Wikipedia
scnwiki
https://scn.wikipedia.org/wiki/P%C3%A0ggina_principali
MediaWiki 1.47.0-wmf.10
first-letter
Mèdia
Spiciali
Discussioni
Utenti
Discussioni utenti
Wikipedia
Discussioni Wikipedia
File
Discussioni file
MediaWiki
Discussioni MediaWiki
Template
Discussioni template
Aiutu
Discussioni aiutu
Catigurìa
Discussioni catigurìa
Purtali
Discussioni purtali
Pruggettu
Discussioni pruggettu
TimedText
TimedText talk
Mòdulu
Discussioni mòdulu
Evento
Discussioni evento
Alan Turing
0
6268
783107
757552
2026-07-15T00:00:41Z
InternetArchiveBot
37902
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
783107
wikitext
text/x-wiki
[[File:Alan Turing Memorial Closer.jpg|thumb|Alan Mathison Turing.]]
'''Alan Mathison Turing''' ([[Londra]], [[23 di giugnu]] [[1912]] – [[Manchester]], [[7 di giugnu]] [[1954]]) fu nu [[matimàticu]] e [[lòggicu]] ngrisi. Ntruducìu la ''[[machina di Turing|machina]]'' idiali e lu [[test di Turing|test]] ca pòrtanu lu sô nomu.
== Biografia ==
Cumpiuta la justa etati, accuminzau a friquintari la [[scola]] ma li risurtati si rivilaru prestu assai scausi e accussì rimaseru/rimaneru dû primu annu finu ô diploma uttinutu a stentu. Li [[Maistru|nzignanti]] lamintavanu lu sô disintiressi pû latinu e li Sacri Scritturi, nun cuncipennu comu â riggida aducazzioni tradizzionali iddu putissi prifiriri li litturi supra la [[tiurìa dâ Rilativitati]] d' [[Albert Einstein|Einstein]], li sô [[Unità astrunòmica|calculi astronòmici]], li [[spirimentu|spirimenti]] di [[chimica]] ca mmintava di sulu e appoi esiquìa e lu [[jocu]] dî [[scacchi]].
Ntô [[1931]] vinni ammessu a lu King's College dell'Università di Cambridge unni studiau [[miccanica quantistica]], la [[prubbabbilitati|tiurìa dâ prubbabbilitati]]
(dimustrau siparatamenti lu [[tiurema dû lìmmiti cintrali]], già dimustratu ntô [[1922]] dû matimàticu [[Jarl Waldemar Lindeberg|Lindeberg]]) e [[lòggica]].
Li riflissioni di Turing nizziavanu a rotari attornu ô prubblema dâ menti umana e dû modu 'n cui chista putìa ncurpuràrisi ntâ materia e vinirinni siparata ô mumentu dâ morti. Ntâ fisica dû Nuvicentu e ntâ miccanica quantistica circava na risposta ô tradizziunali prubblema filusòficu dû rapportu tra menti e corpu.
Ntô [[1934]] si lauriau cû massimu dî voti, l'annu siquenti uttinni na ''fellowship'' e ntô [[1936]] vincìu lu premiu Smith.
Propiu ntô [[1936]] si trasfirìu â Princeton University pi cunzèquiri lu [[Ph.D.]], e pubblicau l'artìculu "'''On computable Numbers, with an application to the Entscheidungsproblem'''" unni discrivìa chidda ca va a vèniri appoi difinuta comu la [[machina di Turing]] e ca lu va a cunzignari â storia.
Duranti la [[Sècunna Verra Munniali]] ([[1939]]-[[1945]]) Turing mittìu li sô capacitati matimàtichi ô sirvizziu dû Department of Communications ngrisi pi dicifrari li còdici usati ntê cumunicazzioni tudischi, nu cumpitu particularmenti difficili 'n quantu li tudischi avìanu sviluppatu un tipu di machina criptatrici chiamata [[Enigma (crittugrafia)|Enigma]] ch'era capaci di figghiari nu còdici ca mutava custantimenti, accussì di rènniri ogni vota nzufficienti lu tempu di dicudifica a dispusizzioni dî scinzati nimici. Câ ntrasuta 'n verra dâ Ngriterra Turing e li sô cumpagni travagghiaru stabbirmenti â dicrittazzioni. La mmintiva di Turing ci pirmittìu di criari nu strumenti chiamatu [[Colossus]] (n'[[ammassu]] di servumutura e mitallu, ma com'e gghiè nu primu passu versu un computer diggitali) ca dicifrava 'n modu viloci e efficienti/afficaci li còdici tudischi criati cu Enigma, sizziunannu ogni missaggiu 'n purzioni di diminsioni tali ca lu sô significati putìa vèniri currittamenti svilatu.
Ô tèrmini dâ verra Turing fu mmitatu a lu National Physical Laboratory (NPL, Labburatoriu Nazziunali di Fisica) a [[Londra]] pi disignari lu mudellu dûn computer. Lu rapportu ca prupunìa l'Automatic Computer Engine (ACE, Muturi pû Calculu Autumàticu) fu prisintatu ntô [[marzu]] [[1946]]. Lu mudellu di Turing era urigginali e particulariggiatu comu nu pruspettu pi computer ntô sensu mudernu, ma lu prezzu privintivatu era sprupusitatu e ci foru dilazzioni nta l'appruvazzioni dû prucettu.
