وڪيپيڊيا sdwiki https://sd.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%8F%DA%A9_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%88 MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter ذريعات خاص بحث واپرائيندڙ واپرائيندڙ بحث وڪيپيڊيا وڪيپيڊيا بحث فائل فائل بحث ذريعات وڪي ذريعات وڪي بحث سانچو سانچو بحث مدد مدد بحث زمرو زمرو بحث باب باب بحث TimedText TimedText talk ماڊيول ماڊيول بحث Event Event talk 10 5932 376149 226259 2026-05-06T16:16:15Z Intisar Ali 8681 /* */ 376149 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:citation/CS1|citation |CitationClass=news }}</includeonly><noinclude> {{دستاویز}} </noinclude> q1i96bxmq0f7ip6c3hit8gupopfzabv 10 17145 376141 58750 2026-05-06T15:25:39Z Intisar Ali 8681 /* */ 376141 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Footnotes|sfn}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> <includeonly>{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using sfn with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Sfn]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | ignore-err | loc | p | page | pages | postscript | pp | ps | ref | Ref }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 0cf3i0ewxmwcs6tidabocxjs7itsts5 0 23666 376227 314219 2026-05-07T04:54:31Z Ibne maryam 17680 added [[Category:مالياتي خدمتن جون ڪمپنيون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 376227 wikitext text/x-wiki [[فائل:London.bankofengland.arp.jpg|thumb|بئنڪ آف انگلينڊ]] '''بئنڪ''' هڪ ڪاروباري ادارو آهي. -بئنڪ- جو رواج اٽليءَ کان شروع ٿيو، -جتي- ’وينس‘ شهر واپاري مرڪز هو. واپارين جي سهوليت لاءِ ڪي شخص سينٽ مارڪ (St. Mark) جي چوسول تي پئسا رکندا هئا ۽ مختلف سڪن بدلائي ڏيڻ جو ڪاروبار ڪندا هئا. -بئنڪ- کي اطالوي ٻوليءَ ۾ ”بَينڪو“ يا ”بئڪو“ چيو ويندو هو، -ان- -تان- ”-بئنڪ-“ جو نالو ٺهيو، جو اهو ڌنڌو انهن بينچن تي ويهي ڪندا هئا. اڄ سڄيءَ دنيا ۾ ”-بئنڪ-“ نالو رائج آهي. -بئنڪ- هڪ اهڙو ادارو آهي، جنهن ۾ ڪوبه شهري امانت طور پنهنجا پئسا رکي سگهي ٿو. اُهو پئسو ٻن بنيادن تي رکيو ويندو آهي. هڪ ڪرنٽ اڪائونٽ ۾، جنهن مان ڪابه ڪٽوتي ناهي ٿيندي ۽ ٻيو نفعي نقصان جي بنياد تي جمع ڪرايو ويندو آهي. بئنڪون ماڻهن کي قرض به فراهم ڪنديون آهن. جيڪي صنعتي، زرعي، ڪاروباري ۽ ٻين مختلف بنيادن تي هوندا آهن. اڄ جي دور ۾ -بئنڪ- ۾ جديد -ترين- سهوليتون مثال طور ڪريڊٽ ڪارڊ، اي ٽي ايم، آن لائين بئنڪنگ ۽ ڪال سينٽرس، يوٽلٽي بلن جي ادائگي وغيره مهيا ڪري رهيون آهن. -بئنڪ- جو نظام قديم -بابلي- -تاريخ- ۾ پڻ ملي ٿو. -ان- کان پوءِ يونان ۾ پڻ چوٿين صدي عيسويءَ ۾ بئ نڪ جو نظام هلندڙ هو. سنڌ ۾ بئنڪن جي نظام جي شروعات 1858ع کان ٿي، جڏهن -برطانيا- حڪومت جي ڪوششن سان، ڪراچيءَ ۾ هڪ -بئنڪ- جي شاخ کلي. -ان- -بئنڪ- جو نالو ”آگره ائنڊ ماسٽر مين -بئنڪ-“ هو، جنهن پنهنجي ايجنسي ڪراچيءَ ۾ قائم ڪئي. انهيءَ سال ”-بئنڪ- آف ڪراچي“ به قائم ٿي. مطلب ته 1886ع تائين ڪراچيءَ ۾ ڪيترين ٻين بئنڪن جون برانچون کليون. 1920ع ۾ ڪراچيءَ ۾ ڪوآپريٽو بئنڪن جي شروعات ٿي. بئنڪن جي قيام سان، ڪراچيءَ جي ڪاروباري ۽ صنعتي ماڻهن لاءِ قرض حاصل ڪرڻ سان گڏ پنهنجي سرمائي جي حفاظت جي سهوليت به مهيا ٿي. هن وقت سڄي -پاڪستان- جي سمورن صوبن وانگر [[سنڌ]] جي هر وڏي ننڍي شهر ۾ مختلف بئنڪون کلي چڪيون آهن.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A6%D9%86%DA%AA بئنڪ : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Bank Bank - Wikipedia<!-- Bot generated title -->]</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:قانوني وجود]] [[زمرو:مالياتي خدمتن جون ڪمپنيون]] 850bnegz7l1bnqa74mwigqql0s3s905 376228 376227 2026-05-07T04:56:45Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 376228 wikitext text/x-wiki [[فائل:London.bankofengland.arp.jpg|thumb|بئنڪ آف انگلينڊ]] '''بئنڪ''' هڪ ڪاروباري ادارو آهي. -بئنڪ- جو رواج اٽليءَ کان شروع ٿيو، -جتي- ’وينس‘ شهر واپاري مرڪز هو. واپارين جي سهوليت لاءِ ڪي شخص سينٽ مارڪ (St. Mark) جي چوسول تي پئسا رکندا هئا ۽ مختلف سڪن بدلائي ڏيڻ جو ڪاروبار ڪندا هئا. -بئنڪ- کي اطالوي ٻوليءَ ۾ ”بَينڪو“ يا ”بئڪو“ چيو ويندو هو، -ان- -تان- ”-بئنڪ-“ جو نالو ٺهيو، جو اهو ڌنڌو انهن بينچن تي ويهي ڪندا هئا. اڄ سڄيءَ دنيا ۾ ”-بئنڪ-“ نالو رائج آهي. -بئنڪ- هڪ اهڙو ادارو آهي، جنهن ۾ ڪوبه شهري امانت طور پنهنجا پئسا رکي سگهي ٿو. اُهو پئسو ٻن بنيادن تي رکيو ويندو آهي. هڪ ڪرنٽ اڪائونٽ ۾، جنهن مان ڪابه ڪٽوتي ناهي ٿيندي ۽ ٻيو نفعي نقصان جي بنياد تي جمع ڪرايو ويندو آهي. بئنڪون ماڻهن کي قرض به فراهم ڪنديون آهن. جيڪي صنعتي، زرعي، ڪاروباري ۽ ٻين مختلف بنيادن تي هوندا آهن. اڄ جي دور ۾ -بئنڪ- ۾ جديد -ترين- سهوليتون مثال طور ڪريڊٽ ڪارڊ، اي ٽي ايم، آن لائين بئنڪنگ ۽ ڪال سينٽرس، يوٽلٽي بلن جي ادائگي وغيره مهيا ڪري رهيون آهن. -بئنڪ- جو نظام قديم -بابلي- -تاريخ- ۾ پڻ ملي ٿو. -ان- کان پوءِ يونان ۾ پڻ چوٿين صدي عيسويءَ ۾ بئ نڪ جو نظام هلندڙ هو. سنڌ ۾ بئنڪن جي نظام جي شروعات 1858ع کان ٿي، جڏهن -برطانيا- حڪومت جي ڪوششن سان، ڪراچيءَ ۾ هڪ -بئنڪ- جي شاخ کلي. -ان- -بئنڪ- جو نالو ”آگره ائنڊ ماسٽر مين -بئنڪ-“ هو، جنهن پنهنجي ايجنسي ڪراچيءَ ۾ قائم ڪئي. انهيءَ سال ”-بئنڪ- آف ڪراچي“ به قائم ٿي. مطلب ته 1886ع تائين ڪراچيءَ ۾ ڪيترين ٻين بئنڪن جون برانچون کليون. 1920ع ۾ ڪراچيءَ ۾ ڪوآپريٽو بئنڪن جي شروعات ٿي. بئنڪن جي قيام سان، ڪراچيءَ جي ڪاروباري ۽ صنعتي ماڻهن لاءِ قرض حاصل ڪرڻ سان گڏ پنهنجي سرمائي جي حفاظت جي سهوليت به مهيا ٿي. هن وقت سڄي -پاڪستان- جي سمورن صوبن وانگر [[سنڌ]] جي هر وڏي ننڍي شهر ۾ مختلف بئنڪون کلي چڪيون آهن.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A6%D9%86%DA%AA بئنڪ : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Bank Bank - Wikipedia<!-- Bot generated title -->]</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:بئنڪ]] [[زمرو:ڪاروبار]] [[زمرو:ماليات]] [[زمرو:قانوني وجود]] [[زمرو:مالياتي خدمتن جون ڪمپنيون]] l0z8gtsivpf55j9tv0rlgnrghp5kksd 0 29351 376165 322538 2026-05-06T17:32:26Z Ibne maryam 17680 376165 wikitext text/x-wiki {{About|the conglomerate|the electronics subsidiary|Samsung Electronics|other uses}} {{Distinguish|Samsun|Samson|Sanson|Sampson}} {{Infobox company | name = Samsung Group | native_name = {{Korean|삼성그룹|labels=no}} | romanized_name = | logo = Samsung wordmark.svg | logo_size = 240px | logo_caption = | image = Samsung headquarters.jpg | image_size = 250px | image_caption = [[Samsung Town]] in the [[Gangnam station]] area of [[Seoul]] | type = [[Privately held company|Private]] | industry = [[Conglomerate (company)|Conglomerate]] | founder = [[Lee Byung-chul]] | area_served = Worldwide | key_people = [[Lee Jae-yong]] ([[chairman]]) | products = [[Clothing]], [[Automotive industry|automotive]], [[Chemical substance|chemicals]], [[consumer electronics]], electronic components, medical equipment, [[semiconductor]]s, [[solid-state drive]]s, [[Dynamic random-access memory|DRAM]], [[flash memory]], [[ship]]s, [[telecommunications equipment]], [[home appliances]]<ref>{{Cite web |title=Home and Kitchen Appliance showcase |url=http://www.samsung.com/us/showcase/smart-home-appliance-washer-dryer-and-refrigerators/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170309054117/http://www.samsung.com/us/showcase/smart-home-appliance-washer-dryer-and-refrigerators/ |archive-date=9 March 2017 |publisher=Samsung}}</ref> | services = Advertising, [[construction]], entertainment, [[financial services]], hospitality, information and communications technology, medical and health care services, [[retail]], [[shipbuilding]], [[Foundry model|semiconductor foundry]] | subsid = [[Cheil Worldwide]]<br />[[Samsung Asset Management]]<br />[[Samsung Biologics]]<br />[[Samsung C&T Corporation]]<br />[[Samsung Electro-Mechanics]]<br />[[Samsung Electronics]]<br />[[Samsung Engineering]]<br />[[Samsung Fire & Marine Insurance]]<br />[[Samsung Heavy Industries]]<br />[[Samsung Life Insurance]]<br />[[Samsung SDI]]<br />[[Samsung SDS]]<br />[[Samsung Securities]] | founded = {{start date and age|df=yes|1938|3|1}} in [[Daegu]], [[Korea under Japanese rule|Japanese Korea]] | hq_location = Samsung Digital City | hq_location_city = [[Yeongtong-gu]], [[Suwon]] | hq_location_country = [[South Korea]]<ref name="samsung.co.kr">{{Cite web |title=삼성계열사 전자 – 삼성그룹 홈페이지 |url=http://samsung.co.kr/about/affiliate.do |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920104601/http://samsung.co.kr/about/affiliate.do |archive-date=20 September 2016}}</ref> | website = {{URL|https://www.samsung.com/|samsung.com}} }}'''سام سنگ''' (Samsung) ھڪ جڳ مشھور اليڪٽرونڪ [[ڪمپني]] آھي. جنھن جون مختلف مصنوعات آھن. سامسنگ گروپ (ڪورين: [samsʌŋ]؛ SΛMSUNG جي طور تي اسلوب ٿيل) هڪ ڏکڻ ڪوريا جي ملٽي نيشنل پيداواري تنظيم آهي جنهن جو هيڊ ڪوارٽر سامسنگ ڊجيٽل سٽي، سوون، ڏکڻ ڪوريا ۾ آهي. اهو ڪيترن ئي لاڳاپيل ڪاروبار تي مشتمل آهي، انهن مان گهڻا سامسنگ برانڊ تحت متحد آهن، ۽ سڀ کان وڏو ڏکڻ ڪورين چائبول (ڪاروباري جماعت) آهي. 2020 تائين سامسنگ وٽ اٺين نمبر تي وڏي عالمي برانڊ ويليو آهي. سام سنگ جو بنياد سال 1938ع ۾ لي۔بيونگ۔چول Lee) Byung-chul) هڪ واپاري ڪمپني طور رکيو. ايندڙ ٽن ڏهاڪن ۾، گروپ مختلف علائقن ۾ فوڊ پروسيسنگ، ٽيڪسٽائل، انشورنس، سيڪيورٽيز، ۽ پرچون شامل آهن. سامسنگ 1960 جي ڏهاڪي جي آخر ۾ اليڪٽرانڪس جي صنعت ۾ داخل ٿيو ۽ 1970 جي وچ ڌاري تعميراتي ۽ جهاز سازي جي صنعتن ۾؛ اهي علائقا ان جي ايندڙ ترقي کي هلائي سگهندا. 1987 ۾ لي جي موت کان پوء، سام سنگ کي پنجن ڪاروباري گروپن، سام سنگ گروپ، شِنشيگائي (Shinsegae) گروپ، سی جی (CJ) گروپ، هانسول (Hansol) گروپ ۽ جونگ آنگ (JoongAng) گروپ ۾ ورهايو ويو. سام سنگ جی قابل ذڪر صنعتي وابستگين ۾ سامسنگ اليڪٽرانڪس (دنيا جي سڀ کان وڏي انفارميشن ٽيڪنالاجي ڪمپني، ڪنزيومر اليڪٽرانڪس ٺاهيندڙ ۽ چپ ٺاهيندڙ 2017 جي آمدني جي حساب سان)، سام سنگ ھیوی انڈسٹریز (Samsung Heavy Industries) (سال 2010ع جي آمدني جي حساب سان ماپيل دنيا جو ٻيو نمبر وڏو جهاز ساز ڪمپني) ۽ سام سنگ انجینئرنگ (Samsung Engineering) ۽ سام سنگ Samsung C&T Corporation (بالترتيب. دنيا جي 13هين ۽ 36هين وڏي تعميراتي ڪمپنيون). ٻين قابل ذڪر ماتحت ادارن ۾ سامسنگ لائف انشورنس (دنيا جي 14هين وڏي لائف انشورنس ڪمپني)، سامسنگ ايورلينڊ (ايورلينڊ ريسارٽ جو آپريٽر، ڏکڻ ڪوريا ۾ سڀ کان پراڻو ٿيم پارڪ) ۽ چيل ورلڊ وائڊ (دنيا جي 15هين وڏي اشتهاري ايجنسي، جيئن 2012 جي آمدني جي حساب سان) شامل آهن. '''Samsung Group'''<ref>{{Cite web |title=SAMSUNG ELECTRONICS Co., Ltd. 2020 Half-year Business Report |url=https://images.samsung.com/is/content/samsung/p5/global/ir/docs/2020_Half_Year_Report.pdf |access-date=8 September 2020}}</ref> ({{Korean|hangul=삼성|rr=samseong}} {{IPA-ko|samsʌŋ|}}; stylized as '''SΛMSUNG''') is a South Korean [[Multinational corporation|multinational]] manufacturing [[Conglomerate (company)|conglomerate]] headquartered in Samsung Digital City, [[Suwon]], South Korea.<ref name="samsung.co.kr" /> It comprises numerous affiliated businesses,<ref name="samsung.co.kr" /> most of them united under the Samsung brand, and is the largest South Korean {{lang|ko-Latn|[[chaebol]]}} (business conglomerate). {{As of|2020|post=,}} Samsung has the eighth-highest global [[brand valuation|brand value]].<ref>{{Cite web|date=18 October 2020|title=The 2020 World's Most Valuable Brands|url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018162839/https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/|archive-date=18 October 2020|work=[[Forbes]]}}</ref> Samsung was founded by [[Lee Byung-chul]] in 1938 as a [[trading company]]. Over the next three decades, the group diversified into areas including food processing, textiles, insurance, securities, and retail. Samsung entered the [[electronics industry]] in the late 1960s and the construction and shipbuilding industries in the mid-1970s; these areas would drive its subsequent growth. Following Lee's death in 1987, Samsung was separated into five business groups&nbsp;– Samsung Group, [[Shinsegae]] Group, [[CJ Group]] and [[Hansol]] Group, and [[JoongAng Ilbo|JoongAng]] Group. Notable Samsung industrial affiliates include [[Samsung Electronics]] (the world's [[List of largest technology companies by revenue|largest information technology company]], [[Consumer electronics|consumer electronics maker]] and [[Semiconductor industry|chipmaker]] {{as of |alt=measured by 2017 revenues |2017 |post=), }}<ref>{{Cite news|title=Samsung topples Intel to become the world's largest chipmaker – TechCrunch|work=techcrunch.com|url=https://techcrunch.com/2018/01/30/samsung-intel-worlds-largest-chipmaker/|url-status=live|access-date=25 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180525234650/https://techcrunch.com/2018/01/30/samsung-intel-worlds-largest-chipmaker/|archive-date=25 May 2018}}</ref><ref>{{Cite news|last=Mu-Hyun|first=Cho|title=Samsung's logic chip biz turns to AI chips and 5G for change of fortune {{!}} ZDNet|language=en|work=ZDNet|url=https://www.zdnet.com/article/samsungs-logic-chip-biz-developing-ai-chip-5g-for-change-of-fortune/|url-status=live|access-date=25 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703174953/https://www.zdnet.com/article/samsungs-logic-chip-biz-developing-ai-chip-5g-for-change-of-fortune/|archive-date=3 July 2018}}</ref> [[Samsung Heavy Industries]] (the world's second largest [[Shipbuilding|shipbuilder]] {{as of |alt=measured by 2010 revenues |2010 |post=), }}<ref>{{Cite news|last=Park|first=Kyunghee|date=28 July 2009|title= Samsung Heavy Shares Gain on Shell's Platform Orders (Update1)|publisher=Bloomberg|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aO0FeeTB6_0Y|url-status=dead|access-date=11 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110924131022/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aO0FeeTB6_0Y|archive-date=24 September 2011}}</ref> and [[Samsung Engineering]] and [[Samsung C&T Corporation]] (respectively the world's 13th and 36th largest construction companies).<ref>{{Cite web|title=The Top 225 International Contractors 2013|url=http://enr.construction.com/toplists/InternationalContractors/001-100.asp|url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20130530102754/http://enr.construction.com/toplists/Top-International-Contractors/001-100.asp|archive-date=30 May 2013|access-date=25 August 2013|publisher=Engineering News-Record }}</ref> Other notable subsidiaries include [[Samsung Life Insurance]] (the world's 14th largest life insurance company),<ref>{{Cite news|date=20 July 2009|title=Global 500 2009: Industry |work=FORTUNE |publisher=CNN Money |url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/industries/183/index.html|url-status=live|access-date=4 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100831010459/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/industries/183/index.html|archive-date=31 August 2010}}</ref> Samsung Everland (operator of [[Everland Resort]], the oldest [[theme park]] in South Korea)<ref>{{Cite news|last=Valhouli|first=Christina|date=21 March 2002|title=The World's Best Amusement Parks|work=[[Forbes]]|url=https://www.forbes.com/2002/03/21/0321feat_6.html|url-status=dead|access-date=11 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100822061935/http://www.forbes.com/2002/03/21/0321feat_6.html|archive-date=22 August 2010}}</ref> and [[Cheil Worldwide]] (the world's 15th largest advertising agency, {{as of |alt=as measured by 2012 revenues |2012 |post=).}}<ref>{{Cite web|title=Cheil Worldwide Inc (030000:Korea SE)|url=http://investing.businessweek.com/research/stocks/snapshot/snapshot.asp?ticker=030000:KS|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121005152815/http://investing.businessweek.com/research/stocks/snapshot/snapshot.asp?ticker=030000%3AKS|archive-date=5 October 2012|access-date=16 September 2010|publisher=businessweek.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=26 April 2010|title=Cheil Worldwide (030000 KS)|url=http://www.kdbdw.com/bbs/download/162067.pdf?attachmentId=162067|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004213242/http://www.kdbdw.com/bbs/download/162067.pdf?attachmentId=162067|archive-date=4 October 2013|access-date=8 May 2013|publisher=kdbdw.com}}</ref> ==تاريخ== سامسنگ ھڪ ڪمپني آھي جنھن جي شروعات سال 1967 ۾ ٿي. ھيءَ اليڪٽرونڪ جي ھڪ سٺي قابل اعتماد ڪمپني آھي. ==پراڊڪٽس== سامسنگ موبائيل، سامسنگ فرج، سامسنگ ايل اي ڊي ٽي وي، سميت ٻيون ڪيتريون ئي مصنوعات سامسنگ جون آھن. == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سامسنگ]] [[زمرو:ٽيڪنالاجي]] [[زمرو:ٽيڪنيڀياس]] [[زمرو:ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:موبائل فون ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي جون ڪمپنيون]] [[زمرو:ڏکڻ ڪوريا جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:ڏکڻ ڪوريا جون موبائل فون ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:موبائل فون]] [[زمرو:اليڪٽرانڪس]] [[زمرو:ڏکڻ ڪوريا جون ڪمپنيون]] 5vgtty69tu0osne7wbgb8qpnk1pa2vg 376167 376165 2026-05-06T17:35:16Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 376167 wikitext text/x-wiki {{About|the conglomerate|the electronics subsidiary|Samsung Electronics|other uses}} {{Distinguish|Samsun|Samson|Sanson|Sampson}} {{Infobox company | name = Samsung Group | native_name = {{Korean|삼성그룹|labels=no}} | romanized_name = | logo = Samsung wordmark.svg | logo_size = 240px | logo_caption = | image = Samsung headquarters.jpg | image_size = 250px | image_caption = [[Samsung Town]] in the [[Gangnam station]] area of [[Seoul]] | type = [[Privately held company|Private]] | industry = [[Conglomerate (company)|Conglomerate]] | founder = [[Lee Byung-chul]] | area_served = Worldwide | key_people = [[Lee Jae-yong]] ([[chairman]]) | products = [[Clothing]], [[Automotive industry|automotive]], [[Chemical substance|chemicals]], [[consumer electronics]], electronic components, medical equipment, [[semiconductor]]s, [[solid-state drive]]s, [[Dynamic random-access memory|DRAM]], [[flash memory]], [[ship]]s, [[telecommunications equipment]], [[home appliances]]<ref>{{Cite web |title=Home and Kitchen Appliance showcase |url=http://www.samsung.com/us/showcase/smart-home-appliance-washer-dryer-and-refrigerators/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170309054117/http://www.samsung.com/us/showcase/smart-home-appliance-washer-dryer-and-refrigerators/ |archive-date=9 March 2017 |publisher=Samsung}}</ref> | services = Advertising, [[construction]], entertainment, [[financial services]], hospitality, information and communications technology, medical and health care services, [[retail]], [[shipbuilding]], [[Foundry model|semiconductor foundry]] | subsid = [[Cheil Worldwide]]<br />[[Samsung Asset Management]]<br />[[Samsung Biologics]]<br />[[Samsung C&T Corporation]]<br />[[Samsung Electro-Mechanics]]<br />[[Samsung Electronics]]<br />[[Samsung Engineering]]<br />[[Samsung Fire & Marine Insurance]]<br />[[Samsung Heavy Industries]]<br />[[Samsung Life Insurance]]<br />[[Samsung SDI]]<br />[[Samsung SDS]]<br />[[Samsung Securities]] | founded = {{start date and age|df=yes|1938|3|1}} in [[Daegu]], [[Korea under Japanese rule|Japanese Korea]] | hq_location = Samsung Digital City | hq_location_city = [[Yeongtong-gu]], [[Suwon]] | hq_location_country = [[South Korea]]<ref name="samsung.co.kr">{{Cite web |title=삼성계열사 전자 – 삼성그룹 홈페이지 |url=http://samsung.co.kr/about/affiliate.do |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920104601/http://samsung.co.kr/about/affiliate.do |archive-date=20 September 2016}}</ref> | website = {{URL|https://www.samsung.com/|samsung.com}} }}'''سام سنگ''' (Samsung) ھڪ جڳ مشھور اليڪٽرونڪ [[ڪمپني]] آھي. جنھن جون مختلف مصنوعات آھن. سامسنگ گروپ (ڪورين: [samsʌŋ]؛ SΛMSUNG جي طور تي اسلوب ٿيل) هڪ ڏکڻ ڪوريا جي ملٽي نيشنل پيداواري تنظيم آهي جنهن جو هيڊ ڪوارٽر سامسنگ ڊجيٽل سٽي، سوون، ڏکڻ ڪوريا ۾ آهي. اهو ڪيترن ئي لاڳاپيل ڪاروبار تي مشتمل آهي، انهن مان گهڻا سامسنگ برانڊ تحت متحد آهن، ۽ سڀ کان وڏو ڏکڻ ڪورين چائبول (ڪاروباري جماعت) آهي. 2020 تائين سامسنگ وٽ اٺين نمبر تي وڏي عالمي برانڊ ويليو آهي. سام سنگ جو بنياد سال 1938ع ۾ لي۔بيونگ۔چول Lee) Byung-chul) هڪ واپاري ڪمپني طور رکيو. ايندڙ ٽن ڏهاڪن ۾، گروپ مختلف علائقن ۾ فوڊ پروسيسنگ، ٽيڪسٽائل، انشورنس، سيڪيورٽيز، ۽ پرچون شامل آهن. سامسنگ 1960 جي ڏهاڪي جي آخر ۾ اليڪٽرانڪس جي صنعت ۾ داخل ٿيو ۽ 1970 جي وچ ڌاري تعميراتي ۽ جهاز سازي جي صنعتن ۾؛ اهي علائقا ان جي ايندڙ ترقي کي هلائي سگهندا. 1987 ۾ لي جي موت کان پوء، سام سنگ کي پنجن ڪاروباري گروپن، سام سنگ گروپ، شِنشيگائي (Shinsegae) گروپ، سی جی (CJ) گروپ، هانسول (Hansol) گروپ ۽ جونگ آنگ (JoongAng) گروپ ۾ ورهايو ويو. سام سنگ جی قابل ذڪر صنعتي وابستگين ۾ سامسنگ اليڪٽرانڪس (دنيا جي سڀ کان وڏي انفارميشن ٽيڪنالاجي ڪمپني، ڪنزيومر اليڪٽرانڪس ٺاهيندڙ ۽ چپ ٺاهيندڙ 2017 جي آمدني جي حساب سان)، سام سنگ ھیوی انڈسٹریز (Samsung Heavy Industries) (سال 2010ع جي آمدني جي حساب سان ماپيل دنيا جو ٻيو نمبر وڏو جهاز ساز ڪمپني) ۽ سام سنگ انجینئرنگ (Samsung Engineering) ۽ سام سنگ Samsung C&T Corporation (بالترتيب. دنيا جي 13هين ۽ 36هين وڏي تعميراتي ڪمپنيون). ٻين قابل ذڪر ماتحت ادارن ۾ سامسنگ لائف انشورنس (دنيا جي 14هين وڏي لائف انشورنس ڪمپني)، سامسنگ ايورلينڊ (ايورلينڊ ريسارٽ جو آپريٽر، ڏکڻ ڪوريا ۾ سڀ کان پراڻو ٿيم پارڪ) ۽ چيل ورلڊ وائڊ (دنيا جي 15هين وڏي اشتهاري ايجنسي، جيئن 2012 جي آمدني جي حساب سان) شامل آهن. '''Samsung Group'''<ref>{{Cite web |title=SAMSUNG ELECTRONICS Co., Ltd. 2020 Half-year Business Report |url=https://images.samsung.com/is/content/samsung/p5/global/ir/docs/2020_Half_Year_Report.pdf |access-date=8 September 2020}}</ref> ({{Korean|hangul=삼성|rr=samseong}} {{IPA-ko|samsʌŋ|}}; stylized as '''SΛMSUNG''') is a South Korean [[Multinational corporation|multinational]] manufacturing [[Conglomerate (company)|conglomerate]] headquartered in Samsung Digital City, [[Suwon]], South Korea.<ref name="samsung.co.kr" /> It comprises numerous affiliated businesses,<ref name="samsung.co.kr" /> most of them united under the Samsung brand, and is the largest South Korean {{lang|ko-Latn|[[chaebol]]}} (business conglomerate). {{As of|2020|post=,}} Samsung has the eighth-highest global [[brand valuation|brand value]].<ref>{{Cite web|date=18 October 2020|title=The 2020 World's Most Valuable Brands|url=https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018162839/https://www.forbes.com/the-worlds-most-valuable-brands/|archive-date=18 October 2020|work=[[Forbes]]}}</ref> Samsung was founded by [[Lee Byung-chul]] in 1938 as a [[trading company]]. Over the next three decades, the group diversified into areas including food processing, textiles, insurance, securities, and retail. Samsung entered the [[electronics industry]] in the late 1960s and the construction and shipbuilding industries in the mid-1970s; these areas would drive its subsequent growth. Following Lee's death in 1987, Samsung was separated into five business groups&nbsp;– Samsung Group, [[Shinsegae]] Group, [[CJ Group]] and [[Hansol]] Group, and [[JoongAng Ilbo|JoongAng]] Group. Notable Samsung industrial affiliates include [[Samsung Electronics]] (the world's [[List of largest technology companies by revenue|largest information technology company]], [[Consumer electronics|consumer electronics maker]] and [[Semiconductor industry|chipmaker]] {{as of |alt=measured by 2017 revenues |2017 |post=), }}<ref>{{Cite news|title=Samsung topples Intel to become the world's largest chipmaker – TechCrunch|work=techcrunch.com|url=https://techcrunch.com/2018/01/30/samsung-intel-worlds-largest-chipmaker/|url-status=live|access-date=25 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180525234650/https://techcrunch.com/2018/01/30/samsung-intel-worlds-largest-chipmaker/|archive-date=25 May 2018}}</ref><ref>{{Cite news|last=Mu-Hyun|first=Cho|title=Samsung's logic chip biz turns to AI chips and 5G for change of fortune {{!}} ZDNet|language=en|work=ZDNet|url=https://www.zdnet.com/article/samsungs-logic-chip-biz-developing-ai-chip-5g-for-change-of-fortune/|url-status=live|access-date=25 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703174953/https://www.zdnet.com/article/samsungs-logic-chip-biz-developing-ai-chip-5g-for-change-of-fortune/|archive-date=3 July 2018}}</ref> [[Samsung Heavy Industries]] (the world's second largest [[Shipbuilding|shipbuilder]] {{as of |alt=measured by 2010 revenues |2010 |post=), }}<ref>{{Cite news|last=Park|first=Kyunghee|date=28 July 2009|title= Samsung Heavy Shares Gain on Shell's Platform Orders (Update1)|publisher=Bloomberg|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aO0FeeTB6_0Y|url-status=dead|access-date=11 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110924131022/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aO0FeeTB6_0Y|archive-date=24 September 2011}}</ref> and [[Samsung Engineering]] and [[Samsung C&T Corporation]] (respectively the world's 13th and 36th largest construction companies).<ref>{{Cite web|title=The Top 225 International Contractors 2013|url=http://enr.construction.com/toplists/InternationalContractors/001-100.asp|url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20130530102754/http://enr.construction.com/toplists/Top-International-Contractors/001-100.asp|archive-date=30 May 2013|access-date=25 August 2013|publisher=Engineering News-Record }}</ref> Other notable subsidiaries include [[Samsung Life Insurance]] (the world's 14th largest life insurance company),<ref>{{Cite news|date=20 July 2009|title=Global 500 2009: Industry |work=FORTUNE |publisher=CNN Money |url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/industries/183/index.html|url-status=live|access-date=4 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100831010459/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/industries/183/index.html|archive-date=31 August 2010}}</ref> Samsung Everland (operator of [[Everland Resort]], the oldest [[theme park]] in South Korea)<ref>{{Cite news|last=Valhouli|first=Christina|date=21 March 2002|title=The World's Best Amusement Parks|work=[[Forbes]]|url=https://www.forbes.com/2002/03/21/0321feat_6.html|url-status=dead|access-date=11 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100822061935/http://www.forbes.com/2002/03/21/0321feat_6.html|archive-date=22 August 2010}}</ref> and [[Cheil Worldwide]] (the world's 15th largest advertising agency, {{as of |alt=as measured by 2012 revenues |2012 |post=).}}<ref>{{Cite web|title=Cheil Worldwide Inc (030000:Korea SE)|url=http://investing.businessweek.com/research/stocks/snapshot/snapshot.asp?ticker=030000:KS|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121005152815/http://investing.businessweek.com/research/stocks/snapshot/snapshot.asp?ticker=030000%3AKS|archive-date=5 October 2012|access-date=16 September 2010|publisher=businessweek.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=26 April 2010|title=Cheil Worldwide (030000 KS)|url=http://www.kdbdw.com/bbs/download/162067.pdf?attachmentId=162067|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004213242/http://www.kdbdw.com/bbs/download/162067.pdf?attachmentId=162067|archive-date=4 October 2013|access-date=8 May 2013|publisher=kdbdw.com}}</ref> ==تاريخ== سامسنگ ھڪ ڪمپني آھي جنھن جي شروعات سال 1967 ۾ ٿي. ھيءَ اليڪٽرونڪ جي ھڪ سٺي قابل اعتماد ڪمپني آھي. ==پراڊڪٽس== سامسنگ موبائيل، سامسنگ فرج، سامسنگ ايل اي ڊي ٽي وي، سميت ٻيون ڪيتريون ئي مصنوعات سامسنگ جون آھن. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:سامسنگ]] [[زمرو:ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڏکڻ ڪوريا جون ڪمپنيون]] [[زمرو:موبائل فون ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي جون ڪمپنيون]] [[زمرو:ڏکڻ ڪوريا جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:ڏکڻ ڪوريا جون موبائل فون ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] irn8c4eqstxkrelvhl06mimp1idhu67 0 29416 376224 282483 2026-05-07T04:52:35Z Ibne maryam 17680 added [[Category:بين]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 376224 wikitext text/x-wiki [[عڪس:HBL Plaza.jpg|thumb|کاٻو|حبيب بئبڪ پلازا، ڪراچي]] '''حبيب بئنڪ لميٽڊ''' ملڪ جي اوائلي بئنڪ آهي، جنهن جو هيڊڪوارٽر ڪراچيءَ ۾ آهي ۽ ان کي حبيب بئنڪ پلازا سڏجي ٿو. ==تاريخ== [[محمد علي جناح]] مسلم رياست ۾ معيشت جي ترقيءَ لاءِ سوچيندي. حبيب خاندان تي زور ڀريو ته هُو هڪ ڪمرشل بئنڪ قائم ڪن، جيڪا وقت جون معاشي تقاضائون پوريون ڪري سگهي. انهن حالتن کي ڏسندي، 1941ع ڌاري حبيب بئنڪ لميٽيڊ جو بنياد رکيو ويو. [[پاڪستان]] جي قيام کان اڳ حبيب بئنڪ خانگي شعبي طور هڪ لميٽيڊ ڪمپنيءَ جي حيثيت ۾ قائم ٿي. ==ڦهلاءُ== 1944ع ۾ هن بئنڪ جي پهرين شاخ بمبئيءَ کان ٻاهر قائم ٿي، بعد ۾ تيزيءَ سان هن بئنڪ جون شاخون ايشيا کنڊ جي مختلف شهرن ۾ قائم ٿيڻ لڳيون. پاڪستان تحريڪ جي اوج واري زماني ۾ هن بئنڪ کي اهو اعزاز حاصل هو ته هن بئنڪ ۾ قائداعظم رليف فنڊ، مسلم ليگ فنڊ جمع ٿيا. پاڪستان قائم ٿيڻ وقت هن بئنڪ جي رجسٽرڊ آفيس 17 آگسٽ 1947ع تي بمبئيءَ مان ڪراچيءَ منتقل ڪئي وئي ۽ تجارتي بئنڪ جي حيثيت سان سڀني ڪمن ۾ بئنڪاري شروع ٿي. هن بئنڪ جون شاخون پاڪستان سميت سڄيءَ دنيا ۾ قائم ٿيون. هن وقت سڄي ملڪ ۾ هن بئنڪ جون 1450 ۽ دنيا جي مختلف ملڪن ۾ 55 شاخون آهن. ==قوميائي ۽ نجڪاري== 1974ع ۾ [[ذوالفقار علي ڀٽو|ذوالفقار علي ڀُٽي]] جي حڪومت ۾ ٻين ڪمرشل بئنڪن وانگر هن بئنڪ کي به قومي ملڪيت ۾ ورتو ويو ۽ 1998ع ۾ حڪومت ٻيهر هن بئنڪ کي نجي ملڪيت ۾ ڏيڻ جو فيصلو ڪيو. هيءَ بئنڪ پاڪستان ۾ نجڪاريءَ جي حوالي سان ۽ پنهنجي گراهڪن کي جديد سهولتون مهيا ڪرڻ ڪري وڏي اهميت رکي ٿي ۽ هن جو شمار پاڪستان جي وڏين بئنڪن ۾ ٿئي ٿو.<ref>ڪتاب: [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]]، جلد چوٿون، ڇپيندڙ: [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]] (ISBN: 978-969-9098-80-2) سال: 2012</ref> ==حوالو== == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:بين]] pu52trcm4giidd501tkqrm7xj73j0rf 376225 376224 2026-05-07T04:53:09Z Ibne maryam 17680 removed [[Category:بين]]; added [[Category:مالياتي خدمتن جون ڪمپنيون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 376225 wikitext text/x-wiki [[عڪس:HBL Plaza.jpg|thumb|کاٻو|حبيب بئبڪ پلازا، ڪراچي]] '''حبيب بئنڪ لميٽڊ''' ملڪ جي اوائلي بئنڪ آهي، جنهن جو هيڊڪوارٽر ڪراچيءَ ۾ آهي ۽ ان کي حبيب بئنڪ پلازا سڏجي ٿو. ==تاريخ== [[محمد علي جناح]] مسلم رياست ۾ معيشت جي ترقيءَ لاءِ سوچيندي. حبيب خاندان تي زور ڀريو ته هُو هڪ ڪمرشل بئنڪ قائم ڪن، جيڪا وقت جون معاشي تقاضائون پوريون ڪري سگهي. انهن حالتن کي ڏسندي، 1941ع ڌاري حبيب بئنڪ لميٽيڊ جو بنياد رکيو ويو. [[پاڪستان]] جي قيام کان اڳ حبيب بئنڪ خانگي شعبي طور هڪ لميٽيڊ ڪمپنيءَ جي حيثيت ۾ قائم ٿي. ==ڦهلاءُ== 1944ع ۾ هن بئنڪ جي پهرين شاخ بمبئيءَ کان ٻاهر قائم ٿي، بعد ۾ تيزيءَ سان هن بئنڪ جون شاخون ايشيا کنڊ جي مختلف شهرن ۾ قائم ٿيڻ لڳيون. پاڪستان تحريڪ جي اوج واري زماني ۾ هن بئنڪ کي اهو اعزاز حاصل هو ته هن بئنڪ ۾ قائداعظم رليف فنڊ، مسلم ليگ فنڊ جمع ٿيا. پاڪستان قائم ٿيڻ وقت هن بئنڪ جي رجسٽرڊ آفيس 17 آگسٽ 1947ع تي بمبئيءَ مان ڪراچيءَ منتقل ڪئي وئي ۽ تجارتي بئنڪ جي حيثيت سان سڀني ڪمن ۾ بئنڪاري شروع ٿي. هن بئنڪ جون شاخون پاڪستان سميت سڄيءَ دنيا ۾ قائم ٿيون. هن وقت سڄي ملڪ ۾ هن بئنڪ جون 1450 ۽ دنيا جي مختلف ملڪن ۾ 55 شاخون آهن. ==قوميائي ۽ نجڪاري== 1974ع ۾ [[ذوالفقار علي ڀٽو|ذوالفقار علي ڀُٽي]] جي حڪومت ۾ ٻين ڪمرشل بئنڪن وانگر هن بئنڪ کي به قومي ملڪيت ۾ ورتو ويو ۽ 1998ع ۾ حڪومت ٻيهر هن بئنڪ کي نجي ملڪيت ۾ ڏيڻ جو فيصلو ڪيو. هيءَ بئنڪ پاڪستان ۾ نجڪاريءَ جي حوالي سان ۽ پنهنجي گراهڪن کي جديد سهولتون مهيا ڪرڻ ڪري وڏي اهميت رکي ٿي ۽ هن جو شمار پاڪستان جي وڏين بئنڪن ۾ ٿئي ٿو.<ref>ڪتاب: [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]]، جلد چوٿون، ڇپيندڙ: [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]] (ISBN: 978-969-9098-80-2) سال: 2012</ref> ==حوالو== == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:مالياتي خدمتن جون ڪمپنيون]] gmaivejorsc2n4mm1a99xg7b4t1gznq 376226 376225 2026-05-07T04:53:44Z Ibne maryam 17680 added [[Category:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 376226 wikitext text/x-wiki [[عڪس:HBL Plaza.jpg|thumb|کاٻو|حبيب بئبڪ پلازا، ڪراچي]] '''حبيب بئنڪ لميٽڊ''' ملڪ جي اوائلي بئنڪ آهي، جنهن جو هيڊڪوارٽر ڪراچيءَ ۾ آهي ۽ ان کي حبيب بئنڪ پلازا سڏجي ٿو. ==تاريخ== [[محمد علي جناح]] مسلم رياست ۾ معيشت جي ترقيءَ لاءِ سوچيندي. حبيب خاندان تي زور ڀريو ته هُو هڪ ڪمرشل بئنڪ قائم ڪن، جيڪا وقت جون معاشي تقاضائون پوريون ڪري سگهي. انهن حالتن کي ڏسندي، 1941ع ڌاري حبيب بئنڪ لميٽيڊ جو بنياد رکيو ويو. [[پاڪستان]] جي قيام کان اڳ حبيب بئنڪ خانگي شعبي طور هڪ لميٽيڊ ڪمپنيءَ جي حيثيت ۾ قائم ٿي. ==ڦهلاءُ== 1944ع ۾ هن بئنڪ جي پهرين شاخ بمبئيءَ کان ٻاهر قائم ٿي، بعد ۾ تيزيءَ سان هن بئنڪ جون شاخون ايشيا کنڊ جي مختلف شهرن ۾ قائم ٿيڻ لڳيون. پاڪستان تحريڪ جي اوج واري زماني ۾ هن بئنڪ کي اهو اعزاز حاصل هو ته هن بئنڪ ۾ قائداعظم رليف فنڊ، مسلم ليگ فنڊ جمع ٿيا. پاڪستان قائم ٿيڻ وقت هن بئنڪ جي رجسٽرڊ آفيس 17 آگسٽ 1947ع تي بمبئيءَ مان ڪراچيءَ منتقل ڪئي وئي ۽ تجارتي بئنڪ جي حيثيت سان سڀني ڪمن ۾ بئنڪاري شروع ٿي. هن بئنڪ جون شاخون پاڪستان سميت سڄيءَ دنيا ۾ قائم ٿيون. هن وقت سڄي ملڪ ۾ هن بئنڪ جون 1450 ۽ دنيا جي مختلف ملڪن ۾ 55 شاخون آهن. ==قوميائي ۽ نجڪاري== 1974ع ۾ [[ذوالفقار علي ڀٽو|ذوالفقار علي ڀُٽي]] جي حڪومت ۾ ٻين ڪمرشل بئنڪن وانگر هن بئنڪ کي به قومي ملڪيت ۾ ورتو ويو ۽ 1998ع ۾ حڪومت ٻيهر هن بئنڪ کي نجي ملڪيت ۾ ڏيڻ جو فيصلو ڪيو. هيءَ بئنڪ پاڪستان ۾ نجڪاريءَ جي حوالي سان ۽ پنهنجي گراهڪن کي جديد سهولتون مهيا ڪرڻ ڪري وڏي اهميت رکي ٿي ۽ هن جو شمار پاڪستان جي وڏين بئنڪن ۾ ٿئي ٿو.<ref>ڪتاب: [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]]، جلد چوٿون، ڇپيندڙ: [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]] (ISBN: 978-969-9098-80-2) سال: 2012</ref> ==حوالو== == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:مالياتي خدمتن جون ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] 1acmh1or2f3tp9mek3m3ovene7690vi 376234 376226 2026-05-07T05:05:14Z Ibne maryam 17680 376234 wikitext text/x-wiki [[عڪس:HBL Plaza.jpg|thumb|کاٻو|حبيب بئبڪ پلازا، ڪراچي]] '''حبيب بئنڪ لميٽڊ''' ملڪ جي اوائلي بئنڪ آهي، جنهن جو هيڊڪوارٽر ڪراچيءَ ۾ آهي ۽ ان کي حبيب بئنڪ پلازا سڏجي ٿو. ==تاريخ== [[محمد علي جناح]] مسلم رياست ۾ معيشت جي ترقيءَ لاءِ سوچيندي. حبيب خاندان تي زور ڀريو ته هُو هڪ ڪمرشل بئنڪ قائم ڪن، جيڪا وقت جون معاشي تقاضائون پوريون ڪري سگهي. انهن حالتن کي ڏسندي، 1941ع ڌاري حبيب بئنڪ لميٽيڊ جو بنياد رکيو ويو. [[پاڪستان]] جي قيام کان اڳ حبيب بئنڪ خانگي شعبي طور هڪ لميٽيڊ ڪمپنيءَ جي حيثيت ۾ قائم ٿي. ==ڦهلاءُ== 1944ع ۾ هن بئنڪ جي پهرين شاخ بمبئيءَ کان ٻاهر قائم ٿي، بعد ۾ تيزيءَ سان هن بئنڪ جون شاخون ايشيا کنڊ جي مختلف شهرن ۾ قائم ٿيڻ لڳيون. پاڪستان تحريڪ جي اوج واري زماني ۾ هن بئنڪ کي اهو اعزاز حاصل هو ته هن بئنڪ ۾ قائداعظم رليف فنڊ، مسلم ليگ فنڊ جمع ٿيا. پاڪستان قائم ٿيڻ وقت هن بئنڪ جي رجسٽرڊ آفيس 17 آگسٽ 1947ع تي بمبئيءَ مان ڪراچيءَ منتقل ڪئي وئي ۽ تجارتي بئنڪ جي حيثيت سان سڀني ڪمن ۾ بئنڪاري شروع ٿي. هن بئنڪ جون شاخون پاڪستان سميت سڄيءَ دنيا ۾ قائم ٿيون. هن وقت سڄي ملڪ ۾ هن بئنڪ جون 1450 ۽ دنيا جي مختلف ملڪن ۾ 55 شاخون آهن. ==قوميائي ۽ نجڪاري== 1974ع ۾ [[ذوالفقار علي ڀٽو|ذوالفقار علي ڀُٽي]] جي حڪومت ۾ ٻين ڪمرشل بئنڪن وانگر هن بئنڪ کي به قومي ملڪيت ۾ ورتو ويو ۽ 1998ع ۾ حڪومت ٻيهر هن بئنڪ کي نجي ملڪيت ۾ ڏيڻ جو فيصلو ڪيو. هيءَ بئنڪ پاڪستان ۾ نجڪاريءَ جي حوالي سان ۽ پنهنجي گراهڪن کي جديد سهولتون مهيا ڪرڻ ڪري وڏي اهميت رکي ٿي ۽ هن جو شمار پاڪستان جي وڏين بئنڪن ۾ ٿئي ٿو.<ref>ڪتاب: [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]]، جلد چوٿون، ڇپيندڙ: [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]] (ISBN: 978-969-9098-80-2) سال: 2012</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:مالياتي خدمتن جون ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] q9scrkw53wgq00ccn7sn48t0if92ch8 376235 376234 2026-05-07T05:07:00Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 376235 wikitext text/x-wiki [[عڪس:HBL Plaza.jpg|thumb|کاٻو|حبيب بئبڪ پلازا، ڪراچي]] '''حبيب بئنڪ لميٽڊ''' ملڪ جي اوائلي بئنڪ آهي، جنهن جو هيڊڪوارٽر ڪراچيءَ ۾ آهي ۽ ان کي حبيب بئنڪ پلازا سڏجي ٿو. ==تاريخ== [[محمد علي جناح]] مسلم رياست ۾ معيشت جي ترقيءَ لاءِ سوچيندي. حبيب خاندان تي زور ڀريو ته هُو هڪ ڪمرشل بئنڪ قائم ڪن، جيڪا وقت جون معاشي تقاضائون پوريون ڪري سگهي. انهن حالتن کي ڏسندي، 1941ع ڌاري حبيب بئنڪ لميٽيڊ جو بنياد رکيو ويو. [[پاڪستان]] جي قيام کان اڳ حبيب بئنڪ خانگي شعبي طور هڪ لميٽيڊ ڪمپنيءَ جي حيثيت ۾ قائم ٿي. ==ڦهلاءُ== 1944ع ۾ هن بئنڪ جي پهرين شاخ بمبئيءَ کان ٻاهر قائم ٿي، بعد ۾ تيزيءَ سان هن بئنڪ جون شاخون ايشيا کنڊ جي مختلف شهرن ۾ قائم ٿيڻ لڳيون. پاڪستان تحريڪ جي اوج واري زماني ۾ هن بئنڪ کي اهو اعزاز حاصل هو ته هن بئنڪ ۾ قائداعظم رليف فنڊ، مسلم ليگ فنڊ جمع ٿيا. پاڪستان قائم ٿيڻ وقت هن بئنڪ جي رجسٽرڊ آفيس 17 آگسٽ 1947ع تي بمبئيءَ مان ڪراچيءَ منتقل ڪئي وئي ۽ تجارتي بئنڪ جي حيثيت سان سڀني ڪمن ۾ بئنڪاري شروع ٿي. هن بئنڪ جون شاخون پاڪستان سميت سڄيءَ دنيا ۾ قائم ٿيون. هن وقت سڄي ملڪ ۾ هن بئنڪ جون 1450 ۽ دنيا جي مختلف ملڪن ۾ 55 شاخون آهن. ==قوميائي ۽ نجڪاري== 1974ع ۾ [[ذوالفقار علي ڀٽو|ذوالفقار علي ڀُٽي]] جي حڪومت ۾ ٻين ڪمرشل بئنڪن وانگر هن بئنڪ کي به قومي ملڪيت ۾ ورتو ويو ۽ 1998ع ۾ حڪومت ٻيهر هن بئنڪ کي نجي ملڪيت ۾ ڏيڻ جو فيصلو ڪيو. هيءَ بئنڪ پاڪستان ۾ نجڪاريءَ جي حوالي سان ۽ پنهنجي گراهڪن کي جديد سهولتون مهيا ڪرڻ ڪري وڏي اهميت رکي ٿي ۽ هن جو شمار پاڪستان جي وڏين بئنڪن ۾ ٿئي ٿو.<ref>ڪتاب: [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]]، جلد چوٿون، ڇپيندڙ: [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]] (ISBN: 978-969-9098-80-2) سال: 2012</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:حبيب بينڪ]] [[زمرو:بئنڪ]] [[زمرو:مالياتي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ مالياتي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان ۾ نجي بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ مالياتي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪراچي ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:مالياتي خدمتن جون ڪمپنيون]] dy6vue2kyxstf2yz6kw1q8wnnd1ervd 0 29511 376221 101532 2026-05-07T04:31:08Z Ibne maryam 17680 added [[Category:ميڊيا گروپ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 376221 wikitext text/x-wiki '''جِيو ٽي. وي''' (GEO T.V) نشرياتي ادارو، ’جنگ‘ گروپ جي انتظام هيٺ 2002ع ۾ قائم ٿيو. جيو نيوز چئنل هن وقت پاڪستاني ميڊيا ۾ پنهنجي منفرد پاليسي رکي ٿو. جيو گروپ پنهنجي نشريات نيوز بليٽن ۽ مختلف پروگرامن سان شروع ڪئي. اڳتي هلي جيو کي نيوز ۽ انٽرٽينمينٽ جي حصن ۾ ورهائي الڳ فريڪوئنسيءَ سان نشر ڪيو پيو وڃي. ==پروگرام== جيو تي نت نئين انداز جا ٽاڪ شوز ۽ حالات حاضره جا پروگرام نشر ٿيندا آهن. سياسي شخصيتن تي دلچسپ انداز سان تنقيد به ڪئي وڃي ٿي ۽ سماج جي مسئلن جي عڪاسي به ٿئي ٿي. جيو جي مشهور پروگرامن ۾ ’هم سب اميد سي هين‘، ’ايڪ دن جيو ڪي ساٿ‘، ’پچاس منٽ‘، ’ڪـيپيـٽـل ٽـاڪـ‘، ’جـرگـه‘، ’آج ڪامران خان ڪي ساٿ‘ وغيره اچي وڃن ٿا، جڏهن ته جيو ٽي. ويءَ تي ڊراما ۽ ٻيا تفريحي پروگرام به نشر ڪيا ويندا آهن. ==عتاب== جنرل (ر) پرويز مشرف جي دور ۾ جڏهن عدالتي بحران پيدا ٿيو ته عدليه جي بحاليءَ جي تحريڪ ۾ هن چئنل گهڻي ڪوَريج ڏني، جنهنڪري حڪمرانن چئنل کي ڪجهه عرصو بند به ڪرايو، پر صحافين جي احتجاج ۽ ان تحريڪ جي ڪاميابيءَ سان چئنل جي ٻيهر نشريات بحال ٿي. ڪجهه وقت کان موجوده حڪومت سان به سندن اختلاف هلندڙ آهن. پر مختلف ۽ منفرد صحافتي انداز ۽ دلچسپ موضوعن تي پروگرام نشر ڪرڻ ۾ ’جيو‘ جو معيار بهتر آهي. ==نيٽورڪ== جيو ۽ جنگ گروپ نوجوانن لاءِ ’آگ‘ نالي چئنل به شروع ڪيو آهي، جنهن ۾ ميوزڪ ۽ روڊ شو سميت ٻيا به تفريحي پروگرام نشر ٿين ٿا، جڏهن ته راندين جو هڪ الڳ چئنل ’جيو سُپر‘ به 2005ع کان هلي رهيو آهي. جيو سُپر تي ڪرڪيٽ، هاڪي، ريسلنگ ۽ ٻين راندين جي سنئين سِڌي (Live) نشريات هلائي وڃي ٿي.<ref>ڪتاب: [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]]، جلد ٽيون، ڇپيندڙ: [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]] (ISBN: 978-969-9098-40-6) سال: 2011 </ref> ==حوالو== == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:ميڊيا گروپ]] nuqcgwnf75nzz4nzprieut3fpmkyfn0 376222 376221 2026-05-07T04:31:30Z Ibne maryam 17680 376222 wikitext text/x-wiki '''جِيو ٽي. وي''' (GEO T.V) نشرياتي ادارو، ’جنگ‘ گروپ جي انتظام هيٺ 2002ع ۾ قائم ٿيو. جيو نيوز چئنل هن وقت پاڪستاني ميڊيا ۾ پنهنجي منفرد پاليسي رکي ٿو. جيو گروپ پنهنجي نشريات نيوز بليٽن ۽ مختلف پروگرامن سان شروع ڪئي. اڳتي هلي جيو کي نيوز ۽ انٽرٽينمينٽ جي حصن ۾ ورهائي الڳ فريڪوئنسيءَ سان نشر ڪيو پيو وڃي. ==پروگرام== جيو تي نت نئين انداز جا ٽاڪ شوز ۽ حالات حاضره جا پروگرام نشر ٿيندا آهن. سياسي شخصيتن تي دلچسپ انداز سان تنقيد به ڪئي وڃي ٿي ۽ سماج جي مسئلن جي عڪاسي به ٿئي ٿي. جيو جي مشهور پروگرامن ۾ ’هم سب اميد سي هين‘، ’ايڪ دن جيو ڪي ساٿ‘، ’پچاس منٽ‘، ’ڪـيپيـٽـل ٽـاڪـ‘، ’جـرگـه‘، ’آج ڪامران خان ڪي ساٿ‘ وغيره اچي وڃن ٿا، جڏهن ته جيو ٽي. ويءَ تي ڊراما ۽ ٻيا تفريحي پروگرام به نشر ڪيا ويندا آهن. ==عتاب== جنرل (ر) پرويز مشرف جي دور ۾ جڏهن عدالتي بحران پيدا ٿيو ته عدليه جي بحاليءَ جي تحريڪ ۾ هن چئنل گهڻي ڪوَريج ڏني، جنهنڪري حڪمرانن چئنل کي ڪجهه عرصو بند به ڪرايو، پر صحافين جي احتجاج ۽ ان تحريڪ جي ڪاميابيءَ سان چئنل جي ٻيهر نشريات بحال ٿي. ڪجهه وقت کان موجوده حڪومت سان به سندن اختلاف هلندڙ آهن. پر مختلف ۽ منفرد صحافتي انداز ۽ دلچسپ موضوعن تي پروگرام نشر ڪرڻ ۾ ’جيو‘ جو معيار بهتر آهي. ==نيٽورڪ== جيو ۽ جنگ گروپ نوجوانن لاءِ ’آگ‘ نالي چئنل به شروع ڪيو آهي، جنهن ۾ ميوزڪ ۽ روڊ شو سميت ٻيا به تفريحي پروگرام نشر ٿين ٿا، جڏهن ته راندين جو هڪ الڳ چئنل ’جيو سُپر‘ به 2005ع کان هلي رهيو آهي. جيو سُپر تي ڪرڪيٽ، هاڪي، ريسلنگ ۽ ٻين راندين جي سنئين سِڌي (Live) نشريات هلائي وڃي ٿي.<ref>ڪتاب: [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]]، جلد ٽيون، ڇپيندڙ: [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]] (ISBN: 978-969-9098-40-6) سال: 2011 </ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:ميڊيا گروپ]] 1ckghkayiqeoi1c0wbyrklsy989jgvo 0 31025 376162 376113 2026-05-06T17:26:58Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 376162 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |name =مائڪرو سافٽ ڪارپوريشن | logo = Microsoft logo and wordmark.svg | logo_alt = مائڪروسافٽ جو لوگو چئن رنگن ( ڳاڙهي، سائي، پِيلي ۽ سُرمئي) جي همچورس خانن سان گھڙيال 2012 جيان متعارف ڪرايو ويو. | image = Microsoft building 17 front door.jpg | image_caption = بلڊنگ 17 جو سامهون وارو حصو، [[مائڪروسافٽ ريڊمنڊ ڪئمپس]] [[ريڊمنڊ، واشنگٽن]] ۾ |type = [[عوامي]] |traded_as = {{NASDAQ|MSFT}}<br/>[[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones Industrial Average Component]]<br/>[[NASDAQ-100|NASDAQ-100 Component]]<br/>[[S&P 500|S&P 500 Component]] |industry = [[سافٽويئر]] |foundation = [[آلبوڪرڪ]], [[نیو ميڪسيڪو]], متحده امريڪي رياست ({{Start date|1975|04|04}}) |founder = [[بل گیٽس]], [[پائول الين]] |location_city = [[مائڪروسافٽ ريڊمنڊ ڪئمپس]], [[ريڊمنڊ، واشنگٽن]], [[ریاست واشنگٽن|واشنگٽن]] |location_country =آمريڪا |area_served = عالمي |key_people = {{unbulleted list|[[بل گیٽس]] (چيئرمين)|[[اسٽِيوّ بالمر]] (CEO)}} |products = {{unbulleted list|[[مائڪروسافٽ ونڊوز]]|[[مائڪروسافٽ آفيس]]|[[مائڪروسافٽ سرورز]]|[[مائڪروسافٽ ڊائنامڪ]]|[[ونڊوز فون]]|[[وڊيو گيمز]]|([[مائڪروسافٽ جي ايپليڪيشن ۽ سافٽويئرن جي لسٽ]])}} |services = [[آنلائن خدمتون]] |revenue = {{Increase}} [[آمريڪي ڊالر|US$]] 73.72&nbsp;بلين(2012)<ref name=10K>{{cite web|date=February 28, 2011|url=http://www.google.com/finance?q=NASDAQ:MSFT&fstype=ii|title=Microsoft Corporation Financial Statements|publisher=Google|accessdate=April 4, 2011}}</ref> |operating_income = {{Decrease}} US$ 21.76&nbsp;بلين(2012)<ref name=10K/> |net_income = {{Decrease}} US$ 16.97&nbsp;بلين(2012)<ref name=10K/> |assets = {{Increase}} US$ 121.2&nbsp;بلين(2012)<ref name=10K/> |equity = {{Increase}} US$ 66.36&nbsp;بلين(2012)<ref name=10K/> |num_employees = 97,000 (2013) <ref>{{cite web|url=http://www.facebook.com/photo.php?fbid=10151396807923721&set=a.195193573720.126782.20528438720&type=1&theater |title=Timeline Photos |publisher=Facebook |date= |accessdate=2013-04-08}}</ref> |homepage = {{URL|https://www.microsoft.com/|Microsoft.com}} |footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/789019/000119312511200680/d10k.htm|title=2011 Form 10-K, Microsoft Corporation|date=July 28, 2011|publisher=United States Securities and Exchange Commission|accessdate=August 23, 2011}}</ref> }} '''مائڪروسافٽ''' ڪارپوريشن آمريڪه جِي هڪ ڪمپني آحي جيڪا ونڊوز جي عملياتي نظام (Windows Operating System) ٺاهڻ جي ڪري مشهور آهي. هِن ڪمپني وٽ دُنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ انگ ۾ استعمال ٿيندڙ عملياتي نظام () تي هڪ هٽي آهي. هن ڪمپني جي ملازمن جو انگ 76،000 کان به وڌيڪ آهي جيڪي 102 مختلف ملڪن ۾ ڪم ڪندا آهن (انهن ملازمن جو گھڻو انگ امريڪه جي رياست واشنگٽن جي شهر ريڊمنڊ ۾ آهي). ڪمپني جي ساليانه فروخت 44.28 ارب آمريڪي ڊالرن کان به وڌيڪ آهي. هن جي عملياتي نظامن کي ونڊوز جو عملياتي نظام شامل آهي جنهن جو نئون ورجن () ونڊوز 10 سال 2015 ۾ رليز ڪيو ويو آهي. هاڻ ونڊوز 11 پڻ اچڻ جا آثار آهن. ==ذيلي سافٽويئرز== مائڪروسافٽ جي مشهور ترين سافٽويئرز جيڪي مائڪروسافٽ جي مقبوليت جو سبب بڻيا. #سسٽم سافٽويئر #ايپليڪيشن سافٽويئرز Application ===سسٽم سافٽوئيرز=== مائڪروسافٽ ونڊوز ونڊوز XP 2000 ونڊوز XP 2001 ===ايپليڪيشن سافٽويئر=== مائڪروسافٽ آفيس ؛ ورڊ، [[مائڪروسافٽ ايڪسل|مائڪرو سافٽ ايڪسل]]، پاورپوائنٽ، ايڪسيس، پبلشر وغيره ==توسيع== ڪُجهه سال اڳ مائڪروسافٽ ڪمپنيءَ Nokia ڪمپني کي خريد ڪيو ھيو. هاڻ نوڪيا (Nokia) موبائل ڪمپني مائڪروسافٽ ڪمپني جي ملڪيت آهي. ٻين لفظن ۾ ته مائڪروسافٽ پنهنجي ڪمپنيءَ کي وڌايو آهي. مائڪروسافٽ Nokia ونڊوز فون بجاءِ Android موبائل فون مارڪيٽ ۾ متعارف ڪرائڻ جو ارادو پڻ رکي ٿِي. ==تڪرار== 2013ع ۾ بلومبرگ اِنڪشاف ڪيو ته مائڪروسافٽ ڪمپني آمريڪا جي حڪومت جي جاسوسِيءَ جي ميدان ۾ ڀرپور تعاون ڪري ٿِي.