ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ satwiki https://sat.wikipedia.org/wiki/%E1%B1%A2%E1%B1%A9%E1%B1%AC%E1%B1%A9%E1%B1%9B_%E1%B1%A5%E1%B1%9F%E1%B1%A6%E1%B1%B4%E1%B1%9F MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱟᱥᱚᱠᱟᱭ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱚᱲ ᱨᱮᱫ ᱨᱮᱫ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟᱣᱤᱠᱤ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱪᱷᱟᱸᱪ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱚᱸᱲᱚᱸ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ ᱛᱷᱚᱠ ᱛᱷᱚᱠ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ TimedText TimedText talk ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱢᱳᱰᱩᱞ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ Event Event talk ᱭᱩᱨᱳᱯ 0 387 200537 200169 2026-11-10T10:32:25Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 raja.ri 200537 wikitext text/x-wiki {{Infobox continent | name = ᱭᱩᱨᱳᱯ | image = Europe orthographic Caucasus Urals boundary (with borders).svg | area = {{circa}} {{Convert|10,186,000|km2}} (᱖ ᱟᱱᱟᱜ){{ref label|footnote_a|a}} | population = {{UN_Population|Europe}} ({{UN_Population|Year}}; [[ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|᱓ ᱟᱱᱟᱜ]]){{UN_Population|ref}} | population_density = ᱗᱒.᱙/km<sup>2</sup> (᱑᱘᱘/sq mi) (᱒ ᱟᱱᱟᱜ) | GDP_PPP = {{nowrap|[[US$|$]]᱔᱓.᱕᱓ ᱴᱨᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (᱒᱐᱒᱕ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ; [[ᱡᱤᱰᱤᱯᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ#ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ (PPP)|᱒ ᱟᱱᱟᱜ]])<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/PPPGDP@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|title=GDP PPP, current prices|publisher=International Monetary Fund|date=2022|access-date=16 January 2022|archive-date=22 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122001107/https://www.imf.org/external/datamapper/PPPGDP@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|url-status=live}}</ref>}} | GDP_nominal = $᱒᱘.᱒᱒ ᱴᱨᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (᱒᱐᱒᱕ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ; [[ᱡᱤᱰᱤᱯᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ#ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ (ᱱᱳᱢᱤᱱᱟᱞ)|᱓ ᱟᱱᱟᱜ]])<ref>{{cite web|title=GDP Nominal, current prices|url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|publisher=International Monetary Fund|date=2022|access-date=16 January 2022|archive-date=25 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170225211431/https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|url-status=live}}</ref> | GDP_per_capita = $᱓᱘,᱒᱗᱐ (᱒᱐᱒᱕ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ; [[ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱡᱤᱰᱤᱯᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|᱓ ᱟᱱᱟᱜ]]){{ref label|footnote_c|c}}<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPDPC@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|title=Nominal GDP per capita|publisher=International Monetary Fund|date=2022|access-date=16 January 2022|archive-date=11 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111084550/https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPDPC@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|url-status=live}}</ref> | HDI = {{increase}} ᱐.᱘᱔᱕<ref>{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2011/|title=Reports |website=Human Development Reports |date=January 2011 |access-date=21 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20120709095716/http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2011/|archive-date=9 July 2012}}</ref> | religions = {{unbulleted list | [[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] (᱗᱖.᱒%) | [[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢᱦᱤᱱ|ᱫᱷᱚᱨᱚᱢᱦᱤᱱ]] (᱑᱘.᱓%) | [[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] (᱔.᱙%) | [[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱮᱴᱟᱜᱟᱜ]] (᱐.᱖%) }} | demonym = [[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ|ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ]] | countries = [[ᱟᱯᱱᱟᱹᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|ᱟᱯᱱᱟᱹᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ]] ([[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱟᱯᱱᱟᱹᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ|᱔᱔–᱕᱐]])<!-- Note: The smaller figure denotes the number of European countries as defined by the United Nations geoscheme. The greater figure indicates the inclusion of several transcontinental countries and European countries in political and/or cultural geography. --><br />[[ᱥᱤᱢᱟᱹᱣᱟᱱ ᱢᱟᱹᱱ ᱧᱟᱢ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ|ᱫᱮ ᱯᱷᱮᱠᱴᱳ]] ([[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱫᱮ ᱯᱷᱮᱠᱴᱳ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ|᱒–᱕]])<!-- Note: The greater figure indicates the inclusion of European de facto states in political and/or cultural geography. --> | dependencies = [[ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ([[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ|᱕–᱖]])<!-- Note: External territories are country-like dependencies. The greater figure indicates the inclusion of Akrotiri and Dhekelia. --><br />[[ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ([[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ|᱓]])<!-- Note: Internal territories are areas of special sovereignty which form a constituent part of their sovereign state. --> | languages = [[ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ|ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱨᱚᱲᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ]]: {{hlist <!-- Note: according to [[Languages of Europe#List of languages]], ordered by number of L1 speakers. --> |[[ᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱱ]] |[[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ]] |[[ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ]] |[[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] |[[ᱤᱴᱟᱞᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱴᱟᱞᱤᱭᱟᱱ]] |[[ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ]] |[[ᱯᱳᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱳᱞᱤᱥ]] |[[ᱤᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ]] |[[ᱨᱳᱢᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱨᱳᱢᱟᱱᱤᱭᱟᱱ]] |[[ᱰᱟᱪ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱰᱟᱪ]] |[[ᱥᱟᱨᱵᱳ-ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱨᱵᱳ-ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟᱱ]] }} | time_zones = [[UTC−01:00|UTC−᱑]]<!--Azores--> ᱠᱷᱚᱱ [[UTC+05:00|UTC+᱕]]<!--Russia--> | cities = [[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱠᱚ|ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱠᱚ]]:<ref name="Urban">{{cite web|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|title=Demographia World Urban Areas|publisher=Demographia|access-date=28 October 2020|archive-date=3 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180503021711/http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|url-status=live}}</ref>{{hlist <!--1-->|[[ᱢᱚᱥᱠᱳ]]<!--18.5 million--> <!--2-->|[[ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ]]<!--14.7 million-->{{ref label|footnote_b|b}} <!--3-->|[[ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]]<!--11.3 million--> <!--4-->|[[ᱯᱮᱨᱤᱥ]]<!--11.2 million--> <!--5-->|[[ᱢᱟᱫᱽᱨᱤᱫᱽ]]<!--7.0 million--> <!--6-->|[[ᱮᱥᱮᱱ]]-[[ᱰᱩᱥᱮᱞᱰᱳᱨᱯᱷ]]<!--6.9 million--> <!--7-->|[[ᱥᱮᱸᱴ ᱯᱤᱴᱚᱨᱥᱵᱟᱨᱜᱽ]]<!--5.9 million--> <!--8-->|[[ᱢᱤᱞᱟᱱ]]<!--5.6 million--> <!--9-->|[[ᱵᱟᱨᱥᱮᱞᱳᱱᱟ]]<!--5.5 million--> <!--10-->|[[ᱵᱟᱨᱞᱤᱱ]]<!--4.4 million--> }} | m49_code = <code>150</code> – ᱭᱩᱨᱳᱯ<br /><code>001</code> – [[ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ]] | footnotes = {{unbulleted list|style=font-size:90%; |a. {{note|footnote_a}} ᱮᱞᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ (transcontinental) ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱜᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾{{cref2|n|1}} |b. {{note|footnote_b}} ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱦᱤᱸᱥ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ ᱫᱚ ᱛᱟᱨᱟ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟ ᱫᱚ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ |c. {{note|footnote_c}} ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱛᱚᱦᱚᱵᱤᱞ (IMF) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱ "ᱭᱩᱨᱳᱯ" ᱾}} }} '''ᱭᱩᱨᱳᱯ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱯᱩᱨᱤ ᱠᱚᱧᱮ ᱜᱳᱞᱟᱨᱫᱷᱚ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱛᱮᱫ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱜᱳᱞᱟᱨᱫᱷᱚ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱮᱫ ᱟᱨᱠᱴᱤᱠ ᱢᱟᱦᱟᱫᱚᱨᱭᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ ᱢᱟᱦᱟᱫᱚᱥ, ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱚᱛᱮᱛ ᱫᱚᱨᱭᱟ (ᱢᱮᱰᱤᱴᱮᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚᱨᱭᱟ), ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱫᱚ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱥᱟᱶ ᱭᱩᱨᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱨ ᱵᱟᱱᱟᱨ [[ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱥᱟᱶ ᱟᱯᱷᱨᱳ-ᱭᱩᱨᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱛ ᱦᱟᱥᱟ ᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/place/Europe|title=Europe|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=30 July 2022|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330175836/https://www.britannica.com/place/Europe|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Europe: Human Geography {{!}} National Geographic Society |url=https://education.nationalgeographic.org/resource/europe-human-geography/ |access-date=2023-02-04 |website=education.nationalgeographic.org}}</ref> ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱭᱩᱨᱟᱞ ᱵᱩᱨᱩ, ᱭᱩᱨᱟᱞ ᱜᱟᱰᱟ, ᱠᱮᱥᱯᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚᱨᱭᱟ, ᱜᱨᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚᱠᱮᱥᱟᱥ, ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ, ᱟᱨ ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱤᱥᱴᱨᱮᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="NatlGeoAtlas">{{Cite book|title=National Geographic Atlas of the World|edition=7th|year=1999|location=Washington, DC|publisher=[[National Geographic Society|National Geographic]]|isbn=978-0-7922-7528-2}} "Europe" (pp. 68–69); "Asia" (pp. 90–91): "A commonly accepted division between Asia and Europe ... is formed by the Ural Mountains, Ural River, Caspian Sea, Caucasus Mountains, and the Black Sea with its outlets, the Bosporus and Dardanelles."</ref> ==ᱧᱩᱛᱩᱢ== == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱱᱟᱜᱟᱢ === [[File:Lascaux painting.jpg|thumb|[[ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱥᱠᱳ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱮᱞᱤᱭᱳᱞᱤᱛᱷᱤᱠ (ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱡᱩᱜᱽ) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱮᱵᱷᱮᱨ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ (c. ᱑᱕,᱐᱐᱐ ᱵᱤ.ᱥᱤ.ᱤ.)]] [[File:Stonehenge, Condado de Wiltshire, Inglaterra, 2014-08-12, DD 09.JPG|thumb|ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱥᱴᱳᱱᱦᱮᱸᱡᱽ (᱓᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱐ ᱵᱤ.ᱥᱤ.ᱤ. ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱡᱩᱜᱽ)]] ᱯᱞᱟᱭᱤᱥᱴᱳᱥᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱒.᱕ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (᱒᱕ ᱞᱟᱠᱷ) ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱜᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱞ (ᱠᱣᱟᱴᱟᱨᱱᱟᱨᱤ ᱦᱤᱢ ᱡᱩᱜᱽ) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ, ᱥᱮ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱨᱚᱯᱷ ᱪᱟᱫᱚᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ, ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱔᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱞᱟ-ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱜᱷᱚᱴᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱤᱢ ᱡᱩᱜᱽ (ᱜᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱞ ᱚᱠᱛᱚ) ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱩᱨᱜᱩᱢ ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱜᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱞ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱑᱐,᱐᱐᱐–᱑᱕,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱦᱤᱢ ᱡᱩᱜᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱑᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite magazine|url=https://www.nationalgeographic.com/science/prehistoric-world/quaternary|title=Quaternary Period|magazine=National Geographic|date=6 January 2017|access-date=30 July 2022|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129042714/https://www.nationalgeographic.com/science/prehistoric-world/quaternary/}}</ref> ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱠᱣᱟᱴᱟᱨᱱᱟᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱤᱱᱴᱟᱨᱜᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱞ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱳᱞᱳᱥᱤᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=How long can we expect the present Interglacial period to last? |url=https://www.usgs.gov/faqs/how-long-can-we-expect-present-interglacial-period-last |work=U.S. Department of the Interior |access-date=30 July 2022 |archive-date=26 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726044340/http://www.usgs.gov/faqs/how-long-can-we-expect-present-interglacial-period-last |url-status=live }}</ref> ''ᱦᱳᱢᱳ ᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱥ ᱡᱚᱨᱡᱤᱠᱟᱥ'', ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱑.᱘ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱡᱚᱨᱡᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱦᱳᱢᱤᱱᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite journal|author1=A. Vekua |author2=D. Lordkipanidze |author3=G.P. Rightmire |author4=J. Agusti |author5=R. Ferring |author6=G. Maisuradze |s2cid=32726786 | year = 2002 | title = A new skull of early ''Homo'' from Dmanisi, Georgia | journal = Science | volume = 297 | pages = 85–89 | doi = 10.1126/science.1072953 | pmid = 12098694 | issue = 5578 |display-authors=etal|bibcode=2002Sci...297...85V }}</ref> ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱑ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱳᱢᱤᱱᱤᱱ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱯᱮᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱛᱟᱯᱩᱭᱮᱨᱠᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6256356.stm The million year old tooth from] . {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180113104415/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6256356.stm |date=13 January 2018 }}. [[Atapuerca Mountains|Atapuerca]], [[Spain]], found in June 2007.</ref> ᱱᱤᱭᱟᱱᱰᱟᱨᱛᱷᱟᱞ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ([[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱤᱭᱟᱱᱰᱟᱨᱛᱟᱞ ᱜᱷᱟᱹᱴᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ) ᱫᱚ ᱑᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ (᱑᱑᱕,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱱᱩᱠᱩ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2018/10/10/health/neanderthal-child-eaten-by-giant-bird/index.html|title=Bones reveal Neanderthal child was eaten by a giant bird|first=Ashley|last=Strickland|website=CNN|date=10 October 2018|access-date=30 July 2022|archive-date=7 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220707235740/https://www.cnn.com/2018/10/10/health/neanderthal-child-eaten-by-giant-bird/index.html|url-status=live}}</ref>) ᱟᱨ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱔᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱯᱷᱳᱥᱤᱞ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱫ ᱮᱱᱟ,<ref>{{cite news |title=Neanderthals Died Out 10,000 Years Earlier Than Thought, With Help From Modern Humans |url=https://www.nationalgeographic.com/culture/article/140820-neanderthal-dating-bones-archaeology-science |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218071546/https://www.nationalgeographic.com/culture/article/140820-neanderthal-dating-bones-archaeology-science |archive-date=18 February 2021 |work=National Geographic |date=21 August 2014}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱟᱥᱨᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱭᱵᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱱᱰᱟᱨᱛᱷᱟᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ (ᱠᱨᱳ-ᱢᱮᱜᱽᱱᱚᱱ) ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱔᱓,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="natgeo 21">National Geographic, 21.</ref> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱦᱳᱢᱳ ᱥᱮᱯᱤᱭᱟᱱᱥ ᱫᱚ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱕᱔,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite journal | doi=10.1038/d41586-022-01593-3 | title=My work digging up the shelters of our ancestors | year=2022 | last1=Fleming | first1=Nic | journal=Nature | volume=606 | issue=7916 | page=1035 | pmid=35676354 | bibcode=2022Natur.606.1035F | s2cid=249520231 | doi-access=free }}</ref> ᱔᱘,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱨᱤᱯᱟᱨᱳ ᱢᱳᱪᱤ ([[ᱤᱴᱟᱞᱤ]]), ᱜᱟᱭᱥᱮᱱᱠᱞᱳᱥᱴᱟᱨᱞᱮ ([[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ]]), ᱟᱨ ᱤᱥᱛᱩᱨᱤᱛᱡᱽ ([[ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ]]) ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=range>{{cite journal |last1=Fu |first1=Qiaomei |display-authors=etal|title=The genome sequence of a 45,000-year-old modern human from western Siberia |journal=Nature |volume=514 |issue=7523 |pages=445–449 |date=23 October 2014 |doi=10.1038/nature13810|pmid=25341783 |pmc=4753769 |bibcode=2014Natur.514..445F |hdl=10550/42071 }}</ref><ref>42.7–41.5 ka ([[68–95–99.7 rule|1σ CI]]). {{cite journal | last1 = Douka | first1 = Katerina | display-authors = etal | year = 2012| title = A new chronostratigraphic framework for the Upper Palaeolithic of Riparo Mochi (Italy) | journal = Journal of Human Evolution | volume = 62 | issue = 2| pages = 286–299 | doi = 10.1016/j.jhevol.2011.11.009 | pmid = 22189428 | bibcode = 2012JHumE..62..286D }}</ref> ==ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ== ==ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ== [[ᱨᱮᱫ:V-Dem_Electoral_Democracy_Index_2026_Europe.svg|thumb|᱒᱐᱒᱖ V-Dem ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱜᱚᱱᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱤᱱᱰᱮᱠᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱤᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱜᱚᱱᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱞᱤᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱚᱱᱚᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱟᱨ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱟᱨᱟᱜ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱜᱚᱱᱚᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱩᱫᱩᱜᱟ<ref name="j496">{{cite web|title=Democracy Report 2026, Unraveling The Democratic Era?|url=https://v-dem.net/documents/75/V-Dem_Institute_Democracy_Report_2026_lowres.pdf|access-date=2026-03-17|archive-date=17 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260317204701/https://v-dem.net/documents/75/V-Dem_Institute_Democracy_Report_2026_lowres.pdf|url-status=live}}</ref>]] ==ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ== [[ᱨᱮᱫ:V-Dem_Electoral_Democracy_Index_2026_Europe.svg|thumb|᱒᱐᱒᱖ V-Dem ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱜᱚᱱᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱤᱱᱰᱮᱠᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱜᱚᱱᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱞᱤᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱚᱱᱚᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱟᱨ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱟᱨᱟᱜ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱜᱚᱱᱚᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱩᱫᱩᱜᱟ<ref name="j4962">{{cite web|title=Democracy Report 2026, Unraveling The Democratic Era?