Pi l'annu accadèmicu [[1947]]/[[1948|48]] turnau a [[Cambridge]] e spustau li sô ntiressi versu la neuroluggìa e la fisioluggìa. Fu 'n stu piriodu ca nizziau a splurari la rilazzioni tra li computer e la natura.
Happi videmma ntiressi ô di fora di l'ammitu accadèmicu: divinni membru dû ''Walton Athletic Club'' e vincìu arcuni gari supra li 3 e 10 migghia.
Turing era di l'idìa ca si putissiru criari machini capaci di mimari ''tutti'' li prucessi dû ciriveddu umanu.
Ntô [[1950]] scrivìu n'artìculu dû tìtulu "'''Computing machinery and intelligence'''" 'n cui discrivìa zocch'òi è notu comu [[test di Turing]]. Supra st'artìculu si basa tuttu lu studiu mudernu supra la [[ntilliggenza artificiali]].
L'annu siquenti fu eliggiutu Membru dâ [[Royal Society]] di Londra, principarmenti pû sô travagghiu supra la ''machina''.
Si trasfirìu a l'Univirsitati di Manchester, unni travagghiau â rializzazzioni dû Manchester Automatica Digital Machine (MADAM). Cummintu ca ntra lu 2000 avissiru stati criati dî machini 'n gradu di riplicari la menti umana (quantu a funziunamentu!), travagghiau alacrimenti criannu alguritmi e prugrammi pû MADAM, participau â stisura dû manuali upirativu e nni divinni unu dî principali fruitura.
Lu [[31 di marzu]] di [[1952]] fu arristatu p'[[omosissualitati]] e cunnuttu 'n judizziu, unni a sô difisa dissi/dicìu simpricimenti ca ''nun scurgìa nenti di mali ntê sô azzioni''. Li sirvizzi sicreti timìanu ca lu sô "vizziu" lu putissi spòniri a un tradimentu e picchissu subbìu macari la [[castrazzioni chimica]].<br />
Ntô midèsimu annu sviluppau n'approcciu matimàticu a l'[[embrioluggìa]].<br />
Ntô [[1954]] murìu manciannu nu pumu abbilinatu cu [[cianuru di putassiu]]. La matri sustinni ca lu figghiu, chî jidita lordi pi quarchi spirimentu chimicu, avissi ncirutu p'erruri la dosi fatali di vilena/vilenu; ma lu virdettu ufficiali parlau senza ncirtizzi di suicidiu.
== Talìa puru ==
* [[Alonzo Church]]
* [[Enigma (crittugrafia)|Enigma]]
* [[Prubblemi di Hilbert]]
== Bibbliografìa ==
* Andrew Hodges, ''Storia di un Enigma <small>vita di Alan Turing</small>''
* [[Greg Egan]], ''Oracolo'', un raccontu spiratu â vita di Turing.
== Lijami di fora ==
* [http://www.turing.org.uk/turing/ The Alan Turing Home Page] ('n ngrisi)
* [https://web.archive.org/web/20040403210049/http://www.abelard.org/turpap2/tp2-ie.asp "On computable Number, with an application to the Entscheidungsproblem"]
* [https://web.archive.org/web/20080702224846/http://loebner.net/Prizef/TuringArticle.html "Computing machinery and intelligence"]
* [https://web.archive.org/web/20080822093918/http://www.time.com/time/time100/scientist/profile/turing.html Time] ('n ngrisi)
* [http://www.alanturing.net The Turing Archive for the History of Computing] ('n ngrisi)
* [http://www.turingarchive.org/ The Turing Digital Archive] ('n ngrisi)
* [https://web.archive.org/web/20100811055937/http://gregegan.customer.netspace.net.au/MISC/ORACLE/Oracle.html ''Oracle''], di Greg Egan ('n ngrisi)
[[Catigurìa:Biografìi|Turing, Alan Mathison]]
[[Catigurìa:Matimàtici|Turing, Alan Mathison]]
[[Catigurìa:Nasciuti ntô 1912|Turing, Alan]]
[[Catigurìa:Muruti ntô 1954|Turing, Alan]]
6cma3q2aqjozzlcwrl3tlix9u4wa1zx
Template:Pàggina principali/Munnu
10
32842
783111
782923
2026-07-15T11:01:46Z
Gmelfi
8
agghiurnamentu
783111
wikitext
text/x-wiki
* [[12 di giugnettu]], a [[Londra]] lu jucaturi di [[tennis]] italianu [[Jannik Sinner]] vinciu pi la secunna vota consecutiva lu turneu di [[Wimbledon]]
'''[[25 di giugnu]]'''
*[[Caracas]]: Du' scossi di [[tirrimotu]] di ntinsità 7,2 e 7,5 dâ [[scala Richter]] foru arrigistrati ô [[Venezzuela]]. Secunnu li primi nutizzi, s'arriggistranu dicini di morti.
----
'''[[13 di maiu]]'''
*[[Pechinu]]: Lu prisidenti amiricanu accuminza na visita ufficiali mpurtanti n [[Cina]]. [[Donald Trump]] ncontra [[Xi Jinping]] pi circari d'arrisorviri na seri di quistioni ca vanu di la guerra cu '[[Iran]] e la quistioni di lu [[strittu di Ormuz]], ê quistioni di diritti di dugana e li rapporti cummirciali.