<ref> {{cite news |title=Not just telcos, THOUSANDS of companies share data with US spies |author= |url=http://www.theregister.co.uk/2013/06/14/companies_share_data_with_spies/ |newspaper=دي رجسٽر |date=14 جون 2013ء |accessdate=}} </ref> == حوالا == ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:مائڪروسافٽ]] [[زمرو:ڪمپنيون]] [[زمرو:سافٽ ويئر]] [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سافٽويئر ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:آمريڪا جون سافٽويئر ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] 6jsyg79vs9knxbgxy4pxiqx4fakiyxb 0 39079 376196 366878 2026-05-06T19:59:32Z KaleemBot 10779 خودڪار: [[زمرو:بلوچ ماڻھو]] جو اضافو + ترتيب 376196 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = دريا خان |title = دولھ <br>مبارڪ خان |image = |succession = سپھ سالار<br>وزير |predecessor = |successor = |regent = [[ڄام نظام الدين سمو]]<br>[[ڄام فيروز]] |reign = |spouses = ھمون راٺوڙ |issue = '''پٽ''':ڄام سارنگ، علاؤ الدين، محمود خان، احمد ۽ موٽڻ خان |full name = دولھ دريا خان قبوليو |house = قبوليو |dynasty = سمن جي بادشاھي |father = |mother = |birth_name = دريا خان |birth_date = |birth_place = |death_date= 22 ڊسمبر 1520 1محرم 977ھ |death_place =[[ٽلٽي]] |date of burial = |place of burial =[[مڪلي]] |religion =اسلام }} ''' دولھ دريا خان''' [[سنڌ]] ۾ [[سمن جو راڄ]] دوران جو محب وطن جرنيل، ڄام نظام الدين سمي جي حڪمراني جو وڏو وزير<ref>{{حوالو_ويب|url=http://dic.sindhila.edu.pk/define/د%20ريا%20خان.php|title=د ريا خان {{!}} Online Sindhi Dictionaries {{!}} آن لائين سنڌي ڊڪشنريون|website=dic.sindhila.edu.pk|access-date=2020-10-20}}</ref> وزيراعظم سنڌ<ref>{{حوالو_ويب|url=http://www.voiceofsindhnews.com/سنڌ-جي-امر-شهيد-نواب-مبارڪ-علي-خان-دولهه/|title=سنڌ جي امر شهيد نواب مبارڪ علي خان دولهه دريا خان جي 500 هين ورسي جي موقعي تي جيئي سنڌ تحريڪ اڳواڻي ۾ ريلي ڪڍي ڀيٽا پيش ڪئي وئي – وائيس آف سنڌ لنڊن|language=en|access-date=2020-10-20}}</ref> ۽ سنڌي سينا جو سيناپتي هيو.<ref>{{حوالو_ويب|url=http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=دولهه%20دريا%20خان%202|title=دولهه دريا خان 2 : (Sindhianaسنڌيانا)|website=www.encyclopediasindhiana.org|language=sd|access-date=2020-10-20}}</ref> <ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=https://dailytimes.com.pk/168238/sindh-sujagi-forum-pays-tribute-dollah-darya-khan/ |accessdate=2018-05-15 |archive-date=2019-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927132743/https://dailytimes.com.pk/168238/sindh-sujagi-forum-pays-tribute-dollah-darya-khan/ |dead-url=yes }}</ref><ref>http://sindhipedia.org/Dollah_Darya_Khan{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>https://www.thenews.com.pk/archive/print/136788</ref><ref>{{Cite book|url=http://www.punjnud.com/PageList.aspx?BookID=16464&BookTitle=Khanabadosh-Lafzan-Ja-Qafala|title=خانه بدوش لفظن جا قافلا|access-date=2020-10-20|archive-date=2020-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022220505/https://www.punjnud.com/PageList.aspx?BookID=16464&BookTitle=Khanabadosh-Lafzan-Ja-Qafala|dead-url=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201022220505/https://www.punjnud.com/PageList.aspx?BookID=16464&BookTitle=Khanabadosh-Lafzan-Ja-Qafala |date=2020-10-22 }}</ref> پهرين سندس نالو قبولو هو<ref>{{حوالو_ويب|url=http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=دولهه%20دريا%20خان%201|title=دولهه دريا خان 1 : (Sindhianaسنڌيانا)|website=www.encyclopediasindhiana.org|language=sd|access-date=2020-10-20}}</ref><ref name=":1">{{حوالو_ويب|url=https://jang.com.pk/news/694208|title=’دولہا دریا خان‘ سمہ خاندان کا بہادر جرنیل|website=jang.com.pk|access-date=2020-10-20}}</ref> ۽ ڄام نظام الدين جي ديوان لکدير يا لکبير جو غلام هو. ڪن جو چوڻ آهي ته اصل هو سيد زادو هو، جو قيد ٿي پيو ۽ هن کي غلام ڪري آڻي وڪيائون ۽ لکدير انهي کي خريد ڪيو. == تفصيلي تعارف == هڪڙي ڀيري ڄام نظام الدين شڪار تي ويل هو. ڏينهن ڏاڍو تتل هو. سخت اُڃ لڳيس. پاڻي گهريائين. قبولو غلام تڏهن ديوان لکدير جو آبدار هو. تنهن پاڻيءَ جو پيالو آڻي ڏنس، پر انهيءَ ۾ ڄاڻي ٻجهي هڪڙو ڪک وجهي ڏنائينس ته گهڻي اُڃ ۾ هٻڇ ڪري زياده ۽ تڪڙو پي نه وڃي، ٿورو ٿورو ڪري پِئي. جڏهن ڄام کي اها حقيقت معلوم ٿي، تڏهن هن جي سياڻپ پسند آيس ۽ انهيءَ مهل پئسا ڏيئي هن جي ٻانهن لکدير کان ورتائين ۽ دريا خان نالو ڏنائينس. سگهو ئي وڏي درجي کي پهتو، بلڪ [[دلشاد وزير]]کان به لنگهي ويو ۽ مدار المهام ۽ اميرالامرا ٿيو ۽ مبارڪ خان خطاب مليس. جڏهن مرزا سيد محمد جونپوري ٺٽي ۾ آيو، تڏهن عالمن جي چوڻ تي ڄام هن تي اعتقاد ڪونه آندو؛ پر دريا خان هڪدم وڃي انهيءَ جو مريد ٿيو ۽ انهي جي دعا سان وڏو درجو حاصل ڪيائين، ايتري قدر جو ڄام هن کي غلام نٿي ڄاتو، پر پٽ ڪري ٿي سڏيائينس، ۽ جڏهن ڄام پاڻ مئو ٿي، تڏهن پٽ جي ٻانهن هن کي ڏنائين ۽ سندس پارت ڪيائينس. سنه 927ھ ۾ شاهه بيگ جي لشڪر هن کي ماريو.<ref name=":0">{{حوالو_ويب|url=https://www.pahenjiakhbar.com/دولهه-درياهه-خان-کي-ڄام-نندي-جي-گهرواري/|title=دولهه درياهه خان کي ڄام نندي جي گهرواري شھيد ڪرايو هو؟....الھبچايو راھوڪڙو|last=Says|first=ڏمر شاه|date=2019-12-19|language=sd|access-date=2020-10-20}}</ref> [[مڪلي]]ءَ تي رکيل آهي. سندس پٽ علاؤالدين به عالمن ۽ اميرن جي قطار ۾ هو ۽ اُهو به شاهه بيگ جي هٿان ماريو ويو. اُن جا ٻيا پٽ محمود خان ۽ متن خان پنهنجي جاگير ۾ رهندا هئا، جا[[ٽلٽي]] ۽ [[ڪاهان]] يا ڳاها ۾ هئي.<ref>https://azizkingrani.wordpress.com/2014/12/18/ancient-sites-towns-and-villages/</ref><ref>https://books.google.com.pk/books?id=euhJAAAAcAAJ&pg=RA3-PA388&lpg=RA3-PA388&dq=village+Gaha&source=bl&ots=rhCoNEOhDb&sig=_X4Qw1VxSB6giaYF1bO3Lu94zMc&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwju0fKB8ofbAhUFV8AKHZMSDLIQ6AEIXzAN#v=onepage&q=village%20Gaha&f=false</ref><ref>https://books.google.com.pk/books?id=H1XtlCghgf0C&pg=PA388&lpg=PA388&dq=village+Gaha&source=bl&ots=15AfirWJ4M&sig=NGJjLVBC7_JS7tpEmuxcoEtoDzo&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwju0fKB8ofbAhUFV8AKHZMSDLIQ6AEIaDAP#v=onepage&q=village%20Gaha&f=false</ref><ref>قديم سنڌ -ان جا مشهور شهر ۽ ماڻهو. مصنف: مرزا قليچ بيگ. ايڊيشن: چوٿون 1999ع. ڇپائيندڙ: سنڌي ادبي بورڊ ڄام شورو</ref> == ڄام نظام الدين سمو جي بادشاھي ۾ == طاهر محمد جي تحرير ذريعي خبر پوي ٿي ته هن سپهه سالار جو نالو دريا خان ۽ لقب مبارڪ خان هو. قبوليو (قبولہ) اصل ۾ سندس قبيلو هو. هي قبيلو سماٽ ۾ اچي ٿو ۽ اڄ سوڌو دادو ضلعي ۾ آباد آهي. <ref>{ڪاهان، گاهان، ڳاها سيوهڻ کان اتر الهندي طرف 21 ميلن تي هڪ ڳوٺ آهي. (تاريخ معصومي سنڌي ص336)}</ref> خود درياخان جي جاگير (ڳاها) به هن ضلعي ۾ هئي. هن ضلعي جي معتبر راوين جي راويت به اها ئي آهي ته دريا خان ذات جو قبوليو هو.<ref>{ روايت: محمد ابراهيم جويو. سڄي دادو ضلعي ۾ ويندي ڪوٽڙيءَ تائين اڄ به قبولين جا گهڻا ڳوٺ موجود آهن.}</ref> هن قبيلي جا اڪثر ڳوٺ اڄ به دادو ضلعي ۾ موجود آهن.ڄام نظام الدين کي ابتدا ۾ پٽاڻو اولاد نه هو، ان ڪري هن دريا خان کي گود جو پٽ ڪري نپايو. پهريان هو ديوان لکدير (لکمير) جو غلام هو، جتان ڄام نندي کيس حاصل ڪيو. اڳتي هلي درياخان سياست ۽ فوجي معاملن ۾ وڏي مهارت حاصل ڪري ورتي، ان ڪري کيس سپھ سالار، وزيراعظم ۽ امير الامرا مقرر ڪري ”مبارڪ خان“ جو لقب ڏنو ويو. سندس متعلق پهريون مستند حوالو سن 895ھ/1490ع جو آهي، جڏهن پاڻ اتر طرف سنڌ ۾ جنگ ڪري ارغونن کي شڪست ڏنائين. ان سال مڪليءَ تي پنهنجي مقبري جي چوديواري پڻ تعمير ڪرايائين. <ref>{ ڪتاب:مڪلي نامہ؛از:پير حسام الدين راشدي ص102}</ref> هن جنگ ۾ کيس اتر سنڌ جي چانڊين فوجي مدد ڪئي هئي. سوڀ حاصل ڪرڻ بعد دريا خان، موجوده لاڙڪاڻي ضلعي واري ايراضي، چانڊين جي سردار کي جاگير طور ڏني. ان بعد هن خطي تي ”چانڊڪه“ نالو پئجي ويو. روايتن موجب چانڊيي سردار جو نالو ”سريمڻ خان ھيو.<ref>{ علامه غلام مصطفيٰ قاسمي: نواب غيبي خان چانڊيي جي گهرو فساد بابت واقعاتي بيت، ماهنامه الرحيم ص37 جون 1972ع}</ref> ڄام نندي جي زماني ۾ پاڻ ڪجهه واه کوٽائي، سنڌ جي زراعت ۾ واڌارو آندائين. ڄام جي وفات کان پوءِ به هي پنهنجي عهدي تي برقرار رهيو. ڄام نندي جي دور ۾ غالبن موجوده تعلقي ڪوٽڙيءَ ۾ چانگ قبيلي فساد برپا ڪيو هو. ان کي پڻ درياخان منهن ڏنو. سن جي بزرگ سيد حيدر جو ڏاڏو سخي ابراهيم شاھ، ڄام نندي جو دوست ۽ رفيق هو. ابراهيم شاھ هن مسئلي تي درياخان جي مدد ڪئي. فسادين کي سختيءَ سان چيڀاٽيو ويو. البت ابراهيم شاھ هنن معرڪن ۾ شهيد ٿي ويو. هن جي مزار خانوٺ جي ڀرسان آهي. <ref>{جي ايم سيد ”جنب گذاريم جن سين“ جلد2 ص497، سنڌي ادبي بورڊ سال 1979ع ۽ پڻ ڏسجي ”پيعام لطيف“ ص5 از جي ايم سيد، نئين سنڌ پبليڪيشن ڪراچي سال 1974ع }</ref> اڳتي هلي درياخان جو تعلق سيد حيدر سنائي ۽ سيد عبدالرزاق لڪياريءَ سان پيدا ٿيو، جن مخدوم بلال جي صلاح مصلحت سان سيد محمد جونپوريءَ کي سنڌ مان تڙي ڪڍيو.<ref>{جنب گذاريم جن سين جلد2 ص498 }</ref> هن ياري دوسري واري تعلق سبب درياخان، اڳوڻيءَ گوپانگ اسٽيشن جي ڀرسان پنهنجي رهائش لاءِ هڪ قبائين جاءِ ٺهرائي هئي، جا اڄ سوڌو موجود چئي وڃي ٿي. == ڄام فيروز جي بادشاھي ۾ == {{سلسلو سنڌي لوڪ ادب}} ڄام فيروز ننڍي عمر ۾ سنڌ جو حڪمران بنيو. هن درياخان جي مرتبي ۽ عزت جو ڪوبه خيال نه ڪيو، ان ڪري پاڻ احتجاج طور استعفا ڏئي اچي پنهنجي جاگير تي رهيو. ڄام صلاح الدين ٺٽي تي قبضو ڪيو. ان وقت فيروز کيس منٿ ميڙ ڪري وري حڪومت ۾ شامل ڪيو. هن حيلي حرفت سان صلاح الدين کي ڀڄائي ڪڍيو ۽ وري فيروز سنڌ جو حاڪم بنجي ويٺو. هن ڀيري به درياخان کي جائز مرتبو نه مليو. آخر ۾ فيروز جي ماءُ ارغونن کي حملي جي دعوت ڏني ۽ درياخان جي خاتمي لاءِ مدد طلب ڪئي. سنڌ جي هن سپوت ۽ ارغونن ۾ 11 محرم 927ھ (22 ڊسمبر 1520ع) تي سخت مقابلو ٿيو. مؤرخن درياخان جي سورهيائيءَ ۽ جنگ جي وڏي واکاڻ ڪئي آهي. ڪجهه عالمن جو خيال آهي ته کيس صلح جي ڳالهين لاءِ گهرائي شهيد ڪيو ويو.<ref>{ مڪلي نامہ از :پير حسام الدين راشديص ص89-90 }</ref> سندس مزار اڄ به مڪليءَ تي موجود آهي. درياخان جي ذاتي سوانح بابت ڇڙوڇڙ حوالا موجود آهن. مٿي سندس اوطاق جو ذڪر آيو آهي، جا ڳوٺ خاصائي شورا ۽ گوپانگ اسٽيشن جي ڀر ۾ اڳ [[دادو ضلعو]] ۽ هاڻ[[ڄامشورو ضلعو]] ۾ آهي پر ان اوطاق بابت به مورخن جا متضاد رايا آهن.<ref>{{حوالو_ويب|url=https://www.pahenjiakhbar.com/دولهه-درياءَ-خان-جي-اوطاق-بابت-تاريخ-جي/|title=دولهه درياءَ خان جي اوطاق بابت تاريخ جي درستگي ٿيڻ گهرجي|date=2019-09-23|language=sd|access-date=2019-09-27}}</ref> هن جي حويلي ۽ ڪوٽ مڪليءَ جي عيدگاھ جي اوڀر واري ايراضي ۾ هئا. هن وقت عيدگاھ ڏي ويندڙ پيچرو، درياخان جي ڊٺل ڪوٽ جي اتر کان وڃي ٿو. ڀيرومل مهرچند آڏواڻي آڳاٽو هن ڪوٽ جو ذڪر ڪيو هو. <ref>{ سنڌ جو سيلاني ص68-69 سال 1923عڊاڪٽر بلوچ هن مسئلي تي وڌيڪ روشني وڌي آهي. (ڏسجي ٺٽي جو اسلامي فن تعمير انگريزي ضميمو ص201-202)}</ref> روايتن موجب دريا خان، راٺوڙن جي هڪ حسين ڇوڪري ”همون“ سان شادي ڪئي هئي.<ref>{ ڊاڪٽر نبي بخش بلوچ مشهور سنڌي قصا، سنڌ جا عشقيه داستان-1، مقدمو ص25-26 سنڌي ادبي بورڊ سال 1964ع}</ref>راشدي صاهب جي تحقيق موجب کيس ڄام سارنگ، علاؤ الدين، محمود خان، احمد ۽ موٽڻ خان نالن سان پنج پٽ هئا <ref>{ مڪلي نامہ ص حاشيو ص101-102پير حسام الدين راشدي}</ref> اهي سڀ سورهيه ۽ دلير توڙي وطن دوست انسان هئا. سنڌ جو هي سچار انسان جيسين زنده هو، ايسين سمن جي سلطنت قائم رهي. سندس شهادت کان پوءِ سمان ڄام به رلي ويا ته سنڌ جو ملڪ به ٻن صدين تائين ڌارين جي راڄ ۾ جڪڙجي ويو! == سائين جي ايم سيد جي تحقيق == '''شهيد دولهه دريا خان - جي ايم سيد''' سومرن جي حڪومت ڪمزور ٿيڻ بعد انهن جي آخري حاڪم همير کي سمن قتل ڪري ان جي جاءِ تي سندن سردار اُنڙ پٽ ڀنڀه کي ڄام جو لقب ڏئي سنڌ جي گهڻي ڀاڱي تي حاڪم مقرر ڪيو. جيئن ته سنڌ جي ٻنهي بهترين گهراڻن جي مستند تاريخ اڃان تائين لکي ڪانه وئي آهي، ان ڪري انهيءَ جي حڪومت جو مفصل احوال ميسر ٿي نه سگهيو آهي. پر چچنامه ۽ تحفته الڪرام وغيرا جي مخلتف روايتن جي بنا تي 1360ع کان پوءِ ان گهراڻي جي شروعات شمار ڪري سگهجي ٿي. جا 1520ع تائين هلي اٽڪل 120 ورهيه کن حڪومت ڪيائون . ان عرصي ۾ سنڌ جي ڪنڊ ڪڙڇ ۾ انهيءَ قبيلي جي سردارن جو تسلط هو جي ننڍين رياستن وانگر اندروني طور آزاد هئا ليڪن سڀئي سلامي وڏي حاڪم ڄام جي ڀريندا هئا. اهو دور به سنڌ لاءِ امن امان، ترقي ۽ تمدن جو باعث رهيو آهي_ انهن جي دور حڪومت ۾ ڪيئي وڏا ڳوٺ ٻڏا، علم پکڙيو، هنر زور ورتو، قومي روايتون ۽ دستور به قائم رهيا. سنڌ جي غيرت، روايات،حب الوطني ۽ آزاديءَ هي حفاظت لاءِ سومرن پاڻ ملهايو ته سمن وري تهذيب ۽ تمدن کي زور وٺائڻ لاءِ ڪوشش ڪئي. هن قبيلي ڪيترائي نامور حاڪم پيدا ٿيا جن مان ڄام تماچيءَ جو خاص مشهور آهي. جنهن جي ڪينجهر جي مهاڻيءَ، نوريءَ سان رومانس جي قصي کي شاهه عبدالطيف نهايت عمده پيرايه ۾ بيان ڪري انهيءَ دور جي عمده تصوير ڪڍي آهي. چوڻ ۾ اچي ٿو ته انهن ڏينهن ۾ سنڌ ۾ امن امان، آبادي ۽ هنر جي زور وٺڻ ڪري آسودگي اچي ويئي هئي. مدرسه کليل هئا. هي حاڪم عالمن، شاعرن ۽ راڳ جي مجلسون ٿينديون هيون. عمديون ٻيڙيون، ان جا رنگا رنگي سڙهه ۽ ساز و سامان مجلس جي رونق کي وڌائيندڙ هئا. ڪينجهر جو نظارو نهايت عمدو هو. شاهه صاحب ان لاءِ فرمائي ٿو ته: هيٺ جــر مٿي مڃر، ڪنڌيءَ ڪـونر ٽڙن، ور ٿي واهوندن، ڪينجهر خستوري ٿئـي. ”شاهه“ اهڙي طرح هن گهمندي هن جي نوريءَ نالي عورت تي نظر پئجي ويئي_ هوءَ هٿين پيرين آرکيڻن هئي هن جي من “ گيرب ۽ گاءِ نه هو_ تنهن جي نيڻن راءِ کي ريجهائي ڇڏيو_ نيٺ سمي سڃاڻي ٻيڙو ٻانهن ۾ ٻڌي کڻي راڻين ۾ شامل ڪيس پوءِ ته ڄام مهاڻن تي مڙئي محصول معاف ڪري ڇڏيا ۽ اڪثر ڪينجهر جي ڪناري مجلسون ۽ محفلون ٿينديون رهنديون هيون. اٽي ماڙي ٺهرايائين سندن قبرون مڪلي ٽڪريءَ تي شيخ حماد جماليءَ جي مقبري هيٺان. ان کان پوءِ انهيءَ گهراڻي جو ٻيو مشهور حاڪم ڄام نظام الدين عرف ڄام نندو ڄام ڀنڀه ٿيو. هي 866ھ مطابق 1462ع تي تخت تي ويٺو . سندس ڏينهن ۾ حڪومت اتر طرف وڌي بهاولپور تائين وڌي پکڙي الهندي طرف سبي تائين ته ساري موجوده سنڌ سنسدس قبضي ۾ هئي. هي پاڻ وڏو عالم هو، عالمن درويشن جي صحبت کي پسند ڪندو هو. نهايت اعلى منتظم، منصف مزاج ۽ سخي هو. هن جي حڪومت 48 سال هلي. ان وچ ۾ نهايت امن امان قائم ٿيڻ ڪري ملڪ ترقي ڪئي. هن اڳيون ساموئي يا سمانگر ڇڏي ان جي ٽن ميلن جي مفاصلي موجوده ٺٽي جو شهر نئين سر ٻڌايو. جنهن ٿوري وقت اندر مدرسن، واپار، ڪارخانن، عالمن وغيره ڪري نهايت زور ورتو. اهو سمن جي اوج جو دور هو. نواب دريا خان هن مصنف مزاج، منتظم ۽ مردم شناس حاڪم جو وزيراعظم. ان بابت چوڻ ۾ اچي ٿو ته اصل ۾ هن ڄام صاحب جي وزير لکمير وٽ نوڪر هو. سندس اصل نسل جو پورو پتو نٿو پوي. سندس اوائلي نالو قبوليو هو. هڪ دفعي ڄام نندو شڪار تي نڪتو ساڻس وزير لکمير به گڏ هو. رستي تي ڄام صاحب کي اڃ لڳي. ڄام صاحب جو نوڪر پري هو ان ڪري قبولي ڇوڪري کيس پاڻي آڻي ڏنو. ڄام صاحب ڏٺو ته ان ۾ ڪي ڪک پيل هئا. ان بابت ڄام صاحب سبب گهريو. هن جواب ۾ ٻڌايس ته قبلا جن کي سخت اڃ هئي يڪدم پاڻي پي وري سواري ڪن ها ته طبيعت تي خراب اثر پوي ها. ان ڪري ڪک وجهي ڏنم ته سائين جن آهستگيءَ سان پاڻي پين. سندس اهڙي عقل واري جواب کان ڄام صاحب متاثر ٿي کيس پاڻ وٽ نوڪر ڪري رکيو. جتي آهستگي ٿي ترقي ڪندو تعليم ۽ تربيت حاصل ڪرڻ بعد لياقت ۽ ايمانداريءَ ڪري پهرين وزير ۽ پوءِ وزيراعظم جي درجي تي پهچي نواب خان اعظم ۽ فرزند خاص جا لقب حاصل ڪيا.کيس فوجن جي سپهه سالاري به ملي. هاڻ نواب دريا خان عرف نواب مبارڪ خان جي نالي سان سڏجڻ لڳو. هي انهيءَ عرصي ۾ سنڌ جي مڪاني بدامنين دور ڪرڻ ۾ ڪامياب ٿيو. ان ڪري ساري صوبي جي حڪومت گهڻي وقت تائين نهايت امن امان ۽ خوش اصلوبيءَ سان هلڻ لڳي. انهن ڏينهن ۾ بابر بادشاهه سمرقند کان نڪري اچي ڪابل ۾ ديرو ڄمايو هو. شاهه بيگ ارغون ان جي خوف کان ٻئي ملڪ وسائڻ جي خيال کان سنڌ تي سندس ڀاءُ مرزا سلطان محمد جي هٿ هيٺ لشڪر چاڙهي موڪليو جن آگره، چانڊڪا، منديجا ۽ ماڇين جو ڪوٽ اچي ڦريا ۽ لٽيا. ان خبر پوڻ تي ڄام نندي وڏو لشڪر نواب دريا خان جي هٿ هيٺ ان جي مدافعت ڪرڻ لاءِ چاڙهي موڪليو. جنهن هلوڪر ڳوٺ وٽ پهرين جنگ ۾ ارغونن جي لشڪر کي شڪست ڏني. جنهن ۾ شاهه بيگ جو ڀاءُ سلطان محمد مارجي ويو. باقي سندس بچيل لشڪر قنڌار ڏانهن ڀڄي. انهن ڏينهن هڪ ٻيو واقو سرزد ٿيو. جيتوڻيڪ اهو ظاهر ۾ خاص اهميت رکندڙ نه هو پر ان مان نواب دريا خان جي سياسي دانشمندي ۽ معامله فهميءَ جو پتو پوي ٿو. سيد محمد ميران شاهه 867ھ ۾ جونپور جي شهر ۾ پيدا ٿيو، جو علم پڙهي وڏي لياقت جي درجي تي پهتو هو. پوءِ روزا، زهد، تقوى ۽ وظائف جي ذريعي صاحب ڪمال ٿيو. سندس معتقدن جو چوڻ آهي ته هڪ دفعي حسب معمول پنهنجي ورد وظائف ۾ مشغول هو ته کيس اهو آواز ٻڌڻ ۾ آيوته ”تون مهدي آهي“ آخر اهو آواز مسلسل ٻڌڻ بعد هن کي سندس مهديپڻي جو يقين ويهي ويو. مسلمانن جي هڪ گروهه ۾ گهڻي وقت کان اهو عقيدو رهندو پئي آيو آهت ته آخر زمان ۾ امام مهدي پيدا ٿيڻ وارو آهي هو ساري دنيا جي مسلمانن کي متحد ڪر ي دنيا تي غلبه اسلام لاءِ بيعت وٺي جهاد ڪري ساري دنيا کي زوريءَ يا خوشيءَ سان دائري اسلام ۾ آڻيندو. انهيءَ طرح سان اسلام جي پيدا ٿيڻ جي مشن تي اسلام، انسان ذات جي وچ ۾ اتحاد، امن ۽ ترقي آڻنيدو، مڪمل ٿيڻ واري آهي. اهو عقيدو صرف مسلمانن ۾ نه ويٺل آهي پر قريبن هر عالمگير مذهب جي ڪن گروهن ۾ گهڻي وقت کان سندن نشاط ثانيه لاءِ ويٺل آهي ته منجهان ڪو ماڻهو پيدا ٿي انهيءَ مذهب کي ساري دنيا ۾ رائج ڪندو. هندن مان ڪن ۾ وشنو مهاراج جي نئين سر اوتار ٿي اچڻ بعد هندن جي دنيا تي تسلط ويهڻ جو اعتماد ويٺل آهي. اهڙي طرح حضرت عيسى جي وري پيدا ٿي دنيا کي دين مسيحي تي آڻڻ جو عقيدو به ڪن عيسائن ۾ ويٺل هو. ان عقيدي کي مدنظر رکي دنيا جي مسلمانن ۾ ڪيئي ماڻهو اهڙي دعوى ڪندي پيدا ٿي ماڻهن ۾ وقتي اتحاد ۽ جوش جاڳائي وري ختم ٿي ويا. آءُ ڪيتري دفعا پنهنجي تحريرن ۾ ٻڌائي آيو آهيان ته ملا جي مذهبي تشريح واري اسلام ۾ دنيا تي غلبه اسلام جو تخيل ڪن مسلمانن تي گهڻي گهڻي وقت کان ويٺل آهي. ڪن خلافت کي ان جو مرڪز بنائي انهيءَ مقصد جي حصول لاءِ ڪوشش ڪئي، ڪن مجدد بنجي دين کي نئين سر زنده ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، ڪيترا مهدي سڏائي، تبيغ ۽ جهاد ذريعي اسلام جي فروغ لاءِ ڪوشش ڪرڻ لڳا، ڪن هاڻ ان کي پين اسلامزم جي تحريڪ سڏي ان ڏس ۾ مسلمانن کي متحد ڪرڻ جو آواز اٿاريو آهي. مطلب ته اهو عقيدو مختلف شڪلين ۾ مسلمانن اڳيان پئي پيش آيو آهي. مصر ۾ مهدوي حاڪمن جي تحريڪ شيعن جي هڪ گروهه ٻارهين امام جي گم ٿي وري آخر زمان ۾ پيدا ٿيڻ جي اميد شيخ سنوسي جي تحريڪ، مهدوي سوڊاني جي تحريڪ، سڀ انهيءَ تخيل جي پيداوار آهن جنهن جو پرچار سيد محمد ميران شاهه جونپوري ڪيو ٿي. ڪيترا ويساهه وسوڙيل ماڻهو اڃا تائين انهيءَ اميد تي پيا هلن ليڪن اها به حقيقت آهي مسلمان درويشن، عالمن ۽ سياستدانن جو هڪ گروهه به پئي رهيو آهي جنهن کي اسلام جي اهڙي تشريح ۽ اعتقاد رهيو آهي، نه انهيءَ قسم جي تحريڪن کي ممڪن العمل ۽ صحيح سمجهيو اٿن. هن زماني ۾ علم ۽ سائنس جي واڌاري ڪري شايد اهڙا گهڻا ماڻهو نڪرن جي اهڙن فريب ده عقيدن ۾ ويساهه نه رکن، ليڪن سنڌ جهڙي پٺتي پيل ملڪ ۾ پنج سئو ورهيه اڳ اهڙا ترقي پسند خيال ته اهو عقيدو غلط ۽ اڻ ٿيڻ جوڳو آهي حڪومت جي مدير نواب دريا خان طرفان ظاهر ٿيڻ غير معمولي ڳالهه هئي. نائين صدي هجري جي آخر ۽ ڏهين صدي وارو زمانو هندستان اندر بدامني ۽ طوائف الملوڪي جو هو. بادشاهيون ٺهنديون ۽ ڊهنديون رهيون ٿي. اهڙي ڪا مرڪزي حڪومت باقي نه رهي هئي جو هندستاني مسلمانن شيرازو درست ڪري غلبه اسلام آڻي. حق تي هلندڙ عالم دين گهٽ ٿي ويا هئا. پير ان طريقت جي بد عملن ڪري مسلمانن ۾ گمراهي پيدا ٿيڻ لڳي هئي. اهڙين حالتن هيٺ سيد صاحب جي نئين پيغام ۽ تحريڪ ماڻهن تي چڱو اثر پيدا ڪيو. ٿوري وقت اندر هزارين ماڻهو سندس حلقه اثر هيٺ داخل ٿي ويا ۽ ڪيترن ئي ملڪن جا مسلمان حاڪم به سندس مريديءَ جي دائري ۾ داخل ٿي ويا. انهيءَ تحريڪ جا مک اصول هيٺيان هئا. (1) هجرت ڪرڻ _ سندس چوڻ هو ته جيستائين ماڻهو قيد وطن کان آزاد ٿي گهر ٻار جو آسانگو لاهي لڳ لاڳاپا ڇڏي مهدوي تحريڪ ۾ شريڪ نه ٿيو آهي ان وقت تائين منجهس ڪا وڏي اميد رکڻ اجائي هئي. ان راهه ۾ ترڪ وطن ضروري هو. موجوده زماني ۾ علامه اقبال جو وطن کي بت سڏي ، نظريه جي بنياد تي بين الاقوامي لاڳاپن جي جدا قوم بنائڻ، ڪم و پيش ان ساڳي تخيل جي پيداوار آهي. (2) ترڪ مال _ سندن رايو هو ته غلبئه اسلام جي راهه ۾ ٻي جا رنڊڪ هئي سا شخصي مال ملڪيت جي محبت هئي. ان ڪري ان تحريڪ کي ڪامياب بڻائڻ لاءِ هر پوئلڳ جو فرض ٿيو پوي ته هو ساري ملڪيت مهدوي تحريڪ جي حوالي ڪري غلبئه اسلام جي لاءِ، ڪم آڻڻ ۾ مدد ڪري. (3) جهاد_ ٽيون شرط ان ۾ داخل ٿيڻ لاءِ اهو هو ته ان جو پوئلڳ سڀ لاڳاپا لاهي سر تريءَ ته رکي خوف خطرا ڦٽا ڪري تلوار هٿ ۾ کڻي مهدي جي حڪم تي غلبئه اسلام لاءِ لڙي. مذهب جي نالي تي ماڻهن کي استعمال غرضي ( ايڪسپلائيٽ ) ڪرڻ جا تاريخ ۾ ڪيترائي مثال ملن ٿا. يورپ جون صليبي جنگيون ان جو هڪ مثال آهن، جتي نيٺ گهڻي غور فڪر ۽ تجربي بعد ماڻهو ان نتيجي تي پهتا ته ڪنهن هڪ مذهب کي آخري ۽ مڪمل سمجهي، دنيا تي زوريءَ تسلط ڪرڻ جو خيال فرسوده ۽ خودفريبيءَ کان مٿي نه هو. سڀني مذهبن پٺيان بنيادي وحدت سمايل هئي. جنهن جو مقصد اتحاد انساني، امن عالم ۽ ترقي ۽ فلاح بني آدم هئا. اهي مقصد محبت . تاليف قلوب، اهنسا ۽ باهمي سمجهوته، اخلاقن جي درستي ۽ نفسي اصلاح جي ذريعي حاصل ٿيڻا هئا. نه چند عقيدن ۽ دستورن جي مذهب کي جهاد ذريعي دنيا تي زوري مسلط ڪرڻ سان. جڏهن سيد محمد ميران شاهه سنڌ ۾ آيو ته ڪيترا ويساهه وسوڙيل ۽ پراڻي خيال جا عالم ۽ ماڻهو ان تحريڪ جي طرف ڇڪجي ويا ۽ ان جي حلقه اثر ۾ اچڻ لاءِ آماده ٿيا. سيد صاحب جڏهن ٺٽي ۾ ڄام نظام الدين عرف ڄام نندي وٽ آيو ۽ سندس تحريڪ جي مقاصد کان واقف ڪري کيس پنهنجي حلقه اثر هيٺ آڻن لاءِ ڪوشش ڪلرڻم لڳو ته ان وقت نواب دريا خان صحيح راءِ قائم ڪري ڄام صاحب کي هن جي حلقه اثر ۾ اچڻ کان روڪي ميزبانيءَ جا فرائض ادا ڪري جلد بنان مطلب حاصل ڪرڻ جي کيس اجازت ڏيئي روانو ڪري ڇڏيو. ان مان نواب دريا خان جي قوم پرست خيالن ۽ سياسي تدبر جي پختگي معلوم ٿئي ٿي. جيتوڻيڪ ڄام صاحب جي درٻار سان تعلق رکندڙ قاضي قاضن ۽ ٻيا هن جا معتقد بنجي ويا. هتي هيءَ ڳالهه ڪرڻ به ضروري آهي ته نواب دريا خان کي ڄام صاحب طرفان ڳاهن جي پر ۾ موجود ٽلٽي جي نزديڪ جاگير مليل هئي، جتي سندس فرزند رهندا هئا، ۽ پاڻ به اڪثر اوڏانهن ويندڙ هو. اتي جو مخدوم بلاول عليه الرحمته سمه خاندان مان هو باغبان ۾ رهندو هو. نواب صاحب ان جو عقيدتمند ۽ صحبتي هو. تنهن ڪري مخدوم صاحب جا سڀ خليفه ۽ خاص ڪري سيد حيدر عليه الرحمته سن وارو نواب صاحب جا دوست ۽ واقفڪار هئا. خوشقسمتيءَ سان مخدوم صاحب ۽ سندس حلقه اثر جا درويش به نواب صاحب جا هم خيال هئا. اهو پتو پوڻ مشڪل آهي ته اهڙا خيال نواب صاحب جي ڪري مٿين درويشن تي پيا هئا يا انهن جي صحبت نواب صاحب کي انهيءَ خيال جو بنايو هو. سيد محمد ميران شاهه ڄام صاحب کان رخصتياب ٿي ٻيڙين جي قافلي ذريعي دريا رستي سنڌ مان سندس تحريڪ جي تبليخ ڪندو سکر طرف افغانستان ڏي وڃڻ لاءِ روانو ٿيو. مخدوم بلاول عليه، سيد عبدالرزاق لڪياري ۽ نواب صاحب ان تحريڪ کي ملڪي سالميت ۽ قوم پرستي جي اصولن خلاف سمجهي مشورو ڪري سيد حيدر علي شاهه سن واري هٿان سيد محمد ميران شاهه جي ٻيڙين جي قافلي کي ٻوڙائي ڇڏيو. جنهن ڪري سيد صاحب سندس تحريڪ لاءِ حالتون ناساز گار ڏسي سنڌ ۾ وڌيڪ تبليغ بند ڪري سڌو خشڪيءَ رستي افغانستان هليو ويو. ان جو وڌيڪ احوال مخدوم صاحب جي زندگيءَ ۾ ڏنو ويندو. سنڌ جي بدقسمتيءَ سان ڄام نظام الدين صاحب 914ھ مطابق 1508ع وفات ڪئي. سندس وفات مهل ڄام صاحب نواب صاحب کي سندس پٽ جي پارت ڪئي. ان کان پوءِ ڄام فيروز ۽ ڄام صلاح الدين ڄام سنجر جي پوٽي جي وچ ۾ گاديءَ تان تڪرار ٿي پيو جنهن ۾ نواب دريا خان جي مدد سان ڄام فيروز ڪامياب ٿيو. جنهن تي ڄام صلاح الدين گجرات طرف سندس ناٺي سلطان مظفر وٽ رهڻ لڳو. ڄام فيروز نوجوان هو، گهڻو وقت راڳ روپ ٻڌڻ، ڇوڪرين جي ناچ ڏسڻ، مسخرن جي صحبت ۽ ٻين اهڙي قسم جي عياشي ڪمن ۾ گذاريندو هو. حڪومت جو ڪاروبار سمورو نواب دريا خان جي مٿان وڃي پيو. پيدائش جي زياده ٿيڻ ڪري شاهي خاندان جا فرد ۽ درٻار سان لاڳاپي وارا ماڻهو فضول خرچ ۽ ڇڙواڳ ٿي ويا هئا. جن جي ڪارگذارين تي نواب صاحب کي سختي ڪرڻي پيئي. ان تي ڄام صاحب ۽ نواب صاحب جي وچ ۾ شڪر رنجي ٿي پيئي. تنهن ڪري وزارت مان استعيفا ڏيئي اچي سندس جاگير ڳاهڻ ۾ رهڻ لڳو. ان کان پوءِ ڄام فيروز جي رنگ رلين تي نظر ڪرڻ وارو ڪونه بچيو . ڄام فيروز ان تي اڪتفا نه ڪئي پر نواب دريا خان جي طاقت ڪمزور ڪرڻ لاءِ ڪيبڪ ارغون ۽ ٻين ٻاهرين ماڻهن کي نوڪريءَ ۾ رکيو. ڄام فيروز هڪ خاص محلا انهن جي رهڻ لاءِ مقرر ڪيو جو مغل واڙو سڏجڻ ۾ ايندو هو. ان حالتن کي ڏسي ان مغلن مان مير قاسم ڪيبڪ شاهه بيگ ارغون کي لکي موڪليو ته ڄام جي حڪومت ڪمزور ٿي وئي آهي ڄام صاحب سندس عياشين ۾ مشغول آهي، نواب دريا خان هن کان جدا ٿي ويو آهي، ميدان خالي اٿئي، موقعي مان فائدو وٺڻ گهرجي. ان شاهه بيگ ارغون وري سنڌ تي حملا ڪرڻ شروع ڪيا، پهرين سکر، پوءِ سيوڻ فتح ڪيا. آخر ۾ ٺٽي تي ڪاهي ويو. تڏهن ڄام جي اک کلي هن نواب دريا خان کي گهرائي ورتو. حالتون خراب ٿي چڪيون هيون. باوجود ان جي نواب صاحب آخري دم تائين سنڌ جي آزادي، ناموس ۽ عزت خاطر لڙندو رهيو ۽ شهيد ٿيو. لڙائي هلندي ڄام فيروز ڀڄي وڃي پير پٺي طرف لڪو جتان آخر شاهه بيگ کي رحم جي درخواست ڪري معافي وٺي صلح جا شرط قبولي ارغونن جي تابع ٿي هڪ محدود ٽڪري تي رهڻ لاءِ رضامند ٿيو. نواب صاحب سنڌ جي آزادي خاطر سر ڏيندڙ، سورمن، مدبرن ۽ صحيح رايا رکندڙ محب وطن مان مکيه هو. ان کي تنهنڪري سنڌ لاءِ شهيد ٿيندڙ ۾ ٽيون نمبر شمار ڪريون ٿا. ان جي مزار سندس مربي ڄام نظام الدين جي الهندي طرف مڪلي ٽڪريءَ تي آهي. سنڌ جو مشهور مورخ سيد پير حسام الدين راشدي مڪلي نامه ۾ سندس هيٺين خيالن جو ا اظهار ڪري ٿو: ” نواب دريا خان ابتدا ۾ لاوارث ڇوڪرو هو. بادشاهه منجهس ڪارڪردگيءَ جا جوهر ڏسي، پاڻ وٽ آڻي اعلى تربيت ۽ تعليم ڏيئي معمولي ملازم جي درجي تان مٿي چاڙهي کيس وزير اعظم جي درجي تي آندو، سنڌ جي فوجن جي سپهه سالاري به سندس سپرد ڪئي. مبارڪ خان، خان اعظم جا خاص خطاب ڏيئي سندس مرتبو بلند ڪري آخر کيس پنهنجي فرزند جي لقب سان سرفراز ڪري عروج ۽ اقبال جي آخري منزل تي پهچايو“. مردم شناس سلطان جي منتخب ڪيل ماڻهو، سندس ڪارڪردگي سبب بادشاهه جي زندگيءَ ۾ نمڪ حلالي ۽ جفاڪشي ڪندي سموري سلطنت جو ڳاٽ اوچو رکيو. بلڪ سندس وفاتيءَ کان بعد به اهو اڪيلو امير هو جنهن سنڌ جي آزاديءَ لاءِ مسلسل جدوجهد جاري رکي، پنهنجي جيئري مغلن کي ٺٽي ۾ داخل ٿيڻ نه ڏنو. اول ۾ دره بولا خان وٽ پهچي کين شرمناڪ شڪست ڏيئي پٺتي هٽايو. آخر ۾ ٺٽي جي چائنٺ وٽ لڙندي وڙهندي تير ۽ تلوارون هڻندي ۽ کائيندي پنهنجو سر صدقو ڪري ڇڏيو. ان کان پوءِ ” خرابي سنڌ “ جو باب کلي پيو. جنهن نه صرف ٺٽي بلڪ ساري سنڌ لاءِ غيرن جي غلاميءَ جو رستو هموار ۽ صاف ڪري ڇڏيو. اهو واقعو 926ھ مطابق 1420ع تي سرزد ٿيو. ان کان پوءِ سنڌ 1131ھ مطابق 1719ع تائين غيرن جي غلامي هيٺ رهي. جنهن کي ميان نور محمد صاحب ڪلهوڙي جي ڏينهن ۾ مٿي کنهڻ فرست ملي. پر سندس ڏينهن ۾ نادر شاهه جي ڪاهه وري سنڌي حڪومت کي ڪمزور ڪري ڇڏيو. حق ته اهو آهي ته ههڙي بهادر، سرويچ، مدبر شهيد سنڌ جون سال بسال ورسيون ملهائي يادگار قائم ڪريون. بنا ڪرند خوش رسمي، بخون و خاڪ علطيدن خـدا رحمت ڪند ايـن، عـاشقان پاڪ طينت را. معنى_ خدا رحمت ڪري انهن پاڪ صفت عاشقن تي جن پنهنجا رت هاري سندن بهادري ۽ قربانيءَ جا مثال قائم ڪري ڇڏيا آهن. وري پير حسام الدين شاهه مڪلي نامه ۾ لکي ٿو ته: - ” نواب دريا خان سنڌ کي هر لحاظ سان مضبوط ۽ محڪم ڪيو. ان جي فوجي، سياسي، خواهه سماجي ۽ اقتصادي صورت کي اهڙيءَ ڪريءَ تي بيهاريو جو مورخن جو متفقه قول آهي ته اهڙو زمانو سنڌ نه پهرين ڏٺو نه پوءِ. .انهيءَ ۾ تعميري، رفاهي صلاحيتن سان گڏ منجهس آزادي ۽ وطن پرستيءَ جو جيڪو رنگ هو اهو سنڌ جي تاريخ ۾ کيس هميشه زنده ۽ پاينده رکندو. سر جا سانگا لاهي وطن کي ڌارين جي قبضي کان آزاد رکڻ لاءِ هن جيڪو جدوجهد ڪيو اهو سنڌ جي تاريخ ۾ مثالي آهي. سندس سمورو خاندان انهيءَ رنگ ۾ رتل هو. سندس سڀئي مٽ مائٽ، دوست، خواه، جري جوان ۽ بهادر هئا، علاوالدين منجهان عالم نڪتو. محمود خان ۽ موٽڻ خان سپاهي مرد هئا. پڇاڙي سوڌو ارغونن سان خوب وڙهيا. سارنگ خان چوٿون نمبر فرزند هوس جو به پنهنجو مٽ پاڻ هو“. == موت == ارغونن ۽ سنڌين جي وچ ۾ لڳندڙ جنگ بنا نتيجي شام تائين هلندي رهي، دولهه دريا خان جنگ جي ميدان تي ارغونن سان ڇتي ويڙهه ڪئي، ارغون سنڌي فوج کي سڄي ڏينهن جي جنگ ۾ شام تائين شڪست نه ڏئي سگهيا، نيٺ ٺاهه ڪرڻ جي بهاني سان جنگ بندي تي راضپو ٿيو ۽ دريا خان کي ارغونن ڳالهين لاٰءِ گهرايو<ref name=":1"/> ۽ کيس 22 ڊسمبر 1520ع تي شام جي پَهر ۾ شهيد ڪيو ويو.<ref>{{حوالو_ويب|url=https://sindhsalamat.com/threads/19434/|title=سنڌ جو سپوت شهيد دوله دريا خان|website=SindhSalamat|access-date=2020-10-20}}</ref><ref name=":0"/><ref name=":1"/> == دولهه دريا خان جو مقبرو == دولهه دريا خان جو مقبرو مڪلي جي ٽڪريءَ<ref>{{حوالو_ويب|url=https://www.pahenjiakhbar.com/ڇا-دولهه-دريا-خان-جي-مزار-مڪليءَ-۾-آهي؟/|title=ڇا دولهه دريا خان جي مزار مڪليءَ ۾ آهي؟ ... عزيز ڪنگراڻي -|last=Says|first=دليپ ڪُمار ڪوٺارِي|date=2020-06-16|language=sd|access-date=2020-10-20}}</ref> تي ڄام نظام الدين جي مقبري جي بلڪل سامهون آهي.<ref>{{حوالو_ويب|url=http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=دولهه%20دريا%20خان%20جو%20مقبرو|title=دولهه دريا خان جو مقبرو : (Sindhianaسنڌيانا)|website=www.encyclopediasindhiana.org|language=sd|access-date=2020-10-20}}</ref><ref name=":1"/> هي مقبرو 1490ع لڳ ڀڳ اڏاوت ڪرايو ويو. == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:بلوچ ماڻھو]] [[زمرو:سما جاتيون]] [[زمرو:سنڌي سورما]] [[زمرو:سنڌي شخصيتون]] [[زمرو:سنڌ جي تاريخ]] cu6p3czqhqsh190zywrotzvmumw24ep 14 43753 376262 333868 2026-05-07T09:04:28Z Memon2025 21315 /* */ 376262 wikitext text/x-wiki {{اصل مضمون}} {{زمرو ڪامنز}} [[زمرو:آفريڪا]] [[زمرو:ماڻهو بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:آفريڪا جا ماڻهو]] j75kcr7h7rukhrxdm8itzq9fxk1i19n 376263 376262 2026-05-07T09:11:41Z Memon2025 21315 376263 wikitext text/x-wiki {{اصل مضمون}} {{زمرو ڪامنز}} [[زمرو:ماڻھو بلحاظ نسل]] [[زمرو:ماڻهو بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:آفريڪا جا ماڻهو]] mey05d0i4kyy73kjx0bsh9758634rfy 376264 376263 2026-05-07T09:12:52Z Memon2025 21315 /* */ 376264 wikitext text/x-wiki {{اصل مضمون}} {{زمرو ڪامنز}} [[زمرو:ماڻھو بلحاظ نسل]] [[زمرو:آفريڪا جا ماڻهو]] p6q5rgfjl9w50wsyjvx4r0job72qjmr 376269 376264 2026-05-07T09:26:26Z Memon2025 21315 376269 wikitext text/x-wiki {{اصل مضمون|آفريڪا جي آباديات|article=آفريڪا جي آباديات}} {{زمرو ڪامنز}} [[زمرو:ماڻھو بلحاظ نسل]] [[زمرو:آفريڪا جا ماڻهو]] sbhqfm0intxj3y0p5fks5jizl7vwrvt 10 70672 376147 231130 2026-05-06T16:10:19Z Intisar Ali 8681 376147 sanitized-css text/css /* {{pp|small=yes}} */ .reflist { font-size: 90%; margin-bottom: 0.5em; list-style-type: decimal; } .reflist .references { font-size: 100%; margin-bottom: 0; list-style-type: inherit; } /* columns-2 and columns-3 are legacy for "2 or more" column view */ .reflist-columns-2 { column-width: 30em; } .reflist-columns-3 { column-width: 25em; } /* Match Vector 2022 */ body.skin-vector-2022 .reflist-columns-2 { column-width: 27em; } body.skin-vector-2022 .reflist-columns-3 { column-width: 22.5em; } .reflist-columns { margin-top: 0.3em; } .reflist-columns ol { margin-top: 0; } .reflist-columns li { page-break-inside: avoid; break-inside: avoid-column; } .reflist-upper-alpha, .references[data-mw-group=upper-alpha], div.reflist-liststyle-upper-alpha .references { list-style-type: upper-alpha; } .reflist-upper-roman, .references[data-mw-group=upper-roman], div.reflist-liststyle-upper-roman .references { list-style-type: upper-roman; } .reflist-lower-alpha, .references[data-mw-group=lower-alpha], div.reflist-liststyle-lower-alpha .references { list-style-type: lower-alpha; } .reflist-lower-greek, .references[data-mw-group=lower-greek], div.reflist-liststyle-lower-greek .references { list-style-type: lower-greek; } .reflist-lower-roman, .references[data-mw-group=lower-roman], div.reflist-liststyle-lower-roman .references { list-style-type: lower-roman; } hm36svbpmol12dvc58bulz27rny0tgz 0 71448 376194 369656 2026-05-06T18:36:33Z Memon2025 21315 376194 wikitext text/x-wiki {{Short description|Last pre-Islamic Iranian empire (224–651 AD)}} {{Infobox Former Country | native_name = 𐭠𐭩𐭥𐭠𐭭𐭱𐭲𐭥𐭩 (يرانشهر)<br>(پراڻي فارسي لکت) | conventional_long_name = ساساني سلطنت<br>Sasanid Empire | common_name = فارس | era = [[Late antiquity]] | government_type = جاگيرداري واري بادشاهت<ref>[https://books.google.com/books?id=sP_hVmik-QYC&pg=PA179 ''First Encyclopaedia of Islam: 1913–1936'']. Brill. 1993. p. 179.</ref> | year_start = 224 | year_end = 651 | event_start = [[Battle of Hormozdgan]] | date_start = 28 April | event1 = [[Battle of Edessa]] | date_event1 = 260 | event2 = [[Iberian War]] | date_event2 = 526–532 | event3 = [[Byzantine–Sasanian War of 602–628]] | date_event3 = 602–628 | event4 = [[Sasanian civil war of 628–632|Sasanian Interregnum]]{{sfn|Pourshariati|2008|p=4}} | date_event4 = 628–632 | event5 = [[Battle of al-Qadisiyyah]] | date_event5 = 16–19 November 636 | event6 = [[Battle of Nahavand]] | date_event6 = 642 | event_end = [[Muslim conquest of Persia|Fall to the Rashidun Caliphate]] | date_end = | p1 = Parthian Empire | p3 = Kingdom of Iberia | p4 = Kushan Empire | p5 = Kingdom of Armenia (antiquity){{!}}Kingdom of Armenia | p6 = Kings of Persis | s1 = Rashidun Caliphate | s2 = Dabuyid dynasty | s3 = Bavand dynasty | s4 = Zarmihrids | s5 = Masmughans of Damavand | s6 = Qarinvand dynasty | s7 = Tokhara Yabghus | image_flag = Derafsh kaviani.svg | flag_type = ''[[ديرافش ڪاوياني]]''<br />(جنگي علم) | flag_size = 100px | image_coat = Senmurv.svg{{!}}class=skin-invert | symbol_type = ''[[سيمرغ]]''<br />(نشان) | image_map = The Sasanian Empire at its apex under Khosrow II.svg | map_width = 300 | image_map_caption = The Sasanian Empire at its greatest extent {{Circa|620}}, under the reign of [[Khosrow II]] | capital = {{plainlist| * اصطخر (224ع–226ع)<ref>{{cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/ctesiphon |title=Ctesiphon – Encyclopaedia Iranica |publisher=Iranicaonline.org |access-date=2013-12-16}}</ref> * سيسيفون (226ع–637ع)}} | official_languages = وچولي فارسي ٻولي{{sfn|Daryaee|2008|pp=99–100}} | religion = {{unbulleted list| [[زرتشتي مذهب]] (سرڪاري)| [[عيسائيت]]| [[ماني ازم]]| [[يهوديت]]| [[مزدڪيت]]| [[ٻڌمت]]}} | currency = | title_leader = ''[[List of monarchs of the Sasanian Empire|Shahanshah]]'' | leader1 = [[Ardashir I]] | year_leader1 = 224–241 | leader2 = [[Yazdegerd III]] | year_leader2 = 632–651 | stat_year1 = 550<ref>{{cite journal |last1=Turchin|first1=Peter|last2=Adams|first2=Jonathan M.|last3=Hall|first3=Thomas D |title=East-West Orientation of Historical Empires |journal=Journal of World-Systems Research|date=December 2006 |volume=12|issue=2 |page=223 |url=http://jwsr.pitt.edu/ojs/index.php/jwsr/article/view/369/381|access-date=11 September 2016 |issn= 1076-156X}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Taagepera|first1=Rein|title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D.|journal=Social Science History|date=1979|volume=3|issue=3/4<!--|pages=115–138-->|at=p. 122|doi=10.2307/1170959|jstor=1170959}}</ref><ref name="OxfordArea">{{Cite book|last1=Bang|first1=Peter Fibiger|url=https://books.google.com/books?id=9mkLEAAAQBAJ&pg=PA92|title=The Oxford World History of Empire: Volume One: The Imperial Experience|last2=Bayly|first2=C. A.|last3=Scheidel|first3=Walter|year=2020|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-977311-4|pages=92–94|language=en}}</ref> | stat_area1 = 3500000 | border_p1 = Imperial }} '''ساساني سلطنت''' (<small>Sasanid Empire</small>؛ قديم ايراني: [[فائل:Eranshahr.svg|60x60 عڪسلون]]) سرڪاري طور تي ايرانشهر (𐭠𐭩𐭥𐭠𐭭𐭱𐭲𐭥𐭩، ايرانشهر، ايرانين جي سلطنت)، هڪ ايراني سلطنت هئي جيڪا 224 کان 651 عيسوي تائين ساسان جي گهراڻي پاران قائم ۽ حڪمراني ڪئي وئي. چار صدين کان وڌيڪ عرصي تائين رهي. قديم ايران تي ساساني خاندان جي حڪمراني جي ڊيگهه، پارٿيا جي ارساضي خاندان کان پوءِ ٻئي نمبر تي هئي، جيڪا فوري طور تي ان کان اڳ هو.<ref name="wiesehofer2">{{harv|Wiesehöfer|1996}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cultureofiran.com/b_history.php|title=A Brief History|work=Culture of Iran|archive-url=https://web.archive.org/web/20011121030510/http://www.cultureofiran.com/b_history.php|archive-date=21 November 2001|access-date=11 September 2009|url-status=dead}}</ref> اردشير اول، جنهن جو عروج اندروني ۽ ٻاهرين تڪرارن جي وچ ۾ آرسادين جي اثر جي زوال سان گڏ ٿيو، پاران قائم ڪئي وئي. ساساني خاندان ايراني قوم جي حڪمراني کي وڌائڻ ۽ مضبوط ڪرڻ سان هخامنشي سلطنت جي ورثي کي بحال ڪرڻ لاءِ تمام گهڻو پرعزم هو. خاص طور تي، سال 224ع ۾ هرمزدگان جي جنگ ۾ پارٿيا جي آرٽابانس چوٿين کي شڪست ڏيڻ کان پوءِ، ان پاڙيسري رومن سلطنت سان آرسادن جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻو جوش سان مقابلو ڪرڻ شروع ڪيو، اهڙي طرح رومي-ايراني جنگين جو هڪ نئون مرحلو شروع ٿيو. ساساني حڪمرانن جي ڪوششن سان آخرڪار ايران کي قديم زماني جي هڪ وڏي طاقت جي طور تي ٻيهر قائم ڪرڻ جو سبب بڻيو.<ref name="EIr-Sasanian">{{harv|Shahbazi|2005}}</ref><ref name="Norman A. Stillman pp 22">Norman A. Stillman ''The Jews of Arab Lands'' p. 22 Jewish Publication Society, 1979 {{ISBN|0827611552}}</ref><ref name="Byzantine Studies 2006, pp 29">International Congress of Byzantine Studies ''Proceedings of the 21st International Congress of Byzantine Studies, London, 21–26 August 2006, Volumes 1–3'' p. 29. Ashgate Pub Co, 2006 {{ISBN|075465740X}}</ref> پنهنجي عروج تي، ساساني سلطنت سڄي جديد ايران، عراق ۽ جزيره نما عرب جي ڪجهه حصن، خاص طور تي اوڀر عرب ۽ ڏکڻ عرب، قفقاز، سرزمين شام، وچ ايشيا جا ڪجهه حصا ۽ گڏوگڏ ننڍي کنڊ جا ڪجهه حصا ڪنٽرول ڪيا.<ref>{{Cite news|url=https://encyclopedia.pub/entry/23003#:~:text=It%20was%20under%20Khosrow%20II,the%20early%20seventh%20century%20CE.|title=Khosrow II (590–628 CE)|access-date=2025-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20240619204859/https://encyclopedia.pub/entry/23003|archive-date=2024-06-19|language=en|accessdate=2026-01-14|archivedate=2024-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240619204859/https://encyclopedia.pub/entry/23003#:~:text=It%20was%20under%20Khosrow%20II,the%20early%20seventh%20century%20CE.}}</ref> انهن تيسيفون کي، پنهنجي سلطنت جي وجود جي پهرين ٻن سالن کان سواءِ، جڏهن اصطخر مختصر طور تي هن حيثيت ۾ خدمتون سرانجام ڏنيون، گاديءَ جو هنڌ برقرار رکيو. جيئن اهو ارسڪڊ دور ۾ هو. ايراني تهذيب جي تاريخ ۾ هڪ اعليٰ مقام واري،<ref>Hourani, p. 87.</ref> ساساني سلطنت هڪ پيچيده ۽ مرڪزي حڪومتي نوڪر شاهي جي خاصيت هئي ۽ [[زرتشتي مذھب|زرتشتي مذهب]] جي بحالي کي قانوني ۽ متحد ڪندڙ مثالي طور تي ڏٺو ويو. <ref>Hourani, p. 87.</ref> هن دور ۾ ڪيترن ئي عظيم يادگارن ۽ عوامي ڪمن جي تعمير ڏٺي وئي ۽ ثقافتي ۽ تعليمي ادارن جي سرپرستي ڪئي وئي. ساسانين جي دور ۾، ايران جو ثقافتي اثر علائقي کان گهڻو پري پکڙجي ويو، جنهن کي ان ڪنٽرول ڪيو ۽ [[اولهائين يورپ]]، [[اوڀر آفريڪا]]، [[چين]] ۽ [[ننڍو کنڊ|هندستان]] جي دور دراز علائقن کي متاثر ڪيو. <ref>Hourani, p. 87.</ref> <ref>Hourani, p. 87.</ref> <ref>Hourani, p. 87.</ref> ان يورپي ۽ ايشيائي وچين دور جي فن کي شڪل ڏيڻ ۾ پڻ مدد ڪئي.<ref name="Iransaga: The art of Sassanians2">{{cite web|url=http://www.artarena.force9.co.uk/sass2.htm|title=Iransaga: The art of Sassanians|publisher=Artarena.force9.co.uk|access-date=2013-12-16}}</ref> عرب ۾ اسلام جي عروج ۽ بازنطيني/اوڀرين رومي سلطنت سان هڪ تباهي واري جنگ کان پوءِ، ساساني سلطنت شروعاتي مسلمان فتحن جي ور چڙهي وئي، جيڪيون محمد پاران شروع ڪيون ويون هيون ۽ راشدين خلافت جي دور ۾ جاري رهيون. جيتوڻيڪ ايران تي مسلمانن جي فتح قوم جي تاريخ ۾ هڪ اهم مذهبي ۽ ثقافتي تبديلي جي نشاندهي ڪئي، ايران جي اسلامائيزيشن ساساني فن، فن تعمير، موسيقي، ادب ۽ فلسفي کي بتدريج نئين اسلامي ثقافت ۾ جذب ​​ڪرڻ جي قابل بڻايو ۽ ان جي بدلي ۾، سڄي وڌندڙ مسلم دنيا ۾ ايراني ثقافت، علم ۽ خيالن جي واڌ ويجهه ۽ ارتقا کي يقيني بڻايو ۽ برقرار رکيو ويو. <ref>Abdolhossein Zarinkoob: ''Ruzgaran: tarikh-i Iran az aghz ta saqut saltnat Pahlvi'', p. 305</ref>[[File:Wall decoration from Ctesiphon DP-1091-001.jpg|سيسيفون جي هڪ محل جي سجاوٽ]] (𐭠𐭩𐭥𐭠𐭭𐭱𐭲𐭥𐭩، ايرانشهر، ايرانين جي سلطنت، [[File:Eranshahr.svg|60px]]) ارد شير اول (Ardashir I) ساساني گھراڻي جو پھريون بادشاھ ھو. ھن پارٿيان گھراڻي جي شھنشاھ ارتبنوس چوٿين (Artabanus IV) کي ھرمزدگان واري جنگ ۾ 224ع ۾ شڪست ڏئي پنھنجي گھراڻي جي بادشاھت جو بنياد رکيو<ref>{{حوالو_ويب|url=https://www.britannica.com/topic/Sasanian-dynasty|title=Sasanian dynasty {{!}} Significance, History, & Religion {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2022-01-20}}</ref> ==نالو== سرڪاري طور تي، ساساني سلطنت کي "ايرانين جي سلطنت" (وچين فارسي: <small>𐭠𐭩𐭥𐭠𐭭𐭱𐭲𐭥𐭩</small>، ايرانشهر؛ پارٿين: <small>𐭀𐭓𐭉𐭀𐭍𐭇𐭔𐭕𐭓</small>، آريانخ شهر؛ يوناني: <small>Ἀριανῶν ἔθνος</small> آريانون ايٿنوس) جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. هي اصطلاح پهريون ڀيرو شاپور اول جي ٽنهي زبانن واري عظيم لکت ۾ تصديق ٿيل آهي. جنهن ۾ بادشاهه اعلان ڪري ٿو ته "مان ايرانين جي سلطنت جو مالڪ آهيان." وڌيڪ عام طور تي، سلطنت، جهڙوڪ ساساني خاندان پاڻ، تاريخي ۽ علمي ذريعن ۾ سڌو سنئون ساسان جي نالي تي رکيو ويو آهي، هي اصطلاح انگريزي ۾ مختلف طريقن سان ساساني سلطنت (<small>Sasanid، Sasanian)</small> جي نالي سان درج ٿيل آهي. == تاريخ == '''ساساني سلطنت''' (انگريزي: Sasanian Empire) [[ايران]] جي علائقن تي مرڪز ٿيل هڪ فارسي سلطنت ھئي، جن تي ساساني خاندان حڪمراني ڪئي. سلطنت جو بنياد 224ع ۾ پيو ۽ اھا 651ع تائين قائم رھي.<ref>{{حوالو_ويب|url=https://web.archive.org/web/20011121030510/http://www.cultureofiran.com/b_history.php|title=Culture of Iran|date=2001-11-21|website=web.archive.org|access-date=2022-01-20}}</ref> ايران ۾ مسلمانن جي فتح ھن سلطنت جو خاتمو آندو. ساساني سلطنت کان اڳ ھتي پارٿيان گھراڻي جي بادشاھي قائم ھئي. رومين سان جنگيون جوٽڻ ۽ پنھنجي خانداني جھڳڙن سبب پرٿيان حڪمران ڪمزور ٿي ويا ھئا جنھن جو فائدو وٺي ساسانين ملڪ تي قبضو ڪري نئين سلطنت جو بنياد وڌو، ساساني دور ۾ ايران ھڪ طاقتور ۽ خوشحال قوم جي حيثيت سان دنيا ۾ متعارف ٿيو.