|url=https://v-dem.net/documents/75/V-Dem_Institute_Democracy_Report_2026_lowres.pdf|access-date=2026-03-17|archive-date=17 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260317204701/https://v-dem.net/documents/75/V-Dem_Institute_Democracy_Report_2026_lowres.pdf|url-status=live}}</ref>]] ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱢᱟᱱᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑᱘᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱮᱯᱳᱞᱤᱭᱚᱱᱤᱠ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱪᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱩᱯ ᱫᱚ ᱥᱚᱝᱥᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱱᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱠᱟᱱᱟ, ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱡᱟᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ; ᱑᱘᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱪᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱩᱯ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱮᱞ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱚᱝᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱤᱠ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱹ ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱫᱚ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱹ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ, ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ (ᱟᱨ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱟᱱ) ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱚᱯᱷ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱫᱟᱲᱮ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱟᱦᱟ ᱤᱫᱤ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱙᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱹ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱜᱮ, ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱥᱳᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱭᱩᱨᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱒᱗ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱹ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ-ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱹ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ, ᱒᱙ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱥᱤᱢᱟᱹ-ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱥᱮᱱᱡᱮᱱ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱨ ᱒᱑ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱩᱫᱽᱨᱟ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱭᱩᱨᱳᱡᱳᱱ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ᱾ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱳᱨᱰᱤᱠ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ, ᱵᱮᱱᱮᱞᱚᱠᱥ, ᱵᱟᱞᱴᱤᱠ ᱟᱥᱮᱢᱵᱞᱤ, ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱥᱮᱜᱽᱨᱟᱰ ᱜᱽᱨᱩᱯ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ V-Dem ᱜᱚᱱᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱤᱱᱰᱮᱠᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱒᱐᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱜᱚᱱᱚᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥ, ᱨᱟᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="j4962" /> ==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ== ==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ== ==ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ== ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ==ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ== {{Main|ᱤᱭᱩᱨᱚᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ}} * [[ᱚᱥᱴᱨᱤᱭᱟ]] * [[ᱛᱩᱨᱠᱤ]] * [[ᱜᱽᱨᱤᱠ|ᱜᱨᱤᱥ]] * [[ᱟᱞᱵᱮᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱟᱨᱢᱮᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱟᱭᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱯᱱᱟᱹᱛ|ᱟᱭᱟᱨᱞᱟᱸᱰ]] * [[ᱟᱭᱤᱥᱞᱮᱱᱰ|ᱟᱭᱤᱥᱞᱟᱸᱰ]] * [[ᱟᱱᱰᱚᱨᱟ]] * [[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ]] * [[ᱢᱟᱞᱴᱟ]] * [[ᱤᱴᱟᱞᱤ]] * [[ᱥᱟᱭᱯᱨᱟᱥ]] * [[ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ|ᱥᱣᱤᱡᱚᱨᱞᱟᱸᱰ]] * [[ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ]] * [[ᱮᱥᱯᱮᱱ|ᱥᱯᱮᱱ]] * [[ᱦᱟᱝᱜᱮᱨᱤ|ᱦᱚᱝᱜᱮᱨᱤ]] * [[ᱨᱳᱢᱟᱱᱤᱭᱟ|ᱨᱚᱢᱟᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱨᱟᱥᱤᱭᱟ]] * [[ᱤᱣᱠᱨᱮᱱ|ᱭᱩᱠᱨᱮᱱ]] * [[ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ|ᱯᱚᱞᱟᱸᱰ]] * [[ᱯᱳᱨᱛᱩᱜᱟᱞ|ᱯᱚᱨᱛᱩᱜᱟᱞ]] * [[ᱯᱷᱤᱱᱞᱟᱸᱰ]] * [[ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ]] * [[ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ]] * [[ᱱᱚᱨᱣᱮ]] * [[ᱱᱮᱫᱟᱨᱞᱮᱱᱰᱥ|ᱱᱮᱫᱚᱨᱞᱟᱸᱰ]] * [[ᱵᱩᱞᱜᱮᱨᱤᱭᱟ]] * [[ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥ]] * [[ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱚᱢ]] * [[ᱟᱡᱟᱨᱵᱟᱭᱡᱟᱱ]] (transcontinental country) * [[ᱵᱚᱥᱱᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱡᱮᱜᱳᱵᱷᱤᱱᱟ]] * [[ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ]] * [[ᱪᱮᱠ ᱯᱨᱚᱡᱟᱛᱚᱱᱛᱨᱚ]] * [[ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱡᱚᱨᱡᱤᱭᱟ]] (transcontinental country) * [[ᱠᱟᱡᱟᱠᱥᱛᱟᱱ]] (transcontinental country) * [[ᱞᱟᱛᱵᱷᱤᱭᱟ]] * [[ᱞᱤᱪᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ]] * [[ᱞᱤᱛᱷᱩᱣᱟᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱞᱩᱠᱥᱮᱢᱵᱟᱨᱜᱽ]] * [[ᱢᱳᱞᱫᱳᱵᱷᱟ]] * [[ᱢᱳᱱᱟᱠᱳ]] * [[ᱢᱚᱱᱴᱮᱱᱤᱜᱨᱳ]] * [[ᱮᱛᱚᱢ ᱢᱮᱥᱤᱰᱳᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱥᱟᱱ ᱢᱟᱨᱤᱱᱳ]] * [[ᱥᱟᱨᱵᱤᱭᱟ]] * [[ᱥᱞᱳᱵᱷᱟᱠᱤᱭᱟ]] * [[ᱥᱞᱳᱵᱷᱮᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱵᱷᱮᱴᱤᱠᱟᱱ ᱥᱤᱴᱤ]] ==ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ== ᱤᱭᱩᱨᱚᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱮ '''ᱤᱱᱰᱚ ᱤᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ''' ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱥᱞᱟᱵᱷᱤᱠ]], [[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤᱠ]] ᱟᱨ [[ᱨᱚᱢᱟᱱ]] ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮᱜᱮ 200 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ᱾ ==ᱥᱚᱦᱚᱨ/ᱱᱟᱜᱟᱨ== {{multiple image | align = center | direction = square | caption_align = center | header = ᱤᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ | header_align = left/right/center | image1 = Business Centre of Moscow 2.jpg | width1 = 200 | alt1 = Moscow International Business Center | caption1 = [[ᱢᱚᱥᱠᱚ]] | image2 = View of Levent financial district from Istanbul Sapphire.jpg | alt2 = Levent | width2 = 189 | caption2 = [[ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ]]{{ref label|footnote_b|b}} | image3 = Super moon over City of London from Tate Modern 2018-01-31 4.jpg | alt3 = City of London | width3 = 237 | caption3 = [[ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]] | image4 = Twilight in La Défense, Paris 2014.jpg | alt4 = La Défense | width4 = 201 | caption4 = [[ᱯᱮᱨᱤᱥ]] }} ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ [[ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ]], [[ᱢᱚᱥᱠᱚ]], [[ᱯᱮᱨᱤᱥ]] ᱟᱨ [[ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱛᱚ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ,<ref name="UN WUP 2016">{{cite web|title=The World's Cities in 2016|url=http://www.un.org/en/development/desa/population/publications/pdf/urbanization/the_worlds_cities_in_2016_data_booklet.pdf|publisher=[[United Nations]]|page=11|date=2016}}</ref> ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱢᱮᱜᱟᱥᱤᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=Istanbul one of four anchor megacities of Europe: Research|url=http://www.hurriyetdailynews.com/istanbul-one-of-four-anchor-megacities-of-europe-research--92496|work=Hürriyet Daily News|date=14 December 2015|language=en}}</ref> ᱟᱫᱚ [[ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ]] ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱠᱟ [[ᱢᱚᱥᱠᱚ]] ᱜᱚᱴᱟ ᱯᱟᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱭᱩᱨᱚᱯ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ [[ᱥᱮᱱᱴ ᱯᱤᱴᱚᱨᱥᱵᱚᱨᱜᱽ]], [[ᱢᱟᱫᱽᱨᱤᱫᱽ|ᱢᱮᱰᱨᱤᱰ]], [[ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ]] ᱟᱨ [[ᱨᱳᱢ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱴᱟ ᱨᱮ ᱓ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name="UN WUP 2016"/> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Sister project links|auto=1}} * {{GovPubs|Europe}} * {{Britannica|195686}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱵᱟᱝ ᱥᱟᱹᱛ ᱟᱠᱟᱱᱟ]] 9f0gejv942bt4z9arijn9tayrglwlvn 200538 200537 2026-11-10T10:32:54Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 200538 wikitext text/x-wiki {{Infobox continent | name = ᱭᱩᱨᱳᱯ | image = Europe orthographic Caucasus Urals boundary (with borders).svg | area = {{circa}} {{Convert|10,186,000|km2}} (᱖ ᱟᱱᱟᱜ){{ref label|footnote_a|a}} | population = {{UN_Population|Europe}} ({{UN_Population|Year}}; [[ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|᱓ ᱟᱱᱟᱜ]]){{UN_Population|ref}} | population_density = ᱗᱒.᱙/km<sup>2</sup> (᱑᱘᱘/sq mi) (᱒ ᱟᱱᱟᱜ) | GDP_PPP = {{nowrap|[[US$|$]]᱔᱓.᱕᱓ ᱴᱨᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (᱒᱐᱒᱕ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ; [[ᱡᱤᱰᱤᱯᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ#ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ (PPP)|᱒ ᱟᱱᱟᱜ]])<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/PPPGDP@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|title=GDP PPP, current prices|publisher=International Monetary Fund|date=2022|access-date=16 January 2022|archive-date=22 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122001107/https://www.imf.org/external/datamapper/PPPGDP@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|url-status=live}}</ref>}} | GDP_nominal = $᱒᱘.᱒᱒ ᱴᱨᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (᱒᱐᱒᱕ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ; [[ᱡᱤᱰᱤᱯᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ#ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ (ᱱᱳᱢᱤᱱᱟᱞ)|᱓ ᱟᱱᱟᱜ]])<ref>{{cite web|title=GDP Nominal, current prices|url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|publisher=International Monetary Fund|date=2022|access-date=16 January 2022|archive-date=25 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170225211431/https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|url-status=live}}</ref> | GDP_per_capita = $᱓᱘,᱒᱗᱐ (᱒᱐᱒᱕ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ; [[ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱡᱤᱰᱤᱯᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|᱓ ᱟᱱᱟᱜ]]){{ref label|footnote_c|c}}<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPDPC@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|title=Nominal GDP per capita|publisher=International Monetary Fund|date=2022|access-date=16 January 2022|archive-date=11 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111084550/https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPDPC@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|url-status=live}}</ref> | HDI = {{increase}} ᱐.᱘᱔᱕<ref>{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2011/|title=Reports |website=Human Development Reports |date=January 2011 |access-date=21 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20120709095716/http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2011/|archive-date=9 July 2012}}</ref> | religions = {{unbulleted list | [[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] (᱗᱖.᱒%) | [[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢᱦᱤᱱ|ᱫᱷᱚᱨᱚᱢᱦᱤᱱ]] (᱑᱘.᱓%) | [[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] (᱔.᱙%) | [[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱮᱴᱟᱜᱟᱜ]] (᱐.᱖%) }} | demonym = [[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ|ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ]] | countries = [[ᱟᱯᱱᱟᱹᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|ᱟᱯᱱᱟᱹᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ]] ([[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱟᱯᱱᱟᱹᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ|᱔᱔–᱕᱐]])<!-- Note: The smaller figure denotes the number of European countries as defined by the United Nations geoscheme. The greater figure indicates the inclusion of several transcontinental countries and European countries in political and/or cultural geography. --><br />[[ᱥᱤᱢᱟᱹᱣᱟᱱ ᱢᱟᱹᱱ ᱧᱟᱢ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ|ᱫᱮ ᱯᱷᱮᱠᱴᱳ]] ([[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱫᱮ ᱯᱷᱮᱠᱴᱳ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ|᱒–᱕]])<!-- Note: The greater figure indicates the inclusion of European de facto states in political and/or cultural geography. --> | dependencies = [[ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ([[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ|᱕–᱖]])<!-- Note: External territories are country-like dependencies. The greater figure indicates the inclusion of Akrotiri and Dhekelia. --><br />[[ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ([[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ|᱓]])<!-- Note: Internal territories are areas of special sovereignty which form a constituent part of their sovereign state. --> | languages = [[ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ|ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱨᱚᱲᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ]]: {{hlist <!-- Note: according to [[Languages of Europe#List of languages]], ordered by number of L1 speakers. --> |[[ᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱱ]] |[[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ]] |[[ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ]] |[[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] |[[ᱤᱴᱟᱞᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱴᱟᱞᱤᱭᱟᱱ]] |[[ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ]] |[[ᱯᱳᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱳᱞᱤᱥ]] |[[ᱤᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ]] |[[ᱨᱳᱢᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱨᱳᱢᱟᱱᱤᱭᱟᱱ]] |[[ᱰᱟᱪ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱰᱟᱪ]] |[[ᱥᱟᱨᱵᱳ-ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱨᱵᱳ-ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟᱱ]] }} | time_zones = [[UTC−01:00|UTC−᱑]]<!--Azores--> ᱠᱷᱚᱱ [[UTC+05:00|UTC+᱕]]<!--Russia--> | cities = [[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱠᱚ|ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱠᱚ]]:<ref name="Urban">{{cite web|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|title=Demographia World Urban Areas|publisher=Demographia|access-date=28 October 2020|archive-date=3 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180503021711/http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|url-status=live}}</ref>{{hlist <!--1-->|[[ᱢᱚᱥᱠᱳ]]<!--18.5 million--> <!--2-->|[[ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ]]<!--14.7 million-->{{ref label|footnote_b|b}} <!--3-->|[[ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]]<!--11.3 million--> <!--4-->|[[ᱯᱮᱨᱤᱥ]]<!--11.2 million--> <!--5-->|[[ᱢᱟᱫᱽᱨᱤᱫᱽ]]<!--7.0 million--> <!--6-->|[[ᱮᱥᱮᱱ]]-[[ᱰᱩᱥᱮᱞᱰᱳᱨᱯᱷ]]<!--6.9 million--> <!--7-->|[[ᱥᱮᱸᱴ ᱯᱤᱴᱚᱨᱥᱵᱟᱨᱜᱽ]]<!--5.9 million--> <!--8-->|[[ᱢᱤᱞᱟᱱ]]<!--5.6 million--> <!--9-->|[[ᱵᱟᱨᱥᱮᱞᱳᱱᱟ]]<!--5.5 million--> <!--10-->|[[ᱵᱟᱨᱞᱤᱱ]]<!--4.4 million--> }} | m49_code = <code>150</code> – ᱭᱩᱨᱳᱯ<br /><code>001</code> – [[ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ]] | footnotes = {{unbulleted list|style=font-size:90%; |a. {{note|footnote_a}} ᱮᱞᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ (transcontinental) ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱜᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾{{cref2|n|1}} |b. {{note|footnote_b}} ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱦᱤᱸᱥ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ ᱫᱚ ᱛᱟᱨᱟ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟ ᱫᱚ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ |c. {{note|footnote_c}} ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱛᱚᱦᱚᱵᱤᱞ (IMF) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱ "ᱭᱩᱨᱳᱯ" ᱾}} }} '''ᱭᱩᱨᱳᱯ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱯᱩᱨᱤ ᱠᱚᱧᱮ ᱜᱳᱞᱟᱨᱫᱷᱚ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱛᱮᱫ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱜᱳᱞᱟᱨᱫᱷᱚ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱮᱫ ᱟᱨᱠᱴᱤᱠ ᱢᱟᱦᱟᱫᱚᱨᱭᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ ᱢᱟᱦᱟᱫᱚᱥ, ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱚᱛᱮᱛ ᱫᱚᱨᱭᱟ (ᱢᱮᱰᱤᱴᱮᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚᱨᱭᱟ), ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱫᱚ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱥᱟᱶ ᱭᱩᱨᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱨ ᱵᱟᱱᱟᱨ [[ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱥᱟᱶ ᱟᱯᱷᱨᱳ-ᱭᱩᱨᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱛ ᱦᱟᱥᱟ ᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/place/Europe|title=Europe|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=30 July 2022|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330175836/https://www.britannica.com/place/Europe|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Europe: Human Geography {{!}} National Geographic Society |url=https://education.nationalgeographic.org/resource/europe-human-geography/ |access-date=2023-02-04 |website=education.nationalgeographic.org}}</ref> ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱭᱩᱨᱟᱞ ᱵᱩᱨᱩ, ᱭᱩᱨᱟᱞ ᱜᱟᱰᱟ, ᱠᱮᱥᱯᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚᱨᱭᱟ, ᱜᱨᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚᱠᱮᱥᱟᱥ, ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ, ᱟᱨ ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱤᱥᱴᱨᱮᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="NatlGeoAtlas">{{Cite book|title=National Geographic Atlas of the World|edition=7th|year=1999|location=Washington, DC|publisher=[[National Geographic Society|National Geographic]]|isbn=978-0-7922-7528-2}} "Europe" (pp. 68–69); "Asia" (pp. 90–91): "A commonly accepted division between Asia and Europe ... is formed by the Ural Mountains, Ural River, Caspian Sea, Caucasus Mountains, and the Black Sea with its outlets, the Bosporus and Dardanelles."</ref> ==ᱧᱩᱛᱩᱢ== == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱱᱟᱜᱟᱢ === [[File:Lascaux painting.jpg|thumb|[[ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱥᱠᱳ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱮᱞᱤᱭᱳᱞᱤᱛᱷᱤᱠ (ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱡᱩᱜᱽ) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱮᱵᱷᱮᱨ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ (c. ᱑᱕,᱐᱐᱐ ᱵᱤ.ᱥᱤ.ᱤ.)]] [[File:Stonehenge, Condado de Wiltshire, Inglaterra, 2014-08-12, DD 09.JPG|thumb|ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱥᱴᱳᱱᱦᱮᱸᱡᱽ (᱓᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱐ ᱵᱤ.ᱥᱤ.ᱤ. ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱡᱩᱜᱽ)]] ᱯᱞᱟᱭᱤᱥᱴᱳᱥᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱒.᱕ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (᱒᱕ ᱞᱟᱠᱷ) ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱜᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱞ (ᱠᱣᱟᱴᱟᱨᱱᱟᱨᱤ ᱦᱤᱢ ᱡᱩᱜᱽ) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ, ᱥᱮ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱨᱚᱯᱷ ᱪᱟᱫᱚᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ, ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱔᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱞᱟ-ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱜᱷᱚᱴᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱤᱢ ᱡᱩᱜᱽ (ᱜᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱞ ᱚᱠᱛᱚ) ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱩᱨᱜᱩᱢ ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱜᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱞ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱑᱐,᱐᱐᱐–᱑᱕,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱦᱤᱢ ᱡᱩᱜᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱑᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite magazine|url=https://www.nationalgeographic.com/science/prehistoric-world/quaternary|title=Quaternary Period|magazine=National Geographic|date=6 January 2017|access-date=30 July 2022|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129042714/https://www.nationalgeographic.com/science/prehistoric-world/quaternary/}}</ref> ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱠᱣᱟᱴᱟᱨᱱᱟᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱤᱱᱴᱟᱨᱜᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱞ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱳᱞᱳᱥᱤᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=How long can we expect the present Interglacial period to last? |url=https://www.usgs.gov/faqs/how-long-can-we-expect-present-interglacial-period-last |work=U.S. Department of the Interior |access-date=30 July 2022 |archive-date=26 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726044340/http://www.usgs.gov/faqs/how-long-can-we-expect-present-interglacial-period-last |url-status=live }}</ref> ''ᱦᱳᱢᱳ ᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱥ ᱡᱚᱨᱡᱤᱠᱟᱥ'', ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱑.᱘ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱡᱚᱨᱡᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱦᱳᱢᱤᱱᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite journal|author1=A. Vekua |author2=D. Lordkipanidze |author3=G.P. Rightmire |author4=J. Agusti |author5=R. Ferring |author6=G. Maisuradze |s2cid=32726786 | year = 2002 | title = A new skull of early ''Homo'' from Dmanisi, Georgia | journal = Science | volume = 297 | pages = 85–89 | doi = 10.1126/science.1072953 | pmid = 12098694 | issue = 5578 |display-authors=etal|bibcode=2002Sci...297...85V }}</ref> ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱑ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱳᱢᱤᱱᱤᱱ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱯᱮᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱛᱟᱯᱩᱭᱮᱨᱠᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6256356.stm The million year old tooth from] . {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180113104415/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6256356.stm |date=13 January 2018 }}. [[Atapuerca Mountains|Atapuerca]], [[Spain]], found in June 2007.</ref> ᱱᱤᱭᱟᱱᱰᱟᱨᱛᱷᱟᱞ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ([[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱤᱭᱟᱱᱰᱟᱨᱛᱟᱞ ᱜᱷᱟᱹᱴᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ) ᱫᱚ ᱑᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ (᱑᱑᱕,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱱᱩᱠᱩ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2018/10/10/health/neanderthal-child-eaten-by-giant-bird/index.html|title=Bones reveal Neanderthal child was eaten by a giant bird|first=Ashley|last=Strickland|website=CNN|date=10 October 2018|access-date=30 July 2022|archive-date=7 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220707235740/https://www.cnn.com/2018/10/10/health/neanderthal-child-eaten-by-giant-bird/index.html|url-status=live}}</ref>) ᱟᱨ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱔᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱯᱷᱳᱥᱤᱞ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱫ ᱮᱱᱟ,<ref>{{cite news |title=Neanderthals Died Out 10,000 Years Earlier Than Thought, With Help From Modern Humans |url=https://www.nationalgeographic.com/culture/article/140820-neanderthal-dating-bones-archaeology-science |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218071546/https://www.nationalgeographic.com/culture/article/140820-neanderthal-dating-bones-archaeology-science |archive-date=18 February 2021 |work=National Geographic |date=21 August 2014}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱟᱥᱨᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱭᱵᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱱᱰᱟᱨᱛᱷᱟᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ (ᱠᱨᱳ-ᱢᱮᱜᱽᱱᱚᱱ) ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱔᱓,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="natgeo 21">National Geographic, 21.</ref> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱦᱳᱢᱳ ᱥᱮᱯᱤᱭᱟᱱᱥ ᱫᱚ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱕᱔,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite journal | doi=10.1038/d41586-022-01593-3 | title=My work digging up the shelters of our ancestors | year=2022 | last1=Fleming | first1=Nic | journal=Nature | volume=606 | issue=7916 | page=1035 | pmid=35676354 | bibcode=2022Natur.606.1035F | s2cid=249520231 | doi-access=free }}</ref> ᱔᱘,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱨᱤᱯᱟᱨᱳ ᱢᱳᱪᱤ ([[ᱤᱴᱟᱞᱤ]]), ᱜᱟᱭᱥᱮᱱᱠᱞᱳᱥᱴᱟᱨᱞᱮ ([[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ]]), ᱟᱨ ᱤᱥᱛᱩᱨᱤᱛᱡᱽ ([[ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ]]) ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=range>{{cite journal |last1=Fu |first1=Qiaomei |display-authors=etal|title=The genome sequence of a 45,000-year-old modern human from western Siberia |journal=Nature |volume=514 |issue=7523 |pages=445–449 |date=23 October 2014 |doi=10.1038/nature13810|pmid=25341783 |pmc=4753769 |bibcode=2014Natur.514..445F |hdl=10550/42071 }}</ref><ref>42.7–41.5 ka ([[68–95–99.7 rule|1σ CI]]). {{cite journal | last1 = Douka | first1 = Katerina | display-authors = etal | year = 2012| title = A new chronostratigraphic framework for the Upper Palaeolithic of Riparo Mochi (Italy) | journal = Journal of Human Evolution | volume = 62 | issue = 2| pages = 286–299 | doi = 10.1016/j.jhevol.2011.11.009 | pmid = 22189428 | bibcode = 2012JHumE..62..286D }}</ref>[[ᱨᱮᱫ:V-Dem_Electoral_Democracy_Index_2026_Europe.svg|thumb|᱒᱐᱒᱖ V-Dem ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱜᱚᱱᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱤᱱᱰᱮᱠᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱤᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱜᱚᱱᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱞᱤᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱚᱱᱚᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱟᱨ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱟᱨᱟᱜ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱜᱚᱱᱚᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱩᱫᱩᱜᱟ<ref name="j496">{{cite web|title=Democracy Report 2026, Unraveling The Democratic Era?