----
'''[[12 di aprili]]'''
*[[Principatu di Mònacu|Munticarlu]]: Ntâ finali di [[tennis]] dû turneu Master 1000, [[Jannik Sinner]] battìu [[Carlos Alcaraz]] addivintannu arreri nùmmuru 1 dâ classifica di l'[[ATP]].
----
971670m01prrjnm04ah3iu5dn1v1q0s
783112
783111
2026-07-15T11:02:29Z
Gmelfi
8
783112
wikitext
text/x-wiki
'''[[12 di giugnettu]]'''
*[[Londra]]: lu jucaturi di [[tennis]] italianu [[Jannik Sinner]] vinciu pi la secunna vota consecutiva lu turneu di [[Wimbledon]]
----
'''[[25 di giugnu]]'''
*[[Caracas]]: Du' scossi di [[tirrimotu]] di ntinsità 7,2 e 7,5 dâ [[scala Richter]] foru arrigistrati ô [[Venezzuela]]. Secunnu li primi nutizzi, s'arriggistranu dicini di morti.
----
'''[[13 di maiu]]'''
*[[Pechinu]]: Lu prisidenti amiricanu accuminza na visita ufficiali mpurtanti n [[Cina]]. [[Donald Trump]] ncontra [[Xi Jinping]] pi circari d'arrisorviri na seri di quistioni ca vanu di la guerra cu '[[Iran]] e la quistioni di lu [[strittu di Ormuz]], ê quistioni di diritti di dugana e li rapporti cummirciali.
----
'''[[12 di aprili]]'''
*[[Principatu di Mònacu|Munticarlu]]: Ntâ finali di [[tennis]] dû turneu Master 1000, [[Jannik Sinner]] battìu [[Carlos Alcaraz]] addivintannu arreri nùmmuru 1 dâ classifica di l'[[ATP]].
----
egb4ma2w16vtb1yhgmiijgbfi08cuhw
Lena Belkina
0
64183
783108
746850
2026-07-15T01:05:05Z
InternetArchiveBot
37902
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
783108
wikitext
text/x-wiki
{{O}}
'''Lena Belkina''' (in ucrainu: Олена Юріївна Бєлкіна, Tashkent, [[27 di nuvèmmiru]], [[1987]]) è na cantanti.
== Autri pruggetti ==
* [https://web.archive.org/web/20210118045127/https://lenabelkina.com/ Lu situ ufficiali di Lena Belkina]
[[Catigurìa:Biografìi]]
[[Catigurìa:Cantanti]]
[[Catigurìa:Nasciuti ntô 1987|Belkina, Lena]]
9qefco7gpm3xbjx3chwjls8dxog7o7f
Salvatore Farina
0
65153
783109
782218
2026-07-15T02:17:25Z
InternetArchiveBot
37902
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
783109
wikitext
text/x-wiki
{{O}}
'''Salvatore Farina''' ([[Mussumeli]], 12 di dicemmiru 1959) è unu chi scrivi saggi ed è prufissuri di Filosofia e Storia.
[[File:Salvatore Farina @ Salone del Libro di Torino, May 2021.jpg|miniatura|Salvatore Farina]]
Prufissuri pressu lu Liceu Classicu "Ruggeru Settimu" di [[Caltanissetta]]<ref>[https://www.liceorsettimo.edu.it/news/presentazione-libro-mondo-e-stato-html/ Presentazione libro "Mondo è stato"]</ref>. Si 'nteressa di cultura e di fotografìa. Oji è canusciutu comu scritturi di saggi e di nutìzi di pasticceria siciliana di livellu 'Ntirnaziunali.
== Biografia ==
'N pricipiu di l'anni 90 fu autori di fotugrafìi chi 'llustranu li tradiziuni pupulari riligiusi di lu centru dda Sicilia e fici nta l'occasiuni guidi di la Simana Santa di li pruvinci di [[Caltanissetta]] ed [[Enna]].
Quannu finiu la visita pasturali di lu Papa [[Giuvanni Paulu II]] (8-10 Maju [[1993]])<ref>[https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/it/travels/1993/travels/documents/trav_sicilia.html Pastoral Visita in Sicilia (8-10 maju 1993)]</ref> lu viscuvu di Caltanissetta Munsignuri [[Alfredu Maria Garsia]] fici rialu a lu puntefici di 'na cassetta fatta pi l'occasiuni<ref>[https://archiviostorico.lasicilia.it/lasicilia/pageflip/swipe/catania/930509catania/#/60/ La Sicilia, 9/5/1993, p. 60.]</ref> unni c'era la ristampa anastatica di ''Lu Iovi santu 'n-Caltanissetta. Usi, custumi tradiziuni e liggenna'' di [[Micheli Alesso]] ([[1903]]) cu littra di prisintaziuni di lu viscuvu, prisintazziuni fatta di Farina e Attiliu Scimone e sidici futografii a culuri di carta priggiata di st'ultimi e di nautru e tanti nisseni<ref>[https://pictures.abebooks.com/inventory/31259623484.jpg Foto del box set]</ref>. La cunsigna a lu puntifici vinni supra lu palcu cunzatu ntô piazzali di lu stabilimentu di l'[[Amaru Averna]]<ref>[https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/it/speeches/1993/may/documents/hf_jp-ii_spe_19930510_amaro-averna.html DISCORSO DI GIOVANNI PAOLO II AI LAVORATORI NELLO STABILIMENTO INDUSTRIALE DELL'AMARO AVERNA]</ref><ref>[https://www.facebook.com/salvatore.farina.750/posts/pfbid0sGdrFx4jQTTEbtJUtKAVhor5E7NoDA7ok8jPNhBhAzNyWbphFYRqiGYjy275xxRil Farina consegna il suo volume al papa]</ref>.