<ref>Norman A. Stillman The Jews of Arab Lands pp 22 Jewish Publication Society, 1979 ISBN 0827611552</ref> ھن [[اڪئمنيڊ|هخامنشي بادشاھت]] جي روايتن کي زنده رکندي ھڪ طاقتور سلطنت جو بنياد رکيو. ساساني سلطنت ۾ موجودا [[ايران]] ۽ [[عراق]] جا سمورا علائقا شامل ھئا. ان سان گڏوگڏ ھن سلطنت جون حدون اڀرندي ڀونوچ سمنڊ (جنھن ۾ [[مصر]] ۽ [[اناطوليا]] به شامل ھو) کان وٺي موجوده [[پاڪستان]] تائين پکڙيل ھيون. ڏکڻ [[عرب جزيري نما|عربستان]] جا ڪجهه علائقا، [[قفقاز]] ۽ [[وچ ايشيا]] جا علائقا بہ ھن سلطنت جو حصو ھئا. ساساني دور [[اسلام]] جي اچڻ کان اڳ ايران جي عروج جو دور مڃيو وڃي ٿو. ساسانين ھڪ طاقتور مرڪزي حڪومت جو بنياد رکيو ۽ اقليتن جي حقن سان ڇيڙڇاڙ کان پاسو ڪيو. ساساني [[زرتشتي مذھب]] جا پوئلڳ ھئا ۽ ھنن پنھنجي مذھب کي خوب وڌايو ۽ ويجھايو. ھنن ڪيترائي يادگار تعمير ڪرايا ۽ سلطنت ۾ تعليمي ادارن جو ڄار وڇايو. == حڪومت == == پاڙيسري طاقتن سان لاڳاپا == <nowiki>:</nowiki> == سماج == == ثقافت == == معيشت == == مذهب == == ٻولي == == ورثو ۽ اهميت == == گيلري == == پڻ ڏسو == ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{commons category|Sassanid Empire|Sasanian Empire}} * [https://archive.today/20120529001916/http://www.humanities.uci.edu/sasanika/ Sasanika: the History and Culture of Sasanians] * ''Sasanian rock reliefs'', Photos from Iran, [https://www.livius.org/sao-sd/sassanids/sassanid-reliefs.html ''Livius''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110012241/http://www.livius.org/sao-sd/sassanids/sassanid-reliefs.html |date=10 November 2016 }}. * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20100109191214/http://www.iranica.com/newsite/articles/ot_grp7/ot_sasanian_dyn_20050301.html Sasanian dynasty]}} entry in the ''[[Encyclopædia Iranica]]'' * [https://www.angelfire.com/rnb/bashiri/Sassanian/Sassan.html The Sassanians] The Sassanians by Iraj Bashiri, University of Minnesota. * [http://www.iranchamber.com/art/articles/art_of_sassanians.php The Art of Sassanians, on Iran Chamber Society] * [http://ecai.org/sasanianweb/ ECAI.org ''The Near East in Late Antiquity: The Sasanian Empire''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061214083059/http://ecai.org/sasanianweb/ |date=14 December 2006 }} * [https://books.google.com/books?id=njwgd7YZHi8C&q=roman+empire+in+persia Google Books on Roman Eastern Frontier (part 1)] * [http://www.iranchamber.com/history/sassanids/sassanid_images_inscriptions1.php A Review of Sassanid Images and Inscriptions, on Iran Chamber Society] * [https://www.livius.org/sao-sd/sassanids/sassanid-crowns.html Sassanid crowns] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110011645/http://www.livius.org/sao-sd/sassanids/sassanid-crowns.html |date=10 November 2016 }} * [https://www.livius.org/sao-sd/sassanids/sassanid_kings.html Sassanid coins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110014158/http://www.livius.org/sao-sd/sassanids/sassanid_kings.html |date=10 November 2016 }} * [http://www.hp.uab.edu/image_archive/ugp/ Sassanid textile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061022075330/http://www.hp.uab.edu/image_archive/ugp/ |date=22 October 2006 }} * [http://www.islamicarchitecture.org/art/islamic-metalwork.html Islamic Metalwork] ''The continuation of Sassanid Art'' * [http://www.transoxiana.com.ar/0104/sasanians.html Sasanians in Africa in Transoxiana 4]. * [http://www.iranchamber.com/history/ctesiphon/ctesiphon.php Ctesiphon; The capital of the Parthian and the Sassanid empires, on Iran Chamber Society] * [http://www.iranchamber.com/history/islamic_conquest/islamic_conquest.php Islamic Conquest of Persia] * [http://www.iranian.com/History/2000/August/China/ Pirooz in China, By Frank Wong] * [http://www.bbc.co.uk/radio4/history/inourtime/inourtime_20071213.shtml The Sassanian Empire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090101013011/http://www.bbc.co.uk/radio4/history/inourtime/inourtime_20071213.shtml |date=1 January 2009 }} BBC – [[BBC Radio 4|Radio 4]] ''[[In Our Time (BBC Radio 4)|In Our Time]]'' programme (available as .ram file) * [https://www.bbc.co.uk/programmes/b008g2x5 The Sassanian Empire: Further Reading] * [https://web.archive.org/web/20090715080555/http://www.iranologie.com/history/history5.html Iranologie History of Iran Chapter V: Sasanians] * [http://www.iranchamber.com/history/historic_periods.php History of Iran on Iran Chamber Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061110131804/http://www.iranchamber.com/history/historic_periods.php |date=10 November 2006 }} * [https://www.livius.org/persia.html Livius articles on ancient Persia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170614190250/http://www.livius.org/persia.html |date=14 June 2017 }} * [http://www.fordham.edu/halsall/med/fryehst.html Richard Frye "The History of Ancient Iran"] * [http://www.artarena.force9.co.uk/hpart.html Iransaga: Persian arts through the centuries] * [http://www.iranchamber.com/religions/articles/aba_church_persia.php Christianity in Ancient Iran: Aba & The Church in Persia, on Iran Chamber Society] * [http://www.iranchamber.com/history/sassanids/sassanian_army.php iranchamber.com] {{Sasanian Empire}} {{Navboxes |list = {{Ancient Syria and Mesopotamia}} {{Ancient Mesopotamia topics}} {{Sasanian Provinces}} {{Iran topics}} {{Empires}} }} {{authority control}} [[زمرو:ساساني سلطنت]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:قديم ميسوپوٽيميا]] [[زمرو:قديم اناطوليا]] [[زمرو:قديم تاريخ]] [[زمرو:وچئين دور جي اناطوليا ۾ رياستون]] [[زمرو:ابخازيا جي تاريخ]] [[زمرو:داغستان جي تاريخ]] [[زمرو:جارجيا جي قديم تاريخ]] [[زمرو:افغانستان جي قديم تاريخ]] [[زمرو:پاڪستان جي قديم تاريخ]] [[زمرو:وچ ايشيا جي تاريخ]] [[زمرو:قديم سرزمين شام]] [[زمرو:سرزمين شام جي تاريخ]] [[زمرو:ايران جي اڳوڻي بادشاهتون]] [[زمرو:قديم آرمينيا]] [[زمرو:آرمينيا ۾ 6 صدي]] [[زمرو:آرمينيا ۾ 7 صدي]] [[زمرو:آذربائيجان جي قديم تاريخ]] [[زمرو:سال 224ع ادارا]] [[زمرو:سال 651ع ۾ ادارا ختم ٿيڻ]] [[زمرو:قديم آفريڪا ۾ ملڪ]] [[زمرو: 220 جي ڏهاڪي ۾ قائم ٿيندڙ رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:7 صدي ۾ قائم ٿيندڙ رياستون ۽ علائقا]] bqdrar0i7m4k7iybqjaslbk3t9gqnnd 0 73520 376169 370267 2026-05-06T17:38:53Z Ibne maryam 17680 376169 wikitext text/x-wiki {{short description|Japanese electronics company}} {{Infobox company | name = شارپ ڪارپوريشن | native_name = シャープ株式会社 | native_name_lang = ja | romanized_name = شاپو ڪابوشيڪي گيشا | image = Sharp Sakai (brighter filtered).jpg | image_caption = ساڪائي-ڪو، [[اوساڪا پريفيڪچر]] ۾ ان جي ڪارخاني ۾ هيڊ ڪوارٽر | former_name = هائيڪاوا ميٽل ورڪس (1924–1942ع)<br>هائيڪاوا اليڪٽرڪ انڊسٽري ڪمپني، لميٽيڊ (1942–1970ع)<br>شارپ اليڪٽرڪ ڪمپني (اسپن آف) (1956–1967ع) | type = پبلڪ لميٽيڊ ڪمپني | traded_as = Tyo-6753<br />Nikkei 225 ڪمپونينٽ | logo = Sharp logo.svg | logo_caption = لوگو (1990ع کان) | foundation = {{Start date and age|df=yes|1912|9|15}}<br /> [[ٽوڪيو]]، [[جاپان]] | founder = ٽوڪوجي هايڪاوا<ref name="ns6-tmp.sharp.co.jp"/> | location = ساڪائي-ڪو، ساڪائي، [[اوساڪا پريفيڪچر]]، [[جاپان]] | area_served = سڃي دنيا ۾ | key_people = پو-هسوان وو<br />{{small|(صدر ۽ سي اي او)}}<br />ماساهرو اوڪيٽسو<br />{{small|(ايگزيڪيوٽو نائب صدر)}} | revenue = {{decrease}} ¥2.27 ٽريلين جاپاني ين (2020ع)<ref name="Financial Highlights">{{citation|url=https://global.sharp/corporate/ir/library/annual/pdf/2020/annual_2020.pdf|title=Annual Report 2019|publisher=Sharp Corporation|date=March 2020|access-date=6 December 2020}}</ref> | operating_income = {{increase}} ¥52.77 بلين جاپاني ين (2020ع) | net_income = {{increase}} ¥20.96 بلين جاپاني ين (2020ع) | assets = {{decrease}} ¥1.83 ٽريلين جاپاني ين (2020ع) | equity = {{increase}} 364.59.¥ بلين جاپاني ين | num_employees = 46,206 (2023)<ref name= 2023_Corporate_Guide> {{cite web |url=https://global.sharp/corporate/info/outline/corporate-guide-en.pdf |title= Corporate Guide }} </ref> | industry = ڪنزيومر اليڪٽرانڪس | products = [[ٽيليويزن]]، آڊيو ويزول، گھريلو سامان، [[ايئر ڪنڊيشنر]]، معلوماتي سامان، آئي سي، سولر سيل، [[موبائل فون]]، فيڪس مشينون، اليڪٽرانڪ جزا، [[ڪيلڪيوليٽر]]، ايل سي ڊي پينل، [[ڪمپيوٽر|پرسنل ڪمپيوٽر]]، اليڪٽرڪ پمپ | owners = {{plainlist|* هون هاءِ پريسيشن انڊسٽري ڪمپني، لميٽيڊ (%22.32) * ايس آءِ او انٽرنيشنل هولڊنگز لميٽيڊ (%13.23) * فاڪسڪون (فار ايسٽ) لميٽيڊ (%11.81) * فاڪسڪون ٽيڪنالاجي پرائيويٽ لميٽيڊ (%9.96)}} | parent = | subsid = ڊائنابوڪ انڪارپوريشن<br>شارپ اين اي سي ڊسپلي سلوشنز (%66.0)<br>{{collapsible list|شارپ مارڪيٽنگ جاپان|شارپ انرجي سلوشنز|سائيبيزي پي جاپان|شارپ سيمي ڪنڊڪٽر انوويشن|شارپ فوڪوياما ليزر|شارپ ڪوڪورو لائف|شارپ ڊسپلي ٽيڪنالاجي|شارپ سينسنگ ٽيڪنالاجي|شارپ اليڪٽرانڪس ڪارپوريشن|شارپ اليڪٽرانڪس آف ڪينيڊا|شارپ ڪارپوريشن ميڪسيڪو|شارپ اليڪٽرانڪس (يورپ) لميٽيڊ|شارپ انٽرنيشنل فنانس (برطانيه)|شارپ اليڪٽرانڪس (يورپ) GmbH|شارپ مڊل ايسٽ فري زون اسٽيبلشمينٽ|شارپ يونيورسل ٽيڪنالاجي (شينزين)|شنگھائي شارپ اليڪٽرانڪس|شارپ هانگ ڪانگ| يانتائي شيائي اليڪٽرانڪس|شارپ (تائيوان) اليڪٽرانڪس|شارپ اليڪٽرانڪس (ملائيشيا)|شارپ سنگاپور اليڪٽرانڪس|شارپ اپلائنسز (ٿائيلينڊ)|شارپ مينوفيڪچرنگ (ٿائيلينڊ)|شارپ مينوفيڪچرنگ ويتنام| شارپ بزنس سسٽم (ڀارت)|شارپ ڪارپوريشن آف آسٽريليا}} | homepage = {{URL|https://global.sharp/|global.sharp}} {{URL|https://sharpconsumer.com/}} }} '''شارپ ڪارپوريشن''' ([[جاپاني ٻولي|جاپاني]]: シャープ株式会社، شاپو ڪابو شيڪي-گائشا) هڪ جاپاني اليڪٽرانڪس ڪمپني آهي ۽ برقي ۽ گهريلو سامان جي ڊيزائن ۽ تياري ۾ هڪ اڳواڻ آهي آهي.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8B5NAQAAIAAJ&q=%22Sharp+Corporation%22+is+a+Japanese+electronics+company.|title=Japan Electronics Almanac|date=1995|publisher=Dempa Publications|pages=250|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Sharp Corp/Japan - Company Profile and News|url=https://www.bloomberg.com/profile/company/SHCAY:US|access-date=2024-03-25|website=www.bloomberg.com}}</ref> ان جو هيڊ ڪوارٽر ساڪائي، [[اوساڪا]] ۾ آهي ۽ ان جو بنياد ٽوڪوجي هائيڪاوا سال 1912ع ۾ هونجو، ٽوڪيو ۾ رکيو ويو هو ۽ ان کي سال 1924ع ۾ [[اوساڪا پريفيڪچر|اوساڪا]] جي ابينو-ڪو ۾ هائيڪاوا ميٽل ورڪس انسٽيٽيوٽ جي نالي سان قائم ڪيو ويو.<ref>{{Cite book|last1=Uden|first1=Lorna|url=https://books.google.com/books?id=mdp4EAAAQBAJ&dq=%22Sharp+Corporation%22+headquartered+in+Sakai,+Osaka+and+was+founded+by+Tokuji+Hayakawa+in+1912&pg=PA119|title=Knowledge Management in Organisations: 16th International Conference, KMO 2022, Hagen, Germany, July 11–14, 2022, Proceedings|last2=Ting|first2=I.-Hsien|last3=Feldmann|first3=Birgit|date=2022-07-04|publisher=Springer Nature|isbn=978-3-031-07920-7|pages=119|language=en}}</ref> <small>2016ع</small> کان وٺي، اها هڪ تائيواني ڪمپني، هون هائي پريسيشن انڊسٽري ڪمپني لميٽيڊ جي اڪثريتي ملڪيت آهي، جيڪي فاڪسڪون جي نالي سان مشهور آهي.<ref>{{Cite web|last=Nam|first=Thời báo Tài chính Việt|title=Sharp chính thức về tay Foxconn Đài Loan|url=https://thoibaotaichinhvietnam.vn/sharp-chinh-thuc-ve-tay-foxconn-dai-loan-10106.html|access-date=2024-03-25|website=Thời báo Tài chính Việt Nam|language=vi}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Sharp changing rapidly under new Foxconn management|url=https://asia.nikkei.com/Business/Sharp-changing-rapidly-under-new-Foxconn-management|access-date=2024-03-25|website=Nikkei Asia|language=en-GB}}</ref> شارپ پنهنجي تاريخ ۾ مختلف برقي ۽ گهريلو استعمال جي پراڊڪٽس ٺاهيندو رهيو آهي، جنهن ۾ باورچی خانه جا سامان، جهڙوڪ مائڪرو ويو اوون، پريشر ڪوڪر، واشنگ مشينون ۽ ريفريجريٽر، گهريلو سامان جهڙوڪ سولر ٻيٽريون، ويڪيوم ڪلينر، ايئر پيوريفائر ڊي-هوميڊيفائر ۽ لائٽنگ، گهر ۽ آفيس جا آلات جهڙوڪ پرنٽر، ڪمپيوٽر ڊسپلي، ٽي وي سيٽ، ڪيمرا ريڪارڊر، وي سي آر ۽ انهي سان گڏ ڪيلڪيوليٽر ۽ مختلف آڊيو پراڊڪٽس جهڙوڪ ريڊيو، آڊيو سسٽم ۽ وائرليس اسپيڪر شامل آهن.<ref>{{Cite web|title=History|url=https://sharp.ca/en/history|access-date=2024-11-20|website=sharp.ca}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sharpusa.com/aboutsharp/companyprofile/sharpandtechnologyhistory.aspx|title=History of Sharp &#124; Facts About Sharp &#124; About Sharp &#124; SHARP}}</ref> اسٽيٽسٽا جي مطابق، مالي سال <small>2022</small>ع (<small>29</small> فيبروري <small>2024</small>ع تي ختم ٿيڻ واري) ۾ شارپ جي خالص وڪرو 2.55 ٽريلين ين تائين پهچي وئي، جيڪي گذريل سال جي 2.5 ٽريلين ين جي انگن اکرن کان ٿورو اضافو ظاهر ڪري ٿي.<ref>{{Cite web|title=Sharp: net sales|url=https://www.statista.com/statistics/862653/sharp-net-sales/|access-date=2024-03-25|website=Statista|language=en}}</ref> ==خلاصو== '''شارپ ڪارپوريشن''' (جاپاني: シャープ株式会社) جو بنياد 1912ع ۾ رکيو ويو، هڪ جاپاني ملٽي نيشنل ڪارپوريشن آهي ۽ برقي ۽ گهريلو سامان جي ڊيزائن ۽ تياري ۾ هڪ اڳواڻ آهي، جن جو هيڊ ڪوارٽر ساڪائي-ڪو، ساڪائي، اوساڪا ۾ آهي.<ref>{{حوالو_ويب|url=https://global.sharp//corporate/info/outline/|title=Sharp Corporation|website=global.sharp|language=en|access-date=2023-10-13}}</ref> ==تاريخ == ===شروعاتي سال 1912 کان 1945ع=== [[Image:Sharp Head Office.jpg|thumb| ابينو-ڪو، [[اوساڪا پريفيڪچر|اوساڪا]] ۾ شارپ جو اڳوڻو هيڊ ڪوارٽر]] سال <small>1912</small>ع ۾ ٽوڪوجي هائيڪاوا هونجو، ٽوڪيو ۾ هڪ ڌاتو ورڪشاپ قائم ڪئي. سندس ڪيترين ئي ايجادن مان پهرين هڪ سنيپ بڪل هئي جنهن جو نالو 'ٽوڪوبيجو' هو. سندس هڪ ٻي ايجاد <small>1915</small>ع ۾ ايور-ريڊي شارپ ميڪينيڪل پينسل هئي. اها پيداوار پهرين بين الاقوامي طور تي دستياب ميڪينيڪل پينسلن مان هڪ بڻجي وئي (جڏهن ته ساڳئي وقت آمريڪي ڊيزائن ان کي جلد ئي تبديل ڪيو ۽ هنن جو هڪ جديد قسم بڻجي وئي) ۽ هن وڏي ڪاميابي جي ڪري شارپ ڪارپوريشن ان جو نالو ان تان ورتو.<ref>{{cite web|url=http://www.vintagepens.com/Eversharp_history.htm|title=Eversharp history|publisher=Vintage Pens|access-date=15 July 2007}}</ref> سال 1923ع جي عظيم ڪانٽو زلزلي ۾ پينسل جو ڪاروبار تباهه ٿيڻ کان پوءِ ڪمپني اوساڪا منتقل ٿي وئي ۽ جاپاني ريڊيو سيٽن جي پهرين نسل کي ڊزائين ڪرڻ شروع ڪيو. اها سال 1925ع ۾ وڪري تي ويا. ڪمپني 1924ع ۾ تنابي-چو، اوساڪا ۾ "هائيڪاوا ميٽل ورڪس" جي نالي سان قائم ڪئي وئي. 1942ع ۾، نالو تبديل ڪري "هائيڪاوا اليڪٽرڪ انڊسٽري ڪمپني" رکيو ويو. ===1945–1999=== [[File:Sharp-portable-tv.jpg|thumb|Sharp portable TV]] [[File:SHARP MD-MS701H.jpg|thumb|Sharp portable [[MiniDisc]] recorder]] In 1953, Hayakawa Electric started producing the first Japan-made [[TV set]]s (the "Sharp TV3-14T"). In 1964, the company developed the world's first [[transistor]] [[calculator]] (the Sharp CS-10A), which was priced at JP[[¥]]535,000 (US$1,400). It took Sharp several years to develop the product as they had no experience in making computing devices at the time. Two years later, in 1966, Sharp introduced its first [[Integrated circuit|IC]] calculator using 145 [[Mitsubishi Electric]]-made bipolar ICs, priced at JP¥350,000 (about US$1000). Its first [[Large Scale Integration#LSI|LSI]] calculator was introduced in 1969. This was the first pocketable calculator priced at less than JP¥100,000 (less than US$300), and turned out to be a popular item.<ref name="Odagiri-Goto">{{cite book|last=Odagiri|first=Hiroyuki|title=Technology and Industrial Development in Japan|publisher=Clarendon Press|location=Oxford|year=1996|isbn=0-19-828802-6|pages=170}}</ref> Also in the same era the company introduced the first microwave oven with a turntable between 1964 and 1966. The company was renamed Sharp Corporation in 1970. Sharp produced the first [[LCD]] calculator in 1973. Sharp had a working relationship with [[Nintendo]] during the 1980s, and was granted licensing rights for the manufacture and development of the [[C1 Famicom TV]] (1983), the [[Twin Famicom]] (1986), the [[Sharp Nintendo Television]] (1989), the [[Famicom Titler]] (1989), and the [[Super Famicom Naizou TV SF1]] (1990). All of these units are considered collector's items on the secondary market. One of the company's main inventors of LCD calculators was [[Tadashi Sasaki (engineer)|Tadashi Sasaki]].<ref>{{cite web|url=http://www.ieeeghn.org/wiki/index.php/Oral-History:Tadashi_Sasaki|title=Oral-History: Tadashi Sasaki|last=Aspray|first=William|date=25 May 1994|work=Interview #211 for the Center for the History of Electrical Engineering|publisher=The Institute of Electrical and Electronics Engineers, Inc.|access-date=2 January 2013}}</ref> In the 1970s and 1980s Sharp produced 8-bit home computers known as [[Sharp MZ]] and [[Sharp X1]] based on [[Zilog Z80]], and even a 16/32-bit gaming computer [[X68000]] based on [[Motorola 68000]]. The PC (Pocket Computer) series of calculators produced by Sharp in the 1980s had [[BASIC]] programmability, and had full [[QWERTY]] keyboards. Sharp introduced low-cost microwave ovens affordable for residential use in the late 1970s. Sharp was known as a mass marketed electronics manufacturer, known for quality, durability and affordability, however Sharp ventured into the high end stereo market in 1976 with the introduction of high end receivers, amplifiers, speakers, turntables and cassette recorders. The Optonica line as it was called, consisted of high quality and technically advanced components, that was expanded in 1979, to cover a broader selection of high end equipment. During this run, Sharp introduced digital technology to some of the Optonica products, along with the traditional analogue products, and offered a complete selection of models ranging from low power high end receivers to very powerful models. The line was again changed, in 1981, and moved mainly into digital high end, complete stereo systems with advanced technological features setting the trend towards the digital age. The line was discontinued after 1981, but the Optonica line was again re-introduced in the late 1980s for a high end line of television receivers and higher quality mass market audio products such as VCRs, surround sound receivers, CD cassette boom boxes, and portable cassette players. The first wall-mountable TV was introduced by Sharp in 1992.<ref>{{cite web | url=https://books.google.com/books?id=rgEAAAAAMBAJ&dq=sharp+1992+wall+television&pg=PA87 | title=Popular Science | date=January 1992 }}</ref> ===2000–2012=== Sharp's Mobile Communications Division created the world's first commercial [[camera phone]], the [[J-SH04]], in Japan in 2000.<ref>{{Cite magazine|last=Ha|first=Peter|date=25 October 2010|title=All-TIME 100 Gadgets |magazine=Time|url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2023689_2023708_2023648,00.html|access-date=31 January 2022|issn=0040-781X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Witness History - The first photo sent from a phone - BBC Sounds |url=https://www.bbc.co.uk/sounds/play/w3ct4xcm |access-date=2 April 2023 |website=www.bbc.co.uk |language=en-GB}}</ref> Since 2000, Sharp heavily invested in LCD panel manufacturing plants: Kameyama in 2004, Sakai in 2009. The Sakai plant is still the only 10th generation LCD manufacturing plant on the globe and its best fit for production of 60-inch or larger panels. However, the 2008 financial crisis and strong Yen (especially against Won) significantly lowered world demand for Japanese LCD panels. Furthermore, the switch to digital TV broadcasting was virtually completed in Japan by the middle of 2011. Via [[Government of Japan|Japanese government]] issued coupons for digital TV sets, consumers were encouraged to purchase digital TV sets until March 2011. This hit the Japanese LCD TV market, reducing it almost by half from 2010. All of those events strongly hit Sharp's LCD business. As the result, the Sakai LCD plant suffered a reduced operating rate until Q3 2012. In June 2005 Sharp produced the largest [[LCD television]] at the time, with a display of 65 inches. It went on sale in August 2005 in Japan.<ref>{{cite web|url=http://www.gizmag.com/go/4111/|title=Sharp to produce World's largest LCD television at 65 inches|website=Gizmag.com|date=5 June 2005}}</ref> From 2005 to 2010 Sharp was the biggest mobile phone brand in Japan. Since then it has been constantly switching places through financial quarters against rivals [[Fujitsu]], [[Apple Inc.|Apple]] and [[Sony]]. Sharp acquired a controlling stake in [[Pioneer Corporation]] in 2007.<ref>{{Cite news|date=21 September 2007|title=Japan: Sharp Takes Stake in Pioneer (Published 2007)|agency=Reuters|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2007/09/21/business/worldbusiness/21fobriefs-SHARPTAKESST_BRF.html|access-date=17 September 2023|issn=0362-4331}}</ref> At CES 2007, Sharp introduced a prototype largest LCD TV, with a screen size of 108 inches.<ref>{{cite web|url=http://www.gizmag.com/go/6704/|title=Sharp showcases World's largest LCD TV – 108 inches|website=Gizmag.com|date=9 January 2007}}</ref> In July 2008 Sharp announced that the model will go into production for the Japanese market.<ref>{{cite web|url=http://www.sharp-world.com/corporate/news/080613.html|title=Sharp to Introduce World's Largest 108-Inch LCD Monitor for Commercial Applications; Now Accepting Orders – Press Releases:SHARP|website=Sharp-world.com}}</ref> In 2008, Sharp collaborated with Emblaze Mobile on the ''Monolith'', "…an ambitious project to design the ultimate holistic mobile device".<ref>{{cite web | title = The Monolith Project | publisher = Emblaze Mobile | url = http://www.emblazemobile.com/project.html | access-date = 8 October 2008 | url-status = dead | archive-url = https://archive.today/20110303181006/http://www.emblazemobile.com/project.html | archive-date = 3 March 2011 | df = dmy-all }}</ref> The project was never brought to market. Key software developers were later picked up by other companies. On 25 June 2009, Sharp and Pioneer agreed to form a joint venture comprising their optical businesses, called "Pioneer Digital Design and Manufacturing Corporation".<ref>{{Cite web|url=http://pioneer.jp/press-e/2009/pdf/0625-1.pdf|title=Pioneer and Sharp Sign Contract for Optical Disk Joint Venture}}</ref> In 2010, Sharp stopped developing PCs to focus on tablets.<ref>{{Cite web |last=Toto |first=Serkan |date=2010-10-22 |title=Sharp Stops Manufacturing PCs, Will Focus On Tablets Instead |url=https://techcrunch.com/2010/10/22/sharp-stops-manufacturing-pcs-will-focus-on-tablets-instead/ |access-date=2023-11-07 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> In 2012 Sharp unveiled the largest production TV at the time, with a screen size of 80 inches. It is part of the [[Aquos]] range and went on sale in Japan at around JP¥950,000.<ref>{{cite web|url=http://www.japantimes.co.jp/news/2012/04/19/business/sharp-unveils-largest-tv-on-domestic-market/#.Vjku5YIZ4X8|title=Sharp unveils largest TV on domestic market|work=The Japan Times|date=19 April 2012}}</ref> ===2012–present === 2012 was the 100th anniversary for Sharp but it announced the worst financial record in its history, with a loss of JP¥376 billion (US$4.7 billion) in April 2012. In September, Sharp announced job cuts.<ref>{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB10000872396390444813104578018120794145666.html|title=Sharp Considers 10,000 Job Cuts|author=Atsuko Fukase|newspaper=Wall Street Journal|date=25 September 2012}}</ref> In 2014, Sharp was able to stem losses and deliver a positive net income for its first quarter results.<ref>{{cite web|url=http://www.sharp-world.com/corporate/ir/library/financial/pdf/2014/1/1403_4Q_Release.pdf|title=Consolidated Financial Results for the Year Ended March 31, 2014|website=Sharp-world.com}}</ref> In March 2012 the Taiwan-based electronics company Hon Hai, trading as [[Foxconn]], agreed to acquire a 10% stake in Sharp Corporation for US$806 million, and to purchase up to 50 percent of the [[liquid-crystal display]]s produced at Sharp's plant in Sakai, [[Japan]].<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/business/industries/foxconn-owner-hon-hai-buying-10-percent-stake-in-japanese-electronics-giant-sharp/2012/03/27/gIQAvlBFeS_story.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129012903/https://www.washingtonpost.com/business/industries/foxconn-owner-hon-hai-buying-10-percent-stake-in-japanese-electronics-giant-sharp/2012/03/27/gIQAvlBFeS_story.html|url-status=dead|archive-date=29 November 2018|title=Foxconn owner Hon Hai buying 10 percent stake in Japanese electronics giant Sharp for $806M|access-date=27 March 2012|newspaper=The Washington Post|date=27 March 2012}}</ref> In June 2012, Hon Hai chairman [[Terry Gou]] paid money for Sakai plant and got 50% ownership of the plant. However, since the announcement in March, Sharp's share price continued declining and reached JP¥192 on 3 August. Sharp deal's price was originally JP¥550 per share. Both companies agreed to renegotiate the share price, but they never came to an agreement.<ref>{{cite web|url=http://www.chinapost.com.tw/taiwan/business/2012/08/04/349857/Deal-reached.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20120812101827/http://www.chinapost.com.tw/taiwan/business/2012/08/04/349857/Deal-reached.htm|url-status=dead|archive-date=12 August 2012|title=Deal reached with Sharp to renegotiate stake price: Hon Hai|date=4 August 2012|access-date=19 November 2012|publisher=The Daily China}}</ref> Sharp led the market share of mobile phones in the Japanese market in April 2012.<ref>{{cite web|url=https://www.comscore.com/Insights/Press-Releases/2012/4/1-in-5-Mobile-Phone-Users-in-Japan-Now-Owns-a-Smartphone|title=In Japan, Smartphones Surpass Feature Phones among Newly Acquired Devices for First Time Ever|work=comScore, Inc}}</ref> Sharp announced it accepted a US$100 million investment from Samsung in March 2013.<ref>{{cite web|url=http://mainichi.jp/english/english/newsselect/news/20130306p2g00m0bu053000c.html|title=Sharp to accept investment from Samsung, expand LCD panel supply|date=6 March 2013|access-date=7 May 2013|work=Mainichi Japan|archive-date=7 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807050554/http://mainichi.jp/english/english/newsselect/news/20130306p2g00m0bu053000c.html|url-status=dead}}</ref> In 2013 Sharp developed the most efficient solar cell, converting a record 44.4% of sunlight into electricity.<ref>{{cite web|url=http://cleantechnica.com/2013/06/23/solar-cell-efficiency-world-record-set-by-sharp-44-4/|title=Solar Cell Efficiency World Record Set By Sharp -- 44.4% – CleanTechnica|work=[[CleanTechnica]]|date=23 June 2013 }}</ref> In 2013, Sharp Corporation was the tenth-largest, by market share, [[Television#Sales|television manufacturer]] in the world.<ref>{{Cite web|url=https://www.statista.com/statistics/267095/global-market-share-of-lcd-tv-manufacturers/|title=TV manufacturers: LCD TV market share worldwide 2018|website=Statista}}</ref> In Japan it has been a long-time leader.<ref name="allon.info">{{cite web|url=http://www.allon.info/japan-market-share.html|title=Market Share Ranking in Japan – Japan Business Resources|author=(C)Copyright 2006 ALLON Inc.|work=allon.info|access-date=3 November 2015|archive-date=14 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161014210228/http://www.allon.info/japan-market-share.html|url-status=dead}}</ref> After years of huge losses in its overseas TV business, Sharp sold its Mexico TV factory to Chinese electronics manufacturer [[Hisense]] for $23.7 million in July 2015. The sale includes rights to use the Sharp brand name and all its channel resources in North and South America, except Brazil. This meant that Sharp has exited the TV market in the [[Americas]] (except [[Brazil]]).<ref>{{cite web|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/hisenses-major-expansion-acquiring-sharp-america-300121799.html|title=Hisense's Major Expansion: Acquiring Sharp America|author=Hisense|date=31 July 2015|website=Prnewswire.com}}</ref> It was a sign showing Sharp's rapid decline in that market, where it once was one of the leading manufacturers for [[LCD]] TVs a decade earlier.<ref>{{cite web|url=http://www.consumerreports.org/cro/news/2015/08/sharp-exits-the-u-s-tv-business-what-you-need-to-knwo/index.htm|title=What Does Sharp Exiting the TV Business Really Mean? – Consumer Reports|website=Consumerreports.org}}</ref> Sharp's television market share in [[North America]] was 4.6% in 2015.<ref>{{cite web|url=https://www.wsj.com/articles/sharp-to-quit-selling-tvs-in-the-u-s-1438324681|title=Sharp to Explore Options for LCD Panel Business|author=Takashi Mochizuki|date=31 July 2015|website=Wsj.com}}</ref> However Sharp remains the biggest television brand in the Japanese market.<ref name="allon.info"/> In October 2015 Sharp announced a smartphone that also works as a robot, called RoboHon. It would be sold in 2016 in [[Japan]].<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/technology/mobile-phones/11916194/Sharp-has-invented-a-smartphone-thats-also-a-ridiculously-cute-robot.html#disqus_thread|archive-url=https://web.archive.org/web/20151010061419/http://www.telegraph.co.uk/technology/mobile-phones/11916194/Sharp-has-invented-a-smartphone-thats-also-a-ridiculously-cute-robot.html#disqus_thread|url-status=dead|archive-date=10 October 2015|title=Video: Sharp has invented a smartphone that's also a ridiculously cute robot |date=7 October 2015|website=Telegraph.co.uk}}</ref> Sharp began selling the world's first commercially available TV with a [[8K resolution]] in October 2015.<ref>{{cite news|title=First 8K TV screen to be put on sale by Sharp in October|publisher=BBC News |date=16 September 2015 |url=https://www.bbc.com/news/technology-34267265|access-date=5 September 2018}}</ref> The 85-inch LV-85001 model costs JP¥16 million (US$133,000). Japanese public broadcaster [[NHK]] will have test broadcasts at 8K starting 2016, with regular services expected by the time of the [[2020 Summer Olympics|Tokyo 2020 Olympics]].<ref>{{cite web|url=http://www.extremetech.com/extreme/214618-sharp-will-launch-8k-tvs-next-month-at-six-digit-prices|title=Sharp will launch 8K TVs next month, at six-digit prices|work=ExtremeTech|date=21 September 2015 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.engadget.com/2015/09/15/8k-sharp-japan/|title=The first 8K TV will go on sale soon for over $130,000|author=Richard Lawler|publisher=AOL|work=Engadget|date=16 September 2015 }}</ref> On 25 February 2016, [[Foxconn]] announced its intent to acquire a 66% controlling stake in Sharp for 700 billion yen (US$6.24 billion).<ref>{{cite web|url=https://www.theverge.com/2016/2/24/11111488/sharp-foxconn-6-24-billion-takeover|title=Sharp accepts $6.24 billion takeover bid from Foxconn |work=The Verge|date=24 February 2016 |access-date=26 February 2016}}</ref> However, the deal was briefly delayed due to unforeseen financial liabilities; on 30 March 2016, Foxconn announced that it had agreed to pay US$3.5 billion for the stake instead, Foxconn wished to use the purchase to expand into direct-to-consumer product sales rather than serving as a [[contract manufacturer]].<ref name="verge-lowerofferfoxconn">{{cite web|title=Foxconn finally agrees to Sharp takeover at lower price|url=https://www.theverge.com/2016/3/30/11329874/foxconn-sharp-takeover-finalized|website=The Verge|date=30 March 2016 |publisher=Vox Media|access-date=12 June 2017}}</ref> In September 2016 Sharp unveiled the Sharp INTELLOS Automated Unmanned Ground Vehicle (A-UGV) at the ASIS International 62nd Annual Seminar and Exhibits (ASIS 2016) in Orlando, [[Florida]].<ref>{{cite web|url=http://www.securityinfowatch.com/news/12256153/sharp-unveils-rugged-robotic-guarding-system-at-asis|title=Sharp unveils rugged robotic guarding system at ASIS |work=Security Info Watch |date=13 September 2016 |access-date= 17 November 2017}}</ref> In March 2017, demolition of Sharp's former headquarters began.<ref>{{Cite web|url=https://asia.nikkei.com/Business/Era-over-as-Sharp-s-former-headquarters-meets-wrecking-ball|title=Era over as Sharp's former headquarters meets wrecking ball|website=Nikkei Asian Review}}</ref> On 28 April 2017, Sharp turned its first operating profit in three years, citing the restructuring efforts by Foxconn.<ref>{{cite web|url=http://www.japantimes.co.jp/news/2017/04/28/business/corporate-business/restructuring-sees-sharp-post-first-operating-profit-three-years-2016/|title=Restructuring sees Sharp post its first operating profit in three years in 2016 |website=Japantimes|access-date= 30 April 2017}}</ref> In June 2017, Sharp sued its Chinese licensee [[Hisense]] for damaging the reputation of its brand, seeking an exit from its licensing agreement. Sharp accused the company of producing "shoddily manufactured" televisions under the Sharp name, including products they believed were in violation of U.S. safety standards for [[electromagnetic radiation]], and the subject of deceptive advertising over their quality. Hisense denied that it engaged in these practices, and stated that it planned to defend itself in court and "will continue to manufacture and sell quality televisions under the Sharp licensed brands."<ref name="bbc-sharphisense">{{cite news|title=Sharp sues Hisense over 'shoddily' made TV sets|publisher=BBC News |date=12 June 2017 |url=https://www.bbc.com/news/technology-40246908|access-date=12 June 2017}}</ref><ref name="engadget-sharphisense">{{cite news|title=Sharp says its US TVs are 'shoddily manufactured'|url=https://www.engadget.com/2017/06/12/sharp-sues-hisense-us-tvs/|access-date=12 June 2017|work=Engadget}}</ref> In February 2018, Sharp dropped the lawsuit against Hisense.<ref name="nikki-sharphisense">{{cite news|title=Sharp drops suit against China's Hisense over TV brands'|url=https://asia.nikkei.com/Business/Companies/Sharp-drops-suit-against-China-s-Hisense-over-TV-brands|access-date=2 March 2018|work=Nikkei}}{{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Sharp Drops Complaints Against China's Hisense in U.S. - Caixin Global |url=https://www.caixinglobal.com/2018-02-23/sharp-drops-complaints-against-chinas-hisense-in-us-101213180.html |access-date=2024-03-25 |website=www.caixinglobal.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Japan's Sharp drops suit against China's Hisense over North America TV sales - Nikkei |url=https://www.reuters.com/article/idUSKCN1G62YF/ |access-date=2024-03-25 |website=reuters |language=en}}</ref> In 2019 Sharp re-acquired its own brand for use on TV's in the US market.<ref>{{citation| title = Sharp to re-enter U.S. TV market after reaching agreement with Hisense on brand rights | url = https://www.japantimes.co.jp/news/2019/05/09/business/corporate-business/japans-sharp-re-enter-u-s-tv-market-agreement-hisense/#.XOGOmtTPyUk |date = 9 May 2019 | work = japantimes.co.jp }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-05-09 |title=Sharp to re-enter U.S. TV market after reaching agreement with Hisense on brand rights |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2019/05/09/business/corporate-business/japans-sharp-re-enter-u-s-tv-market-agreement-hisense/ |access-date=2024-03-25 |website=The Japan Times |language=en}}</ref> In March 2020, in response to the [[COVID-19 pandemic|coronavirus pandemic]], Sharp announced it would use a TV factory with high-end clean rooms to manufacture surgical masks.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/technology-51706629|title=Coronavirus: Sharp to use TV factory to make surgical masks|date=2 March 2020|publisher=[[BBC News]]|access-date=2 March 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2020/3/1/21160879/coronavirus-face-masks-sharp-japan-factory-production|title=Sharp will use a TV factory to mass-produce face masks|last=Byford|first=Sam|date=1 March 2020|website=The Verge|access-date=3 March 2020}}</ref> Sharp acquired the remaining shares of Dynabook from [[Toshiba]] in August 2020, making [[Dynabook Inc.]] a wholly owned subsidiary of Sharp. Sharp had first purchased Dynabook from [[Toshiba]] in 2018.<ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2020/8/9/21361081/toshiba-laptop-sharp-pc-computer|title=Toshiba is officially out of the laptop business|website=www.theverge.com|date=9 August 2020 }}</ref> ==Products== {{See also|List of Sharp mobile phones}} [[File:Japanese mobile phone.jpg|thumb|200px|Sharp J-SH07 mobile phone, 2001 (Japanese market)]] Core technologies and products include [[LCD|LCD panels]], [[Photovoltaic module|solar panel]]s, [[mobile phone]]s, audio-visual entertainment equipment, [[video projector]]s, [[Multifunction printer|Multi-Function Printing Devices]], [[microwave oven]]s, [[air conditioner]]s, [[evaporative cooling|air coolers]], [[air purifier]]s, [[cash register]]s, [[CMOS]] and [[Charge-coupled device|CCD]] sensors, and [[flash memory]]. The first commercial [[camera phone]] was also made by Sharp for the Japanese market in November 2000. Recent products include the ViewCam, the Ultra-Lite [[notebook computer|notebook PC]], the [[Zaurus]] [[personal digital assistant]], [[Sidekick 3]], and the [[AQUOS]] flat-screen television. Sharp manufactures consumer electronic products, including [[LCD Television|LCD televisions]], sold under the [[Sharp Aquos|Aquos]] brand, [[mobile phone]]s, [[Microwave Oven|microwave ovens]], [[Home cinema]] and audio systems, [[Air purifier|air purification]] systems, [[Fax Machine|fax machines]] and [[calculator]]s.<ref>{{Cite web|url=http://www.sharp-calculators.com/|title=SHARP calculators – Product portfolio|website=www.sharp-calculators.com}}</ref> For the business market, Sharp also produces [[LCD projector|projectors]] and [[Visual display unit#LCD|monitors]] and a variety of [[photocopier]]s and [[Laser Printer]]s, in addition to electronic [[cash register]]s and [[Point of sale#Point-of-sale technology|Point of sale technologies]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sharp.co.uk/gb|title=Sharp – United Kingdom|website=www.sharp.co.uk|date=26 April 2023 }}</ref> For the private security industry, Sharp produces an Automated Unmanned Ground Vehicle (A-UGV) named [[Sharp INTELLOS automated unmanned ground vehicle (A-UGV)|INTELLOS]], which utilizes a navigation surveillance platform also developed by Sharp. The system combines automation, mobility, and a variety of monitoring and detection capabilities to extend the impact of a traditional security force.<ref>{{Cite web|url=https://www.sharpusa.com/|title=Sharp Electronics &#124; SharpUSA|website=Sharp USA}}</ref> [[Sharp Solar]] is a supplier of silicon [[photovoltaic]] (PV) solar cells,<ref>{{cite news| url=https://www.reuters.com/article/rbssConsumerGoodsAndRetailNews/idUST15201920080525 | website=Reuters.com | title=Sony says develops cost-efficient solar cells | first=Kiyoshi | last=Takenaka | date=25 May 2008}}</ref><ref>Daniel Glick, "Sharp's [[Solar energy|Solar]] Solutions", ''[[Newsweek]]'', 3 August 2009, pp. 16–23 (special advertising section)</ref> and offers a solar TV.<ref>{{cite web|url=http://www.sharp-solar.com/|title=Sharp Deutschland Solar – Photovoltaik und Solarmodule|website=Sharp-solar.com|access-date=10 October 2014|archive-date=8 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120208002923/http://sharp-solar.com/|url-status=dead}}</ref> In Q1 2010, the company made the highest revenues from production of solar PV systems.<ref>{{Cite web|url=https://technology.ihs.com/Research-by-Market/450473/power-energy|title=Power & Energy Technology – IHS Technology|website=technology.ihs.com}}</ref> For the corporate meeting room market, Sharp was the first company to bring the Windows collaboration display to market, which is a 70-inch interactive display with built-in unified communication equipment and an IoT sensor hub for measuring environmental room conditions. The Windows collaboration display is conceived to be seamlessly compatible with Microsoft's Office productivity products, as well as make use of the Microsoft Azure cloud services with the IoT sensor hub generated data.<ref>{{Cite web|url=https://www.sharp.co.uk/cps/rde/xchg/gb/hs.xsl/-/html/windows-collaboration-display.htm|title=Windows collaboration display|website=www.sharp.co.uk|access-date=16 January 2020|archive-date=22 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122172130/https://www.sharp.co.uk/cps/rde/xchg/gb/hs.xsl/-/html/windows-collaboration-display.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://blogs.microsoft.com/blog/2018/06/05/driving-opportunity-for-device-partners-in-the-era-of-the-intelligent-cloud-and-intelligent-edge/|title=Driving opportunity for device partners in the era of the intelligent cloud and intelligent edge|date=6 June 2018|website=The Official Microsoft Blog|access-date=16 January 2020}}</ref> ==Operations== ===Japan=== [[File:SHARP Kameyama Plant No1,.jpg|thumb|right|The Sharp factory in [[Kameyama, Mie]], Japan]] [[File:SHARP Mie Foctory seen from Route 42.jpg|thumb|right|The Sharp factory in [[Taki, Mie]], Japan]] Net sales for the year 2003 were $16.8 billion. The corporation employs 46,600 staff, of which around half live outside Japan. It operates from 64 bases in 30 countries and its products are distributed in 164 countries worldwide. Many of its regional subsidiaries trade under the name Sharp Electronics. Sharp was among the Top 100 [[R&D]] Spenders in a list published by the [[IEEE Spectrum]] magazine in 2002. Sharp's headquarters are at 1 Takumi-chō, Sakai-ku, Sakai, Japan. Until the relocation to Sakai in 2016, the headquarters were in [[Abeno-ku, Osaka]] where Hayakawa restarted the business in the 1920s.<ref>{{Cite news|url=http://asia.nikkei.com/Business/Companies/Foxconn-misses-June-target-to-finish-Sharp-takeover|title=Foxconn misses June target to finish Sharp takeover|date=1 July 2016|website=Nikkei Asian Review|access-date=2 July 2016}}{{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===Europe=== In 2007 Sharp opened a LCD manufacturing plant in Poland.<ref>{{citation| url = https://www.eetimes.com/document.asp?doc_id=1248490 | title = Sharp opens TV plant in Poland|first = Christoph |last = Hammerschmidt | date = 29 August 2007 | work = eetimes.com }}</ref> The plant initially manufactured LCD modules using LCD panels imported from Sharp Japan.<ref>{{citation| url = https://www.networkworld.com/article/2310705/sharp-to-build-lcd-tv-module-plant-in-poland.html | title = Sharp to build LCD TV module plant in Poland | first = Martyn | last =Williams | date = 13 April 2006 | work = networkworld.com}}</ref> In September 2014, Sharp announced that Slovak electronics company UMC (''Universal Media Corporation /Slovakia/ s.r.o.'') was acquiring an exclusive brand licence from Sharp and its European television and audio business UMC will also acquire Sharp's Polish factory. As part of the deal, Sharp will support the design and development of televisions sold by UMC under the Sharp brand.<ref>{{citation | url = http://www.umc-poland.com/press-releases/strategic-alliance-sharp-umc/ | date = 26 September 2014 | type = press release | title = Strategic Alliance SHARP – UMC | work = UMC | access-date = 4 April 2019 | archive-date = 13 August 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200813162135/http://www.umc-poland.com/press-releases/strategic-alliance-sharp-umc/ | url-status = dead}}</ref> The same month, Sharp also announced a tie-up with Vestel in Europe for white goods. [[Vestel]] will sell Sharp-branded white goods (except air conditioners), such as refrigerators and microwave ovens manufactured by Sharp in Thailand and China. Sharp will also license its brand name to Vestel for volume home appliances such as refrigerators, washing machines and ovens. Sharp's remaining European business will then focus on the business-to-business sector including multi-function printers and energy services. In 2017 Sharp acquired a majority (56.7%) shareholding in Skytec UMC, which included the UMC Poland factory.<ref>{{citation | url = http://www.umc-poland.com/press-releases/stronger-together-sharp-corporation-acquires-majority-stake-skytec-umc-ltd/ | date = 22 February 2017 | type = press release | title = Stronger together: Sharp Corporation acquires majority stake in Skytec UMC Ltd. | work = UMC | access-date = 4 April 2019 | archive-date = 2 January 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210102182545/http://www.umc-poland.com/press-releases/stronger-together-sharp-corporation-acquires-majority-stake-skytec-umc-ltd/ | url-status = dead}}</ref> ===Factories=== *Poland : ''Sharp Manufacturing Poland Sp. z o.o.'', in [[Toruń]], Poland (Europe) *Indonesia : Sharp also has a refrigerator manufacturing facility in [[Karawang]], Indonesia, established 2014.<ref>{{citation| type = press release | date = 12 February 2014 | title = Sharp Holds Grand Opening Ceremony of Its New Plant in Karawang, Indonesia | url = http://www.sharp-world.com/corporate/g_topix/karawang/index.html }}</ref> *Malaysia : Sharp has an export-only Television factory at the HICOM Industrial Park in [[Shah Alam]], Selangor.