विकिपीडिया sawiki https://sa.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A5%8D MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter माध्यमम् विशेषः सम्भाषणम् सदस्यः सदस्यसम्भाषणम् विकिपीडिया विकिपीडियासम्भाषणम् सञ्चिका सञ्चिकासम्भाषणम् मीडियाविकि मीडियाविकिसम्भाषणम् फलकम् फलकसम्भाषणम् साहाय्यम् साहाय्यसम्भाषणम् वर्गः वर्गसम्भाषणम् प्रवेशद्वारम् प्रवेशद्वारसम्भाषणम् TimedText TimedText talk पटलम् पटलसम्भाषणम् Event Event talk 0 12232 501961 495658 2026-11-05T19:25:48Z Rotondus 29609 501961 wikitext text/x-wiki [[सञ्चिका:Sugriva Ramayana.jpg|लघुचित्रम्|सुग्रीवः]] ==सुग्रीवस्य जन्म== सूर्यपुत्रः सुग्रीवः कश्चन वानरश्रेष्ठ:। तारनामकस्य राज्ञ्यः पुत्री''' रुमा''' सुग्रीवस्य पत्नी । '''[[वाली]]''' सुग्रीवस्य अग्रजः । एकदा कपिराजः ऋक्षराज''':''' एकस्मिन् सरसि स्नात्वा स्त्रीरूपं प्राप्तवान् । तत् दृष्ट्वा तस्मिन् स्त्रीरूपे सूर्यः इन्द्रश्च अनुरक्तौ । सूर्यात् सुग्रीवः, इन्द्रात् वाली च जन्म प्राप्तवान् । कपिराजत्वेन सुग्रीव: रामस्या भार्यायां सीताम् राक्षसराजस्य [[रावणः|रावण]]स्य बंधनात् मुक्तिम् कर्तुं साहायं‌ कृतवान् । किस्किन्दातः निर्वासनानन्तरं सुग्रीवः ऋषियुमुख इति पर्वतस्य निवासं प्रारभत । पृथिव्यां एतत् एकमेव स्थानम् आसीत् यत्र बलिः प्राप्तुं न शक्नोति स्म । प्रव्रजने सुग्रीव: विष्णो: अवतारस्य: रामं परिचयं कृतवान्। य: सहभार्या: [[सीता|सीतां]] राक्षस: राजस्यरावणस्य मुक्तं प्रयंतम् क्रतुं प्रयतते ।[[रामः|राम:]] सुग्रीवम् प्रतिज्ञातवान् यत् स: वालि हत्वा: सुग्रीव: वानाराज्य: पुन: स्थापश्यामी: इति। सुग्रीव: तु रामस्य: अन्वेष्णे सहायम् कृतु्ं प्रतिज्ञात्वान् ==वालीसुग्रीवयोः कलहः== एकदा मायावीनामकराक्षसेन सह वाली एकस्यां गुहायां युद्धं कुर्वाण: आसीत् । गुहातः रक्तप्रवाह आरब्धः। अग्रजः वाली स्वर्गस्थोऽभवदिति मत्वा सुग्रीवः तस्य उत्तरकर्म समासाद्य सिंहासनमधिरूढः । कतिपयदिनानन्तरं गुहातः बहिरागत्य सिंहासने उपविष्टं सुग्रीवं दृष्ट्वा कुपितः वाली अनुजेन सह युद्धमकरोत् । भयेन पलायितः सुग्रीवः ऋष्यमूकपर्वतमगच्छत् । ==श्रीरामसन्दर्शनम्== [[File:Brooklyn Museum - Rama and Lakshmana Confer with Sugriva about the Search for Sita Page from a Dispersed Ramayana Series.jpg|thumb|राम लक्ष्मणाभ्यां सह सुग्रीवः]] रावणेन अपहृतां सीतामन्विष्यन् यदा श्रीरामः ऋष्यमूकपर्वतमागतवान् तदा सुग्रीवस्य मैत्री अभवत्।सुग्रीवसाहाय्येन सीताशोध: आरब्धः । हनूमता यदा लङ्कायां सीता दृष्टा तदा सुग्रीवसेना समुद्रस्य सेतुबन्धनं कृत्वा लङ्कां प्रविष्टवती। '''रावणकुम्भकर्णाभ्यां''' सह सुग्रीवः युद्धं कृतवान् । श्रीरामसाहाय्येन अग्रजं वालिनं हतवान् । रीरामस्य निर्गमनानन्तरम् अग्रजस्य पुत्राय '''अङ्गदाय''' किष्किन्धायां राज्याभिषेकं कृत्वा स्वयं दिव्यदेहधारी सन् सद्गतिं प्राप्तवान् । ==देवीभागवते सुग्रीवः== अयं '''शुम्भनिशुम्भ'''नामकयोः दैत्ययोः दूतः । '''त्रिपुरसुन्दर्यां''' देव्यामनुरक्तौ दैत्यौ एनं सुग्रीवं दूतरूपेण देव्याः समीपं प्रेषितवन्तौ आस्ताम्। {{रामायणम्}} ‎ [[वर्गः:रामायणस्य पात्राणि|सुग्रीवः]] [[वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः]] [[वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎]] [[वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] 1nobmumwa682gd2l2fzkz0hbql4p2vz 0 12263 501962 482923 2026-11-05T19:39:40Z Rotondus 29609 501962 wikitext text/x-wiki [[सञ्चिका:Vali, the Monkey King killed by Rāma..jpg|लघुचित्रम्]] वाली [[सुग्रीवः|सुग्रीवस्य]] अग्रजः । एकदा '''ऋक्षरजाः''' एकस्मिन् सरसि स्नात्वा स्त्रीरूपं प्राप्तवान् । तं दृष्ट्वा आकृष्टः '''इन्द्रः''' वालिनः पिता ।''' तारा''' अस्य पत्नी । '''अङ्गदः''' वालिनः पुत्रः । महापराक्रमवान् अयम् एकवारं '''रावण'''मपि पराजितवानासीत् । ==वरप्राप्तिः== वालिनः कृते देवेन्द्रः वररूपेण एकं सुवर्णहारं दत्तवान् आसीत् । तं हारं धृत्वा युद्धार्थं यदि गच्छति तर्हि तत्पुरतः विद्यमानस्य विरोधिनः तदर्धं बलं वाली प्राप्नोति स्म । ==मुनिशापः== एकदा '''मयासुर'''पुत्रः '''दुन्दुभि'''नामकः दैत्यः महिषवेषं धृत्वा युद्धार्थं '''किष्किन्धा'''मागतवान् । वाली तेन सह युद्धं कृत्वा मारितवान् । तस्य मृतशरीरं सुदूरं क्षिप्तवान् ।'''ऋष्यमूक'''पर्वते '''मतङ्ग'''नामा मुनिः तपः आचरन् आसीत् । वालिना क्षिप्तं शरीरं मुनेः आश्रमप्रदेशे पतितम् । कुपितः मुनिः,यदि ऋष्यमूकपर्वतं प्रति वालिनः आगमनं भवति तर्हि तस्य मरणं भवत्विति शापं ददाति । ==भ्रातृकलहः== '''मायावी'''नामा कश्चन असुरः वालिना सह युद्धार्थं किष्किन्धामागतवान् । तेन सह एकस्यां गुहायां वाली युद्धं कुर्वाण आसीत् । युद्धं बहुकालपर्यन्तं प्राचलत् । सुग्रीवः गुहायाः बहिः प्रतीक्षमाणः आसीत्। गुहातः रक्तप्रवाह आरब्धः । अग्रजः मृत इति विचिन्त्य सुग्रीवः किष्किन्धामागत्य सिंहासनमधिरूढः । किञ्चित्कालानन्तरं प्रत्यागतः वाली सिंहासने उपविष्टं सुग्रीवं दृष्ट्वा कुपितो भूत्वा अनुजं सुग्रीवं सिंहासनात् आकृष्य कलहमारब्धवान् । वालिनः भयात् सुग्रीवः ऋष्यमूकपर्वतं प्रति पलायितवान् । वाली सुग्रीवस्य पत्न्या रुमया सह रममाण आसीत् । ==वालीवधः== सीतापहरणानन्तरं सीतामन्विषन् ऋष्यमूकपर्वतमागतस्य '''श्रीरामचन्द्रस्य''' सुग्रीवेण सह मेलनमभवत् । तेन सह मैत्री च समजायत । सीतान्वेषणे सुग्रीवः वानरसैन्येन सह स्वस्य साहाय्यमाचरितवान् । अग्रजं वालिनं हन्तुं सुग्रीवः श्रीरामस्य साहाय्यं प्रार्थितवान् । श्रीरामः सुग्रीवमुखात् वालिनः बलविषयिणीं वार्तां ज्ञात्वा वालिनं युद्धार्थमाह्वातुं प्रेरितवान् । वालीसुग्रीवयोः युद्धावसरे श्रीरामः निलीय शराघातेन वालिनः वधं समाचरितवान् । [[श्रेणी:रामायणम्]] [[श्रेणी:निर्वाचित लेख]] ==बाह्यसम्पर्कतन्तुः== *[http://www.sacred-texts.com/hin/m03/m03278.htm Mahabharata, Book III: Vana Parva, Section 278]: online text for the section of the Mahabharata describing Rama's alliance with Sugriva and the killing of Vali. *[http://www.sacred-texts.com/hin/rama/ry290.htm Ramayana, Book IV, Canto 16]: online text for the section of the [[Ramayana]] of [[Valmiki]] describing Bali's death at the hands of Rama. *[http://angkorblog.com/_wsn/page2.html Photographs of a bas relief] at the temple of Banteay Srei in Cambodia depicting the combat between Vali and Sugriva. *[http://www.valmikiramayan.net/kishkindha/sarga11/kishkindha_11_prose.htm Valmiki Ramayana Kishkindha Kanda Prose Sagara 11] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120602015802/http://www.valmikiramayan.net/kishkindha/sarga11/kishkindha_11_prose.htm |date=2012-06-02 }} {{रामायणम्}} [[वर्गः:रामायणस्य पात्राणि]] [[वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎]] [[वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎]] [[वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] rxmr407aed9hcafdegjzkebjw3mz7pr 0 18194 501956 483325 2026-11-05T13:46:57Z Pkrs1 44252 वर्तनी ([[:en:MOS:SPACING]]) 501956 wikitext text/x-wiki [[File:Patanjali.jpg|thumb|पतञ्जलिः]] ==सूत्रसारः== ==व्यासभाष्यम्== देहान्तरिता जन्मना सिद्धिः। औषधिभिरसुरभवनेषु रसायनेनेत्येवऽदि। मन्त्रैराकाशगमनाणिमादिलाभः। तपसा सङ्कल्पसिद्धिः कामरूपी यत्र तत्र कामग इत्येवमादि। समाधिजाः सिद्धयो व्याख्याः ॥१॥ == सम्बद्धाः लेखाः == [[योगदर्शनम्]] [[पतञ्जलिः]] [[अष्टाङ्गयोगः]] [[अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः]] == बाह्यसम्पर्कतन्तुः == {{Wikisourcelang|अथ योगानुशासनम्}} * http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/bhojavritti.html?lang=hi * http://www.gitasupersite.iitk.ac.in/yogasutra_content?language=dv&field_chapter_value=1&field_nsutra_value=1&enable_sutra=1&enable_bhaysa=1&enable_vritti=1 * https://www.youtube.com/watch?v=uUmg-2Y6KcM == उद्धरणम् == {{reflist}} == अधिकवाचनाय == [http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/yogasuutra.html?lang=sa पतञ्जलियोगसूत्रम्] [http://yogasutrastudy.info/ योगसूत्राणि शृण्वन्तु] [http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304121432/http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf |date=2016-03-04 }} [http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140707052420/http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf |date=2014-07-07 }} {{शिखरं गच्छतु}} *[http://books.google.com/books?id=hvsmdzI1iksC& Yoga system of Patañjali] (including commentaries ''Yoga-bhāshya'' by Vyasa and, ''Tattva-vāicāradī'' by Vāchaspati-Miçra), translated by James Haughton Woods, at books.google.com *[http://books.google.com/books?id=AbwoAAAAYAAJ& The Yoga Aphorisms of Patañjali] (including commentary by Bhoja Raja), translated by Rajendralala Mitra, at books.google.com *[http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Patañjali/ Patañjali - Yoga-Sutra: A word by word translation with gramma and comment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120202032732/http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Pata%C3%B1jali/ |date=2012-02-02 }} *[http://www.sacred-texts.com/hin/yogasutr.htm The Yoga Sutras of Patañjali], translation by BonGiovanni, at sacred-texts.com *[http://www.gutenberg.org/etext/2526 The Yoga Sutras of Patañjali: the Book of the Spiritual Man by Patañjali], an interpretation by Charles Johnston, at Project Gutenberg *[http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/ Yoga sutra and related yoga texts], at sanskritdocuments.org *[http://www.archive.org/details/PatañjaliYogaSutrasswamiHarshanananda Audio lectures on Yoga Sutras], by Swami Harshananda, at archive.org *[http://svastha.bloomfire.com Yoga Sutras Online Program] by A. G. Mohan [ [[वर्गः:कैवल्यपादः]] [[वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः]] [[वर्गः:योगसूत्राणि]] [[वर्गः:योगशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः]] 4wbzjad9bkzrlmhrk0zzvplcsptweix 0 18225 501951 483321 2026-11-05T12:18:05Z Pkrs1 44252 वर्तनी ([[:en:MOS:SPACING]]) 501951 wikitext text/x-wiki [[File:Patanjali.jpg|thumb|पतञ्जलिः]] ==सूत्रसारः== ==व्यासभाष्यम्== केचिदाहुः—ज्ञानसहभूरेवार्थो भोग्यत्वात्सुखादिवदिति। त एतया द्वारा साधारणत्वं बाधमानाः पूर्वोत्तरेषु क्षणेषु वस्तुस्वरूपमेवापह्नुवते— एकचित्ततन्त्रं चेत्वस्तु स्यात्, तदा चित्ते व्यग्रे निरुद्धे वा स्वरूपमेव तेनापरामृष्टामन्यस्याविषयीभूतमप्रमाणकमगृहीतस्वभावकं केनचित्, तदानीं किं तत्स्यात्? सम्बध्यमानं च पुनश्चित्तेन कुतुत्पद्येत ? ये चास्यानुपस्थिता भागास्ते चास्य न स्युः, एवं नास्ति पृष्ठमित्युदरमपि न गृह्येत। तस्मात्स्वतन्त्रोऽर्थः सर्वपुरुषसाधारणः। स्वतन्त्राणि च चित्तानि प्रतिपुरुषं प्रवर्तन्ते। तयोः सम्बन्धादुपलब्धिः पुरुषस्य भोग इति ॥१६॥ == सम्बद्धाः लेखाः == [[योगदर्शनम्]] [[पतञ्जलिः]] [[अष्टाङ्गयोगः]] [[अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः]] == बाह्यसम्पर्कतन्तुः == {{Wikisourcelang|अथ योगानुशासनम्}} * http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/bhojavritti.html?lang=hi * http://www.gitasupersite.iitk.ac.in/yogasutra_content?language=dv&field_chapter_value=1&field_nsutra_value=1&enable_sutra=1&enable_bhaysa=1&enable_vritti=1 * https://www.youtube.com/watch?v=uUmg-2Y6KcM == उद्धरणम् == {{reflist}} == अधिकवाचनाय == [http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/yogasuutra.html?lang=sa पतञ्जलियोगसूत्रम्] [http://yogasutrastudy.info/ योगसूत्राणि शृण्वन्तु] [http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304121432/http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf |date=2016-03-04 }} [http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140707052420/http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf |date=2014-07-07 }} {{शिखरं गच्छतु}} *[http://books.google.com/books?id=hvsmdzI1iksC& Yoga system of Patañjali] (including commentaries ''Yoga-bhāshya'' by Vyasa and, ''Tattva-vāicāradī'' by Vāchaspati-Miçra), translated by James Haughton Woods, at books.google.com *[http://books.google.com/books?id=AbwoAAAAYAAJ& The Yoga Aphorisms of Patañjali] (including commentary by Bhoja Raja), translated by Rajendralala Mitra, at books.google.com *[http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Patañjali/ Patañjali - Yoga-Sutra: A word by word translation with gramma and comment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120202032732/http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Pata%C3%B1jali/ |date=2012-02-02 }} *[http://www.sacred-texts.com/hin/yogasutr.htm The Yoga Sutras of Patañjali], translation by BonGiovanni, at sacred-texts.com *[http://www.gutenberg.org/etext/2526 The Yoga Sutras of Patañjali: the Book of the Spiritual Man by Patañjali], an interpretation by Charles Johnston, at Project Gutenberg *[http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/ Yoga sutra and related yoga texts], at sanskritdocuments.org *[http://www.archive.org/details/PatañjaliYogaSutrasswamiHarshanananda Audio lectures on Yoga Sutras], by Swami Harshananda, at archive.org *[http://svastha.bloomfire.com Yoga Sutras Online Program] by A. G. Mohan [[वर्गः:कैवल्यपादः]] [[वर्गः:योगसूत्राणि]] [[वर्गः:योगशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः]] [[वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः]] [[वर्गः:योगसूत्राणां चित्रसारमञ्जूषाकार्यम्]] knkvfs4ugg7jzg68alre1h59pkq68ig 0 18226 501953 483322 2026-11-05T12:52:58Z Pkrs1 44252 वर्तनी ([[:en:MOS:SPACING]]) 501953 wikitext text/x-wiki [[File:Patanjali.jpg|thumb|पतञ्जलिः]] ==सूत्रसारः== ==व्यासभाष्यम्== अयस्कान्तमणिकल्पा विषया अयःसधर्मकं चित्तमभिसम्बध्योपरञ्जयन्ति। येन च विषयेणोपरक्तं चित्तं स विषयो ज्ञातस्ततोऽन्यः पुनरज्ञातः। वस्तुनो ज्ञाताज्ञातस्वरूपत्वात्परिणामि चित्तम् ॥१७॥ == सम्बद्धाः लेखाः == [[योगदर्शनम्]] [[पतञ्जलिः]] [[अष्टाङ्गयोगः]] [[अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः]] == बाह्यसम्पर्कतन्तुः == {{Wikisourcelang|अथ योगानुशासनम्}} * http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/bhojavritti.html?lang=hi * http://www.gitasupersite.iitk.ac.in/yogasutra_content?language=dv&field_chapter_value=1&field_nsutra_value=1&enable_sutra=1&enable_bhaysa=1&enable_vritti=1 * https://www.youtube.com/watch?v=uUmg-2Y6KcM == उद्धरणम् == {{reflist}} == अधिकवाचनाय == [http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/yogasuutra.html?lang=sa पतञ्जलियोगसूत्रम्] [http://yogasutrastudy.info/ योगसूत्राणि शृण्वन्तु] [http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304121432/http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf |date=2016-03-04 }} [http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140707052420/http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf |date=2014-07-07 }} {{शिखरं गच्छतु}} *[http://books.google.com/books?id=hvsmdzI1iksC& Yoga system of Patañjali] (including commentaries ''Yoga-bhāshya'' by Vyasa and, ''Tattva-vāicāradī'' by Vāchaspati-Miçra), translated by James Haughton Woods, at books.google.com *[http://books.google.com/books?id=AbwoAAAAYAAJ& The Yoga Aphorisms of Patañjali] (including commentary by Bhoja Raja), translated by Rajendralala Mitra, at books.google.com *[http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Patañjali/ Patañjali - Yoga-Sutra: A word by word translation