Cu li so' studenti nta [[2002]] si fa canusciri comu auturi di nu cortumitraggiu filusoficu lu cuteddu di la parti di lu manicu fattu vidiri da Rai Educational<ref>[http://ricerca.gelocal.it/republic/archive/repubblica/2002/01/10/nel-cuore-della-sicilia-il-regno-della.html Nel cuore della Sicilia il regno della creatività]</ref><ref>[http://ricerca.gelocal.it/repubblica/archivio/repubblica/2003/06/20/sul-set-dieci-lode.html Sul set Dieci e lode]</ref>. Ntô 2005 è autori 'nveci di lu spot ''Prosciuttu supra l'occhi'', finalista pi l'Italia a lu cuncursu europeu Food 4U prumuvutu di lu Ministeru pi li Pulitichi Agriculi e Furistali<ref>[https://web.archive.org/web/20060508145843/http://www.food-4u.it/albodoro/albodoro.htm THE FINALISTS OF THE "FOOD 4U" COMPETITION 2005]</ref><ref>[http://ricerca.gelocal.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/09/27/uno-spot-tv-nato-sui-banchi-va.html Uno spot tv nato sui banchi va alla conquista dell'Europa]</ref>.
Nta giugnu 2004 ritruvà e si preoccupa e si 'ntiressa di fari nesciri di la dimenticanza cu nu cunvegnu la fiura Italu-amiricana di Mario Savio prutagunista di la prutesta ntra lu campus di l'università di la California – Berkeley di lu [[1º di uttùviru]] [[1964]]<ref>[http://archivio.repubblica.extra.kataweb.it/archivio/repubblica/2004/06/05/lo-studente-siciliano-che-berkeley-invento-il.html Lo studente siciliano che inventò il '68]</ref><ref>[https://www.internationalwebpost.org/lattack-a-capitol-hill-e-mario-savio-2/ THE ATTACK ON CAPITOL HILL AND MARIO SAVIO]</ref>.
Ntra lu stissu periudu Farina 'ncumincia a farisi canusciri comu cunuscituri dill'arti pasticcera siciliana e di li tradizzioni pupulari chi tali arti havi: nta 2003 «jennu appressu a lu filu di la ricerca etno-antropologica»<ref>[http://ricerca.gelocal.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/12/07/il-dolce-di-natale-divide-campanili.html Il dolce di Natale divide i campanili]</ref> pubbrica la prima ediziuni di lu saggiu ''Dolcezze di Sicilia''<ref>[http://ricerca.gelocal.it/repubblica/archivio/repubblica/2004/12/22/le-dolcezze-di-casa-nostra.html Le dolcezze di casa nostra]</ref> e nta 2004 e 2005 si fa canusciri di tutti p'essiri chiddu chi fa riscupriri e fari pigghiari 'mpurtanza a la tradiziuni di li dorci siciliani di la cosiddita ''festa de' morti'' di lu 2 novembri cu la manifestaziuni nissena ''S-culturi di zùccaru''<ref>[http://ricerca.gelocal.it/repubblica/archivio/repubblica/2004/10/29/pupi-contro-halloween.html Pupi contro Halloween]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20131105020345/http://ricerca.gelocal.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/11/01/una-mostra-caltanissetta-per-celebrare-un-arte.html Una mostra a Caltanissetta per celebrare un'arte antica]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20081002053654/http://www.sicilyland.it/festa_morti4.htm The Pupaccena on display in Caltanissetta]</ref>.
Addiventa accussì currispundenti di ''La Sicilia'' di lu peridico ''Pasticceria Internazionale''<ref>[https://web.archive.org/web/20120103233049/http://pasticceriainternazionale.it/it/02/02_04_16.html http://pasticceriainternazionale.it/it/02/02_04_16.html]</ref> e cullabura cu lu ''Gambero Rosso'' pi scriviri la guida ''Pasticceri & Pasticcerie 2012''<ref>[https://web.archive.org/web/20240925204705/https://www.gamberorosso.it/notizie/articoli-food/la-prima-guida-che-da-i-voti-alle-pasticcerie/ Gambero Rosso Guide 2012 The first guide that gives ratings to pastry shops]</ref><ref>''Pasticceri&Pasticcerie 2012'', a cura di Laura Mantovano, Rome, Gambero Rosso, 2011, p. 2. 'Nta guida Farina scrisi 24 vuci pi l'aria da Sicilia occidintali.</ref>, e cu lu giurnali ''[[La Sicilia]]''.
Nta l'[[Aprili]] [[2006]] dintra i lucali dell'Istituziòn Ferial di Monzón nta [[Spagna]] cura assemi a lu fotografu Melo Minnella Semana Santa en Sicilia esposiziuni foru mustrati 50 mmàggini di la festa pupulari di lu
periudu di Pasqua nta li diversi pruvinci siciliani<ref>[http://www.siciliartisti.it/SICILIART.html "SiciliArt"]</ref>.
