᱒᱕᱔᱙/᱒᱒᱕᱕᱐ ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ-ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱫᱚ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱖ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱗᱑ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ (᱔᱔ ᱢᱤᱞ/ᱴᱟᱲᱟᱝ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱩᱸᱴ ᱥᱯᱤᱰ ᱥᱟᱶ ᱗ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱓᱐ ᱴᱤᱯᱤᱡ ᱨᱮ ᱕᱐᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱓᱑᱐ ᱢᱤᱞ) ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱯᱤᱰ ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ (᱖᱘ ᱢᱤᱞ/ᱴᱟᱲᱟᱝ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚ== ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱮᱨᱚᱢ ᱴᱷᱚᱠᱚᱨ ᱛᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ [[ᱯᱷᱮᱭᱡᱟᱵᱟᱫᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱟᱭᱳᱫᱷᱤᱭᱟ ᱠᱮᱱᱴ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱥᱳᱦᱟᱣᱟᱞ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱳᱪ C1, C3, C5 (ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱨ) ᱟᱨ E1 (ᱮᱜᱽᱡᱤᱠᱩᱴᱤᱵᱽ ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱨ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱷᱚᱨᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱸᱪ ᱫᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱜᱚᱡ ᱦᱚᱲ ᱵᱟᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news |date=12 July 2023 |title=Vande Bharat mows goats, owners throw stones |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/vande-bharat-mows-goats-owners-throw-stones/articleshow/101683862.cms |access-date=12 July 2023 |issn=0971-8257}}</ref> ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== * [[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱜᱟᱛᱤᱢᱟᱱ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱛᱮᱡᱟᱥ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] * [[ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ ᱪᱟᱨᱵᱟᱜᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] * [[ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ==ᱱᱳᱴᱥ== {{Notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] 9x8we0s9yxhumfd9vj5fb139j41s6eg 199382 199381 2026-10-30T02:53:32Z NguoiDungKhongDinhDanh 4406 Reverted edit by [[Special:Contributions/~2026-57663-47|~2026-57663-47]] ([[User talk:~2026-57663-47|talk]]) to last revision by [[User:MT731|MT731]] 156223 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail service |color=28457D |name=ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ - ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ<br/>''ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ'' |logo= |logo_width= |image=Gorakhpur Lucknow VB getting ready for inaugural run towards Lucknow Charbagh railway station.jpg |image_width=300px |image alt= |alt= |caption=ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱫᱚ [[ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ |type=[[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] |locale=[[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] |first={{start date|7 July 2023|df=yes}} (ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ)<br/>{{start date and age|9 July 2023|df=yes}} (ᱠᱚᱢᱚᱨᱥᱤᱭᱟᱞ) |last= |operator=[[ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ (NER)]] |ridership= |start={{stnlnk|ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ}} '''(GKP)''' |stops=᱔ |end={{stnlnk|ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ}} '''(PRYJ)''' |distance={{convert|500|km|0|abbr=on}}|journeytime=᱐᱗ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱓᱐ ᱴᱤᱯᱤᱡ |frequency=ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱛᱩᱨᱩᱭ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ {{efn|ᱧᱩᱦᱩᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱷᱟᱰᱟ ᱠᱟᱛᱮ}} |trainnumber=᱒᱒᱕᱔᱙ / ᱒᱒᱕᱕᱐ |line_used=*[[ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ-ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ-ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] *[[ᱵᱟᱨᱟᱬᱟᱥᱤ-ᱨᱟᱭᱵᱟᱨᱮᱞᱤ-ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ-ᱨᱟᱭᱵᱟᱨᱮᱞᱤ-ᱵᱟᱨᱟᱬᱟᱥᱤ ᱞᱟᱭᱤᱱ (ᱨᱟᱭᱵᱟᱨᱮᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ)]] *[[ᱨᱟᱭᱵᱟᱨᱮᱞᱤ-ᱩᱱᱪᱟᱦᱟᱨ-ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] |class=ᱮ.ᱥᱤ. ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱨ, ᱮ.ᱥᱤ. ᱮᱠᱡᱤᱣᱮᱴᱤᱵᱽ ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱨ |seating={{Hlist|ᱮᱭᱟᱨᱞᱟᱭᱤᱱ ᱥᱴᱟᱭᱤᱞ|ᱨᱳᱴᱮᱴᱤᱵᱩᱞ ᱢᱟᱹᱪᱤ ᱠᱚ}} |sleeping=ᱵᱟᱝ |autorack= |catering=ᱚᱱ-ᱵᱳᱨᱰ ᱠᱮᱴᱮᱨᱤᱝ |observation=ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱳᱪ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱡᱷᱚᱨᱠᱟ ᱠᱚ |entertainment={{Hlist|[[ᱣᱟᱭ-ᱯᱷᱟᱭ|ᱚᱱ-ᱵᱳᱨᱰ ᱣᱟᱭ-ᱯᱷᱟᱭ]]|ᱤᱱᱯᱷᱳᱴᱮᱭᱢᱮᱱᱴ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ|[[ᱮᱥᱤ ᱯᱟᱣᱟᱨ ᱯᱞᱟᱜᱽ ᱟᱨ ᱥᱳᱠᱮᱴ: ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱯᱲᱟᱣ ᱴᱟᱭᱤᱯ#ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱟᱭᱤᱮᱥ ᱑᱒᱙᱓|ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱠ ᱟᱣᱩᱴᱮᱞ]]|ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱥᱟᱞ|ᱢᱟᱹᱪᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱠᱮᱴ|ᱵᱚᱛᱚᱞ ᱦᱳᱞᱰᱟᱨ|ᱴᱨᱮ ᱴᱤᱵᱩᱞ}} |baggage=ᱚᱵᱷᱟᱨᱦᱮᱰ ᱨᱮᱠ ᱠᱚ |otherfacilities=[[ᱠᱟᱵᱟᱪ (ᱴᱨᱮᱱ ᱯᱨᱳᱴᱮᱠᱴᱥᱚᱱ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢ)|ᱠᱟᱵᱟᱪ]] |stock=[[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ#ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱒.᱐]]{{Broken anchor|date=2024-06-15|bot=User:Cewbot/log/20201008/configuration|target_link=Vande Bharat Express#Mini Vande Bharat Express |reason= ᱟᱱᱪᱚᱨ (ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ) [[Special:Diff/1183623994|has been deleted]].}} |gauge=[[ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮ ᱕ ᱯᱷᱤᱴ ᱖ ᱤᱸᱪ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱜᱮᱡᱽ]]<br/>{{track gauge|1676mm|allk=on}} ᱵᱨᱳᱨᱰ ᱜᱮᱡᱽ |el= |speed={{cvt|110|km/h|0|abbr=on}} (Oper.) |trainlength={{convert|192|m|ft}} (᱐᱘ ᱠᱚᱪ) |owners=[[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] |maintenance=[[ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ (GKP)]] |map={{Gorakhpur-Prayagraj VB Express Route}} |map_state=collapsed |electrification=[[25 kV 50 Hz AC]] ᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱛᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ }} ᱒᱒᱕᱔᱙/᱒᱒᱕᱕᱐ '''ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ - ᱯᱨᱚᱭᱚᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ''ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ''''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱕ ᱟᱱᱟᱜ [[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ]] ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱭᱳᱫᱷᱤᱭᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱩᱛᱛᱚᱨ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite news |date=2024-03-13 |title=UP gets 4 more Vande Bharat trains |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/up-gets-4-more-vande-bharat-trains/articleshow/108447802.cms |access-date=2024-03-13 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |title=Railway : प्रयागराज में होगा वंदे भारत एक्सप्रेस का अर्धशतक, अब तक 23 जोड़ी वंदे भारत का हो चुका है संचालन |url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/allahabad/vande-bharat-express-will-mark-its-half-century-in-prayagraj-2023-07-03 |access-date=3 July 2023 |website=Amar Ujala |language=hi}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱮᱴᱟᱜ ᱥᱮᱵᱟ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ]] ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱗ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=1 July 2023 |title=Trial Run for Gorakhpur-Lucknow Vande Bharat Begins, Likely to Connect Ayodhya |url=https://www.news18.com/india/vande-bharat-gorakhpur-lucknow-trial-run-begins-connect-ayodhya-8227003.html |access-date=3 July 2023 |website=News18 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=PM Modi flags off Gorakhpur-Lucknow Vande Bharat Express. {{!}} Newsalert |url=https://www.devdiscourse.com/article/Newsalert/2514851-pm-modi-flags-off-gorakhpur-lucknow-vande-bharat-express |access-date=7 July 2023 |website=Devdiscourse |language=en}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱮᱠᱥᱴᱮᱱᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱒ ᱢᱟᱨᱪ ᱒᱐᱒᱔ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ]] ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱠᱚᱱᱯᱷᱮᱨᱮᱱᱥ ᱛᱮᱭ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=2024-03-12 |title=PM Modi flags off 10 new Vande Bharat Express trains today, four existing routes extended – Check full routes, new destinations and more |url=https://www.financialexpress.com/business/railways-pm-modi-to-flag-off-10-new-vande-bharat-express-trains-today-four-existing-routes-to-see-expansion-check-full-routes-new-destinations-and-more-3421885/ |access-date=2024-03-12 |website=Financialexpress |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mukhopadhyay |first=Sounak |date=2024-03-12 |title=Watch: PM Modi flags off 10 new Vande Bharat trains |url=https://www.livemint.com/news/india/watch-prime-minister-narendra-modi-flags-off-10-new-vande-bharat-trains-11710214806246.html |access-date=2024-03-12 |website=mint |language=en}}</ref> ==ᱢᱤᱫ ᱧᱮᱱᱮᱞ== ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱵᱟᱥᱛᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱟᱥᱛᱤ]], [[ᱟᱭᱳᱫᱷᱤᱭᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱟᱭᱳᱫᱷᱤᱭᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]], [[ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ ᱪᱟᱨᱵᱟᱜᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ ᱪᱟᱨᱵᱟᱜᱽ]], [[ᱨᱟᱭᱵᱟᱨᱮᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱨᱟᱭᱵᱟᱨᱮᱞᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱟᱨ [[ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱖ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱴᱨᱮᱱ ᱮᱞ ᱒᱒᱕᱔᱙/᱒᱒᱕᱕᱐ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ <ref>{{Cite web |date=5 July 2023 |title=Vande Bharat Express: Lucknow to Gorakhpur via Ayodhya in Under 4 Hours, Check Details |url=https://www.news18.com/auto/vande-bharat-express-lucknow-to-gorakhpur-via-ayodhya-in-under-4-hours-check-details-8252527.html |access-date=5 July 2023 |website=News18 |language=en}}</ref> ==ᱨᱮᱠ ᱠᱚ== ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱒᱓ ᱟᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱯᱤᱲᱦᱤ ᱟᱨ ᱑᱑ ᱟᱱᱟᱜ '''ᱢᱤᱱᱤ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱒.᱐ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ''' ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱮᱠ ᱤᱱ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟ ᱤᱫᱤ ᱛᱮ ᱯᱮᱨᱟᱢᱵᱩᱨ, [[ᱪᱮᱱᱱᱟᱭ]] ᱨᱮ ᱤᱱᱴᱤᱜᱨᱟᱞ ᱠᱚᱪ ᱯᱷᱮᱠᱴᱨᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱟᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Train 18, India's Fastest, Named "Vande Bharat Express": Piyush Goyal |url=https://www.ndtv.com/india-news/train-18-indias-fastest-named-vande-bharat-express-piyush-goyal-1983965 |access-date=19 April 2023 |website=NDTV.com}}</ref> ==ᱥᱮᱵᱟ== ᱒᱒᱕᱔᱙/᱒᱒᱕᱕᱐ ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ-ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱫᱚ ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱖ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱗᱑ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ (᱔᱔ ᱢᱤᱞ/ᱴᱟᱲᱟᱝ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱷᱩᱸᱴ ᱥᱯᱤᱰ ᱥᱟᱶ ᱗ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱓᱐ ᱴᱤᱯᱤᱡ ᱨᱮ ᱕᱐᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱓᱑᱐ ᱢᱤᱞ) ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱯᱤᱰ ᱑᱑᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ (᱖᱘ ᱢᱤᱞ/ᱴᱟᱲᱟᱝ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ==ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱠᱚ== ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱱᱟᱣᱟ ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱢᱮᱨᱚᱢ ᱴᱷᱚᱠᱚᱨ ᱛᱮ ᱜᱚᱡ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ [[ᱯᱷᱮᱭᱡᱟᱵᱟᱫᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱟᱭᱳᱫᱷᱤᱭᱟ ᱠᱮᱱᱴ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱥᱳᱦᱟᱣᱟᱞ ᱯᱟᱨᱚᱢ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱠᱳᱪ C1, C3, C5 (ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱨ) ᱟᱨ E1 (ᱮᱜᱽᱡᱤᱠᱩᱴᱤᱵᱽ ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱨ) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱷᱚᱨᱠᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱮᱸᱪ ᱫᱚ ᱨᱟᱹᱯᱩᱫ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱜᱷᱚᱴᱚᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱜᱚᱡ ᱦᱚᱲ ᱵᱟᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news |date=12 July 2023 |title=Vande Bharat mows goats, owners throw stones |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/vande-bharat-mows-goats-owners-throw-stones/articleshow/101683862.cms |access-date=12 July 2023 |issn=0971-8257}}</ref> ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== * [[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱜᱟᱛᱤᱢᱟᱱ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱛᱮᱡᱟᱥ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱜᱳᱨᱚᱠᱷᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] * [[ᱞᱚᱠᱷᱱᱚᱣ ᱪᱟᱨᱵᱟᱜᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] * [[ᱯᱨᱚᱭᱟᱜᱽᱨᱟᱡᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]] ==ᱱᱳᱴᱥ== {{Notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] qj5ywe57eqym66ijm0j1h45plu1e74n ᱯᱩᱨᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ 0 28828 199374 156969 2026-10-29T14:59:59Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 199374 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = ᱯᱩᱨᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ | image = | image-width = | image_alt = | caption = | IATA = | ICAO = | type = ᱫᱤᱥᱣᱟᱹ | owner = Commerce and Transport Department, Government of Odisha | operator = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱯᱨᱟᱫᱷᱤᱠᱚᱨᱚᱱ]] | city-served = [[ᱯᱩᱨᱤ]] | location = Sipasarubali and Sandhapur,<ref name="newindianexpress1"/> [[ᱯᱩᱨᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]], [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | built = | hub = | focus_city = | elevation-f = 23 | elevation-m = 7 | metric-elev = | coordinates = {{coord|19|47|40|N|085|45|04|E|region:IN|display=inline,title}} | image_map = | image_mapsize = | image_map_alt = | image_map_caption = | pushpin_map = India Odisha#India | pushpin_mapsize = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_relief = | pushpin_image = | pushpin_label = | pushpin_label_position = right | pushpin_mark = | pushpin_marksize = | r1-number = | r1-length-f = 12,140 | r1-length-m = 3,700 | r1-surface = | metric-rwy = | stat1-header = | stat1-data = <!-- up to stat4 --> | stat-year = | footnotes = | website = }} '''ᱯᱩᱨᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ''' ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ '''ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ''' ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱩᱨᱤ]] ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱫᱟ ᱾<ref name="newindianexpress1">{{cite web |last1=Hemant Kumar |first1=Rout |title=Puri International airport gets site clearance from MoCA |url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2023/oct/11/puri-international-airport-gets-site-clearance-from-moca-2622864.html |website=www.newindianexpress.com |publisher=The New Indian Express |access-date=13 October 2024 |date=11 October 2023 |quote=The state will have to submit its application along with the DPR for in-principle approval of the steering committee on greenfield airports within two years.