with gramma and comment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120202032732/http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Pata%C3%B1jali/ |date=2012-02-02 }} *[http://www.sacred-texts.com/hin/yogasutr.htm The Yoga Sutras of Patañjali], translation by BonGiovanni, at sacred-texts.com *[http://www.gutenberg.org/etext/2526 The Yoga Sutras of Patañjali: the Book of the Spiritual Man by Patañjali], an interpretation by Charles Johnston, at Project Gutenberg *[http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/ Yoga sutra and related yoga texts], at sanskritdocuments.org *[http://www.archive.org/details/PatañjaliYogaSutrasswamiHarshanananda Audio lectures on Yoga Sutras], by Swami Harshananda, at archive.org *[http://svastha.bloomfire.com Yoga Sutras Online Program] by A. G. Mohan [[वर्गः:कैवल्यपादः]] [[वर्गः:योगसूत्राणि]] [[वर्गः:योगशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः]] [[वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः]] [[वर्गः:योगसूत्राणां चित्रसारमञ्जूषाकार्यम्]] 4tvfrhsl46tdw6g8eoltqlharjwi5em 0 18227 501954 483323 2026-11-05T13:25:20Z Pkrs1 44252 वर्तनी ([[:en:MOS:SPACING]]) 501954 wikitext text/x-wiki [[File:Patanjali.jpg|thumb|पतञ्जलिः]] ==सूत्रसारः== ==व्यासभाष्यम्== यस्य तु तदेव चित्तं विषयस्तस्य— यदि चित्तवत्प्रभुरपि पुरुषः परिणमेत, ततस्तद्विषयाश्चित्तवृत्तयः शब्दादिविषयवज्ज्ञाताज्ञाताः स्युः। सदाज्ञातत्वं तु मनसस्तत्प्रभोः पुरुषस्यापरिणामित्वमनुमापयति ॥१८॥ == सम्बद्धाः लेखाः == [[योगदर्शनम्]] [[पतञ्जलिः]] [[अष्टाङ्गयोगः]] [[अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः]] == बाह्यसम्पर्कतन्तुः == {{Wikisourcelang|अथ योगानुशासनम्}} * http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/bhojavritti.html?lang=hi * http://www.gitasupersite.iitk.ac.in/yogasutra_content?language=dv&field_chapter_value=1&field_nsutra_value=1&enable_sutra=1&enable_bhaysa=1&enable_vritti=1 * https://www.youtube.com/watch?v=uUmg-2Y6KcM == उद्धरणम् == {{reflist}} == अधिकवाचनाय == [http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/yogasuutra.html?lang=sa पतञ्जलियोगसूत्रम्] [http://yogasutrastudy.info/ योगसूत्राणि शृण्वन्तु] [http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304121432/http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf |date=2016-03-04 }} [http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140707052420/http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf |date=2014-07-07 }} {{शिखरं गच्छतु}} *[http://books.google.com/books?id=hvsmdzI1iksC& Yoga system of Patañjali] (including commentaries ''Yoga-bhāshya'' by Vyasa and, ''Tattva-vāicāradī'' by Vāchaspati-Miçra), translated by James Haughton Woods, at books.google.com *[http://books.google.com/books?id=AbwoAAAAYAAJ& The Yoga Aphorisms of Patañjali] (including commentary by Bhoja Raja), translated by Rajendralala Mitra, at books.google.com *[http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Patañjali/ Patañjali - Yoga-Sutra: A word by word translation with gramma and comment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120202032732/http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Pata%C3%B1jali/ |date=2012-02-02 }} *[http://www.sacred-texts.com/hin/yogasutr.htm The Yoga Sutras of Patañjali], translation by BonGiovanni, at sacred-texts.com *[http://www.gutenberg.org/etext/2526 The Yoga Sutras of Patañjali: the Book of the Spiritual Man by Patañjali], an interpretation by Charles Johnston, at Project Gutenberg *[http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/ Yoga sutra and related yoga texts], at sanskritdocuments.org *[http://www.archive.org/details/PatañjaliYogaSutrasswamiHarshanananda Audio lectures on Yoga Sutras], by Swami Harshananda, at archive.org *[http://svastha.bloomfire.com Yoga Sutras Online Program] by A. G. Mohan [[वर्गः:कैवल्यपादः]] [[वर्गः:योगसूत्राणि]] [[वर्गः:योगशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः]] [[वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः]] [[वर्गः:योगसूत्राणां चित्रसारमञ्जूषाकार्यम्]] 80245i255s8gcnn136j7sgls1d2a6jd 0 18229 501955 483324 2026-11-05T13:36:14Z Pkrs1 44252 वर्तनी ([[:en:MOS:SPACING]]) 501955 wikitext text/x-wiki [[File:Patanjali.jpg|thumb|पतञ्जलिः]] ==सूत्रसारः== ==व्यासभाष्यम्== स्यादाशङ्का—चित्तमेव स्वाभासं विषयाभासं च वैनाशिकानां चित्तात्मवादिनां भविष्यति अग्निवत। यथेतराणीन्द्रियाणि शब्दादयश्च दृश्यत्वान्न स्वाभासानि, तथा मनोऽपि प्रत्येतय्वम्। न चाग्निरत्र डः। न ह्यग्निरात्मस्वरूपमप्रकाशं पूर्व्कार्य। प्रकाशश्चायं प्रकाश्यप्रकाशकसंयोगे दृष्टः। न च स्वरूपमात्रेऽस्ति संयोगः। किं च, स्वाभासं चित्तमित्यग्राह्यमेव कस्यचिदिति शब्दार्थः। तद्यथा—स्वात्मप्रतिष्ठमाकाशं न परप्रतिष्ठमित्यर्थः। स्वबुद्धिप्रचारप्रतिसंवेदनात्सत्त्वानां प्रवृत्तिर्दृश्यते। क्रुद्धोऽहं, भीतोऽहं, अमुत्र मे रोगोऽमुत्र मे क्रोध इति। एतत्स्वबुद्धेरग्रहणे न युक्तमिति ॥१९॥ == सम्बद्धाः लेखाः == [[योगदर्शनम्]] [[पतञ्जलिः]] [[अष्टाङ्गयोगः]] [[अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः]] == बाह्यसम्पर्कतन्तुः == {{Wikisourcelang|अथ योगानुशासनम्}} * http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/bhojavritti.html?lang=hi * http://www.gitasupersite.iitk.ac.in/yogasutra_content?language=dv&field_chapter_value=1&field_nsutra_value=1&enable_sutra=1&enable_bhaysa=1&enable_vritti=1 * https://www.youtube.com/watch?v=uUmg-2Y6KcM == उद्धरणम् == {{reflist}} == अधिकवाचनाय == [http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/yogasuutra.html?lang=sa पतञ्जलियोगसूत्रम्] [http://yogasutrastudy.info/ योगसूत्राणि शृण्वन्तु] [http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304121432/http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf |date=2016-03-04 }} [http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140707052420/http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf |date=2014-07-07 }} {{शिखरं गच्छतु}} *[http://books.google.com/books?id=hvsmdzI1iksC& Yoga system of Patañjali] (including commentaries ''Yoga-bhāshya'' by Vyasa and, ''Tattva-vāicāradī'' by Vāchaspati-Miçra), translated by James Haughton Woods, at books.google.com *[http://books.google.com/books?id=AbwoAAAAYAAJ& The Yoga Aphorisms of Patañjali] (including commentary by Bhoja Raja), translated by Rajendralala Mitra, at books.google.com *[http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Patañjali/ Patañjali - Yoga-Sutra: A word by word translation with gramma and comment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120202032732/http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Pata%C3%B1jali/ |date=2012-02-02 }} *[http://www.sacred-texts.com/hin/yogasutr.htm The Yoga Sutras of Patañjali], translation by BonGiovanni, at sacred-texts.com *[http://www.gutenberg.org/etext/2526 The Yoga Sutras of Patañjali: the Book of the Spiritual Man by Patañjali], an interpretation by Charles Johnston, at Project Gutenberg *[http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/ Yoga sutra and related yoga texts], at sanskritdocuments.org *[http://www.archive.org/details/PatañjaliYogaSutrasswamiHarshanananda Audio lectures on Yoga Sutras], by Swami Harshananda, at archive.org *[http://svastha.bloomfire.com Yoga Sutras Online Program] by A. G. Mohan [[वर्गः:कैवल्यपादः]] [[वर्गः:योगसूत्राणि]] [[वर्गः:योगशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः]] [[वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः]] [[वर्गः:योगसूत्राणां चित्रसारमञ्जूषाकार्यम्]] mywqjnc2ahpvcx2ay0214ufpqsfe616 0 18230 501957 483326 2026-11-05T14:13:54Z Pkrs1 44252 वर्तनी ([[:en:MOS:SPACING]]) 501957 wikitext text/x-wiki [[File:Patanjali.jpg|thumb|पतञ्जलिः]] ==सूत्रसारः== ==व्यासभाष्यम्== न चैकस्मिन्क्षणे स्वपररूपावधारणं युक्तम्। क्षणिकवादिनो यद्भवनं सैव क्रिया, तदेव च कारकमित्यभ्युपगमः ॥