Nta [[2009]] Salvatore Farina cu quaranta maestri pasticceri prutagunisti di lu Saluni Intirnaziunali Gilatirìa, Pasticcirìa e Panificaturi Artiggianali di Rimini di dd'annu, fa nasciri l'«Assuciaziuni Cultirali di la ducizza, pasticceria e gilaterìa siciliana» Ducieziu, e n'addiventa prisidenti<ref>[https://web.archive.org/web/20120618175236/http://www.duciezio.it/storia Duciezio. La nostra storia]</ref>.
Sempre nta 2009 veni ripubblicatu in ediziuni allargata ''Ducizi di Sicilia. Storia e tradiziuni di la pasticceria siciliana''<ref>[https://web.archive.org/web/20170705113600/http://livesicilia.it/2009/11/30/lidentita-della-sicilia-attraverso-i-dolci_33146/ The identity of Sicily through sweets]</ref><ref>[http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/12/18/la-cassata-dolce-degli-dei-che-conquisto.html The cassata, dessert of the gods that he conquered Petronio]</ref><ref>[https://amicidiserradifalco.wordpress.com/2010/02/28/dolcezze-di-sicilia-storia-e-tradizioni-della-pasticceria-siciliana/ Sweets of Sicily, history and traditions of Sicilian pastry making]</ref>, macari in lingua 'nglisi'<ref>[http://inquisitiveeater.com/2012/06/25/i-cannoli-nothing-better-in-the-world/ I Cannoli: Nothing Better in the World]</ref>. Lu libru vinci lu primu premiu "Orio Vergani 2010"<ref>[https://accademiaitalianadellacucina.it/it/content/orio-vergani-1 Winners of the Orio Vergani prize]</ref> datu di l'Accademia 'taliana di la Cucina «a pirsuni, enti o assuciazioni chi, 'stranii all'Accademia l'hannu assai unurata, cu la so' attività, cultura Gastrunomica e la civiltà di la Tavula 'taliana, 'n-quarsiasi campu, in Italia o all'èstiru<ref>[https://www.accademiaitalianadellacucina.it/it/content/premi-e-diplomi Awards and Diplomas]</ref>. A li cunsueti prisintazioni di lu libru, parranu pirsuni canusciuti comu [[Vincenzo Consolo]] a [[Milanu]]<ref>[http://archiviostorico.corriere.it/2010/settembre/13/Meglio_libro_naturale__co_7_100913040.shtml A "natural" book is better »]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20160305015554/http://www.boscowwfdivanzago.it/notizie/23102010.pdf BOSCO WWF DI VANZAGO]</ref>, Livia Chiriotti a [[Bologna]] e Rita Cedrini a [[Palermu]]<ref>[https://web.archive.org/web/20241010045452/http://www.duciezio.it/manifestazioni/11-presentazione-dolcezze-di-sicilia Presentation "Dolcezze di Sicilia"]</ref>.
''Ducizzi di Sicilia'' addiventa assai 'mpurtanti a livellu 'ntirnaziunali pi lu studiu di la pasticceria siciliana sia pi lu campu accademicu chi littirariu. Lu truvammu muntiatu in:
*S. Rapisarda, C. Spadaro di Passanitello e P. Musso, ''Il «Ricettario di cucina» di San Martino delle Scale (Palermo, Biblioteca Comunale). Edizione e studio'', in "Bollettino. Centro di studi filologici e linguistici siciliani", vol. 21 (2007), p. 243-322.
* Celebrations. Proceedings of the Oxford Symposium of Food and Cookery 2011, Oxford Symposium, 2012. Alan Davidson e Tom Jaine, The Oxford Companion to Food, Oxford University Pres, 2013.
* Marco Blanco, ''La cassata, 'pasticzu' multietnico'', in Giuseppe Barone, ''Storia mondiale della Sicilia'', Roma-Bari, Laterza, 2018, p. 157-160.
* ''Forme della cucina siciliana. Esercizi di semiotica del gusto'', a cura di Alice Giannitrapani e Davide Puca, Milano, Meltemi, 2020.
* Anca-Luminiţa Iancu e Alexandra Mitrea, [https://web.archive.org/web/20231111201731/https://www.cambridgescholars.com/product/978-1-5275-7236-2 Food Cultures across Time. Flavours and Endeavours ], Cambridge Scholars Publishing, 2021.
Nta [[2023]] la scrittrici 'miricana di best seller [[Lisa Scottoline]] ntra la ''Nota d'autori'' a chiusura di lu so' rumanzu storicu ''Loyalty'' (quartu postu ntra li rumanzi best seller del ''New York Times''<ref>[https://www.hawes.com/2023/2023-04-16.pdf The New York Times best seller list, 4/16/2023]</ref>) scrivi chi ''Sweet sensations of Sicily'' di Salvatore Farina è statu unu di li so' tri libri prifiriti supra la muderna cucina siciliana<ref>«My favorite books about modern Sicilian cuisine are [[Ursula Ferrigno]]'s ''Cucina Siciliana'', Salvatore Farina's ''Sweet Sensations of Sicily'', and [[Giorgio Locatelli]]'s ''Made in Sicily''" (Lisa Scottoline, ''Loyalty'', New York, G. P. Putnam's Sons, 2023, p. 413.</ref>.