}}</ref><ref name="economictimes-indiatimes1">{{cite web |title=AAI technical team visits proposed site of Puri international airport |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/aai-technical-team-visits-proposed-site-of-puri-international-airport/articleshow/90084494.cms?from=mdr |website=economictimes.indiatimes.com |publisher=The Economic Times |access-date=13 October 2024 |date=8 March 2022}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱯᱟᱨᱵᱷᱤᱠ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱯᱟᱨᱴᱱᱚᱨᱥᱯᱟᱨ (ᱯᱤ.ᱯᱤ.ᱯᱤ.) ᱢᱳᱰ ᱨᱮ ᱵᱨᱟᱦᱢᱟᱜᱤᱨᱤ ᱛᱮᱦᱥᱤᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱠᱟᱭᱟᱨᱩᱵᱟᱞᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱫᱷᱟᱯᱩᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱯᱮᱭᱟ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱕,᱖᱓᱑ ᱠᱚᱨᱚᱲ ᱴᱟᱠᱟ ᱾<ref name="N1">{{cite web |title=Odisha: Idco floats global tender for international airport at Puri |url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2024/Feb/19/odisha-idco-floats-global-tender-for-international-airport-at-puri |publisher=The New Indian Express |access-date=13 October 2024 |date=19 February 2024}}</ref> ᱵᱤᱡᱩ ᱯᱟᱴᱱᱟᱭᱚᱠ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱟᱨ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱜᱨᱤᱱᱯᱷᱤᱞᱰ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱖ ᱞᱮᱱ, ᱦᱟᱭ ᱥᱯᱤᱰ ᱠᱚᱨᱤᱰᱚᱨ ᱦᱚᱸ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱛᱮ ᱓᱐ ᱢᱤᱱᱤᱴ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱠᱚᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="N2">{{cite web |title=Adani, GMR and Fairfax in pre-bid process to develop Puri airport |url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2023/Nov/26/bhubaneswar-puri-expressway-to-be-developed-as-growth-corridor-2636333.html |publisher=The New Indian Express |access-date=13 October 2024 |date=26 November 2023 }}</ref> ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱤ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱢᱩᱫᱽᱨᱤ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱴᱩᱨᱤᱥᱴ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱩᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱯᱩᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱫᱚ ᱑᱑᱖᱔ ᱮᱠᱚᱨ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱯᱩᱨᱤ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱟᱨ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱯᱷᱮᱭᱟᱨᱯᱮᱠᱥ ᱜᱨᱩᱯ, ᱟᱫᱟᱱᱤ ᱜᱨᱩᱯ ᱟᱨ ᱡᱤ. ᱮᱢ. ᱟᱨ. ᱜᱨᱩᱯ ᱫᱚ ᱮᱯᱨᱤᱞ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱜᱨᱤᱱᱯᱷᱤᱞᱰ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱱᱮᱢ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref name="HBL1">{{cite web |title=Adani, GMR and Fairfax in pre-bid process to develop Puri airport |url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/adani-gmr-and-fairfax-in-pre-bid-process-to-develop-puri-airport/article68110793.ece |publisher=The Hindu Business Line|access-date=13 October 2024 |date=26 April 2024 }}</ref> ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤᱨᱟᱹ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱵᱤᱱ ᱯᱟᱴᱱᱟᱭᱚᱠ]] ᱫᱚ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ]] ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name="newindianexpress1"/><ref name="thehindu1">{{cite web |title=Naveen Patnaik pitches for international airport at Puri |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/naveen-patnaik-pitches-for-international-airport-at-puri/article33473098.ece |website=www.thehindu.com |publisher=The Hindu |access-date=13 October 2024 |location=Bhubaneswar |language=en-IN |date=1 January 2021 |quote=“The State government has identified land at Puri for the proposed airport and will proactively support all the activities required for establishing the airport in record time. I request that the Ministry of Civil Aviation may be asked to take up this airport as a priority project,” Chief Minister Naveen Patnaik said in a letter addressed to Prime Minister Narendra Modi.}}</ref><ref name="theprint1">{{cite web |title=Odisha CM seeks PM's help for early construction of international airport at Puri |url=https://theprint.in/india/odisha-cm-seeks-pms-help-for-early-construction-of-international-airport-at-puri/1581209/ |website=www.theprint.in |publisher=ThePrint |access-date=13 October 2024 |location=Bhubaneswar |date=18 May 2023}}</ref><ref name="odishatv">{{cite web |last1=Ranjan |first1=Rashmi |title=Odisha News: AAI Surveys Sites At Puri For Proposed International Airport |url=https://odishatv.in/news/miscellaneous/aai-surveys-sites-at-puri-for-proposed-international-airport-49653 |website=www.odishatv.in |publisher=OdishaTV |access-date=13 October 2024 |language=en |date=17 June 2021}}</ref> ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱜᱨᱤᱱᱯᱷᱤᱞᱰ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱯᱳᱞᱤᱥᱤ (GFA), ᱒᱐᱐᱘ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤ ᱠᱚ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱴᱷᱮᱱ ᱮᱢ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ ᱥᱤᱵᱤᱞ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ (MOCA) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱞᱟᱱ ᱮᱢ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="newindianexpress1"/><ref name="eisamay">{{cite web |last1=Chakraborty |first1=Arunima |title=কলকাতা থেকে মাত্র ১ ঘণ্টায় পৌঁছনো যাবে পুরী! বড় সিদ্ধান্ত কেন্দ্রের |url=https://eisamay.com/nation/puri-international-airport-gets-site-clearance-from-moca-here-are-the-details/articleshow/104398809.cms |website=www.eisamay.com |publisher=Eisamay |access-date=13 October 2024 |language=bn |trans-title=Puri can be reached in just 1 hour from Kolkata! Big decision of center |date=13 October 2023 |quote=পর্যটকদের জন্য রয়েছে সুখবর। এবার পুরী বিমানবন্দর তৈরি হতে চলেছে খুব শীঘ্রই। বিমানবন্দর যে জায়গায় তৈরি হবে সেই জায়গায় জন্য প্রাথমিক ছাড়পত্র মিলেছে। চূড়ান্ত ছাড়পত্র পাওয়ার জন্য় আরও বেশ কয়েকটি ধাপ পেরোতে হবে সরকারকে।}}</ref><ref>{{cite web |title=Odisha CM meets PM Modi, asks for site clearance of Sri Jagannath Puri International Airport |url=https://www.thestatesman.com/india/odisha-cm-meets-pm-modi-asks-for-site-clearance-of-sri-jagannath-puri-international-airport-1503180586.html |website=www.thestatesman.com |publisher=The Statesman |access-date=13 October 2024 |location=New Delhi |date=12 May 2023}}</ref> ᱒᱐ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱓ ᱦᱤᱞᱚᱜ, ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱴᱨᱟᱱᱥᱯᱳᱨᱴ (ᱴᱨᱟᱱᱥᱯᱳᱨᱴ) ᱰᱤᱯᱟᱨᱴᱢᱮᱱᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱜᱨᱤᱱᱯᱷᱤᱞᱰ ᱥᱨᱤ ᱡᱚᱜᱚᱱᱱᱟᱛᱷ ᱤᱱᱴᱚᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱮᱭᱟᱨᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱮᱵᱞᱚᱯᱢᱮᱸᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱚᱵᱞᱤᱠ ᱠᱚᱱᱥᱩᱞᱮᱴᱤᱵᱷ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱭᱟᱨᱯᱳᱨᱴ ᱮᱥᱮᱥᱢᱮᱸᱴ (EIA) ᱟᱨ ᱮᱭᱟᱨᱯᱳᱨᱴ ᱢᱮᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱸᱴ ᱯᱞᱟᱱ (EMP) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱛᱤᱵᱷᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱭᱟᱨᱯᱳᱨᱴ ᱨᱮᱯᱷᱚᱨᱢᱮᱱᱥ ᱮᱢ (ToR) ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱮᱭᱟᱨᱯᱳᱨᱴ ᱮᱥᱮᱥᱢᱮᱸᱴ (EIA) ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱫᱚᱨᱚᱢ ᱠᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾ ᱒᱕ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ, ᱠᱚᱢᱟᱨᱥ ᱟᱨ ᱴᱨᱟᱱᱥᱯᱳᱨᱴ ᱰᱤᱯᱟᱨᱴᱢᱮᱱᱴ, ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱠᱚᱥᱴᱟᱞ ᱨᱮᱜᱩᱞᱮᱥᱚᱱ ᱡᱚᱱ (CRZ) ᱯᱨᱚᱵᱷᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮᱢ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite journal |last=Limited |first=Engineers India |date=23 January 2024 |title=ENVIRONMENTAL IMPACT ASSESSMENT STUDY FOR GREENFIELD SHREE JAGANNATHA INTERNATIONAL AIRPORT AT SIPASARUBALI, PURI DISTRICT, ODISHA |url=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ENVIRONMENTAL_IMPACT_ASSESSMENT_STUDY_FOR_GREENFIELD_SHREE_JAGANNATHA_INTERNATIONAL_AIRPORT_AT_SIPASARUBALI,_PURI_DISTRICT,_ODISHA.pdf |journal=EIA Study of Puri International Airport}}</ref><ref>{{Cite web |title=Welcome to PARIVESH |url=https://parivesh.nic.in/newupgrade/#/trackYourProposal/proposal-details?proposalId=IA/OR/CRZ/459561/2024&proposal=40551656 |access-date=13 October 2024 |website=parivesh.nic.in |archive-date=8 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241008100033/https://parivesh.nic.in/newupgrade/#/trackYourProposal/proposal-details?proposalId=IA/OR/CRZ/459561/2024&proposal=40551656 |url-status=dead}}</ref> ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱤᱱᱰᱚᱥᱴᱨᱤᱭᱟᱞ ᱤᱱᱯᱷᱨᱟᱥᱴᱨᱚᱠᱪᱚᱨ ᱰᱮᱵᱞᱚᱯᱢᱮᱸᱴ ᱠᱚᱨᱯᱚᱨᱮᱥᱚᱱ (ᱤᱰᱠᱳ) ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮ ᱯᱚᱵᱞᱤᱠ-ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱯᱟᱨᱴᱱᱚᱨᱥᱤᱯ (ᱯᱤ.ᱯᱤ.ᱯᱤ.) ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱠᱳᱥᱴᱟᱞ ᱡᱳᱱ ᱢᱟᱱᱮᱡᱽᱢᱮᱱᱴ ᱚᱛᱷᱚᱨᱤᱴᱤ (ᱳ.ᱥᱤ.ᱡᱮ.ᱰᱤ.ᱮᱢ.ᱮ.) ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱜᱟᱞᱚᱪ ᱟᱨ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱖ ᱢᱟᱨᱪ, ᱒᱐᱒᱔ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱳᱢᱯᱳᱡᱤᱴ ᱮᱱᱤᱣᱟᱨᱢᱮᱱᱴ ᱠᱞᱤᱨᱮᱱᱥ (ᱮ.ᱥᱤ.) ᱟᱨ ᱠᱳᱥᱴᱟᱞ ᱨᱮᱜᱩᱞᱮᱥᱚᱱ ᱡᱳᱱ (ᱠᱨᱤᱡ) ᱠᱞᱤᱨᱮᱱᱥ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ, ᱮᱱᱤᱣᱟᱨᱢᱮᱱᱴ, ᱯᱷᱚᱨᱮᱥᱴ ᱟᱨ ᱠᱞᱟᱭᱢᱮᱴ ᱪᱮᱱᱡᱟᱨ ᱥᱤᱨᱯᱟᱹᱭ ᱮᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱜᱚᱴᱟ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{Citation |last=Authority |first=Odisha Coastal Zone Management |title=English: OCZMA RECOMMENDATION LETTER |date=2024-03-16 |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OCZMA_RECOMMENDATION_LETTER.pdf |access-date=13 October 2024}}</ref> ===ᱚᱛ ᱦᱟᱥᱟ ᱠᱤᱨᱤᱧ=== ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱑ ᱨᱮ, ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱯᱚᱨᱤᱥᱚᱫᱽ (Airports Authority of India) ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱠᱚ ᱯᱩᱨᱤ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name="indiatoday1">{{cite web |last1=Datta |first1=Romita |title=Why an international airport at Puri will be a boon for Odisha |url=https://www.indiatoday.in/india-today-insight/story/why-an-international-airport-at-puri-will-be-a-boon-for-odisha-1826339-2021-07-10 |website=www.indiatoday.in |publisher=India Today |access-date=13 October 2024 |location=Kolkata |language=en |date=12 July 2021}}</ref> ᱱᱮᱵᱚᱠᱨᱤᱥᱱᱟ ᱪᱚᱣᱫᱷᱩᱨᱤ ᱥᱮᱱᱴᱟᱨ ᱯᱷᱚᱨ ᱰᱮᱵᱞᱚᱯᱢᱮᱸᱴ ᱥᱴᱮᱰᱤᱥ ᱟᱫᱷᱤᱱᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮᱱ ᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱤᱱᱥᱴᱤᱴᱭᱩᱴ ᱚᱯᱷ ᱨᱳᱨᱟᱞ ᱰᱮᱵᱞᱚᱯᱢᱮᱸᱴ ᱮᱱᱰ ᱮᱱᱵᱷᱚᱨᱢᱮᱱᱴᱟᱞ ᱥᱟᱭᱤᱱᱥ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱮᱨᱯᱚᱨᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱳᱥᱤᱭᱟᱞ ᱤᱢᱮᱠᱴ ᱮᱥᱮᱥᱢᱮᱸᱴ (SIA) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ, ᱯᱩᱨᱤ ᱥᱚᱵᱽ-ᱠᱚᱞᱮᱠᱴᱚᱨ ᱵᱷᱚᱵᱚᱛᱚᱨᱚᱱ ᱥᱟᱦᱩ ᱫᱚ ᱥᱤᱥᱛᱟᱨᱩᱵᱟᱞᱤ ᱢᱚᱣᱡᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ ᱮ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤ ᱟᱥᱤᱥᱴᱮᱥᱚᱱ (SIA) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱨᱟᱯᱷᱴ ᱵᱟᱵᱚᱫᱽ ᱛᱮ ᱨᱚᱲ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="timesofindia-indiatimes1">{{cite web |title='Positive' response to 1st public hearing on Puri int'l airport |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/positive-response-to-1st-public-hearing-on-puri-intl-airport/articleshow/100636698.cms?from=mdr |website=timesofindia.indiatimes.com |publisher=The Times of India |access-date=13 October 2024 |location=Bhubaneswar |date=31 May 2023}}</ref> [[ᱯᱩᱨᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱫᱚ ᱑᱑᱖᱔ ᱮᱠᱚᱨ ᱚᱛ ᱦᱟᱥᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱖᱘ ᱮᱠᱚᱨ ᱚᱛ ᱦᱟᱥᱟ ᱟᱨ ᱒᱒᱑.᱔᱘ ᱮᱠᱚᱨ ᱯᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱴ ᱚᱛ ᱦᱟᱥᱟ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱒᱐᱒᱓ ᱨᱮ ᱥᱤᱥᱛᱟᱨᱩᱵᱟᱞᱤ ᱟᱨ ᱥᱟᱱᱫᱷᱟᱯᱩᱨ ᱢᱚᱣᱡᱟ ᱨᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱑᱕᱓.᱓᱗ ᱮᱠᱚᱨ ᱥᱤᱠᱟᱥᱟᱨᱩᱵᱟᱞᱤ ᱟᱨ ᱖᱘.᱑᱑ ᱮᱠᱚᱨ ᱥᱟᱱᱫᱷᱟᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="newindianexpress1"/> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱩᱰᱟᱹᱱ ᱰᱟᱹᱦᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱩᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] 8koxusc1nktr7y1snmntixy50uprryj ᱵᱟᱨᱤᱯᱚᱫᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ 0 32260 199377 190152 2026-10-29T17:05:18Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 199377 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency | name = ᱵᱟᱨᱤᱯᱚᱫᱟ | state = [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | constituency_no = ᱓᱓ | type = SLA | map_image = | map_caption = | map_alt = | division = ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ | district = [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ]] | loksabha_cons = [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱞᱳᱠᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ]] | established = ᱑᱙᱕᱑ | reservation = ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ | incumbent_image = | mla = ᱯᱨᱚᱠᱟᱥ ᱥᱚᱨᱮᱱ | party = [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] | latest_election_year = [[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]] | electors = ᱒,᱒᱕,᱓᱕᱔{{efn|as on 2024}}{{efn|as data published by election commission}} }} '''ᱵᱟᱨᱤᱯᱚᱫᱟ''' ᱫᱚ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ|ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ]] ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=283&cid=33|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221145434/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=283&cid=33|url-status=usurped|archive-date=21 February 2014|title= Orissa Assembly Election 2009 |work=empoweringindia.org |quote= Constituency: Baripada (33) District : Mayurbhanj |accessdate= 9 February 2014}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ [[ᱵᱟᱨᱤᱯᱚᱫᱟ]] ᱥᱚᱦᱚᱨ, ᱵᱟᱨᱤᱯᱚᱫᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ, ᱠᱷᱩᱸᱴᱟ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱟᱨ ᱵᱚᱫᱽᱥᱟᱦᱤ ᱵᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱙ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱯᱚᱧᱪᱟᱭᱚᱛ (ᱜᱩᱰᱤᱭᱟᱞᱵᱚᱸᱫᱽ, ᱡᱚᱫᱩᱱᱟᱛᱷᱯᱩᱨ, ᱡᱟᱨᱠᱟᱱᱤ, ᱠᱷᱟᱱᱩᱣᱟ, ᱱᱳᱯᱟᱞ, ᱯᱩᱨᱱᱚᱪᱚᱸᱫᱽᱯᱩᱨ, ᱥᱟᱝᱠᱮᱨᱠᱳ, ᱛᱟᱝᱜᱟᱥᱳᱞ ᱟᱨ ᱩᱛᱷᱟᱱᱤᱱᱩᱣᱟᱜᱟᱶ) ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>[http://eci.nic.in/delim/Final_Publications/Orissa/orissa.pdf Assembly Constituencies and their Extent]</ref><ref>[http://eci.nic.in/delim/paper1to7/Orissa.xls Seats of Odisha]</ref> ==ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱚ== {{bar box |float=right |title= ᱡᱤᱛᱠᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱮᱱᱮᱢ |titlebar=#ddd |width=300px |barwidth=275px |bars= {{bar percent|᱒᱐᱒᱔|{{party color|Bharatiya Janata Party}}|48.39}} {{bar percent|᱒᱐᱑᱙|{{party color|Bharatiya Janata Party}}|45.08}} {{bar percent|᱒᱐᱑᱔|{{party color|Biju Janata Dal}}|37.49}} {{bar percent|᱒᱐᱐᱙|{{party color|Biju Janata Dal}}|29.66}} {{bar percent|᱒᱐᱐᱔|{{party color|Jharkhand Mukti Morcha}}|35.26}} {{bar percent|᱒᱐᱐᱐|{{party color|Jharkhand Mukti Morcha}}|43.17}} {{bar percent|᱑᱙᱙᱕|{{party color|Indian National Congress}}|36.81}} {{bar percent|᱑᱙᱙᱐|{{party color|Janata Dal}}|37.59}} {{bar percent|᱑᱙᱘᱕|{{party color|Indian National Congress}}|54.64}} {{bar percent|᱑᱙᱘᱐|{{party color|Indian National Congress (I)}}|50.94}} {{bar percent|᱑᱙᱗᱗|{{party color|Indian National Congress}}|32.88}} }} ᱑᱙᱕᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱑᱗ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱑᱙᱕᱒ ᱟᱨ ᱑᱙᱕᱗ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱥᱚᱦᱮᱫᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱟᱨᱤᱯᱚᱫᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱚᱱ ᱟᱠᱟᱱ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ:<ref>{{cite web|url=http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/453-501.pdf |title=Archived copy |access-date=February 20, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131217121136/http://orissa.gov.in/e-magazine/orissaannualreference/ORA-2011/pdf/453-501.pdf |archive-date=December 17, 2013 }}</ref><ref name=election2019>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/11679-odisha-legislative-assembly-election-2019/ |title=State Election, 2019 to the Legislative Assembly of Odisha |publisher=[[Election Commission of India]] |accessdate=7 October 2021}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- !ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ !ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ !ᱧᱩᱛᱩᱢ !scope="col" colspan="2" |ᱫᱚᱞ |- |[[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱔]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Baripada Assembly Election Results 2024: Baripada Election Candidates List, Election Date, Vote Share - IndiaToday |url=https://www.indiatoday.in/elections/assembly/odisha/baripada-constituency-result-18033 |access-date=2025-06-19 |website=India Today |language=en}}</ref> | rowspan="2" | | rowspan="2" |[[ᱯᱨᱚᱠᱟᱥ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |{{full party name with color|rowspan=2|Bharatiya Janata Party}} |- |[[᱒᱐᱑᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱙]]<ref name=":2">{{Cite web |title=Baripada Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/baripada-odisha-assembly-constituency |access-date=2025-06-19 |website=resultuniversity.com |archive-date=2025-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703114629/https://resultuniversity.com/election/baripada-odisha-assembly-constituency |url-status=dead}}</ref> |- |[[᱒᱐᱑᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱑᱔]]<ref name=":0" /> | | rowspan="2" |[[ᱥᱟᱱᱚᱱᱫᱟ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |{{full party name with color|rowspan=2|Biju Janata Dal}} |- |[[᱒᱐᱐᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱙]]<ref name=":3" /> | |- |[[᱒᱐᱐᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱔]] | |ᱵᱤᱢᱟᱞ ᱞᱳᱪᱟᱱ ᱫᱟᱥ |{{full party name with color|rowspan=2|Jharkhand Mukti Morcha}} |- |[[᱒᱐᱐᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱐᱐]] | |ᱠᱤᱥᱳᱨ ᱫᱟᱥ |- |[[᱑᱙᱙᱕ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱙᱕]] | [[File:Prasanna Kumar Dash.jpg|102x102px]] | ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱱᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱫᱟᱥ |{{full party name with color|Indian National Congress}} |- |[[᱑᱙᱙᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱙᱐]] | | ᱪᱷᱟᱛᱤᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱫᱷᱟᱞ |{{full party name with color|Janata Dal}} |- |[[᱑᱙᱘᱕ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱘᱕]] | rowspan="3" |[[File:Prasanna Kumar Dash.jpg|102x102px]] | rowspan="3" |ᱯᱨᱚᱥᱟᱱᱱᱟ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱫᱟᱥ |{{full party name with color|Indian National Congress}} |- |[[᱑᱙᱘᱐ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱘᱐]] |{{full party name with color|Indian National Congress (I)|dab=yes}} |- |[[᱑᱙᱗᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱗]] |{{full party name with color|Indian National Congress}} |- |[[᱑᱙᱗᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱔]] | rowspan="2" | | rowspan="2" |ᱯᱨᱟᱢᱳᱫᱽ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱫᱮᱣ |{{full party name with color|rowspan=2|Independent politician}} |- |[[᱑᱙᱗᱑ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱗᱑]] |- |[[᱑᱙᱖᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱖᱗]] | rowspan="2" | | rowspan="2" |[[ᱥᱟᱱᱛᱳᱥ ᱠᱩᱢᱟᱨ ᱥᱟᱦᱩ]] |{{full party name with color|rowspan=2|Indian National Congress}} |- |[[᱑᱙᱖᱑ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱖᱑]] |- | rowspan="2" |[[᱑᱙᱕᱗ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱕᱗]]{{efn|It was a 2 member constituency}} | |ᱦᱚᱨᱤᱦᱟᱨ ᱢᱳᱦᱟᱱᱛᱤ |{{full party name with color|Praja Socialist Party}} |- |[[File:Samai Majhi.jpg|102x102px]] |ᱥᱚᱢᱚᱭ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ |{{full party name with color|Independent politician}} |- | rowspan="2" |[[᱑᱙᱕᱑ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱑᱙᱕᱑]]{{efn|It was a 2 member constituency}} | |ᱜᱤᱨᱤᱥ ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚ ᱨᱳᱭ |{{full party name with color|Socialist Party}} |- | |ᱥᱩᱨᱮᱱᱫᱨᱚ ᱥᱤᱝ |{{full party name with color|Indian National Congress}} |} ==ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱚᱨᱡᱚ ᱠᱚ== ===᱒᱐᱒᱔=== ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟᱹ ᱛᱷᱚᱠ ᱟᱨ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱗ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱑ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱔ ᱡᱩᱱ ᱒᱐᱒᱔ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=General Election to Legislative Assembly of Odisha 2024 |url=https://elections24.eci.gov.in/election-details-odisa.html |website=[[Election Commission of India|ECI]] |access-date=2025-07-03 |archive-date=2024-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507223908/https://elections24.eci.gov.in/election-details-odisa.html |url-status=dead }}</ref> ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱡᱟᱞᱮᱱ ᱱᱟᱭᱮᱠ ᱫᱚ [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱨᱟᱭᱥᱤᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ ᱗,᱖᱙᱓ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":0" /> {{Election box begin |title= [[᱒᱐᱒᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]]: ᱨᱟᱭᱨᱚᱝᱯᱩᱨ}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |candidate = [[ᱡᱟᱞᱮᱱ ᱱᱟᱭᱮᱠ]] |votes = ᱖᱒,᱗᱒᱔ |percentage = ᱓᱖.᱙᱔ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱚᱛᱟ ᱫᱚᱞ |candidate = ᱨᱟᱭᱥᱤᱱ ᱢᱩᱨᱢᱩ |votes = ᱕᱕,᱐᱓᱑ |percentage = ᱓᱒.᱔᱑ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ |candidate = ᱡᱳᱜᱮᱱᱫᱨᱚ ᱵᱟᱱᱨᱟ |votes = ᱒᱔,᱒᱒᱔ |percentage = ᱑᱔.᱒᱗ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱢᱩᱠᱛᱤ ᱢᱚᱨᱪᱟ |candidate = ᱥᱩᱱᱟᱹᱨᱟᱢ ᱴᱩᱰᱩ |votes = ᱑᱗,᱘᱖᱘ |percentage = ᱑᱐.᱕᱒ |change = }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |votes = ᱑,᱘᱒᱔ |percentage = ᱑.᱐᱗ |change = }} {{Election box majority| |votes = ᱗,᱖᱙᱓ |percentage = ᱔.᱕᱓ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ᱑,᱖᱙,᱘᱐᱖ |percentage = ᱗᱓.᱕᱗ |change = }} {{Election box hold with party link no swing| |winner = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ }} {{Election box end}} ===᱒᱐᱑᱙=== ᱒᱐᱑᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱰᱤᱰᱮᱴ [[ᱯᱨᱚᱠᱟᱥ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] ᱫᱚ ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱰᱤᱰᱮᱴ ᱥᱚᱨᱳᱡᱤᱱᱤ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ ᱑᱙,᱔᱑᱑ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":2" /> {{Election box begin| |title= [[᱒᱐᱑᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]], ᱵᱟᱨᱤᱯᱚᱫᱟ<ref>{{cite web|title=Baripada Assembly Election Results 2019|url=https://www.oneindia.com/baripada-assembly-elections-od-33/|publisher=OneIndia.com|accessdate=27 June 2022}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link||party=ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ|candidate=[[ᱯᱨᱚᱠᱟᱥ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] |votes=᱗᱒,᱒᱒᱕|percentage=᱔᱕.᱐᱘|change=}} {{Election box candidate with party link||party=ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ|candidate=[[ᱥᱚᱨᱳᱡᱤᱱᱤ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] |votes=᱕᱒,᱘᱑᱔|percentage=᱓᱒.᱙᱖|change=}} {{Election box candidate with party link||party=ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ|candidate=ᱫᱚᱥᱨᱚᱛᱷ ᱥᱤᱝ|votes=᱒᱖,᱙᱗᱘|percentage=᱑᱖.᱘᱔|change=}} {{Election box candidate with party link||party=ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ|candidate=NOTA|votes=᱒,᱓᱒᱕|percentage=᱑.᱔᱕|change=''-''}} {{Election box majority||votes=᱑᱙,᱔᱑᱑|percentage=᱑᱒.᱑᱒|change=}} {{Election box turnout||votes=᱑,᱖᱐,᱒᱒᱘|percentage=᱗᱔.᱑᱓|change=}} {{Election box gain with party link no swing| |winner = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |loser = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ }} {{Election box end}} ===᱒᱐᱑᱔=== ᱒᱐᱑᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ [[ᱥᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] ᱫᱚ [[ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱚᱱᱰᱤᱰᱮᱴ [[ᱱᱤᱥᱟᱢᱚᱱᱤ ᱵᱟᱥᱠᱮ]] ᱫᱚ ᱑᱗,᱑᱑᱔ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":0">{{cite web|title=Constituency Wise odisha Assembly Election result 2014|url=http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/2604-constituency-wise-odisha-assembly-election-result.html|publisher=Leadtech.in|access-date=31 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140818230907/http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/2604-constituency-wise-odisha-assembly-election-result.html|archive-date=2014-08-18|url-status=dead}}</ref> {{Election box begin| |title= [[᱒᱐᱑᱔ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]], ᱵᱟᱨᱤᱯᱚᱫᱟ<ref>{{cite web|title=Odisha - Baripada|url=http://eciresults.nic.in/AC/ConstituencywiseS1833.htm?ac=33|publisher=Election Commission of India|accessdate=1 June 2014|archive-date=2 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140602201740/http://eciresults.nic.in/AC/ConstituencywiseS1833.htm?ac=33|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Orissa Assembly Election 2014, Constituency: Baripada (33)|url=http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=998&cid=33|archive-url=https://web.archive.org/web/20140605053226/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=998&cid=33|url-status=usurped|archive-date=5 June 2014|publisher=EmpoweringIndia.org|accessdate=1 June 2014}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ |candidate = [[ᱥᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |votes = ᱕᱔,᱑᱓᱑ |percentage = ᱓᱗.᱔᱙ |change = ᱗.᱘᱓ }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |candidate = ᱱᱤᱥᱟᱢᱚᱱᱤ ᱵᱟᱥᱠᱮ |votes = ᱓᱗,᱐᱑᱗ |percentage = ᱒᱕.᱖᱔ |change = ᱒.᱐᱓ }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ |candidate = ᱯᱨᱤᱭᱟᱵᱨᱚᱛ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ |votes = ᱒᱑,᱙᱓᱓ |percentage = ᱑᱕.ᱚ᱙ |change = ᱐.᱓᱑ }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱢᱩᱠᱛᱤ ᱢᱚᱨᱪᱟ |candidate = ᱯᱷᱟᱜᱩ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ |votes = ᱑᱙,᱒᱑᱔ |percentage = ᱑᱓.᱓᱑ |change = ᱑᱒.᱑᱘ }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |candidate = ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱚᱠᱟ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ |votes = ᱒,᱑᱙᱙ |percentage = ᱑.᱕᱒ |change = ''-'' }} {{Election box majority| |votes = ᱑᱗,᱑᱑᱔ |percentage = ᱑᱑.᱘᱕ |change = }} {{Election box turnout| |votes = ᱑,᱔᱕,᱓᱘᱘ |percentage = ᱗᱖.᱒᱑ |change = ᱗.᱙᱒ }} {{Election box Registered electors |reg. electors = ᱑,᱘᱙,᱔᱗᱑ }} {{Election box hold with party link no swing| |winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ }} {{Election box end}} ===᱒᱐᱐᱙=== ᱒᱐᱐᱙ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱨᱮ, [[ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱰᱤᱰᱮᱴ [[ᱥᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] ᱫᱚ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱢᱩᱠᱛᱤ ᱢᱚᱨᱪᱟ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱠᱟᱱᱰᱤᱰᱮᱴ [[ᱵᱷᱟᱫᱚᱵᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] ᱔,᱗᱖᱐ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮᱭ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱠᱮᱫᱮᱭᱟ ᱾<ref name=":3">{{cite web |url=http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/431-odisha-election-result-2009-votemargin.html |title=Orissa Election Result 2009 With Vote Margin |work=leadtech.in |quote=4760 |access-date=8 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527163949/http://leadtech.in/infoelection/index.php/odisha/431-odisha-election-result-2009-votemargin.html |archive-date=2013-05-27 |url-status=dead }}</ref> {{Election box begin | |title= [[᱒᱐᱐᱙ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ]], ᱵᱟᱨᱤᱯᱚᱫᱟ<ref name=election2009>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/3630-orissa-2009/ |title=Statistical Report on General Election, 2009 to the LEgislative Assembly of Orissa |publisher=[[Election Commission of India]] |access-date= 6 October 2021}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |party = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ |candidate = [[ᱥᱟᱱᱚᱱᱫᱽ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] |votes = ᱓᱒,᱘᱔᱐ |percentage = ᱒᱙.᱖᱖ |change = ''-'' }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱢᱩᱠᱛᱤ ᱢᱚᱨᱪᱟ |candidate = [[ᱵᱷᱟᱫᱚᱵᱽ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ]] |votes = ᱒᱙,᱐᱘᱐ |percentage = ᱒᱕.᱔᱙ |change = ''-'' }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱵᱷᱟᱨᱚᱛᱤᱭᱚ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ |candidate = ᱜᱳᱞᱟᱪ ᱵᱤᱦᱟᱨᱤ ᱱᱟᱭᱮᱠ |votes = ᱒᱖,᱙᱔᱐ |percentage = ᱒᱓.᱖᱑ |change = ''-'' }} {{Election box candidate with party link| |party = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ |candidate = ᱠᱟᱹᱱᱦᱩ ᱥᱚᱨᱮᱱ |votes = ᱑᱖,᱙᱗᱙ |percentage = ᱑᱔.᱘᱘ |change = ''-'' }} {{Election box majority| |votes = ᱔,᱗᱖᱐ |percentage = ᱔.᱑᱗{{efn|%of total valid votes}} |change = ''-'' }} {{Election box turnout| |votes = ᱑,᱑᱔,᱒᱑᱓ |percentage = ᱖᱘.᱒᱙ |change = ''-'' }} {{Election box gain with party link no swing| |winner = ᱵᱤᱡᱩ ᱡᱚᱱᱛᱟ ᱫᱚᱞ |loser = ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱢᱩᱠᱛᱤ ᱢᱚᱨᱪᱟ }} {{Election box end}} ==ᱱᱳᱴᱥ== {{Notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} {{ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ}} {{coords|21.94|86.75|display=title}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱚᱭᱩᱨᱵᱷᱚᱸᱡᱽ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ]] g562qb8zl8foqgc6mvc5scdfehl1vu0 ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ 0 33710 199375 183336 2026-10-29T15:03:45Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 199375 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ | native_name = སྤུ་ན་ཁ་ | native_name_lang = dz | settlement_type = [[ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱞᱢᱟ]] | image_skyline = Punakha Dzong and the Mo Chhu.jpg | image_caption = ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱡᱚᱝ ᱟᱨ ᱢᱳ ᱪᱩ ᱜᱟᱰᱟ | image_map = Punakha is located in Bhutan | map_caption = ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ | coordinates = {{Coord|27|35|N|89|51.5|E|region:BT_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = ᱫᱤᱥᱚᱢ | subdivision_name = [[ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ]] | subdivision_type1 = [[ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ|ᱦᱚᱱᱚᱛ]] | subdivision_name1 = [[ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱡᱚᱝᱠᱷᱟᱜᱽ]] | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 1110 | elevation_m = 1242 | population_total = 6262 | population_as_of = ᱒᱐᱑᱗ | timezone1 = [[ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ|BTT]] | utc_offset1 = +᱐᱖:᱐᱐ | website = [http://www.punakha.gov.bt/en www.punakha.gov.bt/en] }} '''ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ''' (ᱡᱚᱝᱠᱷᱟ: སྤུ་ན་ཁ་) ᱫᱚ [[ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱒᱐ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ [[ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱡᱚᱝᱠᱷᱟᱜᱽ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱕᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[ᱛᱷᱤᱢᱯᱷᱩ]] ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ]] ᱟᱨ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱟᱜ ᱢᱟᱹᱪᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱛᱷᱤᱢᱯᱷᱩ ᱠᱷᱚᱱ ᱗᱒ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱓ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱚᱠᱛᱚ ᱞᱟᱜᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱛᱷᱤᱢᱯᱷᱩ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ, ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱫᱚ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱨᱤᱛᱩ ᱨᱮ ᱵᱮᱥ ᱩᱨᱜᱩᱢ ᱟᱨ ᱥᱤᱛᱩᱝ ᱨᱤᱛᱩ ᱨᱮ ᱞᱚᱞᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱫᱚᱨᱭᱟ ᱟᱴᱮᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱑,᱒᱐᱐ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱰᱟ, [[ᱯᱷᱳ ᱪᱩ]] ᱟᱨ [[ᱢᱳ ᱪᱩ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱰᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱦᱳᱲᱳ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱪᱟᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱡᱚᱝᱠᱷᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱮ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ᱾ == ᱯᱩᱝᱛᱷᱟᱝ ᱰᱮᱣᱟᱪᱮᱱ ᱜᱤ ᱯᱷᱚᱰᱨᱟᱝ == ''ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱚᱱᱚᱞ: [[ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱡᱚᱝ]]'' '''ᱯᱩᱝᱛᱷᱟᱝ ᱰᱮᱣᱟᱪᱮᱱ ᱜᱤ ᱯᱷᱚᱰᱨᱟᱝ''' (ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱩᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱵᱷᱚᱵᱚᱱ) ᱥᱮ '''ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱡᱚᱝ''' ᱫᱚ ᱑᱖᱓᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ '''ᱡᱷᱟᱵᱽᱰᱨᱩᱝ ᱱᱟᱜᱟᱣᱟᱝ ᱱᱟᱢᱜᱭᱟᱞ''' ᱟᱜ ᱟᱸᱫᱮ ᱛᱮ '''ᱛᱩᱭᱵᱤ ᱡᱟᱣ ᱵᱟᱞᱤᱯ''' ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱪᱚᱨᱚᱠ ᱡᱚᱝ (ᱫᱩᱨᱜᱚ) ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ '''ᱡᱮ ᱠᱷᱮᱱᱯᱳ''' ᱟᱜ ᱟᱹᱭᱩᱨ ᱛᱮ ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱵᱟᱝ ᱨᱤᱛᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱡᱚᱝ ᱨᱮ ᱨᱟᱝᱡᱩᱝ ᱠᱟᱥᱟᱨᱯᱟᱱᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱛᱚᱢ ᱰᱨᱩᱠᱯᱟ ᱠᱟᱜᱽᱭᱩ ᱟᱥᱲᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱯᱚᱵᱤᱛᱨᱚ ᱥᱟᱢᱟᱱ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱡᱷᱟᱵᱽᱰᱨᱩᱝ ᱱᱟᱜᱟᱣᱟᱝ ᱱᱟᱢᱜᱭᱟᱞ ᱟᱨ ᱴᱮᱨᱴᱚᱱ ᱯᱚᱫᱽᱢᱚ ᱞᱤᱝᱯᱟ ᱟᱜ ᱯᱚᱵᱤᱛᱨᱚ ᱥᱚᱨᱤᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ ᱫᱚᱦᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱑᱙᱐᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ, ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱡᱚᱝ ᱨᱮ ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱨᱟᱡᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ '''ᱩᱜᱽᱭᱮᱱ ᱣᱟᱝᱪᱩᱠ''' ᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽ ᱚᱵᱷᱤᱥᱮᱠ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱯᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱪᱩᱠᱛᱤ ᱥᱩᱦᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱵᱨᱤᱴᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱢᱟᱢᱞᱟ ᱨᱮ ᱵᱟᱝ ᱟᱠᱴᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱨᱮᱵᱮᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱫᱚ ᱵᱨᱤᱴᱮᱱ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱤᱫᱮᱥ ᱢᱟᱢᱞᱟ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱮ ᱟᱱᱩᱢᱚᱛᱤ ᱮᱢᱟᱫ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾ ᱑᱗᱘᱐, ᱑᱗᱘᱙, ᱑᱘᱐᱒, ᱑᱘᱓᱑, ᱑᱘᱔᱙ ᱟᱨ ᱑᱙᱘᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱥᱮᱸᱜᱮᱞ ᱛᱮ ᱡᱚᱝ ᱫᱚ ᱟᱫᱷᱟ ᱱᱚᱥᱴᱚ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱘᱙᱗ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱞᱟᱲᱟᱣ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱔ ᱨᱮ ᱵᱟᱱ ᱦᱚᱸ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>"Punakha Dzong and Monastery". RAO Online. Retrieved 9 July 2021.</ref> ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ-ᱣᱟᱝᱰᱩ ᱵᱮᱰᱟ ᱨᱮ ᱯᱷᱳ ᱪᱩ ᱟᱨ ᱢᱳ ᱪᱩ ᱜᱟᱰᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱟᱯᱟᱢ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ, ᱡᱚᱝ ᱫᱚ ᱜᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱨ ᱯᱩᱠᱷᱨᱤ (GLOF) ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱵᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱟᱹᱰᱤ ᱵᱚᱛᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱨᱤᱯᱳᱨᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱑᱙᱕᱗, ᱑᱙᱖᱐ ᱟᱨ ᱑᱙᱙᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱡᱚᱝ ᱨᱮ ᱵᱟᱱ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱠᱷᱹᱛᱤ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>Chhopel, Karma (2006-03-15). "Flash Floods and Debris Flows due to Glacial Lake Outburst Floods" (ppt). Proceedings of the International Workshop on Flash Flood Forecasting.</ref> ᱒᱐᱑᱐ ᱥᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱪ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮ, ᱜᱟᱰᱟ ᱠᱚ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨ ᱰᱷᱤᱯ ᱠᱚ ᱩᱥᱩᱞ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱝ ᱫᱩᱜ ᱫᱚᱦᱚᱭ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱑᱗ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱡᱚᱝ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱢᱳ ᱪᱩ ᱜᱟᱰᱟ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱠᱳ (bridge) ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱠᱳ ᱫᱚ ᱑᱙᱕᱗ ᱥᱮ ᱑᱙᱕᱘ ᱨᱮ ᱵᱟᱱ ᱛᱮ ᱵᱚᱦᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ᱾ ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱚᱲᱚ ᱛᱮ ᱢᱟᱨᱮ ᱛᱚᱦᱚᱨ ᱛᱮ ᱕᱕ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱢᱤᱫ ᱱᱟᱣᱟ ᱠᱟᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱠᱳ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱒᱐᱐᱘ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>Nestroy, H. N. (2008). "Re-construction of the Cantilever Bridge crossing the Mochhu (Mo-River) connecting Punakha village and Punakha Dzong in adapted traditional Bhutanese architecture". Pro Bhutan e.v. Retrieved 2009-01-23.</ref> == ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ == ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱫᱚ ᱑᱑ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱞᱚᱠ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱜᱮᱣᱚᱜᱽ]] ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱜᱮᱣᱚᱜᱽ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱡᱚᱝᱠᱷᱟᱜᱽ ᱥᱮ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱜᱮᱞ-ᱢᱤᱫ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱜᱮᱣᱚᱜᱽ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ:<ref>"About Dzongkhag". 21 June 2024.</ref> * ᱵᱟᱨᱯ * ᱪᱩᱵᱽᱵᱩ * ᱰᱡᱳᱢᱤ * ᱜᱳᱭᱮᱱᱥᱟᱨᱤ * ᱜᱩᱢᱟᱠᱷᱟ * ᱠᱟᱵᱽᱡᱤᱥᱟ * ᱞᱤᱝᱢᱩᱠᱷᱟ * ᱥᱮᱝᱜᱟᱱᱟ * ᱛᱟᱞᱳ * ᱴᱳᱭᱮᱯᱤᱥᱟ * ᱴᱳᱭᱮᱰᱣᱳᱝ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱟᱥᱮᱢᱵᱽᱞᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱟᱹᱪᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱤᱝᱢᱩ-ᱴᱳᱭᱮᱰᱣᱳᱝ ᱟᱨ ᱠᱟᱵᱽᱡᱤ-ᱛᱟᱞᱳ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱱ ᱟᱹᱭᱩᱨ (ᱨᱤᱯᱨᱮᱡᱮᱱᱴ) ᱮᱫᱟ᱾ == ᱨᱤᱛᱥᱟ == ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱵᱮᱰᱟ ᱫᱚ ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱨᱮ ᱦᱳᱲᱳ ᱪᱟᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱᱟ᱾ ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱜᱟᱰᱟ, ᱯᱷᱳ ᱟᱨ ᱢᱳ ᱪᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱮᱰᱟ ᱫᱷᱟᱨᱮ ᱨᱮ ᱟᱨᱟᱜ ᱟᱨ ᱯᱩᱸᱰ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱦᱳᱲᱳ ᱜᱮ ᱪᱟᱥ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾<ref>"Ritsha Village of Punakha Valley, Places to visit in Punakha, Best time to visit Ritsha Village | Bhutan Holidays". bhutanholidays.net. Retrieved 2020-06-11.</ref> ᱨᱤᱛᱥᱟ (ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱵᱩᱨᱩ ᱞᱟᱛᱟᱨ) ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱟᱹᱛᱩ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱹᱛᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚᱫᱚ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱟᱣᱩᱱᱰᱮᱥᱚᱱ ᱥᱟᱶ ᱦᱟᱥᱟ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱡᱚᱛᱚ ᱚᱲᱟᱜ ᱜᱮ ᱵᱟᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱩᱥᱩᱞ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱚᱲᱟᱜ ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱴ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱟᱨ ᱦᱳᱲᱳ ᱠᱷᱮᱛ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱵᱟᱜᱟᱱ ᱨᱮ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱚᱢᱞᱟ ᱟᱨ ᱯᱚᱯᱤᱛᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱡᱚ ᱡᱚ ᱫᱟᱨᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ-ᱜᱟᱥᱟ ᱦᱟᱭᱣᱮ ᱠᱷᱚᱱ ᱑ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱥᱟᱺᱜᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱤᱛᱚᱜ, ᱟᱹᱛᱩ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱑ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱪᱟᱥ ᱥᱚᱲᱚᱠ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱞᱟᱜᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱚᱨᱮ, ᱪᱟᱥ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱢᱮᱥᱤᱱ ᱛᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱰᱟᱝᱜᱽᱨᱟ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱛᱮ ᱯᱟᱣᱟᱨ-ᱴᱤᱞᱟᱨ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱟᱹᱛᱩ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱤᱫᱤᱜ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱟᱨᱟᱜ ᱟᱨ ᱯᱩᱸᱰ ᱦᱳᱲᱳ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱪᱟᱥ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱟᱹᱛᱩ ᱫᱚ ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ 'ᱨᱟᱭᱤᱥ ᱵᱟᱣᱩᱞ' (ᱦᱳᱲᱳ ᱵᱟᱹᱴᱤ) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ᱾<ref>"An Overview of Ritsha Village in Punakha Valley That You Must Visit | Bhutan Tourism". Bhutan. Retrieved 2020-06-11.</ref> == ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱚ == '''ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱰᱳᱢᱪᱳ''', ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱵᱷᱩᱴᱟᱱᱤ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ, ᱵᱷᱩᱴᱟᱱᱤ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱯᱚᱨᱚᱵᱽ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱨᱤ-ᱪᱟᱹᱞᱤ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱫᱚᱢ ᱫᱮᱡ ᱟᱨ ᱛᱚᱨᱣᱟᱞ ᱮᱱᱮᱡ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱫᱩᱜ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾<ref>Bstan-vdzin-rnam-rgyal, ed. (2008). Dzongs of Bhutan: fortresses of the Dragon kingdom (2. ed.). Thimphu: Bhutan Times. ISBN 978-99936-705-2-0.</ref> == ᱦᱚᱭ ᱦᱤᱥᱤᱫ == ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱩᱥᱩᱞ ᱫᱚ ᱑,᱒᱓᱖ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱔,᱐᱕᱕ ᱯᱷᱩᱴ)᱾ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱫᱟᱜ ᱡᱟᱹᱲᱤ ᱫᱚ ᱗᱘᱕.᱙ ᱢᱤᱞᱤᱢᱤᱴᱚᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ᱾ '''ᱞᱚᱞᱚᱥᱚᱝ (᱑᱙᱙᱐-᱒᱐᱑᱗ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ):''' * '''ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱞᱚᱞᱚ :''' ᱡᱩᱱ-ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱨᱮ ᱓᱖-᱓᱗°C ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜᱼᱟ᱾ * '''ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱜᱚᱲ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ :''' ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱨᱮ ᱓᱐.᱗°C᱾ * '''ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱜᱚᱲ ᱠᱚᱢ:''' ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱨᱮ ᱕.᱘°C ᱟᱨ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱨᱮ ᱒᱐.᱘°C᱾ * '''ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱞᱚᱞᱚ:''' ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱨᱮ ᱐.᱐°C᱾ * '''ᱫᱟᱜ ᱡᱟᱹᱲᱤ:''' ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱫᱟᱜ ᱧᱩᱨᱩᱜᱼᱟ (ᱜᱚᱲ ᱑᱕᱗.᱙ ᱢᱤᱞᱤᱢᱤᱴᱚᱨ)᱾ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱟᱨ ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱠᱚᱢ ᱫᱟᱜ ᱧᱩᱨᱩᱜᱼᱟ᱾<ref>"Climate Data Book of Bhutan, 2018" (PDF). National Center for Hydrology and Meteorology. Retrieved 20 February 2025.</ref> == ᱱᱚᱣᱟ ᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ == * [[ᱡᱚᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱹᱨᱤ]] * [[ᱰᱨᱤᱜᱽᱞᱟᱢ ᱱᱟᱢᱡᱷᱟ]] * [[ᱱᱟᱜᱟᱣᱟᱝ ᱱᱟᱢᱜᱭᱟᱞ]] == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} == ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == [https://web.archive.org/web/20251128163150/http://www.punakha.gov.bt/en ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨᱤ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ] [https://en.wikivoyage.org/wiki/Punakha ᱣᱤᱠᱤᱵᱷᱚᱭᱮᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱜᱚᱲᱚ] [https://www.google.com/search?q=http://www.bhutan2008.bt/en/node/360 ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱡᱚᱝ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱠᱟᱛᱷᱟ] [https://www.google.com/search?q=https://www.flickr.com/search/%3Fq%3DPunakha%2BDzong%26m%3Dtags ᱯᱷᱞᱤᱠᱟᱨ ᱨᱮ ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱡᱚᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱩᱱᱟᱠᱷᱟ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱷᱩᱴᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱮ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ ᱠᱚ]] 32siei5n219l56a9rp84ulaluwyzu3d ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱢᱩᱱᱰᱟ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱡᱮᱞ 0 35764 199378 191272 2026-10-29T17:29:05Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 199378 wikitext text/x-wiki '''ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱢᱩᱱᱰᱟ ᱥᱮᱱᱴᱨᱟᱞ ᱡᱮᱞ''' ᱫᱚ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱨᱟᱺᱪᱤ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱡᱮᱞ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite news |title=Report on the visit of Dr Vinod Aggarwal, Special Rapporteur ,Central Zone-1,NHRC to Birsa Munda Central Jail, Hotwar, Ranchi, Jharkhand. |url=https://nhrc.nic.in/assets/uploads/minute_of_meeting/1751365951_bf7e496b8dd052fa6ea0.pdf}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-10-10 |title=Two officials of Birsa Munda Central Jail suspended for negligence in work |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ranchi/two-officials-of-birsa-munda-central-jail-suspended-for-negligence-in-work/articleshow/124461988.cms |access-date=2026-04-22 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == ᱱᱟᱜᱟᱢ == ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱑᱘᱙᱙ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱤᱝᱨᱮᱡᱽ ᱠᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱮᱞ ᱫᱚ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱦᱩᱞᱜᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱚᱱᱫᱽ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱚ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":0">{{cite web | title=Prison that housed Birsa Munda is now Ranchi's cultural centre | work=The Times of India | date=15 August 2024 | url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/112536662.cms?utm_source=contentofinterest&utm_medium=text&utm_campaign=cppst }}</ref> ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱱᱮᱛᱟ [[ᱵᱤᱨᱥᱟ ᱢᱩᱱᱰᱟ]] ᱫᱚ ᱟᱡᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱫᱤᱱ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱜᱮᱭ ᱵᱚᱱᱫᱽ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱮᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱦᱳᱴᱣᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱣᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱟᱭᱜᱟ ᱛᱮ ᱠᱚ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱷᱤᱨᱤ-ᱤᱴᱟᱹ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱠᱳᱴᱤ ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱷᱚᱨᱚᱪ ᱠᱟᱛᱮ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱛᱮᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱕ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱑ ᱦᱤᱞᱚᱜ, ᱢᱩᱱᱰᱟ ᱣᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱢᱚᱱᱛᱨᱤ [[ᱱᱚᱨᱮᱱᱫᱽᱨᱚ ᱢᱳᱫᱤ]] ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱰᱷᱟᱹᱣ ᱥᱟᱹᱜᱩᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱤᱣᱡᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱱᱮᱛᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱒᱒ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱢᱩᱴᱷᱟᱹᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱟᱨᱵᱟᱱ ᱤᱱᱯᱷᱨᱟᱥᱴᱨᱟᱠᱪᱟᱨ ᱰᱮᱵᱽᱞᱚᱯᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚᱢᱯᱟᱱᱤ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱟᱣᱟ ᱛᱮ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱ ᱴᱨᱟᱥᱴ ᱯᱷᱚᱨ ᱨᱩᱨᱟᱞ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡ ᱮᱱᱰ ᱰᱮᱵᱽᱞᱚᱯᱢᱮᱱᱴ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=Indian Trust for Rural Heritage and Development (ITRHD) |url=https://www.itrhd.com/projects1.asp?catid=1&subcatid=11 |access-date=2026-04-22 |website=www.itrhd.com |archive-date=2026-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517165113/https://www.itrhd.com/projects1.asp?catid=1&subcatid=11 |url-status=dead}}</ref> ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ, ᱱᱚᱸᱰᱮᱱ ᱠᱚ ᱑᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱚᱭᱫᱤ ᱠᱳᱨᱳᱱᱟ ᱵᱷᱟᱭᱨᱟᱥ ᱛᱮᱠᱚ ᱟᱡᱟᱨ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱡᱮᱞ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱭᱫᱤ ᱟᱨ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱴᱤᱠᱟᱹ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |date=8 May 2021 |title=Birsa Munda Central Jail conducts mass vaccination of prisoners and staff |url=https://www.telegraphindia.com/jharkhand/birsa-munda-central-jail-conducts-mass-vaccination-of-prisoners-and-staff/cid/1814985 |access-date=22 April 2026 |website=The Telegraph}}</ref> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} {{coord|23.3771|85.3288|type:landmark_region:IN|display=title}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱮᱞ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱘᱙᱙ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟᱜ ᱠᱚ]] 7zccoxg8evpwu529m1363m6aoejjjy9 ᱵᱮᱦᱱᱟᱢ ᱥᱷᱟᱠᱤᱵᱟᱭᱤ 0 36092 199379 198981 2026-10-29T17:52:29Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 199379 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ᱵᱮᱦᱱᱟᱢ ᱥᱷᱟᱠᱤᱵᱟᱭᱤ | image = Behnam Shakiabie.jpg | birth_date = ᱑᱙᱗᱒ | birth_place = ᱟᱦᱵᱷᱟᱡᱽ, ᱤᱨᱟᱱ | alma_mater = ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱪᱮᱨᱟᱭᱤᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ,<br /> ᱵᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ,<br /> ᱡᱟᱨᱢᱟᱱ ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱤᱢᱯᱞᱟᱱᱴᱚᱞᱚᱡᱤ (ᱰᱤᱡᱤᱟᱭ),<br /> ᱡᱟᱨᱢᱟᱱ ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱯᱮᱨᱤᱭᱚᱰᱚᱱᱴᱚᱞᱚᱡᱤ (ᱰᱤᱡᱤᱯᱤ),<br /> ᱟᱨ ᱡᱟᱭᱤᱥ ᱰᱮᱱᱴᱟᱞ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ | occupation = ᱚᱨᱟᱞ ᱥᱚᱨᱡᱚᱱ, ᱢᱟᱭᱠᱨᱚᱥᱠᱚᱯᱤᱠ ᱰᱮᱱᱴᱤᱥᱴᱨᱤ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱮᱰᱩᱠᱮᱴᱚᱨ }} '''ᱵᱮᱦᱱᱟᱢ ᱥᱷᱟᱠᱤᱵᱟᱭᱤ''' (ᱯᱷᱟᱨᱥᱤ: دکتر بهنام شکیبایی; ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱗᱒), ᱤᱨᱟᱱᱤ-ᱡᱟᱨᱢᱟᱱ ᱚᱨᱟᱞ ᱥᱚᱨᱡᱚᱱ, ᱢᱟᱭᱠᱨᱚᱥᱠᱚᱯᱤᱠ ᱰᱮᱱᱴᱤᱥᱴᱨᱤ ᱥᱯᱮᱥᱤᱭᱟᱞᱤᱥᱴ, ᱨᱤᱥᱟᱨᱪᱟᱨ ᱟᱨ ᱮᱰᱩᱠᱮᱴᱚᱨ ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱟᱭᱠᱨᱚᱥᱠᱚᱯᱤᱠ ᱟᱨ ᱢᱟᱭᱠᱨᱚᱥᱟᱨᱡᱤᱠᱟᱞ ᱤᱱᱥᱴᱨᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱴᱨᱤᱴᱢᱮᱱᱴ ᱴᱮᱠᱱᱤᱠ ᱠᱚ ᱚᱨᱟᱞ ᱤᱢᱯᱞᱟᱱᱴᱚᱞᱚᱡᱤ ᱨᱮᱭ ᱤᱱᱵᱷᱮᱱᱴ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=Microscope-controlled internal sinus floor elevation |url=https://www.zeiss.com/meditec/en/myzeiss/peer-insights/articles/dentistry/microscope-controlled-internal-sinus-floor-elevation-mci_sfe-a-new-technique-to-evaluate-the-sinus-membrane-during-transcrestal-lifting.html |access-date=2024-11-12 |website=www.zeiss.com |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2016-04-20 |title=Iranian Dentist Holds Hands-On Course In Dubai World Congress - Iran Front Page |url=https://ifpnews.com/iranian-dentist-holds-hands-on-course-in-dubai-world-congress/ |access-date=2024-11-12 |website=ifpnews.com |language=en-US |archive-date=2024-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112065940/https://ifpnews.com/iranian-dentist-holds-hands-on-course-in-dubai-world-congress/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Microscope-guided external sinus floor elevation (MGES) |url=https://www.zeiss.com/meditec/en/myzeiss/peer-insights/articles/dentistry/microscope-guided-external-minimally-invasive-sinus-floor-elevation-mges.html |access-date=2024-11-12 |website=www.zeiss.com |language=en}}</ref> == ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱟᱨ ᱥᱮᱪᱮᱫ == ᱥᱷᱟᱠᱤᱵᱟᱭᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱗᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱤᱨᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱦᱵᱷᱟᱡᱽ ᱨᱮᱭ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-02-11 |title=Issue 114.4 - Dr. Kianor Shah by topdoctormagazine - Issuu |url=https://issuu.com/topdoctormagazine/docs/issue_114.4_-_dr._kianor_shah |access-date=2024-11-12 |website=issuu.com |language=en}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱘᱖ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱑᱔ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱩᱢᱮᱨ ᱨᱮ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤ ᱛᱮᱭ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱮᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web |date=2023-12-05 |title=روش نوین درمانی محقق ایرانی استاندارد اول دندانپزشکی دنیا می‌شود |url=https://www.irna.ir/news/85312896/%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%AF%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF |access-date=2024-11-12 |website=ایرنا |language=fa}}</ref> ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱑ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱟᱭ ᱤᱥᱠᱩᱞ ᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱟᱨ ᱑᱙۹᱘ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱪᱮᱨᱟᱭᱤᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱮᱱᱴᱤᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱰᱤᱜᱽᱨᱤᱭ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref name=":0" /> ᱥᱷᱟᱠᱤᱵᱟᱭᱤ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱚᱨᱟᱞ ᱥᱟᱨᱡᱟᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱯᱮᱥᱤᱭᱟᱞᱟᱭᱤᱡᱮᱥᱚᱱ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱪᱮᱨᱟᱭᱤᱴ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱵᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱮ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱ ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱤᱢᱯᱞᱟᱱᱴᱚᱞᱚᱡᱤ (ᱰᱤᱡᱤᱟᱭ) ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱢᱯᱞᱟᱱᱴᱚᱞᱚᱡᱤ ᱨᱮ ᱯᱚᱥᱴᱜᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱴ ᱢᱟᱥᱴᱟᱨᱥᱤᱯ, ᱡᱟᱨᱢᱟᱱ ᱮᱥᱚᱥᱤᱭᱮᱥᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱯᱮᱨᱤᱭᱚᱰᱚᱱᱴᱚᱞᱚᱡᱤ (ᱰᱤᱡᱤᱯᱤ) ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱮᱨᱤᱭᱚᱰᱚᱱᱴᱚᱞᱚᱡᱤ ᱨᱮ ᱯᱚᱥᱴᱜᱨᱮᱡᱩᱭᱮᱴ ᱢᱟᱥᱴᱟᱨᱥᱤᱯ, ᱟᱨ ᱡᱟᱭᱤᱥ ᱰᱮᱱᱴᱟᱞ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱚᱨᱟᱞ ᱢᱟᱭᱠᱨᱚᱥᱟᱨᱡᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱢᱟᱭᱠᱨᱚᱥᱠᱚᱯᱤᱠ ᱰᱮᱱᱴᱤᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱯᱮᱥᱤᱭᱟᱞᱟᱭᱤᱡᱮᱥᱚᱱ ᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=dr-shakibae by Samineh Tolou Tehrani |url=https://appadvice.com/app/dr-shakibae/1112285175 |access-date=2024-11-13 |website=AppAdvice |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Dental Medicine – 1001 Nuits Voyages |url=https://1001nuitsvoyages.com/dental-medicine/ |access-date=2024-11-13 |language=en-US}}</ref> == ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ == ᱠᱚᱞᱮᱡᱽ ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱥᱷᱟᱠᱤᱵᱟᱭᱤ ᱫᱚ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ, ᱡᱩᱨᱤᱠ ᱟᱨ ᱫᱩᱵᱟᱭ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱚᱨᱟᱞ ᱥᱚᱨᱡᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref name=":2">{{Cite web |last=Yumpu.com |title=Minimally invasive treatment approaches in oral implantology ... - Zeiss |url=https://www.yumpu.com/en/document/read/51650631/minimally-invasive-treatment-approaches-in-oral-implantology-zeiss |access-date=2024-11-13 |website=yumpu.com |language=en}}</ref><ref name=":1" /> ᱥᱷᱟᱠᱤᱵᱟᱭᱤ ᱫᱚ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱰᱟ-ᱣᱤᱰᱮᱱᱵᱨᱩᱠ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠ ᱦᱚᱸᱭ ᱪᱟᱞᱟᱣᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾<ref name=":2" /> ᱒᱐᱐᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱥᱷᱟᱠᱤᱵᱟᱭᱤ ᱫᱚ ᱚᱨᱟᱞ ᱤᱢᱯᱞᱟᱱᱴᱚᱞᱚᱡᱤ ᱟᱨ ᱡᱚᱣ ᱵᱚᱱ ᱨᱤᱠᱚᱱᱥᱴᱨᱚᱠᱥᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱭᱠᱨᱚᱥᱟᱨᱡᱤᱠᱟᱞ ᱴᱮᱠᱱᱤᱠ ᱟᱨ ᱤᱱᱥᱴᱨᱩᱢᱮᱱᱴ ᱠᱚᱭ ᱰᱮᱵᱷᱮᱞᱚᱯ ᱮᱦᱚᱵ ᱠᱮᱫᱟ᱾<ref name=":0" /> ᱒᱐᱐᱘ ᱟᱨ ᱒᱐᱑᱐ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ, ᱥᱷᱟᱠᱤᱵᱟᱭᱤ ᱫᱚ ᱚᱨᱟᱞ ᱤᱢᱯᱞᱟᱱᱴᱚᱞᱚᱡᱤ ᱨᱮ ᱰᱮᱱᱴᱟᱞ ᱚᱯᱟᱨᱮᱴᱤᱝ ᱢᱟᱭᱠᱨᱚᱥᱠᱚᱯ ᱟᱨ ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱤᱢᱯᱞᱟᱱᱴ ᱢᱟᱭᱠᱨᱚᱥᱟᱨᱡᱟᱨᱤ ᱴᱮᱠᱱᱤᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢᱮᱴᱤᱠ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱥᱟᱬᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱰᱚᱠᱩᱢᱮᱱᱴ ᱟᱨ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱞᱮᱫᱟ᱾<ref>{{Cite web |date=2024-05-29 |title=Implant Microsurgery Scientist, Dr. Behnam Shakibaie, and his US research team set new world record in dentistry |url=https://www.gulf-times.com/article/683601/qatar/implant-microsurgery-scientist-dr-behnam-shakibaie-and-his-us-research-team-set-new-world-record-in-dentistry |access-date=2024-11-13 |website=Gulf Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-04-10 |title=Dr. Behnam Shakibaie and Team Achieve World Record in Dentistry |url=https://dentalresourceasia.com/dr-behnam-shakibaie-and-team-achieve-world-record-in-dentistry/ |access-date=2024-11-12 |website=DENTAL RESOURCE ASIA |language=en-US}}</ref> ᱒᱐᱑᱒ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱥᱷᱟᱠᱤᱵᱟᱭᱤᱭᱟᱜ ᱢᱟᱭᱠᱨᱚᱥᱠᱚᱯᱤᱠ ᱤᱢᱯᱞᱟᱱᱴ ᱴᱮᱠᱱᱤᱠ ᱫᱚ ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ ᱨᱮ ᱤᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱱ ᱥᱚᱥᱟᱭᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱢᱟᱭᱠᱨᱚᱥᱠᱚᱯᱤᱠ ᱰᱮᱱᱴᱤᱥᱴᱨᱤ (ESMD) ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱨᱮ, ᱢᱤᱫ ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱠᱚᱱᱯᱷᱟᱨᱮᱱᱥ ᱨᱮ 3D ᱛᱮ ᱵᱨᱚᱰᱠᱟᱥᱴ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web |date=2024-11-12 |title=کشف تکنیک جدید جراحی میکروسکوپی ایمپلنت توسط دکتر بهنام شکیبایی |url=https://www.bartarinha.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-41/34212-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DA%A9%D9%88%D9%BE |access-date=2024-11-12 |website=مجله اینترنتی برترین ها {{!}} پورتال خبری و سبک زندگی |language=fa |archive-date=2025-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425110712/https://www.bartarinha.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-41/34212-%DA%A9%D8%B4%D9%81-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DA%A9%D9%88%D9%BE |url-status=dead}}</ref> ᱒᱐᱒᱓ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ, ᱢᱟᱭᱠᱨᱚᱥᱠᱚᱯᱤᱠ ᱟᱨ ᱰᱤᱡᱤᱴᱟᱞ ᱤᱢᱯᱞᱟᱱᱴᱚᱞᱚᱡᱤ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱰᱮᱱᱴᱟᱞ ᱡᱟᱨᱱᱟᱞ COMPENDIUM ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞ ᱮᱱ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱥᱷᱟᱠᱤᱵᱟᱭᱤᱭᱟᱜ ᱴᱨᱤᱴᱢᱮᱱᱴ ᱢᱮᱛᱷᱚᱰ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱰᱮᱱᱴᱤᱥᱴᱨᱤ ᱥᱴᱮᱱᱰᱟᱨᱰ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱚᱫᱚᱨ ᱞᱮᱱᱟ᱾<ref>{{Cite web |date=2023-12-06 |title=معرفی روش نوین محقق ایرانی به عنوان روش استاندارد دندانپزشکی در نشریه امریکایی |url=https://www.isna.ir/news/1402091510984/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C |access-date=2024-11-13 |website=ایسنا |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-12-05 |title=روش نوین درمانی محقق ایرانی استاندارد اول دندانپزشکی دنیا می‌شود |url=https://www.irna.ir/news/85312896/%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%AF%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF |access-date=2024-11-13 |website=ایرنا |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-12-06 |title=روش جدید درمانی محقق ایرانی برای جراحی «میکروسکوپی ایمپلنت» |url=https://www.mehrnews.com/news/5959530/%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DA%A9%D9%88%D9%BE%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%85%D9%BE%D9%84%D9%86%D8%AA |access-date=2024-11-13 |website=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-12-06 |title=دست‌آورد علمی بی‌نظیر محقق ایرانی، استاندارد اول پزشکی دندان در امریکا و دنیا می‌شود {{!}} آوا |url=https://www.avapress.com/fa/news/281743/%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%B8%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%AF%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF |access-date=2024-11-13 |website=خبرگزاری صدای افغان(آوا) {{!}} اخبار افغانستان و جهان {{!}} Afghan voice agency |language=fa |archive-date=2024-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130065605/https://www.avapress.com/fa/news/281743/%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%B8%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%AF%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF |url-status=dead}}</ref> == ᱠᱷᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱸᱫᱽ == ᱥᱷᱟᱠᱤᱵᱟᱭᱤ ᱫᱚ ᱯᱮᱱᱥᱤᱞᱵᱷᱮᱱᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱟᱨ ᱢᱤᱥᱤᱜᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱴᱤᱢ ᱮ ᱟᱹᱭᱩᱨᱮᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾{{cn|date=ᱰᱤᱥᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔}} ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱰᱮᱱᱴᱤᱥᱴᱨᱤ ᱨᱮ, ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱛᱮ ᱚᱨᱟᱞ ᱤᱢᱯᱞᱟᱱᱴᱚᱞᱚᱡᱤ ᱨᱮ, ᱚᱯᱟᱨᱮᱴᱤᱝ ᱢᱟᱭᱠᱨᱚᱥᱠᱚᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱥᱴᱮᱢᱮᱴᱤᱠ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱱᱟᱶᱟ ᱢᱮᱛᱷᱚᱰ ᱠᱚᱭ ᱨᱤᱥᱟᱨᱪ ᱟᱨ ᱰᱮᱵᱷᱮᱞᱚᱯ ᱟᱠᱟᱫᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=Uses of the operating microscope in minimally invasive implantology |url=https://www.zeiss.com/meditec/en/myzeiss/peer-insights/articles/dentistry/uses-of-the-operating-microscope-in-minimally-invasive-implantology.html |access-date=2024-11-12 |website=www.zeiss.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=gulftoday |date=2024-04-04 |title=Dr Behnam Shakibaie and his research team set a new world record in dentistry |url=https://www.gulftoday.ae/lifestyle/2024/04/04/dr-behnam-shakibaie-and-his-research-team-set-a-new-world-record-in-dentistry |access-date=2024-11-12 |website=gulftoday |language=en}}</ref> == ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱟᱨᱥᱟᱞᱠᱚ == * ᱥᱷᱟᱠᱤᱵᱟᱭᱤ, ᱵᱤ. (᱒᱐᱑᱓). ᱠᱚᱢᱯᱮᱨᱤᱡᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ ᱤᱯᱷᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱱᱮᱥ ᱚᱯᱷ ᱴᱩ ᱰᱤᱯᱷᱟᱨᱮᱱᱴ ᱵᱚᱱ ᱥᱟᱵᱽᱥᱴᱤᱴᱤᱭᱩᱴ ᱢᱮᱴᱮᱨᱤᱭᱟᱞᱥ ᱯᱷᱚᱨ ᱥᱚᱠᱮᱴ ᱯᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱟᱯᱷᱴᱟᱨ ᱴᱩᱛᱷ ᱮᱠᱥᱴᱨᱮᱠᱥᱚᱱ: ᱮ ᱠᱚᱱᱴᱨᱚᱞᱰ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠᱟᱞ ᱤᱥᱴᱟᱰᱤ. ''ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱡᱟᱨᱱᱟᱞ ᱚᱯᱷ ᱯᱮᱨᱤᱭᱚᱰᱚᱱᱴᱤᱠᱥ ᱮᱱᱰ ᱨᱮᱥᱴᱚᱨᱮᱴᱤᱵᱷ ᱰᱮᱱᱴᱤᱥᱴᱨᱤ'', ''᱓᱓''(᱒). * ᱥᱷᱟᱠᱤᱵᱟᱭᱤ, ᱵᱤ., ᱵᱞᱟᱴᱡᱽ, ᱮᱢ., ᱥᱟᱵᱽᱨᱤ, ᱮᱪ., ᱡᱟᱢᱱᱟᱱᱤ, ᱤ., ᱵᱟᱨᱩᱴᱪᱤ, ᱮᱥ. (᱒᱐᱒᱓). ᱤᱯᱷᱮᱠᱴᱤᱵᱷᱱᱮᱥ ᱚᱯᱷ ᱴᱩ ᱰᱤᱯᱷᱟᱨᱮᱱᱴᱞᱤ ᱯᱨᱚᱥᱮᱥᱰ ᱵᱚᱵᱷᱟᱭᱤ-ᱰᱮᱨᱟᱭᱤᱵᱷᱰ ᱡᱮᱱᱚᱜᱨᱟᱯᱷᱴᱥ ᱯᱷᱚᱨ ᱟᱞᱵᱷᱤᱭᱚᱞᱟᱨ ᱨᱤᱡᱽ ᱯᱨᱤᱡᱟᱨᱵᱷᱮᱥᱚᱱ ᱣᱤᱛᱷ ᱮ ᱢᱤᱱᱤᱢᱟᱞᱤ ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱤᱵᱷ ᱴᱩᱛᱷ ᱮᱠᱥᱴᱨᱮᱠᱥᱚᱱ ᱮᱯᱨᱳᱪ: ᱮ ᱯᱷᱤᱡᱤᱵᱤᱞᱤᱴᱤ ᱠᱞᱤᱱᱤᱠᱟᱞ ᱴᱨᱟᱭᱟᱞ. ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱡᱟᱨᱱᱟᱞ ᱚᱯᱷ ᱯᱮᱨᱤᱭᱚᱰᱚᱱᱴᱤᱠᱥ ᱮᱱᱰ ᱨᱮᱥᱴᱚᱨᱮᱴᱤᱵᱷ ᱰᱮᱱᱴᱤᱥᱴᱨᱤ, ᱔᱓, ᱕᱔᱑-᱕᱔᱙. * ᱥᱷᱟᱠᱤᱵᱟᱭᱤ, ᱵᱤ., ᱵᱞᱟᱴᱡᱽ, ᱮᱢ. ᱵᱤ., ᱠᱚᱱᱮᱡᱳ, ᱡᱮ., ᱟᱨ ᱟᱵᱽᱫᱩᱞᱠᱟᱫᱤᱨ, ᱮᱪ. (᱒᱐᱒᱓). ᱯᱷᱨᱚᱢ ᱢᱤᱱᱤᱢᱟᱞᱤ ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱤᱵᱷ ᱴᱩᱛᱷ ᱮᱠᱥᱴᱨᱮᱠᱥᱚᱱ ᱴᱩ ᱯᱷᱟᱭᱱᱟᱞ ᱪᱮᱭᱟᱨᱥᱟᱭᱤᱰ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱤᱠᱮᱴᱮᱰ ᱨᱮᱥᱴᱚᱨᱮᱥᱚᱱ: ᱮ ᱢᱟᱭᱠᱨᱚᱥᱠᱚᱯᱤᱠᱟᱞᱤ ᱮᱱᱰ ᱰᱤᱡᱤᱴᱟᱞᱤ ᱰᱨᱟᱭᱵᱷᱮᱱ ᱯᱷᱩᱞ ᱣᱟᱨᱠᱯᱷᱞᱳ ᱯᱷᱚᱨ ᱥᱤᱝᱜᱮᱞ-ᱤᱢᱯᱞᱟᱱᱴ ᱴᱨᱤᱴᱢᱮᱱᱴ. ''ᱠᱚᱢᱯᱮᱱᱰᱤᱭᱟᱢ ᱚᱯᱷ ᱠᱚᱱᱴᱤᱱᱤᱣᱤᱝ ᱮᱰᱩᱠᱮᱥᱚᱱ ᱤᱱ ᱰᱮᱱᱴᱤᱥᱴᱨᱤ (᱑᱕᱔᱘᱘᱕᱗᱘)'', ''᱔᱔''(᱑᱐). * ᱥᱷᱟᱠᱤᱵᱟᱭᱤ, ᱵᱤ., ᱥᱟᱵᱽᱨᱤ, ᱮᱪ., ᱵᱞᱟᱴᱡᱽ, ᱮᱢ. ᱵᱤ., ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱩᱴᱪᱤ, ᱮᱥ. (᱒᱐᱒᱓). ᱠᱚᱢᱯᱮᱨᱤᱡᱚᱱ ᱚᱯᱷ ᱫᱤ ᱢᱤᱱᱤᱢᱟᱞᱤ‐ᱤᱱᱵᱷᱮᱥᱤᱵᱷ ᱨᱳᱞ‐ᱤᱱ ᱮᱱᱵᱷᱮᱞᱚᱯ ᱯᱷᱞᱮᱯ ᱴᱮᱠᱱᱤᱠ ᱴᱩ ᱫᱤ ᱦᱚᱞᱰᱤᱝ ᱥᱩᱪᱟᱨ ᱴᱮᱠᱱᱤᱠ ᱤᱱ ᱤᱢᱯᱞᱟᱱᱴ ᱥᱟᱨᱡᱟᱨᱤ: ᱮ ᱯᱨᱚᱥᱯᱮᱠᱴᱤᱵᱷ ᱠᱮᱥ ᱥᱤᱨᱤᱡᱽ. ''ᱡᱟᱨᱱᱟᱞ ᱚᱯᱷ ᱮᱥᱛᱷᱮᱴᱤᱠ ᱮᱱᱰ ᱨᱮᱥᱴᱚᱨᱮᱴᱤᱵᱷ ᱰᱮᱱᱴᱤᱥᱴᱨᱤ'', ''᱓᱕''(᱔), ᱖᱒᱕-᱖᱓᱑. == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{reflist}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱗᱒ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱦᱵᱷᱟᱡᱽ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱰᱮᱱᱴᱤᱥᱴ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱒᱑ ᱟᱱᱟᱜ ᱥᱟᱭ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱤᱱ ᱡᱟᱨᱢᱟᱱ ᱰᱮᱱᱴᱤᱥᱴ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱮᱱᱥᱤᱞᱵᱷᱮᱱᱤᱭᱟ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱤᱥᱤᱜᱟᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱯᱷᱮᱠᱟᱞᱴᱤ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱤᱨᱟᱱᱤ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠᱥ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱟᱨᱢᱟᱱ ᱮᱠᱟᱰᱮᱢᱤᱠᱥ]] dl3w13xvofxfws7o2h74xgx4ddbcnzj ᱯᱟᱨᱮᱝᱜᱟ 0 38320 199373 199337 2026-10-29T14:19:40Z InternetArchiveBot 3665 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 199373 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ᱯᱟᱨᱮᱝᱜᱟ | image = OpenSpeaks-pcj-Gorum-Balaram Muduli-OG-Use of Gorum Language.webm | image_caption = ᱢᱤᱫ ᱯᱟᱨᱮᱝᱜᱟ ᱦᱚᱲ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤ ᱟᱨ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱪᱮᱫ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ [[ᱜᱳᱨᱩᱢ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱜᱳᱨᱩᱢ]], [[ᱫᱮᱥᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱫᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[ᱳᱰᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱳᱰᱤᱭᱟ]] ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟ | region1 = [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] | pop1 = ᱙,᱔᱔᱕ | ref1 = <ref name="Cen2011">{{cite web|title=ST-14 Scheduled Tribe Population By Religious Community|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/SCST-Series/ST14.html|website=Census of India|publisher=Ministry of Home Affairs, India|accessdate=15 October 2017}}</ref> | languages = [[ᱜᱳᱨᱩᱢ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱜᱳᱨᱩᱢ]] | Script = | religions = | related_groups = [[ᱜᱟᱫᱟᱵᱟ ᱦᱚᱲ|ᱜᱟᱫᱟᱵᱟ]], [[ᱵᱳᱱᱰᱟ ᱦᱚᱲ|ᱵᱳᱱᱰᱟ]] ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ [[ᱢᱩᱸᱰᱟ ᱦᱚᱲ|ᱢᱩᱸᱰᱟ ᱦᱚᱲᱠᱚ]] | native_name = | native_name_lang = | regions = {{IND}} }} '''ᱯᱟᱨᱮᱝᱜᱟ''' ('''ᱯᱮᱨᱮᱝᱜᱤ''' ᱦᱚᱸᱠᱚ ᱚᱞᱟ) ᱥᱮ '''ᱜᱳᱨᱩᱢ ᱦᱚᱲ''' ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ]] ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱ ᱢᱤᱫ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱟᱨ ᱞᱮᱠᱷᱟᱥᱤᱫᱽ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱠᱳᱨᱟᱯᱩᱴ ᱟᱨ ᱢᱟᱞᱠᱟᱱᱜᱤᱨᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ [[ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ]] ᱫᱚ ᱩᱱᱠᱩ ᱢᱩᱱᱰᱟ ᱜᱩᱴ ᱨᱮᱱ [[ᱜᱟᱫᱟᱵᱟ ᱦᱚᱲ|ᱜᱟᱫᱟᱵᱟ]] ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱮ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱯᱟᱨᱮᱝᱜᱟ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ [[ᱜᱳᱨᱩᱢ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱛᱮᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱩᱱᱰᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱢᱩᱱᱰᱟ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱠᱟᱱᱟ᱾ == ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ == ᱯᱟᱨᱮᱝᱜᱟ ᱠᱟᱛᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, "ᱯᱮᱨᱟᱝᱜᱟ" ᱥᱮ "ᱯᱟᱨᱮᱝᱜᱟ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱫᱚ "ᱠᱮᱨᱟᱝ" ᱟᱹᱲᱟᱹ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱫᱟᱨᱮ ᱥᱩᱛᱟᱹᱢ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱜᱼᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱮ ᱱᱩᱠᱩ ᱦᱚᱲ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮ ᱞᱩᱜᱽᱲᱤ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ᱾<ref name=":0">{{cite web |title=Parenga |url=https://www.scstrti.in/index.php/91-tribes/199-parenga |website=www.scstrti.in |publisher=Scheduled Castes and Scheduled Tribes Research and Training Institute |access-date=9 March 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Tribal Museum">{{Cite web |title=Perenga |url=https://atlcodisha.in/uploads/images/tribes/PERENGA.pdf |website=Academy of Tribal Language and Culture |publisher=[[Government of Odisha]]}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ᱱᱤᱡᱮᱨᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ''ᱜᱳᱨᱩᱢ'' ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱛᱮ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ: ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱞᱟᱦᱟ-ᱡᱚᱲ ''gV-'', ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱡᱤᱣᱤᱭᱟᱱ ᱡᱤᱱᱤᱥ ᱠᱚ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣ ᱚᱪᱚᱭᱟ, ᱟᱨ ᱢᱩᱬ ᱨᱟᱦᱟ ''-rum'' ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ᱫᱚ "ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ" ᱥᱮ "ᱯᱩᱥᱤ" ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ (ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱛᱩᱞᱟᱹᱡᱚᱠᱷᱟ: ᱜᱳᱨᱩᱢ ''rumaŋ'' "ᱯᱩᱥᱤ", ᱜᱩᱛᱳᱵᱽ ''girem'' "ᱯᱩᱥᱤ")᱾<ref>{{cite book|last1=Anderson|first1=Gregory D. S.|last2=Rau|first2=Felix|title=The Munda Languages|chapter=Gorum|place=New York|publisher=Routledge|date=2008|isbn=0-415-32890-X|pages=381–433}}</ref> == ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ == [[File:OpenSpeaks-Pcj-Gorum-Opino Gomango-Boloram Muduli-Language in Children's Education.webm|thumb|ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ [[ᱜᱳᱨᱩᱢ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱜᱳᱨᱩᱢ]] ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱥᱮᱪᱮᱫ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱵᱟᱵᱚᱛ ᱛᱮ ᱒᱐᱒᱖ ᱨᱮ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱚᱲᱼᱦᱚᱲ]] ᱯᱟᱨᱮᱝᱜᱟ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱠᱳᱨᱟᱯᱩᱴ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱚᱱᱫᱚᱯᱩᱨ ᱟᱨ ᱞᱚᱢᱛᱟᱯᱩᱴ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱮᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ,<ref>{{Cite web |title=Odisha State Tribal Museum {{!}} Parenga |url=https://ostm.in/tribes_of_odisha/parenga/ |access-date=2026-03-09 |language=en-GB}}</ref> ᱟᱨ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱞᱠᱟᱱᱜᱤᱨᱤ, ᱠᱚᱲᱟᱦᱟᱱᱰᱤ, ᱥᱩᱱᱫᱚᱨᱜᱚᱰ ᱟᱨ [[ᱵᱚᱞᱟᱝᱜᱤᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ|ᱵᱚᱞᱟᱝᱜᱤᱨ]] ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚᱨᱮ ᱦᱚᱸ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾ ᱒᱐᱑᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱦᱚᱲ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱩᱱᱠᱩᱣᱟᱜ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱙,᱔᱔᱕ ᱦᱚᱲ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱔,᱕᱓᱒ ᱠᱚᱲᱟ ᱟᱨ ᱔,᱙᱑᱓ ᱠᱩᱲᱤ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref name=":0" /> ᱩᱱᱠᱩ ᱫᱚ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱥᱤᱫᱽ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱱᱚᱛ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱟᱨ ᱛᱤᱥ ᱛᱤᱥ ᱫᱚ ᱠᱚᱧᱮ ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱢᱩᱸᱰᱟᱼᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{Cite web |title=Population Profile of Scheduled Tribes in Orissa: Parenga |url=https://kbk.nic.in/tribalprofile/Perenga.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226004134/https://kbk.nic.in/tribalprofile/Perenga.pdf |archive-date=2024-02-26 |access-date=2026-03-09 |website=kbk.nic.in}}</ref> ᱯᱟᱨᱮᱝᱜᱟ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ [[ᱜᱟᱫᱟᱵᱟ ᱦᱚᱲ|ᱜᱟᱫᱟᱵᱟ ᱦᱚᱲ]] ᱠᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱩᱨᱼᱥᱩᱯᱩᱨ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱜᱩᱴ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ "ᱵᱚᱭᱦᱟ" ᱠᱚ ᱢᱟᱱᱟᱣ ᱠᱚᱣᱟ᱾<ref>{{cite book |title=Pāreṅgā jībanadhārā |date=|last=Sahu|first=Ananta Charan|publisher=Academy of Tribal Dialects & Culture|year=2010|last2=Pradhan|first2=Bibhutibhushan|last3=Mohanty|first3=Krishna Kumar}}</ref> == ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ == ᱯᱟᱨᱮᱝᱜᱟ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ [[ᱜᱳᱨᱩᱢ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱛᱮᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱥᱴᱨᱳᱼᱮᱥᱤᱭᱟᱴᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱢᱩᱸᱰᱟ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱢᱩᱸᱰᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱜᱳᱨᱩᱢ ᱫᱚ ᱥᱳᱨᱟ–ᱜᱳᱨᱩᱢ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱜᱩᱴ ᱥᱟᱶ ᱥᱩᱨ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱨᱚᱲᱼᱦᱚᱲ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ [[ᱫᱮᱥᱤᱭᱟ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱫᱮᱥᱤᱭᱟ]] ᱟᱨ [[ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱛᱮᱞᱩᱜᱩ]] ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱨᱚᱲ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ᱾<ref name="Tribal Museum"/> == ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ == ᱯᱟᱨᱮᱝᱜᱟ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱩᱬ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ "ᱵᱟᱹᱭᱥᱭᱚ" ᱟᱨ "ᱯᱩᱛᱩᱞᱤ", ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱟᱭᱢᱟ ᱜᱩᱴ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ "ᱳᱱᱛᱟᱞ" ([[ᱵᱤᱧ|ᱠᱟᱨᱟᱴ ᱵᱤᱧ]]), "ᱠᱷᱚᱨᱟ" ([[ᱥᱤᱧ ᱪᱟᱸᱫᱚ]]), "ᱠᱷᱤᱞᱞᱟ" ([[ᱛᱟᱹᱨᱩᱵ]]), "ᱯᱟᱝᱜᱤ" ([[ᱜᱤᱫᱤ]]), "ᱠᱷᱤᱱᱵᱩᱰᱤ" ([[ᱵᱟᱱᱟ]]), "ᱢᱟᱪᱷᱟ" ([[ᱦᱟᱹᱠᱩ]]) ᱟᱨ "ᱜᱳᱞᱟᱨᱤ" ([[ᱵᱤᱧ]])᱾<ref name=":1" /> ᱱᱚᱣᱟ ᱯᱟᱹᱨᱤᱥ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱩᱯᱨᱩᱢ ᱟᱨ ᱵᱟᱯᱞᱟ ᱱᱤᱭᱚᱢ ᱨᱮ ᱢᱩᱬ ᱴᱷᱟᱶ ᱮ ᱤᱫᱤᱭᱟ᱾<ref name=":1">{{Cite book |last=Ota |first=A.B. |url=http://archive.org/details/in.gov.tribals.73842 |title=Parenga |last2=Patel |first2=B. |last3=Paikray |first3=B.K. |date= |publisher=Scheduled Castes and Scheduled Tribes Research and Training Institute (SCSTRTI) |year=2018 |location=Bhubaneswar}}</ref> ᱯᱟᱨᱮᱝᱜᱟ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ, ᱟᱯᱟᱛ ᱚᱲᱟᱜ ᱨᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱ, ᱟᱯᱟᱛ ᱵᱚᱝᱥᱚ ᱟᱨ ᱟᱯᱟᱛ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱠᱚᱲᱟ ᱦᱚᱲ ᱴᱷᱮᱱ ᱜᱮ ᱢᱩᱬ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ᱾ ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱠᱟᱭᱛᱮ ᱢᱤᱫᱼᱵᱟᱹᱦᱩᱭᱟᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ, ᱮᱱᱛᱮ ᱨᱮᱦᱚᱸ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱼᱟᱹᱨᱤ ᱜᱚᱲᱚᱼᱜᱚᱯᱚᱲᱚ ᱟᱨ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱨᱮ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱮᱨᱟᱼᱯᱩᱨᱵᱷᱩ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱹᱜᱟᱹᱭ ᱟᱹᱰᱤ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱᱟ᱾<ref name=":1" /> == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{Reflist}} {{Authority control}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱳᱰᱤᱥᱟ ᱨᱮᱱ ᱞᱮᱠᱷᱟᱥᱤᱫᱽ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱱᱫᱷᱨᱚ ᱯᱨᱚᱫᱮᱥ ᱨᱮᱱ ᱞᱮᱠᱷᱟᱥᱤᱫᱽ ᱟᱹᱫᱤᱵᱟᱹᱥᱤ ᱠᱚ]] h0kyyqb9kfhpdnkls9j2q57mb6d4gfc ᱟᱵᱩ ᱨᱚᱰ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ 0 38324 199370 2026-10-29T12:15:13Z MT731 2184 "{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}} {{Infobox station | name = ᱟᱵᱩ ᱨᱚᱰ | system = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ | image = Abu Road railway station, platform 2.jpg | caption..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 199370 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}} {{Infobox station | name = ᱟᱵᱩ ᱨᱚᱰ | system = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ | image = Abu Road railway station, platform 2.jpg | caption = ᱟᱵᱩ ᱨᱚᱰ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | address = [[ᱟᱵᱩ ᱨᱚᱰ]], [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] | country = ᱥᱤᱧᱚᱛ | coordinates = {{Coord|24.4807|N|72.7854|E|type:railwaystation_region:IN|format=dms|display=inline, title}} | elevation = {{convert|262.430|m|ft}} | line = [[ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ]]-[[ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ <br> [[ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ-ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | structure = ᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱴᱮᱱᱰᱟᱨᱰ | platform = ᱓ | tracks = ᱖ | entrances = | parking = ᱦᱳᱭ | cyclepark = ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ | opened = ᱑᱘᱘᱑ | closed = | rebuilt = | electrified_date = | accessible = | code = {{Indian railway code | code = ABR | division = {{rwd|ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ}} }} | owner = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = [[ᱠᱚᱧᱮ ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱠᱚᱧᱮ ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | former = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | pushpin_map = India Rajasthan | map_size = 300 }} '''ᱟᱵᱩ ᱨᱚᱰ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' (ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱳᱰ: '''ᱮᱵᱤᱟᱨ''') ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱯᱚᱱᱚᱛ [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱟᱵᱩ ᱨᱚᱰ]] ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱟᱵᱩ ᱨᱚᱰ]] ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱢᱟᱭᱟ ᱟᱨ ᱟᱵᱩ ᱵᱩᱨᱩ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢᱟᱱ ᱵᱩᱨᱩ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱫᱩᱣᱟᱹᱨ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ== ᱟᱵᱩ ᱨᱚᱰ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱒᱖᱒.᱔᱓᱐ ᱢᱤᱴᱚᱨ (᱘᱖᱐.᱙᱙ ᱯᱷᱤᱴ) ᱩᱥᱩᱞ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱨᱮ ᱮᱵᱤᱟᱨ ᱠᱳᱰ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url= http://indiarailinfo.com/arrivals/abu-road-abr/131|title= Arrivals at Abu Road|publisher= indiarailinfo| access-date=25 April 2014}}</ref> ==ᱱᱟᱜᱟᱢ== ᱨᱟᱡᱽᱯᱩᱛᱟᱱᱟ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱑᱘᱗᱔ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱫᱤᱞᱞᱤ-ᱵᱟᱱᱫᱤᱠᱩᱭ ᱑,᱐᱐᱐ ᱢᱤᱞᱤᱢᱤᱴᱚᱨ (᱓ ᱯᱷᱩᱴ ᱓+᱓⁄᱘ ᱤᱸᱪ) ᱚᱥᱟᱨ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱮᱡᱽ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱡᱷᱤᱡ ᱠᱮᱫᱟ, ᱚᱱᱟ ᱑᱘᱗᱕ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ ᱟᱨ ᱑᱘᱘᱑ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟ ᱾<ref name=irfcaii>{{cite web|url= http://www.irfca.org/faq/faq-history2.html |title= IR History: Early Days II (1870–1899)| publisher=IRFCA| access-date=23 April 2014}}</ref> ᱫᱤᱞᱞᱤ-ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ ᱢᱤᱴᱚᱨ-ᱜᱮᱡᱽ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱕ ᱯᱷᱤᱴ ᱖ ᱤᱸᱪ (᱑,᱖᱗᱖ ᱢᱤᱞᱤᱢᱤᱴᱚᱨ) ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ-ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ ᱥᱮᱠᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱗ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱜᱮ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱛᱤᱱ ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮ ᱜᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web|url= http://www.irfca.org/faq/faq-history5.html |title= IR History: Part V (1970–1995)| publisher=IRFCA| access-date=25 April 2014}}</ref> ==ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ== * [[ᱥᱣᱟᱨᱱᱟ ᱡᱚᱭᱚᱱᱛᱤ ᱨᱟᱡᱽᱫᱷᱟᱱᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ – ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ ᱥᱣᱟᱨᱱᱟ ᱡᱚᱭᱚᱱᱛᱤ ᱨᱟᱡᱽᱫᱷᱟᱱᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱥᱚᱨᱟᱭ ᱨᱳᱦᱤᱞᱞᱟ-ᱵᱟᱸᱫᱽᱨᱟ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ ᱜᱚᱨᱤᱵᱽ ᱨᱚᱛᱷ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱥᱚᱨᱟᱭ ᱨᱳᱦᱤᱞᱞᱟ – ᱵᱟᱸᱫᱽᱨᱟ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ ᱜᱚᱨᱤᱵᱽ ᱨᱚᱛᱷ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱟᱢᱨᱟᱯᱩᱨ ᱟᱨᱟᱵᱷᱚᱞᱞᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱟᱥᱨᱚᱢ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱦᱚᱨᱤᱫᱣᱟᱨ ᱢᱮᱞ]] * [[ᱨᱟᱬᱟᱠᱯᱩᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱥᱩᱨᱭᱚᱱᱟᱜᱽᱨᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱢᱟᱭᱥᱩᱨ-ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|ᱢᱟᱭᱥᱩᱨ - ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱫᱟᱫᱟᱨ-ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ ᱥᱩᱯᱚᱨᱯᱷᱟᱥᱴ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|ᱫᱟᱫᱟᱨ - ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ ᱥᱩᱯᱚᱨᱯᱷᱟᱥᱴ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱵᱤᱠᱟᱱᱮᱨ-ᱫᱟᱫᱟᱨ ᱥᱩᱯᱚᱨᱯᱷᱟᱥᱴ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|ᱵᱤᱠᱟᱱᱮᱨ - ᱫᱟᱫᱟᱨ ᱥᱩᱯᱚᱨᱯᱷᱟᱥᱴ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱪᱚᱱᱰᱤᱜᱚᱲ-ᱵᱟᱸᱫᱽᱨᱟ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ ᱥᱩᱯᱚᱨᱯᱷᱟᱥᱴ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|ᱪᱚᱱᱰᱤᱜᱚᱲ - ᱵᱟᱸᱫᱽᱨᱟ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ ᱥᱩᱯᱚᱨᱯᱷᱟᱥᱴ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱵᱟᱸᱫᱽᱨᱟ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ-ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱛᱚᱣᱤ ᱵᱷᱤᱵᱷᱮᱠ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|ᱵᱟᱸᱫᱽᱨᱟ ᱴᱟᱨᱢᱤᱱᱟᱥ - ᱡᱟᱹᱢᱢᱩ ᱛᱚᱣᱤ ᱵᱷᱤᱵᱷᱮᱠ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] ==ᱰᱤᱡᱮᱞ ᱞᱳᱠᱳ ᱥᱮᱰ== ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱰᱤᱡᱮᱞ ᱞᱳᱠᱳ ᱥᱮᱰ, ᱟᱵᱩ ᱨᱚᱰ ᱫᱚ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱮᱢᱟᱠᱚᱣᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱜᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱬᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱟᱵᱩ ᱨᱚᱰ ᱨᱮ ᱰᱤᱡᱮᱞ ᱥᱮᱰ ᱫᱚ ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱟᱨᱟᱭ ᱛᱮ ᱒᱖ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱑᱙᱖᱖ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱮᱡᱽ ᱥᱮᱰ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱫᱟ ᱾<ref>{{cite web |url= http://www.irfca.org/faq/faq-shed.html |title= Sheds and workshops|publisher= IRFCA| access-date = 26 April 2014}}</ref> ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱮᱢ ᱡᱤ ᱥᱮᱰ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱑᱑᱒ ᱞᱳᱠᱳᱢᱳᱴᱤᱵᱷ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱥᱟᱶᱛᱮ, ᱥᱮᱰ ᱫᱚ ᱖᱐ ᱞᱳᱠᱳᱢᱳᱴᱤᱵᱷ ᱫᱚᱦᱚ ᱠᱟᱛᱮ ᱵᱤ ᱡᱤ ᱥᱮᱰ ᱨᱮ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱮᱰ ᱨᱮ ᱖᱘ ᱥᱩᱯᱚᱨᱵᱷᱟᱭᱡᱚᱨ ᱟᱨ ᱕᱗᱐ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾{{Citation needed|date=November 2010}} ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱰᱤᱡᱮᱞ ᱥᱮᱰ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱚᱧᱮ ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱠᱚᱧᱮ ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱰᱤᱡᱮᱞ ᱥᱮᱰ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱥᱮᱰ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱰᱤᱡᱮᱞ ᱴᱨᱮᱱᱤᱝ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱚᱠᱟ ᱫᱚ ᱞᱳᱠᱳᱢᱳᱴᱤᱵᱷ ᱚᱯᱟᱨᱮᱴᱤᱝ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱨᱚᱪᱟᱨ, ᱧᱮᱞ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱟᱨ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱠᱚ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱮᱫᱟ, ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱮᱰ ᱧᱮᱞ ᱡᱚᱛᱚᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱹᱭᱫᱟᱹᱨᱤ ᱜᱟᱹᱠᱷᱩᱲ ᱮᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱱᱚᱣᱟ ᱨᱮ ᱑᱔᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱰᱤᱡᱮᱞ ᱞᱳᱠᱳᱢᱳᱴᱤᱵᱷ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱰᱟᱵᱽᱞᱭᱩᱰᱤᱮᱢ ᱓ᱮ, ᱰᱟᱵᱽᱞᱭᱩᱰᱤᱡᱤ ᱓ᱮ, ᱰᱟᱵᱽᱞᱭᱩᱰᱤᱡᱤ ᱔, ᱰᱟᱵᱽᱞᱭᱩᱰᱤᱯᱤ ᱔ᱰᱤ ᱟᱨ ᱰᱟᱵᱽᱞᱭᱩᱰᱤᱡᱤ ᱔ᱰᱤ ᱾ ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * [http://indiarailinfo.com/arrivals/abu-road-abr/131 ᱟᱵᱩ ᱨᱚᱰ ᱨᱮ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ] * {{Wikivoyage inline|ᱟᱵᱩ ᱵᱩᱨᱩ}} {{Adjacent stations |system=ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ |line=ᱠᱚᱧᱮ ᱯᱟᱪᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ |left=ᱢᱳᱨᱛᱷᱟᱞᱟ|to-left=ᱢᱟᱨᱣᱟᱲ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ |right=ᱢᱟᱵᱷᱟᱞ|to-right=ᱯᱟᱞᱟᱱᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱑᱘᱘᱑ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱨᱳᱦᱤ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱟᱵᱩ ᱨᱚᱰ]] chln2me2yjy24cjipzuc8b4jtc49ywp ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ 0 38325 199385 2026-10-30T09:15:37Z MT731 2184 MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 199385 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] 0phtgzp03to8p16etj5cfsvfxemxltp ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ 1 38326 199387 2026-10-30T09:15:37Z MT731 2184 MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 199387 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] i3u9x5dwyvdjlsadiw9hza5uw5vm7al ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ 0 38327 199390 2026-10-30T09:22:00Z MT731 2184 MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 199390 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] 5zwdn4euswgaspikarows0fe6lmwmca ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ 1 38328 199392 2026-10-30T09:22:00Z MT731 2184 MT731 ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 199392 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] 3eoe2ap9a3v9sdotqw90yx2wt9coywl ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ 0 38329 199394 2026-10-30T11:41:42Z MT731 2184 "{{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}} {{Infobox station | name = ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ (ᱮᱥ.ᱰᱟᱵᱽᱞᱭᱩ.ᱮᱢ) | system = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|30px]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱡ..." ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 199394 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}} {{Infobox station | name = ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ (ᱮᱥ.ᱰᱟᱵᱽᱞᱭᱩ.ᱮᱢ) | system = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|30px]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ, ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ, ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱟᱨ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱞᱟᱭᱤᱴ ᱨᱮᱞ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ | image = Sawai Madhopur Junction Railway Station.jpg | caption = ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱮᱱᱚᱜ | address = [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]], [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] | country = ᱥᱤᱧᱚᱛ | coordinates = {{Coord|26|01|08|N|76|21|26|E|type:railwaystation_region:IN|display=inline,title}} | elevation = {{convert|265.785|m|ft}} | line = *[[ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]], *[[ᱠᱚᱴᱟ-ᱨᱮᱣᱟᱲᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ]], *[[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ-ᱥᱮᱣᱯᱩᱨ-ᱥᱤᱵᱽᱯᱩᱨᱤ-ᱡᱷᱟᱸᱥᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]], *[[ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ-ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | structure = ᱥᱴᱮᱰᱟᱨᱰ (ᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ) | platform = ᱔ (᱑, ᱒, ᱓, ᱔) | tracks = ᱖ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ | parking = ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ | opened = ᱑᱙᱐᱕ | closed = | rebuilt = | electrified = ᱒᱐᱒᱐ | accessible = {{Access icon|20px}} ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ | code = {{Indian railway code | code = SWM | zone = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] | division = {{abbrlink|ᱠᱚᱴᱟ|ᱠᱚᱴᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} }} | owner = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | former = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | pushpin_map = India Rajasthan | pushpin_label = ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ | map_size = 300 | map_caption = ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | mapframe = yes | mapframe-caption = Interactive map | mapframe-custom = {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=300|frame-height=180|zoom=13|type=point|marker=rail}} | connections = ᱚᱴᱚ, ᱴᱮᱠᱥᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱥ ᱥᱴᱮᱱᱰ ᱠᱚ }} '''ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' (ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱳᱰ: SWM) ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱯᱟᱪᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱴᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]]-[[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱟᱨ [[ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ]]-[[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮᱞ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱡᱚᱲᱟᱣᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ== ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱚᱴᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] ᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ 'NSG-3' ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.wcr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,304,368,836,848,854 |title=CATEGORY WISE LIST OF STATION OF WEST CENTRAL RAILWAY |publisher=Western Central Railway}}</ref> ==ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ== [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: * [[ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ-ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚᱴᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ (ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱴᱨᱤᱯᱚᱞ ᱵᱨᱚᱰ-ᱜᱮᱡᱽ ᱞᱟᱭᱤᱱ) :- ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱨᱟᱸᱠ ᱨᱩᱴ ᱓, [[ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱢᱚᱛᱷᱩᱨᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱢᱚᱛᱷᱩᱨᱟ]], [[ᱵᱷᱚᱨᱚᱛᱯᱩᱨ]], [[ᱠᱚᱴᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱠᱚᱴᱟ]], [[ᱱᱟᱜᱽᱫᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱫᱟ]], [[ᱨᱚᱛᱞᱚᱢ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱨᱚᱛᱞᱟᱢ]], [[ᱵᱚᱰᱳᱫᱚᱨᱟ]], [[ᱥᱩᱨᱚᱛ]], [[ᱵᱷᱟᱞᱥᱟᱰ]], [[ᱵᱷᱟᱯᱤ]] ᱟᱨ ᱵᱟᱥᱟᱭ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱑,᱓᱘᱙ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱘᱖᱓ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ * {{stnlnk|ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ||ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ}}-[[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] ᱞᱟᱭᱤᱱ (ᱮᱠᱷᱞᱟ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱞᱰ ᱵᱨᱚᱰᱜᱮᱡᱽ ᱞᱟᱭᱤᱱ) ᱺ- ᱑᱓᱒ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱘᱒ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱚᱲᱟᱣᱟᱜ ᱟᱨ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱫᱷᱟᱣ ᱛᱮᱭᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ [[ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ]] ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ== [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: * [[ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤ ᱨᱟᱡᱽᱫᱷᱟᱱᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱜᱳᱞᱰᱮᱱ ᱴᱮᱢᱯᱟᱞ ᱢᱮᱞ]] * [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱥᱣᱟᱨᱟᱡᱽ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱥᱟᱨᱵᱳᱫᱟᱭᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱨᱚᱬᱛᱷᱚᱢᱵᱳᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱯᱟᱨᱟᱥᱱᱟᱛᱷ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱟᱱᱚᱱᱭᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱡᱤᱭᱟᱨᱟᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱟᱡᱤᱢᱟᱵᱟᱫᱽ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱟᱣᱟᱫᱷ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱫᱣᱟᱨᱠᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱫᱟᱭᱳᱫᱟᱭᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] ᱟᱨ ᱚᱱᱠᱟ ᱜᱮ ᱾ ==ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮᱱᱟ== ᱒᱐᱐᱗ ᱥᱟᱞ ᱢᱟᱬᱟᱝ, [[ᱟᱜᱽᱨᱟ]] - [[ᱟᱪᱷᱱᱮᱨᱟ]] - [[ᱵᱷᱚᱨᱚᱛᱯᱩᱨ]] - ᱵᱟᱱᱫᱤᱠᱩᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱮᱡᱽ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱒᱐᱐᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱜᱽᱨᱟ - ᱟᱪᱷᱱᱮᱨᱟ - ᱵᱷᱚᱨᱚᱛᱯᱩᱨ - [[ᱵᱟᱱᱫᱤᱠᱩᱭ]] ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱢᱟᱱᱮᱱᱴᱤᱵᱷ ᱰᱤᱵᱷᱮᱴ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ:- * [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱡᱚᱫᱷᱯᱩᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] (᱑᱒᱓᱗/᱑᱒᱓᱐᱘ ᱟᱨ ᱒᱒᱓᱗/᱒᱒᱓᱐᱘ ᱡᱚᱫᱷᱯᱩᱨ/ᱵᱤᱠᱟᱱᱮᱨ ᱥᱩᱯᱚᱨᱯᱟᱥᱴ) ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟ ᱾ * [[ᱵᱤᱠᱟᱱᱮᱨ-ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] (᱑᱕᱖᱓᱑/᱑᱕᱖᱓᱒ ᱟᱨ ᱑᱕᱖᱓᱓/᱑᱕᱖᱓᱔ ᱵᱤᱠᱟᱱᱮᱨ/ᱵᱟᱨᱢᱮᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ) ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟ ᱾ * [[ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ-ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] (᱑᱒᱙᱘᱗/᱑᱒᱙᱘᱘ ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ-ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ ᱥᱩᱯᱚᱨᱯᱟᱥᱴ) * ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱯᱮᱭᱟ [[ᱢᱟᱨᱩᱫᱷᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] (᱑᱔᱘᱕᱓/᱑᱔᱘᱕᱔, ᱑᱔᱘᱖᱓/᱑᱔᱘᱖᱔ ᱟᱨ ᱑᱔᱘᱖᱕/᱑᱔᱘᱖᱖ ᱢᱟᱨᱩᱫᱷᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ) * [[ᱨᱚᱬᱛᱷᱚᱢᱵᱳᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] (᱑᱒᱔᱖᱕/᱑᱒᱔᱖᱖ ᱨᱚᱬᱛᱷᱚᱢᱵᱳᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ) ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ== ᱖.᱙᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱵᱟᱭᱯᱟᱥ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱞᱚᱠᱮᱥᱚᱱ ᱥᱚᱨᱵᱷᱮ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ {{stnlnk|ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ||ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ}} ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱤᱸᱡᱤᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮ {{stnlnk|ᱠᱚᱴᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ||ᱠᱳᱴᱟ}} ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱛᱮ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱤᱸᱡᱤᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱓᱐ ᱴᱤᱯᱤᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱚᱠᱛᱚ ᱵᱟᱭ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱒᱕᱒ ᱠᱚᱨᱚᱲ ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱴᱚᱝᱠ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ]] ([[ᱱᱟᱥᱤᱨᱟᱵᱟᱫᱽ, ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ|ᱱᱟᱥᱤᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]]) ᱟᱨ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ([[ᱪᱚᱣᱫᱷ ᱠᱟ ᱵᱟᱨᱣᱟᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱪᱚᱣᱛᱷ ᱠᱟ ᱵᱟᱨᱣᱟᱲᱟ]]) ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱱᱟᱣᱟ ᱵᱨᱚᱰᱜᱮᱡᱽ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱖᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱟᱱᱟᱜ ᱯᱞᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱪᱤᱛᱛᱳᱲᱜᱚᱲ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱪᱤᱛᱛᱳᱲᱜᱚᱲ]] ᱟᱨ [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]]-[[ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ]] ᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱮᱞᱴᱨᱮᱱᱴᱤᱵᱷ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=103622 |title=Construction of a new broad-gauge line between Ajmer and Sawai Madhopur via Tonk |publisher=Press Information Bureau, Govt. of India |date=12 Feb 2014}}</ref> ==ᱞᱟᱠᱡᱟᱨᱤ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ== ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱠᱡᱟᱨᱤ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱫᱟᱬᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱷᱩᱠᱩᱢ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ * [[ᱪᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱯᱮᱞᱮᱥ]] * [[ᱨᱚᱭᱟᱞ ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱪᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱨᱮ]] * [[ᱢᱟᱦᱟᱨᱟᱡᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱰᱮᱠᱟᱱ ᱚᱰᱤᱥᱤ]] ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱜᱽᱭᱟᱱ ᱵᱷᱟᱣᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱬᱟ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱥᱯᱤᱠᱟᱨ ᱥᱩᱢᱤᱛᱨᱟ ᱢᱟᱦᱟᱡᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱸ ‘ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ’ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://netindian.in/news/2016/07/30/00038942/national-tourism-awards-2014-15-presented |title=National Tourism Awards for 2014-15 presented |publisher=netindian}}</ref> ==ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱦᱟᱛᱟᱣ == ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱣᱤ ᱫᱚᱯᱛᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱟᱨ [[ᱵᱷᱚᱨᱚᱛᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱷᱚᱨᱚᱛᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ, ᱫᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱠᱚ ᱾<ref>{{cite web |url=http://zeenews.india.com/news/eco-news/train-coaches-to-come-alive-with-wildlife-images_1800210.html |title=Train coaches to come alive with wildlife images |publisher=Z news |date=12 Sep 2015}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱟᱨᱴ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ==ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ== <gallery> Sawai Madhopur Junction platformboard.JPG|ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱵᱳᱨᱰ Sawai Madhopur Junction - Info board.JPG|ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ&nbsp;– ᱤᱱᱯᱷᱚ ᱵᱳᱨᱰ Sawai Madhopur Junction.JPG|ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ Railway Station, Sawai Madhopur.jpg|ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ-᱔ Wild Life Images.jpg|ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱣᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ Wild Life Painting.jpg|ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱣᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ </gallery> ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== {{Portal|India}} * [[ᱨᱚᱬᱛᱷᱚᱢᱵᱳᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] * [[ᱨᱚᱬᱛᱷᱚᱢᱵᱳᱨ ᱜᱟᱲ]] * [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] * [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] * [[ᱨᱟᱡᱤᱵᱷ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱹᱠᱤᱭᱟᱹ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ]] * [[ᱥᱤᱞᱯᱜᱨᱟᱢ, ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{Wikivoyage-inline|ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ}} * {{Wikivoyage-inline|ᱨᱚᱬᱛᱷᱚᱢᱵᱳᱨ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱴᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱑᱙᱐᱕ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ]] ruawh3wp1y5cyy9r0fn93pelsg0z24m 199395 199394 2026-10-30T11:47:48Z MT731 2184 199395 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ}} {{Infobox station | name = ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ (ᱮᱥ.