२०॥ == सम्बद्धाः लेखाः == [[योगदर्शनम्]] [[पतञ्जलिः]] [[अष्टाङ्गयोगः]] [[अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः]] == बाह्यसम्पर्कतन्तुः == {{Wikisourcelang|अथ योगानुशासनम्}} * http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/bhojavritti.html?lang=hi * http://www.gitasupersite.iitk.ac.in/yogasutra_content?language=dv&field_chapter_value=1&field_nsutra_value=1&enable_sutra=1&enable_bhaysa=1&enable_vritti=1 * https://www.youtube.com/watch?v=uUmg-2Y6KcM == उद्धरणम् == {{reflist}} == अधिकवाचनाय == [http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/yogasuutra.html?lang=sa पतञ्जलियोगसूत्रम्] [http://yogasutrastudy.info/ योगसूत्राणि शृण्वन्तु] [http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304121432/http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf |date=2016-03-04 }} [http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140707052420/http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf |date=2014-07-07 }} {{शिखरं गच्छतु}} *[http://books.google.com/books?id=hvsmdzI1iksC& Yoga system of Patañjali] (including commentaries ''Yoga-bhāshya'' by Vyasa and, ''Tattva-vāicāradī'' by Vāchaspati-Miçra), translated by James Haughton Woods, at books.google.com *[http://books.google.com/books?id=AbwoAAAAYAAJ& The Yoga Aphorisms of Patañjali] (including commentary by Bhoja Raja), translated by Rajendralala Mitra, at books.google.com *[http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Patañjali/ Patañjali - Yoga-Sutra: A word by word translation with gramma and comment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120202032732/http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Pata%C3%B1jali/ |date=2012-02-02 }} *[http://www.sacred-texts.com/hin/yogasutr.htm The Yoga Sutras of Patañjali], translation by BonGiovanni, at sacred-texts.com *[http://www.gutenberg.org/etext/2526 The Yoga Sutras of Patañjali: the Book of the Spiritual Man by Patañjali], an interpretation by Charles Johnston, at Project Gutenberg *[http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/ Yoga sutra and related yoga texts], at sanskritdocuments.org *[http://www.archive.org/details/PatañjaliYogaSutrasswamiHarshanananda Audio lectures on Yoga Sutras], by Swami Harshananda, at archive.org *[http://svastha.bloomfire.com Yoga Sutras Online Program] by A. G. Mohan [[वर्गः:कैवल्यपादः]] [[वर्गः:योगसूत्राणि]] [[वर्गः:योगशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः]] [[वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः]] [[वर्गः:योगसूत्राणां चित्रसारमञ्जूषाकार्यम्]] l3aqgxlqjrwz7eb0lhgxe9yw9cd4vub 0 18232 501958 483327 2026-11-05T14:44:02Z Pkrs1 44252 वर्तनी ([[:en:MOS:SPACING]]) 501958 wikitext text/x-wiki [[File:Patanjali.jpg|thumb|पतञ्जलिः]] ==सूत्रसारः== ==व्यासभाष्यम्== स्यान्मतिः—स्वरसनिरुद्धं चित्तं चित्तान्तरेण समनन्तरेण गृह्यत इति। अथ चित्तं चेच्चित्तान्तरेण गृह्येत, बुद्धिबुद्धिः केन गृह्यते ? साप्यन्यया साप्यन्ययेत्यतिप्रसङ्गः। स्मृतिसंकरश्च—यावन्तो बुद्धिबुद्धीनामनुभवास्तावत्यः स्मृतयः प्राप्नुवन्ति। तत्सङ्कराच्चैकस्मृत्यनवधारणं च स्यादित्येवं बुद्धिप्रतिसंवेदिनं पुरुषमपलपद्भिर्वैनाशिकैः सर्वमेवाकुलीकृतम्। ते तु भोक्तृस्वरूपं यत्र क्वचन कल्पयन्तो न न्यायेन सङ्गच्छते। केचित्सत्त्वमात्रमपि परिकल्प्यास्ति, स सत्त्वो य एतान्पञ्च स्कन्धान्निक्षिप्यान्यांश्च प्रतिसन्दधातीत्युक्त्वा, तत एव पुनस्त्रस्यन्ति। तथा स्कन्धानां महानिर्वेदाय विरागायानुत्पादाय प्रशान्तये गुरुरन्तिके ब्रह्मचर्यं चरिष्यामीत्युक्त्वा सत्त्वस्य पुनः सत्त्वमेवापह्नुवते। साङ्ख्ययोगादयस्तु प्रवादाः, स्वशब्देन पुरुषमेव स्वामिनं चित्तस्य भोक्तारमुपयन्तीति ॥२१॥ == सम्बद्धाः लेखाः == [[योगदर्शनम्]] [[पतञ्जलिः]] [[अष्टाङ्गयोगः]] [[अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः]] == बाह्यसम्पर्कतन्तुः == {{Wikisourcelang|अथ योगानुशासनम्}} * http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/bhojavritti.html?lang=hi * http://www.gitasupersite.iitk.ac.in/yogasutra_content?language=dv&field_chapter_value=1&field_nsutra_value=1&enable_sutra=1&enable_bhaysa=1&enable_vritti=1 * https://www.youtube.com/watch?v=uUmg-2Y6KcM == उद्धरणम् == {{reflist}} == अधिकवाचनाय == [http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/yogasuutra.html?lang=sa पतञ्जलियोगसूत्रम्] [http://yogasutrastudy.info/ योगसूत्राणि शृण्वन्तु] [http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304121432/http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf |date=2016-03-04 }} [http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140707052420/http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf |date=2014-07-07 }} {{शिखरं गच्छतु}} *[http://books.google.com/books?id=hvsmdzI1iksC& Yoga system of Patañjali] (including commentaries ''Yoga-bhāshya'' by Vyasa and, ''Tattva-vāicāradī'' by Vāchaspati-Miçra), translated by James Haughton Woods, at books.google.com *[http://books.google.com/books?id=AbwoAAAAYAAJ& The Yoga Aphorisms of Patañjali] (including commentary by Bhoja Raja), translated by Rajendralala Mitra, at books.google.com *[http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Patañjali/ Patañjali - Yoga-Sutra: A word by word translation with gramma and comment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120202032732/http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Pata%C3%B1jali/ |date=2012-02-02 }} *[http://www.sacred-texts.com/hin/yogasutr.htm The Yoga Sutras of Patañjali], translation by BonGiovanni, at sacred-texts.com *[http://www.gutenberg.org/etext/2526 The Yoga Sutras of Patañjali: the Book of the Spiritual Man by Patañjali], an interpretation by Charles Johnston, at Project Gutenberg *[http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/ Yoga sutra and related yoga texts], at sanskritdocuments.org *[http://www.archive.org/details/PatañjaliYogaSutrasswamiHarshanananda Audio lectures on Yoga Sutras], by Swami Harshananda, at archive.org *[http://svastha.bloomfire.com Yoga Sutras Online Program] by A. G. Mohan [[वर्गः:कैवल्यपादः]] [[वर्गः:योगशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:योगसूत्राणि]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः]] [[वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः]] [[वर्गः:योगसूत्राणां चित्रसारमञ्जूषाकार्यम्]] okut1a3sdhi9e4j8l5n4kxn1a4n35n0 0 18234 501960 483328 2026-11-05T15:59:28Z Pkrs1 44252 वर्तनी ([[:en:MOS:SPACING]]) 501960 wikitext text/x-wiki [[File:Patanjali.jpg|thumb|पतञ्जलिः]] ==सूत्रसारः== ==व्यासभाष्यम्== कथं ? अपरिणामिनी हि भोक्तृशक्तिरप्रतिसंक्रमा च परिणामिन्यर्थे प्रतिसंक्रान्तेव तद्वृत्तिमनुपतन्ति। तस्याश्च प्राप्तचैतन्योपग्रहस्वरूपाया बुद्धिवृत्तेरनुकार्यमात्रतया बुद्धिवृत्त्यविशिष्टा हि ज्ञानवृत्तिराख्यायते। तथा चोक्तम्— :'''न पातालं न च विवरं गिरीणां''' :'''नैवान्धकारं कुक्षयो नोदधीनाम् ।''' :'''गुहा यस्यां निहितं ब्रह्म शाश्वतं''' :'''बुद्धिवृत्तिमविशिष्टां कवयो वेदयन्ते ॥''' इति ॥