Nta l'ultimi anni comu presidenti di la ''Duciezio'' Salvatore Farina è 'mpignatu a fari canusciri e dari valuri a la cultura dulciaria siciliana cu iniziativi comu la prisentazioni di Ducizzi di Sicilia d'intra la mostra
rializzata di la pruvincia di Palermo pi lu cintinariu di la nascita di [[Renato Guttuso]]<ref>[http://ricerca.gelocal.it/repubblica/archivio/repubblica/2011/02/22/unantologica-su-guttuso-per-il-suo-centenario.html AN ANTHOLOGICAL ON GUTTUSO FOR HIS CENTENARY]</ref>, o la rializzaziuni di la Mostra di lu dolci siciliano a [[Palermo]]<ref>[http://ricerca.gelocal.it/repubblica/archivio/repubblica/2012/11/25/il-dolce-siciliano-si-mette-in-mostra.html The Sicilian dessert is put on display]</ref>.
Comu espertu di pasticceria siciliana nta [[2015]] vene chiamatu a illustrari la storia di la cassata ntî video ufficiale fattu di la Regione Siciliana e Cluster Sicilia BioMediterraneo per l'Expo 2015 a [[Milano]]<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=PXb58178Yx0 History of cassata]</ref>. E nel 2017 è prufissuri all'[[Università di li Studi di Catania]] ntô laboratorio didatticu ''La cucina comi patrimonio culturale''<ref>[https://www.disum.unict.it/it/content/laboratori-didactic-aa-2016-2017 Didactic workshops a.a. 2016-2017]</ref><ref>[https://www.disum.unict.it/sites/default/files/files/MISTRETTA(1).pdf Accreditation request form/laboratory activity proposal for the year academic 2016/2017]</ref>, unni tene 'na liziuni supra «lu sapuri di lu ritu nta li dolci di la tradiziuni siciliana»<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=vNMTkYLdbhI The flavor of the ritual in traditional Sicilian desserts]</ref>.
Ntô 2015 dibutta nta la narrativa cu ''L'incridibili storia di don Turiddu 'u gazzusaru''<ref>[https://www.iviaggidicicerone.it/author/salvatore-farina/ SALVATORE FARINA]</ref><ref>[https://www.ilfattonisseno.it/2017/06/mussomeli-presentato-il-libro-di-salvatore-farina-lcredi-storia-di-don-turiddu-u-gazzusaru/ Mussomeli, Salvatore Farina's book presented: "The incredible story of Don Turiddu u gazzusaru"]</ref><ref>[https://www.vivienna.it/2015/10/29/lcredible-storia-di-don-turiddu-u-gazzusaru-emoziona-gli-allievi-dellalberghiero-di-centuripe/ The incredible story of Don Turiddu u gazzusaru excites the students of the Alberghiero di Centuripe]</ref><ref>[http://www.culturalfemminile.com/2017/01/15/lcredibile-storia-don-turiddu-u-gazzusarudi-salvatore-farina/ "THE INCREDIBLE STORY OF DON TURIDDU U GAZZUSARU" BY SALVATORE FARINA review by Franca Adelaide Amico]</ref>.
Sempri pi l'Ediziuni Lussugrafica diriggi la cullana ''La Storia semu nui-Putissi scriviri un libro'', nta la quali l'ultima nisciuta è stata ''Terra! Ma nissuna patria'' di Ti-Noune Moïse, cu la prifaziuni di Sandrone Dazieri e n'apprufundimentu su Giuseppe Scalarini<ref>''La Lettura'' of the ''Corriere della Sera'', n. 579, 3 January 2023.</ref><ref>[https://www.corriere.it/la-lettura/22_dicembre_30/lettura-apre-l-anno-calvino-manzoni-callas-piaf-domenica-1-January-premiere-nell-app-lunedi-2-edicola-983b54ac-8854-11ed-8dd9-3f83702fb8ed.shtml «La Lettura» opens the year with Calvino and Manzoni, Callas and Piaf]</ref>. L'opira di Moïse lu porta nta novembre 2023 a essire 'nvitato cu l'autrice a la XII ediziuni di lu BookCity Milano<ref>[https://web.archive.org/web/20231115191300/https://www.bookcitymilano.it/eventi/2023/tra-haiti-e-milano-sogni-e-incubi-battaglie-ed-evasioni Between Haiti and Milan: dreams and nightmares, battles and escapes]</ref><ref>[https://www.lasicilia.it/caltanissetta/caltanissetta-a-milano-the-presentation-of-the-book-terra-ma-no-patria-di-ti-noune-moise-1957227/ Caltanissetta, in Milan the presentation of the book "Terra! But no homeland" by Ti-Noune Moïse]</ref><ref>[https://www.ilfattonisseno.it/2023/11/bookcity-milano-i-nisseni-granata-e-farina-alla-presentazione-di-ti-noune-moise/ BookCity Milan: the Nisseni Granata and Farina at the presentation of Ti-Noune Moïse]</ref>.