ᱰᱟᱵᱽᱞᱭᱩ.ᱮᱢ) | system = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|30px]] [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ, ᱴᱚᱴᱷᱟᱠᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ, ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱟᱨ ᱯᱟᱥᱮᱱᱡᱚᱨ ᱴᱨᱮᱱ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱟᱨ ᱞᱟᱭᱤᱴ ᱨᱮᱞ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ | style = ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ | image = Sawai Madhopur Junction Railway Station.jpg | caption = ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱥᱮᱱᱚᱜ | address = [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]], [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] | country = ᱥᱤᱧᱚᱛ | coordinates = {{Coord|26|01|08|N|76|21|26|E|type:railwaystation_region:IN|display=inline,title}} | elevation = {{convert|265.785|m|ft}} | line = *[[ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]], *[[ᱠᱚᱴᱟ-ᱨᱮᱣᱟᱲᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱞᱟᱭᱤᱱ]], *[[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ-ᱥᱮᱣᱯᱩᱨ-ᱥᱤᱵᱽᱯᱩᱨᱤ-ᱡᱷᱟᱸᱥᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ]], *[[ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ-ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] | structure = ᱥᱴᱮᱰᱟᱨᱰ (ᱚᱛ ᱨᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ) | platform = ᱔ (᱑, ᱒, ᱓, ᱔) | tracks = ᱖ ᱵᱨᱚᱰ ᱜᱮᱡᱽ | parking = ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ | opened = ᱑᱙᱐᱕ | closed = | rebuilt = | electrified = ᱒᱐᱒᱐ | accessible = {{Access icon|20px}} ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ | code = {{Indian railway code | code = SWM | zone = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] | division = {{abbrlink|ᱠᱚᱴᱟ|ᱠᱚᱴᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ}} }} | owner = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | operator = [[ᱯᱟᱪᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] | status = ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ | former = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | pushpin_map = India Rajasthan | pushpin_label = ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ | map_size = 300 | map_caption = ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ | mapframe = yes | mapframe-caption = Interactive map | mapframe-custom = {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=300|frame-height=180|zoom=13|type=point|marker=rail}} | connections = ᱚᱴᱚ, ᱴᱮᱠᱥᱤ ᱟᱨ ᱵᱟᱥ ᱥᱴᱮᱱᱰ ᱠᱚ }} '''ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ''' (ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱳᱰ: SWM) ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ-ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ]] ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱯᱟᱪᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱴᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]]-[[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱟᱨ [[ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ]]-[[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱨᱮᱞ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱢᱩᱬ ᱡᱚᱲᱟᱣᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱪᱟᱪᱞᱟᱣ== ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ [[ᱯᱟᱪᱮ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱠᱚᱴᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] ᱨᱮ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ 'NSG-3' ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://www.wcr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,304,368,836,848,854 |title=CATEGORY WISE LIST OF STATION OF WEST CENTRAL RAILWAY |publisher=Western Central Railway}}</ref> ==ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚ== [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: * [[ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ–ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ-ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱠᱚᱴᱟ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ (ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱴᱨᱤᱯᱚᱞ ᱵᱨᱚᱰ-ᱜᱮᱡᱽ ᱞᱟᱭᱤᱱ) :- ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱨᱟᱸᱠ ᱨᱩᱴ ᱓, [[ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ [[ᱢᱚᱛᱷᱩᱨᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱢᱚᱛᱷᱩᱨᱟ]], [[ᱵᱷᱚᱨᱚᱛᱯᱩᱨ]], [[ᱠᱚᱴᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱠᱚᱴᱟ]], [[ᱱᱟᱜᱽᱫᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱱᱟᱜᱽᱫᱟ]], [[ᱨᱚᱛᱞᱚᱢ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱨᱚᱛᱞᱟᱢ]], [[ᱵᱚᱰᱳᱫᱚᱨᱟ]], [[ᱥᱩᱨᱚᱛ]], [[ᱵᱷᱟᱞᱥᱟᱰ]], [[ᱵᱷᱟᱯᱤ]] ᱟᱨ ᱵᱟᱥᱟᱭ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[ᱢᱩᱢᱵᱟᱭ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱑,᱓᱘᱙ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱘᱖᱓ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ * {{stnlnk|ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ||ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ}}-[[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] ᱞᱟᱭᱤᱱ (ᱮᱠᱷᱞᱟ ᱤᱞᱮᱠᱴᱨᱤᱯᱷᱤᱞᱰ ᱵᱨᱚᱰᱜᱮᱡᱽ ᱞᱟᱭᱤᱱ) ᱺ- ᱑᱓᱒ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ (᱘᱒ ᱢᱟᱭᱤᱞ) ᱡᱚᱲᱟᱣᱟᱜ ᱟᱨ ᱱᱮᱛᱟᱨ ᱫᱚ ᱵᱟᱨ ᱫᱷᱟᱣ ᱛᱮᱭᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ [[ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ]] ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱥᱟᱶ ᱡᱚᱲᱟᱣᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ==ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ== [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱ ᱛᱤᱱᱟᱹᱜ ᱜᱟᱱ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: * [[ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱠᱨᱟᱱᱛᱤ ᱨᱟᱡᱽᱫᱷᱟᱱᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱜᱳᱞᱰᱮᱱ ᱴᱮᱢᱯᱟᱞ ᱢᱮᱞ]] * [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱥᱣᱟᱨᱟᱡᱽ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱥᱟᱨᱵᱳᱫᱟᱭᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱨᱚᱬᱛᱷᱚᱢᱵᱳᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱯᱟᱨᱟᱥᱱᱟᱛᱷ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱟᱱᱚᱱᱭᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱡᱤᱭᱟᱨᱟᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱟᱡᱤᱢᱟᱵᱟᱫᱽ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱵᱚᱱᱫᱮ ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱟᱣᱟᱫᱷ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱫᱣᱟᱨᱠᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱫᱟᱭᱳᱫᱟᱭᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] ᱟᱨ ᱚᱱᱠᱟ ᱜᱮ ᱾ ==ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱮᱱᱟ== ᱒᱐᱐᱗ ᱥᱟᱞ ᱢᱟᱬᱟᱝ, [[ᱟᱜᱽᱨᱟ]] - [[ᱟᱪᱷᱱᱮᱨᱟ]] - [[ᱵᱷᱚᱨᱚᱛᱯᱩᱨ]] - ᱵᱟᱱᱫᱤᱠᱩᱭ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱢᱤᱴᱚᱨ ᱜᱮᱡᱽ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱭᱢᱟ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱛᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱒᱐᱐᱗ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱦᱮᱡ ᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱚᱜᱽᱨᱟ - ᱟᱪᱷᱱᱮᱨᱟ - ᱵᱷᱚᱨᱚᱛᱯᱩᱨ - [[ᱵᱟᱱᱫᱤᱠᱩᱭ]] ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱯᱟᱨᱢᱟᱱᱮᱱᱴᱤᱵᱷ ᱰᱤᱵᱷᱮᱴ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ:- * [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱡᱚᱫᱷᱯᱩᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] (᱑᱒᱓᱗/᱑᱒᱓᱐᱘ ᱟᱨ ᱒᱒᱓᱗/᱒᱒᱓᱐᱘ ᱡᱚᱫᱷᱯᱩᱨ/ᱵᱤᱠᱟᱱᱮᱨ ᱥᱩᱯᱚᱨᱯᱟᱥᱴ) ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟ ᱾ * [[ᱵᱤᱠᱟᱱᱮᱨ-ᱜᱩᱣᱟᱦᱟᱴᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] (᱑᱕᱖᱓᱑/᱑᱕᱖᱓᱒ ᱟᱨ ᱑᱕᱖᱓᱓/᱑᱕᱖᱓᱔ ᱵᱤᱠᱟᱱᱮᱨ/ᱵᱟᱨᱢᱮᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ) ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱯᱟᱨᱟ ᱾ * [[ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ-ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] (᱑᱒᱙᱘᱗/᱑᱒᱙᱘᱘ ᱥᱤᱭᱟᱞᱫᱟ-ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ ᱥᱩᱯᱚᱨᱯᱟᱥᱴ) * ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱯᱮᱭᱟ [[ᱢᱟᱨᱩᱫᱷᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] (᱑᱔᱘᱕᱓/᱑᱔᱘᱕᱔, ᱑᱔᱘᱖᱓/᱑᱔᱘᱖᱔ ᱟᱨ ᱑᱔᱘᱖᱕/᱑᱔᱘᱖᱖ ᱢᱟᱨᱩᱫᱷᱟᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ) * [[ᱨᱚᱬᱛᱷᱚᱢᱵᱳᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] (᱑᱒᱔᱖᱕/᱑᱒᱔᱖᱖ ᱨᱚᱬᱛᱷᱚᱢᱵᱳᱨ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ) ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ== ᱖.᱙᱘ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱵᱟᱭᱯᱟᱥ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱞᱚᱠᱮᱥᱚᱱ ᱥᱚᱨᱵᱷᱮ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱛᱟᱭᱚᱢ {{stnlnk|ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ||ᱡᱚᱭᱯᱩᱨ}} ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱤᱸᱡᱤᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱵᱟᱝ ᱠᱟᱛᱮ {{stnlnk|ᱠᱚᱴᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ||ᱠᱳᱴᱟ}} ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱥᱮᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱛᱮ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱨᱮ ᱤᱸᱡᱤᱱ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱠᱷᱟᱹᱛᱤᱨ ᱓᱐ ᱴᱤᱯᱤᱡ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱷᱮᱨ ᱚᱠᱛᱚ ᱵᱟᱭ ᱦᱤᱡᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱯᱨᱚᱡᱮᱠᱴ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱞᱮᱠᱷᱟ ᱡᱚᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱒᱕᱒ ᱠᱚᱨᱚᱲ ᱴᱟᱠᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ]] ᱨᱮ ᱴᱚᱝᱠ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ [[ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ]] ([[ᱱᱟᱥᱤᱨᱟᱵᱟᱫᱽ, ᱟᱡᱽᱢᱮᱨ|ᱱᱟᱥᱤᱨᱟᱵᱟᱫᱽ]]) ᱟᱨ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ([[ᱪᱚᱣᱫᱷ ᱠᱟ ᱵᱟᱨᱣᱟᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱪᱚᱣᱛᱷ ᱠᱟ ᱵᱟᱨᱣᱟᱲᱟ]]) ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱢᱤᱫᱴᱟᱹᱝ ᱱᱟᱣᱟ ᱵᱨᱚᱰᱜᱮᱡᱽ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱥᱟᱨᱦᱟᱣ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱫᱼᱟ ᱾ ᱱᱟᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱜᱩᱴ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱫᱚ ᱑᱖᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱞᱟᱭᱤᱱ ᱫᱚ ᱑᱓ ᱟᱱᱟᱜ ᱯᱞᱟᱱ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱘ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱯᱩᱨᱟᱹᱣ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ [[ᱪᱤᱛᱛᱳᱲᱜᱚᱲ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱪᱤᱛᱛᱳᱲᱜᱚᱲ]] ᱟᱨ [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ [[ᱫᱤᱞᱞᱤ]]-[[ᱚᱦᱢᱚᱫᱟᱵᱟᱫᱽ]] ᱦᱚᱨ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱮᱞᱴᱨᱮᱱᱴᱤᱵᱷ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱦᱩᱭᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=103622 |title=Construction of a new broad-gauge line between Ajmer and Sawai Madhopur via Tonk |publisher=Press Information Bureau, Govt. of India |date=12 Feb 2014}}</ref> ==ᱞᱟᱠᱡᱟᱨᱤ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ== ᱟᱭᱢᱟ ᱞᱟᱠᱡᱟᱨᱤ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱤᱨᱟᱹᱞ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱫᱟᱬᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱷᱩᱠᱩᱢ ᱛᱟᱦᱮᱱᱟ ᱾ * [[ᱪᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱨᱮ ᱯᱮᱞᱮᱥ]] * [[ᱨᱚᱭᱟᱞ ᱨᱟᱡᱚᱥᱛᱷᱟᱱ ᱪᱟᱠᱟ ᱠᱚ ᱨᱮ]] * [[ᱢᱟᱦᱟᱨᱟᱡᱟ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] * [[ᱰᱮᱠᱟᱱ ᱚᱰᱤᱥᱤ]] ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱜᱽᱭᱟᱱ ᱵᱷᱟᱣᱟᱱ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱮᱬᱟ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱞᱳᱠ ᱥᱚᱵᱷᱟ ᱥᱯᱤᱠᱟᱨ ᱥᱩᱢᱤᱛᱨᱟ ᱢᱟᱦᱟᱡᱚᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱧᱟᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱦᱚᱸ ‘ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱦᱮᱨᱤᱴᱮᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ’ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱤᱨᱯᱷᱟᱹ ᱮᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=http://netindian.in/news/2016/07/30/00038942/national-tourism-awards-2014-15-presented |title=National Tourism Awards for 2014-15 presented |publisher=netindian}}</ref> ==ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱦᱟᱛᱟᱣ == ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱫᱚ ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱣᱤ ᱫᱚᱯᱛᱚᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱨᱚᱥᱛᱟᱣ ᱨᱮ ᱵᱤᱪᱟᱹᱨ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱟᱸᱜᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ, ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ ᱩᱫᱩᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨ ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱚᱯᱩᱨ ᱟᱨ [[ᱵᱷᱚᱨᱚᱛᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱷᱚᱨᱚᱛᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱣᱤ ᱠᱚ, ᱫᱟᱜ ᱦᱚᱲᱢᱚ ᱠᱚ ᱾<ref>{{cite web |url=http://zeenews.india.com/news/eco-news/train-coaches-to-come-alive-with-wildlife-images_1800210.html |title=Train coaches to come alive with wildlife images |publisher=Z news |date=12 Sep 2015}}</ref> ᱱᱚᱶᱟ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱠᱚ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱟᱨᱴ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱮᱫᱟᱭ ᱾ ==ᱜᱮᱞᱮᱨᱤ== <gallery> Sawai Madhopur Junction platformboard.JPG|ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱵᱳᱨᱰ Sawai Madhopur Junction - Info board.JPG|ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ&nbsp;– ᱤᱱᱯᱷᱚ ᱵᱳᱨᱰ Sawai Madhopur Junction.JPG|ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ Railway Station, Sawai Madhopur.jpg|ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ-᱔ Wild Life Images.jpg|ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱣᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ Wild Life Painting.jpg|ᱵᱤᱨ ᱡᱤᱣᱤ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ </gallery> ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== {{Portal|India}} * [[ᱨᱚᱬᱛᱷᱚᱢᱵᱳᱨ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱵᱟᱜᱟᱱ]] * [[ᱨᱚᱬᱛᱷᱚᱢᱵᱳᱨ ᱜᱟᱲ]] * [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] * [[ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ]] * [[ᱨᱟᱡᱤᱵᱽ ᱜᱟᱱᱫᱷᱤ ᱥᱤᱨᱡᱚᱱ ᱱᱟᱜᱟᱢ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱚᱴᱷᱟᱹᱠᱤᱭᱟᱹ ᱢᱭᱩᱡᱤᱭᱟᱢ]] * [[ᱥᱤᱞᱯᱜᱨᱟᱢ, ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{Wikivoyage-inline|ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ}} * {{Wikivoyage-inline|ᱨᱚᱬᱛᱷᱚᱢᱵᱳᱨ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ ᱦᱚᱱᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱚᱴᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱣᱟᱭ ᱢᱟᱫᱷᱳᱯᱩᱨ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱨᱮ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱑᱙᱐᱕ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱡᱷᱤᱡ ᱞᱮᱫᱟ]] jqq5f0mgox92wil0djsnan1mkwt9tct