२२॥ == सम्बद्धाः लेखाः == [[योगदर्शनम्]] [[पतञ्जलिः]] [[अष्टाङ्गयोगः]] [[अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः]] == बाह्यसम्पर्कतन्तुः == {{Wikisourcelang|अथ योगानुशासनम्}} * http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/bhojavritti.html?lang=hi * http://www.gitasupersite.iitk.ac.in/yogasutra_content?language=dv&field_chapter_value=1&field_nsutra_value=1&enable_sutra=1&enable_bhaysa=1&enable_vritti=1 * https://www.youtube.com/watch?v=uUmg-2Y6KcM == उद्धरणम् == {{reflist}} == अधिकवाचनाय == [http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/yogasuutra.html?lang=sa पतञ्जलियोगसूत्रम्] [http://yogasutrastudy.info/ योगसूत्राणि शृण्वन्तु] [http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304121432/http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf |date=2016-03-04 }} [http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140707052420/http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf |date=2014-07-07 }} {{शिखरं गच्छतु}} *[http://books.google.com/books?id=hvsmdzI1iksC& Yoga system of Patañjali] (including commentaries ''Yoga-bhāshya'' by Vyasa and, ''Tattva-vāicāradī'' by Vāchaspati-Miçra), translated by James Haughton Woods, at books.google.com *[http://books.google.com/books?id=AbwoAAAAYAAJ& The Yoga Aphorisms of Patañjali] (including commentary by Bhoja Raja), translated by Rajendralala Mitra, at books.google.com *[http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Patañjali/ Patañjali - Yoga-Sutra: A word by word translation with gramma and comment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120202032732/http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Pata%C3%B1jali/ |date=2012-02-02 }} *[http://www.sacred-texts.com/hin/yogasutr.htm The Yoga Sutras of Patañjali], translation by BonGiovanni, at sacred-texts.com *[http://www.gutenberg.org/etext/2526 The Yoga Sutras of Patañjali: the Book of the Spiritual Man by Patañjali], an interpretation by Charles Johnston, at Project Gutenberg *[http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/ Yoga sutra and related yoga texts], at sanskritdocuments.org *[http://www.archive.org/details/PatañjaliYogaSutrasswamiHarshanananda Audio lectures on Yoga Sutras], by Swami Harshananda, at archive.org *[http://svastha.bloomfire.com Yoga Sutras Online Program] by A. G. Mohan [[वर्गः:कैवल्यपादः]] [[वर्गः:योगसूत्राणि]] [[वर्गः:योगशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः]] [[वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः]] [[वर्गः:योगसूत्राणां चित्रसारमञ्जूषाकार्यम्]] pzxk6zf8h6ceabnd45h3u4etee49vdq 0 18236 501963 483329 2026-11-06T03:43:37Z Pkrs1 44252 वर्तनी ([[:en:MOS:SPACING]]) 501963 wikitext text/x-wiki [[File:Patanjali.jpg|thumb|पतञ्जलिः]] ==सूत्रसारः== ==व्यासभाष्यम्== अतश्चैतदभ्युपगम्यते— मनो हि मन्तव्येनार्थेनोपरक्तम्। तत्स्वयं च विषयत्वाद्विषयिणा पुरुषेणात्मीयया वृत्त्याभिसम्बद्धम्। तदेतच्चित्तमेव द्रष्टृदृश्योपरक्तं विषयविषयिनिर्भासं चेतनाचेतनस्वरूपापन्नम्, विषयात्मकमप्यविषयात्मकमिवाचेतनं चेतनमिव स्फटिकमणिकल्पं सर्वार्थमित्युच्यते। तदनेन चित्तसारूप्येण भ्रान्ताः केचित्तदेव चेतनमित्याहुः। अपरे चित्तमात्रमेवेदं सर्वं नास्ति खल्वयं गवादिर्घटादिश्च सकारुणो लोक इति। अनुकम्पनीयास्ते। कस्मात्? अस्ति हि तेषां भ्रान्तिबीजं सर्वरूपाकारनिर्भासं चित्तमिति। समाधिप्रज्ञायां प्रज्ञेयोऽर्थः प्रतिबिम्बीभूतस्तस्यालम्बनीभूतत्वादन्यः। स चेदर्थश्चित्तमात्रं स्यात्कथं प्रज्ञयैव प्रज्ञारूपमवधार्येत। तस्मात्प्रतिबिम्बीभूतोऽर्थः प्रज्ञायां येनावधार्यते स पुरुष इति। एवं ग्रहीतृग्रहणग्राह्यस्वरूपचित्तभेदात्त्रयमप्येतज्जातितः प्रविभजन्ते ते सम्यग्दर्शिनस्तैरधिगतः पुरुष इति ॥२३॥ == सम्बद्धाः लेखाः == [[योगदर्शनम्]] [[पतञ्जलिः]] [[अष्टाङ्गयोगः]] [[अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः]] == बाह्यसम्पर्कतन्तुः == {{Wikisourcelang|अथ योगानुशासनम्}} * http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/bhojavritti.html?lang=hi * http://www.gitasupersite.iitk.ac.in/yogasutra_content?language=dv&field_chapter_value=1&field_nsutra_value=1&enable_sutra=1&enable_bhaysa=1&enable_vritti=1 * https://www.youtube.com/watch?v=uUmg-2Y6KcM == उद्धरणम् == {{reflist}} == अधिकवाचनाय == [http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/yogasuutra.html?lang=sa पतञ्जलियोगसूत्रम्] [http://yogasutrastudy.info/ योगसूत्राणि शृण्वन्तु] [http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304121432/http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf |date=2016-03-04 }} [http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140707052420/http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf |date=2014-07-07 }} {{शिखरं गच्छतु}} *[http://books.google.com/books?id=hvsmdzI1iksC& Yoga system of Patañjali] (including commentaries ''Yoga-bhāshya'' by Vyasa and, ''Tattva-vāicāradī'' by Vāchaspati-Miçra), translated by James Haughton Woods, at books.google.com *[http://books.google.com/books?id=AbwoAAAAYAAJ& The Yoga Aphorisms of Patañjali] (including commentary by Bhoja Raja), translated by Rajendralala Mitra, at books.google.com *[http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Patañjali/ Patañjali - Yoga-Sutra: A word by word translation with gramma and comment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120202032732/http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Pata%C3%B1jali/ |date=2012-02-02 }} *[http://www.sacred-texts.com/hin/yogasutr.htm The Yoga Sutras of Patañjali], translation by BonGiovanni, at sacred-texts.com *[http://www.gutenberg.org/etext/2526 The Yoga Sutras of Patañjali: the Book of the Spiritual Man by Patañjali], an interpretation by Charles Johnston, at Project Gutenberg *[http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/ Yoga sutra and related yoga texts], at sanskritdocuments.org *[http://www.archive.org/details/PatañjaliYogaSutrasswamiHarshanananda Audio lectures on Yoga Sutras], by Swami Harshananda, at archive.org *[http://svastha.bloomfire.com Yoga Sutras Online Program] by A. G. Mohan [[वर्गः:कैवल्यपादः]] [[वर्गः:योगशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:योगसूत्राणि]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः]] [[वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः]] [[वर्गः:योगसूत्राणां चित्रसारमञ्जूषाकार्यम्]] pd4gfvvqruqz5jla04244ffm4wb1si1 0 18238 501964 483330 2026-11-06T04:01:50Z Pkrs1 44252 वर्तनी ([[:en:MOS:SPACING]]) 501964 wikitext text/x-wiki [[File:Patanjali.jpg|thumb|पतञ्जलिः]] ==सूत्रसारः== ==व्यासभाष्यम्== कुतश्चैतत्? तदेतच्चित्तमसंख्येयाभिर्वासनाभिरेव चित्रीकृतमपि परार्थं परस्य भोगापवर्गार्थं, न स्वार्थं संहत्यकारित्वात्गृहवत। संहत्यकारिणा चित्तेन न स्वार्थेन भवितव्यम्। न सुखचित्तं सुखार्थं, न ज्ञानं ज्ञानार्थमुभयमप्येतत्परार्थम्। यश्च भोगेनापवर्गेण चार्थेनार्थवान्पुरुषः। स एव परो न परः सामान्यमात्रम्। यत्तु किञ्चित्परं सामान्यमात्रं स्वरूपेणोदाहरेद्वैनाशिकस्तत्सर्वं संहत्यकारित्वात्परार्थमेव स्यात। यस्त्वसौ परो विशेषः स न संहत्यकारी पुरुष इति ॥२४॥ == सम्बद्धाः लेखाः == [[योगदर्शनम्]] [[पतञ्जलिः]] [[अष्टाङ्गयोगः]] [[अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः]] == बाह्यसम्पर्कतन्तुः == {{Wikisourcelang|अथ योगानुशासनम्}} * http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/bhojavritti.html?lang=hi * http://www.gitasupersite.iitk.ac.in/yogasutra_content?language=dv&field_chapter_value=1&field_nsutra_value=1&enable_sutra=1&enable_bhaysa=1&enable_vritti=1 * https://www.youtube.com/watch?v=uUmg-2Y6KcM == उद्धरणम् == {{reflist}} == अधिकवाचनाय == [http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/yogasuutra.html?lang=sa पतञ्जलियोगसूत्रम्] [http://yogasutrastudy.info/ योगसूत्राणि शृण्वन्तु] [http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304121432/http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf |date=2016-03-04 }} [http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140707052420/http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf |date=2014-07-07 }} {{शिखरं गच्छतु}} *[http://books.google.com/books?id=hvsmdzI1iksC& Yoga system of Patañjali] (including commentaries ''Yoga-bhāshya'' by Vyasa and, ''Tattva-vāicāradī'' by Vāchaspati-Miçra), translated by James Haughton Woods, at books.google.com *[http://books.google.com/books?id=AbwoAAAAYAAJ& The Yoga Aphorisms of Patañjali] (including commentary by Bhoja Raja), translated by Rajendralala Mitra, at books.google.com *[http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Patañjali/ Patañjali - Yoga-Sutra: A word by word translation with gramma and comment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120202032732/http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Pata%C3%B1jali/ |date=2012-02-02 }} *[http://www.sacred-texts.com/hin/yogasutr.htm The Yoga Sutras of Patañjali], translation by BonGiovanni, at sacred-texts.com *[http://www.gutenberg.org/etext/2526 The Yoga Sutras of Patañjali: the Book of the Spiritual Man by Patañjali], an interpretation by Charles Johnston, at Project Gutenberg *[http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/ Yoga sutra and related yoga texts], at sanskritdocuments.org *[http://www.archive.org/details/PatañjaliYogaSutrasswamiHarshanananda Audio lectures on Yoga Sutras], by Swami Harshananda, at archive.org *[http://svastha.bloomfire.com Yoga Sutras Online Program] by A. G. Mohan [[वर्गः:कैवल्यपादः]] [[वर्गः:योगसूत्राणि]] [[वर्गः:योगशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः]] [[वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः]] [[वर्गः:योगसूत्राणां चित्रसारमञ्जूषाकार्यम्]] 80nvukqqpcjbxwu7ccr0jtznuhavuh0 0 18240 501965 483331 2026-11-06T04:18:17Z Pkrs1 44252 वर्तनी ([[:en:MOS:SPACING]]) 501965 wikitext text/x-wiki [[File:Patanjali.jpg|thumb|पतञ्जलिः]] ==सूत्रसारः== ==व्यासभाष्यम्== यदा प्रवृषि तृणाङ्कुरस्योद्भेदेन तद्बीजसत्तानुमीयते, तथा मोक्षमार्गश्रवणेन यस्य रोमहर्षाश्रुपातौ दृश्येते तत्रापि अस्ति विशेषदर्शनबीजमपवर्गभागीयं कर्माभिनिर्वर्तितमित्यनुमीयते। तस्यात्मभावभावना स्वाभाविकी प्रवर्तते। यस्याभावादिदमुक्तम्—स्वभावं मुक्त्वा दोषादेषां पूर्वपक्षे रुचिर्भवत्यरुचिश्च निर्णये भवति। तत्रात्मभावभावना, « कोऽहमासं, कथमहमासं ? किं स्विदिदं ? कथं स्विदिदं ? के भविष्यामः ? कथं वा भविष्यामः ? » इति। सा तु विशेषदर्शिनो निवर्तते। कुतः ? चित्तस्यैवैष विचित्रः परिणामः। पुरुषस्त्वसत्यामविद्यायां शुद्धश्चित्तधर्मैरपरामृष्ट इति। ततोऽस्यात्मभावभावना कुशलस्य निवर्तते इति ॥२५॥ == सम्बद्धाः लेखाः == [[योगदर्शनम्]] [[पतञ्जलिः]] [[अष्टाङ्गयोगः]] [[अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः]] == बाह्यसम्पर्कतन्तुः == {{Wikisourcelang|अथ योगानुशासनम्}} * http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/bhojavritti.html?lang=hi * http://www.gitasupersite.iitk.ac.in/yogasutra_content?language=dv&field_chapter_value=1&field_nsutra_value=1&enable_sutra=1&enable_bhaysa=1&enable_vritti=1 * https://www.youtube.com/watch?v=uUmg-2Y6KcM == उद्धरणम् == {{reflist}} == अधिकवाचनाय == [http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/yogasuutra.html?lang=sa पतञ्जलियोगसूत्रम्] [http://yogasutrastudy.info/ योगसूत्राणि शृण्वन्तु] [http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304121432/http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf |date=2016-03-04 }} [http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140707052420/http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf |date=2014-07-07 }} {{शिखरं गच्छतु}} *[http://books.google.com/books?id=hvsmdzI1iksC& Yoga system of Patañjali] (including commentaries ''Yoga-bhāshya'' by Vyasa and, ''Tattva-vāicāradī'' by Vāchaspati-Miçra), translated by James Haughton Woods, at books.google.com *[http://books.google.com/books?id=AbwoAAAAYAAJ& The Yoga Aphorisms of Patañjali] (including commentary by Bhoja Raja), translated by Rajendralala Mitra, at books.google.com *[http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Patañjali/ Patañjali - Yoga-Sutra: A word by word translation with gramma and comment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120202032732/http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Pata%C3%B1jali/ |date=2012-02-02 }} *[http://www.sacred-texts.com/hin/yogasutr.htm The Yoga Sutras of Patañjali], translation by BonGiovanni, at sacred-texts.com *[http://www.gutenberg.org/etext/2526 The Yoga Sutras of Patañjali: the Book of the Spiritual Man by Patañjali], an interpretation by Charles Johnston, at Project Gutenberg *[http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/ Yoga sutra and related yoga texts], at sanskritdocuments.org *[http://www.archive.org/details/PatañjaliYogaSutrasswamiHarshanananda Audio lectures on Yoga Sutras], by Swami Harshananda, at archive.org *[http://svastha.bloomfire.com Yoga Sutras Online Program] by A. G. Mohan [[वर्गः:कैवल्यपादः]] [[वर्गः:योगसूत्राणि]] [[वर्गः:योगशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः]] [[वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः]] [[वर्गः:योगसूत्राणां चित्रसारमञ्जूषाकार्यम्]] jwhsso8j3fx3mlpdjzmsb5pdarharfr 0 18243 501966 483333 2026-11-06T07:00:09Z Pkrs1 44252 वर्तनी ([[:en:MOS:SPACING]]) 501966 wikitext text/x-wiki [[File:Patanjali.jpg|thumb|पतञ्जलिः]] ==सूत्रसारः== ==व्यासभाष्यम्== प्रत्ययविवेकनिम्नस्य सत्त्वपुरुषान्यताख्यातिमात्रप्रवाहिनीश्चित्तस्य तच्छिद्रेषु प्रत्ययान्तराणि अस्मीति वा ममेति वा जानामीति वा न जानामीति वा। कुतः ? क्षीयमानबीजेभ्यः पूर्वसंस्कारेभ्य इति ॥२७॥ == सम्बद्धाः लेखाः == [[योगदर्शनम्]] [[पतञ्जलिः]] [[अष्टाङ्गयोगः]] [[अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः]] == बाह्यसम्पर्कतन्तुः == {{Wikisourcelang|अथ योगानुशासनम्}} * http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/bhojavritti.html?lang=hi * http://www.gitasupersite.iitk.ac.in/yogasutra_content?language=dv&field_chapter_value=1&field_nsutra_value=1&enable_sutra=1&enable_bhaysa=1&enable_vritti=1 * https://www.youtube.com/watch?v=uUmg-2Y6KcM == उद्धरणम् == {{reflist}} == अधिकवाचनाय == [http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/yogasuutra.html?lang=sa पतञ्जलियोगसूत्रम्] [http://yogasutrastudy.info/ योगसूत्राणि शृण्वन्तु] [http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304121432/http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf |date=2016-03-04 }} [http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140707052420/http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf |date=2014-07-07 }} {{शिखरं गच्छतु}} *[http://books.google.com/books?id=hvsmdzI1iksC& Yoga system of Patañjali] (including commentaries ''Yoga-bhāshya'' by Vyasa and, ''Tattva-vāicāradī'' by Vāchaspati-Miçra), translated by James Haughton Woods, at books.google.com *[http://books.google.com/books?id=AbwoAAAAYAAJ& The Yoga Aphorisms of Patañjali] (including commentary by Bhoja Raja), translated by Rajendralala Mitra, at books.google.com *[http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Patañjali/ Patañjali - Yoga-Sutra: A word by word translation with gramma and comment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120202032732/http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Pata%C3%B1jali/ |date=2012-02-02 }} *[http://www.sacred-texts.com/hin/yogasutr.htm The Yoga Sutras of Patañjali], translation by BonGiovanni, at sacred-texts.com *[http://www.gutenberg.org/etext/2526 The Yoga Sutras of Patañjali: the Book of the Spiritual Man by Patañjali], an interpretation by Charles Johnston, at Project Gutenberg *[http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/ Yoga sutra and related yoga texts], at sanskritdocuments.org *[http://www.archive.org/details/PatañjaliYogaSutrasswamiHarshanananda Audio lectures on Yoga Sutras], by Swami Harshananda, at archive.org *[http://svastha.bloomfire.com Yoga Sutras Online Program] by A. G. Mohan [[वर्गः:कैवल्यपादः]] [[वर्गः:योगसूत्राणि]] [[वर्गः:योगशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः]] [[वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः]] [[वर्गः:योगसूत्राणां चित्रसारमञ्जूषाकार्यम्]] 6gslqv3vkt4h1znjr9u054xqp0hpyel 0 18245 501967 483334 2026-11-06T09:34:05Z Pkrs1 44252 वर्तनी ([[:en:MOS:SPACING]]) 501967 wikitext text/x-wiki [[File:Patanjali.jpg|thumb|पतञ्जलिः]] ==सूत्रसारः== ==व्यासभाष्यम्== यथा क्लेशा दग्धबीजभावा न प्ररोहसमर्था भवन्ति, तथा ज्ञानाग्निना दग्धबीजभावः पूर्वसंस्कारो न प्रत्ययप्रसूर्भवति। ज्ञानसंस्कारास्तु चित्ताधिकारसमाप्तिमनुशेरत इति न चिन्त्यन्ते ॥२८॥ == सम्बद्धाः लेखाः == [[योगदर्शनम्]] [[पतञ्जलिः]] [[अष्टाङ्गयोगः]] [[अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः]] == बाह्यसम्पर्कतन्तुः == {{Wikisourcelang|अथ योगानुशासनम्}} * http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/bhojavritti.html?lang=hi * http://www.gitasupersite.iitk.ac.in/yogasutra_content?language=dv&field_chapter_value=1&field_nsutra_value=1&enable_sutra=1&enable_bhaysa=1&enable_vritti=1 * https://www.youtube.com/watch?v=uUmg-2Y6KcM == उद्धरणम् == {{reflist}} == अधिकवाचनाय == [http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/yogasuutra.html?lang=sa पतञ्जलियोगसूत्रम्] [http://yogasutrastudy.info/ योगसूत्राणि शृण्वन्तु] [http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304121432/http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf |date=2016-03-04 }} [http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140707052420/http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf |date=2014-07-07 }} {{शिखरं गच्छतु}} *[http://books.google.com/books?id=hvsmdzI1iksC& Yoga system of Patañjali] (including commentaries ''Yoga-bhāshya'' by Vyasa and, ''Tattva-vāicāradī'' by Vāchaspati-Miçra), translated by James Haughton Woods, at books.google.com *[http://books.google.com/books?id=AbwoAAAAYAAJ& The Yoga Aphorisms of Patañjali] (including commentary by Bhoja Raja), translated by Rajendralala Mitra, at books.google.com *[http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Patañjali/ Patañjali - Yoga-Sutra: A word by word translation with gramma and comment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120202032732/http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Pata%C3%B1jali/ |date=2012-02-02 }} *[http://www.sacred-texts.com/hin/yogasutr.htm The Yoga Sutras of Patañjali], translation by BonGiovanni, at sacred-texts.com *[http://www.gutenberg.org/etext/2526 The Yoga Sutras of Patañjali: the Book of the Spiritual Man by Patañjali], an interpretation by Charles Johnston, at Project Gutenberg *[http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/ Yoga sutra and related yoga texts], at sanskritdocuments.org *[http://www.archive.org/details/PatañjaliYogaSutrasswamiHarshanananda Audio lectures on Yoga Sutras], by Swami Harshananda, at archive.org *[http://svastha.bloomfire.com Yoga Sutras Online Program] by A. G. Mohan [[वर्गः:कैवल्यपादः]] [[वर्गः:योगसूत्राणि]] [[वर्गः:योगशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः]] [[वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः]] [[वर्गः:योगसूत्राणां चित्रसारमञ्जूषाकार्यम्]] qtpg5t3wchgcsm1i5zrvm18cjbccezi 0 18248 501970 483337 2026-11-06T11:10:48Z Pkrs1 44252 वर्तनी ([[:en:MOS:SPACING]]) 501970 wikitext text/x-wiki [[File:Patanjali.jpg|thumb|पतञ्जलिः]] ==सूत्रसारः== ==व्यासभाष्यम्== तल्लाभादविद्यादयः क्लेशाः समूलकाषं कषिता भवन्ति। कुशलाकुशलाश्च कर्माशयाः समूलघातं हता भवन्ति। क्लेशकर्मनिवृत्तौ जीवन्नेव विद्वान्विमुक्तो भवति। कस्मात्? यस्माद्विपर्ययो भवस्य कारणम्। न हि क्षीणविपर्ययः कश्चित्केनचित्क्वचिच्च जातो दृश्यत इति ॥३०॥ == सम्बद्धाः लेखाः == [[योगदर्शनम्]] [[पतञ्जलिः]] [[अष्टाङ्गयोगः]] [[अन्ताराष्ट्रिययोगदिवसः]] == बाह्यसम्पर्कतन्तुः == {{Wikisourcelang|अथ योगानुशासनम्}} * http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/bhojavritti.html?lang=hi * http://www.gitasupersite.iitk.ac.in/yogasutra_content?language=dv&field_chapter_value=1&field_nsutra_value=1&enable_sutra=1&enable_bhaysa=1&enable_vritti=1 * https://www.youtube.com/watch?v=uUmg-2Y6KcM == उद्धरणम् == {{reflist}} == अधिकवाचनाय == [http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/yogasuutra.html?lang=sa पतञ्जलियोगसूत्रम्] [http://yogasutrastudy.info/ योगसूत्राणि शृण्वन्तु] [http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf आङ्ग्लानुवादेन सह योगसूत्रम्] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304121432/http://sanskritforchanting.com/pdfs/yogasutram.pdf |date=2016-03-04 }} [http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf स्वामिविवेकानन्दद्वारा लिखिता योगसूत्रस्य वृत्तिः] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140707052420/http://hinduonline.co/DigitalLibrary/SmallBooks/PatanjaliYogaSutraSwamiVivekanandaSanEng.pdf |date=2014-07-07 }} {{शिखरं गच्छतु}} *[http://books.google.com/books?id=hvsmdzI1iksC& Yoga system of Patañjali] (including commentaries ''Yoga-bhāshya'' by Vyasa and, ''Tattva-vāicāradī'' by Vāchaspati-Miçra), translated by James Haughton Woods, at books.google.com *[http://books.google.com/books?id=AbwoAAAAYAAJ& The Yoga Aphorisms of Patañjali] (including commentary by Bhoja Raja), translated by Rajendralala Mitra, at books.google.com *[http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Patañjali/ Patañjali - Yoga-Sutra: A word by word translation with gramma and comment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120202032732/http://www.ashtangayoga.info/philosophy/yoga-sutra-Pata%C3%B1jali/ |date=2012-02-02 }} *[http://www.sacred-texts.com/hin/yogasutr.htm