<ref>{{cite news |last1=Yusof |first1=Ayisy |title=Sharp Electronics Malaysia upbeat to expand business locally {{!}} New Straits Times |url=https://www.nst.com.my/business/2019/12/544581/sharp-electronics-malaysia-upbeat-expand-business-locally |work=NST Online |date=4 December 2019 }}</ref> This plant manufactures television sets for export only to North America. Sharp also has two domestic appliances plant – the [[Batu Pahat]] plant in Johor that manufactures audio-visual Equipment like television sets and Blu-Ray players, and the [[Sungai Petani]] plant in Kedah that manufactures radios as well as kitchen appliances like blenders and rice cookers.<ref>{{citation| type = news article | date = 8 September 2018 | title = Made in Malaysia and proud of it, says Sharp | url = https://www.thestar.com.my/metro/metro-news/2018/09/08/made-in-malaysia-and-proud-of-it-companys-fourmonth-campaign-offers-led-tvs-and-audio-products-at-pr/#ZBXXqdJVR1vuAAZW.99 }}</ref> Formerly there was a plant in [[Petaling Jaya]] that manufactured television sets, VCRs, microwave ovens, washing machines and refrigerators, this plant was hit badly by the [[1997 Asian financial crisis]] and shut down as Sharp moved the productions of the appliances to either Batu Pahat (TVs and VCRs) or Sungai Petani (microwave ovens), or out of the country altogether (refrigerators and washing machines) in a bid to reduce operating costs.<ref>{{cite news |title=Sharp Electronics launches new campaign |url=https://www.nst.com.my/business/2018/09/413268/sharp-electronics-launches-new-campaign |work=NST Business |publisher=[[New Straits Times]] |date=17 September 2023 }}</ref> *United States : ''Sharp Manufacturing Company of America'' (SMCA) in [[Memphis, Tennessee]] – established in 1979 to produce color televisions and microwave ovens,<ref>https://global.sharp/corporate/info/his/h_company/1979/index.html</ref> it later began producing personal computers in the late 1980s; the plant assembles about 1 million color televisions and 900,000 microwave ovens annually as of 1989.<ref>{{cite news|title=Sharp reported planning Memphis expansion|date=July 14, 1989|url=https://www.upi.com/Archives/1989/07/14/Sharp-reported-planning-Memphis-expansion/5668616392000/|work=UPI|access-date=March 28, 2026}}</ref> The Memphis plant made 77,000 color televisions and 18,000 microwaves in its first year of production.<ref>{{cite news|title=Sharp to Sell Microwaves Made in U.S. to Europe|date=August 25, 1988|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-08-25-fi-1376-story.html|newspaper=Los Angeles Times|access-date=March 28, 2026}}</ref> *(former) Mexico : LCD plant (''Sharp Electrónica Mexico S.A. de C.V.'' SEMEX) – established as a color CRT TV plant in 1997; began LCD production in 2003; a second LCD plant on site was opened in 2007.<ref>{{citation| url =http://www.sharp-world.com/corporate/g_topix/semex/index.html | title = Sharp Holds Opening Ceremony for Second Plant in Mexico – Achieves Integrated Production―from Manufacture of LCD Modules to Assembly of LCD TVs | year = 2007| type = press release }}</ref> The facility and rights to use the Sharp brand on TVs in North America was sold to [[Hisense]] in 2015.<ref>{{citation| url =http://www.sharp-world.com/corporate/ir/topics/pdf/150731-2.pdf | type = press release | date = 31 July 2015 | title = Announcement regarding the Implementation of Structural Reforms of the LCD Television Business in the Americas including the Transfer of a Subsidiary and the Incurrence of Extraordinary Losses Due to Such Structural Reforms }}</ref> == Controversies == === Antitrust law violations === {{main|TFT-LCD (Flat Panel) Antitrust Litigation}} ==== United States ==== On 8 November 2008, the [[United States Department of Justice]] announced that Sharp had agreed to pay $120 million (United States Dollar) as a criminal fine. According to the announcement, Sharp participated in conspiracies to fix the price of [[TFT display|TFT]] [[Liquid-crystal display|LCD]] panel for Dell's computer monitors and laptops (2001–2005), [[Motorola]]'s [[Motorola Razr|Razr]] phones (2005–2006) and [[Apple Inc.|Apple's]] [[iPod]] (2005–2006).<ref>{{cite web|url=https://www.justice.gov/opa/pr/2008/November/08-at-1002.html|title=LG, Sharp, Chunghwa Agree to Plead Guilty, Pay Total of $585 Million in Fines for Participating in LCD Price-fixing Conspiracies|work=US Department of Justice|date=12 November 2008|access-date=20 June 2013}}</ref> ==== Japan ==== On 18 December 2008, [[Fair Trade Commission (Japan)|Japan Fair Trade Commission]] ordered Sharp to pay JP¥261 million (US$3 million) as criminal fine. According to the order, Sharp and Hitachi Display participated in the conspiracies to keep the price for [[TFT display|TFT]] [[Liquid-crystal display|LCD]] panels for Nintendo DS and DS-Lite. The fine for Hitachi Displays was waived by [[Fair Trade Commission (Japan)|JFTC]] leniency program.<ref>{{cite web|url=http://www.jftc.go.jp/en/pressreleases/yearly-2008/dec/individual-000068.html|title=Cease and Desist Order and Surcharge Payment Order against Manufacturers of TFT Liquid Crystal Display Module for "Nintendo DS" and "Nintendo DS Lite"|work=Japan Fair Trade Commission|date=18 December 2008|access-date=21 June 2013}}</ref> However, Sharp disagreed with the [[Fair Trade Commission (Japan)|JFTC]] order and announced it would begin an appeals procedure against it on 2 February 2009.<ref>{{cite web|url=http://sharp-world.com/corporate/news/090202.html|title=Complaints against the Cease and Desist Order and the Administrative Surcharge Payment Order of the Japan Fair Trade Commission|work=Sharp Corp.|date=2 February 2009|access-date=21 June 2013}}</ref> On 31 July 2013, the [[Fair Trade Commission (Japan)|JFTC]] dismissed Sharp's appeal.<ref>{{cite web|url=http://www.jftc.go.jp/houdou/pressrelease/h25/jul/13073101.html|title=About Sharp's appeal for TFT panel price cartel|work=Japan Fair Trade Commission|date=13 July 2013|access-date=21 August 2013|language=ja|archive-date=1 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201082251/http://www.jftc.go.jp/houdou/pressrelease/h25/jul/13073101.html|url-status=dead}}</ref> === Environmental record === In November 2011 Sharp was ranked in 11th place by [[Greenpeace]]'s re-launched Guide to Greener Electronics that ranks 15 electronics manufacturers according to their policies and practices to reduce their impact on the climate, produce greener products, and make their operations more sustainable. [[Greenpeace]] summarizes the corporation's environmental record thus: "Sharp supports a new renewable energy law in Japan but scores poor on all [[sustainable]] operations criteria".<ref name="Guide to Greener Electronics">{{cite web |title=Guide to Greener Electronics – Greenpeace International |url=http://www.greenpeace.org/international/en/campaigns/toxics/electronics/Guide-to-Greener-Electronics/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110113113437/http://www.greenpeace.org/international/en/campaigns/toxics/electronics/Guide-to-Greener-Electronics/ |archive-date=13 January 2011 |access-date=16 November 2011 |publisher=Greenpeace International }}</ref> Sharp scored 3/10 and received most of its points on the Products criteria where the company was praised for the energy efficiency of its products with all of its TVs meeting the latest Energy Star standard. It also gained some points for having a relative long term target to reduce CO₂ emissions by two percent (per production unit) compared to the previous year, yet sets out no clear target for absolute reductions. The company was also praised for its public support for a clean energy policy, after advocating the Japanese Government to increase the use of renewable energy.<ref name="Guide to Greener Electronics" /> Sharp scored the fewest points in the guide in the Sustainable Operations category, scoring no points for chemical management due to not communicating commitments made on phasing out hazardous substances in its supply chain. The guide also notes that Sharp had lacked any initiative to address the issue of [[conflict minerals]] and the exclusion of paper sourced from suppliers involved in [[illegal logging]] or deforestation.<ref name="Guide to Greener Electronics" /> ==اسپانسرشپ== Sharp was the principal sponsor of [[Manchester United F.C.|Manchester United Football Club]] from 1983 until 2000, in one of the lengthiest and most lucrative sponsorship deals in [[Football in England|English football]].<ref>{{cite news | title = Vodafone in £30m Man Utd tie-up | publisher = BBC News Online (Business) | date = 11 February 2000 | url = http://news.bbc.co.uk/1/low/business/639243.stm | access-date = 8 April 2008}}</ref><ref>{{cite news | title = United must find new shirt sponsor | publisher = CNN.com International | date = 24 November 2005 | url = http://edition.cnn.com/2005/SPORT/football/11/23/united.sponsor/ | access-date = 8 April 2008}}</ref> Sharp's [[logo]] was on the front of United's shirts over these 17 years, during which the team won seven [[Premier League]] titles, five [[FA Cup]]s, one [[Football League Cup]], one [[UEFA Cup Winners' Cup]], and one [[UEFA Champions League]] title. During 2002/03 and 2003/04 seasons, Sharp was sponsor on [[Red Star Belgrade]] shirts during their campaign in [[UEFA Cup]] and [[UEFA Champions League]]. From 1987 to 1994, Sharp was the main shirt sponsor of [[Hamburger SV]] in the Bundesliga. From 2001 to 2003, Sharp was the main shirt sponsor of [[Inverness Caledonian Thistle F.C.]] in the SFL. In June 2012, Sharp became name sponsor of a [[UCI World Tour]] cycling team, which thereupon became known as [[Garmin–Sharp]].<ref>{{Cite web|title=Sharp to co-title Garmin cycling team – SportsPro Media|url=https://www.sportspromedia.com/news/sharp_to_co_title_garmin_cycling_team|access-date=21 January 2021|website=www.sportspromedia.com|date=25 June 2012 }}</ref> In September 2016, Sharp (in conjunction with Altodigital) signed a partnership with [[Stoke City F.C.]] for 2 years as an Official Platinum Partner.<ref>{{cite web | title=STOKE CITY are delighted to welcome Sharp in conjunction with Altodigital as an Official Platinum Partner | url=http://www.stokecityfc.com/news/stoke-city-fc-announce-major-partnership-with-sharp-in-conjuction-with-altodigital|website=Stokecityfc.com}}</ref> In July 2024, Sharp sponsored Formula Ethara team 'Jack-O-Racers' for the competition. ==پراڊڪٽ گيلري== <gallery> Sharp_5P-37G_wiki.jpg|Sharp 5P-37G boombox Sharp Scientific Calculator.jpg|Sharp EL-546R scientific [[calculator]] Sharp CD-S400.JPG|Sharp CD-S400 Hi-Fi stereo system Sharp PC 1251.jpg|[[Sharp PC-1251]] pocket computer Sharp C1 NES TV 14C-C1F.png|[[Sharp Nintendo Television|Sharp 14C-C1R television]] Sharp-Twin-Famicom-Console.jpg|Sharp [[Twin Famicom]] licensed game console for Japanese market (1986) X68000ACE-HD.JPG|[[X68000]] ACE-HD desktop computer for Japanese market (1988) Sharp TV VCR combo 20031009.jpg|Sharp TV/[[VCR]] combo SH-12C 001.jpg|Sharp AQUOS SH-12C mobile phone for Japanese market (2011) Sharp I5352SA 1.jpg|Sharp [[integrated circuit|IC]] I5352SA in [[Quad in-line package|QIP]] </gallery> == نعرا == * "New Life Now" (Japan only, 1970s–1985)<ref>{{cite web |title=Sharp Corporation slogans |url=https://www.sloganlist.com/company-slogans/sharp-slogans.html |publisher=Sloganlist.com}}</ref> * "New Life People" (Japan only, 1985–1988) * "From Sharp Minds Come Sharp Products" (1980s) * "Serikan Hidup Anda" (Malaysia only, 1980s–1990s) * "Pertama & Satu-Satunya di Indonesia" (English: The First and Only in Indonesia, Indonesia only, 1997–2002) * "Pertama & Satu-Satunya di Dunia" (English: The First and Only in the World, Indonesia only, 1997–2002) * "Be Sharp" (2002–2016)<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=_Sdlw8BT9AU |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/_Sdlw8BT9AU |archive-date=21 December 2021 |url-status=live|title=Sharp Commercial "Be Sharp" 2002|date=15 January 2017 |publisher=[[YouTube]]}}{{cbignore}}</ref> * "Be Original" (2016–present)<ref>{{cite web|title=Sharp Introduces New Corporate Motto: Be Original. {{!}} Press Releases {{!}} Sharp Global|url=http://www.sharp-world.com/corporate/news/161101.html|website=Sharp-world.com|access-date=2 March 2018}}</ref> == حوالا == {{Reflist}} {{Reflist|group=*}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links | Sharp Corporation | wikt=no | commons=Category:Sharp Corporation | b=no | n=no | q=no | s=no | v=no | voy=no | species=no | d=Q53227 | display=شارپ ڪارپوريشن}} {{Authority control}} [[زمرو:شارپ ڪارپوريشن]] [[زمرو:ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:اوساڪا پريفيڪچر]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:جاپان جون ڪمپنيون]] [[زمرو:موبائل فون ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جاپان جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:جاپاني برانڊ]] [[زمرو:پمپ ٺاهيندڙ]] [[زمرو:ريڊيو ٺاهيندڙ]] [[زمرو:ساڪائي، اوساڪا]] [[زمرو:وڊيو سامان ٺاهيندڙ]] [[زمرو:موبائل فون ٺاهيندڙ]] [[زمرو:جاپان-تائيوان لاڳاپا]] [[زمرو:پوائنٽ آف سيل ڪمپنيون]] [[زمرو:پورٽيبل آڊيو پليئر ٺاهيندڙ]] [[زمرو:گھر جي سامان جا برانڊ]] [[زمرو:ٽوڪيو اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[زمرو:ڪنزيومر اليڪٽرانڪس برانڊز]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جاپان جون دفاعي ڪمپنيون]] [[زمرو:نڪي-225 جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جاپان جون ڪمپيوٽر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:جاپان جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:اليڪٽرانڪ ڪيلڪيوليٽر ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:ايئر ڪنڊيشن ٺاهڻ واري ڪمپنيون]] [[زمرو:جاپان جون سيمي ڪنڊڪٽر ڪمپنيون]] [[زمرو:جاپان جون شمسي توانائي ڪمپنيون]] [[زمرو:جاپان جا گھر جي سامان جا برانڊ]] [[زمرو:اليڪٽرانڪس ڪمپنيون قائم ٿيل 1912]] [[زمرو:فاڪسڪون ماتحت ڪمپنيون]] [[زمرو:1912ع ۾ قائم ٿيندڙ جاپاني ڪمپنيون]] [[زمرو:اوساڪا پريفيڪچر ۾ قائم ٿيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:1912ع ۾ قائم ٿيندڙ ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:ناگويا اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج ٿيل ڪمپنيون]] [[زمرو:اوساڪا ايڪسچينج تي درج ٿيل ڪمپنيون]] [[زمرو:ٽوڪيو اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج ٿيل ڪمپنيون]] [[زمرو:جاپان ۾ هيڊ ڪوارٽر ملٽي نيشنل ڪمپنيون]] [[زمرو:پرڏيهي ڪمپنين جون جاپاني ماتحت ڪمپنيون]] [[Category:Sharp Corporation| ]] [[Category:Japanese companies established in 1912]] [[Category:1940s initial public offerings]] [[Category:Companies based in Osaka Prefecture]] [[Category:Companies listed on the Nagoya Stock Exchange]] [[Category:Companies listed on the Osaka Exchange]] [[Category:Companies listed on the Tokyo Stock Exchange]] [[Category:Companies in the Nikkei 225]] [[Category:Computer companies of Japan]] [[Category:Computer hardware companies]] [[Category:Consumer electronics brands]] [[Category:Defense companies of Japan]] [[Category:Display technology companies]] [[Category:Electronic calculator companies]] [[Category:Electronics companies established in 1912]] [[Category:Electronics companies of Japan]] [[Category:Foxconn subsidiaries]] [[Category:Home appliance brands]] [[Category:Home appliance manufacturers of Japan]] [[Category:Japanese brands]] [[Category:Japan–Taiwan relations]] [[Category:Manufacturing companies established in 1912]] [[Category:Mobile phone manufacturers]] [[Category:Multinational companies headquartered in Japan]] [[Category:Point of sale companies]] [[Category:Portable audio player manufacturers]] [[Category:Semiconductor companies of Japan]] [[Category:Solar energy companies of Japan]] [[Category:Video equipment manufacturers]] [[Category:Japanese subsidiaries of foreign companies]] [[Category:Pump manufacturers]] [[Category:Radio manufacturers]] [[Category:Sakai, Osaka]] [[Category:Heating, ventilation, and air conditioning companies]] 7mvfs9253ko6vvbpk053o7kzrol22cj 3 76301 376242 270969 2026-05-07T06:27:01Z J ansari 6534 J ansari صفحي [[واپرائيندڙ بحث:SahdOnWikitionary]] کي [[واپرائيندڙ بحث:Ppeonppeon]] ڏانھن چوريو: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/SahdOnWikitionary|SahdOnWikitionary]]" to "[[Special:CentralAuth/Ppeonppeon|Ppeonppeon]]" 270969 wikitext text/x-wiki {{سانچو:سماجي ڳنڍڻن تي سنڌي وڪيپيڊيا}} <div style="padding:5px;font-size:medium"><center style="word-spacing:1ex">[[Wikipedia:سفارتخانو|سفارتخاني جي صفحي تي پنھنجون سفارشون ڏيو]] </center></div> {| bgcolor="#ADDFAD" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border-top:2px dashed #3eb2c9;border-bottom:2px dashed #3eb2c9;padding: 5px 20px 25px;" |<span style="font-family:MB Lateefi;float:left">'''[[Wikipedia:سفارتخانو|سفارتخانو]]'''</span> <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> [[عڪس:Wikipedia laurier wp.png|left|200px]] <center><big>'''بزمِ سنڌي وڪيپيڊيا ۾ ڀلي ڪري آيا''' ''{{PAGENAME}}'''</big></center>'' '''السلام عليڪم! اسان اميد ڪريون ٿا تہ توھان سنڌي وڪيپيڊيا جي لاء بھترين اضافو ثابت ٿيندئو'''.<br> * وڪيپيڊيا ھڪ کليل ڄاڻ چيڪلو آھي جنھن کي اسان سڀ ملي ڪري لکندا ۽ سنواريندا آھيون. وڪيپيڊيا منصوبي جي شروعات جنوري 2001ع ۾ ٿي، جڏھن تہ سنڌي وڪيپيڊيا فيبروري 2006ع ۾ عمل آئي. في الحال ھن وڪيپيڊيا ۾ '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' [[Special:Allpages|مضمون]] موجود آھن.<br /> * ھن چيڪلي (انسائيڪلوپيڊيا) ۾ توھان مضمون نويسي، سنوار ۽ تصحيح کان پھريان ھيٺين صفحن تي ضرور نظر وجھو.''' * صفحن جي ظاھريت جي تبديلي ۽ طریقيڪار جي لاءِ ڏسو '''[[خاص:ترجيحات|ترجيحون]]'''. <Font - size=4> '''اصول ۽ قاعدا''' </Font - size> <Font - size=3> '''توھان جو واپرائيندڙ ۽ بحث صفحو''' </Font - size><br> ھتي توھانجو [[خاص:Mypage|'''مخصوص واپرائيندڙ صفحو بہ ھوندو''']] جتي توھان [[:زمرو:يوزر سانچا|پنھنجو تعارف لکي سگھو ٿا]]، ۽ توهانجي [[خاص:Mytalk|واپرائيندڙ بحث]] تي ٻيا رڪنَ توھان سان رابطو ڪري سگھن ٿا ۽ توھان ڏي پيغام موڪلي سگھن ٿا. * '''ڪنھن ٻئي رڪن کي پيغام موڪلڻ وقت ھنن امرن جو خاص خيال رکو''': ** '''جيڪڏھن ضرورت هجي تہ پيغام کي عنوان ضرور ڏيو'''. ** '''پيغام جي آخر ۾ پنهنجي صحيح ضرور وجھو، ان جي لاءِ هي علامت درج ڪريو'''--&#126;&#126;&#126;&#126;''' يا ھن ([[عڪس:Insert-signature.png|link=]]) بٽڻ تي ٽڙڪ ڪريو'''. ** '''[[Wikipedia:اصول بحث|اظھار بحث جي آدابن]] جو خصوصي خيال رکو'''. <Font - size=3> '''تعاون''' </Font - size> * '''وڪيپيڊيا جي ڪنھن بہ صفحي جي سڄي پاسي ڳوليو جو خانو نظر ايندو آھي. جنھن موضوع تي مضمون ٺاھڻ چاھيو تہ ڳوليو جي خاني ۾ لکو، ۽ ڳوليو تي ٽڙڪ ڪريو'''. <inputbox>type=search</inputbox> * '''توھان جي موضوع سان ملندڙ جلندڙ صفحا نظر ايندا. اھو اطمينان ڪرڻ کان پوء تہ توھان جي گهربل موضوع تي پھريان کان مضمون موجود ناھي، توھان نئون صفحو ٺاھي سگھو ٿا واضع هجي تہ ھڪ موضوع تي ھڪ کان وڌيڪ مضمون ٺاھڻ جي اجازت ناھي. توھان ھيٺ ڏنل خانو بہ استعمال ڪري سگھو ٿا'''. <inputbox>type=create</inputbox> * '''لکڻ کان پهرئين ھن ڳالھ جو يقين ڪريو تہ جنھن عنوان تي توھان لکي رھيا آھيو ان تي يا ان سان ملندڙ عنوانن تي وڪي ۾ ڪوئي مضمون نہ ھجي. ان جي لاء توھان ڳوليو جي خاني ۾ عنوان ۽ ان جا هم معنيٰ لفظ (اهڙا لفظ جن جي معني هڪ هجي) لکي ڳولا ڪريو'''.</center> |} -- توھان جي مدد جي لاء ھر وقت حاضر، اوهان جو خادم --[[واپرائيندڙ:KaleemBot|KaleemBot]] ([[واپرائيندڙ بحث:KaleemBot|ڳالھ]]) 00:33, 30 مَئي 2024 ( يو.ٽي.سي) dmprlin5tbq5cizl5omcg3mwgpf62v1 0 76409 376253 367119 2026-05-07T08:40:42Z Memon2025 21315 376253 wikitext text/x-wiki '''نيلسن منڊيلا''' (Nelson Mandela) 18 جولاءِ، 1918ع تي [[ڏکڻ آفريڪا]] جي صوبي ٽرانسڪي جي گاديءَ واري هنڌ امٽاٽا جي هڪ ننڍڙي ڳوٺ "موويزو" ۾ پيدا ٿيو. سندس پيءُ هن جو نالو "رولي هلاهلا" رکيو، جنھن جي معنى وڻ جي شاخ کي ڇڪڻ آهي پر عام ڳالھه ٻولهہ ۾ ان جو مطلب "هلچل پيدا ڪرڻ وارو" آهي. {{صندوق معلومات شخص}} نيلسن روليلهلا منڊيلا (Xhosa: xolíɬaɬa mandɛ̂ːla؛ 18 جولاءِ 1918 - 5 ڊسمبر 2013) هڪ ڏکڻ آفريڪي مخالف نسل پرست ڪارڪن ۽ سياستدان هو، جيڪو سال 1999ع کان 1994ع تائين [[ڏکڻ آفريڪا]] جو پهريون صدر رهيو. هن جي حڪومت، نسلي ملاپ کي فروغ ڏيڻ سان، نسل پرستي جي ورثي کي ختم ڪرڻ تي ڌيان ڏنو. نظرياتي طور تي هڪ آفريڪي قومپرست ۽ سوشلسٽ، هن سال 1991ع کان 1997ع تائين آفريڪن نيشنل ڪانگريس (ANC) پارٽي جي صدر طور ڪم ڪيو. اقتصادي طور تي، هن جي انتظاميه پنهنجي سوشلسٽ عقيدن جي باوجود پنهنجي اڳوڻي لبرل فريم ورڪ کي برقرار رکيو، زمين جي سڌارن جي حوصلا افزائي ڪرڻ، غربت کي منهن ڏيڻ ۽ صحت جي سار سنڀار جي خدمتن کي وڌائڻ لاء قدمن کي متعارف ڪرايو. بين الاقوامي سطح تي، منڊيلا پان ايم فلائيٽ 103 بم ڌماڪي جي مقدمي ۾ ثالث جي حيثيت سان ڪم ڪيو ۽ 1998 کان 1999 تائين نان الائنڊ موومينٽ جي سيڪريٽري جنرل جي حيثيت سان ڪم ڪيو. هن هڪ ٻيو صدارتي مدو رد ڪيو ۽ سندس نائب، ٿابو مبيڪي ان جي جاءِ تي ويٺو. منڊيلا هڪ بزرگ سياستدان بڻجي ويو ۽ خيراتي نيلسن منڊيلا فائونڊيشن ذريعي غربت ۽ ايڊز (HIV/AIDS) جي ڦيلائو کي روڪڻ لاء ڪوششن تي ڌيان ڏنو. منڊيلا پنهنجي زندگيءَ جو گهڻو حصو هڪ تڪراري شخصيت رهيو. جيتوڻيڪ ساڄي پاسي جي نقادن هن کي ڪميونسٽ دهشتگرد قرار ڏنو ۽ پري کاٻي پاسي وارا هن کي فرقيواريت جي حامين سان ڳالهين ۽ صلح ڪرڻ لاءِ تمام گهڻو خواهشمند سمجهن ٿا، هن پنهنجي سرگرمينءَ لاءِ عالمي شهرت حاصل ڪئي. عالمي سطح تي جمهوريت ۽ سماجي انصاف جي علامت طور سڃاتو وڃي ٿو، هن کي 250 کان وڌيڪ اعزاز مليا، جن ۾ نوبل امن انعام پڻ شامل آهي. هن کي ڏکڻ آفريڪا ۾ وڏي عزت سان ماڻيو ويندو آهي، جتي هن کي اڪثر ڪري سندس ٿيمبو قبيلي جي نالي، "مديبا" ۽ "قوم جو پيء" جي طور تي بيان ڪيو ويندو آهي. ==شروعاتي زندگي== ===ننڍپڻ ۽ تعليم=== نيلسن منڊيلا ماديبا برادري جو فرد آهي ماديبا سندس پڙ ڏاڏي جو نالو هو جيڪو 18هين صدي عيسويءَ ۾ ٽرانسڪي تي حڪمراني ڪندو هو. نيلسن منڊيلا جي والد کي چار زالون هيون جنھن مان ”نوسي ڪيني فيني" هن جي ماءُ هئي. هن جي ٻاروتڻ ۾ ئي ڪنھن جي چغليءَ سبب سندس پيءُ جي سرداري واري حيثيت کَسجي وئي سندس سموري زمين، ڌن ۽ دولت بہ ضبط ڪئي وئي. ان صورتحال کانپوءِ هن خاندان جو اُتي رهڻ مشڪل بڻجي ويو سندس امڙ موويزو کان پري هڪ وڏي وسندي "قونو" منتقل ٿي وئي جتي سندس مائٽن جو سھارو مليو. منڊيلا 5 سالن جي عمر ۾ ئي دراڙ بڻجي ويو. هن ننڍي عمر ۾ ئي لٺ ۽ خنجر جي ويڙھه وڙهڻ جا طريقا سکي ورتا، جيڪي ڪنهن آفريڪي ڳوٺاڻي لاءِ ضروري سمجهيا ويندا آهن. 7 سالن جي ڄمار ۾ هن جو اسڪول وڃڻ ٿيو، اسڪول وڃڻ لاءِ سندس سٺو لباس سندس والد جي پينٽ ڪٽي پارائي وئي، پينٽ کي هڪ رسيءَ سان ٻڌو ويو. جنھن اسڪول ۾ هن کي ويھاريو ويو اُتي انگريزي فڪر ۽ نظرئي، انگريزي ثقافت ۽ روايتن کي هر شيءَ تي برتري حاصل هئي. اُن اسڪول ۾ انگريزن طرفان آفريڪين سان تعصب پرستي جي بنياد تي سندن نالا نہ ورتا ويندا هئا، جنھن سبب ”رولي هلا هلا“ کي اسڪول ۾ "نيلسن" جو نالو ڏنو ويو. جڏهن هي 9 سالن جو هو تہ سندس پيءُ ڦڦڙن جي بيماري ۾ گذاري ويو. سندس پيءُ جي وفات کانپوءِ سندس امڙ کي سندس ڳوٺ ”قونو“ ڇڏي ”ٿمبو لينڊ“ جي گادي جي هنڌ ”مڪيڪزويني“ اچڻو پيو. ٿمبو لينڊ جي قائم مقام سردار "ريجنٽ جوغن ٽابا" هن جي پيءُ سان واعدو ڪيو هيو تہ تنھنجي وفات کانپوءِ تنھنجي پٽ جي هو سرپرستي ڪندو. پوءِ 10 سالن تائين ريجنٽ نيلسن جو محسن بڻيو رهيو. نيلسن جي اميدن جو مرڪز سندس امڙ کيس نئين هنڌ ڇڏي واپس ”قونو“ هلي وئي. ان دوران هن جي تعليم ۽ تربيت ٿيندي رهي. هن اُتي انگريزي ۽ هاوسا ٻولين، تاريخ ۽ جاگرافي جي تعليم جي شروعات ڪئي. هتي هي مذهب جي ڪافي ويجهو رهيو، هر آچر تي ريجنٽ ۽ سندس زال سان گڏ "ديول" ويندو هيو. ريجنٽ جي محل ۾ اڪثر قبيلائي اجلاس ٿيندا هئا جتي هر قسم جا مسئلا انگريزن جا ظلم ۽ ڏاڍ بحث هيٺ ايندا هئا. اُتي عام ماڻهن کي شرڪت جي اجازت هئي، ماڻهو بحث مباحثو ڪندا هئا، اجلاس ۾ موجود هر ماڻهو هڪ جهڙي حيثيت رکندو هو جنھن مان اصولي جمھوريت نظر ايندي هئي. نيلسن انهن بحث مباحثن کي ڌيان سان ٻڌندو هو. جڏهن ريجنٽ تي سخت تنقيد ٿيندي هئي تہ ريجنٽ خاموشي سان سڀ ڪجهہ ٻڌندو هو ڪڏهن بہ جذباتي رويي جو اظهار نہ ڪندو هو، ريجنٽ هر قسم جي تنقيد کي برداشت ڪندو هو ۽ آخر ۾ سڀني جي راءِ جو احترام ڪندي گڏيل فيصلو ڪيو ويندو هو، ڪوبہ فيصلو مڙهيو نہ ويندو هو. اڳتي هلي نيلسن منڊيلا پنھنجي سياسي جدوجھد دوران انهن سياسي ڪچھرين، روين ۽ جمھوري روايتن کي ئي اپنايو ۽ سدائين هڪ اڳواڻ جي حيثيت ۾ انهن اصولن جي پيروي ڪئي. هن محل ۾ قيام دوارن آفريڪا جي سمورين قومن ۽ قبيلائي بادشاهن ۽ حڪمرانن جي داستانن کان بہ واقفيت حاصل ڪئي. ان ڄاڻ دوران هن کي ڪيترائي آفريڪي هيروز ٻاهرين پرماريت جي خلاف جدوجھد ڪندي نظر آيا انهن بھادرن جي ياد سدائين هن پنھنجي دل ۽ دماغ ۾ سانڍي رکي. هن سدائين ريجنٽ جي ان اصول کي ياد رکيو تہ "هڪ اڳواڻ جو مثال هڪ دراڙ جھڙو آهي هُو ڌڻ جي پٺيان پٺيان هلندو آهي اڳيان ويندڙن کي اهو احساس نہ ٿيندو آهي تہ سندن رهنمائي تہ سڀني جي پويان رهندڙ ڪندو آهي. گورن جي اچڻ کان اڳ سڀ آفريڪي ٿمبو، ڪونڊو، زهوسا، زولو سڀ هڪ پيءُ جو اولاد هئا امن ۽ سڪون سان گڏجي رهندا هئا، گورن هنن جي ڀائيچاري کي بہ تباھ ڪيو ۽ هنن جو سڀ ڪجهہ کسي ورتو." هي آفريڪي ماڻهو ”بنتو“ ڳالهائڻ وارن ماڻهن جي تاريخ، ڍنڍن، ميدانن ماٿرين جي هن کنڊ ۾ هزارين سال پراڻي آهي. نيلسن منڊيلا پنھنجي نئين رهائشگاھ ريجنٽ جي محل ۽ سندس اباڻو ڳوٺ جيڪو کيس ڪڏهن بہ نہ وسرندو هو جتي هن جو سڀ ڪجهہ هو ”قونو“ ڏانهن بہ ايندو ويندو هو. ننڍ پڻ ۾ علائقي جا ماڻهو هن کي ڄٽ ڳوٺاڻو چوندا هئا جڏهن هن ڳوٺ جي هڪ ڇوڪري ۾ دلچسپي وٺڻ شروع ڪئي تہ سندس وڏي ڀيڻ نيلسن کي ڄٽ ڇوڪرو چيو ۽ کيس چيو تہ هو پنھنجي سڄي زندگي تباھ ڪري ڇڏيندو ۽ ائين هن جا نيلسن سان لاڳاپا ختم ٿي ويا. ===بالغ پڻ=== طھرن وقت نيلسن کي هڪ ٻيو نالو "ڊالي ڀنگها" به ڏنو ويو. ڀنگها ٽرانسڪي جي روايت حڪمران جماعت کي چوندا آهن ۽ هي ان جو بنيادي ميمبر هو. طھرن جي رسم جي خاتمي کانپوءِ هڪ خاص گڏجاڻي ڪئي ويندي آهي ان گڏجاڻي کي خطاب دوران سردار "ميلي ڪلي" انتھائي مختلف تقرير ڪري ويٺلن جا هوش اُڏائي ڇڏيا. هن چيو تہ "هاوسا قبيلي جي هن خوبصورت نوجوانن ۽ پٽن کي جيڪي اسان جي قوم جو انمول سرمايو آهن ڪجهہ بہ ڏئي نہ ٿا سگهون، اسين هنن جي جوان مردي جا خواب پورا ٿيندي ڏسي نہ ٿا سگهون ڇاڪاڻ تہ "هاوسا" قوم سميت ڏکڻ آفريڪا جا سڀ ماڻهو مفتوح قوم آهيون، اسين پنهنجي ملڪ ۾ غلام آهيون، اسان کي پنھنجي وطن جي سرزمين تي ڪو بہ اختيار نہ آهي." نيلسن منڊيلا ان تقرير کي سنجيدگي سان ٻڌو ۽ افسوس جو اظھار ڪيو تہ سردار جو خطاب بي معنى آهي، هُو سمجهي رهيو هو تہ گورن جي ڪيل ترقي سردار کي سمجهہ ۾ نہبٿي اچي، اسين نوجوان جيڪي انگريزي زبان سکي رهيا آهيون جنھن سان ترقي جا رستا نڪرندا اها بہ کيس سمجهہ ۾ نہ ٿي اچي. پر ڊگهي عرصي واري جدوجهد کانپوءِ نيلسن اهو سمجهي ورتو تہ ان ڏينھن وارو مقرر اهو ڄٽ سردار نہ پر ڄڻ هُو پاڻ هو. نيلسن کي وڌيڪ پڙهائي لاءِ "ڪلارڪ بري جي انسٽيٽيوٽ" ۾ داخلا وٺڻ لاءِ "انگ ڪوبو" وڃڻو پيو. ڪلارڪ بري ٿمبو لينڊ ۾ آفريڪن جو اعلى ترين تعليمي ادارو تصور ڪيو ويندو هو. ريجنٽ ۽ سندس زال هن جو تمام گهڻو خيال رکندا هئا، هن جي تعليم ۽ تربيت جو خاص خيال رکندا هئا. هن تعليمي اداري ۾ پڙهائي ڏانهن ڌيان ڏنو، راند ۾ دلچسپي وٺندو هو، فٽبال ۽ ٽينس هن جون پسنديده رانديون هيون. سندس تعليمي قابليت وچٿري هئي. سال 1937ع ۾ هن فورٽ بيوفورٽ جي "هيلڊ ٽائون مشنري اسڪول" ۾ داخلا ورتي جتي ريجنٽ جو پٽ جسٽس اڳي ئي موجود هو. اڻويھين صدي ۾ "فورٽ بيوفورٽ" هڪ انگريزي چوڪي هئي. گورن هاوسا ۽ ٻين ڪيترن ئي قومن جي زمينن تي قبضو ڪيو ان لڙاين دوران هاوسا قوم ۽ ٻين ڪيترن ئي نوجوانن جهڙوڪ سنڊيلي، مکانڊا ۽ موڪوما، شھرت حاصل ڪئي. هنن کي برطانوي حڪمرانن "رابن آئلينڊ" ۾ جلاوطن ڪري ڇڏيو جتي هنن وفات ڪئي. فورٽ بيو فورٽ جتي اڳ صرف هاوسا قبيلي جا ماڻهو رهندا هئا هاڻي صرف گورن ماڻهن جي بستي هئي. هن ڪاليج ۾ هڪ ڏينھن عظيم هاوسا شاعر، "ڪرونو مڪا هوي" آخري سال جي الوداعي پروگرام ۾ مھمان طور آيو هن جي تاريخي تقرير نيلسن منڊيلا کي شعور جي واٽ تي هلڻ لاءِ گس ڏسيو ۽ منڊيلا سوچيو تہ آفريڪي عوام گورن جي غلامي کان ضرور آجو ٿيندو. ان کانپوءِ نيلسن "يونيورسٽي ڪاليج فورٽ هيري" ۾ داخلا ورتي جنھن جو بنياد 1916ع ۾ اسڪاچ مشن وارن رکيو هو. جتي اڻويھين صدي ۾ انگريزن هاوسا قوم جي اڳواڻ ۽ ويڙهاڪ، "سنڊيلي" کي شڪست ڏنيو هو. ان دوران نيلسن جي دماغ ۾ هڪ ڳالھه هي بہ ھئي تہ صرف پڙهيل لکيل انگريز ئي سندس ماڊل آهي انهن جو مقصد صرف ڪارو انگريز بڻجڻ آهي، اهو ئي کين سيکاريو ويندو هو. هي ان تي بہ يقين ڪندا هئا تہ بھترين فڪر ۽ نظريو "انگريز نظريو"، بھترين حڪومت "انگريز حڪومت" ۽ بھترين انسان "انگريز انسان" ئي آهن. هن يونيورسٽي ۾ آفريڪا جا ڪجهہ عظيم استاد ۽ ڏاها موجود هئا، "پروفيسر ذڪ ميٿيوز" هڪ کاڻيون کوٽيندڙ جو پٽ ۽ مثالي اسڪالر هو ۽ بنا ڪنھن ڊپ جي گورن جي حڪمراني خلاف ڳالهائيندو هو. فورٽ هيري يونيورسٽي ۾ پڙهڻ دوران نيلسن منڊيلا تمام گهڻي خوشي محسوس ڪندو هو تہ آءُ برطانيا جي نائب وزير اعظم، "سموٽس" جي هٿان ڊگري وصول ڪندس. هُو برطانيا جو زبردست حمايتي هو، هُو بي بي سي (BBC) تان پنھنجن دوستن سان گڏ [[ونسٽن چرچل]] جون پُرجوش تقريرون ٻڌي خوش ٿيندو هو پر سندس هڪ ڪلاس فيلو "گوگيسا" جو چوڻ هو تہ "سموٽس" نسل پرست شخص آهي ۽ ان ڪري مذمت لائق آهي. عجيب ڳالهه هي آهي ته اسين پاڻ کي ڪارو انگريز سمجهون ٿا پر گورا اسان تي ظلم ڪن ٿا ۽ اسان کي مھذب بڻائڻ جي ڪوشش ڪن ٿا. "گوگيسا" جي خيالن نيلسن کي ڇرڪائي وڌو هو. هڪ ڀيري سندس دوست "پال" سان گڏ ٽپال گهر وٽ بيٺو هو ته گوري مجسٽريٽ ۽ پال جي درميان تلخ ڪلامي ٿي، نيلسن پال جي جرات ۽ بيباڪي کي احترام سان ڏٺو. هُو آفريڪي عوام سان ٿيل نا انصافي بابت ڪجهہ سمجهڻ لڳو هو پر کيس اڃا ايتري جرئت يا شعور جي پختگي نہ هئي جو پھرين صف ۾ اچي وڃي. هاڻي هُو تعليمي اداري ۾ هاسٽل ۾ رهائش، کاڌي پيتي جو معيار ۽ شاگردن کي وڌيڪ اختيار ڏيارڻ لاءِ ٿيندڙ سرگرمين جو حصو بڻجڻ لڳو. ان دوران ريجنٽ سندس شادي هڪ مقامي خاندان ۾ ڪرائڻ پئي چاهي، پر هُو ڪاليج ۽ يونيورسٽي جي گڏيل تعليمي ماحول ۾ رومانيت پسند نوجوان بڻجي چڪو هو، جنھن ڪري پنھنجي شريڪ حيات جي چونڊ جو اختيار ريجنٽ کي ڏيڻ لاءِ راضي نہ هو. ===ملازمت=== "جسٽس" ۽ هن جوهانسبرگ لاءِ رٿا تيار ڪئي ۽ مختلف طريقن سان ڪاغذ پٽ ٺھرائي جوهانسبرگ پھچڻ ۾ ڪامياب ٿيا. جوهانسبرگ جو بنياد 1886ع ۾ سون جي کاڻين جي دريافت ڪرڻ وقت رکيو ويو. نيلسن کي کاڻ جي هيڊمين "پي ليسو" وٽ پوليس مين طور نوڪري ملي وئي. کاڻين جا منتظم آفريڪي سردارن جي وڏي عزت ڪندا هئا ڇاڪاڻ تہ کين سستي ليبر (مزدور) ملي ويندي هئي. ريجنٽ جي سردار هئڻ ڪري نيلسن کي بہ فائدو پھتو. کاڻين ۾ مختلف قبيلن جي ماڻهن کي الڳ الڳ رکيو ويندو هو جئين هُو متحد نہ ٿي سگهن. نيلسن جي ڊيوٽي ۾ شامل هو تہ هُو مٿي تي ٽوپلو پائي هڪ هٿ ۾ ٽارچ کڻي ٻئي هٿ ۾ ڏنڊو کڻي گيٽ تي بيھي سيٽي وڄائيندو رهي ۽ ان گيٽ تي هڪ بورڊ لڳل هو جنھن تي لکيل هو، "خبردار مقامي ماڻهن جي داخلا تي بندش آهي." نوڪري جي خاتمي کانپوءِ هُو هڪ معزز "ڊاڪٽر زوما" وٽ پھتو جيڪو ٽرانسڪي جو رهاڪو هو ۽ آفريڪن نيشنل ڪانگريس جو صدر بہ هو. نيلسن پھريون ڀيرو پنھنجي پسٽل جي ڪيس ۾ گرفتار ٿيو جنھن تي ٿاڻيدار کيس ٻئي ڏينھن تي اچڻ جو چئي آزاد ڪري ڇڏيو. هن جو چوڻ هو تہ هن اهو پسٽل ٺڳن ۽ ڦورن کان بچڻ لاءِ رکيو هو. نيلسن 1941ع ۾ جوهانبسرگ آيو. جوهانسبرگ ۾ پھچڻ سان هُو سخت پريشان هو نوڪري نہ ملڻ ڪري مشڪلاتن جو شڪار هو پوءِ هُو پنھنجي سئوٽ سان گڏ رهڻ لڳو. هن جي خواهش هئي تہ هُو سٺو وڪيل ٿئي. ٻئي ڏينھن تي سندس سئوٽ هن کي هڪ اسٽيٽ ايجنسي جي آفيس ۾ وٺي ويو جتي هن ٽرانسڪي جي نوجوان "والٽر سوسولو" سان ملاقات ڪرائي. جيڪو آفريڪي رهاڪن لاءِ جائيداد جي خريد و فروخت جو ڪم ڪندو هو. سال 1940ع ۾ جوهانسبرگ جي ڪجهہ علائقن ۾ آفريڪا جي رهاڪن کي جائيداد جي خريد و فروخت جا حق هئا جڏهن تہ سٽي ڪائونسل جي گهرن ۾ فقط رهائش جا حق هئا. سوسولو آفريڪي آبادي ۾ هڪ واپاري ۽ مقامي اڳواڻ جي حيثيت سان سڃاتو ويندو هو. هُو پنھنجن ماڻهن جي لاءِ هڪ سگهارو شخص ڄاتو ويندو هو. نيلسن پنھنجي تعليم متعلق تڪيلفن کان کيس آگاھه ڪيو ۽ سوسولو هن کي خاطري ڪرائي. سوسولو انتھائي ذهين هو ۽ انگريزي ٻولي ڏاڍي مھارت سان ڳالهائيندو هو، حيراني جي ڳالھه اها هئي تہ هُو فقط پنج درجا پڙهيل هو. آفريڪا جي اڪثر اڳواڻن يونيورسٽي جو ڪڏهن منھن بہ نہ ڏٺو. منڊيلا جوهانسبرگ ۾ هئڻ دوران مختلف هنڌن تي ڌڪا ٿاٻا کائيندو رهيو، ڪافي پريشان رهندو هو پر هن ڪڏهن بہ همٿ نہ هاري. والٽر سوسولو جي مدد سان "لازار سائٽ اسڪاءِ" فرم ۾ ڪلرڪ طور ڀرتي ٿيو. هن وڪيل ٿيڻ لاءِ رات جي وقت يونيورسٽي ۾ خط و ڪتابت ڪورس ۾ داخلا پڻ ورتي. اها فرم قانوني صلاحن کانسواءِ آفريڪن لاءِ جائيداد جي ڏيڻ وٺڻ جو ڪاروبار بہ ڪندي هئي. والٽر ان لاءِ گراهڪ ڳولهيندو هو ۽ ڪميشن وٺندو هو. ڪمپني جو مالڪ "لازار" نيلسن کي سخت محنت جي تلقين ڪندو رهندو هو. هن جو چوڻ هو ته، "پڙهيل لکيل انسان کي دٻائي نہ ٿو سگهجي، ان وٽ غور فڪر جي سگهہ هوندي آهي." هن نيلسن کي نصيحت ڪندي چيو تہ "هڪ سٺو قانوندان بڻجي ديس واسين جي بهترين خدمت ڪري سگهين ٿو، تو کي هڪ ڪامياب ۽ مثالي شخص بڻجڻ گهرجي." فرم جو ٻيو مالڪ "سائيڊل سڪاءِ" هو، هُو هن جو استاد رهيو ۽ معمولي کان معمولي ڪم بابت سمجهائندو هو، قانون بابت سمجهائيندو هو، هُو نيلسن کي سياست کان پري رهڻ جي تلقين ڪندو هو، چوندو هو تہ، "سياست تمام خراب شئي آهي"، هُو والٽر سوسولو جي قابليت جو اعتراف ڪندو هو پر سندس سياست کان بيزار هو. آفيس ۾ "گوراڊيبي" اڪثر سائٽ اسڪاءِ سان الجهيل رهندو هو. اصل ۾ هُو آفريڪي نيشنل ڪانگريس ۽ ڪميونسٽ پارٽي سان لاڳاپيل هو. هن گوراڊيبي سان گڏ رهي اهو سکيو تہ فقط ڊگري قيادت جي ضمانت بڻجي نہ ٿي سگهي، قيادت عوام جي خدمت ڪندي حاصل ڪري سگهجي ٿي. گوراڊيبي نيلسن کي سينڊوچ ڏيندي چيو تہ "هن مان اڌ تون کاءُ"، هن ائين ئي ڪيو، گوراڊيبي نيلسن کي چيو تہ "ڏس هي ئي ڪميونزم جو فلسفو آهي". هُو ڪميونسٽ پارٽي جو ميمبر هو ۽ هن نيلسن کي پارٽي ۾ شامل ٿيڻ جي دعوت ڏني پر هن سڪاءِ جي هدايت تي عمل ڪيو ۽ ڪنھن بہ سياسي پارٽي جي ميمبر ٿيڻ کان انڪار ڪيو. نيلسن ڪيئي ڀيرا ڪميونسٽ پارٽي جي اجلاسن ۾ شرڪت بہ ڪيو پر صرف ڄاڻ جي لاءِ. هاڻي هُو پنهنجي وطن ۾ گورن جي ڏاڍ ۽ جبر جي تاريخ کان واقف ٿي چڪو هو، نيلسن ان کي نسل پرستي جو نتيجو سمجهندو هو. جوهانسبرگ ۾ "اليگزينڊرا" جو علائقو آفريڪي ماڻهن جي لاءِ جنت جو نمونو هو. هتي لُچ لوفرن، بدمعاشن ۽ پاٿاريدارن جو راڄ هئڻ جي باوجود ماڻهو خوش رهندا هئا، جتي آفريڪين کي جائيداد ۽ ملڪيت جو حق حاصل هو، جتي گورن آفيسرن جي ڏاڍ کانسواءِ پنھنجي معاملن جا خود مالڪ هئا. اها بستي ڳوٺن مان نڪري شھري زندگي گذارڻ جو بهترين موقعو فراهم پئي ڪري. گوري حڪومت جي ڪوشش هوندي هئي تہ هو ٻھراڙين ۾ هجن يا جيڪڏهن شھرن ۾ اچن تہ کاڻين جا مزدور ٿي رهن. هن وسندي ۾ نيلسن زندگي جا ڪيترائي ورهيہ گذاريا، کيس فرم طرفان هفتي ۾ ٻہ پائونڊ پگهار ملندو هو. ان پگهار مان ڪمري جي مسواڙ، يونيورسٽي جي في، سفر ۽ ماني ٽڪي جو بندوبست ڪرڻو پوندو هو. هن شديد غربت جي حالت ۾ گذاريو، تيل وارو ليمپ خريد ڪرڻ هن جي وس ۾ نہ هو. ڪڏهن ڪڏهن پئسا بچائڻ لاءِ ڪيترائي ميل پنڌ ڪندو هو، ڪڏهن ڪڏهن ڪيترائي ڏينھن ڪپڙا بہ نہ مٽائي سگهندو هو. "فلز ماسيڪو" فورٽ هيري ڪاليج ۾ هن سان گڏ رهي چڪي هئي، اُن هن کي پنھنجو ڏس پتو ڏنو ۽ چيو هئائينس تہ جڏهن بہ ضرورت پوي تہ مون وٽ اچجانءِ. هڪ ڏينهن سخت بک لڳڻ ڪري هُو هن جي گهر ويو، جنھن هن کي سٺي ماني کارائي ۽ پوءِ اڪثر هو هن جي گهر ماني کائڻ ويندو رهندو هو. هي پنھنجو گهڻو وقت تعليم جي حصول ۽ قانوني فرم ۾ نوڪري ڪندي گذاريندو هو. هڪ ڀيري باسوٽو لينڊ جي راڻي، "موشويش وي" سان ملاقات دوران هن منڊيلا کي مخاطب ٿيندي چيو تہ تون هڪ اهڙو وڪيل ۽ اڳواڻ آهين جيڪو پنھنجي قوم جي زبان کان بہ واقف ناهي. نيلسن گھري سوچ ۾ پئجي ويو ۽ چيو تہ ڪيئن نہ گوري سرڪار اسان آفريڪي ڀائرن ۽ ڀينرن کي مختلف ٻولين ۽ گروهن ۾ ورهائي ڇڏيو آهي جو اسان پنھنجي وطن ۾ هڪڙي رنگ، هڪڙي ثقافت، هڪڙي ٻولي هجڻ جي باوجود گڏ ناهيون. سال 1942ع ۾ سندس سنڀاليندڙ، ريجنٽ گذاري ويو، هي اُتي پھتو پر ريجنٽ اڳ ئي دفن ٿي چڪو هو. ريجنٽ اهڙو ماڻهو هو جيڪو سڀني جي ڳالھه ڌيان سان ٻڌندو هو، هر ڪنھن کي عزت جي نگاھه سان ڏسندو هو، جنھن ڪري علائقي جا سڀ ماڻهو سندس چاهيندڙ هئا. ريجنٽ ننڍڙي علائقي جو سردار هو پر هن جي عوام سان پنھنجائپ، مسئلن ڏانهن سنجيدگي، سٺي انسان وارين خوبين جي ڪري باوجود ان جي تہ هو سردار هو ۽ قومي اڳواڻ نہ هو پر سٺين خوبين ۽ ڪردار جي ڪري علائقي ۾ قومي اڳواڻ طور سڃاتو ويندو هو. نيلسن قانوني اداري ۾ ڪم ڪندي فڪري ۽ نظرياتي طور تي تبديل ٿي چڪو هو. هُو فرم جي مالڪ، سڪاءِ جي تنبيھه جي باوجود گوراڊيبي جي گهڻو ويجهو رهيو جيڪو هن کي چوندو رهيو تہ "اسان جي ڌرتيءَ جي ماڻهن لاءِ تعليم بنيادي ۽ تمام ضروري آهي پر رڳو تعليم حاصل ڪرڻ سان ئي آزادي نٿي ماڻي سگهجي، ان لاءِ هزارين سال انتظار ڪرڻو پوندو آهي." جنھن ڪري هُو عمل کي وڌيڪ اهميت ڏيندو هو ۽ هُو آفريڪن نيشنل ڪانگريس کي سياسي سگهہ جي حاصلات لاءِ بھترين ذريعو سمجهندو هو. آفريڪن نيشنل ڪانگريس جو قيام سال 1912ع ۾ عمل ۾ آيو. جنھن جي پويان جدوجھد جي ڊگهي تاريخ هئي، هن جو منشور نسل پرستي جو مخالف هو. هي جماعت ڏکڻ آفريڪا ۾ ڌرتي ڌڻين کي هڪ مڪمل اختيار ڏيڻ جي حق ۾ هئي. گوراڊيبي نيلسن کي ليڪچر ڏيندو هو، پڙهڻ لاءِ ڪتابون ڏيندو هو، مختلف شخصيتن سان ملاقاتن جو بندوبست ڪندو هو ۽ سياسي ميڙاڪن ۾ وٺي ويندو هو. گوراڊيبي نيلسن کي تاريخ جو درس ڏيندو هو، آزادي جي جدوجهد کان واقف ڪيائندو هو. گوراڊيبي کي انقلاب ۽ آزادي کانسواءِ ٻي ڪنهن به شئي سان دلچسپي نه هئي. ان ڳالهه نيلسن کي گهڻو متاثر ڪيو. گوراڊيبي جي ذاتي ۽ سياسي ڪردار نيلسن منڊيلا کي سياست ڏانهن مائل ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. هڪڙو سٺو سياسي ورڪر جيڪو پنهنجي فڪر ۽ نظرئي سان جڙيل هو، انقلابي ڪارڪن هجڻ جي رڳو دعوى ڪندڙ نه پر عملي طور تي به هُو نظرياتي ۽ انقلابي ڪارڪن ثابت ٿيو هن ثابت ڪري ڏيکاريو ته هُو پنهنجي عمل ۾ به بلڪل ائين ئي آهن جيئن هُو سوچين ٿا يا جيڪوڪجهه هُو ڳالهائين ٿا. گوراڊيبي جي ڪيل ان پورهئي هڪ اهڙي ماڻهو کي ذهني طور تيار ڪري پنهنجي فڪر ۽ نظرئي جي ويجهو آندو جيڪو اڳتي هلي آفريڪي عوام جو قومي سرواڻ ٿي اڀريو. سنڌ جي قومي تحريڪ جو الميو اهو آهي ته اسان جا اڳواڻ/ڪارڪن پنهنجي قول ۽ فعل ۾ زمين آسمان جيترو فرق رکن ٿا. سنڌ جي قومي تحريڪ جا اڳواڻ/ڪارڪن انتهائي سهل پسندي جو شڪار بڻجي short cut جي ڳولا ۾ مصروف آهن. عام طور تي هُو ڪنهن ڳوٺاڻي غريب پورهيت ماڻهو سان ٻه گهڙيون ويهي ڳالهائڻ لاءِ به تيار نه هوندا آهن، ان جو پهريون سبب يقينن سندن قول ۽ فعل ۾ تضاد ئي هجي ٿو جڏهن ته ٻيو مکيه سبب نظرياتي يا فڪري طور تي پختگي جو نه هجڻ آهي. جيڪڏهن ڪو اڳواڻ/ ڪارڪن پاڻ ئي نظرياتي ۽ فڪري لحاظ سان مضبوط ڄاڻ جو مالڪ نه هوندو ته اهو پنهنجي پارٽي پروگرام جي پرچار ڪهڙي ريت ڪري سگهندو اهڙي طرح وري جيڪو ڪارڪن پنهنجي عمل ۾ پنهنجي سوچ، پنهنجي فڪر مطابق نه هوندو ته ان جون ڳالهيون عوام تي ڪو مثبت اثر نه ڇڏي سگهنديون نتيجي طور سنڌ جي قومي تحريڪ کي اهڙا سنجيده ۽ انقلابي ڪارڪن ڪي ٿورا ئي ملي سگهيا آهن، جنهن ڪري سنڌ جي قومي تحريڪ هڪ مضبوط ۽ منظم تحريڪ جي شڪل اختيار نه ڪري سگهي آهي. سنڌ جي قومي تحريڪ گورا ڊيبي پئدا ڪرڻ ڇڏي ڏنا آهن ڇاڪاڻ جو سندن هدف واضح ناهي ان ڪري هڪ ڳوٺاڻو پورهيت انقلابي بڻجي تاريخ جو اهم ڪردار بڻجي سگهي ٿو پر هتي ڇڙواڳ ۽ جاهل ماڻهن جي فوج تيار ڪئي پئي وڃي.“ نيلسن هن مهل تائين ته گوراڊيبي جي ليڪچر، سياسي پرگرامن ۾ مبصر طور شرڪت ۽ ڪتاب پڙهڻ ۾ وقت گذاريندو هو پر اگسٽ 1943ع ۾ اليگزينڊرا ۾ بسن جي ڀاڙي وڌائڻ خلاف هزارين ماڻهن بائيڪاٽ ۽ مارچ ڪيو نيلسن به ان ۾ حصو ورتو ۽ گوراڊيبي ان جي اڳواڻي ڪئي. نون (9) ڏينهن جي جدوجهد کانپوءِ ڪاميابي نصيب ٿي ۽ ان ڏينهن کان نيلسن مبصر واري حيثيت ڇڏي عملي ڪردار ادا ڪرڻ شروع ڪيو، هن محسوس ڪيو ته پنهنجي قوم سان گڏ ڪلهو ڪلهي ۾ ملائي جدوجهد ڪرڻ سان ڪيتري نه راحت ۽ روح کي خوشي محسوس ٿئي ٿي. 1943ع ۾ هن يونيورسٽي آف سائوٿ آفريڪا مان خط و ڪتابت ذريعي امتحان پاس ڪيو. هن کي جسٽس ۽ ٻين دوستن ئي بار بار چيو ته جوهانسبرگ ڇڏي ۽ واپس ”امٽاٽا“ اچي پنهنجي ماڻهن جي خدمت ڪري پر نيلسن مستقبل ۾ هڪ مخصوص قبيلي يا گروهه بدران سڄي آفريڪي عوام جي خدمت ڪرڻ جو ذهني طور فيصلو ڪري چڪو هو. زندگي جو تيز وهڪرو هن کي اوڏانهن ئي ڇڪي رهيو هو. فورٽ هيري مان ڊگري وٺڻ کانپوءِ هن فڪري طور تي پنهنجو جائزو وٺڻ شروع ڪيو ۽ طئه ڪيو ته گريجوئيشن (Graduation) ڪرڻ سان يا ٿمبو جي حڪمران قبيلي سان لاڳاپن ڪري عزت ۽ احترام ته حاصل ٿيندو پر وڏو عهدي يا سٺي پگهار جي خواهش سندس مقصد نه رهيو هو. هن پنهنجي زندگي ۾ ڪاليج ۽ يونيورسٽي مان ڪجهه به نه سکيو هو ڇاڪاڻ ته اُتي نسلي مت ڀيد، ڪارن سان ٿيندڙ ڏاڍ نه پڙهايو ويندو هو. نسلي تعصب هن تعليم ذريعي نه پر عملي طور سماج ۾ ڏٺو ۽ محسوس ڪيو. 1943ع ۾ هن جوهانسبرگ ۾ قانون جي تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ ”يونيورسٽي آف واٽرز رينٽ“ ۾ داخلا ورتي. هن اداري ۾ ”جوسولوو“ مستقبل جي شريڪ حيات ”روزفرسٽ“ ”جارج بزاس“ ۽ ”برام فشر“ سان سندس ملاقات ٿي، اهي سڀ انتهائي ذهين ماڻهو هئا ۽ سڄي زندگي هن جا ساٿاري رهيا. اُن دوران هن جي هندستاني شاگردن سان پڻ ملاقات ٿي، جنهن ۾ اسماعيل مير، جي.اين سنگهه ۽ احمد ڀولا شامل هئا جيڪي بعد ۾ هن جا پڪا دوست بڻجي ويا. اڳتي هلي اسماعيل مير جو فليٽ انهن سڀني دوستن لاءِ گڏجاڻي ڪرڻ، بحث مباحثا ڪرڻ ۽ لکڻ پڙهڻ جو مرڪز بڻجي ويو، ڄڻ ته نوجوان آزادي پسندن جو هيڊڪوارٽر بڻجي ويو. هڪ ڏينهن اسماعيل مير، جي . اين سنگهه ۽ نيلسن هڪ اهڙي ٽرام ۾ ويهي رهيا جنهن ۾ هندستاني ته سفر ڪري پئي سگهيا پر آفريڪن جو ويهڻ منع هيو. ٿوري دير ۾ ڪنڊيڪٽر اچي هندستانين سان مخاطب ٿيندي چيو ته ”توهان جي هن ڪافر دوست کي هن ٽرام ۾ ويهڻ جي اجازت ناهي“ جنهن تي هندستاني دوست هن سان تکا مٺا ٿيا، ٽرام روڪرائي وئي ۽ پوليس گهرائي نيلسن کي گرفتار ڪرايو ويو. ٻئي ڏينهن برام فشر کيس عدالت مان آزاد ڪرايو. ”وٽز“ ۾ هن نئين دنيا جو دروازو ڳولهي لڌو جتي فڪر، نظريو، سياست، عقيدي ۽ مناظري جي دنيا هئي. هتي نيلسن کي سفيد فارم ۽ باشعور هندستاني نوجوانن سان گڏ گذارڻ جو موقعو مليو. هتي کيس هم عمر نوجوان دوست مليا جيڪي آزادي جي جنگ سان گهري دلچسپي رکندا هئا. هتي ڪجهه نوجوان رعايت هجڻ باوجود به محڪوم ۽ مظلوم طبقن جي خاطر سڀ ڪجهه قربان ڪرڻ لاءِ تيار هئا. ==شروعاتي انقلابي سرگرميون== ==قيد== ==نسل پرستي جو خاتمو ۽ چونڊون== ==ڏکڻ آفريڪا جي صدارت== ==صدارت کان پوءِ ۽ آخري سال== ==سياسي نظريو== ==شخصيت ۽ ذاتي زندگي== ==استقبال ۽ ورثو== [[File:Nelson Mandela tributes in Parliament Square - London - DSCF0404.jpg|thumb|موت کانپوءِ لنڊن جي پارليامينٽ اسڪوائر ۾ منڊيلا جي مجسمي تي گل ڇڏيا ويا.]] هن جي موت جي وقت تائين، ڏکڻ آفريڪا ۾ منڊيلا کي وڏي پيماني تي "قوم جو پيء" ۽ "جمهوريت جو باني پيء" سمجهيو ويندو هو.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-20839504|title=Nelson Mandela to spend Christmas in S Africa hospital|date=24 December 2012|work=BBC News|access-date=13 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20130129090757/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-20839504|archive-date=29 January 2013|url-status=live}}</ref> {{sfn|Meredith|2010|p=565}} ڏکڻ آفريڪا کان ٻاهر، هو هڪ "گلوبل آئڪن" هو،{{sfnm|1a1=Barnard|1y=2014|1pp=1, 2|2a1=Ndlovu-Gatsheni|2y=2014|2p=906}} ڏکڻ آفريڪي اڀياس جي اسڪالر ريتا برنارڊ کيس "اسان جي وقت جي سڀ کان وڌيڪ معزز شخصيتن مان هڪ" {{sfn|Barnard|2014|pp=1, 2}} طور بيان ڪيو. هڪ سوانح نگار کيس ”جديد جمهوري هيرو“ سمجهي ٿو.{{sfn|Lodge|2006|p=225}} ڪيترائي ليکڪ منڊيلا کي مسيحائي اصطلاحن ۾ پيش ڪيو، {{sfn|Suttner|2007|pp=125–126}} سندس پنهنجي بيان جي برعڪس ته ”مان مسيحا نه پر هڪ عام ماڻهو آھيان، جيڪو غير معمولي حالتن سبب اڳواڻ بڻجي ويو“. {{sfnm|1a1=Meredith|1y=2010|1p=599|2a1=Barnard|2y=2014|2p=4}} هن کي اڪثر مهاتما گانڌي ۽ مارٽن لوٿر ڪنگ جونيئر سان گڏ 20هين صدي جي مثالي نسل پرستي ۽ نوآبادياتي مخالف اڳواڻن مان هڪ طور حوالو ڏنو ويو آهي.{{sfnm|1a1=Boehmer|1y=2008|1p=82|2a1=Ndlovu-Gatsheni|2y=2014|2p=918}} بوهمر هن کي "اسان جي دور جي مجموعي قدرن جو ٽوٽم: رواداري ۽ لبرل جمهوريت ۽ سماجي انصاف جي عالمگير علامت" جي طور تي بيان ڪيو.{{sfn|Boehmer|2008|p=16}}{{sfn|Boehmer|2008|p=1}} نيلسن منڊيلا جي بين الاقوامي شهرت 1980ع جي ڏهاڪي ۾ سندس جيل جي دوران اڀري، جڏهن هو دنيا جو سڀ کان مشهور سياسي قيدي بڻجي ويو، نسل پرستيء جي خلاف هڪ علامت ۽ لکين ماڻهن لاء هڪ آئڪن جنهن انساني برابري جي مثالي کي قبول ڪيو.{{sfn|Barnard|2014|p=1}}<ref>{{Cite web|last=Hooper|first=Simon|title=The world's most famous political prisoner|url=https://www.aljazeera.com/features/2013/12/6/the-worlds-most-famous-political-prisoner|access-date=29 June 2021|publisher=Al Jazeera|language=en|archive-date=29 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629031818/https://www.aljazeera.com/features/2013/12/6/the-worlds-most-famous-political-prisoner|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=13 July 2018|title=Nelson Mandela's letters detail his 27 years as the world's most famous political prisoner|url=https://www.latimes.com/books/la-ca-jc-prison-letters-mandela-20180713-story.html|access-date=29 June 2021|website=Los Angeles Times|language=en-US|archive-date=28 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210628213118/https://www.latimes.com/books/la-ca-jc-prison-letters-mandela-20180713-story.