|url=https://v-dem.net/documents/75/V-Dem_Institute_Democracy_Report_2026_lowres.pdf|access-date=2026-03-17|archive-date=17 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260317204701/https://v-dem.net/documents/75/V-Dem_Institute_Democracy_Report_2026_lowres.pdf|url-status=live}}</ref>]] ==ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ== [[ᱨᱮᱫ:V-Dem_Electoral_Democracy_Index_2026_Europe.svg|thumb|᱒᱐᱒᱖ V-Dem ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱜᱚᱱᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱤᱱᱰᱮᱠᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱜᱚᱱᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱞᱤᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱚᱱᱚᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱟᱨ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱟᱨᱟᱜ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱜᱚᱱᱚᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱩᱫᱩᱜᱟ<ref name="j4962">{{cite web|title=Democracy Report 2026, Unraveling The Democratic Era?|url=https://v-dem.net/documents/75/V-Dem_Institute_Democracy_Report_2026_lowres.pdf|access-date=2026-03-17|archive-date=17 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260317204701/https://v-dem.net/documents/75/V-Dem_Institute_Democracy_Report_2026_lowres.pdf|url-status=live}}</ref>]] ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱢᱟᱱᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑᱘᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱮᱯᱳᱞᱤᱭᱚᱱᱤᱠ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱪᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱩᱯ ᱫᱚ ᱥᱚᱝᱥᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱱᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱠᱟᱱᱟ, ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱡᱟᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ; ᱑᱘᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱪᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱩᱯ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱮᱞ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱚᱝᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱤᱠ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱹ ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱫᱚ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱹ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ, ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ (ᱟᱨ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱟᱱ) ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱚᱯᱷ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱫᱟᱲᱮ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱟᱦᱟ ᱤᱫᱤ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱙᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱹ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱜᱮ, ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱥᱳᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱭᱩᱨᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱒᱗ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱹ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ-ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱹ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ, ᱒᱙ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱥᱤᱢᱟᱹ-ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱥᱮᱱᱡᱮᱱ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱨ ᱒᱑ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱩᱫᱽᱨᱟ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱭᱩᱨᱳᱡᱳᱱ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ᱾ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱳᱨᱰᱤᱠ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ, ᱵᱮᱱᱮᱞᱚᱠᱥ, ᱵᱟᱞᱴᱤᱠ ᱟᱥᱮᱢᱵᱞᱤ, ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱥᱮᱜᱽᱨᱟᱰ ᱜᱽᱨᱩᱯ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ V-Dem ᱜᱚᱱᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱤᱱᱰᱮᱠᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱒᱐᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱜᱚᱱᱚᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥ, ᱨᱟᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="j4962" /> ==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ== ==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ== ==ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ== ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ==ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ== {{Main|ᱤᱭᱩᱨᱚᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ}} * [[ᱚᱥᱴᱨᱤᱭᱟ]] * [[ᱛᱩᱨᱠᱤ]] * [[ᱜᱽᱨᱤᱠ|ᱜᱨᱤᱥ]] * [[ᱟᱞᱵᱮᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱟᱨᱢᱮᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱟᱭᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱯᱱᱟᱹᱛ|ᱟᱭᱟᱨᱞᱟᱸᱰ]] * [[ᱟᱭᱤᱥᱞᱮᱱᱰ|ᱟᱭᱤᱥᱞᱟᱸᱰ]] * [[ᱟᱱᱰᱚᱨᱟ]] * [[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ]] * [[ᱢᱟᱞᱴᱟ]] * [[ᱤᱴᱟᱞᱤ]] * [[ᱥᱟᱭᱯᱨᱟᱥ]] * [[ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ|ᱥᱣᱤᱡᱚᱨᱞᱟᱸᱰ]] * [[ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ]] * [[ᱮᱥᱯᱮᱱ|ᱥᱯᱮᱱ]] * [[ᱦᱟᱝᱜᱮᱨᱤ|ᱦᱚᱝᱜᱮᱨᱤ]] * [[ᱨᱳᱢᱟᱱᱤᱭᱟ|ᱨᱚᱢᱟᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱨᱟᱥᱤᱭᱟ]] * [[ᱤᱣᱠᱨᱮᱱ|ᱭᱩᱠᱨᱮᱱ]] * [[ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ|ᱯᱚᱞᱟᱸᱰ]] * [[ᱯᱳᱨᱛᱩᱜᱟᱞ|ᱯᱚᱨᱛᱩᱜᱟᱞ]] * [[ᱯᱷᱤᱱᱞᱟᱸᱰ]] * [[ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ]] * [[ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ]] * [[ᱱᱚᱨᱣᱮ]] * [[ᱱᱮᱫᱟᱨᱞᱮᱱᱰᱥ|ᱱᱮᱫᱚᱨᱞᱟᱸᱰ]] * [[ᱵᱩᱞᱜᱮᱨᱤᱭᱟ]] * [[ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥ]] * [[ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱚᱢ]] * [[ᱟᱡᱟᱨᱵᱟᱭᱡᱟᱱ]] (transcontinental country) * [[ᱵᱚᱥᱱᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱡᱮᱜᱳᱵᱷᱤᱱᱟ]] * [[ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ]] * [[ᱪᱮᱠ ᱯᱨᱚᱡᱟᱛᱚᱱᱛᱨᱚ]] * [[ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱡᱚᱨᱡᱤᱭᱟ]] (transcontinental country) * [[ᱠᱟᱡᱟᱠᱥᱛᱟᱱ]] (transcontinental country) * [[ᱞᱟᱛᱵᱷᱤᱭᱟ]] * [[ᱞᱤᱪᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ]] * [[ᱞᱤᱛᱷᱩᱣᱟᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱞᱩᱠᱥᱮᱢᱵᱟᱨᱜᱽ]] * [[ᱢᱳᱞᱫᱳᱵᱷᱟ]] * [[ᱢᱳᱱᱟᱠᱳ]] * [[ᱢᱚᱱᱴᱮᱱᱤᱜᱨᱳ]] * [[ᱮᱛᱚᱢ ᱢᱮᱥᱤᱰᱳᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱥᱟᱱ ᱢᱟᱨᱤᱱᱳ]] * [[ᱥᱟᱨᱵᱤᱭᱟ]] * [[ᱥᱞᱳᱵᱷᱟᱠᱤᱭᱟ]] * [[ᱥᱞᱳᱵᱷᱮᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱵᱷᱮᱴᱤᱠᱟᱱ ᱥᱤᱴᱤ]] ==ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ== ᱤᱭᱩᱨᱚᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱮ '''ᱤᱱᱰᱚ ᱤᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ''' ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱥᱞᱟᱵᱷᱤᱠ]], [[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤᱠ]] ᱟᱨ [[ᱨᱚᱢᱟᱱ]] ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮᱜᱮ 200 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ᱾ ==ᱥᱚᱦᱚᱨ/ᱱᱟᱜᱟᱨ== {{multiple image | align = center | direction = square | caption_align = center | header = ᱤᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ | header_align = left/right/center | image1 = Business Centre of Moscow 2.jpg | width1 = 200 | alt1 = Moscow International Business Center | caption1 = [[ᱢᱚᱥᱠᱚ]] | image2 = View of Levent financial district from Istanbul Sapphire.jpg | alt2 = Levent | width2 = 189 | caption2 = [[ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ]]{{ref label|footnote_b|b}} | image3 = Super moon over City of London from Tate Modern 2018-01-31 4.jpg | alt3 = City of London | width3 = 237 | caption3 = [[ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]] | image4 = Twilight in La Défense, Paris 2014.jpg | alt4 = La Défense | width4 = 201 | caption4 = [[ᱯᱮᱨᱤᱥ]] }} ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ [[ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ]], [[ᱢᱚᱥᱠᱚ]], [[ᱯᱮᱨᱤᱥ]] ᱟᱨ [[ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱛᱚ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ,<ref name="UN WUP 2016">{{cite web|title=The World's Cities in 2016|url=http://www.un.org/en/development/desa/population/publications/pdf/urbanization/the_worlds_cities_in_2016_data_booklet.pdf|publisher=[[United Nations]]|page=11|date=2016}}</ref> ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱢᱮᱜᱟᱥᱤᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=Istanbul one of four anchor megacities of Europe: Research|url=http://www.hurriyetdailynews.com/istanbul-one-of-four-anchor-megacities-of-europe-research--92496|work=Hürriyet Daily News|date=14 December 2015|language=en}}</ref> ᱟᱫᱚ [[ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ]] ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱠᱟ [[ᱢᱚᱥᱠᱚ]] ᱜᱚᱴᱟ ᱯᱟᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱭᱩᱨᱚᱯ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ [[ᱥᱮᱱᱴ ᱯᱤᱴᱚᱨᱥᱵᱚᱨᱜᱽ]], [[ᱢᱟᱫᱽᱨᱤᱫᱽ|ᱢᱮᱰᱨᱤᱰ]], [[ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ]] ᱟᱨ [[ᱨᱳᱢ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱴᱟ ᱨᱮ ᱓ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name="UN WUP 2016"/> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Sister project links|auto=1}} * {{GovPubs|Europe}} * {{Britannica|195686}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱵᱟᱝ ᱥᱟᱹᱛ ᱟᱠᱟᱱᱟ]] 1r3pcyl4l8d4iohvcmct1ezelvfymxx 200539 200538 2026-11-10T10:33:22Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 200539 wikitext text/x-wiki {{Infobox continent | name = ᱭᱩᱨᱳᱯ | image = Europe orthographic Caucasus Urals boundary (with borders).svg | area = {{circa}} {{Convert|10,186,000|km2}} (᱖ ᱟᱱᱟᱜ){{ref label|footnote_a|a}} | population = {{UN_Population|Europe}} ({{UN_Population|Year}}; [[ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|᱓ ᱟᱱᱟᱜ]]){{UN_Population|ref}} | population_density = ᱗᱒.᱙/km<sup>2</sup> (᱑᱘᱘/sq mi) (᱒ ᱟᱱᱟᱜ) | GDP_PPP = {{nowrap|[[US$|$]]᱔᱓.᱕᱓ ᱴᱨᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (᱒᱐᱒᱕ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ; [[ᱡᱤᱰᱤᱯᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ#ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ (PPP)|᱒ ᱟᱱᱟᱜ]])<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/PPPGDP@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|title=GDP PPP, current prices|publisher=International Monetary Fund|date=2022|access-date=16 January 2022|archive-date=22 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122001107/https://www.imf.org/external/datamapper/PPPGDP@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|url-status=live}}</ref>}} | GDP_nominal = $᱒᱘.᱒᱒ ᱴᱨᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (᱒᱐᱒᱕ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ; [[ᱡᱤᱰᱤᱯᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ#ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ (ᱱᱳᱢᱤᱱᱟᱞ)|᱓ ᱟᱱᱟᱜ]])<ref>{{cite web|title=GDP Nominal, current prices|url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|publisher=International Monetary Fund|date=2022|access-date=16 January 2022|archive-date=25 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170225211431/https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|url-status=live}}</ref> | GDP_per_capita = $᱓᱘,᱒᱗᱐ (᱒᱐᱒᱕ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ; [[ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ᱯᱤᱪᱷᱤ ᱡᱤᱰᱤᱯᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|᱓ ᱟᱱᱟᱜ]]){{ref label|footnote_c|c}}<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPDPC@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|title=Nominal GDP per capita|publisher=International Monetary Fund|date=2022|access-date=16 January 2022|archive-date=11 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111084550/https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPDPC@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD|url-status=live}}</ref> | HDI = {{increase}} ᱐.᱘᱔᱕<ref>{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2011/|title=Reports |website=Human Development Reports |date=January 2011 |access-date=21 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20120709095716/http://hdr.undp.org/en/reports/global/hdr2011/|archive-date=9 July 2012}}</ref> | religions = {{unbulleted list | [[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] (᱗᱖.᱒%) | [[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢᱦᱤᱱ|ᱫᱷᱚᱨᱚᱢᱦᱤᱱ]] (᱑᱘.᱓%) | [[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱤᱥᱞᱟᱢ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ]] (᱔.᱙%) | [[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ|ᱮᱴᱟᱜᱟᱜ]] (᱐.᱖%) }} | demonym = [[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ|ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ]] | countries = [[ᱟᱯᱱᱟᱹᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ|ᱟᱯᱱᱟᱹᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ]] ([[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱟᱯᱱᱟᱹᱛ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱟᱨ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ|᱔᱔–᱕᱐]])<!-- Note: The smaller figure denotes the number of European countries as defined by the United Nations geoscheme. The greater figure indicates the inclusion of several transcontinental countries and European countries in political and/or cultural geography. --><br />[[ᱥᱤᱢᱟᱹᱣᱟᱱ ᱢᱟᱹᱱ ᱧᱟᱢ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ|ᱫᱮ ᱯᱷᱮᱠᱴᱳ]] ([[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱫᱮ ᱯᱷᱮᱠᱴᱳ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ|᱒–᱕]])<!-- Note: The greater figure indicates the inclusion of European de facto states in political and/or cultural geography. --> | dependencies = [[ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱴᱚᱴᱷᱟ|ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ([[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱪᱮᱛᱟᱱ ᱴᱮᱦᱟᱸᱰ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ|᱕–᱖]])<!-- Note: External territories are country-like dependencies. The greater figure indicates the inclusion of Akrotiri and Dhekelia. --><br />[[ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ|ᱵᱷᱤᱛᱨᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ]] ([[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱠᱚ|᱓]])<!-- Note: Internal territories are areas of special sovereignty which form a constituent part of their sovereign state. --> | languages = [[ᱨᱚᱲ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱠᱚ|ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱨᱚᱲᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ]]: {{hlist <!-- Note: according to [[Languages of Europe#List of languages]], ordered by number of L1 speakers. --> |[[ᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱨᱟᱥᱤᱭᱟᱱ]] |[[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱡᱚᱨᱢᱟᱱ]] |[[ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱷᱨᱮᱸᱪ]] |[[ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱝᱞᱤᱥ]] |[[ᱤᱴᱟᱞᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱴᱟᱞᱤᱭᱟᱱ]] |[[ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱯᱮᱱᱤᱥ]] |[[ᱯᱳᱞᱤᱥ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱯᱳᱞᱤᱥ]] |[[ᱤᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱤᱭᱩᱠᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ]] |[[ᱨᱳᱢᱟᱱᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱨᱳᱢᱟᱱᱤᱭᱟᱱ]] |[[ᱰᱟᱪ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱰᱟᱪ]] |[[ᱥᱟᱨᱵᱳ-ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱥᱟᱨᱵᱳ-ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟᱱ]] }} | time_zones = [[UTC−01:00|UTC−᱑]]<!--Azores--> ᱠᱷᱚᱱ [[UTC+05:00|UTC+᱕]]<!--Russia--> | cities = [[ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱠᱚ|ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱵᱟᱡᱟᱨ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱠᱚ]]:<ref name="Urban">{{cite web|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|title=Demographia World Urban Areas|publisher=Demographia|access-date=28 October 2020|archive-date=3 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180503021711/http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|url-status=live}}</ref>{{hlist <!--1-->|[[ᱢᱚᱥᱠᱳ]]<!--18.5 million--> <!--2-->|[[ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ]]<!--14.7 million-->{{ref label|footnote_b|b}} <!--3-->|[[ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]]<!--11.3 million--> <!--4-->|[[ᱯᱮᱨᱤᱥ]]<!--11.2 million--> <!--5-->|[[ᱢᱟᱫᱽᱨᱤᱫᱽ]]<!--7.0 million--> <!--6-->|[[ᱮᱥᱮᱱ]]-[[ᱰᱩᱥᱮᱞᱰᱳᱨᱯᱷ]]<!--6.9 million--> <!--7-->|[[ᱥᱮᱸᱴ ᱯᱤᱴᱚᱨᱥᱵᱟᱨᱜᱽ]]<!--5.9 million--> <!--8-->|[[ᱢᱤᱞᱟᱱ]]<!--5.6 million--> <!--9-->|[[ᱵᱟᱨᱥᱮᱞᱳᱱᱟ]]<!--5.5 million--> <!--10-->|[[ᱵᱟᱨᱞᱤᱱ]]<!--4.4 million--> }} | m49_code = <code>150</code> – ᱭᱩᱨᱳᱯ<br /><code>001</code> – [[ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ]] | footnotes = {{unbulleted list|style=font-size:90%; |a. {{note|footnote_a}} ᱮᱞᱠᱷᱟ ᱫᱚ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱯᱟᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ (transcontinental) ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱷᱟᱹᱞᱤ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱜᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾{{cref2|n|1}} |b. {{note|footnote_b}} ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱦᱤᱸᱥ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱦᱚᱸ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ ᱫᱚ ᱛᱟᱨᱟ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱛᱟᱨᱟ ᱫᱚ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ |c. {{note|footnote_c}} ᱡᱮᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱛᱚᱦᱚᱵᱤᱞ (IMF) ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱟᱠᱟᱱ "ᱭᱩᱨᱳᱯ" ᱾}} }} '''ᱭᱩᱨᱳᱯ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱠᱟᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹᱯᱩᱨᱤ ᱠᱚᱧᱮ ᱜᱳᱞᱟᱨᱫᱷᱚ ᱨᱮ ᱟᱨ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱛᱮᱫ ᱫᱚ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱜᱳᱞᱟᱨᱫᱷᱚ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱚᱧᱮ ᱥᱮᱫ ᱟᱨᱠᱴᱤᱠ ᱢᱟᱦᱟᱫᱚᱨᱭᱟ, ᱯᱟᱪᱮ ᱥᱮᱫ ᱟᱴᱞᱟᱱᱴᱤᱠ ᱢᱟᱦᱟᱫᱚᱥ, ᱮᱛᱚᱢ ᱥᱮᱫ ᱚᱛᱮᱛ ᱫᱚᱨᱭᱟ (ᱢᱮᱰᱤᱴᱮᱨᱮᱱᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚᱨᱭᱟ), ᱟᱨ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱥᱮᱫ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱫᱚ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱥᱟᱶ ᱭᱩᱨᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱨ ᱵᱟᱱᱟᱨ [[ᱟᱯᱷᱨᱤᱠᱟ]] ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱥᱟᱶ ᱟᱯᱷᱨᱳ-ᱭᱩᱨᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱚᱛ ᱦᱟᱥᱟ ᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/place/Europe|title=Europe|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=30 July 2022|archive-date=30 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330175836/https://www.britannica.com/place/Europe|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Europe: Human Geography {{!}} National Geographic Society |url=https://education.nationalgeographic.org/resource/europe-human-geography/ |access-date=2023-02-04 |website=education.nationalgeographic.org}}</ref> ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱫᱚ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱭᱩᱨᱟᱞ ᱵᱩᱨᱩ, ᱭᱩᱨᱟᱞ ᱜᱟᱰᱟ, ᱠᱮᱥᱯᱤᱭᱟᱱ ᱫᱚᱨᱭᱟ, ᱜᱨᱮᱴᱟᱨ ᱠᱚᱠᱮᱥᱟᱥ, ᱦᱮᱸᱫᱮ ᱫᱚᱨᱭᱟ, ᱟᱨ ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱤᱥᱴᱨᱮᱴ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱟᱜ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref name="NatlGeoAtlas">{{Cite book|title=National Geographic Atlas of the World|edition=7th|year=1999|location=Washington, DC|publisher=[[National Geographic Society|National Geographic]]|isbn=978-0-7922-7528-2}} "Europe" (pp. 68–69); "Asia" (pp. 90–91): "A commonly accepted division between Asia and Europe ... is formed by the Ural Mountains, Ural River, Caspian Sea, Caucasus Mountains, and the Black Sea with its outlets, the Bosporus and Dardanelles."</ref> ==ᱧᱩᱛᱩᱢ== == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱱᱟᱜᱟᱢ === [[File:Lascaux painting.jpg|thumb|[[ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱟᱥᱠᱳ ᱠᱷᱚᱱ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱯᱮᱞᱤᱭᱳᱞᱤᱛᱷᱤᱠ (ᱢᱟᱨᱮ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱡᱩᱜᱽ) ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱜᱮᱵᱷᱮᱨ ᱪᱤᱛᱟᱹᱨ (c. ᱑᱕,᱐᱐᱐ ᱵᱤ.ᱥᱤ.ᱤ.)]] [[File:Stonehenge, Condado de Wiltshire, Inglaterra, 2014-08-12, DD 09.JPG|thumb|ᱭᱩᱱᱟᱭᱴᱮᱰ ᱠᱤᱝᱰᱚᱢ ᱨᱮ ᱥᱴᱳᱱᱦᱮᱸᱡᱽ (᱓᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱒᱐᱐᱐ ᱵᱤ.ᱥᱤ.ᱤ. ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱱᱟᱣᱟ ᱫᱷᱤᱨᱤ ᱡᱩᱜᱽ)]] ᱯᱞᱟᱭᱤᱥᱴᱳᱥᱤᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱒.᱕ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (᱒᱕ ᱞᱟᱠᱷ) ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ, ᱜᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱞ (ᱠᱣᱟᱴᱟᱨᱱᱟᱨᱤ ᱦᱤᱢ ᱡᱩᱜᱽ) ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱟᱭᱢᱟ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱠᱚ, ᱥᱮ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱟᱨ ᱠᱚᱧᱮ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱮ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥᱤᱭᱟᱹ ᱵᱚᱨᱚᱯᱷ ᱪᱟᱫᱚᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ, ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱔᱐,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱛᱟᱞᱟ-ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱜᱷᱚᱴᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱡᱤᱞᱤᱧ ᱦᱤᱢ ᱡᱩᱜᱽ (ᱜᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱞ ᱚᱠᱛᱚ) ᱠᱚᱫᱚ ᱱᱟᱥᱮ ᱩᱨᱜᱩᱢ ᱟᱨ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱤᱱᱴᱟᱨᱜᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱞ ᱚᱠᱛᱚ ᱛᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱮᱱᱟ ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱑᱐,᱐᱐᱐–᱑᱕,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱪᱟᱞᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱦᱤᱢ ᱡᱩᱜᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱨᱮᱭᱟᱲ ᱚᱠᱛᱚ ᱫᱚ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱑᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite magazine|url=https://www.nationalgeographic.com/science/prehistoric-world/quaternary|title=Quaternary Period|magazine=National Geographic|date=6 January 2017|access-date=30 July 2022|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129042714/https://www.nationalgeographic.com/science/prehistoric-world/quaternary/}}</ref> ᱫᱷᱟᱹᱨᱛᱤ ᱫᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱠᱣᱟᱴᱟᱨᱱᱟᱨᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱤᱱᱴᱟᱨᱜᱞᱮᱥᱤᱭᱟᱞ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱦᱳᱞᱳᱥᱤᱱ ᱠᱚ ᱢᱮᱛᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=How long can we expect the present Interglacial period to last? |url=https://www.usgs.gov/faqs/how-long-can-we-expect-present-interglacial-period-last |work=U.S. Department of the Interior |access-date=30 July 2022 |archive-date=26 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726044340/http://www.usgs.gov/faqs/how-long-can-we-expect-present-interglacial-period-last |url-status=live }}</ref> ''ᱦᱳᱢᱳ ᱤᱨᱮᱠᱴᱚᱥ ᱡᱚᱨᱡᱤᱠᱟᱥ'', ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱫᱚ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱑.᱘ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱡᱚᱨᱡᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱦᱳᱢᱤᱱᱤᱱ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite journal|author1=A. Vekua |author2=D. Lordkipanidze |author3=G.P. Rightmire |author4=J. Agusti |author5=R. Ferring |author6=G. Maisuradze |s2cid=32726786 | year = 2002 | title = A new skull of early ''Homo'' from Dmanisi, Georgia | journal = Science | volume = 297 | pages = 85–89 | doi = 10.1126/science.1072953 | pmid = 12098694 | issue = 5578 |display-authors=etal|bibcode=2002Sci...297...85V }}</ref> ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱑ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱴᱟᱜ ᱦᱳᱢᱤᱱᱤᱱ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱪᱤᱱᱦᱟᱹ ᱠᱚᱫᱚ ᱥᱯᱮᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱛᱟᱯᱩᱭᱮᱨᱠᱟ ᱨᱮ ᱧᱟᱢ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>[https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6256356.stm The million year old tooth from] . {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180113104415/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6256356.stm |date=13 January 2018 }}. [[Atapuerca Mountains|Atapuerca]], [[Spain]], found in June 2007.</ref> ᱱᱤᱭᱟᱱᱰᱟᱨᱛᱷᱟᱞ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ ([[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ]] ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱱᱤᱭᱟᱱᱰᱟᱨᱛᱟᱞ ᱜᱷᱟᱹᱴᱤ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱪᱷᱟᱹᱴᱭᱟᱹᱨ ᱟᱠᱟᱱ) ᱫᱚ ᱑᱕᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱞᱮᱱᱟ (᱑᱑᱕,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱛᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜᱟᱜ ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ ᱴᱚᱴᱷᱟ ᱨᱮ ᱱᱩᱠᱩ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱞᱮᱱᱟ<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2018/10/10/health/neanderthal-child-eaten-by-giant-bird/index.html|title=Bones reveal Neanderthal child was eaten by a giant bird|first=Ashley|last=Strickland|website=CNN|date=10 October 2018|access-date=30 July 2022|archive-date=7 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220707235740/https://www.cnn.com/2018/10/10/health/neanderthal-child-eaten-by-giant-bird/index.html|url-status=live}}</ref>) ᱟᱨ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱔᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱯᱷᱳᱥᱤᱞ ᱨᱮᱠᱳᱨᱰ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚ ᱟᱫ ᱮᱱᱟ,<ref>{{cite news |title=Neanderthals Died Out 10,000 Years Earlier Than Thought, With Help From Modern Humans |url=https://www.nationalgeographic.com/culture/article/140820-neanderthal-dating-bones-archaeology-science |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218071546/https://www.nationalgeographic.com/culture/article/140820-neanderthal-dating-bones-archaeology-science |archive-date=18 February 2021 |work=National Geographic |date=21 August 2014}}</ref> ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱟᱥᱨᱟ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱟᱭᱵᱮᱨᱤᱭᱟᱱ ᱯᱮᱱᱤᱱᱥᱩᱞᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱭᱟᱱᱰᱟᱨᱛᱷᱟᱞ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱴᱷᱟᱶ ᱫᱚ ᱱᱟᱦᱟᱜ ᱢᱟᱹᱱᱢᱤ (ᱠᱨᱳ-ᱢᱮᱜᱽᱱᱚᱱ) ᱠᱚ ᱦᱟᱛᱟᱣ ᱠᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱔᱓,᱐᱐᱐ ᱠᱷᱚᱱ ᱔᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱ ᱧᱮᱞᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name="natgeo 21">National Geographic, 21.</ref> ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ, ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱦᱚᱸ ᱯᱨᱚᱢᱟᱬ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱡᱮ ᱦᱳᱢᱳ ᱥᱮᱯᱤᱭᱟᱱᱥ ᱫᱚ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱕᱔,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱞᱟᱦᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱐,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱜᱟᱱ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite journal | doi=10.1038/d41586-022-01593-3 | title=My work digging up the shelters of our ancestors | year=2022 | last1=Fleming | first1=Nic | journal=Nature | volume=606 | issue=7916 | page=1035 | pmid=35676354 | bibcode=2022Natur.606.1035F | s2cid=249520231 | doi-access=free }}</ref> ᱔᱘,᱐᱐᱐ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱴᱷᱟᱶ ᱠᱚᱫᱚ ᱨᱤᱯᱟᱨᱳ ᱢᱳᱪᱤ ([[ᱤᱴᱟᱞᱤ]]), ᱜᱟᱭᱥᱮᱱᱠᱞᱳᱥᱴᱟᱨᱞᱮ ([[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ]]), ᱟᱨ ᱤᱥᱛᱩᱨᱤᱛᱡᱽ ([[ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ]]) ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=range>{{cite journal |last1=Fu |first1=Qiaomei |display-authors=etal|title=The genome sequence of a 45,000-year-old modern human from western Siberia |journal=Nature |volume=514 |issue=7523 |pages=445–449 |date=23 October 2014 |doi=10.1038/nature13810|pmid=25341783 |pmc=4753769 |bibcode=2014Natur.514..445F |hdl=10550/42071 }}</ref><ref>42.7–41.5 ka ([[68–95–99.7 rule|1σ CI]]). {{cite journal | last1 = Douka | first1 = Katerina | display-authors = etal | year = 2012| title = A new chronostratigraphic framework for the Upper Palaeolithic of Riparo Mochi (Italy) | journal = Journal of Human Evolution | volume = 62 | issue = 2| pages = 286–299 | doi = 10.1016/j.jhevol.2011.11.009 | pmid = 22189428 | bibcode = 2012JHumE..62..286D }}</ref> ==ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ== [[ᱨᱮᱫ:V-Dem_Electoral_Democracy_Index_2026_Europe.svg|thumb|᱒᱐᱒᱖ V-Dem ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱜᱚᱱᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱤᱱᱰᱮᱠᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱜᱚᱱᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱚ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱞᱤᱞ ᱫᱚ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱚᱱᱚᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱟᱨ ᱜᱟᱹᱦᱤᱨ ᱟᱨᱟᱜ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱜᱚᱱᱚᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱩᱫᱩᱜᱟ<ref name="j4962">{{cite web|title=Democracy Report 2026, Unraveling The Democratic Era?|url=https://v-dem.net/documents/75/V-Dem_Institute_Democracy_Report_2026_lowres.pdf|access-date=2026-03-17|archive-date=17 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260317204701/https://v-dem.net/documents/75/V-Dem_Institute_Democracy_Report_2026_lowres.pdf|url-status=live}}</ref>]] ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱢᱟᱱᱪᱤᱛᱟᱹᱨ ᱫᱚ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱑᱘᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱱᱮᱯᱳᱞᱤᱭᱚᱱᱤᱠ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱦᱲᱟ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱪᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱩᱯ ᱫᱚ ᱥᱚᱝᱥᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱜᱚᱱᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱠᱟᱱᱟ, ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱢᱤᱫ ᱯᱨᱚᱡᱟᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ; ᱑᱘᱑᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱥᱚᱨᱠᱟᱨ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱪᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱩᱯ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱜᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱨᱮᱡ ᱟᱠᱟᱱ ᱜᱮᱞ ᱢᱤᱫᱴᱟᱝ ᱨᱟᱡᱽ ᱥᱟᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱥᱚᱝᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱤᱠ ᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱹ ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱫᱚ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱹ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ, ᱟᱹᱱᱟᱹᱨᱤ, ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ (ᱟᱨ ᱠᱤᱪᱷᱩ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱥᱟᱶᱛᱟᱨᱤ ᱟᱨ ᱞᱟᱠᱪᱟᱨᱟᱱ) ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱱᱚᱣᱟ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱢᱩᱪᱟᱹᱫ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ ᱚᱯᱷ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱥᱚᱦᱚᱫᱤᱭᱟᱹ ᱫᱟᱲᱮ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱞᱟᱦᱟ ᱤᱫᱤ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱑᱙᱙᱓ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱮᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱹ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱢᱤᱫᱩᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱛᱟᱞᱢᱟ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱜᱮ, ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱥᱳᱵᱷᱤᱭᱮᱛ ᱯᱚᱱᱚᱛ ᱠᱚ ᱤᱫᱤ ᱠᱟᱛᱮ ᱢᱤᱫ ᱥᱚᱢᱟᱱ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱭᱩᱨᱮᱥᱤᱭᱟᱱ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱵᱮᱨᱮᱫ ᱟᱠᱟᱱᱟ᱾ ᱒᱗ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱹ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ-ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱹ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ, ᱒᱙ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱥᱤᱢᱟᱹ-ᱵᱮᱜᱚᱨ ᱥᱮᱱᱡᱮᱱ ᱮᱞᱟᱠᱟ ᱨᱤᱱ ᱟᱨ ᱒᱑ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱢᱩᱫᱽᱨᱟ ᱤᱣᱱᱤᱭᱚᱱ ᱭᱩᱨᱳᱡᱳᱱ ᱨᱤᱱ ᱥᱚᱦᱮᱫ ᱠᱟᱱᱟ ᱠᱚ᱾ ᱦᱩᱰᱤᱧ ᱭᱩᱨᱳᱯᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱶᱛᱟ ᱠᱚ ᱢᱩᱫᱽ ᱨᱮ ᱱᱳᱨᱰᱤᱠ ᱠᱟᱣᱩᱱᱥᱤᱞ, ᱵᱮᱱᱮᱞᱚᱠᱥ, ᱵᱟᱞᱴᱤᱠ ᱟᱥᱮᱢᱵᱞᱤ, ᱟᱨ ᱵᱷᱤᱥᱮᱜᱽᱨᱟᱰ ᱜᱽᱨᱩᱯ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ᱾ V-Dem ᱜᱚᱱᱚᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱤᱱᱰᱮᱠᱥ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱒᱐᱒᱕ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱜᱚᱱᱚᱛᱟᱱᱛᱨᱤᱠ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥ, ᱨᱟᱥᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱛᱩᱨᱠᱤ ᱠᱟᱱᱟ᱾<ref name="j4962" /> ==ᱠᱟᱹᱣᱰᱤᱟᱹᱨᱤ== ==ᱦᱚᱲ ᱮᱞ== ==ᱞᱟᱠᱪᱟᱨ== ==ᱚᱛᱱᱚᱜ== ==ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ== {{Main|ᱤᱭᱩᱨᱚᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ}} * [[ᱚᱥᱴᱨᱤᱭᱟ]] * [[ᱛᱩᱨᱠᱤ]] * [[ᱜᱽᱨᱤᱠ|ᱜᱨᱤᱥ]] * [[ᱟᱞᱵᱮᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱟᱨᱢᱮᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱟᱭᱟᱨᱞᱮᱱᱰ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱟᱹᱯᱱᱟᱹᱛ|ᱟᱭᱟᱨᱞᱟᱸᱰ]] * [[ᱟᱭᱤᱥᱞᱮᱱᱰ|ᱟᱭᱤᱥᱞᱟᱸᱰ]] * [[ᱟᱱᱰᱚᱨᱟ]] * [[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤ]] * [[ᱢᱟᱞᱴᱟ]] * [[ᱤᱴᱟᱞᱤ]] * [[ᱥᱟᱭᱯᱨᱟᱥ]] * [[ᱥᱩᱭᱡᱟᱨᱞᱮᱱᱰ|ᱥᱣᱤᱡᱚᱨᱞᱟᱸᱰ]] * [[ᱥᱣᱤᱰᱮᱱ]] * [[ᱮᱥᱯᱮᱱ|ᱥᱯᱮᱱ]] * [[ᱦᱟᱝᱜᱮᱨᱤ|ᱦᱚᱝᱜᱮᱨᱤ]] * [[ᱨᱳᱢᱟᱱᱤᱭᱟ|ᱨᱚᱢᱟᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱨᱟᱥᱤᱭᱟ]] * [[ᱤᱣᱠᱨᱮᱱ|ᱭᱩᱠᱨᱮᱱ]] * [[ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ|ᱯᱚᱞᱟᱸᱰ]] * [[ᱯᱳᱨᱛᱩᱜᱟᱞ|ᱯᱚᱨᱛᱩᱜᱟᱞ]] * [[ᱯᱷᱤᱱᱞᱟᱸᱰ]] * [[ᱯᱷᱨᱟᱱᱥ]] * [[ᱰᱮᱱᱢᱟᱨᱠ]] * [[ᱱᱚᱨᱣᱮ]] * [[ᱱᱮᱫᱟᱨᱞᱮᱱᱰᱥ|ᱱᱮᱫᱚᱨᱞᱟᱸᱰ]] * [[ᱵᱩᱞᱜᱮᱨᱤᱭᱟ]] * [[ᱵᱮᱞᱟᱨᱩᱥ]] * [[ᱵᱮᱞᱡᱤᱭᱚᱢ]] * [[ᱟᱡᱟᱨᱵᱟᱭᱡᱟᱱ]] (transcontinental country) * [[ᱵᱚᱥᱱᱤᱭᱟ ᱟᱨ ᱦᱟᱨᱡᱮᱜᱳᱵᱷᱤᱱᱟ]] * [[ᱠᱨᱳᱭᱮᱥᱤᱭᱟ]] * [[ᱪᱮᱠ ᱯᱨᱚᱡᱟᱛᱚᱱᱛᱨᱚ]] * [[ᱮᱥᱛᱳᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱡᱚᱨᱡᱤᱭᱟ]] (transcontinental country) * [[ᱠᱟᱡᱟᱠᱥᱛᱟᱱ]] (transcontinental country) * [[ᱞᱟᱛᱵᱷᱤᱭᱟ]] * [[ᱞᱤᱪᱮᱱᱥᱴᱟᱭᱤᱱ]] * [[ᱞᱤᱛᱷᱩᱣᱟᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱞᱩᱠᱥᱮᱢᱵᱟᱨᱜᱽ]] * [[ᱢᱳᱞᱫᱳᱵᱷᱟ]] * [[ᱢᱳᱱᱟᱠᱳ]] * [[ᱢᱚᱱᱴᱮᱱᱤᱜᱨᱳ]] * [[ᱮᱛᱚᱢ ᱢᱮᱥᱤᱰᱳᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱥᱟᱱ ᱢᱟᱨᱤᱱᱳ]] * [[ᱥᱟᱨᱵᱤᱭᱟ]] * [[ᱥᱞᱳᱵᱷᱟᱠᱤᱭᱟ]] * [[ᱥᱞᱳᱵᱷᱮᱱᱤᱭᱟ]] * [[ᱵᱷᱮᱴᱤᱠᱟᱱ ᱥᱤᱴᱤ]] ==ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ== ᱤᱭᱩᱨᱚᱯ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱜᱮ '''ᱤᱱᱰᱚ ᱤᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱱ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ''' ᱜᱷᱟᱨᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ [[ᱥᱞᱟᱵᱷᱤᱠ]], [[ᱡᱚᱨᱢᱟᱱᱤᱠ]] ᱟᱨ [[ᱨᱚᱢᱟᱱ]] ᱱᱚᱶᱟ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮᱜᱮ 200 ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱜᱟᱱ ᱦᱚᱲ ᱠᱚ ᱨᱚᱲᱟ᱾ ==ᱥᱚᱦᱚᱨ/ᱱᱟᱜᱟᱨ== {{multiple image | align = center | direction = square | caption_align = center | header = ᱤᱭᱩᱨᱚᱯᱤᱭᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ | header_align = left/right/center | image1 = Business Centre of Moscow 2.jpg | width1 = 200 | alt1 = Moscow International Business Center | caption1 = [[ᱢᱚᱥᱠᱚ]] | image2 = View of Levent financial district from Istanbul Sapphire.jpg | alt2 = Levent | width2 = 189 | caption2 = [[ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ]]{{ref label|footnote_b|b}} | image3 = Super moon over City of London from Tate Modern 2018-01-31 4.jpg | alt3 = City of London | width3 = 237 | caption3 = [[ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]] | image4 = Twilight in La Défense, Paris 2014.jpg | alt4 = La Défense | width4 = 201 | caption4 = [[ᱯᱮᱨᱤᱥ]] }} ᱭᱩᱨᱳᱯ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱩᱱᱭᱟ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱨᱤ ᱴᱚᱴᱷᱟ [[ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ]], [[ᱢᱚᱥᱠᱚ]], [[ᱯᱮᱨᱤᱥ]] ᱟᱨ [[ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱡᱚᱛᱚ ᱨᱮ ᱑᱐ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ,<ref name="UN WUP 2016">{{cite web|title=The World's Cities in 2016|url=http://www.un.org/en/development/desa/population/publications/pdf/urbanization/the_worlds_cities_in_2016_data_booklet.pdf|publisher=[[United Nations]]|page=11|date=2016}}</ref> ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱱᱤᱭᱟᱹ ᱢᱮᱜᱟᱥᱤᱴᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=Istanbul one of four anchor megacities of Europe: Research|url=http://www.hurriyetdailynews.com/istanbul-one-of-four-anchor-megacities-of-europe-research--92496|work=Hürriyet Daily News|date=14 December 2015|language=en}}</ref> ᱟᱫᱚ [[ᱤᱥᱛᱟᱱᱵᱩᱞ]] ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱨᱤᱱ ᱦᱚᱲ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱮᱥᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱚᱠᱟ [[ᱢᱚᱥᱠᱚ]] ᱜᱚᱴᱟ ᱯᱟᱲᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱭᱩᱨᱚᱯ ᱨᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱮᱱᱟ ᱾ ᱦᱚᱲ ᱮᱞ ᱨᱮ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱟᱜ ᱟᱹᱰᱤ ᱢᱟᱨᱟᱝ ᱥᱚᱦᱚᱨ [[ᱥᱮᱱᱴ ᱯᱤᱴᱚᱨᱥᱵᱚᱨᱜᱽ]], [[ᱢᱟᱫᱽᱨᱤᱫᱽ|ᱢᱮᱰᱨᱤᱰ]], [[ᱵᱚᱨᱞᱤᱱ]] ᱟᱨ [[ᱨᱳᱢ]] ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱱᱚᱣᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱜᱚᱴᱟ ᱨᱮ ᱓ ᱢᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱰᱮᱦᱮᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟ ᱾<ref name="UN WUP 2016"/> ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== {{Sister project links|auto=1}} * {{GovPubs|Europe}} * {{Britannica|195686}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱢᱟᱦᱟᱫᱮᱥ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱵᱟᱝ ᱥᱟᱹᱛ ᱟᱠᱟᱱᱟ]] pp31n95fjw74p1i4vo2sci4909bcnjs ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ 0 9859 200529 200267 2026-11-10T10:16:44Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 added [[Category:ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱮᱰᱤᱭᱟ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 200529 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ | logo = YouTube 2024.svg | logo_caption = ᱒᱒ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱞᱳᱜᱳ | logo_alt = | screenshot = File:Youtube interface, showing search results of Burger Recipe.png | screenshot_size = 280px | caption = ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱚᱨᱡᱚ, ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕ | company_type = ᱥᱟᱵᱽᱥᱤᱰᱤᱭᱟᱨᱤ | website_type = ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ, ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ | founded = {{start date and age|2005|2|14}} | headquarters = ᱙᱐᱑ ᱪᱮᱨᱤ ᱮᱵᱷᱮᱱᱤᱣ<br />ᱥᱟᱱ ᱵᱨᱩᱱᱳ, ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ | area_served = ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ([[ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱥᱮᱱᱥᱚᱨᱥᱤᱯ#ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ|ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ]] ᱵᱟᱫᱽ ᱠᱟᱛᱮ) | owner = ᱮᱞᱯᱷᱟᱵᱮᱴ ᱤᱱᱠ. | founder = {{ubl|ᱪᱟᱰ ᱦᱟᱨᱞᱤ|ᱡᱟᱣᱮᱫᱽ ᱠᱚᱨᱤᱢ|ᱥᱴᱤᱵᱷ ᱪᱮᱱ}} | key_people = {{ubl|ᱱᱤᱞ ᱢᱳᱦᱚᱱ (ᱥᱤ.ᱤ.ᱳ)|ᱪᱟᱰ ᱦᱟᱨᱞᱤ (ᱩᱯᱚᱫᱮᱥᱴᱟ)}} | industry = {{ubl|ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱴ|ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱦᱳᱥᱴᱤᱝ ᱥᱮᱵᱟ}} | products = {{ubl|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱠᱤᱰᱥ|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱢ|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱥᱚᱨᱴᱥ|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱴᱤᱵᱷᱤ}} | revenue = >US$᱖᱐ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱒᱐᱒᱕)<ref>{{cite web |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1652044/000165204426000012/googexhibit991q42025.htm |title=Alphabet Announces Fourth Quarter and Fiscal Year 2025 Results (Exhibit 99.1) |publisher=Alphabet Inc. |date=February 4, 2026 |access-date=September 11, 2026}}</ref> | parent = [[ᱜᱩᱜᱚᱞ LLC]] (᱒᱐᱐᱖–ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ) | website = {{URL|https://youtube.com/}} | ipv6 = ᱦᱚᱭ | content_license = ᱟᱯᱞᱳᱰᱤᱡ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱚᱯᱤᱨᱟᱭᱤᱴ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ (ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ); [[ᱠᱨᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱷ ᱠᱚᱢᱚᱱᱥ]] ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ | programming_language = [[ᱯᱟᱭᱛᱷᱚᱱ (ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢᱤᱝ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ)|ᱯᱟᱭᱛᱷᱚᱱ]] (ᱠᱳᱨ/API),<ref>{{cite web |last1=Claburn |first1=Thomas |title=Google's Grumpy code makes Python Go |url=https://www.theregister.co.uk/2017/01/05/googles_grumpy_makes_python_go/ |website=The Register |access-date=September 16, 2017 |language=en |date=January 5, 2017 |archive-date=December 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214142433/https://www.theregister.co.uk/2017/01/05/googles_grumpy_makes_python_go/ |url-status=live }}</ref> [[ᱥᱤ (ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢᱤᱝ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ)|ᱥᱤ]] ([[CPython]] ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ), [[C++]], [[ᱡᱟᱵᱷᱟ (ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢᱤᱝ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ)|ᱡᱟᱵᱷᱟ]] ([[Google Guice|Guice]] ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ),<ref>{{cite web|title=Guice Deuce |url=https://googlecode.blogspot.no/2009/05/guice-deuce.html |website=Official Google Code Blog|first=Jesse |last=Wilson|archive-date=March 26, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170326225735/http://googlecode.blogspot.no/2009/05/guice-deuce.html |url-status=live|date=May 19, 2009 |access-date=March 25, 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=https://highscalability.com/blog/2008/3/12/youtube-architecture.html |title=YouTube Architecture |publisher=High Scalability|archive-date=October 4, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141004091618/http://highscalability.com/blog/2008/3/12/youtube-architecture.html|url-status=live|access-date=October 13, 2014}}</ref> [[ᱜᱳ (ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢᱤᱝ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ)|ᱜᱳ]],<ref>{{cite web |title=Golang Vitess: a database wrapper written in Go as used by Youtube |website=[[GitHub]] |url=https://github.com/youtube/vitess |date=October 23, 2018 |access-date=September 16, 2017 |archive-date=January 30, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180130213332/https://github.com/youtube/vitess |url-status=live }}</ref> [[ᱡᱟᱵᱷᱟᱥᱠᱨᱤᱯᱴ]] (UI) | advertising = ᱜᱩᱜᱚᱞ ᱮᱰᱥᱮᱱᱥ | registration = {{Collapsible list | titlestyle = font-weight:normal; text-align:left; background-color:transparent; color: inherit; | title = ᱤᱪᱷᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ (ᱚᱯᱥᱚᱱᱟᱞ) | ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱧᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ; ᱛᱤᱢᱤᱱ ᱜᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱟᱯᱞᱳᱰ, ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱯ (᱑᱘+) ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱧᱮᱞ, ᱯᱞᱮᱞᱤᱥᱴ ᱛᱮᱭᱟᱨ, ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱠᱩᱥᱤ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱠᱩᱥᱤ, ᱟᱨ ᱢᱚᱱᱚᱛ (ᱠᱚᱢᱮᱱᱴ) ᱮᱢ }} | num_users = {{decrease}} ᱒.᱗{{nbsp}}ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ [[ᱪᱟᱸᱫᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ|MAU]] (ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔)<ref>{{Cite web |last=Wong |first=Belle |date=May 18, 2023 |title=Top Social Media Statistics And Trends Of 2023 – Forbes Advisor |url=https://www.forbes.com/advisor/business/social-media-statistics/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614094637/http://www.forbes.com/advisor/business/social-media-statistics/ |archive-date=June 14, 2023 |access-date=June 15, 2023 |website=Forbes}}</ref> | launched = {{start date and age|2005|04|23}} | current_status = ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ }} '''ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ-ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱫᱚ [[ᱜᱩᱜᱚᱞ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱫᱚ ᱑᱔ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ ᱪᱟᱰ ᱦᱟᱨᱞᱤ, ᱡᱟᱣᱮᱫᱽ ᱠᱚᱨᱤᱢ, ᱟᱨ ᱥᱴᱤᱵᱷ ᱪᱮᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱜᱮ ᱯᱮᱯᱟᱞ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=YouTube turns 20! The numbers behind the platform |url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/articles/ztq2g2p |access-date=November 8, 2026 |website=BBC Bitesize |language=en-GB}}</ref> ᱥᱟᱱ ᱵᱨᱩᱱᱳ, ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱤ (ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱟᱨ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱜᱚᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮ ᱒.