Nta [[2019]] vidi la luci lu libru ''Sulle ali del picchio'' (supra l'ali di lu Picccu), prisintatu a la X ediziune di lu Festival di lu Gilatu Artiggianali di [[Agugliano]]. È la storia di la famusa pasticceria Picchio di [[Loreto]] e viri la prifaziuni firmata da lu cardinali [[Angelo Comastri]] e testi di [[Andrea Bocelli]] e [[Iginio Massari]]<ref>[https://web.archive.org/web/20240925204706/https://www.ilcittadinodirecanati.it/notizie-territorio-marche/46450-sulle-ali-del-picchio-una-storia-d-amore-per-la-vita-e-per-la-pasticceria-un-libro-che-narrates-the-life-of-the-famous-elisabetta-picchio-and-of-her-successful-business "On the wings of Picchio": a love story for life and for pastry making. A book that narrates the life of the famous Elisabetta Picchio and her successful business]</ref>. Lu vulumi sarà puri prisintatu nta maggio 2019 a lu Saluni di lu libru di [[Turinu]] ntra li spazi di la Rigiuni Marchi dall'assissuri rigiunali a la Cultura<ref>[https://www.consiglio.marche.it/informazione_e_comunicazione/comunicati_stampa/scheda.php?articolo=4677 BOOM DI VISITATORI PER LE PRIME DUE GIORNATE DELLE MARCHE AL SALONE DEL LIBRO]</ref>.
Nta [[2023]] è tra l'autori di li testi di lu volumi 'llustratu ''Caltanissetta. Cuntu di 'na cità'', prisintatu a lu Comuni di Caltanissetta, apprizzatu di Leandro Janni, prisidenti di [[Italia Nostra]] [[Sicilia]]<ref>[https://www.italianostra.org/sezioni-e-consigli-regionali/sicilia/nota-non-richiesta-sul-volume-caltanissetta-racconto-di-una-citta/ Note (non richieste) sul volume "Caltanissetta – Racconto di una città"]</ref>.
Lu [[1º di jinnaru]] [[2024]], assemi a un gruppu di prufissionisti di Caltanissetta, Farina crea l'Associazione Culturale "[[Rosario Assunto]]" divintantu prisidenti e in 'sta vesti bandisci un cuncursu sculasticu nazionali di video di filusofia didicato a lu terzu cintinariu di la nascita di Immanuel Kant. Lu cuncursu vidi prisidenti di giuria Zap Mangusta<ref>[https://www.ispontecorvo.edu.it/pagine/kant-300-anni-e-non-sentirli Kant, 300 anni e non sentirli]</ref> e a la primiaziuni la partecipaziuni di lu cantautore Mariano Deidda<ref>[https://www.ilpescara.it/attualita/liceo-marconi-premio-terzo-centenario-kant.html The Marconi high school of Pescara among the schools awarded in the first edition of the competition for the third centenary of Kant]</ref> oltri chi di 'na troupe di lu TG2<ref>[https://www.rainews.it/notiziari/tg2/video/2024/04/Tg2-Flash-ore-1055-del-29042024-61bdfabe-22e7-49f0-a0a6-910ceacdd0f2.html TG2 del 29/4/2024]</ref>.
== Opere ==
* ''Misteri nisseni'', Viterbo, Stampa Alternativa/Nuovi Equilibri, 1991.
* Michele Alesso, ''Il Giovedì Santo in Caltanissetta. Con sedici fotografie a colori delle vare di Salvatore Farina e Attilio Scimone'', presentazione di S.E. Mons. Alfredo M. Garsia vescovo di Caltanissetta, Caltanissetta, Lussografica, 1993.
* ''Settimana santa nella provincia di Caltanissetta'', Palermo, Krea, 1995; 2002.
* Foto in Calogero Scarlata, ''S. Maria La Nova. La Cattedrale di Caltanissetta'', Caltanissetta, Lussografica, 1997.
* ''Settimana Santa di Caltanissetta'', Caltanissetta, Azienda Autonoma Provinciale Incremento Turistico di Caltanissetta, 1999; 2007. Foto in Luca Caviezel, Scienza e tecnologia di sorbetti, granite e dintorni, Pinerolo, Chiriotti, 2002. ISBN 88-85022-77-4.
* ''Dolcezze di Sicilia. Arte cultura storia e tradizioni dei dolci e della pasticceria siciliana'', Caltanissetta, Lussografica-Soham, 2003. ISBN 88-8243-084-7; 2009.
* ''Me pijo n'caffè'', Caltanissetta, Lussografica-Soham, 2004. ISBN 978-88-8241-192-3.
* ''La città degli angeli. Immagini del cimitero di Caltanissetta'', con Melo Minnella e Angelo Pitrone, Caltanissetta, Salvatore Sciascia, 2006. ISBN 978-88-8241-192-3.
* ''Sicilia. Non solo mare. Viaggio letterario e per immagini all'interno dell'isola. Sicilia centro orientale'', con Gaetano Gambino e Enzo Papa, Siracusa-Roma, Lombardi Editore, 2008. ISBN 978-88-7260-167-9; 2009. ISBN 978-88-7260-207-2.
* (EN) ''Sweet sensations of Sicily. The legacy of Biagio Settepani with forty-six original masters recipes'', Caltanissetta, Lussografica, 2009. ISBN 978-88-8243-214-0.
*Introduzione e foto in Mariano Deidda, ''Da Pessoa a Pavese'', Torino, Electromantic music/Poema, 2012.
* Foto in Natale Tedesco, ''Villa Palagonia. Tra norma ed eccezione'', Siracusa, Lombardi, 2013; 2016. ISBN 978-88-7260-166-2.
* ''L'incredibile storia di don Turiddu u gazzusaru. Il maestro Nuccio Daidone racconta la straordinaria vita di suo padre'', Caltanissetta, Lussografica, 2015. ISBN 978-88-8243-385-7.
* Sulle ali del picchio. Ritratto di una pasticceria di successo, Pinerolo, Chiriotti, 2019. ISBN 978-88-96027-40-0.