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=7 December 2013|title=Mandela death: How a prisoner became a legend|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/magazine-25256818|access-date=29 June 2021|archive-date=29 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629034532/https://www.bbc.com/news/magazine-25256818|url-status=live}}</ref> سال 1986ع ۾، منڊيلا جي سوانح نگار کيس ڏکڻ آفريڪا ۾ ”آزاديءَ جي جدوجهد جو مجسمو“ قرار ڏنو. {{sfn|Benson|1986|p=13}} ميريڊيٿ چيو ته 1980ع واري ڏهاڪي دوران نسل پرستيءَ لاءِ ”مزاحمت جي هڪ مضبوط علامت“ بنجڻ ۾، هن بين الاقوامي سطح تي ”افسانوي حيثيت“ حاصل ڪئي.{{sfn|Meredith|2010|p=xv}} سمپسن تبصرو ڪيو ته جيتوڻيڪ هن جي زندگي دوران، هن جو افسانوي ڪردار ايترو طاقتور ٿي چڪو هو ته اهو حقيقتن کي ڦهلائي ٿو ۽ منڊيلا کي "سيڪيولر سينٽ" ۾ تبديل ڪري ٿو.{{sfn|Sampson|2011|p=xxvi}} هن جي صدارت جي پڄاڻيءَ جي هڪ ڏهاڪي اندر، منڊيلا جي دور کي وڏي پيماني تي ”اميد ۽ همت جو سونهري دور“ تصور ڪيو ويو ۽ ان لاءِ تمام گهڻي يادگيري (Nostalgia) جو اظهار ڪيو ويو. هن جو نالو اڪثر انهن طرفان سڏيو ويندو هو جيڪي هن جي جانشين جهڙوڪ مبيڪي ۽ زوما تي تنقيد ڪندا هئا. سڄي دنيا ۾، منڊيلا نسل پرستيءَ تي قابو پائڻ ۽ نسلي ميلاپ کي فروغ ڏيڻ ۾ سندس سرگرميءَ لاءِ بين الاقوامي شهرت حاصل ڪئي، جنهن کي ”اخلاقي اختيار“ جي حيثيت سان ڏٺو وڃي ٿو، جنهن کي وڏي ”سچائي لاءِ ڳڻتي“ سان ڏٺو وڃي ٿو. نيلسن منڊيلا جي غير معمولي حيثيت کي هن جي زندگي جي پيچيدگين کي لڪائڻ جو الزام لڳايو ويو. منڊيلا پنهنجي سڄي ڪيريئر ۾ هڪ سرگرم ڪارڪن ۽ سياستدان جي حيثيت سان تڪرار پيدا ڪيو، جنهن ۾ ساڄي ۽ بنيادي کاٻي ڌر جا مخالف هئا. 1980ع واري ڏهاڪي دوران، منڊيلا کي مغربي دنيا جي اهم سياسي شخصيتن پاران وڏي پيماني تي دهشتگرد قرار ڏنو ويو، ته هن سياسي تشدد کي قبول ڪيو. ٿيچر موجب، مثال طور، آفريڪن نيشنل ڪانگريس (ANC) "هڪ عام دهشتگرد تنظيم" هئي. آمريڪي حڪومت جي رياستي ۽ دفاعي کاتن سرڪاري طور تي ANC کي هڪ دهشتگرد تنظيم قرار ڏنو، جنهن جي نتيجي ۾ نيلسن منڊيلا سال 2008ع تائين انهن جي دهشتگردي جي واچ لسٽ ۾ رهيو. کاٻي پاسي، ANC ۾ ڪجهه آواز؛ انهن مان فرينڪ بي وائلڊرسن III، مٿس الزام هنيو ته هو ڌارين حڪومت سان ڳالهين لاءِ راضي ٿيڻ ۽ پنهنجي صدارت دوران فريڊم چارٽر جي سڌارن تي عمل نه ڪرڻ جي ڪري وڪرو ڪيو ويو. برنارڊ جي مطابق، ”هڪ اهڙو احساس پڻ آهي جنهن ۾ هن جو بنيادي طور برداشت ۽ طرز عمل، هن پنهنجي قوم جي نمائندگيءَ لاءِ جيڪا عزت ۽ صلاحيت حاصل ڪئي، اها جمهوريت جي روح جي خلاف هئي“ ۽ ساڳيءَ طرح خدشا ظاهر ڪيا ويا. هن پنهنجي حيثيت ۽ شهرت کي پنهنجي ملڪ جي تبديليءَ کان مٿانهون رکيو. هن جي حڪومت کي ٻنهي ايڊز جي روڪٿام ۾ ناڪامي ۽ ڏکڻ آفريڪا ۾ غربت جي اعلي سطح جي ڪارڻ تنقيد جو نشانو بڻائي سگهجي ٿو. === Orders, decorations, monuments, and honours === {{Main|List of awards and honours received by Nelson Mandela}} Over the course of his life, Mandela was given over 250 awards, accolades, prizes, honorary degrees and citizenships in recognition of his political achievements.<ref name=CT12>{{Cite news |title=How the awards have just kept flooding in |date=18 July 2012 |work=The Cape Times}}</ref> Among his awards were the Nobel Peace Prize,{{sfnm|1a1=Barber|1y=2004|1p=68|2a1=Lodge|2y=2006|2p=182|3a1=Meredith|3y=2010|3p=494|4a1=Sampson|4y=2011|4p=474}} the US [[Presidential Medal of Freedom]],<ref>{{cite web|url=https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2002/07/20020709-8.html |title=President Honors Recipients of the Presidential Medal of Freedom |date=9 July 2002 |publisher=The White House |access-date=26 October 2008 |archive-date=7 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130507035022/http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2002/07/20020709-8.html |url-status=live }}</ref> the Soviet Union's [[Lenin Peace Prize]],<ref name=CT12/> and the Libyan [[Al-Gaddafi International Prize for Human Rights]].<ref name="TimeGadafiPrize">{{cite news|title=Prizes: And the Winner Is ...|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,957634,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20101022074618/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,957634,00.html|url-status=dead|archive-date=22 October 2010|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|date=8 May 1989|access-date=24 October 2012|accessdate=25 January 2025|archivedate=23 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121023111812/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,957634,00.html}}</ref> In 1990, India awarded him the [[Bharat Ratna]],<ref>{{cite web|url=http://www.ndtv.com/article/india/list-of-all-bharat-ratna-award-winners-81336 |title=List of all Bharat Ratna award winners |date=21 January 2011 |publisher=NDTV |access-date=14 February 2013 |archive-date=11 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311165846/http://www.ndtv.com/article/india/list-of-all-bharat-ratna-award-winners-81336 |url-status=live }}</ref> and in 1992 Pakistan gave him their [[Nishan-e-Pakistan]].<ref>{{Cite news|title=Mandela in Pakistan |newspaper=The Independent |publisher=Independent Print Limited |date=3 October 1992 |url=https://www.independent.co.uk/news/world/mandela-in-pakistan-1555096.html |access-date=7 June 2010 |archive-date=24 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130324023657/http://www.independent.co.uk/news/world/mandela-in-pakistan-1555096.html |url-status=live |location=London }}</ref> The same year, he was awarded the Atatürk Peace Award by Turkey; he at first refused the award, citing human rights violations committed by Turkey at the time,<ref name=ataturk>{{cite web |url=http://www.anc.org.za/ancdocs/pr/1992/pr0412a.html |title=Statement on the Ataturk Award given to Nelson Mandela |date=12 April 1992 |publisher=African National Congress |access-date=2 January 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20061001161737/http://www.anc.org.za/ancdocs/pr/1992/pr0412a.html <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 1 October 2006}}</ref> but later accepted the award in 1999.<ref name=CT12/> He was appointed to the [[Order of Isabella the Catholic]]<ref>{{cite web |url=https://boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-1999-3755 |title=Royal Decree 270/1999, 12th February 1999 |date=13 February 1999 |work=Spanish Official State Gazette |access-date=13 September 2017 |archive-date=13 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170913135112/https://boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-1999-3755 |url-status=live }}</ref> and the [[Order of Canada]],<ref>{{cite web |url=http://www.canadainternational.gc.ca/southafrica-afriquedusud/eyes_abroad-coupdoeil/NelsonMandelaDJ.aspx?lang=eng&view=d |title=Canada presents Nelson Mandela with the Queen Elizabeth II Diamond Jubilee medal |date=23 August 2012 |publisher=Queen's Printer for Canada |access-date=14 February 2013 |archive-date=2 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502173317/http://www.canadainternational.gc.ca/southafrica-afriquedusud/eyes_abroad-coupdoeil/NelsonMandelaDJ.aspx?lang=eng&view=d |url-status=dead}}</ref> and was the first living person to be made an [[Honorary Citizenship of Canada|honorary Canadian citizen]].<ref>{{cite news|url=https://www.cbc.ca/news/canada/mandela-to-be-honoured-with-canadian-citizenship-1.264674 |title=Mandela to be honoured with Canadian citizenship |date=19 November 2001 |publisher=CBC News |access-date=26 October 2008 |archive-date=23 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130623133504/http://www.cbc.ca/news/canada/story/2001/11/19/mandela_011119.html |url-status=live }}</ref> Queen Elizabeth II appointed him as a Bailiff Grand Cross of the [[Order of Saint John (chartered 1888)|Order of St. John]] and granted him membership in the [[Order of Merit]].<ref>{{cite web |url=http://www.royal.gov.uk/output/Page1880.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20050105152154/http://www.royal.gov.uk/output/Page1880.asp |archive-date=5 January 2005 |title=The Order of Merit |date = November 2002|publisher=Royal Insight |access-date=26 October 2008}}</ref> In 2004, Johannesburg granted Mandela the Freedom of the City,<ref>{{cite web |url=http://www.gpg.gov.za/docs/nz/2004/nz0727.html |title=Madiba conferred freedom of Johannesburg |date=27 July 2004 |publisher=Gauteng Provincial Government |access-date=26 October 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080621081749/http://www.gpg.gov.za/docs/nz/2004/nz0727.html|archive-date=21 June 2008}}</ref> and in 2008 a Mandela statue was unveiled at the spot where Mandela was released from prison.<ref>{{cite web |url=http://www.mediaclubsouthafrica.com/index.php?option=com_content&view=article&id=703:mandelastatue270808&catid=42:land_news&Itemid=110 |title=Long walk immortalised in bronze |last=Stern |first=Jennifer |date=27 August 2008 |publisher=Media Club South Africa |access-date=30 November 2009 |archive-date=24 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130724045736/http://www.mediaclubsouthafrica.com/index.php?option=com_content&view=article&id=703:mandelastatue270808&catid=42:land_news&Itemid=110 |url-status=dead }}</ref> On the [[Day of Reconciliation]] 2013, a bronze statue of Mandela was unveiled at Pretoria's Union Buildings.<ref>{{cite news|title=Nelson Mandela statue unveiled in Pretoria by Zuma|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-25399709|work=BBC News|access-date=23 December 2013|date=16 December 2013|archive-date=19 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219063446/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-25399709|url-status=live}}</ref> In November 2009, the [[United Nations General Assembly]] proclaimed Mandela's birthday, 18 July, as "[[Mandela Day]]", marking his contribution to the anti-apartheid struggle. It called on individuals to donate 67 minutes to doing something for others, commemorating the 67 years that Mandela had been a part of the movement.<ref>{{harvnb|Battersby|2011|p=601}}; {{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/8353853.stm |title=UN gives backing to 'Mandela Day' |work=BBC News|access-date=11 November 2009 | date=11 November 2009 | archive-date=29 August 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130829172211/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8353853.stm |url-status=live }}</ref> In 2015 the UN General Assembly named the amended [[Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners]] as "the Mandela Rules" to honour his legacy.<ref>{{cite report |url=https://www.un.org/ga/search/viewm_doc.asp?symbol=A/C.3/70/L.3 |title=Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners from the United Nations General Assembly |publisher=United Nations |date=29 September 2015 |page=6 |access-date=18 July 2018 |archive-date=30 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930064510/https://www.un.org/ga/search/viewm_doc.asp?symbol=A/C.3/70/L.3 |url-status=live }}</ref> Subsequently, the years 2019 to 2028 were also designated the United Nations Nelson Mandela Decade of Peace.<ref>{{cite web | url=https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N18/303/56/PDF/N1830356.pdf?OpenElement | title=Ods Home Page | access-date=23 December 2022 | archive-date=23 December 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221223011151/https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/N18/303/56/PDF/N1830356.pdf?OpenElement | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.un.org/en/events/mandeladay/decade_of_peace.shtml | title=Nelson Mandela International Day | access-date=23 December 2022 | archive-date=18 December 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221218230025/https://www.un.org/en/events/mandeladay/decade_of_peace.shtml | url-status=live }}</ref> <!-- NOTE: Rather than expanding this section, please add information about awards to [[List of Nelson Mandela awards and honours]]. --> === Biographies and popular media === The first biography of Mandela was based on brief interviews with him that the author, Mary Benson, had conducted in the 1960s.{{sfn|Lodge|2006|p=8}} Two authorised biographies were later produced by friends of Mandela.{{sfn|Lodge|2006|p=vii}} The first was Fatima Meer's ''Higher Than Hope'', which was heavily influenced by Winnie and thus placed great emphasis on Mandela's family.{{sfn|Lodge|2006|pp=vii, 13–14}} The second was Anthony Sampson's ''Mandela'', published in 1999.{{sfn|Lodge|2006|p=vii}} Other biographies included Martin Meredith's ''Mandela'', first published in 1997, and Tom Lodge's ''Mandela'', brought out in 2006.{{sfn|Lodge|2006|p=vii}} Since the late 1980s, Mandela's image began to appear on a proliferation of items, among them "photographs, paintings, drawings, statues, public murals, buttons, t-shirts, refrigerator magnets, and more",{{sfn|Nelson|2014|p=130}} items that have been characterised as "Mandela kitsch".{{sfn|Nelson|2014|p=138}} In the 1980s he was the subject of several songs, such as [[The Specials]]' "[[Free Nelson Mandela]]", [[Hugh Masekela]]'s "[[Bring Him Back Home (Nelson Mandela)]]", and [[Johnny Clegg]]'s "[[Asimbonanga|Asimbonanga (Mandela)]]", which helped to bring awareness of his imprisonment to an international audience.<ref>{{cite news |first=Dorian |last=Lynskey |date=6 December 2013 |title=Nelson Mandela: The Triumph of the Protest Song |website=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/music/2013/dec/06/nelson-mandela-protest-song-special-aka |access-date=23 January 2017 |archive-date=9 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209005705/https://www.theguardian.com/music/2013/dec/06/nelson-mandela-protest-song-special-aka |url-status=live }}</ref> Mandela has also been depicted in films on multiple occasions.{{sfn|Bromley|2014|p=41}} Some of these, such as the 2013 feature film ''[[Mandela: Long Walk to Freedom]]'', the 2017 miniseries ''[[Madiba (miniseries)|Madiba]]'' and the 1996 documentary ''Mandela'', have focused on covering his adult life in entirety or until his inaugural as president. Others, such as the 2009 feature film ''[[Invictus (film)|Invictus]]'' and the 2010 documentary ''[[The 16th Man]]'', have focused on specific events in his life.{{sfn|Bromley|2014|p=41}} Lukhele has argued that in ''Invictus'' and other films, "the America film industry" has played a significant part in "the crafting of Mandela's global image".{{sfn|Lukhele|2012|p=289}} ==پڻ ڏسو== * [[:باب:آفريڪا]] * [[:باب:سياست]] * [[:باب:سوانح حيات]] * [[سيد علي گيلاني]] * [[يحيٰ سنور|يحي سنوار]] ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links |wikt=no |commons=Nelson Mandela |b=no |n=Category:Nelson Mandela |q=Nelson Mandela |s=Author:Nelson Mandela |v=no |species=no |d=Q8023 }} * [http://archive.nelsonmandela.org/ Nelson Mandela Centre of Memory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110133356/http://archive.nelsonmandela.org/ |date=2021-01-10 }} * [http://www.nelsonmandelachildrensfund.com/ Nelson Mandela Children's Fund] * [https://web.archive.org/web/20130707224033/http://www.nelsonmandela.org/ Nelson Mandela Foundation] (archived) * [http://www.mandelarhodes.org/ Mandela Rhodes Foundation] * [http://www.theelders.org/ The Elders] * [http://www.nelsonmandelamuseum.org.za/ Nelson Mandela Museum] * [https://web.archive.org/web/20120305110400/http://www.mandeladay.com/ Nelson Mandela Day] (archived) * [https://southafrica-info.com/history/nelson-mandela-genealogy-family-tree/ Nelson Mandela's family tree] * {{IMDb name|0541691}} * {{C-SPAN|14215}} * {{Nobelprize}} {{S-start}} {{S-off}} {{S-bef|before=[[F. W. de Klerk]]|as=[[State President of South Africa]]}} {{S-ttl|title=[[President of South Africa]]|years=1994–1999}} {{S-aft|after=[[Thabo Mbeki]]}} |- {{s-ppo}} {{s-bef|before=[[Oliver Tambo]]}} {{s-ttl|title=[[History of the African National Congress|President of the African National Congress]]|years=1991–1997}} {{s-aft|after=[[Thabo Mbeki]]}} |- {{S-dip}} {{S-bef|before=[[Andrés Pastrana Arango]]}} {{S-ttl|title={{nowrap|[[Non-Aligned Movement|Secretary General of Non-Aligned Movement]]}}|years=1998–1999}} {{S-aft|after=[[Thabo Mbeki]]}} {{S-end}} {{Nelson Mandela|state=expanded}} {{Navboxes | title = Articles related to Nelson Mandela | list = {{ANCpresidents}} {{SAPresidents}} {{NAMSecretary-General}} {{Nelson Mandela cabinet 1}} {{Nelson Mandela cabinet 2}} {{Nobel Peace Prize Laureates 1976-2000}} {{1993 Nobel Prize winners}} {{Gandhi Peace Prize laureates}} {{Prince of Asturias Award for International Cooperation}} {{The Elders}} {{Time Persons of the Year 1976-2000}} {{Arthur Ashe Courage}} {{Order of Mapungubwe|state=collapsed}} {{Ibrahim Prize}} {{Time 100: The Most Important People of the Century}} }} {{Portalbar|Biography|Freedom of speech|Socialism|South Africa}} {{Authority control}} <!-- please leave the empty space as standard --> {{DEFAULTSORT:Mandela, Nelson}} [[زمرو:نيلسن مئنڊيلا]] [[زمرو:شخصيتون]] [[زمرو:سياستدان]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪا]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي صدر]] [[زمرو:آفريڪي شخصيتون]] [[زمرو:نوبل انعام يافته]] [[زمرو:امن جو نوبل انعام کٽيندڙ]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي صدر]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي ليکڪ]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي سياستدان]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪا جا ماڻهو]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪا جي شخصيتون]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي نوبل انعام يافته]] [[زمرو:لينن امن انعام جا وصول ڪندڙ]] [[زمرو:امن جو نوبل انعام وصول ڪندڙ]] [[زمرو:1918ع جون پيدائشون]] [[زمرو:2013ع جون فوتگيون]] [[زمرو:غير وابسته تحريڪ جا سيڪريٽري جنرل]] [[زمرو:آفريقي نيشنل ڪانگريس جا صدر]] [[زمرو:ڀارت رتن جا وصول ڪندڙ]] [[زمرو:گانڌي امن انعام جا وصول ڪندڙ]] [[زمرو:بين الاقوامي سائمن بوليوار انعام حاصل ڪندڙ]] [[زمرو:قومپرست اڳواڻ]] [[زمرو:نسل پرستي جا مخالف]] [[زمرو:هاوسا ماڻهو]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي وڪيل]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي ليکڪ]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي قوم پرست]] [[زمرو:سياسي قيدي]] [[زمرو:انسان دوست]] [[زمرو:لنڊن يونيورسٽي جا شاگرد]] [[زمرو:سرمائيداري مخالف]] [[زمرو:سخاروف انعام جا فاتح]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي نسل پرستي خلاف سرگرم ڪارڪن]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي آتم ڪهاڻيون لکندڙ]] ==حوالا== {{حوالا}} rpysjh8rs6ad8jzqpo964herc2cidiu 3 85551 376244 335059 2026-05-07T06:28:45Z J ansari 6534 J ansari صفحي [[واپرائيندڙ بحث:Felipe84740]] کي [[واپرائيندڙ بحث:F84740]] ڏانھن چوريو: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Felipe84740|Felipe84740]]" to "[[Special:CentralAuth/F84740|F84740]]" 335059 wikitext text/x-wiki {{سانچو:سماجي ڳنڍڻن تي سنڌي وڪيپيڊيا}} <div style="padding:5px;font-size:medium"><center style="word-spacing:1ex">[[Wikipedia:سفارتخانو|سفارتخاني جي صفحي تي پنھنجون سفارشون ڏيو]] </center></div> {| bgcolor="#ADDFAD" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border-top:2px dashed #3eb2c9;border-bottom:2px dashed #3eb2c9;padding: 5px 20px 25px;" |<span style="font-family:MB Lateefi;float:left">'''[[Wikipedia:سفارتخانو|سفارتخانو]]'''</span> <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> [[عڪس:Wikipedia laurier wp.png|left|200px]] <center><big>'''بزمِ سنڌي وڪيپيڊيا ۾ ڀلي ڪري آيا''' ''{{PAGENAME}}'''</big></center>'' '''السلام عليڪم! اسان اميد ڪريون ٿا تہ توھان سنڌي وڪيپيڊيا جي لاء بھترين اضافو ثابت ٿيندئو'''.<br> * وڪيپيڊيا ھڪ کليل ڄاڻ چيڪلو آھي جنھن کي اسان سڀ ملي ڪري لکندا ۽ سنواريندا آھيون. وڪيپيڊيا منصوبي جي شروعات جنوري 2001ع ۾ ٿي، جڏھن تہ سنڌي وڪيپيڊيا فيبروري 2006ع ۾ عمل آئي. في الحال ھن وڪيپيڊيا ۾ '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' [[Special:Allpages|مضمون]] موجود آھن.<br /> * ھن چيڪلي (انسائيڪلوپيڊيا) ۾ توھان مضمون نويسي، سنوار ۽ تصحيح کان پھريان ھيٺين صفحن تي ضرور نظر وجھو.''' * صفحن جي ظاھريت جي تبديلي ۽ طریقيڪار جي لاءِ ڏسو '''[[خاص:ترجيحات|ترجيحون]]'''. <Font - size=4> '''اصول ۽ قاعدا''' </Font - size> <Font - size=3> '''توھان جو واپرائيندڙ ۽ بحث صفحو''' </Font - size><br> ھتي توھانجو [[خاص:Mypage|'''مخصوص واپرائيندڙ صفحو بہ ھوندو''']] جتي توھان [[:زمرو:يوزر سانچا|پنھنجو تعارف لکي سگھو ٿا]]، ۽ توهانجي [[خاص:Mytalk|واپرائيندڙ بحث]] تي ٻيا رڪنَ توھان سان رابطو ڪري سگھن ٿا ۽ توھان ڏي پيغام موڪلي سگھن ٿا. * '''ڪنھن ٻئي رڪن کي پيغام موڪلڻ وقت ھنن امرن جو خاص خيال رکو''': ** '''جيڪڏھن ضرورت هجي تہ پيغام کي عنوان ضرور ڏيو'''. ** '''پيغام جي آخر ۾ پنهنجي صحيح ضرور وجھو، ان جي لاءِ هي علامت درج ڪريو'''--&#126;&#126;&#126;&#126;''' يا ھن ([[عڪس:Insert-signature.png|link=]]) بٽڻ تي ٽڙڪ ڪريو'''. ** '''[[Wikipedia:اصول بحث|اظھار بحث جي آدابن]] جو خصوصي خيال رکو'''. <Font - size=3> '''تعاون''' </Font - size> * '''وڪيپيڊيا جي ڪنھن بہ صفحي جي سڄي پاسي ڳوليو جو خانو نظر ايندو آھي. جنھن موضوع تي مضمون ٺاھڻ چاھيو تہ ڳوليو جي خاني ۾ لکو، ۽ ڳوليو تي ٽڙڪ ڪريو'''. <inputbox>type=search</inputbox> * '''توھان جي موضوع سان ملندڙ جلندڙ صفحا نظر ايندا. اھو اطمينان ڪرڻ کان پوء تہ توھان جي گهربل موضوع تي پھريان کان مضمون موجود ناھي، توھان نئون صفحو ٺاھي سگھو ٿا واضع هجي تہ ھڪ موضوع تي ھڪ کان وڌيڪ مضمون ٺاھڻ جي اجازت ناھي. توھان ھيٺ ڏنل خانو بہ استعمال ڪري سگھو ٿا'''. <inputbox>type=create</inputbox> * '''لکڻ کان پهرئين ھن ڳالھ جو يقين ڪريو تہ جنھن عنوان تي توھان لکي رھيا آھيو ان تي يا ان سان ملندڙ عنوانن تي وڪي ۾ ڪوئي مضمون نہ ھجي. ان جي لاء توھان ڳوليو جي خاني ۾ عنوان ۽ ان جا هم معنيٰ لفظ (اهڙا لفظ جن جي معني هڪ هجي) لکي ڳولا ڪريو'''.</center> |} -- توھان جي مدد جي لاء ھر وقت حاضر، اوهان جو خادم --[[واپرائيندڙ:KaleemBot|KaleemBot]] ([[واپرائيندڙ بحث:KaleemBot|ڳالھ]]) 10:44, 7 آڪٽوبر 2025 ( يو.ٽي.سي) 6dmkpg01x3x1g322llxqrfuw0o71ehf 0 87771 376176 373736 2026-05-06T17:49:08Z Ibne maryam 17680 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 376176 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qatari news media organization}} {{Infobox company | name = الجزيره ميڊيا نيٽ ورڪ<br> Al Jazeera Media Network <br>شبكة الجزيرة الإعلامية | logo = Al Jazeera English Newsdesk.jpg | native_name = شبكة الجزيرة الإعلامية | native_name_lang = ar | type = عوامي فائدي لاءِ پرائيويٽ فائونڊيشن | industry = ماس ميڊيا | founded = 1 نومبر 1996 - 29 سال اڳ | founder = حماد بن خليفه الثاني | hq_location = Qatar Radio and Television Corporation Complex | key_people = {{Plainlist|*حماد بن ثمر الثاني (چيئرمين)|* شيخ ناصر بن فيصل بن خليفه الثاني (ڊائريڪٽر جنرل)}} | products = خبرون نشر ڪرڻ، ويب پورٽل | hq_location_city = [[Wadi Al Sail]], Doha | hq_location_country = Qatar | area_served = سڄي دنيا ۾ | subsid = {{ubli|الجزيره عربي|الجزيره انگريزي|الجزيره مباشر|الجزيره ترڪ|الجزيره ڊاڪيومينٽري|AJ+|الجزيره پوڊ ڪاسٽ|الجزيره بلقان}} | num_employees = 3,000 | website = {{Official URL}} | footnotes = {{refn|As an [[autonomous|independent]] [[Statutory corporation|public corporation]].<ref>[https://almeezan.qa/LawPage.aspx?id=2536&language=en Law No. 1 of 1996 on the Establishment of the Al Jazeera Satellite Network] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210121071535/https://www.almeezan.qa/LawPage.aspx?id=2536&language=en |date=2021-01-21 }} (repealed 2011)</ref>}}<ref name="gnprivchange">{{cite news |url=http://gulfnews.com/news/gulf/qatar/al-jazeera-turning-into-private-media-organisation-1.837871 |title=Al Jazeera turning into private media organisation |date=13 July 2011 |author=Habib Toumi |newspaper=[[Gulf News]] |access-date=8 January 2013 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224221310/https://gulfnews.com/world/gulf/qatar/al-jazeera-turning-into-private-media-organisation-1.837871 |url-status=live }}</ref><ref name="insidestory.org.au">{{cite news|last=Bridges|first=Scott|url=https://insidestory.org.au/how-al-jazeera-took-on-the-english-speaking-world|title=How Al Jazeera took on the (English-speaking) world|date=2012-10-19|access-date=2021-01-13|archive-date=2021-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124172453/https://insidestory.org.au/how-al-jazeera-took-on-the-english-speaking-world/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite press release|title=Sheikh Hamad bin Thamer Al Thani|access-date=2021-01-13|url=https://network.aljazeera.net/about-us/management-profiles/sheikh-hamad-bin-thamer-al-thani|archive-date=2021-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227145209/https://network.aljazeera.net/about-us/management-profiles/sheikh-hamad-bin-thamer-al-thani|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite press release|title=Dr. Mostefa Souag|url=https://network.aljazeera.net/about-us/management-profiles/mostefa-souag|access-date=2021-01-13|archive-date=2021-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210208090655/https://network.aljazeera.net/about-us/management-profiles/mostefa-souag|url-status=dead}}</ref><ref name="aljazeera_profile"/> |logo_size=250px|caption=[[Al Jazeera English]] Newsroom|trading_name=Al Jazeera|location=قطر ريڊيو ۽ ٽيليويزن ڪارپوريشن ڪمپليڪس، وادي ال سيل، دوحا، قطر|location_city=دوحا، قطر|location_country={{flag|Qatar}}|locations=قطر ريڊيو ۽ ٽيليويزن ڪارپوريشن ڪمپليڪس، وادي ال سيل، دوحا، قطر|genre=نشريات|production=خبرون ۽ پوڊڪاسٽ|services=سڄي دنيا ۾|revenue=|operating_income=|net_income=|assets=|owner=قطر جي حڪومت|divisions=الجزيره عربي<br> الجزيره انگريزي<br> الجزيره مباشر<br> الجزيره ترڪ<br> الجزيره ڊاڪيومينٽري<br> AJ+<br> الجزيره پوڊ ڪاسٽ<br> الجزيره بلقان|intl=English}} '''الجزيره ميڊيا نيٽ ورڪ''' (عربي: شبكة الجزيرة الإعلامية) هڪ خانگي ميڊيا گروپ آهي. جنهن جو هيڊ ڪوارٽر "وادي السيل"، [[دوحہ|دوحا]]، [[قطر]] ۾ آهي. ان کي جزوي طور تي قطري حڪومت پاران فنڊ ڪيو ويندو آهي. نيٽ ورڪ جي مکيه چينلن ۾ ڊجيٽل پليٽ فارم، AJ+ سان گڏ، الجزيره عربي ۽ الجزيره انگريزي شامل آهن. جيڪا علائقائي ۽ بين الاقوامي خبرن کي ڍڪيندا آهن. الجزيره 150 ملڪن ۽ علائقن ۾ نشر ٿئي ٿو ۽ ان جا عالمي صارف 43 ڪروڙ آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/about-us|title=About Us|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026065013/https://www.aljazeera.com/about-us|archive-date=26 October 2023|access-date=27 Oct 2023|url-status=live}}</ref> اصل ۾ هڪ سيٽلائيٽ ٽي وي چينل جي طور تي تصور ڪيو ويو جيڪو عربي خبرون ۽ موجوده معاملن کي پهچائيندو هو، الجزيره ان کان پوءِ هڪ گهڻ رخي ميڊيا نيٽ ورڪ ۾ تبديل ٿي چڪو آهي جنهن ۾ مختلف پليٽ فارم شامل آهن جهڙوڪ آن لائن، ڪيترن ئي ٻولين ۾ خاص ٽيليويزن چينل، ۽ وڌيڪ. نيٽ ورڪ جي نيوز آپريشن ۾ هن وقت دنيا ۾ 70 بيورو آهن جيڪي نيٽ ورڪ جي چينلن ۽ آپريشنز جي وچ ۾ ورهايل آهن، ان کي عالمي سطح تي ميڊيا ڪمپنين ۾ بيوروز جي سڀ کان وڏي مجموعن مان هڪ بڻائي ٿو.<ref name="aljazeera_profile2">{{cite news|url=http://www.aljazeera.com/aboutus/|title=About Us|author=Al Jazeera Media Network|date=29 August 2019|work=Al Jazeera English|access-date=29 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171112224227/http://www.aljazeera.com/aboutus/|archive-date=12 November 2017|url-status=live}}</ref> الجزيره ميڊيا نيٽ ورڪ (AJMN) قطري حڪومت کان عوامي فنڊ حاصل ڪري ٿو. جڏهن ته نقاد اڪثر ڪري الجزيره عربي کي قطر جي پرڏيهي پاليسي کان متاثر سمجهن ٿا، <ref>{{cite journal|last1=Gasim|first1=Gamal|date=15 February 2018|title=The Qatari Crisis and Al Jazeera's Coverage of the War in Yemen|journal=Arab Media & Society|issue=25|doi=10.70090/GG18QCAJ|quote=its sudden increased coverage by Al-Jazeera English following the Qatari crisis would probably raise some legitimate concerns regarding such questions as whether Al-Jazeera English has been guilty of selection bias.}}</ref><ref name="kosarova2">{{cite journal|last=Kosárová|first=Dominika|date=2020|title=Al Jazeera and Al Arabiya: Understanding Media Bias|journal=Politické vedy|volume=23|issue=4|pages=87–108|doi=10.24040/politickevedy.2020.23.4.87-108|quote=Several studies have been dealing with the question of whether state-sponsored Al Jazeera and Al Arabiya are biased. Their findings suggest that the message of both media reflects the interests of their respective state-sponsors... The analysis shows that both media, when covering Muslim Summit, used manipulative techniques to deliver the opposite message about the Summit, which is in line with their state-sponsors' often incompatible regional ambitions and foreign policy}}</ref> الجزيره انگريزي کي ادارتي طور تي آزاد سمجهيو ويندو آهي.<ref>{{Citation |last1=Sadig |first1=Haydar Badawi |title=Voices from the Periphery |date=2019 |work=Al Jazeera in the Gulf and in the World: Is It Redefining Global Communication Ethics? |pages=163–190 |editor-last=Sadig |editor-first=Haydar Badawi |url=https://doi.org/10.1007/978-981-13-3420-7_6 |access-date=2025-12-23 |place=Singapore |publisher=Springer |language=en |doi=10.1007/978-981-13-3420-7_6 |isbn=978-981-13-3420-7 |quote=Al Jazeera’s resources, infrastructure, experience in crisis reporting and a vast editorial independence (compared to other media in the Arab World) confer a valuable presence in the Arab region and worldwide. |last2=Petcu |first2=Catalina}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Samuel-Azran |first1=Tal |title=Al-Jazeera, Qatar, and New Tactics in State-Sponsored Media Diplomacy |journal=American Behavioral Scientist |date=September 2013 |volume=57 |issue=9 |pages=1293–1311 |doi=10.1177/0002764213487736 |quote=Most scholars who have compared the English and Arabic websites widely concur that their outputs and broadcasting norms differ substantially.}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Fan |first1=Yingjie |last2=Pan |first2=Jennifer |last3=Sheng |first3=Jaymee |date=2024-01-02 |title=Strategies of Chinese State Media on Twitter |url=https://doi.org/10.1080/10584609.2023.2233911 |journal=Political Communication |volume=41 |issue=1 |pages=4–25 |doi=10.1080/10584609.2023.2233911 |issn=1058-4609 |quote=For example, the BBC is a statutory corporation independent of the UK government in strategy, content, and practice. Al-Jazeera is structured to receive funding from the government of Qatar but maintains its editorial independence (Seib, 2010).}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Bennett |first1=Stephen |url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781135046637 |title=Reporting at the Southern Borders |last2=Zamith |first2=Rodrigo |date=2013-10-15 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-04663-7 |editor-last=Dell'Orto |editor-first=Giovanna |edition= |language=en |chapter=A (More) Humanitarian Take: Al Jazeera English and Arabic Coverage of Immigration in the West |doi=10.4324/9780203499795 |quote=Al Jazeera was created in 1996 as an Arabic-language independent news network that communicated issues relevant to the Arab world to a pan-Arab audience; 10 years later, the editorially independent AJE was launched to reach worldwide audiences |editor-last2=Birchfield |editor-first2=Vicki L. |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/edit/10.4324/9780203499795-11/humanitarian-take-stephen-bennett-rodrigo-zamith}}</ref> نيٽ ورڪ کي اڪثر ڪري پرڏيهي حڪومتن پاران نشانو بڻايو ويو آهي جيڪي ان جي رپورٽنگ کان ناراض آهن.<ref>{{Cite web |last=Telhami |first=Shibley |date=15 June 2013 |title=Al Jazeera: The Most-Feared News Network |url=https://www.brookings.edu/articles/al-jazeera-the-most-feared-news-network/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119173134/https://www.brookings.edu/articles/al-jazeera-the-most-feared-news-network/ |archive-date=19 January 2024 |access-date=2024-04-05 |website=Brookings |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Tondo |first=Lorenzo |date=2024-04-01 |title=Al Jazeera faces 'security threat' ban as Israel passes new law |url=https://www.theguardian.com/world/2024/apr/01/al-jazeera-faces-security-threat-ban-after-israel-passes-new-law-benjamin-netanyahu |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406082215/https://www.theguardian.com/world/2024/apr/01/al-jazeera-faces-security-threat-ban-after-israel-passes-new-law-benjamin-netanyahu |archive-date=6 April 2024 |access-date=2024-04-05 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-08-07 |title=RSF denounces Malaysia's harassment of Al Jazeera journalists {{!}} RSF |url=https://rsf.org/en/rsf-denounces-malaysia-s-harassment-al-jazeera-journalists |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231002120018/https://rsf.org/en/rsf-denounces-malaysia-s-harassment-al-jazeera-journalists |archive-date=2 October 2023 |access-date=2024-04-05 |website=[[Reporters Without Borders]] |language=en}}</ref> قطر جي سفارتي بحران دوران. ڪيترن ئي عرب ملڪن قطر سان سفارتي لاڳاپا ختم ڪيا. ۽ ناڪابندي لاڳو ڪئي. انهن جي مطالبن مان هڪ الجزيره جي بندش هئي.<ref>{{Cite news|url=https://www.norwaynews.com/norway-press-groups-protest-al-jazeera-closure-call/|title=Norway press groups protest Al Jazeera closure call|last=Sethurupan|first=Nadarajah|date=30 June 2017|work=Norway News|access-date=2023-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416204951/http://www.norwaynews.com/norway-press-groups-protest-al-jazeera-closure-call/|archive-date=2021-04-16|url-status=live}}</ref> ٻين ميڊيا نيٽ ورڪن هن مطالبي جي خلاف آواز اٿاريو آهي.<ref>{{Cite news|url=https://www.norwaynews.com/norway-press-groups-protest-al-jazeera-closure-call/|title=Norway press groups protest Al Jazeera closure call|last=Sethurupan|first=Nadarajah|date=30 June 2017|work=Norway News|access-date=2023-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416204951/http://www.norwaynews.com/norway-press-groups-protest-al-jazeera-closure-call/|archive-date=2021-04-16|url-status=live}}</ref> ==تاريخ== ==ماتحت ادارا== ==الجزيره جا اثرات== ==ايڊٽوريل آزادي== ==پابنديون== الجزيره تي [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] ۽ [[اسرائيل]] سميت ڪيترن ئي مسلمان ملڪن، جنهن ۾ [[سعودي عرب]]، [[عراق]]، [[الجزائر]]، [[مصر]]، [[سوڊان]]، [[بحرين]] ۽ [[گڏيل عرب اماراتون|گڏيل عرب امارتون]] شامل آهن، پاران پابنديون لڳايو ويو ۽ الجزيره جي نشريات کي روڪيو ويو. عراقي حڪومت پاران ٽي ڀيرا پابندي لڳائي وئي آهي، تازو سال 2016ع ۾ جتي آفيسرن ان تي "تشدد کي ڀڙڪائڻ" جو الزام لڳايو. اسرائيل مئي 2024ع ۾ الجزيره تي پابندي لڳائي، ملڪ ۾ انهن جي آفيسن کي بند ڪرڻ تي مجبور ڪيو. سيپٽمبر 2024ع ۾، اسرائيلي فوج (IDF) [[رمله|رام الله]] ([[فلسطين جي رياست|فلسطين]] جي عارضي راڄڌاني) ۾، الجزيره کي قومي سلامتي لاءِ خطرو سمجهندي، آفيس کي بند ڪرڻ جو حڪم ڏنو. 2025ع جي شروعات ۾، فلسطيني اٿارٽي قطر جي الجزيره ٽي وي جي نشريات کي [[اولهائين ڪنارو|ويسٽ بينڪ]] مان معطل ڪري ڇڏيو، دعويٰ ڪئي ته اهو "اشتعال انگيز مواد" ڏيکاري ٿو. "وفا ٽي وي" (WAFA) پاران اٿارٽي جي ثقافت، داخلي ۽ مواصلات جي وزيرن ٻنهي جو حوالو ڏنو ويو ته چينل اهڙو مواد نشر ڪري رهيو هو جيڪو "دوکي ڏيندڙ ۽ تڪرار پيدا ڪندڙ" هو. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Qatar|Palestine|قطر|فلسطين}} * [[پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن]] * [[جيو پاليٽڪس]] * [[برٽش براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{commons category}} *{{Official website}} [[زمرو:الجزيره]] [[زمرو:قطر]] [[زمرو:ڪمپنيون]] [[زمرو:عرب ميڊيا]] [[زمرو:قطر ۾ ادارا]] [[زمرو:ابلاغ عامه]] [[زمرو:قطر ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:ابلاغ عامه جا ادارا]] [[زمرو:قطر ۾ ابلاغ عامه]] [[زمرو:قطر ۾ ابلاغ عامه جا ادارا]] [[زمرو:قطر ۾ ٽيليويزن]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:دوحه ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:قطر ۾ 1996 جون ادارا]] [[زمرو:پوڊ ڪاسٽنگ ڪمپنيون]] [[زمرو:قطر جون گڏيل ڪمپنيون]] [[زمرو:قطر پاران فنڊ ڪيل ميڊيا]] [[زمرو:دوحه ۾ قائم وڏا ميڊيا هائوس]] [[زمرو:عوامي طور تي فنڊ ڪيل براڊڪاسٽر]] [[زمرو:20 صدي ۾ قائم وڏي پيماني تي ميڊيا]] 89fprzjjgrrp6g8idcwodvq6e7etnrk 14 87799 376179 345346 2026-05-06T17:50:55Z Ibne maryam 17680 /* */ 376179 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپنيون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:قطر]] 4uof9z87d4i6ndxnayksuzmkck3b9p8 14 88522 376180 349197 2026-05-06T17:52:56Z Ibne maryam 17680 376180 wikitext text/x-wiki [[زمرو:کان ڪني]] [[زمرو:پاڪستان جون ڪمپنيون]] axw7g300855znpx2jtditzlrfr54xkb 376181 376180 2026-05-06T17:53:27Z Ibne maryam 17680 removed [[Category:کان ڪني]]; added [[Category:کاڻ ڪني]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 376181 wikitext text/x-wiki [[زمرو:کاڻ ڪني]] [[زمرو:پاڪستان جون ڪمپنيون]] 64aken4c58evrrasuc53fhd8jv81wfs 376182 376181 2026-05-06T17:55:49Z Ibne maryam 17680 removed [[Category:پاڪستان جون ڪمپنيون]]; added [[Category:پاڪستان جون بيڪريون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 376182 wikitext text/x-wiki [[زمرو:کاڻ ڪني]] [[زمرو:پاڪستان جون بيڪريون]] 6am2qecwyt14fax3t9hhl09gk0pib04 376184 376182 2026-05-06T17:58:04Z Ibne maryam 17680 /* */ 376184 wikitext text/x-wiki [[زمرو:کاڻ ڪني]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا قدرتي وسيلا]] b5synr3pot0ade4ej9hyuootjoqhark 0 93853 376237 367314 2026-05-07T05:10:30Z Ibne maryam 17680 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 376237 wikitext text/x-wiki {{short description|Pakistan's primary securities trading marketplace}} '''پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج''' (PSX)، جيڪو سال 1947ع ۾ '''ڪراچي اسٽاڪ ايڪسچينج''' (KSE) جي نالي سان قائم ٿيو، هڪ [[اسٽاڪ ايڪسچينج]] آهي جيڪو [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ واقع آهي.<ref>{{حوالو ويب|quote=11 December 2025}}</ref> جنوري 2016ع ۾، [[ڪراچي اسٽاڪ ايڪسچينج]] کي [[لاهور اسٽاڪ ايڪسچينج]] ۽ [[اسلام آباد اسٽاڪ ايڪسچينج]] سان ضم ڪري پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج ٺاهيو ويو، جنهن جو مقصد پاڪستان جي اسٽاڪ مارڪيٽن جي ٽڪراءَ کي گهٽائڻ ۽ اسٽريٽجڪ سيڙپڪاري ڀائيواري کي راغب ڪرڻ هو.<ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1232253/pakistan-stock-exchange-formally-launched|title=Pakistan Stock Exchange formally launched|date=11 January 2016|newspaper=Dawn|quote=16 September 2025}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=16 September 2025}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=11 December 2025}}</ref> فيبروري 2026ع تائين، پي ايس ايڪس 561 ڪمپنين جي فهرست ڏني آهي، جنهن جي ڪل مارڪيٽ سيڙپڪاري تقريبن 18,276 کرب پاڪستاني روپيا (تقريبن 64.83 ارب آمريڪي ڊالر) آهي. بينچ مارڪ ڪي ايس اي 100 انڊيڪس 1,56,181 پوائنٽس تي پهچي ويو آهي، جيڪو گذريل سال جي ڀيٽ ۾ 51.7 سيڪڙو واڌ کي ظاهر ڪري ٿو.<ref>{{حوالو ويب|quote=16 September 2025}}</ref> <ref name="mcap" /> ايڪسچينج ۾ 1,886 پرڏيهي اداراتي سيڙپڪار، 883 ملڪي ادارتي سيڙپڪار، لڳ ڀڳ 2,20,000 عام سيڙپڪار، 400 بروڪريج هائوس ۽ 21 اثاثن جي انتظام جون ڪمپنيون شامل آهن. جون 2021ع ۾ شامل ٿيڻ کان پوءِ، پي ايس ايڪس کي ورلڊ فيڊريشن آف ايڪسچينجز (WFE) پاران الحاق جو درجو ڏنو ويو، جيڪو ان جي بين الاقوامي سڃاڻپ ۾ هڪ اهم سنگ ميل آهي.<ref>{{حوالو ويب|date=2 June 2021|quote=4 December 2025}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=16 September 2025}}</ref> بلومبرگ پاران پي ايس ايڪس کي سال 2023ع، 2024ع ۽ 2025ع ۾ عالمي سطح تي بهترين ڪارڪردگي ڏيکاريندڙ مارڪيٽن مان هڪ قرار ڏنو ويو آهي.<ref name=":0">{{حوالو ويب|date=20 October 2023|quote=3 December 2025}}</ref> <ref name=":1">{{حوالو ويب|date=25 December 2024|quote=2025-12-04}}</ref> <ref name=":2">{{حوالو ويب|date=18 November 2025|quote=3 December 2025}}</ref> '''Pakistan Stock Exchange''' ('''PSX'''), founded as '''Karachi Stock Exchange''' ('''KSE''') in 1947, is a [[stock exchange]] based in [[Karachi]], [[Pakistan]].<ref>{{cite web |last1=Pakistan Stock Exchange |first1=PSXPakistan Stock Exchange |title=Pakistan Stock Exchange |url=https://www.psx.com.pk/psx/exchange/profile/about-us |access-date=11 December 2025 |website=Pakistan Stock Exchange |publisher=Pakistan Stock Exchange}}</ref> In January 2016, the Karachi Stock Exchange merged with the [[Lahore Stock Exchange]] and [[Islamabad Stock Exchange]] to form the PSX, aiming to reduce market fragmentation and attract strategic investment partnerships.<ref>{{cite news|url=https://www.dawn.com/news/1232253/pakistan-stock-exchange-formally-launched|title=Pakistan Stock Exchange formally launched|date=11 January 2016|newspaper=Dawn|access-date=16 September 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thenews.com.pk/latest/89546-Ishaq-Dar-formally-launches-Pakistan-Stock-Exchange|title=Ishaq Dar formally launches Pakistan Stock Exchange|website=The News International|access-date=16 September 2025}}</ref><ref>{{cite web |last1=Khan |first1=Afzal |title=Pakistan Stock Exchange opens |url=https://www.khaleejtimes.com/business/markets/pakistan-stock-exchange-opens |website=Khaleej Times. |publisher=Khaleej Times |access-date=11 December 2025}}</ref> As of February 2026, PSX lists 561 companies with a total [[market capitalization]] of approximately PKR 18.276 trillion (about $64.83 billion USD).<ref name="mcap">https://www.brecorder.com/news/40382995/pakistan-stock-exchange-posts-robust-rally</ref> The benchmark [[KSE 100 Index]] reached 156,181 Points, reflecting a 51.7% increase from the previous year.<ref>{{cite web|url=https://focus.world-exchanges.org/issue/january-2025/market-statistics|title=World Exchange Market Statistics January 2025|website=World Federation of Exchanges|access-date=16 September 2025}}</ref><ref name="mcap"/> The exchange has 1,886 [[foreign institutional investors]], 883 domestic institutional investors, around 220,000 retail investors, 400 brokerage houses, and 21 asset management companies.<ref name="2024rp"/> The PSX was granted affiliate status by the [[World Federation of Exchanges]] (WFE) after it joined in June 2021, marking a significant milestone in its international recognition.<ref>{{Cite web |date=2 June 2021 |title=PSX joins World Federation of Exchanges |url=https://dailytimes.com.pk/766271/psx-joins-world-federation-of-exchanges/ |access-date=4 December 2025 |website=[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]] |language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.psx.com.pk/psx/file/204673-1.pdf|title=PSX Joins World Federation of Exchanges as Affiliate|website=Pakistan Stock Exchange |access-date=16 September 2025}}</ref> PSX has been ranked by [[Bloomberg News|Bloomberg]] as one of the best-performing markets globally in 2023, 2024, and 2025.<ref name=":0">{{Cite web |last=Mangi |first=Faseeh |last2=Chakraborty |first2=Chiranjivi |date=20 October 2023 |title=Pakistan is World’s Second-Best Stock Market as Key Index Rises |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-10-20/pakistan-is-world-s-second-best-stock-market-as-kse-tops-50-000 |access-date=3 December 2025 |website=Bloomberg}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Khan |first=Ashraf |date=25 December 2024 |title=Pakistan posts 'massive' 86% share rally against all odds |url=https://asia.nikkei.com/business/markets/pakistan-posts-massive-86-share-rally-against-all-odds |access-date=2025-12-04 |website=Nikkei Asia |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Simon |first=Alex Gabriel |last2=Mangi |first2=Faseeh |date=18 November 2025 |title=Pakistan’s Mom-and-Pop Investors Drive 40% Rally in Stocks |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-11-19/retail-investor-wave-fuels-40-jump-in-pakistan-stocks-this-year |access-date=3 December 2025 |website=Bloomberg}}</ref> ==تاريخ== پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج (PSX) جنوري 2016ع ۾ پاڪستان جي حڪومت جي ڪراچي، لاهور ۽ اسلام آباد جي ٽن مکيه اسٽاڪ ايڪسچينجز کي هڪ قومي اسٽاڪ ايڪسچينج ۾ ضم ڪرڻ جي فيصلي کان پوءِ قائم ڪئي وئي هئي. 11 جنوري 2016ع تي سرڪاري لانچ کان اڳ ڪراچي اسٽاڪ ايڪسچينج پاران ٻن ڏينهن جو فرضي واپاري اجلاس منعقد ڪيو ويو. انضمام جو مقصد مارڪيٽ جي ٽڪراءَ کي گهٽائڻ، ريگيوليٽري نگراني کي بهتر بڻائڻ ۽ ٽيڪنالاجي ماهر ۽ بين الاقوامي سيڙپڪارن کي آڻڻ لاءِ اسٽريٽجڪ پارٽنرشپ لاءِ ڪيس کي مضبوط ڪرڻ هو. اهو اسٽاڪ ايڪسچينجز (ڪارپوريٽائيزيشن، ڊي ميوچولائيزيشن ۽ انٽيگريشن) ايڪٽ، 2012ع جي ٻئي مرحلي کي نشان لڳايو، جيڪو پاڪستان جي پارليامينٽ جي گڏيل اجلاس پاران منظور ڪيو ويو. سال 2017ع ۾، [[شنگھائي اسٽاڪ ايڪسچينج]]، [[شينزين اسٽاڪ ايڪسچينج]] ۽ چائنا فنانشل فيوچرز ايڪسچينج سميت چيني ايڪسچينجز جي هڪ ڪنسورشيم پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج (PSX) ۾ 40 سيڪڙو اسٽريٽجڪ اسٽيڪ حاصل ڪيو، جنهن سان چين ان جو سڀ کان وڏو پرڏيهي شيئر هولڊر بڻجي ويو. هن پارٽنرشپ ذريعي، PSX کي "چائنا ڪنيڪٽ" سسٽم تحت چيني ڪيپيٽل مارڪيٽن سان ڳنڍيو ويو، جنهن سان سرحد پار سيڙپڪاري جي وهڪري کي وڌيڪ فعال بڻايو ويو. ڊسمبر 2024ع تائين، ايڪسچينج ۾ 525 لسٽ ٿيل ڪمپنيون هيون جنهن جي گڏيل مارڪيٽ سيڙپڪاري تقريبن 14,500 کرب روپيا هئي. ايڪسچينج ڪيترائي اهم انڊيڪس هلائي ٿو، جن ۾ "ڪئ ايس اي-100 انڊيڪس"، "ڪئ ايس اي-30 انڊيڪس" ۽ KMI 30 انڊيڪس شامل آهن، جيڪا پاڪستان ۾ مارڪيٽ جي ڪارڪردگي لاءِ وڏي پيماني تي استعمال ٿيندڙ معيار آهن. ڪمپنين جي خالص تعداد انهن ڪمپنين جي فهرست کي خارج ڪرڻ کان پوءِ مختلف ٿئي ٿي جيڪي غير تعميل ڪندڙ يا ڊي لسٽ ٿيل آهن. ==مارڪيٽ جي جوڙجڪ ۽ آپريشن== ==ڳنڍيل ڪمپنيون== قابل ذڪر ڪمپنيون جن ۾ PSX ڪنٽرولنگ يا اهم اقليتي حصص جي مالڪ آهي انهن ۾ شامل آهن: * پاڪستان جي نيشنل ڪليئرنگ ڪمپني (PNCC) 49.71% * [[سينٽرل ڊپازٽري ڪمپني]] (CDC) 39.8% * پاڪستان مرڪنٽائل ايڪسچينج (PME) 28.41% * اي-ڪليئر (E-Clear) 25% * VIS ڪريڊٽ ريٽنگ %12.50 ==تفصيل== {{short description|Pakistan's primary securities trading marketplace}} {{Infobox settlement | name = پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج<br>Pakistan Stock Exchange |official_name=پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج لميٽيڊ<br>Pakistan Stock Exchange Limited|settlement_type=[[اسٽاڪ ايڪسچينج]]|image_skyline=Karachi stock exchange (4729587341).jpg|image_size=300px|imagesize=300px|image_caption=پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج، اندرين ڏيک|image_flag=|image_blank_emblem=|flag_size=|seal_type=|shield_size=|blank_emblem_size=|blank_emblem_type=|subdivision_name={{پرچم|پاڪستان}}|subdivision_name1=[[ڪراچي]]-74000|subdivision_name2={{increase}} {{PKRConvert|11.439|b}} (2024ع)|subdivision_name3={{increase}} {{PKRConvert|14.189|b}} (2024ع)|subdivision_type=[[ملڪ]]|subdivision_type1=هيڊ ڪوارٽر شهر|subdivision_type2=سرمائيداري|subdivision_type3=اثاثا|subdivision_type4=ريونيو|subdivision_name4={{increase}} {{PKRConvert|3.114|b}} (2024ع)|subdivision_type5=خالص آمدني|subdivision_name5={{increase}} {{PKRConvert|1.11|b}} (2024ع)|subdivision_type6=ملازمن جي تعداد|subdivision_name6=223 (2024ع)|established_title=مالڪ|established_date=[[چائنا فنانشل فيوچر ايڪسچينج]] (%17)<br/> [[شنگھائي اسٽاڪ ايڪسچينج]] (%8)<br/> [[شينزين اسٽاڪ ايڪسچينج]] (%5)<br />پاڪ چائنا انويسٽر ڪمپني (%5)<br/> [[حبيب بئنڪ لميٽيڊ]] (%5)|established_title1=بنياد پيو|established_date1=18 سيپٽمبر 1947ع (ڪراچي اسٽاڪ ايڪسچينج)|established_title2=انضمام ۽ قيام|established_date2=2014ع|established_title3=مکيه ماڻهو|established_date3=مکيه ماڻهو: [[فرخ ايڇ سبزواري]] {{small|(چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر ۽ مئنيجنگ ڊائريڪٽر)}}<br>[[عدنان اسد]] {{small|(خودمختيار ڊائريڪٽر)}} |nickname=اڳوڻو نالو: ڪراچي اسٽاڪ ايڪسچينج لميٽيڊ}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[زمرو:ڪراچي]] [[زمرو:اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[زمرو:پاڪستان جا قومي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ واپار]] [[زمرو:پاڪستان ۾ مالياتي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان جي معيشت]] bqp5lesljwqasc9wj0w3xx0g2dl7vqw 14 94443 376170 369016 2026-05-06T17:40:03Z Ibne maryam 17680 /* */ 376170 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:اوساڪا پريفيڪچر]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:جاپان جون ڪمپنيون]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي جون ڪمپنيون]] [[زمرو:جاپان جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:جاپان جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] 9vi4m4nfyf9yuu6ffuh71i9f1v4biho 14 94444 376172 369017 2026-05-06T17:41:30Z Ibne maryam 17680 /* */ 376172 wikitext text/x-wiki [[زمرو:جاپان جون ڪمپنيون]] [[زمرو:اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] r8vq0rrf1tat9kxj3i83iy5qba3ddga 376173 376172 2026-05-06T17:41:48Z Ibne maryam 17680 /* */ 376173 wikitext text/x-wiki [[زمرو:جاپان جون ڪمپنيون]] [[زمرو:اليڪٽرانڪس جون ڪمپنيون]] rwgqt3aw1jvz4vzqtr6n9ey4jpnjhf4 0 95972 376195 375995 2026-05-06T19:00:27Z Memon2025 21315 376195 wikitext text/x-wiki {{short description|Babylonian legal text}} {{Infobox document | document_name = حمورابي جو ڪوڊ<br> Hammurabi's code | image = P1050763 Louvre code Hammurabi face rwk.JPG | image_size = | image_alt = Photograph. The stele of the Code of Hammurabi in the Louvre Museum in Paris. | caption = [[پيرس]] جي [[لوور ميوزيم]] ۾ موجود پٿر جي تختي (Stelle) جنهن تي ڪوڊ لکيل آهي. | image2 = | image2_size = | image2_alt = | caption2 = | date_created = {{circa|1753 BC}} | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = [[لوور ميوزيم]]، [[پيرس]]، [[فرانس]] (اصل جاء: سيپار، [[ميسوپوٽيميا]])، [[ايران]] جي سوسه شهر ويجهو، نقلون [[عراق]] ۽ ٻئي ڪيتري ئي جاء تي موجود آهن. | commissioned = | writer = [[حمورابي]] | signers = | media_type = سنگ مرمر (باسالت پٿر) جي تختي<ref>{{cite book |last1=Sasson |first1=Jack |title=Civilizations of the Ancient Near East |publisher=Hendrickson |isbn=0684192799 |pages=901, 908}}</ref><ref>{{cite book |last1=Ross |first1=Leslie |title=Art and Architecture of the World's Religions |publisher=Greenwood Press |pages=35}}</ref> | subject = [[قانون]]، [[انصاف]] | purpose = تڪراري: قانون سازي، قانون جو اعلان يا قانون جي وضاحت | wikisource = Code of Hammurabi }} حمورابي جو قانون (<small>Code of Hammurabi</small>) هڪ بابلي قانوني متن آهي جيڪو لڳ ڀڳ سال <small>1753</small> ق.م. ۾ ٺهيو هو. اهو قديم ويجهي اوڀر جو سڀ کان ڊگهو، بهترين منظم ۽ بهترين محفوظ قانوني متن آهي. اهو اڪادي ٻولي جي پراڻي بابلي لهجي ۾ [[بابل]] ([[اڪادي سلطنت]]) جي پهرين خاندان جي ڇهين بادشاهه، [[حمورابي]] جي حڪم تي لکيو ويو. متن جي بنيادي ڪاپي <small>2.25</small> ميٽر (<small>7</small> فوٽ <small>4</small> انچ) ڊگهي بيسالٽ اسٽيل تي لکيل آهي، جيڪا هاڻ [[پيرس]] جي [[لوور ميوزيم]] ۾ محفوظ آهي. هي ڪتبو 1901ع ۾ موجوده ايران ۾ سوسا جي جاءِ تي ٻيهر دريافت ڪيو ويو، جتي ان جي تخليق کان 600 سال پوءِ ان کي لُٽي طور ورتو ويو هو. متن پاڻ هڪ هزار سالن کان وڌيڪ عرصي تائين ميسوپوٽيميا جي لکندڙن پاران نقل ڪيو ويو ۽ ان جو مطالعو ڪيو ويو. اها ڪتبو هاڻي پيرس جي لوور ميوزيم ۾ موجود آهي. ڪتبي جي چوٽي تي حمورابي جي رليف ۾ شماش (بابلي سج ۽ انصاف جو ديوتا) سان گڏ هڪ تصوير آهي. هن جي هيٺان تقريباً 4,130 اکرن تي مشتمل ڪينيفارم متن جي پٿر چٽسالي آهي. هڪ پنجون حصو شاعرانه انداز ۾ هڪ پيش لفظ ۽ ايپيلوگ تي مشتمل آهي. جڏهن ته باقي چار پنجون حصو انهن قانون تي مشتمل آهي، جنهن کي "حمورابي جو ڪوڊ" سڏيو ويندو آهي. پيش لفظ (Prologue) ۾ حمورابي دعويٰ ڪري ٿو ته ديوتائن پاران، "طاقتور کي ڪمزور تي ظلم ڪرڻ کان روڪڻ لاءِ" سندس حڪمراني ڏني وئي آهي. قانون جو متن "جيڪڏهن ... پوءِ" جهڙي مشروط جملن جي طور تي ظاهر ڪيو ويو آهي ۽ انهن جو دائرو وسيع آهي. مثال طور. فوجداري قانون، خانداني قانون، ملڪيت جو قانون ۽ تجارتي قانون تائين وسيع آهي. جديد عالمن ڪوڊ کي، ان جي سمجھيل انصاف ۽ قانون جي حڪمراني جي احترام جي تعريف سان ساراهيو آهي ۽ پراڻي بابلي سماج جي پيچيدگي تي اشارو ڪندڙ قرار ڏنو آهي. تورات جي قانون (موسوي شريعت) تي ان جي اثر بابت پڻ تمام گهڻي بحث ٿي آهي. عالمن، ٻن مجموعن جي بنياد تي جلدي ليڪس ٽيليونس جي سڃاڻپ ڪئي، جئين ته "اک جي بدلي اک" جو اصول. اشوري مطالعي جي ماهرن جي وچ ۾ بحث ان وقت کان وٺي ڪوڊ جي ڪيترن ئي پهلوئن جي چوڌاري مرڪوز آهي، جئين ته ان جو مقصد، ان جا بنيادي اصول، ان جي ٻولي ۽ اڳوڻي ۽ پوء جي قانوني مجموعن سان ان جو تعلق. انهن مسئلن جي چوڌاري غير يقيني صورتحال جي باوجود، حمورابي کي اشوريالوجي کان ٻاهر قانون جي تاريخ ۾ هڪ اهم وجود ۽ دستاويز کي هڪ سچي قانوني ڪوڊ طور سمجهيو ويندو آهي. آمريڪا جي حڪومتي عمارت، "ڪيپيٽول هلز" ۾، ٻين تاريخي قانون سازن سان گڏ، حمورابي جو هڪ پورٽريٽ پڻ موجود آهي، ڪيترن ئي ادارن ۾ ڪتبي جون نقلون موجود آهن، جن ۾ نيويارڪ شهر ۾ گڏيل قومن جي هيڊ ڪوارٽر، برلن ۾ پرگامون ميوزيم ۽ يونيورسٽي آف شڪاگو جو انسٽيٽيوٽ فار دي اسٽڊي آف اينشينٽ ڪلچرز شامل آهن.{{TOC limit|3}} ==پس منظر== ==ڪاپيون== ==ابتدائي اسڪالرشپ== ==فريم== === عنوان واري تصوير === [[File:F0182 Louvre Code Hammourabi Bas-relief Sb8 rwk.jpg|thumb|alt=Photograph. Refer to caption and adjacent text|لوور اسٽيل تي رليف]] رليف ۾ حمورابي کي ويٺل شمش جي سامهون بيٺو ڏيکاريو ويو آهي. شمش ديوتا جو سڱن وارو تاج پائي ٿو ۽ ان ۾ هڪ شمسي خاصيت آهي، شعلا، سندس ڪلهن مان نڪرندي. ان جي برعڪس، شيل، پنهنجي ايڊيشن پرنسپس ۾، ويٺل شڪل کي حمورابي ۽ بيٺل شڪل کي شمش جي طور تي سڃاڻپ ڪئي. شيل اهو به چيو ته منظر ۾ شمش کي حمورابي کي حڪم ڏيندي ڏيکاريو ويو آهي جڏهن ته حمورابي هڪ لکندڙ جو قلم کڻي، ديوتا ڏانهن ڌيان سان ڏسي رهيو آهي. مارٿا روٿ ٻين تشريحن جي فهرست ڏئي ٿي: "ته بادشاهه ديوتا کي قانون پيش ڪري رهيو آهي؛ ته بادشاهه عصا ۽ انگوٽي جي خودمختياري جي علامتن کي قبول ڪري رهيو آهي يا پيش ڪري رهيو آهي؛ يا - گهڻو ڪري - ته اهي نشان مندر جي تعمير ۾ استعمال ٿيندڙ عصا جي ماپ ۽ رسي جي ماپ جا ماپ جا اوزار آهن". حمورابي شايد شمش جي نقل به ڪري رهيو هجي. جيتوڻيڪ، اهو يقيني آهي ته ڊرافٽسمين ترتيب ۽ علامت نگاري استعمال ڪندي حمورابي جا ديواني دائري سان ويجها لاڳاپا ڏيکاريا. === پيش لفظ === پيش لفظ ۽ اختتامي لفظ گڏجي متن جو پنجون حصو ڍڪين ٿا. لڳ ڀڳ 4,130 لائينن مان، پيش لفظ 300 لائينن تي ۽ اختتامي لفظ 500 لائينن تي مشتمل آهي. اهي قانونن جي چوڌاري رنگ جي جوڙجڪ ۾ آهن، جيتوڻيڪ انهن کي قانونن کان ڌار ڪرڻ لاءِ ڪو به بصري وقفو ناهي. ٻئي شاعرانه انداز ۾ لکيل آهن، ۽، جيئن وليم ڊبليو ڊيوس لکيو آهي، "گهڻو ڪجهه شامل آهي ... جيڪو تمام گهڻو braggadocio وانگر لڳندو آهي". 300 لائينن جو تعارف حمورابي جي شاهي اختيار جي ايٽولوجي سان شروع ٿئي ٿو (1-49). بابلي آسماني ديوتا ۽ ديوتائن جو بادشاهه، انوم، مردوڪ کي انسانيت تي حڪمراني ڏني. مردوڪ پنهنجي زميني طاقت جو مرڪز بابل چونڊيو، جيڪو حقيقي دنيا ۾ هن کي پنهنجي سرپرستي ديوتا طور پوڄيندو هو. مردوڪ بابل اندر بادشاهي جو دفتر قائم ڪيو. آخرڪار، انوم، بابلي هوا جي ديوتا اينليل سان گڏ، حمورابي کي بابل جو بادشاهه چونڊيو. حمورابي کي "طاقتور کي ڪمزور تي ظلم ڪرڻ کان روڪڻ لاءِ" حڪومت ڪرڻي هئي (37-39: dannum enšam ana lā ḫabālim). هن کي شامش وانگر ميسوپوٽيميا (صالمات قاقديم، لفظي طور تي "ڪارا مٿي وارا ماڻهو") تي ​​اڀرڻو هو ۽ زمين کي روشن ڪرڻو هو (40-44). حمورابي پوءِ پنهنجي ڪاميابين ۽ خوبين (50-291) کي درج ڪيو. اهي اسم جي صورت ۾ ظاهر ڪيا ويا آهن، اڪادي پهرين شخص واحد نامياتي جملي جي تعمير ۾ "[اسم] ... اناڪو" ("مان [اسم] آهيان"). پهريون نامياتي جملو (50-53) مختصر آهي: "مان حمورابي آهيان، چرواه، ديوتا اينليل پاران چونڊيل" (حمورابي ريم نبيت اينليل اناڪو). پوءِ حمورابي هڪ واحد نامياتي جملي ۾ 200 کان وڌيڪ لائينن تائين جاري رهي ٿو جنهن ۾ اناڪو آخر تائين دير سان آهي (291). حمورابي بار بار پاڻ کي نعوم، "پرهيزگار" سڏيندو آهي (لڪون 61، 149، 241، ۽ 272). حمورابي جو استعارو سندس قوم جي چرواه جي طور تي پڻ ورجايو ويندو آهي. relief appears to show Hammurabi standing before a seated Shamash.{{sfnp|Roth|1995a|p=73}} Shamash wears the horned crown of divinity{{sfnmp|1a1=Van Buren|1y=1943|2a1=Black|2a2=Green|2y=1998|2pp=102–103|3a1=Slanski|3y=2012|3p=106}} and has a solar attribute, flames,{{sfnp|Black|Green|1998|p=183}} spouting from his shoulders.{{sfnp|Breasted|1916|p=132}} Contrastingly, Scheil, in his {{lang|la|editio princeps}},{{sfnp|Souvay|1910}} identified the seated figure as Hammurabi and the standing figure as Shamash. Scheil also held that the scene showed Shamash dictating to Hammurabi while Hammurabi held a scribe's [[stylus]], gazing attentively at the god.{{sfnp|Scheil|1902|p=12}} Martha Roth lists other interpretations: "that the king is offering the laws to the god; that the king is accepting or offering the emblems of sovereignty of the rod and ring; or—most probably—that these emblems are the measuring tools of the rod-measure and rope-measure used in temple-building".{{sfnp|Roth|1995b|pp=22–23}} Hammurabi may even be imitating Shamash.{{sfnp|Charpin|2010|pp=81–82}} It is certain, though, that the draughtsman showed Hammurabi's close links to the divine realm,{{sfnp|Roth|1995b|p=23}} using composition and iconography.{{sfnp|Elsen-Novák|Novák|2006|pp=148–149}} ===Prologue=== The prologue and epilogue together occupy one-fifth of the text. Out of around 4,130 lines, the prologue occupies 300 lines and the epilogue occupies 500.{{sfnp|Roth|1995b|pp=15–16}} They are in [[ring composition]] around the laws, though there is no visual break distinguishing them from the laws.{{sfnp|Roth|1995b|p=16}} Both are written in poetic style,{{sfnp|Huehnergard|2011|p=160}} and, as William W. Davies wrote, "contain much{{nbsp}}... which sounds very like braggadocio".{{sfnp|Davies|1905|p=15}} The 300-line prologue begins with an [[etiology]] of Hammurabi's royal authority (1–49). [[Anu]]m, the Babylonian [[sky god]] and [[king of the gods]], granted rulership over humanity to [[Marduk]]. Marduk chose the centre of his earthly power to be Babylon, which in the real world worshipped him as its [[tutelary god]]. Marduk established the office of kingship within Babylon. Finally, Anum, along with the Babylonian [[wind god]] [[Enlil]], chose Hammurabi to be Babylon's king. Hammurabi was to rule "to prevent the strong from oppressing the weak" (37–39: {{lang|akk|dannum enšam ana lā ḫabālim}}). He was to rise like Shamash over the Mesopotamians (the {{lang|akk|ṣalmāt qaqqadim}}, literally the "black-headed people") and illuminate the land (40–44).{{sfnp|Roth|1995a|pp=76–77}}<ref group="note" name="CDLI and Roth">{{harvtxt|CDLI|2019}}'s line numbering, {{harvtxt|Roth|1995a}}'s translation. The line numbers may seem low, since the CDLI edition does not include sections not found on the Louvre stele.</ref> Hammurabi then lists his achievements and virtues (50–291). These are expressed in noun form, in the Akkadian first person singular nominal sentence construction "[noun]{{nbsp}}... {{lang|akk|anāku}}" ("I am [noun]").{{sfnp|Huehnergard|2011|pp=11–12}} The first nominal sentence (50–53) is short: "I am Hammurabi, the shepherd, selected by the god Enlil" ({{lang|akk|ḫammurabi rē'ûm nibīt enlil anāku}}). Then Hammurabi continues for over 200 lines in a single nominal sentence with the {{lang|akk|anāku}} delayed to the very end (291).{{sfnp|Roth|1995a|pp=77–80}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> Hammurabi repeatedly calls himself {{lang|akk|na'dum}}, "pious" (lines 61, 149, 241, and 272). The metaphor of Hammurabi as his people's shepherd also recurs. It was a common metaphor for [[ancient Near East]]ern kings, but is perhaps justified by Hammurabi's interest in his subjects' affairs.{{sfnp|Van De Mieroop|2005|p=82}} His affinities with many different gods are stressed throughout. He is portrayed as dutiful in restoring and maintaining temples and peerless on the battlefield. The list of his accomplishments has helped establish that the text was written late in Hammurabi's reign. After the list, Hammurabi explains that he fulfilled Marduk's request to establish "truth and justice" ({{lang|akk|kittam u mīšaram}}) for the people (292–302), although the prologue never directly references the laws.{{sfnp|Driver|Miles|1952|pp=40–41}} The prologue ends "at that time:" (303: {{lang|akk|inūmišu}}) and the laws begin.{{sfnp|Roth|1995a|pp=80–81}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> ===Epilogue=== [[File:Enki(Ea).jpg|thumb|alt=Ea or Enki, depicted on a cylinder seal with streams of fish spouting from his shoulders. Refer to caption|[[Ea (mythology)|Ea/Enki]], [[god of wisdom]] whom Hammurabi implores to confuse any defacer of his stele, depicted on a [[cylinder seal]] c.&nbsp;2300 BC]] Unlike the prologue, the 500-line epilogue is explicitly related to the laws.{{sfnp|Driver|Miles|1952|pp=40–41}} The epilogue begins (3144'–3151'): "These are the just decisions which Hammurabi{{nbsp}}... has established" ({{lang|akk|dīnāt mīšarim ša ḫammurabi... ukinnu-ma}}). He exalts his laws and his magnanimity (3152'–3239').{{sfnp|Roth|1995a|pp=133–134}} He then expresses a hope that "any wronged man who has a lawsuit" ({{lang|akk|awīlum ḫablum ša awātam iraššû}}) may have the laws of the stele read aloud to him and know his rights (3240'–3256').{{sfnp|Roth|1995a|p=134}} This would bring Hammurabi praise (3257'–3275') and divine favour (3276'–3295').{{sfnp|Roth|1995a|pp=134–135}} Hammurabi wishes for good fortune for any ruler who heeds his pronouncements and respects his stele (3296'–3359').{{sfnp|Roth|1995a|pp=135–136}} However, he invokes the wrath of the gods on any man who disobeys or erases his pronouncements (3360'–3641', the end of the text).{{sfnp|Roth|1995a|pp=136–140}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> The epilogue contains much legal imagery, and the phrase "to prevent the strong from oppressing the weak" (3202'–3203': {{lang|akk|dannum enšam ana lā ḫabālim}}){{sfnp|Roth|1995a|p=133}} is reused from the prologue. However, the king's main concern appears to be ensuring that his achievements are not forgotten and his name not sullied.{{sfnmp|1a1=Driver|1a2=Miles|1y=1952|1p=37|2a1=Bottéro|2y=1992|2p=167}} The list of curses heaped upon any future defacer is 281 lines long and extremely forceful. Some of the curses are very vivid: "may the god [[Sin (mythology)|Sin]]{{nbsp}}... decree for him a life that is no better than death" (3486'–3508': {{lang|akk|sîn... balāṭam ša itti mūtim šitannu ana šīmtim lišīmšum}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} "may he [the future defacer] conclude every day, month, and year of his reign with groaning and mourning" (3497'–3501': {{lang|akk|ūmī warḫī šanāt palēšu ina tānēḫim u dimmatim lišaqti}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} may he experience "the spilling of his life force like water" (3435'–3436': {{lang|akk|tabāk napištišu kīma mê}}).{{sfnp|Roth|1995a|p=137}} Hammurabi implores a variety of gods individually to turn their particular attributes against the defacer. For example: "may the [[storm god|[storm] god]] [[Adad]]{{nbsp}}... deprive him of the benefits of rain from heaven and flood from the springs" (3509'–3515': {{lang|akk|adad... zunnī ina šamê mīlam ina nagbim līṭeršu}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} "may the [[god of wisdom|god [of wisdom]]] [[Ea (Babylonian god)|Ea]]{{nbsp}}... deprive him of all understanding and wisdom, and may he lead him into confusion" (3440'–3451': {{lang|akk|ea... uznam u nēmeqam līṭeršu-ma ina mīšītim littarrūšu}}).{{sfnp|Roth|1995a|p=137}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> Gods and goddesses are invoked in this order:{{sfnp|Roth|1995a|pp=136–140}} {{div col|colwidth=15em}} # Anum (3387'–3394') # Enlil (3395'–3422') # [[Ninlil]] (3423'–3439') # Ea (3440'–3458') # Shamash (3459'–3485') # Sin (3486'–3508') # Adad (3509'–3525') # [[Zababa]] (3526'–3536') # [[Ishtar]] (3537'–3573') # [[Nergal]] (3574'–3589') # [[Nintu]] (3590'–3599') # [[Ninkarrak]] (3600'–3619') # All the gods (3620'–3635') # Enlil, a second time (3636'–3641') {{div col end}} ==قانون== حمورابي جو ڪوڊ قديم ويجهي اوڀر جو سڀ کان ڊگهو ۽ بهترين منظم ۽ انهي سان گڏ بهترين محفوظ ڪيل قانوني متن آهي. هيٺ ڏنل درجه بندي (ڪالمن 1-3) ڪيترن ئي ترميمن سان ڊرائيور اينڊ ميلس جي آهي ۽ روٿ جو ترجمو استعمال ڪيو ويو آهي. خطن سان نمائندگي ڪندڙ قانون اهي آهن, جيڪا بنيادي طور تي لوور اسٽيل کان سواءِ ٻين دستاويزن مان ٻيهر تعمير ڪيا ويا آهن. {| class="wikitable mw-collapsible" |+ حمورابي جي ڪوڊ ۾ شامل قانوني علائقا. مخصوص دفعات ۽ مثالن سان گڏ |- ! scope="col" | قانوني علائقو ! scope="col" | قانون ! scope="col" | مخصوص دفعات ! scope="col" | مثال (انگريزي) ! scope="col" | مثال (اڪادي) |- ! scope="row" | قانون جي انتظاميه جي خلاف ڏوهه | 1–5 |ڪوڙا الزام (1-2) ڪوڙا شاهدي (3-4) فيصلي جي جعلسازي (5) | جيڪڏهن ڪو ماڻهو ٻئي ماڻهوءَ تي الزام لڳائي ٿو ۽ ان تي قتل جو الزام لڳائي ٿو. پر ان جي خلاف ثبوت نه ٿو آڻي سگهي، ته ان جي الزام لڳائڻ واري کي قتل ڪيو ويندو.(1) | {{lang|akk|šumma awīlum awīlam ubbir-ma nērtam elišu iddi-ma lā uktīnšu mubbiršu iddâk}} (1) |- ! scope="row" | Property offences | 6–25 | {{plainlist| *stealing and receiving stolen property (6–13) *kidnapping (14) *harbouring fugitive slaves (15–20) *breaking and entering (21) *burglary (22–24) *looting burning houses (25) }} | If a man breaks into a house, they shall kill him and hang him in front of that very breach. (21){{sfnp|Roth|1995a|p=85}} ملڪيت جا ڏوھ. چوري ڪيل ملڪيت چوري ڪرڻ ۽ وصول ڪرڻ. اغوا. مفرور غلامن کي پناهه ڏيڻ. ڀڃڻ ۽ داخل ٿيڻ. چوري. ساڙيندڙ گھرن کي لُٽڻ. جيڪڏهن ڪو ماڻهو گهر ۾ گهڙي ٿو ته ان کي قتل ڪري ان کي ان ئي ڀت جي سامهون لٽڪائي ڇڏيندا. şumma awīlum bītam ipluš ina p زمين ۽ گهر 26-k جاگيرن جي مدت (26-41) هارين جا فرض (42-48) هارين جا قرض (49-52) آبپاشي جا ڏوهه (53-56) ڍورن جي بي حرمتي (57-58) وڻ ڪٽڻ (59) کجور جي باغن جي سنڀال (60-a) گهرن سان لاڳاپيل ڏوهه (b-k) جيڪڏهن ڪنهن ماڻهوءَ تي قرض آهي، ۽ طوفان جو ديوتا عدد سندس ميدان کي تباهه ڪري ٿو يا ٻوڏ فصلن کي لوڙهي ڇڏي ٿي، يا پاڻيءَ جي کوٽ سبب ميدان ۾ اناج نه پوکيو وڃي - ان سال هو پنهنجي قرضدار کي اناج واپس نه ڪندو؛ هو پنهنجي معاهدي جي ڪارڪردگيءَ کي معطل ڪندو [لفظي طور تي ”مٽيءَ جي گولي“] ۽ هو ان سال جي سود جي ادائيگي نه ڪندو. (48) [9] summa awilum huubulum ališu ibašši-ma eqelšu adad irtaḫiṣ u lū bibbulum itbal u lū ina lā mê še'um ina eqlim lā ittabši ina šattim'ašeše. هُبُلِيُسُ الْطَارَ تُوَپَاسُ اُرَطَابُ وَصِبَطَمَ شَعْطِمَ شُوَاطِلِ الْعَنْدِينَ (48) ڪامرس ايل-126 قرض ۽ واپار (l-107) گھر جي سنڀال (108-111) ڪوريئرز طرفان فراڊ | {{lang|akk|šumma awīlum bītam ipluš ina pāni pilšim šuāti idukkūšu-ma iḫallalūšu}} (21) |- ! scope="row" | Land and houses | 26–k | {{plainlist| *[[land tenure|tenure]] of [[fief]]s (26–41) *duties of farmers (42–48) *debts of farmers (49–52) *irrigation offences (53–56) *cattle trespass (57–58) *cutting down trees (59) *care of date orchards (60–a) *offences connected with houses (b–k) }} | If a man has a debt lodged against him, and the storm-god Adad devastates his field or a flood sweeps away the crops, or there is no grain grown in the field due to insufficient water—in that year he will not repay grain to his creditor; he shall suspend performance of his contract [literally "wet his clay tablet"] and he will not give interest payments for that year. (48){{sfnp|Roth|1995a|p=90}} | {{lang|akk|šumma awīlum ḫubullum elišu ibašši-ma eqelšu adad irtaḫiṣ u lū bibbulum itbal u lū ina lā mê še'um ina eqlim lā ittabši ina šattim šuāti še'am ana bēl ḫubullišu ul utār ṭuppašu uraṭṭab u ṣibtam ša šattim šuāti ul inaddin}} (48) |- ! scope="row" | Commerce | l–126 | {{plainlist| *loans and trade (l–107) *innkeeping (108–111) *fraud by couriers (112) *[[distraint]] and pledge of persons for debt (113–119) *safe custody or deposit (120–126) }} | If a merchant should give silver to a trading agent for an investment venture, and he [the trading agent] incurs a loss on his journeys, he shall return silver to the merchant in the amount of the capital sum. (102){{sfnp|Roth|1995a|p=100}} | {{lang|akk|šumma tamkārum ana šamallim kaspam ana tadmiqtim ittadin-ma ašar illiku bitiqtam ītamar qaqqad kaspim ana tamkārim utār}} (102) |- ! scope="row" | Marriage, family, and property |style="white-space: nowrap;"|127–194 |style="white-space: nowrap;"| {{plainlist| *slander of {{lang|akk|ugbabtum}}-priestesses or married women (127) *definition of "married woman" (128) *adultery (129–132) *remarriage in husbands' absence (133–136) *divorce (137–143) *marriage to {{lang|akk|nadītum}}-women (144–147) *maintenance of sick wives (148–149) *gifts from husbands to wives (150) *liability of spouses for debt (151–152) *murder of husbands (153) *incest (154–158) *inchoate marriage (159–161) *devolution of marriage-gifts after wives' deaths (162–164) *gifts to sons {{lang|la|[[inter vivos]]}} (165) *succession amongst sons (166–167) *disinheritance of sons (168–169) *legitimation (170) *widows' property (171–174) *marriage of {{lang|akk|awīlum}}-class women to slaves (175–176) *remarriage of widows (177) *sacral women (178–184) *adoption and nursing of infants (185–194) }} | If a man takes in adoption a young child at birth [literally "in its water"] and then rears him, that child will not be reclaimed. (185){{sfnp|Roth|1995a|p=119}} | {{lang|akk|šumma awīlum ṣeḫram ina mêšu ana mārūtim ilqe-ma urtabbīšu tarbītum šī ul ibbaqqar}} (185) |- ! scope="row" | Assault | 195–214 | {{plainlist| *assaults on fathers (195) *assaults on {{lang|akk|awīlum}}-class men (196–208) *assaults causing miscarriage (209–214) }} | If an [{{lang|akk|awīlum}}] should blind the eye of another [{{lang|akk|awīlum}}], they shall blind his eye. (196){{sfnp|Roth|1995a|p=121}} | {{lang|akk|šumma awīlum īn mār awīlim uḫtappid īnšu uḫappadū}} (196) |- ! scope="row" | Professional men | 215–240 | {{plainlist| *surgeons (215–223) *veterinary surgeons (224–225) *branders (226–227) *builders (228–233) *shipbuilders and boatmen (234–240) }} | If a builder constructs a house for a man but does not make it conform to specifications so that a wall then buckles, that builder shall make that wall sound using his silver. (233){{sfnp|Roth|1995a|p=125}} | {{lang|akk|šumma itinnum bītam ana awīlim īpuš-ma šipiršu lā ušteṣbi-ma igārum iqtūp itinnum šū ina kasap ramānišu igāram šuāti udannan}} (233) |- ! scope="row" | Agriculture | 241–273 | {{plainlist| *oxen (241–252) *theft of fodder by tenants (253–256) *hire of agricultural labourers (257–258) *theft of agricultural implements (259–260) *hire of herdsmen (261) *duties of shepherds (262–267) *hire of beasts and wagons (268–272) *hire of seasonal labourers (273) }} | If an ox gores to death a man while it is passing through the streets, there is no legal basis for claims. (250){{sfnp|Roth|1995a|p=128}} | {{lang|akk|šumma alpum sūqam ina alākišu awīlam ikkip-ma uštamīt dīnum šū rugummâm ul išu}} (250) |- ! scope="row" | Rates of hire | 274–277 | {{plainlist| *wages of craftsmen (274) *hire of boats (275–277) }} | If a man rents a boat of 60-[{{lang|akk|kur}}] capacity, he shall give one-sixth [of a shekel] of silver per day as its hire. (277){{sfnp|Roth|1995a|p=132}} | {{lang|akk|šumma awīlum elep šūšim īgur ina ūmim ištēn šuduš kaspam idīša inaddin}} (277) |- ! scope="row" | Slaves | 278–282 | {{plainlist| *warranties on sale of slaves (278–279) *purchase of slaves abroad (280–281) *denial of mastership (282) }} | If a slave should declare to his master, "You are not my master", he [the master] shall bring charge and proof against him that he is indeed his slave, and his master shall cut off his ear. (281){{sfnp|Roth|1995a|p=132}} | {{lang|akk|šumma wardum ana bēlišu ul bēlī atta iqtabi kīma warassu ukānšu-ma bēlšu uzunšu inakkis}} (282) |} ==پڻ ڏسو== * [[بخشالي مسودو]] * [[جان مارشل (آثار قديمہ جو ماھر)]] * [[سوات ۾ پٿرن تي ٽي هزار ورهيه پراڻا تصويري عڪس]] * [[قديم آثار]] * [[نقش نگاري]] * [[ٽيهه هزار سال پراڻيون پينٽنگز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons and category}} {{Wikisource|Codex Hammurabi}} {{Wikiversity|Hammurabi's Code}} * [https://cdli.mpiwg-berlin.mpg.de/artifacts/464358 CDLI's transliteration, normalisation, and translation] * [https://archive.org/stream/mmoires04franuoft#page/n6/mode/1up Scheil's {{lang|la|editio princeps}}] (in French) * [http://www.general-intelligence.com/library/hr.pdf King's translation] * [https://www.gutenberg.org/files/17150/17150-h/17150-h.htm Johns' translation] * [https://en.wikisource.org/wiki/The_Code_of_Hammurabi_(Harper_translation) Harper's translation (Wikisource)] * [https://web.archive.org/web/20201205050436/http://www.louvre.fr/en/oeuvre-notices/law-code-hammurabi-king-babylon The Louvre's page] {{portal|Law|Middle East|Iraq|Iran}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Code of Hammurabi}} [[زمرو:قانون]] [[زمرو:حمورابي]] [[زمرو:ميسوپوٽيميا]] [[زمرو:دستاويز]] [[زمرو:قديم آثار]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:پهرين بابلي سلطنت]] [[زمرو:قانوني ڪوڊ]] [[زمرو:فقه]] [[زمرو:قانوني تاريخ]] [[زمرو:مقابلي وارو قانون]] [[زمرو:قديم ويجھو اوڀر قانون]] [[زمرو:قديم ويجھو اوڀر اسٽيل]] [[زمرو:18 صدي قبل مسيح اسٽيل]] [[زمرو:اڪادي لکت]] [[زمرو:اڪادي ادب]] [[زمرو:بابليونيا]] [[زمرو:بابل]] [[زمرو:سوسا]] [[زمرو:1901 آثار قديمه جون دريافتون]] [[زمرو:1901 ايران ۾]] [[زمرو:ايران ۾ آثار قديمه جون دريافتون]] [[زمرو:اوڀر ۽ وچ اوڀر جي ويجهو قديم آثار لوور]] 8ux3i6abawq51cceazvyprmc2238rhe 376246 376195 2026-05-07T08:00:02Z Memon2025 21315 376246 wikitext text/x-wiki {{short description|Babylonian legal text}} {{Infobox document | document_name = حمورابي جو ڪوڊ<br> Hammurabi's code | image = P1050763 Louvre code Hammurabi face rwk.JPG | image_size = | image_alt = Photograph. The stele of the Code of Hammurabi in the Louvre Museum in Paris. | caption = [[پيرس]] جي [[لوور ميوزيم]] ۾ موجود پٿر جي تختي (Stelle) جنهن تي ڪوڊ لکيل آهي. | image2 = | image2_size = | image2_alt = | caption2 = | date_created = {{circa|1753 BC}} | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = [[لوور ميوزيم]]، [[پيرس]]، [[فرانس]] (اصل جاء: سيپار، [[ميسوپوٽيميا]])، [[ايران]] جي سوسه شهر ويجهو، نقلون [[عراق]] ۽ ٻئي ڪيتري ئي جاء تي موجود آهن. | commissioned = | writer = [[حمورابي]] | signers = | media_type = سنگ مرمر (باسالت پٿر) جي تختي<ref>{{cite book |last1=Sasson |first1=Jack |title=Civilizations of the Ancient Near East |publisher=Hendrickson |isbn=0684192799 |pages=901, 908}}</ref><ref>{{cite book |last1=Ross |first1=Leslie |title=Art and Architecture of the World's Religions |publisher=Greenwood Press |pages=35}}</ref> | subject = [[قانون]]، [[انصاف]] | purpose = تڪراري: قانون سازي، قانون جو اعلان يا قانون جي وضاحت | wikisource = Code of Hammurabi }} حمورابي جو قانون (<small>Code of Hammurabi</small>) هڪ بابلي قانوني متن آهي جيڪو لڳ ڀڳ سال <small>1753</small> ق.م. ۾ ٺهيو هو. اهو قديم ويجهي اوڀر جو سڀ کان ڊگهو، بهترين منظم ۽ بهترين محفوظ قانوني متن آهي. اهو اڪادي ٻولي جي پراڻي بابلي لهجي ۾ [[بابل]] ([[اڪادي سلطنت]]) جي پهرين خاندان جي ڇهين بادشاهه، [[حمورابي]] جي حڪم تي لکيو ويو. متن جي بنيادي ڪاپي <small>2.25</small> ميٽر (<small>7</small> فوٽ <small>4</small> انچ) ڊگهي بيسالٽ اسٽيل تي لکيل آهي، جيڪا هاڻ [[پيرس]] جي [[لوور ميوزيم]] ۾ محفوظ آهي. هي ڪتبو 1901ع ۾ موجوده ايران ۾ سوسا جي جاءِ تي ٻيهر دريافت ڪيو ويو، جتي ان جي تخليق کان 600 سال پوءِ ان کي لُٽي طور ورتو ويو هو. متن پاڻ هڪ هزار سالن کان وڌيڪ عرصي تائين ميسوپوٽيميا جي لکندڙن پاران نقل ڪيو ويو ۽ ان جو مطالعو ڪيو ويو. اها ڪتبو هاڻي پيرس جي لوور ميوزيم ۾ موجود آهي. ڪتبي جي چوٽي تي حمورابي جي رليف ۾ شماش (بابلي سج ۽ انصاف جو ديوتا) سان گڏ هڪ تصوير آهي. هن جي هيٺان تقريباً 4,130 اکرن تي مشتمل ڪينيفارم متن جي پٿر چٽسالي آهي. هڪ پنجون حصو شاعرانه انداز ۾ هڪ پيش لفظ ۽ ايپيلوگ تي مشتمل آهي. جڏهن ته باقي چار پنجون حصو انهن قانون تي مشتمل آهي، جنهن کي "حمورابي جو ڪوڊ" سڏيو ويندو آهي. پيش لفظ (Prologue) ۾ حمورابي دعويٰ ڪري ٿو ته ديوتائن پاران، "طاقتور کي ڪمزور تي ظلم ڪرڻ کان روڪڻ لاءِ" سندس حڪمراني ڏني وئي آهي. قانون جو متن "جيڪڏهن ... پوءِ" جهڙي مشروط جملن جي طور تي ظاهر ڪيو ويو آهي ۽ انهن جو دائرو وسيع آهي. مثال طور. فوجداري قانون، خانداني قانون، ملڪيت جو قانون ۽ تجارتي قانون تائين وسيع آهي. جديد عالمن ڪوڊ کي، ان جي سمجھيل انصاف ۽ قانون جي حڪمراني جي احترام جي تعريف سان ساراهيو آهي ۽ پراڻي بابلي سماج جي پيچيدگي تي اشارو ڪندڙ قرار ڏنو آهي. تورات جي قانون (موسوي شريعت) تي ان جي اثر بابت پڻ تمام گهڻي بحث ٿي آهي. عالمن، ٻن مجموعن جي بنياد تي جلدي ليڪس ٽيليونس جي سڃاڻپ ڪئي، جئين ته "اک جي بدلي اک" جو اصول. اشوري مطالعي جي ماهرن جي وچ ۾ بحث ان وقت کان وٺي ڪوڊ جي ڪيترن ئي پهلوئن جي چوڌاري مرڪوز آهي، جئين ته ان جو مقصد، ان جا بنيادي اصول، ان جي ٻولي ۽ اڳوڻي ۽ پوء جي قانوني مجموعن سان ان جو تعلق. انهن مسئلن جي چوڌاري غير يقيني صورتحال جي باوجود، حمورابي کي اشوريالوجي کان ٻاهر قانون جي تاريخ ۾ هڪ اهم وجود ۽ دستاويز کي هڪ سچي قانوني ڪوڊ طور سمجهيو ويندو آهي. آمريڪا جي حڪومتي عمارت، "ڪيپيٽول هلز" ۾، ٻين تاريخي قانون سازن سان گڏ، حمورابي جو هڪ پورٽريٽ پڻ موجود آهي، ڪيترن ئي ادارن ۾ ڪتبي جون نقلون موجود آهن، جن ۾ نيويارڪ شهر ۾ گڏيل قومن جي هيڊ ڪوارٽر، برلن ۾ پرگامون ميوزيم ۽ يونيورسٽي آف شڪاگو جو انسٽيٽيوٽ فار دي اسٽڊي آف اينشينٽ ڪلچرز شامل آهن.{{TOC limit|3}} ==پس منظر== ==ڪاپيون== ==ابتدائي اسڪالرشپ== ==فريم== === عنوان واري تصوير === [[File:F0182 Louvre Code Hammourabi Bas-relief Sb8 rwk.jpg|thumb|alt=Photograph. Refer to caption and adjacent text|لوور اسٽيل تي رليف]] رليف ۾ حمورابي کي ويٺل شمش جي سامهون بيٺو ڏيکاريو ويو آهي. شمش ديوتا جو سڱن وارو تاج پائي ٿو ۽ ان ۾ هڪ شمسي خاصيت آهي، شعلا، سندس ڪلهن مان نڪرندي. ان جي برعڪس، شيل، پنهنجي ايڊيشن پرنسپس ۾، ويٺل شڪل کي حمورابي ۽ بيٺل شڪل کي شمش جي طور تي سڃاڻپ ڪئي. شيل اهو به چيو ته منظر ۾ شمش کي حمورابي کي حڪم ڏيندي ڏيکاريو ويو آهي جڏهن ته حمورابي هڪ لکندڙ جو قلم کڻي، ديوتا ڏانهن ڌيان سان ڏسي رهيو آهي. مارٿا روٿ ٻين تشريحن جي فهرست ڏئي ٿي: "ته بادشاهه ديوتا کي قانون پيش ڪري رهيو آهي؛ ته بادشاهه عصا ۽ انگوٽي جي خودمختياري جي علامتن کي قبول ڪري رهيو آهي يا پيش ڪري رهيو آهي؛ يا - گهڻو ڪري - ته اهي نشان مندر جي تعمير ۾ استعمال ٿيندڙ عصا جي ماپ ۽ رسي جي ماپ جا ماپ جا اوزار آهن". حمورابي شايد شمش جي نقل به ڪري رهيو هجي. جيتوڻيڪ، اهو يقيني آهي ته ڊرافٽسمين ترتيب ۽ علامت نگاري استعمال ڪندي حمورابي جا ديواني دائري سان ويجها لاڳاپا ڏيکاريا. === پيش لفظ === پيش لفظ ۽ اختتامي لفظ گڏجي متن جو پنجون حصو ڍڪين ٿا. لڳ ڀڳ 4,130 لائينن مان، پيش لفظ 300 لائينن تي ۽ اختتامي لفظ 500 لائينن تي مشتمل آهي. اهي قانونن جي چوڌاري رنگ جي جوڙجڪ ۾ آهن، جيتوڻيڪ انهن کي قانونن کان ڌار ڪرڻ لاءِ ڪو به بصري وقفو ناهي. ٻئي شاعرانه انداز ۾ لکيل آهن، ۽، جيئن وليم ڊبليو ڊيوس لکيو آهي، "گهڻو ڪجهه شامل آهي ... جيڪو تمام گهڻو braggadocio وانگر لڳندو آهي". 300 لائينن جو تعارف حمورابي جي شاهي اختيار جي ايٽولوجي سان شروع ٿئي ٿو (1-49). بابلي آسماني ديوتا ۽ ديوتائن جو بادشاهه، انوم، مردوڪ کي انسانيت تي حڪمراني ڏني. مردوڪ پنهنجي زميني طاقت جو مرڪز بابل چونڊيو، جيڪو حقيقي دنيا ۾ هن کي پنهنجي سرپرستي ديوتا طور پوڄيندو هو. مردوڪ بابل اندر بادشاهي جو دفتر قائم ڪيو. آخرڪار، انوم، بابلي هوا جي ديوتا اينليل سان گڏ، حمورابي کي بابل جو بادشاهه چونڊيو. حمورابي کي "طاقتور کي ڪمزور تي ظلم ڪرڻ کان روڪڻ لاءِ" حڪومت ڪرڻي هئي (37-39: dannum enšam ana lā ḫabālim). هن کي شامش وانگر ميسوپوٽيميا (صالمات قاقديم، لفظي طور تي "ڪارا مٿي وارا ماڻهو") تي ​​اڀرڻو هو ۽ زمين کي روشن ڪرڻو هو (40-44). حمورابي پوءِ پنهنجي ڪاميابين ۽ خوبين (50-291) کي درج ڪيو. اهي اسم جي صورت ۾ ظاهر ڪيا ويا آهن، اڪادي پهرين شخص واحد نامياتي جملي جي تعمير ۾ "[اسم] ... اناڪو" ("مان [اسم] آهيان"). پهريون نامياتي جملو (50-53) مختصر آهي: "مان حمورابي آهيان، چرواه، ديوتا اينليل پاران چونڊيل" (حمورابي ريم نبيت اينليل اناڪو). پوءِ حمورابي هڪ واحد نامياتي جملي ۾ 200 کان وڌيڪ لائينن تائين جاري رهي ٿو جنهن ۾ اناڪو آخر تائين دير سان آهي (291). حمورابي بار بار پاڻ کي نعوم، "پرهيزگار" سڏيندو آهي (لڪون 61، 149، 241، ۽ 272). حمورابي جو استعارو سندس قوم جي چرواه جي طور تي پڻ ورجايو ويندو آهي. relief appears to show Hammurabi standing before a seated Shamash.{{sfnp|Roth|1995a|p=73}} Shamash wears the horned crown of divinity{{sfnmp|1a1=Van Buren|1y=1943|2a1=Black|2a2=Green|2y=1998|2pp=102–103|3a1=Slanski|3y=2012|3p=106}} and has a solar attribute, flames,{{sfnp|Black|Green|1998|p=183}} spouting from his shoulders.{{sfnp|Breasted|1916|p=132}} Contrastingly, Scheil, in his {{lang|la|editio princeps}},{{sfnp|Souvay|1910}} identified the seated figure as Hammurabi and the standing figure as Shamash. Scheil also held that the scene showed Shamash dictating to Hammurabi while Hammurabi held a scribe's [[stylus]], gazing attentively at the god.{{sfnp|Scheil|1902|p=12}} Martha Roth lists other interpretations: "that the king is offering the laws to the god; that the king is accepting or offering the emblems of sovereignty of the rod and ring; or—most probably—that these emblems are the measuring tools of the rod-measure and rope-measure used in temple-building".{{sfnp|Roth|1995b|pp=22–23}} Hammurabi may even be imitating Shamash.{{sfnp|Charpin|2010|pp=81–82}} It is certain, though, that the draughtsman showed Hammurabi's close links to the divine realm,{{sfnp|Roth|1995b|p=23}} using composition and iconography.{{sfnp|Elsen-Novák|Novák|2006|pp=148–149}} ===Prologue=== The prologue and epilogue together occupy one-fifth of the text. Out of around 4,130 lines, the prologue occupies 300 lines and the epilogue occupies 500.{{sfnp|Roth|1995b|pp=15–16}} They are in [[ring composition]] around the laws, though there is no visual break distinguishing them from the laws.{{sfnp|Roth|1995b|p=16}} Both are written in poetic style,{{sfnp|Huehnergard|2011|p=160}} and, as William W. Davies wrote, "contain much{{nbsp}}... which sounds very like braggadocio".{{sfnp|Davies|1905|p=15}} The 300-line prologue begins with an [[etiology]] of Hammurabi's royal authority (1–49). [[Anu]]m, the Babylonian [[sky god]] and [[king of the gods]], granted rulership over humanity to [[Marduk]]. Marduk chose the centre of his earthly power to be Babylon, which in the real world worshipped him as its [[tutelary god]]. Marduk established the office of kingship within Babylon. Finally, Anum, along with the Babylonian [[wind god]] [[Enlil]], chose Hammurabi to be Babylon's king. Hammurabi was to rule "to prevent the strong from oppressing the weak" (37–39: {{lang|akk|dannum enšam ana lā ḫabālim}}). He was to rise like Shamash over the Mesopotamians (the {{lang|akk|ṣalmāt qaqqadim}}, literally the "black-headed people") and illuminate the land (40–44).{{sfnp|Roth|1995a|pp=76–77}}<ref group="note" name="CDLI and Roth">{{harvtxt|CDLI|2019}}'s line numbering, {{harvtxt|Roth|1995a}}'s translation. The line numbers may seem low, since the CDLI edition does not include sections not found on the Louvre stele.</ref> Hammurabi then lists his achievements and virtues (50–291). These are expressed in noun form, in the Akkadian first person singular nominal sentence construction "[noun]{{nbsp}}... {{lang|akk|anāku}}" ("I am [noun]").{{sfnp|Huehnergard|2011|pp=11–12}} The first nominal sentence (50–53) is short: "I am Hammurabi, the shepherd, selected by the god Enlil" ({{lang|akk|ḫammurabi rē'ûm nibīt enlil anāku}}). Then Hammurabi continues for over 200 lines in a single nominal sentence with the {{lang|akk|anāku}} delayed to the very end (291).{{sfnp|Roth|1995a|pp=77–80}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> Hammurabi repeatedly calls himself {{lang|akk|na'dum}}, "pious" (lines 61, 149, 241, and 272). The metaphor of Hammurabi as his people's shepherd also recurs. It was a common metaphor for [[ancient Near East]]ern kings, but is perhaps justified by Hammurabi's interest in his subjects' affairs.{{sfnp|Van De Mieroop|2005|p=82}} His affinities with many different gods are stressed throughout. He is portrayed as dutiful in restoring and maintaining temples and peerless on the battlefield. The list of his accomplishments has helped establish that the text was written late in Hammurabi's reign. After the list, Hammurabi explains that he fulfilled Marduk's request to establish "truth and justice" ({{lang|akk|kittam u mīšaram}}) for the people (292–302), although the prologue never directly references the laws.{{sfnp|Driver|Miles|1952|pp=40–41}} The prologue ends "at that time:" (303: {{lang|akk|inūmišu}}) and the laws begin.{{sfnp|Roth|1995a|pp=80–81}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> ===Epilogue=== [[File:Enki(Ea).jpg|thumb|alt=Ea or Enki, depicted on a cylinder seal with streams of fish spouting from his shoulders. Refer to caption|[[Ea (mythology)|Ea/Enki]], [[god of wisdom]] whom Hammurabi implores to confuse any defacer of his stele, depicted on a [[cylinder seal]] c.&nbsp;2300 BC]] Unlike the prologue, the 500-line epilogue is explicitly related to the laws.{{sfnp|Driver|Miles|1952|pp=40–41}} The epilogue begins (3144'–3151'): "These are the just decisions which Hammurabi{{nbsp}}... has established" ({{lang|akk|dīnāt mīšarim ša ḫammurabi... ukinnu-ma}}). He exalts his laws and his magnanimity (3152'–3239').{{sfnp|Roth|1995a|pp=133–134}} He then expresses a hope that "any wronged man who has a lawsuit" ({{lang|akk|awīlum ḫablum ša awātam iraššû}}) may have the laws of the stele read aloud to him and know his rights (3240'–3256').{{sfnp|Roth|1995a|p=134}} This would bring Hammurabi praise (3257'–3275') and divine favour (3276'–3295').{{sfnp|Roth|1995a|pp=134–135}} Hammurabi wishes for good fortune for any ruler who heeds his pronouncements and respects his stele (3296'–3359').{{sfnp|Roth|1995a|pp=135–136}} However, he invokes the wrath of the gods on any man who disobeys or erases his pronouncements (3360'–3641', the end of the text).{{sfnp|Roth|1995a|pp=136–140}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> The epilogue contains much legal imagery, and the phrase "to prevent the strong from oppressing the weak" (3202'–3203': {{lang|akk|dannum enšam ana lā ḫabālim}}){{sfnp|Roth|1995a|p=133}} is reused from the prologue. However, the king's main concern appears to be ensuring that his achievements are not forgotten and his name not sullied.{{sfnmp|1a1=Driver|1a2=Miles|1y=1952|1p=37|2a1=Bottéro|2y=1992|2p=167}} The list of curses heaped upon any future defacer is 281 lines long and extremely forceful. Some of the curses are very vivid: "may the god [[Sin (mythology)|Sin]]{{nbsp}}... decree for him a life that is no better than death" (3486'–3508': {{lang|akk|sîn... balāṭam ša itti mūtim šitannu ana šīmtim lišīmšum}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} "may he [the future defacer] conclude every day, month, and year of his reign with groaning and mourning" (3497'–3501': {{lang|akk|ūmī warḫī šanāt palēšu ina tānēḫim u dimmatim lišaqti}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} may he experience "the spilling of his life force like water" (3435'–3436': {{lang|akk|tabāk napištišu kīma mê}}).