᱗{{nbsp}}ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱪᱟᱸᱫᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱴᱟᱲᱟᱝ (ᱜᱷᱚᱱᱴᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="1 billion hours">{{cite web|title=You know what's cool? A billion hours |url=https://blog.youtube/news-and-events/you-know-whats-cool-billion-hours|last1=Goodrow |first1=Cristos|date=February 27, 2017|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806062438/https://blog.youtube/news-and-events/you-know-whats-cool-billion-hours/|via=YouTube |language=en-US|archive-date=August 6, 2020 |access-date=November 8, 2026 }}</ref> ᱢᱮ ᱒᱐᱑᱙ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱨᱮ ᱡᱟᱣ ᱴᱤᱯᱤᱡ (ᱢᱤᱱᱤᱴ) ᱨᱮ ᱕᱐᱐ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱟᱯᱞᱳᱰ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ,<ref name="500 hours per minute">{{cite news |title=More Than 500 Hours Of Content Are Now Being Uploaded To YouTube Every Minute |work=[[TubeFilter]] |location=Los Angeles, CA |url=https://www.tubefilter.com/2019/05/07/number-hours-video-uploaded-to-youtube-per-minute/ |last1=Loke Hale |first1=James|access-date=November 8, 2026 |archive-date=January 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105143621/https://www.tubefilter.com/2019/05/07/number-hours-video-uploaded-to-youtube-per-minute/ |url-status=live|date=May 7, 2019}}</ref><ref>{{cite web |last=Neufeld |first=Dorothy |date=January 27, 2021 |title=The 50 Most Visited Websites in the World |url=https://www.visualcapitalist.com/the-50-most-visited-websites-in-the-world/ |access-date=November 8, 2026 |website=Visual Capitalist |language=en-US |archive-date=December 10, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211210024145/https://www.visualcapitalist.com/the-50-most-visited-websites-in-the-world/ |url-status=live }}</ref> ᱟᱨ {{As of|2024|alt=᱒᱐᱒᱔ ᱛᱟᱞᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ}}, ᱡᱚᱛᱚ ᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱩᱴ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱑᱔.᱘-ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Germain-2025">{{Cite news |last=Germain |first=Thomas |date=February 13, 2025 |title=How a computer that 'drunk dials' videos is exposing YouTube's secrets |url=https://www.bbc.com/future/article/20250213-youtube-at-20-a-computer-that-drunk-dials-online-videos-reveals-statistics-that-google-doesnt-want-you-to-know |access-date=November 8, 2026 |publisher=[[BBC]]}}</ref> == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱦᱟᱨᱟ-ᱵᱩᱨᱩ (᱒᱐᱐᱕–᱒᱐᱐᱖) === {{Multiple image |total_width = 300 | header = ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱤᱱ ᱛᱷᱟᱯᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ | image1 = Streamy Awards Photo 1214 (4513304983).jpg | caption1 = [[ᱪᱟᱰ ᱦᱟᱨᱞᱤ]] | alt1 = ᱪᱟᱰ ᱦᱟᱨᱞᱤ | image2 = Steve Chen (2022) 02.png | caption2 = [[ᱥᱴᱤᱵᱷ ᱪᱮᱱ]] | alt2 = ᱥᱴᱤᱵᱷ ᱪᱮᱱ | image3 = Jawed Karim 2008.jpg | caption3 = [[ᱡᱟᱣᱮᱫᱽ ᱠᱚᱨᱤᱢ]] | alt3 = ᱡᱟᱣᱮᱫᱽ ᱠᱚᱨᱤᱢ }} ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱫᱚ ᱪᱟᱰ ᱦᱟᱨᱞᱤ, ᱡᱟᱣᱮᱫᱽ ᱠᱚᱨᱤᱢ, ᱟᱨ ᱥᱴᱤᱵᱷ ᱪᱮᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱯᱮ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱯᱮᱯᱟᱞ ᱨᱤᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱤᱵᱮ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱦᱟᱨᱞᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱᱟ ᱤᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱯᱮᱱᱥᱤᱞᱵᱷᱮᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱨ ᱪᱮᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱚᱨᱤᱢ ᱫᱚ ᱤᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱤᱞᱤᱱᱚᱭ ᱩᱨᱵᱟᱱᱟ-ᱪᱮᱢᱯᱮᱭᱱ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱯᱤᱭᱩᱴᱟᱨ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web |date=October 11, 2006 |title=YouTube founders now superstars |url=https://www.smh.com.au/technology/youtube-founders-now-superstars-20061011-gdokrc.html |access-date=March 18, 2021 |website=The Sydney Morning Herald |language=en |archive-date=April 13, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413152749/https://www.smh.com.au/technology/youtube-founders-now-superstars-20061011-gdokrc.html |url-status=live }}</ref> ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱟᱨᱞᱤ ᱟᱨ ᱪᱮᱱ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱠᱚᱨᱮ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱤᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ [[ᱥᱟᱱ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤᱥᱠᱳ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱱ-ᱟᱜ ᱮᱯᱟᱨᱴᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱡᱚᱢ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱟᱹᱠᱤᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱤᱱ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱨᱤᱢ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱭ ᱦᱮᱸᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱪᱮᱱ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱡᱚᱢ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ "ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱢᱤᱫ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱚᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴᱤᱝ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ" ᱾<ref name="YouTube gurus">{{cite magazine |last=Cloud |first=John |date=December 25, 2006 |title=The YouTube Gurus |url=https://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,1570795,00.html |magazine=Time |access-date=March 26, 2017 |archive-date=May 16, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170516152014/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,1570795,00.html |url-status=dead }}</ref> == ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ == === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱢ === [[File:YouTube Premium logo 2024.svg|thumb|140px|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱜᱳ]] ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱢ ᱫᱚ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱮᱰ ᱥᱟᱵᱽᱥᱠᱨᱤᱯᱥᱚᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ "ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱠᱤ" ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ "ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮᱰ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱵᱤᱜᱽᱭᱟᱯᱚᱱ ᱛᱮ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱧᱮᱞ, ᱵᱮᱠᱜᱽᱨᱟᱣᱩᱸᱰ ᱟᱨ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟᱭ ᱮᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱚᱨᱤᱡᱤᱱᱟᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/premium |title=YouTube Premium |via=YouTube}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱠᱤᱰᱥ === [[File:YouTube Kids logo.svg|thumb|140px|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱠᱤᱰᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱜᱳ]] ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱠᱤᱰᱥ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱮᱯ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱕ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱩᱢᱮᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱟᱨ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱯᱷᱤᱪᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱯ ᱫᱚ ᱢᱳᱵᱟᱭᱤᱞ ᱟᱨ ᱥᱢᱟᱨᱴ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Brown |first=Dalvin |title=YouTube Kids: The video streaming app is launching a separate 'safer' website for children |url=https://www.usatoday.com/story/tech/2019/08/29/youtube-kids-get-its-own-website-new-content-filters-week/2149269001/ |access-date=July 20, 2025 |website=USA Today |language=en-US}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ === [[File:YouTube Music 2024.svg|thumb|140px|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱜᱳ]] ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱥᱴᱨᱤᱢᱤᱝ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱒ ᱢᱮ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱯᱳᱴᱤᱯᱷᱟᱭ ᱟᱨ ᱮᱯᱚᱞ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ, ᱮᱞᱵᱚᱢ, ᱟᱨ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱩᱥᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://www.billboard.com/articles/business/8457379/inside-youtube-new-subscription-music-streaming-service |title=Inside YouTube's New Subscription Music Streaming Service |magazine=Billboard |access-date=September 24, 2018}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱢᱩᱵᱷᱤᱡᱽ ᱟᱨ ᱴᱤᱵᱷᱤ === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱢᱩᱵᱷᱤᱡᱽ ᱟᱨ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ-ᱚᱱ-ᱰᱤᱢᱟᱱᱰ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱟᱨ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱥᱳ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱥᱮ ᱵᱷᱟᱲᱟ ᱛᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱤᱜᱽᱭᱟᱯᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱯᱩᱭᱥᱟᱹ ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱜᱩᱜᱚᱞ ᱯᱞᱮ ᱢᱩᱵᱷᱤᱡᱽ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱥᱟ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |date=November 16, 2018 |title=YouTube is now showing ad-supported Hollywood movies |url=https://adage.com/article/digital/youtube-starts-showing-free-hollywood-movies-ad-breaks/315631 |access-date=June 9, 2021 |website=[[Advertising Age]]}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱴᱤᱵᱷᱤ === [[File:YouTube TV logo.svg|thumb|140px|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱜᱳ]] ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱭᱤᱵᱽ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱥᱴᱨᱤᱢᱤᱝ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ABC, CBS, Fox, ᱟᱨ NBC ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱱᱮᱴᱣᱚᱨᱠ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱘᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱪᱮᱱᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱵᱽ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱫᱚ ᱠᱮᱵᱚᱞ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="bbc-yttv">{{cite news |title=YouTube takes on cable with new TV service |url=https://www.bbc.com/news/technology-39124092 |first=Dave |last=Lee |publisher=BBC |date=March 1, 2017 |access-date=March 1, 2017}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱜᱳ === [[File:YouTube Go.svg|thumb|140px|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱜᱳ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱜᱳ]] ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱜᱳ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱰᱮᱴᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱴ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱮᱱᱰᱨᱚᱭᱮᱰ ᱮᱯ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱰᱟᱣᱩᱱᱞᱳᱰ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱧᱮᱞ ᱟᱨ ᱵᱞᱩᱴᱩᱛᱷ ᱛᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱩᱜᱚᱞ ᱫᱚ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱯ ᱫᱚ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |last1=Byford |first1=Sam |title=YouTube Go is a new app for offline viewing and sharing |url=https://www.theverge.com/2016/9/27/13070804/youtube-go-announced-india-offline |access-date=February 10, 2018 |work=The Verge |date=September 27, 2016}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱥᱚᱨᱴᱥ === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱥᱚᱨᱴᱥ ᱫᱚ ᱴᱤᱠᱴᱚᱠ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱑ ᱴᱤᱯᱤᱡ (ᱢᱤᱱᱤᱴ) ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱓ ᱴᱤᱯᱤᱡ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |date=September 15, 2020 |title=YouTube's TikTok rival to be tested in India |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/business-54156997 |access-date=September 15, 2020}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ VR === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ VR ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱪᱩᱣᱟᱞ ᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱴᱤ ᱦᱮᱰᱥᱮᱴ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱮᱯ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱓᱖᱐° ᱟᱨ ᱑᱘᱐° ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱧᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱯ ᱫᱚ Oculus Quest ᱟᱨ Pico 4 ᱞᱮᱠᱟᱱ VR ᱥᱟᱫᱷᱚᱱ ᱠᱚᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name="VR">{{Cite web |last=VR |first=Oculus |title=Press Play: 'YouTube VR' Available Now on Oculus Go |url=https://www.meta.com/blog/quest/press-play-youtube-vr-available-now-on-oculus-go-/ |access-date=May 23, 2024 |website=Meta Quest Blog |language=en}}</ref> === ᱯᱞᱮᱭᱮᱵᱚᱞᱥ === ᱯᱞᱮᱭᱮᱵᱚᱞᱥ ᱫᱚ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱯᱩᱭᱥᱟᱹ ᱛᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱜᱮᱢᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱗᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮᱢ ᱥᱟᱶ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱰᱟᱣᱩᱱᱞᱳᱰ ᱛᱮ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱟᱨ ᱮᱯ ᱨᱮᱜᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Playables are now on YouTube|url=https://blog.youtube/news-and-events/youtube-playables/|date=May 28, 2024|website=YouTube Blog}}</ref> == ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱯᱚᱴ == ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾ <!-- ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱯᱩᱥᱴᱟᱹᱣ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ --> ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱥᱟᱹᱵᱽᱴᱟᱭᱴᱟᱹᱞ ᱮᱢ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Sister project links}} * {{Official website}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱮᱰᱤᱭᱟ]] sk48qjj8t9y5a1sayernhnln71tddtr 200533 200529 2026-11-10T10:20:05Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 removed [[Category:ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱮᱰᱤᱭᱟ]]; added [[Category:ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 200533 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ | logo = YouTube 2024.svg | logo_caption = ᱒᱒ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱞᱳᱜᱳ | logo_alt = | screenshot = File:Youtube interface, showing search results of Burger Recipe.png | screenshot_size = 280px | caption = ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱚᱨᱡᱚ, ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕ | company_type = ᱥᱟᱵᱽᱥᱤᱰᱤᱭᱟᱨᱤ | website_type = ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ, ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ | founded = {{start date and age|2005|2|14}} | headquarters = ᱙᱐᱑ ᱪᱮᱨᱤ ᱮᱵᱷᱮᱱᱤᱣ<br />ᱥᱟᱱ ᱵᱨᱩᱱᱳ, ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ | area_served = ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ([[ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱥᱮᱱᱥᱚᱨᱥᱤᱯ#ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ|ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ]] ᱵᱟᱫᱽ ᱠᱟᱛᱮ) | owner = ᱮᱞᱯᱷᱟᱵᱮᱴ ᱤᱱᱠ. | founder = {{ubl|ᱪᱟᱰ ᱦᱟᱨᱞᱤ|ᱡᱟᱣᱮᱫᱽ ᱠᱚᱨᱤᱢ|ᱥᱴᱤᱵᱷ ᱪᱮᱱ}} | key_people = {{ubl|ᱱᱤᱞ ᱢᱳᱦᱚᱱ (ᱥᱤ.ᱤ.ᱳ)|ᱪᱟᱰ ᱦᱟᱨᱞᱤ (ᱩᱯᱚᱫᱮᱥᱴᱟ)}} | industry = {{ubl|ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱴ|ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱦᱳᱥᱴᱤᱝ ᱥᱮᱵᱟ}} | products = {{ubl|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱠᱤᱰᱥ|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱢ|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱥᱚᱨᱴᱥ|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱴᱤᱵᱷᱤ}} | revenue = >US$᱖᱐ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱒᱐᱒᱕)<ref>{{cite web |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1652044/000165204426000012/googexhibit991q42025.htm |title=Alphabet Announces Fourth Quarter and Fiscal Year 2025 Results (Exhibit 99.1) |publisher=Alphabet Inc. |date=February 4, 2026 |access-date=September 11, 2026}}</ref> | parent = [[ᱜᱩᱜᱚᱞ LLC]] (᱒᱐᱐᱖–ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ) | website = {{URL|https://youtube.com/}} | ipv6 = ᱦᱚᱭ | content_license = ᱟᱯᱞᱳᱰᱤᱡ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱚᱯᱤᱨᱟᱭᱤᱴ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ (ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ); [[ᱠᱨᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱷ ᱠᱚᱢᱚᱱᱥ]] ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ | programming_language = [[ᱯᱟᱭᱛᱷᱚᱱ (ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢᱤᱝ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ)|ᱯᱟᱭᱛᱷᱚᱱ]] (ᱠᱳᱨ/API),<ref>{{cite web |last1=Claburn |first1=Thomas |title=Google's Grumpy code makes Python Go |url=https://www.theregister.co.uk/2017/01/05/googles_grumpy_makes_python_go/ |website=The Register |access-date=September 16, 2017 |language=en |date=January 5, 2017 |archive-date=December 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214142433/https://www.theregister.co.uk/2017/01/05/googles_grumpy_makes_python_go/ |url-status=live }}</ref> [[ᱥᱤ (ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢᱤᱝ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ)|ᱥᱤ]] ([[CPython]] ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ), [[C++]], [[ᱡᱟᱵᱷᱟ (ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢᱤᱝ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ)|ᱡᱟᱵᱷᱟ]] ([[Google Guice|Guice]] ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ),<ref>{{cite web|title=Guice Deuce |url=https://googlecode.blogspot.no/2009/05/guice-deuce.html |website=Official Google Code Blog|first=Jesse |last=Wilson|archive-date=March 26, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170326225735/http://googlecode.blogspot.no/2009/05/guice-deuce.html |url-status=live|date=May 19, 2009 |access-date=March 25, 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=https://highscalability.com/blog/2008/3/12/youtube-architecture.html |title=YouTube Architecture |publisher=High Scalability|archive-date=October 4, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141004091618/http://highscalability.com/blog/2008/3/12/youtube-architecture.html|url-status=live|access-date=October 13, 2014}}</ref> [[ᱜᱳ (ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢᱤᱝ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ)|ᱜᱳ]],<ref>{{cite web |title=Golang Vitess: a database wrapper written in Go as used by Youtube |website=[[GitHub]] |url=https://github.com/youtube/vitess |date=October 23, 2018 |access-date=September 16, 2017 |archive-date=January 30, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180130213332/https://github.com/youtube/vitess |url-status=live }}</ref> [[ᱡᱟᱵᱷᱟᱥᱠᱨᱤᱯᱴ]] (UI) | advertising = ᱜᱩᱜᱚᱞ ᱮᱰᱥᱮᱱᱥ | registration = {{Collapsible list | titlestyle = font-weight:normal; text-align:left; background-color:transparent; color: inherit; | title = ᱤᱪᱷᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ (ᱚᱯᱥᱚᱱᱟᱞ) | ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱧᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ; ᱛᱤᱢᱤᱱ ᱜᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱟᱯᱞᱳᱰ, ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱯ (᱑᱘+) ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱧᱮᱞ, ᱯᱞᱮᱞᱤᱥᱴ ᱛᱮᱭᱟᱨ, ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱠᱩᱥᱤ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱠᱩᱥᱤ, ᱟᱨ ᱢᱚᱱᱚᱛ (ᱠᱚᱢᱮᱱᱴ) ᱮᱢ }} | num_users = {{decrease}} ᱒.᱗{{nbsp}}ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ [[ᱪᱟᱸᱫᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ|MAU]] (ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔)<ref>{{Cite web |last=Wong |first=Belle |date=May 18, 2023 |title=Top Social Media Statistics And Trends Of 2023 – Forbes Advisor |url=https://www.forbes.com/advisor/business/social-media-statistics/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614094637/http://www.forbes.com/advisor/business/social-media-statistics/ |archive-date=June 14, 2023 |access-date=June 15, 2023 |website=Forbes}}</ref> | launched = {{start date and age|2005|04|23}} | current_status = ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ }} '''ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ-ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱫᱚ [[ᱜᱩᱜᱚᱞ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱫᱚ ᱑᱔ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ ᱪᱟᱰ ᱦᱟᱨᱞᱤ, ᱡᱟᱣᱮᱫᱽ ᱠᱚᱨᱤᱢ, ᱟᱨ ᱥᱴᱤᱵᱷ ᱪᱮᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱜᱮ ᱯᱮᱯᱟᱞ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=YouTube turns 20! The numbers behind the platform |url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/articles/ztq2g2p |access-date=November 8, 2026 |website=BBC Bitesize |language=en-GB}}</ref> ᱥᱟᱱ ᱵᱨᱩᱱᱳ, ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱤ (ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱟᱨ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱜᱚᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮ ᱒.᱗{{nbsp}}ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱪᱟᱸᱫᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱴᱟᱲᱟᱝ (ᱜᱷᱚᱱᱴᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="1 billion hours">{{cite web|title=You know what's cool? A billion hours |url=https://blog.youtube/news-and-events/you-know-whats-cool-billion-hours|last1=Goodrow |first1=Cristos|date=February 27, 2017|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806062438/https://blog.youtube/news-and-events/you-know-whats-cool-billion-hours/|via=YouTube |language=en-US|archive-date=August 6, 2020 |access-date=November 8, 2026 }}</ref> ᱢᱮ ᱒᱐᱑᱙ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱨᱮ ᱡᱟᱣ ᱴᱤᱯᱤᱡ (ᱢᱤᱱᱤᱴ) ᱨᱮ ᱕᱐᱐ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱟᱯᱞᱳᱰ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ,<ref name="500 hours per minute">{{cite news |title=More Than 500 Hours Of Content Are Now Being Uploaded To YouTube Every Minute |work=[[TubeFilter]] |location=Los Angeles, CA |url=https://www.tubefilter.com/2019/05/07/number-hours-video-uploaded-to-youtube-per-minute/ |last1=Loke Hale |first1=James|access-date=November 8, 2026 |archive-date=January 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105143621/https://www.tubefilter.com/2019/05/07/number-hours-video-uploaded-to-youtube-per-minute/ |url-status=live|date=May 7, 2019}}</ref><ref>{{cite web |last=Neufeld |first=Dorothy |date=January 27, 2021 |title=The 50 Most Visited Websites in the World |url=https://www.visualcapitalist.com/the-50-most-visited-websites-in-the-world/ |access-date=November 8, 2026 |website=Visual Capitalist |language=en-US |archive-date=December 10, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211210024145/https://www.visualcapitalist.com/the-50-most-visited-websites-in-the-world/ |url-status=live }}</ref> ᱟᱨ {{As of|2024|alt=᱒᱐᱒᱔ ᱛᱟᱞᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ}}, ᱡᱚᱛᱚ ᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱩᱴ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱑᱔.᱘-ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Germain-2025">{{Cite news |last=Germain |first=Thomas |date=February 13, 2025 |title=How a computer that 'drunk dials' videos is exposing YouTube's secrets |url=https://www.bbc.com/future/article/20250213-youtube-at-20-a-computer-that-drunk-dials-online-videos-reveals-statistics-that-google-doesnt-want-you-to-know |access-date=November 8, 2026 |publisher=[[BBC]]}}</ref> == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱦᱟᱨᱟ-ᱵᱩᱨᱩ (᱒᱐᱐᱕–᱒᱐᱐᱖) === {{Multiple image |total_width = 300 | header = ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱤᱱ ᱛᱷᱟᱯᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ | image1 = Streamy Awards Photo 1214 (4513304983).jpg | caption1 = [[ᱪᱟᱰ ᱦᱟᱨᱞᱤ]] | alt1 = ᱪᱟᱰ ᱦᱟᱨᱞᱤ | image2 = Steve Chen (2022) 02.png | caption2 = [[ᱥᱴᱤᱵᱷ ᱪᱮᱱ]] | alt2 = ᱥᱴᱤᱵᱷ ᱪᱮᱱ | image3 = Jawed Karim 2008.jpg | caption3 = [[ᱡᱟᱣᱮᱫᱽ ᱠᱚᱨᱤᱢ]] | alt3 = ᱡᱟᱣᱮᱫᱽ ᱠᱚᱨᱤᱢ }} ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱫᱚ ᱪᱟᱰ ᱦᱟᱨᱞᱤ, ᱡᱟᱣᱮᱫᱽ ᱠᱚᱨᱤᱢ, ᱟᱨ ᱥᱴᱤᱵᱷ ᱪᱮᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱯᱮ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱯᱮᱯᱟᱞ ᱨᱤᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱤᱵᱮ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱦᱟᱨᱞᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱᱟ ᱤᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱯᱮᱱᱥᱤᱞᱵᱷᱮᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱨ ᱪᱮᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱚᱨᱤᱢ ᱫᱚ ᱤᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱤᱞᱤᱱᱚᱭ ᱩᱨᱵᱟᱱᱟ-ᱪᱮᱢᱯᱮᱭᱱ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱯᱤᱭᱩᱴᱟᱨ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web |date=October 11, 2006 |title=YouTube founders now superstars |url=https://www.smh.com.au/technology/youtube-founders-now-superstars-20061011-gdokrc.html |access-date=March 18, 2021 |website=The Sydney Morning Herald |language=en |archive-date=April 13, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413152749/https://www.smh.com.au/technology/youtube-founders-now-superstars-20061011-gdokrc.html |url-status=live }}</ref> ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱟᱨᱞᱤ ᱟᱨ ᱪᱮᱱ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱠᱚᱨᱮ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱤᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ [[ᱥᱟᱱ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤᱥᱠᱳ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱱ-ᱟᱜ ᱮᱯᱟᱨᱴᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱡᱚᱢ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱟᱹᱠᱤᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱤᱱ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱨᱤᱢ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱭ ᱦᱮᱸᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱪᱮᱱ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱡᱚᱢ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ "ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱢᱤᱫ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱚᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴᱤᱝ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ" ᱾<ref name="YouTube gurus">{{cite magazine |last=Cloud |first=John |date=December 25, 2006 |title=The YouTube Gurus |url=https://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,1570795,00.html |magazine=Time |access-date=March 26, 2017 |archive-date=May 16, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170516152014/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,1570795,00.html |url-status=dead }}</ref> == ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ == === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱢ === [[File:YouTube Premium logo 2024.svg|thumb|140px|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱜᱳ]] ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱢ ᱫᱚ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱮᱰ ᱥᱟᱵᱽᱥᱠᱨᱤᱯᱥᱚᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ "ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱠᱤ" ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ "ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮᱰ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱵᱤᱜᱽᱭᱟᱯᱚᱱ ᱛᱮ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱧᱮᱞ, ᱵᱮᱠᱜᱽᱨᱟᱣᱩᱸᱰ ᱟᱨ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟᱭ ᱮᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱚᱨᱤᱡᱤᱱᱟᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/premium |title=YouTube Premium |via=YouTube}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱠᱤᱰᱥ === [[File:YouTube Kids logo.svg|thumb|140px|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱠᱤᱰᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱜᱳ]] ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱠᱤᱰᱥ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱮᱯ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱕ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱩᱢᱮᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱟᱨ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱯᱷᱤᱪᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱯ ᱫᱚ ᱢᱳᱵᱟᱭᱤᱞ ᱟᱨ ᱥᱢᱟᱨᱴ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Brown |first=Dalvin |title=YouTube Kids: The video streaming app is launching a separate 'safer' website for children |url=https://www.usatoday.com/story/tech/2019/08/29/youtube-kids-get-its-own-website-new-content-filters-week/2149269001/ |access-date=July 20, 2025 |website=USA Today |language=en-US}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ === [[File:YouTube Music 2024.svg|thumb|140px|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱜᱳ]] ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱥᱴᱨᱤᱢᱤᱝ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱒ ᱢᱮ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱯᱳᱴᱤᱯᱷᱟᱭ ᱟᱨ ᱮᱯᱚᱞ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ, ᱮᱞᱵᱚᱢ, ᱟᱨ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱩᱥᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://www.billboard.com/articles/business/8457379/inside-youtube-new-subscription-music-streaming-service |title=Inside YouTube's New Subscription Music Streaming Service |magazine=Billboard |access-date=September 24, 2018}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱢᱩᱵᱷᱤᱡᱽ ᱟᱨ ᱴᱤᱵᱷᱤ === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱢᱩᱵᱷᱤᱡᱽ ᱟᱨ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ-ᱚᱱ-ᱰᱤᱢᱟᱱᱰ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱟᱨ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱥᱳ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱥᱮ ᱵᱷᱟᱲᱟ ᱛᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱤᱜᱽᱭᱟᱯᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱯᱩᱭᱥᱟᱹ ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱜᱩᱜᱚᱞ ᱯᱞᱮ ᱢᱩᱵᱷᱤᱡᱽ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱥᱟ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |date=November 16, 2018 |title=YouTube is now showing ad-supported Hollywood movies |url=https://adage.com/article/digital/youtube-starts-showing-free-hollywood-movies-ad-breaks/315631 |access-date=June 9, 2021 |website=[[Advertising Age]]}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱴᱤᱵᱷᱤ === [[File:YouTube TV logo.svg|thumb|140px|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱜᱳ]] ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱭᱤᱵᱽ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱥᱴᱨᱤᱢᱤᱝ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ABC, CBS, Fox, ᱟᱨ NBC ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱱᱮᱴᱣᱚᱨᱠ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱘᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱪᱮᱱᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱵᱽ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱫᱚ ᱠᱮᱵᱚᱞ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="bbc-yttv">{{cite news |title=YouTube takes on cable with new TV service |url=https://www.bbc.com/news/technology-39124092 |first=Dave |last=Lee |publisher=BBC |date=March 1, 2017 |access-date=March 1, 2017}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱜᱳ === [[File:YouTube Go.svg|thumb|140px|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱜᱳ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱜᱳ]] ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱜᱳ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱰᱮᱴᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱴ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱮᱱᱰᱨᱚᱭᱮᱰ ᱮᱯ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱰᱟᱣᱩᱱᱞᱳᱰ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱧᱮᱞ ᱟᱨ ᱵᱞᱩᱴᱩᱛᱷ ᱛᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱩᱜᱚᱞ ᱫᱚ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱯ ᱫᱚ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |last1=Byford |first1=Sam |title=YouTube Go is a new app for offline viewing and sharing |url=https://www.theverge.com/2016/9/27/13070804/youtube-go-announced-india-offline |access-date=February 10, 2018 |work=The Verge |date=September 27, 2016}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱥᱚᱨᱴᱥ === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱥᱚᱨᱴᱥ ᱫᱚ ᱴᱤᱠᱴᱚᱠ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱑ ᱴᱤᱯᱤᱡ (ᱢᱤᱱᱤᱴ) ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱓ ᱴᱤᱯᱤᱡ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |date=September 15, 2020 |title=YouTube's TikTok rival to be tested in India |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/business-54156997 |access-date=September 15, 2020}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ VR === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ VR ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱪᱩᱣᱟᱞ ᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱴᱤ ᱦᱮᱰᱥᱮᱴ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱮᱯ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱓᱖᱐° ᱟᱨ ᱑᱘᱐° ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱧᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱯ ᱫᱚ Oculus Quest ᱟᱨ Pico 4 ᱞᱮᱠᱟᱱ VR ᱥᱟᱫᱷᱚᱱ ᱠᱚᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name="VR">{{Cite web |last=VR |first=Oculus |title=Press Play: 'YouTube VR' Available Now on Oculus Go |url=https://www.meta.com/blog/quest/press-play-youtube-vr-available-now-on-oculus-go-/ |access-date=May 23, 2024 |website=Meta Quest Blog |language=en}}</ref> === ᱯᱞᱮᱭᱮᱵᱚᱞᱥ === ᱯᱞᱮᱭᱮᱵᱚᱞᱥ ᱫᱚ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱯᱩᱭᱥᱟᱹ ᱛᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱜᱮᱢᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱗᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮᱢ ᱥᱟᱶ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱰᱟᱣᱩᱱᱞᱳᱰ ᱛᱮ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱟᱨ ᱮᱯ ᱨᱮᱜᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Playables are now on YouTube|url=https://blog.youtube/news-and-events/youtube-playables/|date=May 28, 2024|website=YouTube Blog}}</ref> == ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱯᱚᱴ == ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾ <!-- ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱯᱩᱥᱴᱟᱹᱣ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ --> ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱥᱟᱹᱵᱽᱴᱟᱭᱴᱟᱹᱞ ᱮᱢ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Sister project links}} * {{Official website}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ]] 6lpqe39zy2dwpfnmn7bbensm1os0r14 200534 200533 2026-11-10T10:21:07Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 added [[Category:ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱚᱢᱯᱚᱱᱤ ᱠᱚ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 200534 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ | logo = YouTube 2024.svg | logo_caption = ᱒᱒ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱔ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱞᱳᱜᱳ | logo_alt = | screenshot = File:Youtube interface, showing search results of Burger Recipe.png | screenshot_size = 280px | caption = ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱥᱮᱸᱫᱽᱨᱟ ᱚᱨᱡᱚ, ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱕ | company_type = ᱥᱟᱵᱽᱥᱤᱰᱤᱭᱟᱨᱤ | website_type = ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ, ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ | founded = {{start date and age|2005|2|14}} | headquarters = ᱙᱐᱑ ᱪᱮᱨᱤ ᱮᱵᱷᱮᱱᱤᱣ<br />ᱥᱟᱱ ᱵᱨᱩᱱᱳ, ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ | area_served = ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ([[ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱥᱮᱱᱥᱚᱨᱥᱤᱯ#ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚᱨᱮ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ|ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱟᱠᱟᱱ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ]] ᱵᱟᱫᱽ ᱠᱟᱛᱮ) | owner = ᱮᱞᱯᱷᱟᱵᱮᱴ ᱤᱱᱠ. | founder = {{ubl|ᱪᱟᱰ ᱦᱟᱨᱞᱤ|ᱡᱟᱣᱮᱫᱽ ᱠᱚᱨᱤᱢ|ᱥᱴᱤᱵᱷ ᱪᱮᱱ}} | key_people = {{ubl|ᱱᱤᱞ ᱢᱳᱦᱚᱱ (ᱥᱤ.ᱤ.ᱳ)|ᱪᱟᱰ ᱦᱟᱨᱞᱤ (ᱩᱯᱚᱫᱮᱥᱴᱟ)}} | industry = {{ubl|ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱴ|ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱦᱳᱥᱴᱤᱝ ᱥᱮᱵᱟ}} | products = {{ubl|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱠᱤᱰᱥ|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱢ|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱥᱚᱨᱴᱥ|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱴᱤᱵᱷᱤ}} | revenue = >US$᱖᱐ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ (ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱒᱐᱒᱕)<ref>{{cite web |url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1652044/000165204426000012/googexhibit991q42025.htm |title=Alphabet Announces Fourth Quarter and Fiscal Year 2025 Results (Exhibit 99.1) |publisher=Alphabet Inc. |date=February 4, 2026 |access-date=September 11, 2026}}</ref> | parent = [[ᱜᱩᱜᱚᱞ LLC]] (᱒᱐᱐᱖–ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ) | website = {{URL|https://youtube.com/}} | ipv6 = ᱦᱚᱭ | content_license = ᱟᱯᱞᱳᱰᱤᱡ ᱴᱷᱮᱱ ᱠᱚᱯᱤᱨᱟᱭᱤᱴ ᱛᱟᱦᱮᱸᱱᱟ (ᱥᱴᱟᱱᱰᱟᱨᱰ ᱞᱟᱭᱥᱮᱱᱥ); [[ᱠᱨᱤᱭᱮᱴᱤᱵᱷ ᱠᱚᱢᱚᱱᱥ]] ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ | programming_language = [[ᱯᱟᱭᱛᱷᱚᱱ (ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢᱤᱝ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ)|ᱯᱟᱭᱛᱷᱚᱱ]] (ᱠᱳᱨ/API),<ref>{{cite web |last1=Claburn |first1=Thomas |title=Google's Grumpy code makes Python Go |url=https://www.theregister.co.uk/2017/01/05/googles_grumpy_makes_python_go/ |website=The Register |access-date=September 16, 2017 |language=en |date=January 5, 2017 |archive-date=December 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214142433/https://www.theregister.co.uk/2017/01/05/googles_grumpy_makes_python_go/ |url-status=live }}</ref> [[ᱥᱤ (ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢᱤᱝ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ)|ᱥᱤ]] ([[CPython]] ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ), [[C++]], [[ᱡᱟᱵᱷᱟ (ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢᱤᱝ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ)|ᱡᱟᱵᱷᱟ]] ([[Google Guice|Guice]] ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱛᱟᱞᱟᱛᱮ),<ref>{{cite web|title=Guice Deuce |url=https://googlecode.blogspot.no/2009/05/guice-deuce.html |website=Official Google Code Blog|first=Jesse |last=Wilson|archive-date=March 26, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170326225735/http://googlecode.blogspot.no/2009/05/guice-deuce.html |url-status=live|date=May 19, 2009 |access-date=March 25, 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=https://highscalability.com/blog/2008/3/12/youtube-architecture.html |title=YouTube Architecture |publisher=High Scalability|archive-date=October 4, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141004091618/http://highscalability.com/blog/2008/3/12/youtube-architecture.html|url-status=live|access-date=October 13, 2014}}</ref> [[ᱜᱳ (ᱯᱨᱳᱜᱽᱨᱟᱢᱤᱝ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ)|ᱜᱳ]],<ref>{{cite web |title=Golang Vitess: a database wrapper written in Go as used by Youtube |website=[[GitHub]] |url=https://github.com/youtube/vitess |date=October 23, 2018 |access-date=September 16, 2017 |archive-date=January 30, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180130213332/https://github.com/youtube/vitess |url-status=live }}</ref> [[ᱡᱟᱵᱷᱟᱥᱠᱨᱤᱯᱴ]] (UI) | advertising = ᱜᱩᱜᱚᱞ ᱮᱰᱥᱮᱱᱥ | registration = {{Collapsible list | titlestyle = font-weight:normal; text-align:left; background-color:transparent; color: inherit; | title = ᱤᱪᱷᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ (ᱚᱯᱥᱚᱱᱟᱞ) | ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱜᱟᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱧᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱝ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ; ᱛᱤᱢᱤᱱ ᱜᱟᱱ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱞᱟᱹᱠᱛᱤᱭᱟ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱟᱯᱞᱳᱰ, ᱪᱤᱱᱦᱟᱹᱯ (᱑᱘+) ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱧᱮᱞ, ᱯᱞᱮᱞᱤᱥᱴ ᱛᱮᱭᱟᱨ, ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱠᱩᱥᱤ ᱥᱮ ᱵᱟᱝ ᱠᱩᱥᱤ, ᱟᱨ ᱢᱚᱱᱚᱛ (ᱠᱚᱢᱮᱱᱴ) ᱮᱢ }} | num_users = {{decrease}} ᱒.᱗{{nbsp}}ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ [[ᱪᱟᱸᱫᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ|MAU]] (ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔)<ref>{{Cite web |last=Wong |first=Belle |date=May 18, 2023 |title=Top Social Media Statistics And Trends Of 2023 – Forbes Advisor |url=https://www.forbes.com/advisor/business/social-media-statistics/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614094637/http://www.forbes.com/advisor/business/social-media-statistics/ |archive-date=June 14, 2023 |access-date=June 15, 2023 |website=Forbes}}</ref> | launched = {{start date and age|2005|04|23}} | current_status = ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ }} '''ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ''' ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟᱱ ᱚᱱᱞᱟᱭᱤᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ-ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱟᱹᱞᱤᱠ ᱫᱚ [[ᱜᱩᱜᱚᱞ]] ᱠᱟᱱᱟᱭ᱾ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱫᱚ ᱑᱔ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮ ᱪᱟᱰ ᱦᱟᱨᱞᱤ, ᱡᱟᱣᱮᱫᱽ ᱠᱚᱨᱤᱢ, ᱟᱨ ᱥᱴᱤᱵᱷ ᱪᱮᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱜᱮ ᱯᱮᱯᱟᱞ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web |title=YouTube turns 20! The numbers behind the platform |url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/articles/ztq2g2p |access-date=November 8, 2026 |website=BBC Bitesize |language=en-GB}}</ref> ᱥᱟᱱ ᱵᱨᱩᱱᱳ, ᱠᱮᱞᱤᱯᱷᱳᱨᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱟᱹᱢᱟᱹᱞᱤ (ᱦᱮᱰᱠᱩᱣᱟᱴᱟᱨ) ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ, ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱜᱩᱜᱚᱞ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱧᱮᱞᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱡᱟᱱᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱒᱔ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ, ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮ ᱒.᱗{{nbsp}}ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱪᱟᱸᱫᱚᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱥᱮᱴᱮᱨ ᱞᱮᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸᱭ ᱠᱚᱫᱚ ᱡᱚᱛᱚ ᱠᱚ ᱢᱮᱥᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱫᱤᱱᱟᱹᱢ ᱜᱮ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱴᱟᱲᱟᱝ (ᱜᱷᱚᱱᱴᱟ) ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name="1 billion hours">{{cite web|title=You know what's cool? A billion hours |url=https://blog.youtube/news-and-events/you-know-whats-cool-billion-hours|last1=Goodrow |first1=Cristos|date=February 27, 2017|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806062438/https://blog.youtube/news-and-events/you-know-whats-cool-billion-hours/|via=YouTube |language=en-US|archive-date=August 6, 2020 |access-date=November 8, 2026 }}</ref> ᱢᱮ ᱒᱐᱑᱙ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱱᱚᱶᱟ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱨᱮ ᱡᱟᱣ ᱴᱤᱯᱤᱡ (ᱢᱤᱱᱤᱴ) ᱨᱮ ᱕᱐᱐ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱡᱟᱹᱥᱛᱤ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱟᱯᱞᱳᱰ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ,<ref name="500 hours per minute">{{cite news |title=More Than 500 Hours Of Content Are Now Being Uploaded To YouTube Every Minute |work=[[TubeFilter]] |location=Los Angeles, CA |url=https://www.tubefilter.com/2019/05/07/number-hours-video-uploaded-to-youtube-per-minute/ |last1=Loke Hale |first1=James|access-date=November 8, 2026 |archive-date=January 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105143621/https://www.tubefilter.com/2019/05/07/number-hours-video-uploaded-to-youtube-per-minute/ |url-status=live|date=May 7, 2019}}</ref><ref>{{cite web |last=Neufeld |first=Dorothy |date=January 27, 2021 |title=The 50 Most Visited Websites in the World |url=https://www.visualcapitalist.com/the-50-most-visited-websites-in-the-world/ |access-date=November 8, 2026 |website=Visual Capitalist |language=en-US |archive-date=December 10, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211210024145/https://www.visualcapitalist.com/the-50-most-visited-websites-in-the-world/ |url-status=live }}</ref> ᱟᱨ {{As of|2024|alt=᱒᱐᱒᱔ ᱛᱟᱞᱟ ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱛᱮ}}, ᱡᱚᱛᱚ ᱛᱮ ᱞᱮᱠᱷᱟᱜᱩᱴ ᱟᱱᱫᱟᱡᱽ ᱑᱔.