The Yoga Sutras of Patañjali], translation by BonGiovanni, at sacred-texts.com *[http://www.gutenberg.org/etext/2526 The Yoga Sutras of Patañjali: the Book of the Spiritual Man by Patañjali], an interpretation by Charles Johnston, at Project Gutenberg *[http://sanskritdocuments.org/doc_yoga/ Yoga sutra and related yoga texts], at sanskritdocuments.org *[http://www.archive.org/details/PatañjaliYogaSutrasswamiHarshanananda Audio lectures on Yoga Sutras], by Swami Harshananda, at archive.org *[http://svastha.bloomfire.com Yoga Sutras Online Program] by A. G. Mohan [[वर्गः:कैवल्यपादः]] [[वर्गः:योगसूत्राणि]] [[वर्गः:योगशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्]] [[वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः]] [[वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः]] [[वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः]] [[वर्गः:योगसूत्राणां चित्रसारमञ्जूषाकार्यम्]] bozlux5v501wl0c870ta2lb3xjh0eyw 2 26523 501952 499640 2026-11-05T12:31:45Z Ganesh Paudel 6561 /* */ 501952 wikitext text/x-wiki गृहविकि [https://ne.wikipedia.org नेपाली विकिपीडिया] मया परिचय [[w:ne:User:Ganesh Paudel|] दृष्ट‌ं शक्यते [[File:Ganesh Paudel.jpg|thumb|विकिपीडिया स्वयंसेवक गणेश पौडेल, कार्तिक २०८३ वि.सं.]] <div style="padding:5px; margin:10px;border-width: 3px; border-style: solid; border-color: #FADFAD; background-color: #fdf2dd"> <div style="border: 4px double #00669a; padding: 1rem;"> [[File:Wiki-badge Doteli-Bangla-Sanskrit 2026.png|right|250px]] सुप्रभातम्‌,<br> आशास्ति यत् भवान् स्वस्थः अस्ति। [[विकिपीडिया:डोटेली-बाङ्ला-संस्कृत_अन्तरविकि_सम्पादन_मेला_२०२६|डोटेली-बाङ्ला-संस्कृत_अन्तरविकि_सम्पादन_मेला_२०२६]] एषः विकिपीडिया भवद्भ्यः पुरस्कृतः अस्ति। समग्ररूपेण विकिपीडियायाः समृद्धीकरणाय अपि च सम्पादकथनस्य समृद्धीकरणाय बहु धन्यवादः। आशासे विकिपीडियायां भवतः उत्तमयात्रा अस्ति। भविष्ये भवतः सम्पादनस्य शुभकामना। विकिमीडिया बाङ्गलादेशस्य पक्षतः,<br> '''[[:w:bn:User:SamihaRahman| সামিহা রহমান]]'''<br> </div> == भवते सुवर्णतारकम्! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[सञ्चिका:Original Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''मौलिकसुवर्णतारकम्''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | नेपाल-देशे संस्कृतकार्यशालां कृत्वा भवता अतीव उत्कृष्टं कार्यं कृतम् अस्ति। सहयोगिभिः सह भवतः प्रयासः अतीव श्लाघ्यः वर्तते। एवमेव अग्रे सरतु। साहाय्यम् अपेक्षते चेत् यदा कदापि मे सम्पर्कं कर्तुं प्रभवति। अस्तु। <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> १३:३५, ४ मार्च २०२० (UTC) |} :: श्री [[सदस्यः:NehalDaveND|NehalDaveND]] महाभागः भवते अनेकानेका धन्यवादाः। --[[User:Ganesh Paudel|Ganesh Paudel]] ([[User talk:Ganesh Paudel|चर्चा]]) ०४:५५, ५ मार्च २०२० (UTC) jsi71n2kwck2kav180obg4355r4r1ru 501959 501952 2026-11-05T15:58:10Z Ganesh Paudel 6561 योजकपृष्ठं सम्पादनम् 501959 wikitext text/x-wiki [[File:Ganesh Paudel.jpg|thumb|250px|right|विकिपीडिया स्वयंसेवक गणेश पौडेल, कार्तिक २०८३ वि.सं.]] <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> ==मम कार्यं विकि विस्तारायः समर्पितम्== * [[विकिपीडिया:विकिविस्तार धरान|विकिविस्तार पिण्डेश्वर विद्यापीठ]] * [[विकिपीडियाःविकिकार्य-विस्ताराय कार्यशाला, वाल्मिकी-विद्यापीठं, नेपालदेशः|विकिविस्तार वाल्मीकि विद्यापीठ]] * [https://www.youtube.com/watch?v=5tZpg-FEqUg विकिपीडिया अन्तरवार्ता सन् २०१२ (श्रव्यदृष्य)] * आमसञ्चारमाध्यमेषु लिखिताः लेखाः, वार्ताः, शोधकार्याणि च (नेपाली एवं आङ्लभाषा) <div style="padding:5px; margin:10px;border-width: 3px; border-style: solid; border-color: #FADFAD; background-color: #fdf2dd"> <div style="border: 4px double #00669a; padding: 1rem;"> [[File:Wiki-badge Doteli-Bangla-Sanskrit 2026.png|right|250px]] सुप्रभातम्‌,<br> आशास्ति यत् भवान् स्वस्थः अस्ति। [[विकिपीडिया:डोटेली-बाङ्ला-संस्कृत_अन्तरविकि_सम्पादन_मेला_२०२६|डोटेली-बाङ्ला-संस्कृत_अन्तरविकि_सम्पादन_मेला_२०२६]] एषः विकिपीडिया भवद्भ्यः पुरस्कृतः अस्ति। समग्ररूपेण विकिपीडियायाः समृद्धीकरणाय अपि च सम्पादकथनस्य समृद्धीकरणाय बहु धन्यवादः। आशासे विकिपीडियायां भवतः उत्तमयात्रा अस्ति। भविष्ये भवतः सम्पादनस्य शुभकामना। विकिमीडिया बाङ्गलादेशस्य पक्षतः,<br> '''[[:w:bn:User:SamihaRahman| সামিহা রহমান]]'''<br> </div> == भवते सुवर्णतारकम्! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[सञ्चिका:Original Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''मौलिकसुवर्णतारकम्''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | नेपाल-देशे संस्कृतकार्यशालां कृत्वा भवता अतीव उत्कृष्टं कार्यं कृतम् अस्ति। सहयोगिभिः सह भवतः प्रयासः अतीव श्लाघ्यः वर्तते। एवमेव अग्रे सरतु। साहाय्यम् अपेक्षते चेत् यदा कदापि मे सम्पर्कं कर्तुं प्रभवति। अस्तु। <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> १३:३५, ४ मार्च २०२० (UTC) |} :: श्री [[सदस्यः:NehalDaveND|NehalDaveND]] महाभागः भवते अनेकानेका धन्यवादाः। --[[User:Ganesh Paudel|Ganesh Paudel]] ([[User talk:Ganesh Paudel|चर्चा]]) ०४:५५, ५ मार्च २०२० (UTC) i3wv5t3eo6j5y33pa77eirf3x4irntp 3 41185 501949 317960 2026-11-05T12:05:05Z Max 37396 Max इत्यनेन शीर्षकं परिवर्त्य [[सदस्यसम्भाषणम्:だ＊ぜ]] पृष्ठं [[सदस्यसम्भाषणम्:Dasze]] प्रति स्थानान्तरितम्: "[[Special:CentralAuth/だ＊ぜ|だ＊ぜ]]" का नाम "[[Special:CentralAuth/Dasze|Dasze]]" करते समय पृष्ठ स्वतः स्थानांतरित हुआ 317960 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=だ＊ぜ}} -- [[User:नूतन-प्रयोक्तृ-सन्देशः|नूतन-प्रयोक्तृ-सन्देशः]] ([[User talk:नूतन-प्रयोक्तृ-सन्देशः|चर्चा]]) १२:२०, ३ अक्तूबर २०१५ (UTC) i4lfb6m4y3l2g31ubnz9y1q5elsxz8b 3 68212 501968 479185 2026-11-06T11:02:45Z Syunsyunminmin 34868 Syunsyunminmin इत्यनेन शीर्षकं परिवर्त्य [[सदस्यसम्भाषणम्:雪窓生]] पृष्ठं [[सदस्यसम्भाषणम्:雪窓]] प्रति स्थानान्तरितम्: "[[Special:CentralAuth/雪窓生|雪窓生]]" का नाम "[[Special:CentralAuth/雪窓|雪窓]]" करते समय पृष्ठ स्वतः स्थानांतरित हुआ 447056 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=雪窓生}} -- <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ११:१२, ५ अक्तूबर २०१९ (UTC) md8bl88qiqs10yiy4t9nmn12vimpdhb 3 92747 501950 2026-11-05T12:05:05Z Max 37396 Max इत्यनेन शीर्षकं परिवर्त्य [[सदस्यसम्भाषणम्:だ＊ぜ]] पृष्ठं [[सदस्यसम्भाषणम्:Dasze]] प्रति स्थानान्तरितम्: "[[Special:CentralAuth/だ＊ぜ|だ＊ぜ]]" का नाम "[[Special:CentralAuth/Dasze|Dasze]]" करते समय पृष्ठ स्वतः स्थानांतरित हुआ 501950 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्दिष्टम् [[सदस्यसम्भाषणम्:Dasze]] 87mf2qwk2lbovoaynxlw5o38bh1mhy7 3 92748 501969 2026-11-06T11:02:45Z Syunsyunminmin 34868 Syunsyunminmin इत्यनेन शीर्षकं परिवर्त्य [[सदस्यसम्भाषणम्:雪窓生]] पृष्ठं [[सदस्यसम्भाषणम्:雪窓]] प्रति स्थानान्तरितम्: "[[Special:CentralAuth/雪窓生|雪窓生]]" का नाम "[[Special:CentralAuth/雪窓|雪窓]]" करते समय पृष्ठ स्वतः स्थानांतरित हुआ 501969 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्दिष्टम् [[सदस्यसम्भाषणम्:雪窓]] 9igswpb3ctjn0v16dvxmweiyvyg5m4q 3 92749 501971 2026-11-06T11:57:34Z नूतन-प्रयोक्तृ-सन्देशः 13821 नूतनयोजकस्य पृष्ठे [[Template:Welcome|स्वागतसन्देशः]] इत्यस्य योजनम् 501971 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=Preetukour}} -- <b><span style="text-shadow:6px 6px 8px gray">[[सदस्यः:NehalDaveND|<span style="color:#FF9933">ॐNehalDaveND</span>]]•[[योजकसम्भाषणम्:NehalDaveND|<font color="blue">✉</font>]]•[[विशेषम्:योगदानम्/NehalDaveND|<font color="green">✎</font>]]</span></b> ११:५७, ६ नवेम्बर् २०२६ (UTC) oolcn4f30uhfslxoboxns9qedv5dkao