{{sfnp|Roth|1995a|p=137}} Hammurabi implores a variety of gods individually to turn their particular attributes against the defacer. For example: "may the [[storm god|[storm] god]] [[Adad]]{{nbsp}}... deprive him of the benefits of rain from heaven and flood from the springs" (3509'–3515': {{lang|akk|adad... zunnī ina šamê mīlam ina nagbim līṭeršu}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} "may the [[god of wisdom|god [of wisdom]]] [[Ea (Babylonian god)|Ea]]{{nbsp}}... deprive him of all understanding and wisdom, and may he lead him into confusion" (3440'–3451': {{lang|akk|ea... uznam u nēmeqam līṭeršu-ma ina mīšītim littarrūšu}}).{{sfnp|Roth|1995a|p=137}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> Gods and goddesses are invoked in this order:{{sfnp|Roth|1995a|pp=136–140}} {{div col|colwidth=15em}} # Anum (3387'–3394') # Enlil (3395'–3422') # [[Ninlil]] (3423'–3439') # Ea (3440'–3458') # Shamash (3459'–3485') # Sin (3486'–3508') # Adad (3509'–3525') # [[Zababa]] (3526'–3536') # [[Ishtar]] (3537'–3573') # [[Nergal]] (3574'–3589') # [[Nintu]] (3590'–3599') # [[Ninkarrak]] (3600'–3619') # All the gods (3620'–3635') # Enlil, a second time (3636'–3641') {{div col end}} ==قانون== حمورابي جو ڪوڊ قديم ويجهي اوڀر جو سڀ کان ڊگهو ۽ بهترين منظم ۽ انهي سان گڏ بهترين محفوظ ڪيل قانوني متن آهي. هيٺ ڏنل درجه بندي (ڪالمن 1-3) ڪيترن ئي ترميمن سان ڊرائيور اينڊ ميلس جي آهي ۽ روٿ جو ترجمو استعمال ڪيو ويو آهي. خطن سان نمائندگي ڪندڙ قانون اهي آهن, جيڪا بنيادي طور تي لوور اسٽيل کان سواءِ ٻين دستاويزن مان ٻيهر تعمير ڪيا ويا آهن. {| class="wikitable mw-collapsible" |+ حمورابي جي ڪوڊ ۾ شامل قانوني علائقا. مخصوص دفعات ۽ مثالن سان گڏ |- ! scope="col" | قانوني علائقو ! scope="col" | قانون ! scope="col" | مخصوص دفعات ! scope="col" | مثال (انگريزي) ! scope="col" | مثال (اڪادي) |- ! scope="row" | قانون جي انتظاميه جي خلاف ڏوهه | 1–5 |ڪوڙا الزام (1-2) ڪوڙا شاهدي (3-4) فيصلي جي جعلسازي (5) | جيڪڏهن ڪو ماڻهو ٻئي ماڻهوءَ تي الزام لڳائي ٿو ۽ ان تي قتل جو الزام لڳائي ٿو. پر ان جي خلاف ثبوت نه ٿو آڻي سگهي، ته ان جي الزام لڳائڻ واري کي قتل ڪيو ويندو.(1) | {{lang|akk|šumma awīlum awīlam ubbir-ma nērtam elišu iddi-ma lā uktīnšu mubbiršu iddâk}} (1) |- ! scope="row" | Property offences | 6–25 | {{plainlist| *stealing and receiving stolen property (6–13) *kidnapping (14) *harbouring fugitive slaves (15–20) *breaking and entering (21) *burglary (22–24) *looting burning houses (25) }} | If a man breaks into a house, they shall kill him and hang him in front of that very breach. (21){{sfnp|Roth|1995a|p=85}} جيڪڏهن ڪو ماڻهو گهر ۾ گهڙي ٿو ته ان کي قتل ڪري ان کي ان ئي ڀت جي سامهون لٽڪائي ڇڏيندا. şumma awīlum bītam ipluš ina p زمين ۽ گهر 26-k جاگيرن جي مدت (26-41) هارين جا فرض (42-48) هارين جا قرض (49-52) آبپاشي جا ڏوهه (53-56) ڍورن جي بي حرمتي (57-58) وڻ ڪٽڻ (59) کجور جي باغن جي سنڀال (60-a) گهرن سان لاڳاپيل ڏوهه (b-k) جيڪڏهن ڪنهن ماڻهوءَ تي قرض آهي، ۽ طوفان جو ديوتا عدد سندس ميدان کي تباهه ڪري ٿو يا ٻوڏ فصلن کي لوڙهي ڇڏي ٿي، يا پاڻيءَ جي کوٽ سبب ميدان ۾ اناج نه پوکيو وڃي - ان سال هو پنهنجي قرضدار کي اناج واپس نه ڪندو؛ هو پنهنجي معاهدي جي ڪارڪردگيءَ کي معطل ڪندو [لفظي طور تي ”مٽيءَ جي گولي“] ۽ هو ان سال جي سود جي ادائيگي نه ڪندو. (48) [9] summa awilum huubulum ališu ibašši-ma eqelšu adad irtaḫiṣ u lū bibbulum itbal u lū ina lā mê še'um ina eqlim lā ittabši ina šattim'ašeše. هُبُلِيُسُ الْطَارَ تُوَپَاسُ اُرَطَابُ وَصِبَطَمَ شَعْطِمَ شُوَاطِلِ الْعَنْدِينَ (48) ڪامرس ايل-126 قرض ۽ واپار (l-107) گھر جي سنڀال (108-111) ڪوريئرز طرفان فراڊ | {{lang|akk|šumma awīlum bītam ipluš ina pāni pilšim šuāti idukkūšu-ma iḫallalūšu}} (21) |- ! scope="row" | Land and houses | 26–k | {{plainlist| *[[land tenure|tenure]] of [[fief]]s (26–41) *duties of farmers (42–48) *debts of farmers (49–52) *irrigation offences (53–56) *cattle trespass (57–58) *cutting down trees (59) *care of date orchards (60–a) *offences connected with houses (b–k) }} | If a man has a debt lodged against him, and the storm-god Adad devastates his field or a flood sweeps away the crops, or there is no grain grown in the field due to insufficient water—in that year he will not repay grain to his creditor; he shall suspend performance of his contract [literally "wet his clay tablet"] and he will not give interest payments for that year. (48){{sfnp|Roth|1995a|p=90}} | {{lang|akk|šumma awīlum ḫubullum elišu ibašši-ma eqelšu adad irtaḫiṣ u lū bibbulum itbal u lū ina lā mê še'um ina eqlim lā ittabši ina šattim šuāti še'am ana bēl ḫubullišu ul utār ṭuppašu uraṭṭab u ṣibtam ša šattim šuāti ul inaddin}} (48) |- ! scope="row" | Commerce | l–126 | {{plainlist| *loans and trade (l–107) *innkeeping (108–111) *fraud by couriers (112) *[[distraint]] and pledge of persons for debt (113–119) *safe custody or deposit (120–126) }} | If a merchant should give silver to a trading agent for an investment venture, and he [the trading agent] incurs a loss on his journeys, he shall return silver to the merchant in the amount of the capital sum. (102){{sfnp|Roth|1995a|p=100}} | {{lang|akk|šumma tamkārum ana šamallim kaspam ana tadmiqtim ittadin-ma ašar illiku bitiqtam ītamar qaqqad kaspim ana tamkārim utār}} (102) |- ! scope="row" | Marriage, family, and property |style="white-space: nowrap;"|127–194 |style="white-space: nowrap;"| {{plainlist| *slander of {{lang|akk|ugbabtum}}-priestesses or married women (127) *definition of "married woman" (128) *adultery (129–132) *remarriage in husbands' absence (133–136) *divorce (137–143) *marriage to {{lang|akk|nadītum}}-women (144–147) *maintenance of sick wives (148–149) *gifts from husbands to wives (150) *liability of spouses for debt (151–152) *murder of husbands (153) *incest (154–158) *inchoate marriage (159–161) *devolution of marriage-gifts after wives' deaths (162–164) *gifts to sons {{lang|la|[[inter vivos]]}} (165) *succession amongst sons (166–167) *disinheritance of sons (168–169) *legitimation (170) *widows' property (171–174) *marriage of {{lang|akk|awīlum}}-class women to slaves (175–176) *remarriage of widows (177) *sacral women (178–184) *adoption and nursing of infants (185–194) }} | If a man takes in adoption a young child at birth [literally "in its water"] and then rears him, that child will not be reclaimed. (185){{sfnp|Roth|1995a|p=119}} | {{lang|akk|šumma awīlum ṣeḫram ina mêšu ana mārūtim ilqe-ma urtabbīšu tarbītum šī ul ibbaqqar}} (185) |- ! scope="row" | Assault | 195–214 | {{plainlist| *assaults on fathers (195) *assaults on {{lang|akk|awīlum}}-class men (196–208) *assaults causing miscarriage (209–214) }} | If an [{{lang|akk|awīlum}}] should blind the eye of another [{{lang|akk|awīlum}}], they shall blind his eye. (196){{sfnp|Roth|1995a|p=121}} | {{lang|akk|šumma awīlum īn mār awīlim uḫtappid īnšu uḫappadū}} (196) |- ! scope="row" | Professional men | 215–240 | {{plainlist| *surgeons (215–223) *veterinary surgeons (224–225) *branders (226–227) *builders (228–233) *shipbuilders and boatmen (234–240) }} | If a builder constructs a house for a man but does not make it conform to specifications so that a wall then buckles, that builder shall make that wall sound using his silver. (233){{sfnp|Roth|1995a|p=125}} | {{lang|akk|šumma itinnum bītam ana awīlim īpuš-ma šipiršu lā ušteṣbi-ma igārum iqtūp itinnum šū ina kasap ramānišu igāram šuāti udannan}} (233) |- ! scope="row" | Agriculture | 241–273 | {{plainlist| *oxen (241–252) *theft of fodder by tenants (253–256) *hire of agricultural labourers (257–258) *theft of agricultural implements (259–260) *hire of herdsmen (261) *duties of shepherds (262–267) *hire of beasts and wagons (268–272) *hire of seasonal labourers (273) }} | If an ox gores to death a man while it is passing through the streets, there is no legal basis for claims. (250){{sfnp|Roth|1995a|p=128}} | {{lang|akk|šumma alpum sūqam ina alākišu awīlam ikkip-ma uštamīt dīnum šū rugummâm ul išu}} (250) |- ! scope="row" | Rates of hire | 274–277 | {{plainlist| *wages of craftsmen (274) *hire of boats (275–277) }} | If a man rents a boat of 60-[{{lang|akk|kur}}] capacity, he shall give one-sixth [of a shekel] of silver per day as its hire. (277){{sfnp|Roth|1995a|p=132}} | {{lang|akk|šumma awīlum elep šūšim īgur ina ūmim ištēn šuduš kaspam idīša inaddin}} (277) |- ! scope="row" | Slaves | 278–282 | {{plainlist| *warranties on sale of slaves (278–279) *purchase of slaves abroad (280–281) *denial of mastership (282) }} | If a slave should declare to his master, "You are not my master", he [the master] shall bring charge and proof against him that he is indeed his slave, and his master shall cut off his ear. (281){{sfnp|Roth|1995a|p=132}} | {{lang|akk|šumma wardum ana bēlišu ul bēlī atta iqtabi kīma warassu ukānšu-ma bēlšu uzunšu inakkis}} (282) |} ==پڻ ڏسو== * [[بخشالي مسودو]] * [[جان مارشل (آثار قديمہ جو ماھر)]] * [[سوات ۾ پٿرن تي ٽي هزار ورهيه پراڻا تصويري عڪس]] * [[قديم آثار]] * [[نقش نگاري]] * [[ٽيهه هزار سال پراڻيون پينٽنگز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons and category}} {{Wikisource|Codex Hammurabi}} {{Wikiversity|Hammurabi's Code}} * [https://cdli.mpiwg-berlin.mpg.de/artifacts/464358 CDLI's transliteration, normalisation, and translation] * [https://archive.org/stream/mmoires04franuoft#page/n6/mode/1up Scheil's {{lang|la|editio princeps}}] (in French) * [http://www.general-intelligence.com/library/hr.pdf King's translation] * [https://www.gutenberg.org/files/17150/17150-h/17150-h.htm Johns' translation] * [https://en.wikisource.org/wiki/The_Code_of_Hammurabi_(Harper_translation) Harper's translation (Wikisource)] * [https://web.archive.org/web/20201205050436/http://www.louvre.fr/en/oeuvre-notices/law-code-hammurabi-king-babylon The Louvre's page] {{portal|Law|Middle East|Iraq|Iran}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Code of Hammurabi}} [[زمرو:قانون]] [[زمرو:حمورابي]] [[زمرو:ميسوپوٽيميا]] [[زمرو:دستاويز]] [[زمرو:قديم آثار]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:پهرين بابلي سلطنت]] [[زمرو:قانوني ڪوڊ]] [[زمرو:فقه]] [[زمرو:قانوني تاريخ]] [[زمرو:مقابلي وارو قانون]] [[زمرو:قديم ويجھو اوڀر قانون]] [[زمرو:قديم ويجھو اوڀر اسٽيل]] [[زمرو:18 صدي قبل مسيح اسٽيل]] [[زمرو:اڪادي لکت]] [[زمرو:اڪادي ادب]] [[زمرو:بابليونيا]] [[زمرو:بابل]] [[زمرو:سوسا]] [[زمرو:1901 آثار قديمه جون دريافتون]] [[زمرو:1901 ايران ۾]] [[زمرو:ايران ۾ آثار قديمه جون دريافتون]] [[زمرو:اوڀر ۽ وچ اوڀر جي ويجهو قديم آثار لوور]] 4q4jvdxx5vumupgenmazyhcf0ywdffp 376247 376246 2026-05-07T08:17:42Z Memon2025 21315 376247 wikitext text/x-wiki {{short description|Babylonian legal text}} {{Infobox document | document_name = حمورابي جو ڪوڊ<br> Hammurabi's code | image = P1050763 Louvre code Hammurabi face rwk.JPG | image_size = | image_alt = Photograph. The stele of the Code of Hammurabi in the Louvre Museum in Paris. | caption = [[پيرس]] جي [[لوور ميوزيم]] ۾ موجود پٿر جي تختي (Stelle) جنهن تي ڪوڊ لکيل آهي. | image2 = | image2_size = | image2_alt = | caption2 = | date_created = {{circa|1753 BC}} | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = [[لوور ميوزيم]]، [[پيرس]]، [[فرانس]] (اصل جاء: سيپار، [[ميسوپوٽيميا]])، [[ايران]] جي سوسه شهر ويجهو، نقلون [[عراق]] ۽ ٻئي ڪيتري ئي جاء تي موجود آهن. | commissioned = | writer = [[حمورابي]] | signers = | media_type = سنگ مرمر (باسالت پٿر) جي تختي<ref>{{cite book |last1=Sasson |first1=Jack |title=Civilizations of the Ancient Near East |publisher=Hendrickson |isbn=0684192799 |pages=901, 908}}</ref><ref>{{cite book |last1=Ross |first1=Leslie |title=Art and Architecture of the World's Religions |publisher=Greenwood Press |pages=35}}</ref> | subject = [[قانون]]، [[انصاف]] | purpose = تڪراري: قانون سازي، قانون جو اعلان يا قانون جي وضاحت | wikisource = Code of Hammurabi }} حمورابي جو قانون (<small>Code of Hammurabi</small>) هڪ بابلي قانوني متن آهي جيڪو لڳ ڀڳ سال <small>1753</small> ق.م. ۾ ٺهيو هو. اهو قديم ويجهي اوڀر جو سڀ کان ڊگهو، بهترين منظم ۽ بهترين محفوظ قانوني متن آهي. اهو اڪادي ٻولي جي پراڻي بابلي لهجي ۾ [[بابل]] ([[اڪادي سلطنت]]) جي پهرين خاندان جي ڇهين بادشاهه، [[حمورابي]] جي حڪم تي لکيو ويو. متن جي بنيادي ڪاپي <small>2.25</small> ميٽر (<small>7</small> فوٽ <small>4</small> انچ) ڊگهي بيسالٽ اسٽيل تي لکيل آهي، جيڪا هاڻ [[پيرس]] جي [[لوور ميوزيم]] ۾ محفوظ آهي. هي ڪتبو 1901ع ۾ موجوده ايران ۾ سوسا جي جاءِ تي ٻيهر دريافت ڪيو ويو، جتي ان جي تخليق کان 600 سال پوءِ ان کي لُٽي طور ورتو ويو هو. متن پاڻ هڪ هزار سالن کان وڌيڪ عرصي تائين ميسوپوٽيميا جي لکندڙن پاران نقل ڪيو ويو ۽ ان جو مطالعو ڪيو ويو. اها ڪتبو هاڻي پيرس جي لوور ميوزيم ۾ موجود آهي. ڪتبي جي چوٽي تي حمورابي جي رليف ۾ شماش (بابلي سج ۽ انصاف جو ديوتا) سان گڏ هڪ تصوير آهي. هن جي هيٺان تقريباً 4,130 اکرن تي مشتمل ڪينيفارم متن جي پٿر چٽسالي آهي. هڪ پنجون حصو شاعرانه انداز ۾ هڪ پيش لفظ ۽ ايپيلوگ تي مشتمل آهي. جڏهن ته باقي چار پنجون حصو انهن قانون تي مشتمل آهي، جنهن کي "حمورابي جو ڪوڊ" سڏيو ويندو آهي. پيش لفظ (Prologue) ۾ حمورابي دعويٰ ڪري ٿو ته ديوتائن پاران، "طاقتور کي ڪمزور تي ظلم ڪرڻ کان روڪڻ لاءِ" سندس حڪمراني ڏني وئي آهي. قانون جو متن "جيڪڏهن ... پوءِ" جهڙي مشروط جملن جي طور تي ظاهر ڪيو ويو آهي ۽ انهن جو دائرو وسيع آهي. مثال طور. فوجداري قانون، خانداني قانون، ملڪيت جو قانون ۽ تجارتي قانون تائين وسيع آهي. جديد عالمن ڪوڊ کي، ان جي سمجھيل انصاف ۽ قانون جي حڪمراني جي احترام جي تعريف سان ساراهيو آهي ۽ پراڻي بابلي سماج جي پيچيدگي تي اشارو ڪندڙ قرار ڏنو آهي. تورات جي قانون (موسوي شريعت) تي ان جي اثر بابت پڻ تمام گهڻي بحث ٿي آهي. عالمن، ٻن مجموعن جي بنياد تي جلدي ليڪس ٽيليونس جي سڃاڻپ ڪئي، جئين ته "اک جي بدلي اک" جو اصول. اشوري مطالعي جي ماهرن جي وچ ۾ بحث ان وقت کان وٺي ڪوڊ جي ڪيترن ئي پهلوئن جي چوڌاري مرڪوز آهي، جئين ته ان جو مقصد، ان جا بنيادي اصول، ان جي ٻولي ۽ اڳوڻي ۽ پوء جي قانوني مجموعن سان ان جو تعلق. انهن مسئلن جي چوڌاري غير يقيني صورتحال جي باوجود، حمورابي کي اشوريالوجي کان ٻاهر قانون جي تاريخ ۾ هڪ اهم وجود ۽ دستاويز کي هڪ سچي قانوني ڪوڊ طور سمجهيو ويندو آهي. آمريڪا جي حڪومتي عمارت، "ڪيپيٽول هلز" ۾، ٻين تاريخي قانون سازن سان گڏ، حمورابي جو هڪ پورٽريٽ پڻ موجود آهي، ڪيترن ئي ادارن ۾ ڪتبي جون نقلون موجود آهن، جن ۾ نيويارڪ شهر ۾ گڏيل قومن جي هيڊ ڪوارٽر، برلن ۾ پرگامون ميوزيم ۽ يونيورسٽي آف شڪاگو جو انسٽيٽيوٽ فار دي اسٽڊي آف اينشينٽ ڪلچرز شامل آهن.{{TOC limit|3}} ==پس منظر== ==ڪاپيون== ==ابتدائي اسڪالرشپ== ==فريم== === عنوان واري تصوير === [[File:F0182 Louvre Code Hammourabi Bas-relief Sb8 rwk.jpg|thumb|alt=Photograph. Refer to caption and adjacent text|لوور اسٽيل تي رليف]] رليف ۾ حمورابي کي ويٺل شمش جي سامهون بيٺو ڏيکاريو ويو آهي. شمش ديوتا جو سڱن وارو تاج پائي ٿو ۽ ان ۾ هڪ شمسي خاصيت آهي، شعلا، سندس ڪلهن مان نڪرندي. ان جي برعڪس، شيل، پنهنجي ايڊيشن پرنسپس ۾، ويٺل شڪل کي حمورابي ۽ بيٺل شڪل کي شمش جي طور تي سڃاڻپ ڪئي. شيل اهو به چيو ته منظر ۾ شمش کي حمورابي کي حڪم ڏيندي ڏيکاريو ويو آهي جڏهن ته حمورابي هڪ لکندڙ جو قلم کڻي، ديوتا ڏانهن ڌيان سان ڏسي رهيو آهي. مارٿا روٿ ٻين تشريحن جي فهرست ڏئي ٿي: "ته بادشاهه ديوتا کي قانون پيش ڪري رهيو آهي؛ ته بادشاهه عصا ۽ انگوٽي جي خودمختياري جي علامتن کي قبول ڪري رهيو آهي يا پيش ڪري رهيو آهي؛ يا - گهڻو ڪري - ته اهي نشان مندر جي تعمير ۾ استعمال ٿيندڙ عصا جي ماپ ۽ رسي جي ماپ جا ماپ جا اوزار آهن". حمورابي شايد شمش جي نقل به ڪري رهيو هجي. جيتوڻيڪ، اهو يقيني آهي ته ڊرافٽسمين ترتيب ۽ علامت نگاري استعمال ڪندي حمورابي جا ديواني دائري سان ويجها لاڳاپا ڏيکاريا. === پيش لفظ === پيش لفظ ۽ اختتامي لفظ گڏجي متن جو پنجون حصو ڍڪين ٿا. لڳ ڀڳ 4,130 لائينن مان، پيش لفظ 300 لائينن تي ۽ اختتامي لفظ 500 لائينن تي مشتمل آهي. اهي قانونن جي چوڌاري رنگ جي جوڙجڪ ۾ آهن، جيتوڻيڪ انهن کي قانونن کان ڌار ڪرڻ لاءِ ڪو به بصري وقفو ناهي. ٻئي شاعرانه انداز ۾ لکيل آهن، ۽، جيئن وليم ڊبليو ڊيوس لکيو آهي، "گهڻو ڪجهه شامل آهي ... جيڪو تمام گهڻو braggadocio وانگر لڳندو آهي". 300 لائينن جو تعارف حمورابي جي شاهي اختيار جي ايٽولوجي سان شروع ٿئي ٿو (1-49). بابلي آسماني ديوتا ۽ ديوتائن جو بادشاهه، انوم، مردوڪ کي انسانيت تي حڪمراني ڏني. مردوڪ پنهنجي زميني طاقت جو مرڪز بابل چونڊيو، جيڪو حقيقي دنيا ۾ هن کي پنهنجي سرپرستي ديوتا طور پوڄيندو هو. مردوڪ بابل اندر بادشاهي جو دفتر قائم ڪيو. آخرڪار، انوم، بابلي هوا جي ديوتا اينليل سان گڏ، حمورابي کي بابل جو بادشاهه چونڊيو. حمورابي کي "طاقتور کي ڪمزور تي ظلم ڪرڻ کان روڪڻ لاءِ" حڪومت ڪرڻي هئي (37-39: dannum enšam ana lā ḫabālim). هن کي شامش وانگر ميسوپوٽيميا (صالمات قاقديم، لفظي طور تي "ڪارا مٿي وارا ماڻهو") تي ​​اڀرڻو هو ۽ زمين کي روشن ڪرڻو هو (40-44). حمورابي پوءِ پنهنجي ڪاميابين ۽ خوبين (50-291) کي درج ڪيو. اهي اسم جي صورت ۾ ظاهر ڪيا ويا آهن، اڪادي پهرين شخص واحد نامياتي جملي جي تعمير ۾ "[اسم] ... اناڪو" ("مان [اسم] آهيان"). پهريون نامياتي جملو (50-53) مختصر آهي: "مان حمورابي آهيان، چرواه، ديوتا اينليل پاران چونڊيل" (حمورابي ريم نبيت اينليل اناڪو). پوءِ حمورابي هڪ واحد نامياتي جملي ۾ 200 کان وڌيڪ لائينن تائين جاري رهي ٿو جنهن ۾ اناڪو آخر تائين دير سان آهي (291). حمورابي بار بار پاڻ کي نعوم، "پرهيزگار" سڏيندو آهي (لڪون 61، 149، 241، ۽ 272). حمورابي جو استعارو سندس قوم جي چرواه جي طور تي پڻ ورجايو ويندو آهي. relief appears to show Hammurabi standing before a seated Shamash.{{sfnp|Roth|1995a|p=73}} Shamash wears the horned crown of divinity{{sfnmp|1a1=Van Buren|1y=1943|2a1=Black|2a2=Green|2y=1998|2pp=102–103|3a1=Slanski|3y=2012|3p=106}} and has a solar attribute, flames,{{sfnp|Black|Green|1998|p=183}} spouting from his shoulders.{{sfnp|Breasted|1916|p=132}} Contrastingly, Scheil, in his {{lang|la|editio princeps}},{{sfnp|Souvay|1910}} identified the seated figure as Hammurabi and the standing figure as Shamash. Scheil also held that the scene showed Shamash dictating to Hammurabi while Hammurabi held a scribe's [[stylus]], gazing attentively at the god.{{sfnp|Scheil|1902|p=12}} Martha Roth lists other interpretations: "that the king is offering the laws to the god; that the king is accepting or offering the emblems of sovereignty of the rod and ring; or—most probably—that these emblems are the measuring tools of the rod-measure and rope-measure used in temple-building".{{sfnp|Roth|1995b|pp=22–23}} Hammurabi may even be imitating Shamash.{{sfnp|Charpin|2010|pp=81–82}} It is certain, though, that the draughtsman showed Hammurabi's close links to the divine realm,{{sfnp|Roth|1995b|p=23}} using composition and iconography.{{sfnp|Elsen-Novák|Novák|2006|pp=148–149}} ===Prologue=== The prologue and epilogue together occupy one-fifth of the text. Out of around 4,130 lines, the prologue occupies 300 lines and the epilogue occupies 500.{{sfnp|Roth|1995b|pp=15–16}} They are in [[ring composition]] around the laws, though there is no visual break distinguishing them from the laws.{{sfnp|Roth|1995b|p=16}} Both are written in poetic style,{{sfnp|Huehnergard|2011|p=160}} and, as William W. Davies wrote, "contain much{{nbsp}}... which sounds very like braggadocio".{{sfnp|Davies|1905|p=15}} The 300-line prologue begins with an [[etiology]] of Hammurabi's royal authority (1–49). [[Anu]]m, the Babylonian [[sky god]] and [[king of the gods]], granted rulership over humanity to [[Marduk]]. Marduk chose the centre of his earthly power to be Babylon, which in the real world worshipped him as its [[tutelary god]]. Marduk established the office of kingship within Babylon. Finally, Anum, along with the Babylonian [[wind god]] [[Enlil]], chose Hammurabi to be Babylon's king. Hammurabi was to rule "to prevent the strong from oppressing the weak" (37–39: {{lang|akk|dannum enšam ana lā ḫabālim}}). He was to rise like Shamash over the Mesopotamians (the {{lang|akk|ṣalmāt qaqqadim}}, literally the "black-headed people") and illuminate the land (40–44).{{sfnp|Roth|1995a|pp=76–77}}<ref group="note" name="CDLI and Roth">{{harvtxt|CDLI|2019}}'s line numbering, {{harvtxt|Roth|1995a}}'s translation. The line numbers may seem low, since the CDLI edition does not include sections not found on the Louvre stele.</ref> Hammurabi then lists his achievements and virtues (50–291). These are expressed in noun form, in the Akkadian first person singular nominal sentence construction "[noun]{{nbsp}}... {{lang|akk|anāku}}" ("I am [noun]").{{sfnp|Huehnergard|2011|pp=11–12}} The first nominal sentence (50–53) is short: "I am Hammurabi, the shepherd, selected by the god Enlil" ({{lang|akk|ḫammurabi rē'ûm nibīt enlil anāku}}). Then Hammurabi continues for over 200 lines in a single nominal sentence with the {{lang|akk|anāku}} delayed to the very end (291).{{sfnp|Roth|1995a|pp=77–80}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> Hammurabi repeatedly calls himself {{lang|akk|na'dum}}, "pious" (lines 61, 149, 241, and 272). The metaphor of Hammurabi as his people's shepherd also recurs. It was a common metaphor for [[ancient Near East]]ern kings, but is perhaps justified by Hammurabi's interest in his subjects' affairs.{{sfnp|Van De Mieroop|2005|p=82}} His affinities with many different gods are stressed throughout. He is portrayed as dutiful in restoring and maintaining temples and peerless on the battlefield. The list of his accomplishments has helped establish that the text was written late in Hammurabi's reign. After the list, Hammurabi explains that he fulfilled Marduk's request to establish "truth and justice" ({{lang|akk|kittam u mīšaram}}) for the people (292–302), although the prologue never directly references the laws.{{sfnp|Driver|Miles|1952|pp=40–41}} The prologue ends "at that time:" (303: {{lang|akk|inūmišu}}) and the laws begin.{{sfnp|Roth|1995a|pp=80–81}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> ===Epilogue=== [[File:Enki(Ea).jpg|thumb|alt=Ea or Enki, depicted on a cylinder seal with streams of fish spouting from his shoulders. Refer to caption|[[Ea (mythology)|Ea/Enki]], [[god of wisdom]] whom Hammurabi implores to confuse any defacer of his stele, depicted on a [[cylinder seal]] c.&nbsp;2300 BC]] Unlike the prologue, the 500-line epilogue is explicitly related to the laws.{{sfnp|Driver|Miles|1952|pp=40–41}} The epilogue begins (3144'–3151'): "These are the just decisions which Hammurabi{{nbsp}}... has established" ({{lang|akk|dīnāt mīšarim ša ḫammurabi... ukinnu-ma}}). He exalts his laws and his magnanimity (3152'–3239').{{sfnp|Roth|1995a|pp=133–134}} He then expresses a hope that "any wronged man who has a lawsuit" ({{lang|akk|awīlum ḫablum ša awātam iraššû}}) may have the laws of the stele read aloud to him and know his rights (3240'–3256').{{sfnp|Roth|1995a|p=134}} This would bring Hammurabi praise (3257'–3275') and divine favour (3276'–3295').{{sfnp|Roth|1995a|pp=134–135}} Hammurabi wishes for good fortune for any ruler who heeds his pronouncements and respects his stele (3296'–3359').{{sfnp|Roth|1995a|pp=135–136}} However, he invokes the wrath of the gods on any man who disobeys or erases his pronouncements (3360'–3641', the end of the text).{{sfnp|Roth|1995a|pp=136–140}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> The epilogue contains much legal imagery, and the phrase "to prevent the strong from oppressing the weak" (3202'–3203': {{lang|akk|dannum enšam ana lā ḫabālim}}){{sfnp|Roth|1995a|p=133}} is reused from the prologue. However, the king's main concern appears to be ensuring that his achievements are not forgotten and his name not sullied.{{sfnmp|1a1=Driver|1a2=Miles|1y=1952|1p=37|2a1=Bottéro|2y=1992|2p=167}} The list of curses heaped upon any future defacer is 281 lines long and extremely forceful. Some of the curses are very vivid: "may the god [[Sin (mythology)|Sin]]{{nbsp}}... decree for him a life that is no better than death" (3486'–3508': {{lang|akk|sîn... balāṭam ša itti mūtim šitannu ana šīmtim lišīmšum}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} "may he [the future defacer] conclude every day, month, and year of his reign with groaning and mourning" (3497'–3501': {{lang|akk|ūmī warḫī šanāt palēšu ina tānēḫim u dimmatim lišaqti}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} may he experience "the spilling of his life force like water" (3435'–3436': {{lang|akk|tabāk napištišu kīma mê}}).{{sfnp|Roth|1995a|p=137}} Hammurabi implores a variety of gods individually to turn their particular attributes against the defacer. For example: "may the [[storm god|[storm] god]] [[Adad]]{{nbsp}}... deprive him of the benefits of rain from heaven and flood from the springs" (3509'–3515': {{lang|akk|adad... zunnī ina šamê mīlam ina nagbim līṭeršu}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} "may the [[god of wisdom|god [of wisdom]]] [[Ea (Babylonian god)|Ea]]{{nbsp}}... deprive him of all understanding and wisdom, and may he lead him into confusion" (3440'–3451': {{lang|akk|ea... uznam u nēmeqam līṭeršu-ma ina mīšītim littarrūšu}}).{{sfnp|Roth|1995a|p=137}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> Gods and goddesses are invoked in this order:{{sfnp|Roth|1995a|pp=136–140}} {{div col|colwidth=15em}} # Anum (3387'–3394') # Enlil (3395'–3422') # [[Ninlil]] (3423'–3439') # Ea (3440'–3458') # Shamash (3459'–3485') # Sin (3486'–3508') # Adad (3509'–3525') # [[Zababa]] (3526'–3536') # [[Ishtar]] (3537'–3573') # [[Nergal]] (3574'–3589') # [[Nintu]] (3590'–3599') # [[Ninkarrak]] (3600'–3619') # All the gods (3620'–3635') # Enlil, a second time (3636'–3641') {{div col end}} ==قانون== حمورابي جو ڪوڊ قديم ويجهي اوڀر جو سڀ کان ڊگهو ۽ بهترين منظم ۽ انهي سان گڏ بهترين محفوظ ڪيل قانوني متن آهي. هيٺ ڏنل درجه بندي (ڪالمن 1-3) ڪيترن ئي ترميمن سان ڊرائيور اينڊ ميلس جي آهي ۽ روٿ جو ترجمو استعمال ڪيو ويو آهي. خطن سان نمائندگي ڪندڙ قانون اهي آهن, جيڪا بنيادي طور تي لوور اسٽيل کان سواءِ ٻين دستاويزن مان ٻيهر تعمير ڪيا ويا آهن. {| class="wikitable mw-collapsible" |+ حمورابي جي ڪوڊ ۾ شامل قانوني علائقا. مخصوص دفعات ۽ مثالن سان گڏ |- ! scope="col" | قانوني علائقو ! scope="col" | قانون ! scope="col" | مخصوص دفعات ! scope="col" | مثال (انگريزي) ! scope="col" | مثال (اڪادي) |- ! scope="row" | قانون جي انتظاميه جي خلاف ڏوهه | 1–5 |ڪوڙا الزام (1-2) ڪوڙا شاهدي (3-4) فيصلي جي جعلسازي (5) | جيڪڏهن ڪو ماڻهو ٻئي ماڻهوءَ تي الزام لڳائي ٿو ۽ ان تي قتل جو الزام لڳائي ٿو. پر ان جي خلاف ثبوت نه ٿو آڻي سگهي، ته ان جي الزام لڳائڻ واري کي قتل ڪيو ويندو.(1) | {{lang|akk|šumma awīlum awīlam ubbir-ma nērtam elišu iddi-ma lā uktīnšu mubbiršu iddâk}} (1) |- ! scope="row" | ملڪيت جا ڏوھ | 6–25 |ملڪيت چوري ڪرڻ ۽ چوري ڪيل وصول ڪرڻ (6-13) اغوا (14) مفرور غلامن کي پناهه ڏيڻ (15-20) ڀڃڻ ۽ داخل ٿيڻ (21) چوري (22-24) ساڙيندڙ گھرن کي لُٽڻ (25) | If a man breaks into a house, they shall kill him and hang him in front of that very breach. (21){{sfnp|Roth|1995a|p=85}} جيڪڏهن ڪو ماڻهو گهر ۾ گهڙي ٿو ته ان کي قتل ڪري ان کي ان ئي ڀت جي سامهون لٽڪائي ڇڏيندا. şumma awīlum bītam ipluš ina p زمين ۽ گهر 26-k جاگيرن جي مدت (26-41) هارين جا فرض (42-48) هارين جا قرض (49-52) آبپاشي جا ڏوهه (53-56) ڍورن جي بي حرمتي (57-58) وڻ ڪٽڻ (59) کجور جي باغن جي سنڀال (60-a) گهرن سان لاڳاپيل ڏوهه (b-k) جيڪڏهن ڪنهن ماڻهوءَ تي قرض آهي، ۽ طوفان جو ديوتا عدد سندس ميدان کي تباهه ڪري ٿو يا ٻوڏ فصلن کي لوڙهي ڇڏي ٿي، يا پاڻيءَ جي کوٽ سبب ميدان ۾ اناج نه پوکيو وڃي - ان سال هو پنهنجي قرضدار کي اناج واپس نه ڪندو؛ هو پنهنجي معاهدي جي ڪارڪردگيءَ کي معطل ڪندو [لفظي طور تي ”مٽيءَ جي گولي“] ۽ هو ان سال جي سود جي ادائيگي نه ڪندو. (48) [9] summa awilum huubulum ališu ibašši-ma eqelšu adad irtaḫiṣ u lū bibbulum itbal u lū ina lā mê še'um ina eqlim lā ittabši ina šattim'ašeše. هُبُلِيُسُ الْطَارَ تُوَپَاسُ اُرَطَابُ وَصِبَطَمَ شَعْطِمَ شُوَاطِلِ الْعَنْدِينَ (48) ڪامرس ايل-126 قرض ۽ واپار (l-107) گھر جي سنڀال (108-111) ڪوريئرز طرفان فراڊ | {{lang|akk|šumma awīlum bītam ipluš ina pāni pilšim šuāti idukkūšu-ma iḫallalūšu}} (21) |- ! scope="row" | Land and houses | 26–k | {{plainlist| *[[land tenure|tenure]] of [[fief]]s (26–41) *duties of farmers (42–48) *debts of farmers (49–52) *irrigation offences (53–56) *cattle trespass (57–58) *cutting down trees (59) *care of date orchards (60–a) *offences connected with houses (b–k) }} | If a man has a debt lodged against him, and the storm-god Adad devastates his field or a flood sweeps away the crops, or there is no grain grown in the field due to insufficient water—in that year he will not repay grain to his creditor; he shall suspend performance of his contract [literally "wet his clay tablet"] and he will not give interest payments for that year. (48){{sfnp|Roth|1995a|p=90}} | {{lang|akk|šumma awīlum ḫubullum elišu ibašši-ma eqelšu adad irtaḫiṣ u lū bibbulum itbal u lū ina lā mê še'um ina eqlim lā ittabši ina šattim šuāti še'am ana bēl ḫubullišu ul utār ṭuppašu uraṭṭab u ṣibtam ša šattim šuāti ul inaddin}} (48) |- ! scope="row" | Commerce | l–126 | {{plainlist| *loans and trade (l–107) *innkeeping (108–111) *fraud by couriers (112) *[[distraint]] and pledge of persons for debt (113–119) *safe custody or deposit (120–126) }} | If a merchant should give silver to a trading agent for an investment venture, and he [the trading agent] incurs a loss on his journeys, he shall return silver to the merchant in the amount of the capital sum. (102){{sfnp|Roth|1995a|p=100}} | {{lang|akk|šumma tamkārum ana šamallim kaspam ana tadmiqtim ittadin-ma ašar illiku bitiqtam ītamar qaqqad kaspim ana tamkārim utār}} (102) |- ! scope="row" | Marriage, family, and property |style="white-space: nowrap;"|127–194 |style="white-space: nowrap;"| {{plainlist| *slander of {{lang|akk|ugbabtum}}-priestesses or married women (127) *definition of "married woman" (128) *adultery (129–132) *remarriage in husbands' absence (133–136) *divorce (137–143) *marriage to {{lang|akk|nadītum}}-women (144–147) *maintenance of sick wives (148–149) *gifts from husbands to wives (150) *liability of spouses for debt (151–152) *murder of husbands (153) *incest (154–158) *inchoate marriage (159–161) *devolution of marriage-gifts after wives' deaths (162–164) *gifts to sons {{lang|la|[[inter vivos]]}} (165) *succession amongst sons (166–167) *disinheritance of sons (168–169) *legitimation (170) *widows' property (171–174) *marriage of {{lang|akk|awīlum}}-class women to slaves (175–176) *remarriage of widows (177) *sacral women (178–184) *adoption and nursing of infants (185–194) }} | If a man takes in adoption a young child at birth [literally "in its water"] and then rears him, that child will not be reclaimed. (185){{sfnp|Roth|1995a|p=119}} | {{lang|akk|šumma awīlum ṣeḫram ina mêšu ana mārūtim ilqe-ma urtabbīšu tarbītum šī ul ibbaqqar}} (185) |- ! scope="row" | Assault | 195–214 | {{plainlist| *assaults on fathers (195) *assaults on {{lang|akk|awīlum}}-class men (196–208) *assaults causing miscarriage (209–214) }} | If an [{{lang|akk|awīlum}}] should blind the eye of another [{{lang|akk|awīlum}}], they shall blind his eye. (196){{sfnp|Roth|1995a|p=121}} | {{lang|akk|šumma awīlum īn mār awīlim uḫtappid īnšu uḫappadū}} (196) |- ! scope="row" | Professional men | 215–240 | {{plainlist| *surgeons (215–223) *veterinary surgeons (224–225) *branders (226–227) *builders (228–233) *shipbuilders and boatmen (234–240) }} | If a builder constructs a house for a man but does not make it conform to specifications so that a wall then buckles, that builder shall make that wall sound using his silver. (233){{sfnp|Roth|1995a|p=125}} | {{lang|akk|šumma itinnum bītam ana awīlim īpuš-ma šipiršu lā ušteṣbi-ma igārum iqtūp itinnum šū ina kasap ramānišu igāram šuāti udannan}} (233) |- ! scope="row" | Agriculture | 241–273 | {{plainlist| *oxen (241–252) *theft of fodder by tenants (253–256) *hire of agricultural labourers (257–258) *theft of agricultural implements (259–260) *hire of herdsmen (261) *duties of shepherds (262–267) *hire of beasts and wagons (268–272) *hire of seasonal labourers (273) }} | If an ox gores to death a man while it is passing through the streets, there is no legal basis for claims. (250){{sfnp|Roth|1995a|p=128}} | {{lang|akk|šumma alpum sūqam ina alākišu awīlam ikkip-ma uštamīt dīnum šū rugummâm ul išu}} (250) |- ! scope="row" | Rates of hire | 274–277 | {{plainlist| *wages of craftsmen (274) *hire of boats (275–277) }} | If a man rents a boat of 60-[{{lang|akk|kur}}] capacity, he shall give one-sixth [of a shekel] of silver per day as its hire. (277){{sfnp|Roth|1995a|p=132}} | {{lang|akk|šumma awīlum elep šūšim īgur ina ūmim ištēn šuduš kaspam idīša inaddin}} (277) |- ! scope="row" | Slaves | 278–282 | {{plainlist| *warranties on sale of slaves (278–279) *purchase of slaves abroad (280–281) *denial of mastership (282) }} | If a slave should declare to his master, "You are not my master", he [the master] shall bring charge and proof against him that he is indeed his slave, and his master shall cut off his ear. (281){{sfnp|Roth|1995a|p=132}} | {{lang|akk|šumma wardum ana bēlišu ul bēlī atta iqtabi kīma warassu ukānšu-ma bēlšu uzunšu inakkis}} (282) |} ==پڻ ڏسو== * [[بخشالي مسودو]] * [[جان مارشل (آثار قديمہ جو ماھر)]] * [[سوات ۾ پٿرن تي ٽي هزار ورهيه پراڻا تصويري عڪس]] * [[قديم آثار]] * [[نقش نگاري]] * [[ٽيهه هزار سال پراڻيون پينٽنگز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons and category}} {{Wikisource|Codex Hammurabi}} {{Wikiversity|Hammurabi's Code}} * [https://cdli.mpiwg-berlin.mpg.de/artifacts/464358 CDLI's transliteration, normalisation, and translation] * [https://archive.org/stream/mmoires04franuoft#page/n6/mode/1up Scheil's {{lang|la|editio princeps}}] (in French) * [http://www.general-intelligence.com/library/hr.pdf King's translation] * [https://www.gutenberg.org/files/17150/17150-h/17150-h.htm Johns' translation] * [https://en.wikisource.org/wiki/The_Code_of_Hammurabi_(Harper_translation) Harper's translation (Wikisource)] * [https://web.archive.org/web/20201205050436/http://www.louvre.fr/en/oeuvre-notices/law-code-hammurabi-king-babylon The Louvre's page] {{portal|Law|Middle East|Iraq|Iran}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Code of Hammurabi}} [[زمرو:قانون]] [[زمرو:حمورابي]] [[زمرو:ميسوپوٽيميا]] [[زمرو:دستاويز]] [[زمرو:قديم آثار]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:پهرين بابلي سلطنت]] [[زمرو:قانوني ڪوڊ]] [[زمرو:فقه]] [[زمرو:قانوني تاريخ]] [[زمرو:مقابلي وارو قانون]] [[زمرو:قديم ويجھو اوڀر قانون]] [[زمرو:قديم ويجھو اوڀر اسٽيل]] [[زمرو:18 صدي قبل مسيح اسٽيل]] [[زمرو:اڪادي لکت]] [[زمرو:اڪادي ادب]] [[زمرو:بابليونيا]] [[زمرو:بابل]] [[زمرو:سوسا]] [[زمرو:1901 آثار قديمه جون دريافتون]] [[زمرو:1901 ايران ۾]] [[زمرو:ايران ۾ آثار قديمه جون دريافتون]] [[زمرو:اوڀر ۽ وچ اوڀر جي ويجهو قديم آثار لوور]] s73jwoyivafhl702u7cq8l9j8v6myc6 376248 376247 2026-05-07T08:23:33Z Memon2025 21315 376248 wikitext text/x-wiki {{short description|Babylonian legal text}} {{Infobox document | document_name = حمورابي جو ڪوڊ<br> Hammurabi's code | image = P1050763 Louvre code Hammurabi face rwk.JPG | image_size = | image_alt = Photograph. The stele of the Code of Hammurabi in the Louvre Museum in Paris. | caption = [[پيرس]] جي [[لوور ميوزيم]] ۾ موجود پٿر جي تختي (Stelle) جنهن تي ڪوڊ لکيل آهي. | image2 = | image2_size = | image2_alt = | caption2 = | date_created = {{circa|1753 BC}} | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = [[لوور ميوزيم]]، [[پيرس]]، [[فرانس]] (اصل جاء: سيپار، [[ميسوپوٽيميا]])، [[ايران]] جي سوسه شهر ويجهو، نقلون [[عراق]] ۽ ٻئي ڪيتري ئي جاء تي موجود آهن. | commissioned = | writer = [[حمورابي]] | signers = | media_type = سنگ مرمر (باسالت پٿر) جي تختي<ref>{{cite book |last1=Sasson |first1=Jack |title=Civilizations of the Ancient Near East |publisher=Hendrickson |isbn=0684192799 |pages=901, 908}}</ref><ref>{{cite book |last1=Ross |first1=Leslie |title=Art and Architecture of the World's Religions |publisher=Greenwood Press |pages=35}}</ref> | subject = [[قانون]]، [[انصاف]] | purpose = تڪراري: قانون سازي، قانون جو اعلان يا قانون جي وضاحت | wikisource = Code of Hammurabi }} حمورابي جو قانون (<small>Code of Hammurabi</small>) هڪ بابلي قانوني متن آهي جيڪو لڳ ڀڳ سال <small>1753</small> ق.م. ۾ ٺهيو هو. اهو قديم ويجهي اوڀر جو سڀ کان ڊگهو، بهترين منظم ۽ بهترين محفوظ قانوني متن آهي. اهو اڪادي ٻولي جي پراڻي بابلي لهجي ۾ [[بابل]] ([[اڪادي سلطنت]]) جي پهرين خاندان جي ڇهين بادشاهه، [[حمورابي]] جي حڪم تي لکيو ويو. متن جي بنيادي ڪاپي <small>2.25</small> ميٽر (<small>7</small> فوٽ <small>4</small> انچ) ڊگهي بيسالٽ اسٽيل تي لکيل آهي، جيڪا هاڻ [[پيرس]] جي [[لوور ميوزيم]] ۾ محفوظ آهي. هي ڪتبو 1901ع ۾ موجوده ايران ۾ سوسا جي جاءِ تي ٻيهر دريافت ڪيو ويو، جتي ان جي تخليق کان 600 سال پوءِ ان کي لُٽي طور ورتو ويو هو. متن پاڻ هڪ هزار سالن کان وڌيڪ عرصي تائين ميسوپوٽيميا جي لکندڙن پاران نقل ڪيو ويو ۽ ان جو مطالعو ڪيو ويو. اها ڪتبو هاڻي پيرس جي لوور ميوزيم ۾ موجود آهي. ڪتبي جي چوٽي تي حمورابي جي رليف ۾ شماش (بابلي سج ۽ انصاف جو ديوتا) سان گڏ هڪ تصوير آهي. هن جي هيٺان تقريباً 4,130 اکرن تي مشتمل ڪينيفارم متن جي پٿر چٽسالي آهي. هڪ پنجون حصو شاعرانه انداز ۾ هڪ پيش لفظ ۽ ايپيلوگ تي مشتمل آهي. جڏهن ته باقي چار پنجون حصو انهن قانون تي مشتمل آهي، جنهن کي "حمورابي جو ڪوڊ" سڏيو ويندو آهي. پيش لفظ (Prologue) ۾ حمورابي دعويٰ ڪري ٿو ته ديوتائن پاران، "طاقتور کي ڪمزور تي ظلم ڪرڻ کان روڪڻ لاءِ" سندس حڪمراني ڏني وئي آهي. قانون جو متن "جيڪڏهن ... پوءِ" جهڙي مشروط جملن جي طور تي ظاهر ڪيو ويو آهي ۽ انهن جو دائرو وسيع آهي. مثال طور. فوجداري قانون، خانداني قانون، ملڪيت جو قانون ۽ تجارتي قانون تائين وسيع آهي. جديد عالمن ڪوڊ کي، ان جي سمجھيل انصاف ۽ قانون جي حڪمراني جي احترام جي تعريف سان ساراهيو آهي ۽ پراڻي بابلي سماج جي پيچيدگي تي اشارو ڪندڙ قرار ڏنو آهي. تورات جي قانون (موسوي شريعت) تي ان جي اثر بابت پڻ تمام گهڻي بحث ٿي آهي. عالمن، ٻن مجموعن جي بنياد تي جلدي ليڪس ٽيليونس جي سڃاڻپ ڪئي، جئين ته "اک جي بدلي اک" جو اصول. اشوري مطالعي جي ماهرن جي وچ ۾ بحث ان وقت کان وٺي ڪوڊ جي ڪيترن ئي پهلوئن جي چوڌاري مرڪوز آهي، جئين ته ان جو مقصد، ان جا بنيادي اصول، ان جي ٻولي ۽ اڳوڻي ۽ پوء جي قانوني مجموعن سان ان جو تعلق. انهن مسئلن جي چوڌاري غير يقيني صورتحال جي باوجود، حمورابي کي اشوريالوجي کان ٻاهر قانون جي تاريخ ۾ هڪ اهم وجود ۽ دستاويز کي هڪ سچي قانوني ڪوڊ طور سمجهيو ويندو آهي. آمريڪا جي حڪومتي عمارت، "ڪيپيٽول هلز" ۾، ٻين تاريخي قانون سازن سان گڏ، حمورابي جو هڪ پورٽريٽ پڻ موجود آهي، ڪيترن ئي ادارن ۾ ڪتبي جون نقلون موجود آهن، جن ۾ نيويارڪ شهر ۾ گڏيل قومن جي هيڊ ڪوارٽر، برلن ۾ پرگامون ميوزيم ۽ يونيورسٽي آف شڪاگو جو انسٽيٽيوٽ فار دي اسٽڊي آف اينشينٽ ڪلچرز شامل آهن.{{TOC limit|3}} ==پس منظر== ==ڪاپيون== ==ابتدائي اسڪالرشپ== ==فريم== === عنوان واري تصوير === [[File:F0182 Louvre Code Hammourabi Bas-relief Sb8 rwk.jpg|thumb|alt=Photograph. Refer to caption and adjacent text|لوور اسٽيل تي رليف]] رليف ۾ حمورابي کي ويٺل شمش جي سامهون بيٺو ڏيکاريو ويو آهي. شمش ديوتا جو سڱن وارو تاج پائي ٿو ۽ ان ۾ هڪ شمسي خاصيت آهي، شعلا، سندس ڪلهن مان نڪرندي. ان جي برعڪس، شيل، پنهنجي ايڊيشن پرنسپس ۾، ويٺل شڪل کي حمورابي ۽ بيٺل شڪل کي شمش جي طور تي سڃاڻپ ڪئي. شيل اهو به چيو ته منظر ۾ شمش کي حمورابي کي حڪم ڏيندي ڏيکاريو ويو آهي جڏهن ته حمورابي هڪ لکندڙ جو قلم کڻي، ديوتا ڏانهن ڌيان سان ڏسي رهيو آهي. مارٿا روٿ ٻين تشريحن جي فهرست ڏئي ٿي: "ته بادشاهه ديوتا کي قانون پيش ڪري رهيو آهي؛ ته بادشاهه عصا ۽ انگوٽي جي خودمختياري جي علامتن کي قبول ڪري رهيو آهي يا پيش ڪري رهيو آهي؛ يا - گهڻو ڪري - ته اهي نشان مندر جي تعمير ۾ استعمال ٿيندڙ عصا جي ماپ ۽ رسي جي ماپ جا ماپ جا اوزار آهن". حمورابي شايد شمش جي نقل به ڪري رهيو هجي. جيتوڻيڪ، اهو يقيني آهي ته ڊرافٽسمين ترتيب ۽ علامت نگاري استعمال ڪندي حمورابي جا ديواني دائري سان ويجها لاڳاپا ڏيکاريا. === پيش لفظ === پيش لفظ ۽ اختتامي لفظ گڏجي متن جو پنجون حصو ڍڪين ٿا. لڳ ڀڳ 4,130 لائينن مان، پيش لفظ 300 لائينن تي ۽ اختتامي لفظ 500 لائينن تي مشتمل آهي. اهي قانونن جي چوڌاري رنگ جي جوڙجڪ ۾ آهن، جيتوڻيڪ انهن کي قانونن کان ڌار ڪرڻ لاءِ ڪو به بصري وقفو ناهي. ٻئي شاعرانه انداز ۾ لکيل آهن، ۽، جيئن وليم ڊبليو ڊيوس لکيو آهي، "گهڻو ڪجهه شامل آهي ... جيڪو تمام گهڻو braggadocio وانگر لڳندو آهي". 300 لائينن جو تعارف حمورابي جي شاهي اختيار جي ايٽولوجي سان شروع ٿئي ٿو (1-49). بابلي آسماني ديوتا ۽ ديوتائن جو بادشاهه، انوم، مردوڪ کي انسانيت تي حڪمراني ڏني. مردوڪ پنهنجي زميني طاقت جو مرڪز بابل چونڊيو، جيڪو حقيقي دنيا ۾ هن کي پنهنجي سرپرستي ديوتا طور پوڄيندو هو. مردوڪ بابل اندر بادشاهي جو دفتر قائم ڪيو. آخرڪار، انوم، بابلي هوا جي ديوتا اينليل سان گڏ، حمورابي کي بابل جو بادشاهه چونڊيو. حمورابي کي "طاقتور کي ڪمزور تي ظلم ڪرڻ کان روڪڻ لاءِ" حڪومت ڪرڻي هئي (37-39: dannum enšam ana lā ḫabālim). هن کي شامش وانگر ميسوپوٽيميا (صالمات قاقديم، لفظي طور تي "ڪارا مٿي وارا ماڻهو") تي ​​اڀرڻو هو ۽ زمين کي روشن ڪرڻو هو (40-44). حمورابي پوءِ پنهنجي ڪاميابين ۽ خوبين (50-291) کي درج ڪيو. اهي اسم جي صورت ۾ ظاهر ڪيا ويا آهن، اڪادي پهرين شخص واحد نامياتي جملي جي تعمير ۾ "[اسم] ... اناڪو" ("مان [اسم] آهيان"). پهريون نامياتي جملو (50-53) مختصر آهي: "مان حمورابي آهيان، چرواه، ديوتا اينليل پاران چونڊيل" (حمورابي ريم نبيت اينليل اناڪو). پوءِ حمورابي هڪ واحد نامياتي جملي ۾ 200 کان وڌيڪ لائينن تائين جاري رهي ٿو جنهن ۾ اناڪو آخر تائين دير سان آهي (291). حمورابي بار بار پاڻ کي نعوم، "پرهيزگار" سڏيندو آهي (لڪون 61، 149، 241، ۽ 272). حمورابي جو استعارو سندس قوم جي چرواه جي طور تي پڻ ورجايو ويندو آهي. relief appears to show Hammurabi standing before a seated Shamash.{{sfnp|Roth|1995a|p=73}} Shamash wears the horned crown of divinity{{sfnmp|1a1=Van Buren|1y=1943|2a1=Black|2a2=Green|2y=1998|2pp=102–103|3a1=Slanski|3y=2012|3p=106}} and has a solar attribute, flames,{{sfnp|Black|Green|1998|p=183}} spouting from his shoulders.{{sfnp|Breasted|1916|p=132}} Contrastingly, Scheil, in his {{lang|la|editio princeps}},{{sfnp|Souvay|1910}} identified the seated figure as Hammurabi and the standing figure as Shamash. Scheil also held that the scene showed Shamash dictating to Hammurabi while Hammurabi held a scribe's [[stylus]], gazing attentively at the god.{{sfnp|Scheil|1902|p=12}} Martha Roth lists other interpretations: "that the king is offering the laws to the god; that the king is accepting or offering the emblems of sovereignty of the rod and ring; or—most probably—that these emblems are the measuring tools of the rod-measure and rope-measure used in temple-building".{{sfnp|Roth|1995b|pp=22–23}} Hammurabi may even be imitating Shamash.{{sfnp|Charpin|2010|pp=81–82}} It is certain, though, that the draughtsman showed Hammurabi's close links to the divine realm,{{sfnp|Roth|1995b|p=23}} using composition and iconography.{{sfnp|Elsen-Novák|Novák|2006|pp=148–149}} ===Prologue=== The prologue and epilogue together occupy one-fifth of the text. Out of around 4,130 lines, the prologue occupies 300 lines and the epilogue occupies 500.{{sfnp|Roth|1995b|pp=15–16}} They are in [[ring composition]] around the laws, though there is no visual break distinguishing them from the laws.{{sfnp|Roth|1995b|p=16}} Both are written in poetic style,{{sfnp|Huehnergard|2011|p=160}} and, as William W. Davies wrote, "contain much{{nbsp}}... which sounds very like braggadocio".{{sfnp|Davies|1905|p=15}} The 300-line prologue begins with an [[etiology]] of Hammurabi's royal authority (1–49). [[Anu]]m, the Babylonian [[sky god]] and [[king of the gods]], granted rulership over humanity to [[Marduk]]. Marduk chose the centre of his earthly power to be Babylon, which in the real world worshipped him as its [[tutelary god]]. Marduk established the office of kingship within Babylon. Finally, Anum, along with the Babylonian [[wind god]] [[Enlil]], chose Hammurabi to be Babylon's king. Hammurabi was to rule "to prevent the strong from oppressing the weak" (37–39: {{lang|akk|dannum enšam ana lā ḫabālim}}). He was to rise like Shamash over the Mesopotamians (the {{lang|akk|ṣalmāt qaqqadim}}, literally the "black-headed people") and illuminate the land (40–44).