᱘-ᱵᱤᱞᱤᱭᱚᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="Germain-2025">{{Cite news |last=Germain |first=Thomas |date=February 13, 2025 |title=How a computer that 'drunk dials' videos is exposing YouTube's secrets |url=https://www.bbc.com/future/article/20250213-youtube-at-20-a-computer-that-drunk-dials-online-videos-reveals-statistics-that-google-doesnt-want-you-to-know |access-date=November 8, 2026 |publisher=[[BBC]]}}</ref> == ᱱᱟᱜᱟᱢ == === ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱟᱨ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱦᱟᱨᱟ-ᱵᱩᱨᱩ (᱒᱐᱐᱕–᱒᱐᱐᱖) === {{Multiple image |total_width = 300 | header = ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱤᱱ ᱛᱷᱟᱯᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ | image1 = Streamy Awards Photo 1214 (4513304983).jpg | caption1 = [[ᱪᱟᱰ ᱦᱟᱨᱞᱤ]] | alt1 = ᱪᱟᱰ ᱦᱟᱨᱞᱤ | image2 = Steve Chen (2022) 02.png | caption2 = [[ᱥᱴᱤᱵᱷ ᱪᱮᱱ]] | alt2 = ᱥᱴᱤᱵᱷ ᱪᱮᱱ | image3 = Jawed Karim 2008.jpg | caption3 = [[ᱡᱟᱣᱮᱫᱽ ᱠᱚᱨᱤᱢ]] | alt3 = ᱡᱟᱣᱮᱫᱽ ᱠᱚᱨᱤᱢ }} ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱫᱚ ᱪᱟᱰ ᱦᱟᱨᱞᱤ, ᱡᱟᱣᱮᱫᱽ ᱠᱚᱨᱤᱢ, ᱟᱨ ᱥᱴᱤᱵᱷ ᱪᱮᱱ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱩᱠᱩ ᱯᱮ ᱦᱚᱲ ᱫᱚ ᱯᱮᱯᱟᱞ ᱨᱤᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱹᱢᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱤᱵᱮ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱠᱚᱢᱯᱟᱹᱱᱤ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱠᱤᱥᱟᱹᱬ ᱠᱚ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱦᱟᱨᱞᱤ ᱫᱚ ᱤᱱᱰᱤᱭᱟᱱᱟ ᱤᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱯᱮᱱᱥᱤᱞᱵᱷᱮᱱᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱰᱤᱡᱟᱭᱤᱱ ᱮ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ, ᱟᱨ ᱪᱮᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱚᱨᱤᱢ ᱫᱚ ᱤᱭᱩᱱᱤᱵᱷᱟᱨᱥᱤᱴᱤ ᱚᱯᱷ ᱤᱞᱤᱱᱚᱭ ᱩᱨᱵᱟᱱᱟ-ᱪᱮᱢᱯᱮᱭᱱ ᱨᱮ ᱠᱚᱢᱯᱤᱭᱩᱴᱟᱨ ᱥᱟᱬᱮᱥ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱠᱤᱱ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ ᱞᱮᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref>{{cite web |date=October 11, 2006 |title=YouTube founders now superstars |url=https://www.smh.com.au/technology/youtube-founders-now-superstars-20061011-gdokrc.html |access-date=March 18, 2021 |website=The Sydney Morning Herald |language=en |archive-date=April 13, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413152749/https://www.smh.com.au/technology/youtube-founders-now-superstars-20061011-gdokrc.html |url-status=live }}</ref> ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱨᱮ ᱡᱟᱣᱜᱮ ᱞᱟᱹᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ, ᱦᱟᱨᱞᱤ ᱟᱨ ᱪᱮᱱ ᱫᱚ ᱒᱐᱐᱕ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱠᱚᱨᱮ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱠᱤᱱ ᱩᱛᱱᱟᱹᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱡᱚᱠᱷᱚᱱ [[ᱥᱟᱱ ᱯᱷᱨᱟᱱᱥᱤᱥᱠᱳ]] ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱪᱮᱱ-ᱟᱜ ᱮᱯᱟᱨᱴᱢᱮᱱᱴ ᱨᱮ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱡᱚᱢ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮ ᱨᱮᱠᱚᱨᱰ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮ ᱟᱹᱠᱤᱱ ᱮᱴᱠᱮᱴᱚᱬᱮ ᱠᱤᱱ ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱠᱚᱨᱤᱢ ᱫᱚ ᱚᱱᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱦᱩᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱵᱟᱭ ᱦᱮᱸᱥᱤᱠᱟᱹᱨ ᱞᱮᱫᱼᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱪᱮᱱ ᱮ ᱞᱟᱹᱭ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱡᱮ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱡᱚᱢ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱛᱮ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱫᱚ "ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱢᱤᱫ ᱟᱞᱜᱟ ᱛᱮ ᱵᱩᱡᱷᱟᱹᱣᱚᱜ ᱠᱟᱹᱦᱱᱤ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱟᱨᱠᱮᱴᱤᱝ ᱩᱭᱦᱟᱹᱨ ᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱠᱮᱴᱮᱡ ᱞᱮᱱᱟ" ᱾<ref name="YouTube gurus">{{cite magazine |last=Cloud |first=John |date=December 25, 2006 |title=The YouTube Gurus |url=https://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,1570795,00.html |magazine=Time |access-date=March 26, 2017 |archive-date=May 16, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170516152014/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,1570795,00.html |url-status=dead }}</ref> == ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ == === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱢ === [[File:YouTube Premium logo 2024.svg|thumb|140px|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱢ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱜᱳ]] ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱯᱨᱤᱢᱤᱭᱟᱢ ᱫᱚ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱯᱮᱰ ᱥᱟᱵᱽᱥᱠᱨᱤᱯᱥᱚᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ "ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱠᱤ" ᱟᱨ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ "ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮᱰ" ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱛᱮ ᱵᱟᱰᱟᱭᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱵᱤᱜᱽᱭᱟᱯᱚᱱ ᱛᱮ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱧᱮᱞ, ᱵᱮᱠᱜᱽᱨᱟᱣᱩᱸᱰ ᱟᱨ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱪᱟᱹᱞᱩ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟᱭ ᱮᱢᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱚᱨᱤᱡᱤᱱᱟᱞ ᱠᱟᱹᱢᱤᱦᱚᱨᱟ ᱠᱚᱦᱚᱸ ᱠᱚ ᱧᱮᱞ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/premium |title=YouTube Premium |via=YouTube}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱠᱤᱰᱥ === [[File:YouTube Kids logo.svg|thumb|140px|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱠᱤᱰᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱜᱳ]] ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱠᱤᱰᱥ ᱫᱚ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱮᱯ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱑᱕ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱕ ᱨᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱜᱤᱫᱽᱨᱟᱹ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱩᱢᱮᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱟᱨ ᱟᱭᱳ-ᱵᱟᱵᱟ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱥᱟᱢᱵᱽᱲᱟᱣ ᱯᱷᱤᱪᱟᱨ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱯ ᱫᱚ ᱢᱳᱵᱟᱭᱤᱞ ᱟᱨ ᱥᱢᱟᱨᱴ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱠᱚᱨᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{Cite web |last=Brown |first=Dalvin |title=YouTube Kids: The video streaming app is launching a separate 'safer' website for children |url=https://www.usatoday.com/story/tech/2019/08/29/youtube-kids-get-its-own-website-new-content-filters-week/2149269001/ |access-date=July 20, 2025 |website=USA Today |language=en-US}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ === [[File:YouTube Music 2024.svg|thumb|140px|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱜᱳ]] ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱫᱚ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱟᱸᱡᱚᱢ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱥᱴᱨᱤᱢᱤᱝ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱒ ᱢᱮ ᱒᱐᱑᱘ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱯᱳᱴᱤᱯᱷᱟᱭ ᱟᱨ ᱮᱯᱚᱞ ᱢᱤᱣᱡᱤᱠ ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱚ ᱥᱟᱶ ᱦᱮᱯᱨᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ, ᱮᱞᱵᱚᱢ, ᱟᱨ ᱟᱠᱚᱣᱟᱜ ᱠᱩᱥᱤ ᱥᱮᱨᱮᱧ ᱛᱟᱹᱞᱠᱟᱹ ᱠᱚ ᱧᱟᱢ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |url=https://www.billboard.com/articles/business/8457379/inside-youtube-new-subscription-music-streaming-service |title=Inside YouTube's New Subscription Music Streaming Service |magazine=Billboard |access-date=September 24, 2018}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱢᱩᱵᱷᱤᱡᱽ ᱟᱨ ᱴᱤᱵᱷᱤ === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱢᱩᱵᱷᱤᱡᱽ ᱟᱨ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ-ᱚᱱ-ᱰᱤᱢᱟᱱᱰ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱟᱨ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱥᱳ ᱠᱤᱨᱤᱧ ᱥᱮ ᱵᱷᱟᱲᱟ ᱛᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱟᱭᱢᱟ ᱯᱷᱤᱞᱢ ᱠᱚᱫᱚ ᱵᱤᱜᱽᱭᱟᱯᱚᱱ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱯᱩᱭᱥᱟᱹ ᱛᱮᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱜᱟᱱᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱒᱔ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱜᱩᱜᱚᱞ ᱯᱞᱮ ᱢᱩᱵᱷᱤᱡᱽ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱱᱟ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱚ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱥᱟ ᱦᱩᱭ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |date=November 16, 2018 |title=YouTube is now showing ad-supported Hollywood movies |url=https://adage.com/article/digital/youtube-starts-showing-free-hollywood-movies-ad-breaks/315631 |access-date=June 9, 2021 |website=[[Advertising Age]]}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱴᱤᱵᱷᱤ === [[File:YouTube TV logo.svg|thumb|140px|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱜᱳ]] ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱫᱚ ᱟᱢᱮᱨᱤᱠᱟ ᱨᱤᱱ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱞᱟᱭᱤᱵᱽ ᱴᱮᱞᱤᱵᱷᱤᱡᱚᱱ ᱥᱴᱨᱤᱢᱤᱝ ᱥᱮᱵᱟ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ABC, CBS, Fox, ᱟᱨ NBC ᱞᱮᱠᱟᱱ ᱢᱩᱬ ᱱᱮᱴᱣᱚᱨᱠ ᱠᱚ ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱘᱕ ᱠᱷᱚᱱ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱪᱮᱱᱮᱞ ᱞᱟᱭᱤᱵᱽ ᱧᱮᱞ ᱧᱟᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱥᱮᱵᱟ ᱫᱚ ᱠᱮᱵᱚᱞ ᱴᱤᱵᱷᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱹᱰᱤ ᱜᱮ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name="bbc-yttv">{{cite news |title=YouTube takes on cable with new TV service |url=https://www.bbc.com/news/technology-39124092 |first=Dave |last=Lee |publisher=BBC |date=March 1, 2017 |access-date=March 1, 2017}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱜᱳ === [[File:YouTube Go.svg|thumb|140px|ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱜᱳ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱞᱳᱜᱳ]] ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱜᱳ ᱫᱚ ᱠᱚᱢ ᱰᱮᱴᱟ ᱟᱨ ᱱᱟᱯᱟᱭ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱴ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱮᱱᱰᱨᱚᱭᱮᱰ ᱮᱯ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱰᱟᱣᱩᱱᱞᱳᱰ ᱠᱟᱛᱮ ᱚᱯᱷᱞᱟᱭᱤᱱ ᱧᱮᱞ ᱟᱨ ᱵᱞᱩᱴᱩᱛᱷ ᱛᱮ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱜᱩᱜᱚᱞ ᱫᱚ ᱚᱜᱚᱥᱴ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱯ ᱫᱚ ᱵᱚᱸᱫᱽ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite news |last1=Byford |first1=Sam |title=YouTube Go is a new app for offline viewing and sharing |url=https://www.theverge.com/2016/9/27/13070804/youtube-go-announced-india-offline |access-date=February 10, 2018 |work=The Verge |date=September 27, 2016}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱥᱚᱨᱴᱥ === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱥᱚᱨᱴᱥ ᱫᱚ ᱴᱤᱠᱴᱚᱠ ᱞᱮᱠᱟ ᱠᱷᱟᱴᱚ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱨ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱐ ᱨᱮ ᱥᱤᱧᱚᱛ ᱠᱷᱚᱱ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱠᱟᱛᱮ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱨᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱨᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱨᱮ ᱑ ᱴᱤᱯᱤᱡ (ᱢᱤᱱᱤᱴ) ᱦᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱓ ᱴᱤᱯᱤᱡ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ ᱵᱟᱲᱦᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |date=September 15, 2020 |title=YouTube's TikTok rival to be tested in India |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/business-54156997 |access-date=September 15, 2020}}</ref> === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ VR === ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ VR ᱫᱚ ᱵᱷᱟᱨᱪᱩᱣᱟᱞ ᱨᱤᱭᱟᱞᱤᱴᱤ ᱦᱮᱰᱥᱮᱴ ᱠᱚ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱢᱤᱫ ᱵᱤᱥᱮᱥ ᱮᱯ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱖ ᱨᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱓᱖᱐° ᱟᱨ ᱑᱘᱐° ᱵᱷᱤᱰᱤᱭᱳ ᱧᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱟᱯᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱮᱯ ᱫᱚ Oculus Quest ᱟᱨ Pico 4 ᱞᱮᱠᱟᱱ VR ᱥᱟᱫᱷᱚᱱ ᱠᱚᱨᱮ ᱪᱟᱹᱞᱩᱜᱼᱟ ᱾<ref name="VR">{{Cite web |last=VR |first=Oculus |title=Press Play: 'YouTube VR' Available Now on Oculus Go |url=https://www.meta.com/blog/quest/press-play-youtube-vr-available-now-on-oculus-go-/ |access-date=May 23, 2024 |website=Meta Quest Blog |language=en}}</ref> === ᱯᱞᱮᱭᱮᱵᱚᱞᱥ === ᱯᱞᱮᱭᱮᱵᱚᱞᱥ ᱫᱚ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮ ᱮᱱᱮᱡ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱯᱩᱭᱥᱟᱹ ᱛᱮ ᱧᱟᱢᱚᱜ ᱠᱟᱱ ᱜᱮᱢᱥ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱤᱫ ᱥᱩᱵᱤᱫᱷᱟ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱔ ᱨᱮ ᱗᱕ ᱜᱚᱴᱟᱝ ᱠᱷᱚᱱ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱜᱮᱢ ᱥᱟᱶ ᱮᱛᱚᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱵᱤᱱᱟᱹ ᱰᱟᱣᱩᱱᱞᱳᱰ ᱛᱮ ᱥᱚᱡᱷᱮ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱣᱮᱵᱽᱥᱟᱭᱤᱴ ᱟᱨ ᱮᱯ ᱨᱮᱜᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱚ ᱮᱱᱮᱡ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web|title=Playables are now on YouTube|url=https://blog.youtube/news-and-events/youtube-playables/|date=May 28, 2024|website=YouTube Blog}}</ref> == ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱥᱟᱯᱚᱴ == ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮ [[ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ]] ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱦᱩᱭᱮᱱᱟ ᱾ <!-- ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱮᱞ ᱫᱚ ᱯᱩᱥᱴᱟᱹᱣ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱾ --> ᱒᱐᱒᱑ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱢᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱫᱚ ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ ᱨᱮ ᱵᱟᱭ ᱛᱟᱦᱮᱸ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱛᱮ ᱥᱟᱹᱵᱽᱴᱟᱭᱴᱟᱹᱞ ᱮᱢ ᱠᱚ ᱦᱚᱸ ᱜᱟᱱᱚᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾ == ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ == {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} == ᱵᱟᱨᱦᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ == {{Sister project links}} * {{Official website}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱭᱩᱴᱭᱩᱵᱽ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱚᱢᱯᱚᱱᱤ ᱠᱚ]] tgzuuel49dxt7gwi7w164jq65ipol22 ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱨᱚ ᱢᱤᱥᱨᱟ 0 33636 200527 184601 2026-11-10T04:33:42Z CommonsDelinker 91 Removing [[:c:File:RabindraMishra.jpg|RabindraMishra.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No license since 2 November 2026. 200527 wikitext text/x-wiki {{Short description|ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ (ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱑᱙᱖᱕)}} {{Infobox officeholder | name = ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱨᱚ ᱢᱤᱥᱨᱟ | native_name = रवीन्द्र मिश्र | image = | caption = | office = [[ᱨᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱚ ᱯᱨᱚᱡᱟᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱯᱟᱨᱴᱤ]]<br>ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱮᱬᱟ ᱡᱚᱜᱚ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ | predecessor = ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱮᱱᱟᱣ | term_start = ᱒᱘ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ | office2 = [[ᱵᱤᱵᱮᱠᱥᱤᱞ ᱥᱟᱡᱷᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ | term_start2 = ᱒᱖ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱒᱐᱑᱗ | predecessor2 = ᱴᱷᱟᱶ ᱵᱮᱱᱟᱣ | term_end2 = ᱒᱕ ᱢᱮᱭ ᱒᱐᱒᱒ | birthname = | birth_date = {{Birth date and age|1965|07|03|df=y}} | birth_place = [[ᱠᱟᱴᱷᱢᱟᱱᱰᱩ]], ᱱᱮᱯᱟᱞ | death_date = | death_place = | alma_mater = [[ᱛᱨᱤᱵᱷᱩᱵᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]<br>[[ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]]<br>[[ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ]] | occupation = ᱯᱷᱤᱞᱟᱱᱴᱨᱚᱯᱤᱥᱴ, ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱬᱦᱤᱭᱟᱹ, ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ | party = [[ᱨᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱚ ᱯᱨᱚᱡᱟᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] (᱒᱐᱒᱒ – ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱤᱛ ᱫᱷᱟᱹᱵᱤᱡ) <br /> [[ᱵᱤᱵᱮᱠᱥᱤᱞ ᱥᱟᱡᱷᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] (᱒᱐᱑᱗-᱒᱐᱒᱒) <br /> [[ᱥᱟᱡᱷᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] (᱒᱐᱑᱗) | office3 = [[ᱵᱤᱵᱤᱥᱤ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ]] ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱵᱚᱦᱚᱜ | term_start3 = ᱒᱐᱐᱖ | term_end3 = ᱒᱐᱑᱗ | website = {{URL|http://rabindramishra.com}} }} '''ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱨᱚ ᱢᱤᱥᱨᱟ''' ([[ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ|ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ]]: रवीन्द्र मिश्र) ᱫᱚ ᱢᱤᱫ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱥᱟᱶᱛᱟ ᱥᱩᱥᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ, ᱢᱟᱨᱮ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ, ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱟᱨ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ ᱵᱤᱵᱮᱠᱥᱤᱞ ᱥᱟᱡᱷᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱮᱱᱮᱨᱟᱞ ᱥᱚᱦᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱥᱛᱚᱯᱷᱟ ᱮᱢ ᱠᱮᱫ ᱛᱟᱭᱚᱢ, ᱢᱤᱥᱨᱚ ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱫᱚ ᱨᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱚ ᱯᱨᱚᱡᱟᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱥᱤᱱᱤᱭᱚᱨ ᱡᱚᱜᱚ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱠᱟᱱᱟᱭ ᱾<ref name="foo">{{Cite web|last=|first=|date=|title=RPP and Rabindra Mishra's group unify|url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/rpp-and-rabindra-mishra-s-group-unify/|archive-url=|archive-date=|access-date=2022-09-28|website=My Republica|language=English}}</ref> ᱱᱩᱭ ᱫᱚ ᱢᱮ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ ᱵᱤᱵᱮᱠᱥᱤᱞ ᱥᱟᱡᱷᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱡᱟᱹᱛᱤᱭᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱥᱮᱛ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱚᱫᱽ ᱮ ᱤᱥᱛᱚᱯᱷᱟ ᱮᱢᱟᱫᱮ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱨᱮ ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱥᱮᱵᱟ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫ ᱛᱟᱦᱮᱸᱫ ᱾<ref name=":0">{{cite web |title=BBC Nepali appoints a new Head |url=http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2006/04_april/24/nepali.shtml |website=BBC |publisher=BBC World Service |accessdate=17 December 2016 |ref=3}}</ref> ᱟᱨ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱯᱷᱮᱵᱽᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮ ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. ᱫᱚᱭ ᱟᱲᱟᱜ ᱜᱤᱰᱤ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱢᱤᱥᱨᱚ ᱫᱚ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱪᱟᱨᱤᱴᱤ, ᱦᱮᱞᱯ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱱᱮᱴᱣᱟᱨᱠ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱯᱨᱚᱥᱟᱥᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱦᱚᱸ ᱠᱟᱱᱟᱭ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱑᱔ ᱫᱤᱥᱚᱢ ᱨᱮ ᱪᱟᱸᱜᱟ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱶᱟ ᱫᱚ ᱥᱩᱞᱩᱠᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=Founding Team |url=http://www.helpnepal.net/founding-team |publisher=Help Nepal Network |accessdate=17 December 2016 |ref=4}}</ref> ==ᱥᱮᱪᱮᱫ== ᱢᱤᱥᱨᱚ ᱫᱚ ᱛᱨᱤᱵᱷᱩᱵᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱝᱞᱤᱥ ᱥᱟᱶᱦᱮᱫ ᱨᱮ ᱢᱟᱥᱴᱟᱨ ᱮ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱩᱱᱤ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱯᱟᱥᱴᱟ ᱮ ᱦᱟᱢᱮᱴ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱮ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱟᱨ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ ᱯᱚᱞᱤᱴᱤᱠᱥ ᱨᱮ ᱟᱡᱟᱜ ᱵᱷᱮᱜᱮᱫ ᱯᱟᱥᱱᱟᱣ ᱮ ᱟᱢᱮᱴ ᱠᱮᱫᱼᱟ ᱾<ref>{{cite web |title=About Rabindra Mishra |url=http://www.rabindramishra.com/about/ |publisher=Rabindra Mishra Blog |accessdate=17 December 2016 |ref=5 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220143623/http://www.rabindramishra.com/about/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Rabindra Mishra |url=http://hope.com.np/en/community/item/207-rabindra-mishra |publisher=HOPE Online |accessdate=17 December 2016 |ref=6 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220154216/http://hope.com.np/en/community/item/207-rabindra-mishra |url-status=dead }}</ref> ==ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱫᱚ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱴᱮᱞᱤᱵᱤᱡᱚᱱ ᱟᱨ ᱯᱟᱠᱤᱥᱛᱟᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱩᱬ ᱤᱝᱨᱮᱡᱤ ᱫᱤᱱᱤᱠᱟ, ''ᱫ ᱱᱤᱣᱩᱡᱽ ᱤᱱᱴᱟᱨᱱᱮᱥᱱᱟᱞ'' ᱥᱟᱶᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱟᱠᱟᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱕ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮ ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱥᱚᱨᱵᱤᱥ ᱨᱮ ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱥᱚᱨᱵᱤᱥ ᱨᱮ ᱯᱨᱚᱰᱭᱩᱥᱚᱨ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱛᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱤᱝᱨᱟᱹᱡᱤ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱢᱩᱬᱩᱛ ᱯᱨᱚᱜᱨᱟᱢ ᱡᱮᱞᱮᱠᱟ ''ᱣᱟᱨᱞᱰ ᱴᱩᱰᱮ'' ᱟᱨ ''ᱱᱤᱭᱩᱡᱽ ᱟᱣᱟᱨ'' ᱨᱮ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱞᱮᱫᱼᱟ ᱾ ᱒᱐᱐᱖ ᱥᱟᱞ ᱨᱮ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱵᱤ.ᱵᱤ.ᱥᱤ. ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱥᱚᱨᱵᱷᱤᱥ ᱨᱤᱱᱤᱡ ᱢᱩᱬ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱞᱮᱠᱟᱛᱮᱭ ᱵᱟᱦᱟᱞ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name=":0" /> ==ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱡᱤᱭᱚᱱ== ᱒᱘ ᱯᱷᱮᱵᱨᱩᱣᱟᱨᱤ ᱒᱐᱑᱗ ᱨᱮ, ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱫᱚ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱨᱮ ᱵᱚᱞᱚᱱ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱤᱵᱤᱥᱤ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱠᱷᱚᱱ ᱤᱥᱛᱚᱯᱷᱟ ᱮ ᱮᱢ ᱠᱮᱫᱟ ᱾ ᱩᱱᱤ ᱫᱚ ᱢᱮᱱ ᱠᱮᱫᱟ ᱡᱮ ᱩᱱᱤᱭᱟᱜ ᱱᱚᱶᱟ ᱠᱟᱹᱢᱤ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱠᱟᱨᱚᱱ ᱫᱚ "ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱵᱚᱫᱚᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱯᱷᱟᱨᱪᱟ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱡᱤᱭᱚᱱ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱡᱚᱛᱚ ᱯᱟᱦᱴᱟ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱟᱹᱨᱤ ᱟᱨ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱱ ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱠᱚ ᱢᱤᱫ ᱴᱷᱟᱶ ᱨᱮ ᱟᱹᱜᱩ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱢᱤᱫ ᱥᱟᱢᱟᱱ ᱯᱞᱮᱴᱯᱷᱚᱨᱢ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱠᱟᱱᱟ ᱾"<ref>{{cite web |title=Journo Mishra quits BBC job to enter into Nepali politics |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2017-02-28/journo-mishra-quits-bbc-job-to-enter-politics.html |publisher=The Kathmandu Post |accessdate=1 March 2017 |ref=11}}</ref><ref>{{cite web |last1=Mishra |first1=Rabindra |title=Leaving BBC to Enter Politics |url=http://rabindramishra.com/leaving-bbc-enter-politics/ |website=Rabindra Mishra |accessdate=1 March 2017 |date=28 February 2017 |archive-date=28 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170228174417/http://rabindramishra.com/leaving-bbc-enter-politics/ |url-status=dead }}</ref> ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱫᱤᱱ ᱑ ᱢᱟᱨᱪ ᱦᱤᱞᱚᱜ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱫᱚ ᱥᱟᱡᱷᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ (ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ: साझा पार्टी, ᱟᱹᱭᱟᱹᱛ ᱨᱮᱭᱟᱜ ᱢᱮᱱᱮᱛ ‘ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱯᱟᱨᱴᱤ’) ᱟᱨ ᱟᱡᱟᱜ ᱱᱤᱛ ᱦᱚᱸ ᱵᱟᱝ ᱵᱮᱱᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱥᱠᱮᱞ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱟᱨᱡᱟᱣ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ ᱴᱷᱮᱱ ᱥᱮᱱ ᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{cite news |title=Rabindra Mishra asks EC to secure name and symbol of Sajha Party |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/rabindra-mishra-asks-ec-to-secure-name-and-symbol-of-sajha-party/ |accessdate=1 March 2017 |work=The Himalayan Times |agency=The Himalayan Times |date=1 March 2017}}</ref> ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱑᱗ ᱥᱟᱞᱮ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱨᱮ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ [[ᱯᱨᱚᱠᱟᱥ ᱢᱟᱱ ᱥᱤᱝ]] ᱥᱟᱶ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱮᱱᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱘᱑᱘ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=NC opens account as Singh elected in Kathmandu-1|url=https://kathmandupost.com/national/2017/12/09/nc-opens-account-as-singh-elected-in-kathmandu-1|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-06-17|website=The Kathmandu Post|language=English}}</ref> ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱨᱚ ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱫᱚ ᱒᱐᱒᱒ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱢᱟᱬᱟᱝ ᱨᱮ ᱥᱮᱯᱴᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱒ ᱨᱮ [[ᱨᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱚ ᱯᱨᱚᱡᱟᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] ᱨᱮᱭ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref name="foo"/> ᱢᱤᱥᱨᱟ ᱫᱚ ᱫᱚᱥᱟᱨ ᱫᱷᱟᱣ ᱒᱐᱒᱒ ᱥᱟᱞᱟᱜ ᱵᱟᱪᱷᱟᱣ ᱨᱮ ᱠᱟᱴᱷᱢᱟᱱᱰᱩ ᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱟᱹᱭᱩᱨᱤᱭᱟᱹ [[ᱯᱨᱚᱠᱟᱥ ᱢᱟᱱ ᱥᱤᱝ]] ᱥᱟᱶ ᱞᱟᱹᱲᱦᱟᱹᱭ ᱞᱮᱱᱟ, ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱑᱒᱕ ᱵᱷᱚᱴ ᱛᱮ ᱦᱟᱨᱟᱣ ᱞᱮᱱᱟᱭ ᱾<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=NC leader Singh elected from Kathmandu-1, defeats his nearest rival Mishra by a thin margin of 125 votes|url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nc-leader-prakash-man-singh-elected-from-kathmandu-1-defeats-his-nearest-rival-mishra-by-a-thin-margin-of-125-votes/|archive-url=|archive-date=|access-date=2022-11-27|website=My República|language=English}}</ref> ==ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱱᱟᱜᱟᱢ== === [[᱒᱐᱒᱒ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱥᱟᱫᱷᱟᱨᱚᱱ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ|᱒᱐᱒᱒ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚ]] === {| class="wikitable" ! colspan="4" |[[ᱠᱟᱴᱷᱢᱟᱱᱰᱩ ᱑ (ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ)|ᱠᱟᱴᱷᱢᱟᱱᱰᱩ ᱑]] |- ! colspan="2" |ᱯᱟᱨᱴᱤ !