* ''Caltanissetta. Racconto di una città'', fotografie di Lillo Miccichè, testi di e con Mario Cassetti, Amedeo Falci, Fiorella Falci, Walter Guttadauria, Calogero Micciché e Marco Petrotto, Caltanissetta, Lussografica, 2023. ISBN 978-88-8243-568-4.
== Noti ==
<references/>
{{Littiratura Siciliana}}
[[Catigurìa:Littirati siciliani|Farina Salvatore]]
[[Catigurìa:Sicilia|Farina Salvatore]]
[[Catigurìa:Nasciuti ntô 1959|Farina, Salvatore]]
jbb4l5h0rihlic361n1xs0s6dpxb7lx
Jannik Sinner
0
66169
783110
770815
2026-07-15T10:57:41Z
Gmelfi
8
aggiurnamentu
783110
wikitext
text/x-wiki
[[File:Sinner MCM23 (8) (52883593853).jpg|miniatura|Jannik Sinner.]]
'''Jannik Sinner''' ([[San Candido|San Candidu]] [[16 di austu]] dû [[2001]]) è nu jucaturi di [[tennis]] [[Italia|talianu]] ca appi prestu fama ntirnazziunali grazzi ô sò talentu e â sò ditirminazzioni. Nasciutu n [[Trentinu-Àutu Àdici/Sutta Tirolu|Trintinu Àutu Adigi]], Sinner accuminciò a jucari ô tennis di picciottu, prima di didicàrisi cumpritamenti ô sport, abbannunannu lu sò ntiressi pô sci. La sò carrera appi forza a cuminciari dô 2018, quannu accuminciàu mi cumpari ntô circùitu ATP.
Sinner si distinguìu pâ sò velocità, lu sò putenti backhand e la sò granni capacità di colpiri la palla cu pricisiuni. Ntô [[2020]], vincìu lu sò primu tìtulu ATP a Sofia, a appena 19 anni, dimustrannu subbitu ca putìa cumpètiri cchî megghiu dû munnu. Fu puru lu jucaturi di tennis talianu cchiù picciottu a arrivari ê quarti di finali di [[Wimbledon]] ntô 2021, turneu ca appoi vinciu ntô [[2025]] e [[2026]].
Sinner vinciu 5 turnei dû [[Granni Slam]] (dati di giugnettu 2026).
[[Catigurìa:Tennis|Sinner, Jannik]]
[[Catigurìa:Biografìi|Sinner, Jannik]]
[[Catigurìa:Jucatura di Tennis|Sinner, Jannik]]
[[Catigurìa:Nasciuti ntô 2001|Sinner, Jannik]]
lblyanqcbo7shmqq8ghko1n23hjok4g
2026
0
66876
783113
783005
2026-07-15T11:03:27Z
Gmelfi
8
/* Abbinimenti */
783113
wikitext
text/x-wiki
{{annu}}
== Abbinimenti ==
[[File:Nicolas Maduro on board the USS Iwo Jima.png|thumb|100px|Maduru ntâ navi ca lu trasfirisci a New York.]]
*[[Primu di jinnaru]]: A [[Crans-Montana]] nu ncendiu fa quaranta morti tra li picciotti ca friquintavanu nu bar pi la festa di capuilannu
*[[3 di jinnaru]]: A [[Caracas]], l'opirazzioni militari di l'esercitu dî [[Stati Uniti]] esfiltra lu prisidenti dû [[Venezzuela]] [[Nicolás Maduro]], trasfirutu a [[New York]] a misu n carciri cu l'accusa di traficu di [[droga]] e [[tirrurismu]]
*[[19 di jinnaru]]: A [[Davos]], cèlibbri lucalitati dî muntagni [[svizzira|svizziri]], si grapi lu [[World Economic Forum]].
*[[20 di jinnaru]]: Lu [[cicluni]] Harry fa assai danni n [[Sicilia]].
*[[28 di frivaru]]: Cu n'opirazzioni militari cungiunta tra [[Israeli]] e li [[Stati Uniti]] fu bumminata [[Teheran]] la capitali di l'[[Iran]], causannu la morti di l'ayatollah [[Ali Khamenei]]
[[File:Artemis 2 Crew Portrait.jpg|miniatura|80px|L'equipaggiu di Artemis 2.]]
*[[2 di aprili]]: La missioni [[prugramma Artemis|Artemis II]] partìu di [[Cape Canaveral]] cu quattru astrunauti a bordu pi agghicari â [[Luna]] e arriturnari facennu lu giru di darreri, senza attirrari. Doppu chiossai di 50 anni, la missioni rapprisenta lu ritornu di l'uomu ntô [[spazziu]] fora di l'orbita tirrestri.
==Morti==
*[[19 di jinnaru]]: [[Valentino]], cèlibbri stilista di moda
*[[19 di marzu]]: [[Chuck Norris]], atturi
*[[19 di marzu]]: [[Umbertu Bossi]], òmunu puliticu
*[[30 di aprili]]: [[Georg Baselitz]], pitturi e sculturi tudiscu
*[[11 di giugnu]]: [[David Hockney]], pitturi britànnicu
*[[20 di giugnu]]: [[Jean Ziegler]], puliticu e sociolugu svizziru
[[Catigurìa:Sèculu XXI]]
3g92oh8rcbfd0vvtpkud9pekubpxa6a