ᱥᱚᱦᱮᱛ !ᱵᱷᱳᱴ ᱠᱚ |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] |[[ᱯᱨᱚᱠᱟᱥ ᱢᱟᱱ ᱥᱤᱝ]] |᱗,᱑᱔᱓ |- | style="background-color:{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | |[[ᱨᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱚ ᱯᱨᱚᱡᱟᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] |ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱨᱚ ᱢᱤᱥᱨᱟ |᱗,᱐᱑᱘ |- | style="background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}" | |[[ᱨᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱚ ᱯᱨᱚᱡᱟᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] |ᱯᱩᱠᱟᱨ ᱵᱟᱢ |᱔,᱑᱑᱕ |- | | colspan="2" |ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚ |ᱥᱤᱯᱤᱮᱱ-ᱭᱩᱮᱢᱮᱞ ᱟᱨ ᱮᱴᱟᱜᱟᱜ ᱠᱚᱣᱟᱜ ᱮᱱᱮᱢ |- | | colspan="2" |ᱵᱟᱹᱞᱤ ᱵᱷᱚᱴ ᱠᱚ |(ECN ᱦᱚᱛᱮᱛᱮ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜ-ᱟ ᱫᱟᱹᱭᱠᱟᱹ) |- ! colspan="2" |ᱚᱨᱡᱚ ! colspan="2" |ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱜᱚᱲᱚ |- | colspan="4" |ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ: [https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral2079.aspx ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221129072853/https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral2079.aspx |date=2022-11-29 }} |} === [[᱒᱐᱑᱗ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ|᱒᱐᱑᱗ ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚ]] === {| class="wikitable" ! colspan="4" |[[ᱠᱟᱴᱷᱢᱟᱱᱰᱩ ᱑ (ᱵᱤᱫᱷᱟᱱᱥᱚᱵᱷᱟ ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱴᱚᱴᱷᱟ)|ᱠᱟᱴᱷᱢᱟᱱᱰᱩ ᱑]] |- ! colspan="2" |ᱫᱚᱞ !ᱥᱚᱦᱮᱛ !ᱵᱷᱳᱴ ᱠᱚ |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ]] |[[ᱯᱨᱚᱠᱟᱥ ᱢᱟᱱ ᱥᱤᱝ]] |᱑᱐,᱙᱓᱖ |- | style="background-color:#183F73" | |[[ᱵᱤᱵᱮᱠᱥᱤᱞ ᱥᱟᱡᱷᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] |ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱨᱚ ᱢᱤᱥᱨᱟ |᱑᱐,᱑᱑᱘ |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[ᱱᱮᱯᱟᱞ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱚᱢᱭᱩᱱᱤᱥᱴ ᱯᱟᱨᱴᱤ (ᱢᱟᱳᱭᱤᱥᱴ ᱛᱟᱞᱢᱟ)|ᱥᱤᱯᱤᱮᱱ (ᱢᱟᱳᱭᱤᱥᱴ ᱛᱟᱞᱢᱟ)]] |ᱚᱱᱤᱞ ᱥᱚᱨᱢᱟ |᱕,᱓᱓᱖ |- | | colspan="2" |ᱮᱴᱟᱜ ᱠᱚ |᱑,᱒᱙᱒ |- | | colspan="2" |ᱵᱟᱹᱞᱤ ᱵᱷᱚᱴ ᱠᱚ |᱕᱙᱓ |- ! colspan="2" |ᱚᱨᱡᱚ ! colspan="2" |ᱠᱚᱝᱜᱽᱨᱮᱥ ᱜᱚᱲᱚ |- | colspan="4" |ᱯᱷᱮᱰᱟᱛ: [https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral.aspx ᱵᱟᱪᱷᱱᱟᱣ ᱠᱚᱢᱤᱥᱚᱱ] |} ==ᱟᱨᱦᱚᱸ ᱧᱮᱞ ᱢᱮ== *[[ᱨᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱚ ᱯᱨᱚᱡᱟᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] *[[ᱵᱤᱵᱮᱠᱥᱤᱞ ᱥᱟᱡᱷᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] *[[ᱥᱟᱡᱷᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ]] *[[ᱵᱤᱵᱮᱠᱥᱤᱞ ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ]] ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== * {{Official website|http://rabindramishra.com/}} * {{IMDb name|4886303}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:ᱢᱤᱥᱨᱟ, ᱨᱚᱵᱤᱱᱫᱨᱚ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱠᱚᱲᱟ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ-ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ ᱚᱱᱚᱞᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱤᱣᱤᱫ ᱦᱚᱲ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:᱑᱙᱖᱗ ᱨᱮ ᱡᱟᱱᱟᱢ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱠᱟᱴᱷᱢᱟᱱᱰᱩ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱛᱨᱤᱵᱷᱩᱵᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱟᱧᱡᱟᱵᱽ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱞᱚᱱᱰᱚᱱ ᱡᱮᱜᱮᱛ ᱵᱤᱨᱫᱟᱹᱜᱟᱲ ᱨᱤᱱ ᱢᱟᱨᱮ ᱯᱟᱹᱴᱷᱩᱣᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱱᱮᱯᱟᱞᱤ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ ᱫᱚᱞ ᱛᱷᱟᱯᱚᱱᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱥᱴᱨᱤᱭᱚ ᱯᱨᱚᱡᱟᱛᱚᱱᱛᱨᱚ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱵᱤᱵᱮᱠᱥᱤᱞ ᱥᱟᱡᱷᱟ ᱯᱟᱨᱴᱤ ᱨᱤᱱ ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤᱭᱟᱹ ᱠᱚ]] k68op166pajar5zvnzwghx0f28jd4oy ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱥᱟᱛᱟᱵᱫᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ 0 34846 200526 200524 2026-11-09T13:16:05Z NguoiDungKhongDinhDanh 4406 Reverted edit by [[Special:Contributions/~2026-59679-82|~2026-59679-82]] ([[User talk:~2026-59679-82|talk]]) to last revision by [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 188452 wikitext text/x-wiki {{Infobox rail service | color = ADD8E6 | name = ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ - ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ<br>''ᱥᱟᱛᱟᱵᱫᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ'' | color2 = ADD8E6 | image = 12277 Shatabdi Express.jpg | caption = ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱦᱟᱣᱲᱟ - ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱥᱟᱛᱟᱵᱫᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ | type = [[ᱥᱟᱛᱟᱵᱫᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ]] | first = ᱔ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱙᱕ | operator = [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] | ridership = | start = {{stnlnk|ᱦᱟᱣᱲᱟ||ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ}} | stops = ᱗ | end = {{stnlnk|ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ}} | distance = {{convert|425.724|km|0|abbr=on}} ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱥᱮᱫ, {{convert|420.800|km|0|abbr=on}} ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ (ᱪᱟᱨᱡᱤᱵᱟᱞ ᱰᱤᱥᱴᱮᱱᱥ ᱠᱚᱢ ᱠᱷᱚᱱ ᱠᱚᱢ ᱢᱤᱫ ᱰᱤᱥᱴᱮᱱᱥ ᱨᱮ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱵᱷᱮᱜᱟᱨ ᱦᱩᱭ ᱫᱟᱲᱮᱭᱟᱜᱼᱟ) | frequency = ᱦᱟᱯᱛᱟ ᱨᱮ ᱖ ᱫᱤᱱ {{efn|Except Sundays}} | class = [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱪᱤᱝ ᱥᱴᱚᱠ|ᱮᱠᱡᱤᱠᱩᱴᱤᱵᱽ ᱠᱞᱟᱥ]], [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱠᱚᱪᱤᱝ ᱥᱴᱚᱠ|ᱮᱥᱤ ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱨ]] | seating = ᱦᱚᱭ | sleeping = ᱵᱟᱝ | catering = ᱡᱟᱦᱟᱸᱱ ᱯᱮᱱᱴᱨᱤ ᱠᱟᱨ ᱵᱟᱹᱱᱩᱜᱼᱟ ᱢᱮᱱᱠᱷᱟᱱ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ | baggage = ᱩᱥᱩᱞ ᱨᱮᱠ | observation = LHB ᱠᱳᱪ [https://news.webindia123.com/news/articles/India/20131206/2297991.html] | stock = ᱢᱟᱱᱚᱠ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] [[ᱮᱞᱮᱪᱵᱤ ᱠᱳᱪ|ᱮᱞ.ᱮᱪ.ᱵᱤ]] [[ᱥᱟᱛᱟᱵᱫᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ|ᱥᱟᱛᱟᱵᱫᱤ]] ᱠᱳᱪ | gauge = {{track gauge|1676mm|al=on|allk=on}} | trainnumber = ᱑᱒᱐᱑᱙ / ᱑᱒᱐᱒᱐ | speed = ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱟᱨ ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ ᱛᱟᱞᱟᱨᱮ ᱰᱷᱮᱨ ᱫᱟᱣ ᱥᱯᱤᱰ ᱫᱚ ᱑᱓᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ (᱘᱑ ᱢᱟᱭᱤᱞ/ᱴᱟᱲᱟᱝ) ᱟᱨ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱛᱮ ᱡᱚᱛᱚ ᱜᱚᱲᱦᱚᱱ ᱥᱯᱤᱰ ᱫᱚ ᱕᱖.᱗᱕ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ (᱓᱕ ᱢᱟᱭᱤᱞ/ᱴᱟᱲᱟᱝ) ᱠᱟᱱᱟ ᱾ | map = {{ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱥᱟᱛᱟᱵᱫᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱰᱟᱦᱟᱨ}} | map_state = }} '''ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱥᱟᱛᱟᱵᱫᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ''' ᱫᱚ [[ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞ|ᱥᱤᱧᱚᱛᱤᱭᱟᱹ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱥᱟᱛᱟᱵᱫᱤ ᱛᱷᱚᱠ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱟᱱᱟ, ᱡᱟᱦᱟᱸ ᱫᱚ [[ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[ᱠᱚᱞᱠᱟᱛᱟ]] ᱫᱚ [[ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ [[ᱨᱟᱺᱪᱤ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱡᱚᱲᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱦᱟᱹᱴᱤᱧ ᱨᱮᱱᱟᱜ [[ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞ|ᱥᱟᱢᱟᱝ ᱨᱮᱞᱣᱮ]] ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱥᱤᱸᱜᱤ ᱢᱟᱦᱟᱸ ᱪᱷᱟᱰᱟ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱟᱱᱟᱢ ᱫᱤᱱ ᱜᱮ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱑᱙᱙᱕-᱙᱖ ᱠᱟᱹᱣᱰᱤ ᱥᱮᱨᱢᱟ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱨᱮᱞ ᱵᱟᱡᱮᱴ ᱨᱮ ᱩᱪᱷᱟᱹᱱ ᱞᱮᱱᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱔ ᱡᱩᱞᱟᱭ ᱑᱙᱙᱕ ᱦᱤᱞᱚᱜ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱠᱷᱚᱱ ᱯᱩᱭᱞᱩ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨ ᱮᱦᱚᱵ ᱞᱮᱱᱟ ᱾ ᱒᱘ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱐᱑ ᱨᱮ, ᱒᱐᱑᱙ ᱭᱩᱯᱤ/᱒᱐᱒᱐ ᱰᱤᱮᱱ (ᱚᱱᱟ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱮᱞ) ᱦᱟᱣᱲᱟ - ᱵᱚᱠᱟᱨᱚ ᱥᱴᱤᱞ ᱥᱤᱴᱤ ᱥᱟᱛᱟᱵᱫᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱦᱚᱨ [[ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱨᱟᱺᱪᱤ]] ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱵᱟᱹᱲᱛᱤ ᱞᱮᱱᱟ ᱾<ref>[https://indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/finance_budget/Previous%20Budget%20Speeches/1995-96.pdf I am happy to inform the House that the following 19 new trains are proposed to be introduced during 1995-96: (1) A Shatabdi Express between Howrah and Bokaro]</ref><ref>{{Cite web |title=Anandabazar Patrika {{!}} Read Latest Bengali News, বাংলা সংবাদ, বাংলা খবর from West Bengal's Leading epaper |url=https://epaper.anandabazar.com/imageview_71184_41424824_4_71_04-07-2023_10_i_1_sf.html# |access-date=2024-04-23 |website=epaper.anandabazar.com }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ᱥᱮᱵᱟ== ᱱᱤᱛᱚᱜ ᱑᱒᱐᱑᱙/᱑᱒᱐᱒᱐ ᱦᱟᱣᱲᱟ - ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱥᱟᱛᱟᱵᱫᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱫᱚ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱐᱖ᱺ᱐᱕ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱚᱰᱚᱠᱚᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱑᱓ᱺ᱑᱕ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱨᱩᱣᱟᱹᱲ ᱥᱟᱝᱜᱷᱟᱨ ᱨᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱥᱟᱛᱟᱵᱫᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱫᱚ ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱑᱓ᱺ᱔᱕ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱚᱸᱰᱚᱠ ᱠᱟᱛᱮ ᱟᱨ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱧᱤᱫᱟᱹ ᱒᱑:᱓᱐ ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱨᱮ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾ ᱵᱟᱱᱟᱨ ᱫᱤᱥᱟᱹ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱜᱟᱹᱰᱤ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱰᱷᱮᱨᱛᱮᱫ ᱥᱯᱤᱰ ᱫᱚ ᱑᱓᱐ ᱠᱤᱞᱚᱢᱤᱴᱚᱨ/ᱴᱟᱲᱟᱝ ᱠᱟᱱᱟ ᱾<ref name=RA1>{{Cite web |last=Raj |first=Abhijeet |title=12019/Howrah - Ranchi Shatabdi Express - Howrah to Ranchi ER/Eastern Zone - Railway Enquiry |url=https://indiarailinfo.com/train/-train-howrah-ranchi-shatabdi-express-12019/1534/1/384 |access-date=2024-04-23 |website=indiarailinfo.com}}</ref> ==ᱠᱳᱪ ᱨᱮᱱᱟᱜ ᱠᱟᱹᱢᱤ, ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱟᱨ ᱛᱤᱸᱜᱩ ᱛᱷᱤᱨ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ== ᱱᱚᱣᱟ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱮᱞ.ᱮᱪ.ᱵᱤ. ᱠᱳᱪ ᱛᱮ ᱥᱟᱡᱟᱣ ᱟᱠᱟᱱᱟ ᱟᱨ ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱮᱥᱤ ᱮᱠᱡᱤᱠᱩᱴᱤᱵᱽ ᱠᱞᱟᱥ (ᱤ᱑ ᱟᱨ ᱤ᱒), ᱗ ᱮᱥᱤ ᱪᱮᱭᱟᱨ ᱠᱟᱨ (ᱥᱤ᱑ ᱠᱷᱚᱱ ᱥᱤ᱗) ᱟᱨ ᱵᱟᱨᱭᱟ ᱮᱸᱰ ᱚᱱ ᱡᱮᱱᱮᱨᱮᱥᱚᱱ/ᱯᱚᱣᱟᱨ ᱠᱟᱨ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮᱱᱟᱜᱼᱟ ᱾ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ [[ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱱᱟᱶᱟ ᱫᱤᱞᱞᱤ ᱢᱩᱬ ᱞᱟᱭᱤᱱ|ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱫᱤᱞᱞᱤ]] ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ ᱫᱷᱟᱹᱨᱤᱡ ᱪᱟᱞᱟᱜᱼᱟ ᱟᱨ ᱚᱱᱟ ᱛᱟᱭᱚᱢ ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ-ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱯᱩᱨᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱠᱷᱚᱱ ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱥᱮᱴᱮᱨᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name=RA1 /> ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱟᱨ ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱛᱟᱞᱟ ᱨᱮ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱛᱮ ᱴᱨᱮᱱ ᱫᱚ ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ᱚᱞ ᱟᱠᱟᱱ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱨᱮ ᱛᱤᱸᱜᱩᱱᱟ; * [[ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱫᱩᱨᱜᱟᱯᱩᱨ]] * [[ᱨᱟᱹᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱨᱟᱹᱱᱤᱜᱚᱸᱡᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] * [[ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱟᱥᱟᱱᱥᱳᱞ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] * [[ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱫᱷᱟᱱᱵᱟᱫᱽ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] * [[ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱯᱩᱨᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱪᱚᱸᱫᱽᱨᱚᱯᱩᱨᱟ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] * [[ᱵᱚᱠᱟᱨᱚ ᱥᱴᱤᱞ ᱥᱤᱴᱤ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱵᱚᱠᱟᱨᱚ ᱥᱴᱤᱞ ᱥᱤᱴᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] * [[ᱢᱩᱨᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱢᱩᱨᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ==ᱠᱳᱪ ᱯᱚᱡᱤᱥᱚᱱ== ᱑᱒᱐᱑᱙ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱥᱟᱛᱟᱵᱫᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱞᱟᱹᱜᱤᱫ ᱠᱳᱪ ᱯᱚᱡᱤᱥᱚᱱ ᱫᱚ ᱱᱚᱝᱠᱟ ᱦᱩᱭᱩᱜ ᱠᱟᱱᱟ: LOCO-EOG-C1-C2-C3-C4-C5-C6-C7-E1-E2-EOG [[ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ|ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱡᱚᱸᱠᱥᱚᱱ]] ᱨᱮ ᱚᱱᱟ ᱩᱞᱴᱟᱹ ᱠᱳᱪ ᱯᱚᱡᱤᱥᱚᱱᱤᱝ ᱾ ==ᱞᱳᱠᱳ ᱞᱤᱸᱠ== ᱪᱮᱫᱟᱜ ᱥᱮ ᱱᱚᱶᱟ ᱰᱟᱦᱟᱨ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱛᱮ ᱵᱤᱡᱽᱞᱤ ᱛᱮᱭᱟᱨ ᱟᱠᱟᱱᱟ, ᱚᱱᱟᱛᱮ ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱨᱮ ᱢᱮᱱᱟᱜ ᱣᱮᱯᱤ-᱕/ᱣᱮᱯᱤ-᱗ ᱤᱱᱡᱤᱱ ᱫᱚ ᱯᱩᱨᱟᱹ ᱥᱮᱱᱚᱜ ᱚᱠᱛᱚ ᱨᱮ ᱴᱨᱮᱱ ᱨᱮ ᱫᱟᱲᱮ ᱮᱢᱚᱜᱼᱟ ᱾<ref name=RA1 /> ==ᱱᱳᱴᱥ== {{notelist}} ==ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ== {{ᱥᱟᱹᱠᱷᱭᱟᱹᱛ}} ==ᱞᱟᱦᱟ ᱯᱟᱲᱦᱟᱣ== *{{cite web|url=http://www.indianrail.gov.in/shatabdi_trn_list.html |title=SHATABDI TRAIN LIST |publisher=indianrail.gov.in |accessdate=2014-05-28 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130723014914/http://www.indianrail.gov.in/shatabdi_trn_list.html |archivedate=23 July 2013 |df=dmy-all }} *{{cite web|url=http://news.webindia123.com/news/articles/India/20131206/2297991.html|title=LHB rake being introduced for Howrah–Ranchi Shatabdi Express|publisher=news.webindia123.com|accessdate=2014-05-28|archive-date=2019-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412094918/https://news.webindia123.com/news/articles/India/20131206/2297991.html|url-status=dead}} *{{cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1120514/jsp/jharkhand/story_15485712.jsp#.U4WTZ3YyJXs|archive-url=https://web.archive.org/web/20130106053831/http://www.telegraphindia.com/1120514/jsp/jharkhand/story_15485712.jsp#.U4WTZ3YyJXs|url-status=dead|archive-date=6 January 2013|title=Bogie boost for Rajdhani & Shatabdi|work=Telegraph India|accessdate=2014-05-28}} *{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/ranchi/German-technology-in-Shatabdi-coaches/articleshow/27046639.cms|title=German technology in Shatabdi coaches|work=The Times of India|date=8 December 2013 |accessdate=2014-05-28}} ==ᱵᱟᱦᱨᱮ ᱡᱚᱱᱚᱲ== *{{cite web|url=http://www.indianrail.gov.in |title=Welcome to Indian Railway Passenger reservation Enquiry |publisher=indianrail.gov.in |accessdate=2014-04-05 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140408180437/http://www.indianrail.gov.in/ |archivedate=8 April 2014 |df=dmy-all }} * https://news.webindia123.com/news/articles/India/20131206/2297991.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190412094918/https://news.webindia123.com/news/articles/India/20131206/2297991.html |date=2019-04-12 }} * http://indianrailways.gov.in/railwayboard/uploads/directorate/finance_budget/Previous%20Budget%20Speeches/1995-96.pdf * https://www.irfca.org/docs/ministers-trains.html {{DEFAULTSORT:ᱦᱟᱣᱲᱟ-ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱥᱟᱛᱟᱵᱫᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ}} [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱟᱛᱟᱵᱫᱤ ᱮᱠᱥᱯᱨᱮᱥ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱯᱚᱪᱷᱤᱢ ᱵᱟᱝᱞᱟ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱡᱷᱟᱨᱠᱷᱚᱸᱰ ᱨᱮ ᱨᱮᱞ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱦᱟᱣᱲᱟ ᱨᱮᱞᱣᱮ ᱥᱴᱮᱥᱚᱱ ᱠᱷᱚᱱ ᱴᱨᱮᱱ ᱠᱚ]] [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱨᱟᱺᱪᱤ ᱨᱮ ᱥᱟᱜᱟᱲᱚᱢ]] m8tfxx5gg60ll83hydcb8q8rdglaahi ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ:ᱣᱤᱠᱤᱯᱤᱰᱤᱭᱟ ᱮᱥᱤᱭᱳ ᱪᱟᱸᱫᱚ ᱒᱐᱒᱖/ᱥᱮᱞᱮᱫᱤᱭᱟᱹ 4 38239 200528 200521 2026-11-10T05:44:45Z ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱢᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ 11886 200528 wikitext text/x-wiki <!---(ᱱᱚᱸᱰᱮ ᱟᱢᱟᱜ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱢᱮ᱾ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱞᱟᱦᱟᱨᱮ ᱞᱚᱜᱽ ᱤᱱ ᱡᱟᱹᱨᱩᱲᱟ᱾ ᱵᱟᱢ ᱞᱚᱜᱽ ᱤᱱ ᱞᱮᱱ ᱠᱷᱟᱱ ᱧᱩᱛᱩᱢ ᱵᱟᱝ ᱦᱟᱛᱟᱣᱚᱜ-ᱟ) ᱞᱟᱛᱟᱨ ᱨᱮ ~~~~ (symbol) ᱮᱢ ᱠᱟᱛᱮ ᱥᱩᱦᱤ ᱢᱮ ---> # [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Bijendra Hansda Purudhul|Bijendra Hansda Purudhul]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Bijendra Hansda Purudhul|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱘:᱐᱘, ᱑᱘ ᱚᱠᱴᱚᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) # [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:AlbetusTudu|AlbetusTudu]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:AlbetusTudu|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱑:᱐᱖, ᱔ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) # [[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Ramjit Tudu|ℝ𝕒𝕞𝕛𝕚𝕥 𝕋𝕦𝕕𝕦]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Ramjit Tudu|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱑᱘:᱒᱓, ᱕ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) #[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Sanersing Hansdah|Sanersing Hansdah]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Sanersing Hansdah|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱕:᱐᱘, ᱗ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) #[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱥᱟᱜᱮᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱥᱟᱜᱮᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱟᱜᱮᱱ ᱦᱮᱢᱵᱽᱨᱚᱢ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱖:᱔᱙, ᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) #[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱥᱣᱟᱫᱷᱤᱱ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ|ᱥᱣᱟᱫᱷᱤᱱ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱣᱟᱫᱷᱤᱱ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱒᱓, ᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) #[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Radhi Marndi|Radhi Marndi]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Radhi Marndi|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱒᱖, ᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) #[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱪᱷᱤᱛᱟ ᱴᱩᱰᱩ|ᱪᱷᱤᱛᱟ ᱴᱩᱰᱩ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱪᱷᱤᱛᱟ ᱴᱩᱰᱩ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱓᱒, ᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) #[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱢᱚᱢᱚᱛᱟ ᱨᱟᱬᱤ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ|ᱢᱚᱢᱚᱛᱟ ᱨᱟᱬᱤ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱢᱚᱢᱚᱛᱟ ᱨᱟᱬᱤ ᱢᱟᱨᱟᱱᱰᱤ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱓᱓, ᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) #[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Sabitri soren|Sabitri soren]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:Sabitri soren|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱔᱐, ᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) #[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱥᱩᱛᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱥᱩᱛᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱩᱛᱟᱹ ᱥᱚᱨᱮᱱ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱔᱖, ᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) #[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱥᱤᱵᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ ᱙|ᱥᱤᱵᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ ᱙]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱥᱤᱵᱚ ᱦᱟᱸᱥᱫᱟᱜ ᱙|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱗:᱔᱘, ᱙ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) #[[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱢᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ|ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱢᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ]] ([[ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ:ᱢᱚᱫᱷᱩᱥᱢᱤᱛᱟ ᱦᱮᱢᱵᱨᱚᱢ|ᱜᱟᱞᱢᱟᱨᱟᱣ]]) ᱐᱕:᱔᱔, ᱑᱐ ᱱᱚᱵᱷᱮᱢᱵᱚᱨ ᱒᱐᱒᱖ (UTC) nn0h0orf8qgyybdtrm7qlw8mwh9zkvu ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ 14 38354 200530 2026-11-10T10:17:24Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "{{Commons}} {{Cat main}}" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 200530 wikitext text/x-wiki {{Commons}} {{Cat main}} 76l5zafowcycfs8paeqy76z5elrjvvy 200531 200530 2026-11-10T10:18:39Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱮᱰᱤᱭᱟ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 200530 wikitext text/x-wiki {{Commons}} {{Cat main}} 76l5zafowcycfs8paeqy76z5elrjvvy ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱮᱰᱤᱭᱟ 14 38355 200532 2026-11-10T10:18:39Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱡ [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱮᱰᱤᱭᱟ]] ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱫᱚ [[ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ]] ᱧᱤᱛᱩᱢᱨᱮ ᱩᱪᱟᱹᱲ ᱠᱮᱫᱼᱟᱭ 200532 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[:ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ]] b5efu7wa7xdd9hgjretlxfm6e9by344 ᱛᱷᱚᱠ:ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ ᱠᱚᱢᱯᱚᱱᱤ ᱠᱚ 14 38356 200535 2026-11-10T10:21:26Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 "{{Commons}} {{Cat main}}" ᱥᱟᱶᱛᱮ ᱥᱟᱦᱴᱟ ᱵᱮᱱᱟᱣᱟᱠᱟᱱᱟ 200535 wikitext text/x-wiki {{Commons}} {{Cat main}} 76l5zafowcycfs8paeqy76z5elrjvvy 200536 200535 2026-11-10T10:23:01Z ᱤᱧ ᱢᱟᱛᱟᱞ 5347 200536 wikitext text/x-wiki {{Commons}} {{Cat main|ᱥᱳᱥᱟᱞ ᱢᱤᱰᱤᱭᱟ}} 7r0w72lneg17vs0py1s42gpoq7uv4ml