{{sfnp|Roth|1995a|pp=76–77}}<ref group="note" name="CDLI and Roth">{{harvtxt|CDLI|2019}}'s line numbering, {{harvtxt|Roth|1995a}}'s translation. The line numbers may seem low, since the CDLI edition does not include sections not found on the Louvre stele.</ref> Hammurabi then lists his achievements and virtues (50–291). These are expressed in noun form, in the Akkadian first person singular nominal sentence construction "[noun]{{nbsp}}... {{lang|akk|anāku}}" ("I am [noun]").{{sfnp|Huehnergard|2011|pp=11–12}} The first nominal sentence (50–53) is short: "I am Hammurabi, the shepherd, selected by the god Enlil" ({{lang|akk|ḫammurabi rē'ûm nibīt enlil anāku}}). Then Hammurabi continues for over 200 lines in a single nominal sentence with the {{lang|akk|anāku}} delayed to the very end (291).{{sfnp|Roth|1995a|pp=77–80}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> Hammurabi repeatedly calls himself {{lang|akk|na'dum}}, "pious" (lines 61, 149, 241, and 272). The metaphor of Hammurabi as his people's shepherd also recurs. It was a common metaphor for [[ancient Near East]]ern kings, but is perhaps justified by Hammurabi's interest in his subjects' affairs.{{sfnp|Van De Mieroop|2005|p=82}} His affinities with many different gods are stressed throughout. He is portrayed as dutiful in restoring and maintaining temples and peerless on the battlefield. The list of his accomplishments has helped establish that the text was written late in Hammurabi's reign. After the list, Hammurabi explains that he fulfilled Marduk's request to establish "truth and justice" ({{lang|akk|kittam u mīšaram}}) for the people (292–302), although the prologue never directly references the laws.{{sfnp|Driver|Miles|1952|pp=40–41}} The prologue ends "at that time:" (303: {{lang|akk|inūmišu}}) and the laws begin.{{sfnp|Roth|1995a|pp=80–81}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> ===Epilogue=== [[File:Enki(Ea).jpg|thumb|alt=Ea or Enki, depicted on a cylinder seal with streams of fish spouting from his shoulders. Refer to caption|[[Ea (mythology)|Ea/Enki]], [[god of wisdom]] whom Hammurabi implores to confuse any defacer of his stele, depicted on a [[cylinder seal]] c.&nbsp;2300 BC]] Unlike the prologue, the 500-line epilogue is explicitly related to the laws.{{sfnp|Driver|Miles|1952|pp=40–41}} The epilogue begins (3144'–3151'): "These are the just decisions which Hammurabi{{nbsp}}... has established" ({{lang|akk|dīnāt mīšarim ša ḫammurabi... ukinnu-ma}}). He exalts his laws and his magnanimity (3152'–3239').{{sfnp|Roth|1995a|pp=133–134}} He then expresses a hope that "any wronged man who has a lawsuit" ({{lang|akk|awīlum ḫablum ša awātam iraššû}}) may have the laws of the stele read aloud to him and know his rights (3240'–3256').{{sfnp|Roth|1995a|p=134}} This would bring Hammurabi praise (3257'–3275') and divine favour (3276'–3295').{{sfnp|Roth|1995a|pp=134–135}} Hammurabi wishes for good fortune for any ruler who heeds his pronouncements and respects his stele (3296'–3359').{{sfnp|Roth|1995a|pp=135–136}} However, he invokes the wrath of the gods on any man who disobeys or erases his pronouncements (3360'–3641', the end of the text).{{sfnp|Roth|1995a|pp=136–140}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> The epilogue contains much legal imagery, and the phrase "to prevent the strong from oppressing the weak" (3202'–3203': {{lang|akk|dannum enšam ana lā ḫabālim}}){{sfnp|Roth|1995a|p=133}} is reused from the prologue. However, the king's main concern appears to be ensuring that his achievements are not forgotten and his name not sullied.{{sfnmp|1a1=Driver|1a2=Miles|1y=1952|1p=37|2a1=Bottéro|2y=1992|2p=167}} The list of curses heaped upon any future defacer is 281 lines long and extremely forceful. Some of the curses are very vivid: "may the god [[Sin (mythology)|Sin]]{{nbsp}}... decree for him a life that is no better than death" (3486'–3508': {{lang|akk|sîn... balāṭam ša itti mūtim šitannu ana šīmtim lišīmšum}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} "may he [the future defacer] conclude every day, month, and year of his reign with groaning and mourning" (3497'–3501': {{lang|akk|ūmī warḫī šanāt palēšu ina tānēḫim u dimmatim lišaqti}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} may he experience "the spilling of his life force like water" (3435'–3436': {{lang|akk|tabāk napištišu kīma mê}}).{{sfnp|Roth|1995a|p=137}} Hammurabi implores a variety of gods individually to turn their particular attributes against the defacer. For example: "may the [[storm god|[storm] god]] [[Adad]]{{nbsp}}... deprive him of the benefits of rain from heaven and flood from the springs" (3509'–3515': {{lang|akk|adad... zunnī ina šamê mīlam ina nagbim līṭeršu}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} "may the [[god of wisdom|god [of wisdom]]] [[Ea (Babylonian god)|Ea]]{{nbsp}}... deprive him of all understanding and wisdom, and may he lead him into confusion" (3440'–3451': {{lang|akk|ea... uznam u nēmeqam līṭeršu-ma ina mīšītim littarrūšu}}).{{sfnp|Roth|1995a|p=137}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> Gods and goddesses are invoked in this order:{{sfnp|Roth|1995a|pp=136–140}} {{div col|colwidth=15em}} # Anum (3387'–3394') # Enlil (3395'–3422') # [[Ninlil]] (3423'–3439') # Ea (3440'–3458') # Shamash (3459'–3485') # Sin (3486'–3508') # Adad (3509'–3525') # [[Zababa]] (3526'–3536') # [[Ishtar]] (3537'–3573') # [[Nergal]] (3574'–3589') # [[Nintu]] (3590'–3599') # [[Ninkarrak]] (3600'–3619') # All the gods (3620'–3635') # Enlil, a second time (3636'–3641') {{div col end}} ==قانون== حمورابي جو ڪوڊ قديم ويجهي اوڀر جو سڀ کان ڊگهو ۽ بهترين منظم ۽ انهي سان گڏ بهترين محفوظ ڪيل قانوني متن آهي. هيٺ ڏنل درجه بندي (ڪالمن 1-3) ڪيترن ئي ترميمن سان ڊرائيور اينڊ ميلس جي آهي ۽ روٿ جو ترجمو استعمال ڪيو ويو آهي. خطن سان نمائندگي ڪندڙ قانون اهي آهن, جيڪا بنيادي طور تي لوور اسٽيل کان سواءِ ٻين دستاويزن مان ٻيهر تعمير ڪيا ويا آهن. {| class="wikitable mw-collapsible" |+ حمورابي جي ڪوڊ ۾ شامل قانوني علائقا. مخصوص دفعات ۽ مثالن سان گڏ |- ! scope="col" | قانوني علائقو ! scope="col" | قانون ! scope="col" | مخصوص دفعات ! scope="col" | مثال (انگريزي) ! scope="col" | مثال (اڪادي) |- ! scope="row" | قانون جي انتظاميه جي خلاف ڏوهه | 1–5 |ڪوڙا الزام (1-2) ڪوڙا شاهدي (3-4) فيصلي جي جعلسازي (5) | جيڪڏهن ڪو ماڻهو ٻئي ماڻهوءَ تي الزام لڳائي ٿو ۽ ان تي قتل جو الزام لڳائي ٿو. پر ان جي خلاف ثبوت نه ٿو آڻي سگهي، ته ان جي الزام لڳائڻ واري کي قتل ڪيو ويندو.(1) | {{lang|akk|šumma awīlum awīlam ubbir-ma nērtam elišu iddi-ma lā uktīnšu mubbiršu iddâk}} (1) |- ! scope="row" | ملڪيت جا ڏوھ | 6–25 |ملڪيت چوري ڪرڻ ۽ چوري ڪيل وصول ڪرڻ (6-13) اغوا (14) مفرور غلامن کي پناهه ڏيڻ (15-20) ڀڃڻ ۽ داخل ٿيڻ (21) چوري (22-24) ساڙيندڙ گھرن کي لُٽڻ (25) | جيڪڏهن ڪو ماڻهو گهر ۾ گهڙي ٿو ته ان کي قتل ڪري ان کي ان ئي ڀت جي سامهون لٽڪائي ڇڏيندا.(21){{sfnp|Roth|1995a|p=85}} | {{lang|akk|šumma awīlum bītam ipluš ina pāni pilšim šuāti idukkūšu-ma iḫallalūšu}} (21) |- ! scope="row" | زمين ۽ گهر | 26–k | {{plainlist| *[[land tenure|tenure]] of [[fief]]s (26–41) *duties of farmers (42–48) *debts of farmers (49–52) *irrigation offences (53–56) *cattle trespass (57–58) *cutting down trees (59) *care of date orchards (60–a) *offences connected with houses (b–k) }} | If جاگيرن جي مدت (26-41) هارين جا فرض (42-48) هارين جا قرض (49-52) آبپاشي جا ڏوهه (53-56) ڍورن جي بي حرمتي (57-58) وڻ ڪٽڻ (59) کجور جي باغن جي سنڀال (60-a) گهرن سان لاڳاپيل ڏوهه (b-k) جيڪڏهن ڪنهن ماڻهوءَ تي قرض آهي، ۽ طوفان جو ديوتا عدد سندس ميدان کي تباهه ڪري ٿو يا ٻوڏ فصلن کي لوڙهي ڇڏي ٿي، يا پاڻيءَ جي کوٽ سبب ميدان ۾ اناج نه پوکيو وڃي - ان سال هو پنهنجي قرضدار کي اناج واپس نه ڪندو؛ هو پنهنجي معاهدي جي ڪارڪردگيءَ کي معطل ڪندو [لفظي طور تي ”مٽيءَ جي گولي“] ۽ هو ان سال جي سود جي ادائيگي نه ڪندو. (48) [9] summa awilum huubulum ališu ibašši-ma eqelšu adad irtaḫiṣ u lū bibbulum itbal u lū ina lā mê še'um ina eqlim lā ittabši ina šattim'ašeše. هُبُلِيُسُ الْطَارَ تُوَپَاسُ اُرَطَابُ وَصِبَطَمَ شَعْطِمَ شُوَاطِلِ الْعَنْدِينَ (48) ڪامرس ايل-126 قرض ۽ واپار (l-107) گھر جي سنڀال (108-111) ڪوريئرز طرفان فراڊ a man has a debt lodged against him, and the storm-god Adad devastates his field or a flood sweeps away the crops, or there is no grain grown in the field due to insufficient water—in that year he will not repay grain to his creditor; he shall suspend performance of his contract [literally "wet his clay tablet"] and he will not give interest payments for that year. (48){{sfnp|Roth|1995a|p=90}} | {{lang|akk|šumma awīlum ḫubullum elišu ibašši-ma eqelšu adad irtaḫiṣ u lū bibbulum itbal u lū ina lā mê še'um ina eqlim lā ittabši ina šattim šuāti še'am ana bēl ḫubullišu ul utār ṭuppašu uraṭṭab u ṣibtam ša šattim šuāti ul inaddin}} (48) |- ! scope="row" | Commerce | l–126 | {{plainlist| *loans and trade (l–107) *innkeeping (108–111) *fraud by couriers (112) *[[distraint]] and pledge of persons for debt (113–119) *safe custody or deposit (120–126) }} | If a merchant should give silver to a trading agent for an investment venture, and he [the trading agent] incurs a loss on his journeys, he shall return silver to the merchant in the amount of the capital sum. (102){{sfnp|Roth|1995a|p=100}} | {{lang|akk|šumma tamkārum ana šamallim kaspam ana tadmiqtim ittadin-ma ašar illiku bitiqtam ītamar qaqqad kaspim ana tamkārim utār}} (102) |- ! scope="row" | Marriage, family, and property |style="white-space: nowrap;"|127–194 |style="white-space: nowrap;"| {{plainlist| *slander of {{lang|akk|ugbabtum}}-priestesses or married women (127) *definition of "married woman" (128) *adultery (129–132) *remarriage in husbands' absence (133–136) *divorce (137–143) *marriage to {{lang|akk|nadītum}}-women (144–147) *maintenance of sick wives (148–149) *gifts from husbands to wives (150) *liability of spouses for debt (151–152) *murder of husbands (153) *incest (154–158) *inchoate marriage (159–161) *devolution of marriage-gifts after wives' deaths (162–164) *gifts to sons {{lang|la|[[inter vivos]]}} (165) *succession amongst sons (166–167) *disinheritance of sons (168–169) *legitimation (170) *widows' property (171–174) *marriage of {{lang|akk|awīlum}}-class women to slaves (175–176) *remarriage of widows (177) *sacral women (178–184) *adoption and nursing of infants (185–194) }} | If a man takes in adoption a young child at birth [literally "in its water"] and then rears him, that child will not be reclaimed. (185){{sfnp|Roth|1995a|p=119}} | {{lang|akk|šumma awīlum ṣeḫram ina mêšu ana mārūtim ilqe-ma urtabbīšu tarbītum šī ul ibbaqqar}} (185) |- ! scope="row" | Assault | 195–214 | {{plainlist| *assaults on fathers (195) *assaults on {{lang|akk|awīlum}}-class men (196–208) *assaults causing miscarriage (209–214) }} | If an [{{lang|akk|awīlum}}] should blind the eye of another [{{lang|akk|awīlum}}], they shall blind his eye. (196){{sfnp|Roth|1995a|p=121}} | {{lang|akk|šumma awīlum īn mār awīlim uḫtappid īnšu uḫappadū}} (196) |- ! scope="row" | Professional men | 215–240 | {{plainlist| *surgeons (215–223) *veterinary surgeons (224–225) *branders (226–227) *builders (228–233) *shipbuilders and boatmen (234–240) }} | If a builder constructs a house for a man but does not make it conform to specifications so that a wall then buckles, that builder shall make that wall sound using his silver. (233){{sfnp|Roth|1995a|p=125}} | {{lang|akk|šumma itinnum bītam ana awīlim īpuš-ma šipiršu lā ušteṣbi-ma igārum iqtūp itinnum šū ina kasap ramānišu igāram šuāti udannan}} (233) |- ! scope="row" | Agriculture | 241–273 | {{plainlist| *oxen (241–252) *theft of fodder by tenants (253–256) *hire of agricultural labourers (257–258) *theft of agricultural implements (259–260) *hire of herdsmen (261) *duties of shepherds (262–267) *hire of beasts and wagons (268–272) *hire of seasonal labourers (273) }} | If an ox gores to death a man while it is passing through the streets, there is no legal basis for claims. (250){{sfnp|Roth|1995a|p=128}} | {{lang|akk|šumma alpum sūqam ina alākišu awīlam ikkip-ma uštamīt dīnum šū rugummâm ul išu}} (250) |- ! scope="row" | Rates of hire | 274–277 | {{plainlist| *wages of craftsmen (274) *hire of boats (275–277) }} | If a man rents a boat of 60-[{{lang|akk|kur}}] capacity, he shall give one-sixth [of a shekel] of silver per day as its hire. (277){{sfnp|Roth|1995a|p=132}} | {{lang|akk|šumma awīlum elep šūšim īgur ina ūmim ištēn šuduš kaspam idīša inaddin}} (277) |- ! scope="row" | Slaves | 278–282 | {{plainlist| *warranties on sale of slaves (278–279) *purchase of slaves abroad (280–281) *denial of mastership (282) }} | If a slave should declare to his master, "You are not my master", he [the master] shall bring charge and proof against him that he is indeed his slave, and his master shall cut off his ear. (281){{sfnp|Roth|1995a|p=132}} | {{lang|akk|šumma wardum ana bēlišu ul bēlī atta iqtabi kīma warassu ukānšu-ma bēlšu uzunšu inakkis}} (282) |} ==پڻ ڏسو== * [[بخشالي مسودو]] * [[جان مارشل (آثار قديمہ جو ماھر)]] * [[سوات ۾ پٿرن تي ٽي هزار ورهيه پراڻا تصويري عڪس]] * [[قديم آثار]] * [[نقش نگاري]] * [[ٽيهه هزار سال پراڻيون پينٽنگز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons and category}} {{Wikisource|Codex Hammurabi}} {{Wikiversity|Hammurabi's Code}} * [https://cdli.mpiwg-berlin.mpg.de/artifacts/464358 CDLI's transliteration, normalisation, and translation] * [https://archive.org/stream/mmoires04franuoft#page/n6/mode/1up Scheil's {{lang|la|editio princeps}}] (in French) * [http://www.general-intelligence.com/library/hr.pdf King's translation] * [https://www.gutenberg.org/files/17150/17150-h/17150-h.htm Johns' translation] * [https://en.wikisource.org/wiki/The_Code_of_Hammurabi_(Harper_translation) Harper's translation (Wikisource)] * [https://web.archive.org/web/20201205050436/http://www.louvre.fr/en/oeuvre-notices/law-code-hammurabi-king-babylon The Louvre's page] {{portal|Law|Middle East|Iraq|Iran}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Code of Hammurabi}} [[زمرو:قانون]] [[زمرو:حمورابي]] [[زمرو:ميسوپوٽيميا]] [[زمرو:دستاويز]] [[زمرو:قديم آثار]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:پهرين بابلي سلطنت]] [[زمرو:قانوني ڪوڊ]] [[زمرو:فقه]] [[زمرو:قانوني تاريخ]] [[زمرو:مقابلي وارو قانون]] [[زمرو:قديم ويجھو اوڀر قانون]] [[زمرو:قديم ويجھو اوڀر اسٽيل]] [[زمرو:18 صدي قبل مسيح اسٽيل]] [[زمرو:اڪادي لکت]] [[زمرو:اڪادي ادب]] [[زمرو:بابليونيا]] [[زمرو:بابل]] [[زمرو:سوسا]] [[زمرو:1901 آثار قديمه جون دريافتون]] [[زمرو:1901 ايران ۾]] [[زمرو:ايران ۾ آثار قديمه جون دريافتون]] [[زمرو:اوڀر ۽ وچ اوڀر جي ويجهو قديم آثار لوور]] pusy1ggwmzmyf9phjfco0g260p69zex 376249 376248 2026-05-07T08:25:07Z Memon2025 21315 376249 wikitext text/x-wiki {{short description|Babylonian legal text}} {{Infobox document | document_name = حمورابي جو ڪوڊ<br> Hammurabi's code | image = P1050763 Louvre code Hammurabi face rwk.JPG | image_size = | image_alt = Photograph. The stele of the Code of Hammurabi in the Louvre Museum in Paris. | caption = [[پيرس]] جي [[لوور ميوزيم]] ۾ موجود پٿر جي تختي (Stelle) جنهن تي ڪوڊ لکيل آهي. | image2 = | image2_size = | image2_alt = | caption2 = | date_created = {{circa|1753 BC}} | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = [[لوور ميوزيم]]، [[پيرس]]، [[فرانس]] (اصل جاء: سيپار، [[ميسوپوٽيميا]])، [[ايران]] جي سوسه شهر ويجهو، نقلون [[عراق]] ۽ ٻئي ڪيتري ئي جاء تي موجود آهن. | commissioned = | writer = [[حمورابي]] | signers = | media_type = سنگ مرمر (باسالت پٿر) جي تختي<ref>{{cite book |last1=Sasson |first1=Jack |title=Civilizations of the Ancient Near East |publisher=Hendrickson |isbn=0684192799 |pages=901, 908}}</ref><ref>{{cite book |last1=Ross |first1=Leslie |title=Art and Architecture of the World's Religions |publisher=Greenwood Press |pages=35}}</ref> | subject = [[قانون]]، [[انصاف]] | purpose = تڪراري: قانون سازي، قانون جو اعلان يا قانون جي وضاحت | wikisource = Code of Hammurabi }} حمورابي جو قانون (<small>Code of Hammurabi</small>) هڪ بابلي قانوني متن آهي جيڪو لڳ ڀڳ سال <small>1753</small> ق.م. ۾ ٺهيو هو. اهو قديم ويجهي اوڀر جو سڀ کان ڊگهو، بهترين منظم ۽ بهترين محفوظ قانوني متن آهي. اهو اڪادي ٻولي جي پراڻي بابلي لهجي ۾ [[بابل]] ([[اڪادي سلطنت]]) جي پهرين خاندان جي ڇهين بادشاهه، [[حمورابي]] جي حڪم تي لکيو ويو. متن جي بنيادي ڪاپي <small>2.25</small> ميٽر (<small>7</small> فوٽ <small>4</small> انچ) ڊگهي بيسالٽ اسٽيل تي لکيل آهي، جيڪا هاڻ [[پيرس]] جي [[لوور ميوزيم]] ۾ محفوظ آهي. هي ڪتبو 1901ع ۾ موجوده ايران ۾ سوسا جي جاءِ تي ٻيهر دريافت ڪيو ويو، جتي ان جي تخليق کان 600 سال پوءِ ان کي لُٽي طور ورتو ويو هو. متن پاڻ هڪ هزار سالن کان وڌيڪ عرصي تائين ميسوپوٽيميا جي لکندڙن پاران نقل ڪيو ويو ۽ ان جو مطالعو ڪيو ويو. اها ڪتبو هاڻي پيرس جي لوور ميوزيم ۾ موجود آهي. ڪتبي جي چوٽي تي حمورابي جي رليف ۾ شماش (بابلي سج ۽ انصاف جو ديوتا) سان گڏ هڪ تصوير آهي. هن جي هيٺان تقريباً 4,130 اکرن تي مشتمل ڪينيفارم متن جي پٿر چٽسالي آهي. هڪ پنجون حصو شاعرانه انداز ۾ هڪ پيش لفظ ۽ ايپيلوگ تي مشتمل آهي. جڏهن ته باقي چار پنجون حصو انهن قانون تي مشتمل آهي، جنهن کي "حمورابي جو ڪوڊ" سڏيو ويندو آهي. پيش لفظ (Prologue) ۾ حمورابي دعويٰ ڪري ٿو ته ديوتائن پاران، "طاقتور کي ڪمزور تي ظلم ڪرڻ کان روڪڻ لاءِ" سندس حڪمراني ڏني وئي آهي. قانون جو متن "جيڪڏهن ... پوءِ" جهڙي مشروط جملن جي طور تي ظاهر ڪيو ويو آهي ۽ انهن جو دائرو وسيع آهي. مثال طور. فوجداري قانون، خانداني قانون، ملڪيت جو قانون ۽ تجارتي قانون تائين وسيع آهي. جديد عالمن ڪوڊ کي، ان جي سمجھيل انصاف ۽ قانون جي حڪمراني جي احترام جي تعريف سان ساراهيو آهي ۽ پراڻي بابلي سماج جي پيچيدگي تي اشارو ڪندڙ قرار ڏنو آهي. تورات جي قانون (موسوي شريعت) تي ان جي اثر بابت پڻ تمام گهڻي بحث ٿي آهي. عالمن، ٻن مجموعن جي بنياد تي جلدي ليڪس ٽيليونس جي سڃاڻپ ڪئي، جئين ته "اک جي بدلي اک" جو اصول. اشوري مطالعي جي ماهرن جي وچ ۾ بحث ان وقت کان وٺي ڪوڊ جي ڪيترن ئي پهلوئن جي چوڌاري مرڪوز آهي، جئين ته ان جو مقصد، ان جا بنيادي اصول، ان جي ٻولي ۽ اڳوڻي ۽ پوء جي قانوني مجموعن سان ان جو تعلق. انهن مسئلن جي چوڌاري غير يقيني صورتحال جي باوجود، حمورابي کي اشوريالوجي کان ٻاهر قانون جي تاريخ ۾ هڪ اهم وجود ۽ دستاويز کي هڪ سچي قانوني ڪوڊ طور سمجهيو ويندو آهي. آمريڪا جي حڪومتي عمارت، "ڪيپيٽول هلز" ۾، ٻين تاريخي قانون سازن سان گڏ، حمورابي جو هڪ پورٽريٽ پڻ موجود آهي، ڪيترن ئي ادارن ۾ ڪتبي جون نقلون موجود آهن، جن ۾ نيويارڪ شهر ۾ گڏيل قومن جي هيڊ ڪوارٽر، برلن ۾ پرگامون ميوزيم ۽ يونيورسٽي آف شڪاگو جو انسٽيٽيوٽ فار دي اسٽڊي آف اينشينٽ ڪلچرز شامل آهن.{{TOC limit|3}} ==پس منظر== ==ڪاپيون== ==ابتدائي اسڪالرشپ== ==فريم== === عنوان واري تصوير === [[File:F0182 Louvre Code Hammourabi Bas-relief Sb8 rwk.jpg|thumb|alt=Photograph. Refer to caption and adjacent text|لوور اسٽيل تي رليف]] رليف ۾ حمورابي کي ويٺل شمش جي سامهون بيٺو ڏيکاريو ويو آهي. شمش ديوتا جو سڱن وارو تاج پائي ٿو ۽ ان ۾ هڪ شمسي خاصيت آهي، شعلا، سندس ڪلهن مان نڪرندي. ان جي برعڪس، شيل، پنهنجي ايڊيشن پرنسپس ۾، ويٺل شڪل کي حمورابي ۽ بيٺل شڪل کي شمش جي طور تي سڃاڻپ ڪئي. شيل اهو به چيو ته منظر ۾ شمش کي حمورابي کي حڪم ڏيندي ڏيکاريو ويو آهي جڏهن ته حمورابي هڪ لکندڙ جو قلم کڻي، ديوتا ڏانهن ڌيان سان ڏسي رهيو آهي. مارٿا روٿ ٻين تشريحن جي فهرست ڏئي ٿي: "ته بادشاهه ديوتا کي قانون پيش ڪري رهيو آهي؛ ته بادشاهه عصا ۽ انگوٽي جي خودمختياري جي علامتن کي قبول ڪري رهيو آهي يا پيش ڪري رهيو آهي؛ يا - گهڻو ڪري - ته اهي نشان مندر جي تعمير ۾ استعمال ٿيندڙ عصا جي ماپ ۽ رسي جي ماپ جا ماپ جا اوزار آهن". حمورابي شايد شمش جي نقل به ڪري رهيو هجي. جيتوڻيڪ، اهو يقيني آهي ته ڊرافٽسمين ترتيب ۽ علامت نگاري استعمال ڪندي حمورابي جا ديواني دائري سان ويجها لاڳاپا ڏيکاريا. === پيش لفظ === پيش لفظ ۽ اختتامي لفظ گڏجي متن جو پنجون حصو ڍڪين ٿا. لڳ ڀڳ 4,130 لائينن مان، پيش لفظ 300 لائينن تي ۽ اختتامي لفظ 500 لائينن تي مشتمل آهي. اهي قانونن جي چوڌاري رنگ جي جوڙجڪ ۾ آهن، جيتوڻيڪ انهن کي قانونن کان ڌار ڪرڻ لاءِ ڪو به بصري وقفو ناهي. ٻئي شاعرانه انداز ۾ لکيل آهن، ۽، جيئن وليم ڊبليو ڊيوس لکيو آهي، "گهڻو ڪجهه شامل آهي ... جيڪو تمام گهڻو braggadocio وانگر لڳندو آهي". 300 لائينن جو تعارف حمورابي جي شاهي اختيار جي ايٽولوجي سان شروع ٿئي ٿو (1-49). بابلي آسماني ديوتا ۽ ديوتائن جو بادشاهه، انوم، مردوڪ کي انسانيت تي حڪمراني ڏني. مردوڪ پنهنجي زميني طاقت جو مرڪز بابل چونڊيو، جيڪو حقيقي دنيا ۾ هن کي پنهنجي سرپرستي ديوتا طور پوڄيندو هو. مردوڪ بابل اندر بادشاهي جو دفتر قائم ڪيو. آخرڪار، انوم، بابلي هوا جي ديوتا اينليل سان گڏ، حمورابي کي بابل جو بادشاهه چونڊيو. حمورابي کي "طاقتور کي ڪمزور تي ظلم ڪرڻ کان روڪڻ لاءِ" حڪومت ڪرڻي هئي (37-39: dannum enšam ana lā ḫabālim). هن کي شامش وانگر ميسوپوٽيميا (صالمات قاقديم، لفظي طور تي "ڪارا مٿي وارا ماڻهو") تي ​​اڀرڻو هو ۽ زمين کي روشن ڪرڻو هو (40-44). حمورابي پوءِ پنهنجي ڪاميابين ۽ خوبين (50-291) کي درج ڪيو. اهي اسم جي صورت ۾ ظاهر ڪيا ويا آهن، اڪادي پهرين شخص واحد نامياتي جملي جي تعمير ۾ "[اسم] ... اناڪو" ("مان [اسم] آهيان"). پهريون نامياتي جملو (50-53) مختصر آهي: "مان حمورابي آهيان، چرواه، ديوتا اينليل پاران چونڊيل" (حمورابي ريم نبيت اينليل اناڪو). پوءِ حمورابي هڪ واحد نامياتي جملي ۾ 200 کان وڌيڪ لائينن تائين جاري رهي ٿو جنهن ۾ اناڪو آخر تائين دير سان آهي (291). حمورابي بار بار پاڻ کي نعوم، "پرهيزگار" سڏيندو آهي (لڪون 61، 149، 241، ۽ 272). حمورابي جو استعارو سندس قوم جي چرواه جي طور تي پڻ ورجايو ويندو آهي. relief appears to show Hammurabi standing before a seated Shamash.{{sfnp|Roth|1995a|p=73}} Shamash wears the horned crown of divinity{{sfnmp|1a1=Van Buren|1y=1943|2a1=Black|2a2=Green|2y=1998|2pp=102–103|3a1=Slanski|3y=2012|3p=106}} and has a solar attribute, flames,{{sfnp|Black|Green|1998|p=183}} spouting from his shoulders.{{sfnp|Breasted|1916|p=132}} Contrastingly, Scheil, in his {{lang|la|editio princeps}},{{sfnp|Souvay|1910}} identified the seated figure as Hammurabi and the standing figure as Shamash. Scheil also held that the scene showed Shamash dictating to Hammurabi while Hammurabi held a scribe's [[stylus]], gazing attentively at the god.{{sfnp|Scheil|1902|p=12}} Martha Roth lists other interpretations: "that the king is offering the laws to the god; that the king is accepting or offering the emblems of sovereignty of the rod and ring; or—most probably—that these emblems are the measuring tools of the rod-measure and rope-measure used in temple-building".{{sfnp|Roth|1995b|pp=22–23}} Hammurabi may even be imitating Shamash.{{sfnp|Charpin|2010|pp=81–82}} It is certain, though, that the draughtsman showed Hammurabi's close links to the divine realm,{{sfnp|Roth|1995b|p=23}} using composition and iconography.{{sfnp|Elsen-Novák|Novák|2006|pp=148–149}} ===Prologue=== The prologue and epilogue together occupy one-fifth of the text. Out of around 4,130 lines, the prologue occupies 300 lines and the epilogue occupies 500.{{sfnp|Roth|1995b|pp=15–16}} They are in [[ring composition]] around the laws, though there is no visual break distinguishing them from the laws.{{sfnp|Roth|1995b|p=16}} Both are written in poetic style,{{sfnp|Huehnergard|2011|p=160}} and, as William W. Davies wrote, "contain much{{nbsp}}... which sounds very like braggadocio".{{sfnp|Davies|1905|p=15}} The 300-line prologue begins with an [[etiology]] of Hammurabi's royal authority (1–49). [[Anu]]m, the Babylonian [[sky god]] and [[king of the gods]], granted rulership over humanity to [[Marduk]]. Marduk chose the centre of his earthly power to be Babylon, which in the real world worshipped him as its [[tutelary god]]. Marduk established the office of kingship within Babylon. Finally, Anum, along with the Babylonian [[wind god]] [[Enlil]], chose Hammurabi to be Babylon's king. Hammurabi was to rule "to prevent the strong from oppressing the weak" (37–39: {{lang|akk|dannum enšam ana lā ḫabālim}}). He was to rise like Shamash over the Mesopotamians (the {{lang|akk|ṣalmāt qaqqadim}}, literally the "black-headed people") and illuminate the land (40–44).{{sfnp|Roth|1995a|pp=76–77}}<ref group="note" name="CDLI and Roth">{{harvtxt|CDLI|2019}}'s line numbering, {{harvtxt|Roth|1995a}}'s translation. The line numbers may seem low, since the CDLI edition does not include sections not found on the Louvre stele.</ref> Hammurabi then lists his achievements and virtues (50–291). These are expressed in noun form, in the Akkadian first person singular nominal sentence construction "[noun]{{nbsp}}... {{lang|akk|anāku}}" ("I am [noun]").{{sfnp|Huehnergard|2011|pp=11–12}} The first nominal sentence (50–53) is short: "I am Hammurabi, the shepherd, selected by the god Enlil" ({{lang|akk|ḫammurabi rē'ûm nibīt enlil anāku}}). Then Hammurabi continues for over 200 lines in a single nominal sentence with the {{lang|akk|anāku}} delayed to the very end (291).{{sfnp|Roth|1995a|pp=77–80}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> Hammurabi repeatedly calls himself {{lang|akk|na'dum}}, "pious" (lines 61, 149, 241, and 272). The metaphor of Hammurabi as his people's shepherd also recurs. It was a common metaphor for [[ancient Near East]]ern kings, but is perhaps justified by Hammurabi's interest in his subjects' affairs.{{sfnp|Van De Mieroop|2005|p=82}} His affinities with many different gods are stressed throughout. He is portrayed as dutiful in restoring and maintaining temples and peerless on the battlefield. The list of his accomplishments has helped establish that the text was written late in Hammurabi's reign. After the list, Hammurabi explains that he fulfilled Marduk's request to establish "truth and justice" ({{lang|akk|kittam u mīšaram}}) for the people (292–302), although the prologue never directly references the laws.{{sfnp|Driver|Miles|1952|pp=40–41}} The prologue ends "at that time:" (303: {{lang|akk|inūmišu}}) and the laws begin.{{sfnp|Roth|1995a|pp=80–81}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> ===Epilogue=== [[File:Enki(Ea).jpg|thumb|alt=Ea or Enki, depicted on a cylinder seal with streams of fish spouting from his shoulders. Refer to caption|[[Ea (mythology)|Ea/Enki]], [[god of wisdom]] whom Hammurabi implores to confuse any defacer of his stele, depicted on a [[cylinder seal]] c.&nbsp;2300 BC]] Unlike the prologue, the 500-line epilogue is explicitly related to the laws.{{sfnp|Driver|Miles|1952|pp=40–41}} The epilogue begins (3144'–3151'): "These are the just decisions which Hammurabi{{nbsp}}... has established" ({{lang|akk|dīnāt mīšarim ša ḫammurabi... ukinnu-ma}}). He exalts his laws and his magnanimity (3152'–3239').{{sfnp|Roth|1995a|pp=133–134}} He then expresses a hope that "any wronged man who has a lawsuit" ({{lang|akk|awīlum ḫablum ša awātam iraššû}}) may have the laws of the stele read aloud to him and know his rights (3240'–3256').{{sfnp|Roth|1995a|p=134}} This would bring Hammurabi praise (3257'–3275') and divine favour (3276'–3295').{{sfnp|Roth|1995a|pp=134–135}} Hammurabi wishes for good fortune for any ruler who heeds his pronouncements and respects his stele (3296'–3359').{{sfnp|Roth|1995a|pp=135–136}} However, he invokes the wrath of the gods on any man who disobeys or erases his pronouncements (3360'–3641', the end of the text).{{sfnp|Roth|1995a|pp=136–140}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> The epilogue contains much legal imagery, and the phrase "to prevent the strong from oppressing the weak" (3202'–3203': {{lang|akk|dannum enšam ana lā ḫabālim}}){{sfnp|Roth|1995a|p=133}} is reused from the prologue. However, the king's main concern appears to be ensuring that his achievements are not forgotten and his name not sullied.{{sfnmp|1a1=Driver|1a2=Miles|1y=1952|1p=37|2a1=Bottéro|2y=1992|2p=167}} The list of curses heaped upon any future defacer is 281 lines long and extremely forceful. Some of the curses are very vivid: "may the god [[Sin (mythology)|Sin]]{{nbsp}}... decree for him a life that is no better than death" (3486'–3508': {{lang|akk|sîn... balāṭam ša itti mūtim šitannu ana šīmtim lišīmšum}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} "may he [the future defacer] conclude every day, month, and year of his reign with groaning and mourning" (3497'–3501': {{lang|akk|ūmī warḫī šanāt palēšu ina tānēḫim u dimmatim lišaqti}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} may he experience "the spilling of his life force like water" (3435'–3436': {{lang|akk|tabāk napištišu kīma mê}}).{{sfnp|Roth|1995a|p=137}} Hammurabi implores a variety of gods individually to turn their particular attributes against the defacer. For example: "may the [[storm god|[storm] god]] [[Adad]]{{nbsp}}... deprive him of the benefits of rain from heaven and flood from the springs" (3509'–3515': {{lang|akk|adad... zunnī ina šamê mīlam ina nagbim līṭeršu}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} "may the [[god of wisdom|god [of wisdom]]] [[Ea (Babylonian god)|Ea]]{{nbsp}}... deprive him of all understanding and wisdom, and may he lead him into confusion" (3440'–3451': {{lang|akk|ea... uznam u nēmeqam līṭeršu-ma ina mīšītim littarrūšu}}).{{sfnp|Roth|1995a|p=137}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> Gods and goddesses are invoked in this order:{{sfnp|Roth|1995a|pp=136–140}} {{div col|colwidth=15em}} # Anum (3387'–3394') # Enlil (3395'–3422') # [[Ninlil]] (3423'–3439') # Ea (3440'–3458') # Shamash (3459'–3485') # Sin (3486'–3508') # Adad (3509'–3525') # [[Zababa]] (3526'–3536') # [[Ishtar]] (3537'–3573') # [[Nergal]] (3574'–3589') # [[Nintu]] (3590'–3599') # [[Ninkarrak]] (3600'–3619') # All the gods (3620'–3635') # Enlil, a second time (3636'–3641') {{div col end}} ==قانون== حمورابي جو ڪوڊ قديم ويجهي اوڀر جو سڀ کان ڊگهو ۽ بهترين منظم ۽ انهي سان گڏ بهترين محفوظ ڪيل قانوني متن آهي. هيٺ ڏنل درجه بندي (ڪالمن 1-3) ڪيترن ئي ترميمن سان ڊرائيور اينڊ ميلس جي آهي ۽ روٿ جو ترجمو استعمال ڪيو ويو آهي. خطن سان نمائندگي ڪندڙ قانون اهي آهن, جيڪا بنيادي طور تي لوور اسٽيل کان سواءِ ٻين دستاويزن مان ٻيهر تعمير ڪيا ويا آهن. {| class="wikitable mw-collapsible" |+ حمورابي جي ڪوڊ ۾ شامل قانوني علائقا. مخصوص دفعات ۽ مثالن سان گڏ |- ! scope="col" | قانوني علائقو ! scope="col" | قانون ! scope="col" | مخصوص دفعات ! scope="col" | مثال (انگريزي) ! scope="col" | مثال (اڪادي) |- ! scope="row" | قانون جي انتظاميه جي خلاف ڏوهه | 1–5 |ڪوڙا الزام (1-2) ڪوڙا شاهدي (3-4) فيصلي جي جعلسازي (5) | جيڪڏهن ڪو ماڻهو ٻئي ماڻهوءَ تي الزام لڳائي ٿو ۽ ان تي قتل جو الزام لڳائي ٿو. پر ان جي خلاف ثبوت نه ٿو آڻي سگهي، ته ان جي الزام لڳائڻ واري کي قتل ڪيو ويندو.(1) | {{lang|akk|šumma awīlum awīlam ubbir-ma nērtam elišu iddi-ma lā uktīnšu mubbiršu iddâk}} (1) |- ! scope="row" | ملڪيت جا ڏوھ | 6–25 |ملڪيت چوري ڪرڻ ۽ چوري ڪيل وصول ڪرڻ (6-13) اغوا (14) مفرور غلامن کي پناهه ڏيڻ (15-20) ڀڃڻ ۽ داخل ٿيڻ (21) چوري (22-24) ساڙيندڙ گھرن کي لُٽڻ (25) | جيڪڏهن ڪو ماڻهو گهر ۾ گهڙي ٿو ته ان کي قتل ڪري ان کي ان ئي ڀت جي سامهون لٽڪائي ڇڏيندا.(21){{sfnp|Roth|1995a|p=85}} | {{lang|akk|šumma awīlum bītam ipluš ina pāni pilšim šuāti idukkūšu-ma iḫallalūšu}} (21) |- ! scope="row" | زمين ۽ گهر | 26–k | {{plainlist| *[[land tenure|tenure]] of [[fief]]s (26–41) *duties of farmers (42–48) *debts of farmers (49–52) *irrigation offences (53–56) *cattle trespass (57–58) *cutting down trees (59) *care of date orchards (60–a) *offences connected with houses (b–k) }} | If جاگيرن جي مدت (26-41) هارين جا فرض (42-48) هارين جا قرض (49-52) آبپاشي جا ڏوهه (53-56) ڍورن جي بي حرمتي (57-58) وڻ ڪٽڻ (59) کجور جي باغن جي سنڀال (60-a) گهرن سان لاڳاپيل ڏوهه (b-k) جيڪڏهن ڪنهن ماڻهوءَ تي قرض آهي، ۽ طوفان جو ديوتا عدد سندس ميدان کي تباهه ڪري ٿو يا ٻوڏ فصلن کي لوڙهي ڇڏي ٿي، يا پاڻيءَ جي کوٽ سبب ميدان ۾ اناج نه پوکيو وڃي - ان سال هو پنهنجي قرضدار کي اناج واپس نه ڪندو؛ هو پنهنجي معاهدي جي ڪارڪردگيءَ کي معطل ڪندو [لفظي طور تي ”مٽيءَ جي گولي“] ۽ هو ان سال جي سود جي ادائيگي نه ڪندو. (48) [9] summa awilum huubulum ališu ibašši-ma eqelšu adad irtaḫiṣ u lū bibbulum itbal u lū ina lā mê še'um ina eqlim lā ittabši ina šattim'ašeše. هُبُلِيُسُ الْطَارَ تُوَپَاسُ اُرَطَابُ وَصِبَطَمَ شَعْطِمَ شُوَاطِلِ الْعَنْدِينَ (48) ڪامرس ايل-126 قرض ۽ واپار (l-107) گھر جي سنڀال (108-111) ڪوريئرز طرفان فراڊ a man has a debt lodged against him, and the storm-god Adad devastates his field or a flood sweeps away the crops, or there is no grain grown in the field due to insufficient water—in that year he will not repay grain to his creditor; he shall suspend performance of his contract [literally "wet his clay tablet"] and he will not give interest payments for that year. (48){{sfnp|Roth|1995a|p=90}} | {{lang|akk|šumma awīlum ḫubullum elišu ibašši-ma eqelšu adad irtaḫiṣ u lū bibbulum itbal u lū ina lā mê še'um ina eqlim lā ittabši ina šattim šuāti še'am ana bēl ḫubullišu ul utār ṭuppašu uraṭṭab u ṣibtam ša šattim šuāti ul inaddin}} (48) |- ! scope="row" | Commerce | l–126 | {{plainlist| *loans and trade (l–107) *innkeeping (108–111) *fraud by couriers (112) *[[distraint]] and pledge of persons for debt (113–119) *safe custody or deposit (120–126) }} | If a merchant should give silver to a trading agent for an investment venture, and he [the trading agent] incurs a loss on his journeys, he shall return silver to the merchant in the amount of the capital sum. (102){{sfnp|Roth|1995a|p=100}} | {{lang|akk|šumma tamkārum ana šamallim kaspam ana tadmiqtim ittadin-ma ašar illiku bitiqtam ītamar qaqqad kaspim ana tamkārim utār}} (102) |- ! scope="row" | Marriage, family, and property |style="white-space: nowrap;"|127–194 |style="white-space: nowrap;"| {{plainlist| *slander of {{lang|akk|ugbabtum}}-priestesses or married women (127) *definition of "married woman" (128) *adultery (129–132) *remarriage in husbands' absence (133–136) *divorce (137–143) *marriage to {{lang|akk|nadītum}}-women (144–147) *maintenance of sick wives (148–149) *gifts from husbands to wives (150) *liability of spouses for debt (151–152) *murder of husbands (153) *incest (154–158) *inchoate marriage (159–161) *devolution of marriage-gifts after wives' deaths (162–164) *gifts to sons {{lang|la|[[inter vivos]]}} (165) *succession amongst sons (166–167) *disinheritance of sons (168–169) *legitimation (170) *widows' property (171–174) *marriage of {{lang|akk|awīlum}}-class women to slaves (175–176) *remarriage of widows (177) *sacral women (178–184) *adoption and nursing of infants (185–194) }} | If a man takes in adoption a young child at birth [literally "in its water"] and then rears him, that child will not be reclaimed. (185){{sfnp|Roth|1995a|p=119}} | {{lang|akk|šumma awīlum ṣeḫram ina mêšu ana mārūtim ilqe-ma urtabbīšu tarbītum šī ul ibbaqqar}} (185) |- ! scope="row" | Assault | 195–214 | {{plainlist| *assaults on fathers (195) *assaults on {{lang|akk|awīlum}}-class men (196–208) *assaults causing miscarriage (209–214) }} | If an [{{lang|akk|awīlum}}] should blind the eye of another [{{lang|akk|awīlum}}], they shall blind his eye. (196){{sfnp|Roth|1995a|p=121}} | {{lang|akk|šumma awīlum īn mār awīlim uḫtappid īnšu uḫappadū}} (196) |- ! scope="row" | Professional men | 215–240 | {{plainlist| *surgeons (215–223) *veterinary surgeons (224–225) *branders (226–227) *builders (228–233) *shipbuilders and boatmen (234–240) }} | If a builder constructs a house for a man but does not make it conform to specifications so that a wall then buckles, that builder shall make that wall sound using his silver. (233){{sfnp|Roth|1995a|p=125}} | {{lang|akk|šumma itinnum bītam ana awīlim īpuš-ma šipiršu lā ušteṣbi-ma igārum iqtūp itinnum šū ina kasap ramānišu igāram šuāti udannan}} (233) |- ! scope="row" | Agriculture | 241–273 | {{plainlist| *oxen (241–252) *theft of fodder by tenants (253–256) *hire of agricultural labourers (257–258) *theft of agricultural implements (259–260) *hire of herdsmen (261) *duties of shepherds (262–267) *hire of beasts and wagons (268–272) *hire of seasonal labourers (273) }} | If an ox gores to death a man while it is passing through the streets, there is no legal basis for claims. (250){{sfnp|Roth|1995a|p=128}} | {{lang|akk|šumma alpum sūqam ina alākišu awīlam ikkip-ma uštamīt dīnum šū rugummâm ul išu}} (250) |- ! scope="row" | Rates of hire | 274–277 | {{plainlist| *wages of craftsmen (274) *hire of boats (275–277) }} | If a man rents a boat of 60-[{{lang|akk|kur}}] capacity, he shall give one-sixth [of a shekel] of silver per day as its hire. (277){{sfnp|Roth|1995a|p=132}} | {{lang|akk|šumma awīlum elep šūšim īgur ina ūmim ištēn šuduš kaspam idīša inaddin}} (277) |- ! scope="row" | Slaves | 278–282 | {{plainlist| *warranties on sale of slaves (278–279) *purchase of slaves abroad (280–281) *denial of mastership (282) }} | If a slave should declare to his master, "You are not my master", he [the master] shall bring charge and proof against him that he is indeed his slave, and his master shall cut off his ear. (281){{sfnp|Roth|1995a|p=132}} | {{lang|akk|šumma wardum ana bēlišu ul bēlī atta iqtabi kīma warassu ukānšu-ma bēlšu uzunšu inakkis}} (282) |} ==پڻ ڏسو== * [[بخشالي مسودو]] * [[جان مارشل (آثار قديمہ جو ماھر)]] * [[سوات ۾ پٿرن تي ٽي هزار ورهيه پراڻا تصويري عڪس]] * [[قديم آثار]] * [[نقش نگاري]] * [[ٽيهه هزار سال پراڻيون پينٽنگز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons and category}} {{Wikisource|Codex Hammurabi}} {{Wikiversity|Hammurabi's Code}} * [https://cdli.mpiwg-berlin.mpg.de/artifacts/464358 CDLI's transliteration, normalisation, and translation] * [https://archive.org/stream/mmoires04franuoft#page/n6/mode/1up Scheil's {{lang|la|editio princeps}}] (in French) * [http://www.general-intelligence.com/library/hr.pdf King's translation] * [https://www.gutenberg.org/files/17150/17150-h/17150-h.htm Johns' translation] * [https://en.wikisource.org/wiki/The_Code_of_Hammurabi_(Harper_translation) Harper's translation (Wikisource)] * [https://web.archive.org/web/20201205050436/http://www.louvre.fr/en/oeuvre-notices/law-code-hammurabi-king-babylon The Louvre's page] {{portal|Law|Middle East|Iraq|Iran}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Code of Hammurabi}} [[زمرو:قانون]] [[زمرو:حمورابي]] [[زمرو:ميسوپوٽيميا]] [[زمرو:دستاويز]] [[زمرو:قديم آثار]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:پهرين بابلي سلطنت]] [[زمرو:قانوني ڪوڊ]] [[زمرو:فقه]] [[زمرو:قانوني تاريخ]] [[زمرو:مقابلي وارو قانون]] [[زمرو:قديم ويجھو اوڀر قانون]] [[زمرو:قديم ويجھو اوڀر اسٽيل]] [[زمرو:18 صدي قبل مسيح اسٽيل]] [[زمرو:اڪادي لکت]] [[زمرو:اڪادي ادب]] [[زمرو:بابليونيا]] [[زمرو:بابل]] [[زمرو:سوسا]] [[زمرو:1901 آثار قديمه جون دريافتون]] [[زمرو:1901 ايران ۾]] [[زمرو:ايران ۾ آثار قديمه جون دريافتون]] [[زمرو:اوڀر ۽ وچ اوڀر جي ويجهو قديم آثار لوور]] 62p7or3jlf0h8mkqsowkiv1j54npdki 376250 376249 2026-05-07T08:26:07Z Memon2025 21315 376250 wikitext text/x-wiki {{short description|Babylonian legal text}} {{Infobox document | document_name = حمورابي جو ڪوڊ<br> Hammurabi's code | image = P1050763 Louvre code Hammurabi face rwk.JPG | image_size = | image_alt = Photograph. The stele of the Code of Hammurabi in the Louvre Museum in Paris. | caption = [[پيرس]] جي [[لوور ميوزيم]] ۾ موجود پٿر جي تختي (Stelle) جنهن تي ڪوڊ لکيل آهي. | image2 = | image2_size = | image2_alt = | caption2 = | date_created = {{circa|1753 BC}} | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = [[لوور ميوزيم]]، [[پيرس]]، [[فرانس]] (اصل جاء: سيپار، [[ميسوپوٽيميا]])، [[ايران]] جي سوسه شهر ويجهو، نقلون [[عراق]] ۽ ٻئي ڪيتري ئي جاء تي موجود آهن. | commissioned = | writer = [[حمورابي]] | signers = | media_type = سنگ مرمر (باسالت پٿر) جي تختي<ref>{{cite book |last1=Sasson |first1=Jack |title=Civilizations of the Ancient Near East |publisher=Hendrickson |isbn=0684192799 |pages=901, 908}}</ref><ref>{{cite book |last1=Ross |first1=Leslie |title=Art and Architecture of the World's Religions |publisher=Greenwood Press |pages=35}}</ref> | subject = [[قانون]]، [[انصاف]] | purpose = تڪراري: قانون سازي، قانون جو اعلان يا قانون جي وضاحت | wikisource = Code of Hammurabi }} حمورابي جو قانون (<small>Code of Hammurabi</small>) هڪ بابلي قانوني متن آهي جيڪو لڳ ڀڳ سال <small>1753</small> ق.م. ۾ ٺهيو هو. اهو قديم ويجهي اوڀر جو سڀ کان ڊگهو، بهترين منظم ۽ بهترين محفوظ قانوني متن آهي. اهو اڪادي ٻولي جي پراڻي بابلي لهجي ۾ [[بابل]] ([[اڪادي سلطنت]]) جي پهرين خاندان جي ڇهين بادشاهه، [[حمورابي]] جي حڪم تي لکيو ويو. متن جي بنيادي ڪاپي <small>2.25</small> ميٽر (<small>7</small> فوٽ <small>4</small> انچ) ڊگهي بيسالٽ اسٽيل تي لکيل آهي، جيڪا هاڻ [[پيرس]] جي [[لوور ميوزيم]] ۾ محفوظ آهي. هي ڪتبو 1901ع ۾ موجوده ايران ۾ سوسا جي جاءِ تي ٻيهر دريافت ڪيو ويو، جتي ان جي تخليق کان 600 سال پوءِ ان کي لُٽي طور ورتو ويو هو. متن پاڻ هڪ هزار سالن کان وڌيڪ عرصي تائين ميسوپوٽيميا جي لکندڙن پاران نقل ڪيو ويو ۽ ان جو مطالعو ڪيو ويو. اها ڪتبو هاڻي پيرس جي لوور ميوزيم ۾ موجود آهي. ڪتبي جي چوٽي تي حمورابي جي رليف ۾ شماش (بابلي سج ۽ انصاف جو ديوتا) سان گڏ هڪ تصوير آهي. هن جي هيٺان تقريباً 4,130 اکرن تي مشتمل ڪينيفارم متن جي پٿر چٽسالي آهي. هڪ پنجون حصو شاعرانه انداز ۾ هڪ پيش لفظ ۽ ايپيلوگ تي مشتمل آهي. جڏهن ته باقي چار پنجون حصو انهن قانون تي مشتمل آهي، جنهن کي "حمورابي جو ڪوڊ" سڏيو ويندو آهي. پيش لفظ (Prologue) ۾ حمورابي دعويٰ ڪري ٿو ته ديوتائن پاران، "طاقتور کي ڪمزور تي ظلم ڪرڻ کان روڪڻ لاءِ" سندس حڪمراني ڏني وئي آهي. قانون جو متن "جيڪڏهن ... پوءِ" جهڙي مشروط جملن جي طور تي ظاهر ڪيو ويو آهي ۽ انهن جو دائرو وسيع آهي. مثال طور. فوجداري قانون، خانداني قانون، ملڪيت جو قانون ۽ تجارتي قانون تائين وسيع آهي. جديد عالمن ڪوڊ کي، ان جي سمجھيل انصاف ۽ قانون جي حڪمراني جي احترام جي تعريف سان ساراهيو آهي ۽ پراڻي بابلي سماج جي پيچيدگي تي اشارو ڪندڙ قرار ڏنو آهي. تورات جي قانون (موسوي شريعت) تي ان جي اثر بابت پڻ تمام گهڻي بحث ٿي آهي. عالمن، ٻن مجموعن جي بنياد تي جلدي ليڪس ٽيليونس جي سڃاڻپ ڪئي، جئين ته "اک جي بدلي اک" جو اصول. اشوري مطالعي جي ماهرن جي وچ ۾ بحث ان وقت کان وٺي ڪوڊ جي ڪيترن ئي پهلوئن جي چوڌاري مرڪوز آهي، جئين ته ان جو مقصد، ان جا بنيادي اصول، ان جي ٻولي ۽ اڳوڻي ۽ پوء جي قانوني مجموعن سان ان جو تعلق. انهن مسئلن جي چوڌاري غير يقيني صورتحال جي باوجود، حمورابي کي اشوريالوجي کان ٻاهر قانون جي تاريخ ۾ هڪ اهم وجود ۽ دستاويز کي هڪ سچي قانوني ڪوڊ طور سمجهيو ويندو آهي. آمريڪا جي حڪومتي عمارت، "ڪيپيٽول هلز" ۾، ٻين تاريخي قانون سازن سان گڏ، حمورابي جو هڪ پورٽريٽ پڻ موجود آهي، ڪيترن ئي ادارن ۾ ڪتبي جون نقلون موجود آهن، جن ۾ نيويارڪ شهر ۾ گڏيل قومن جي هيڊ ڪوارٽر، برلن ۾ پرگامون ميوزيم ۽ يونيورسٽي آف شڪاگو جو انسٽيٽيوٽ فار دي اسٽڊي آف اينشينٽ ڪلچرز شامل آهن.{{TOC limit|3}} ==پس منظر== ==ڪاپيون== ==ابتدائي اسڪالرشپ== ==فريم== === عنوان واري تصوير === [[File:F0182 Louvre Code Hammourabi Bas-relief Sb8 rwk.jpg|thumb|alt=Photograph. Refer to caption and adjacent text|لوور اسٽيل تي رليف]] رليف ۾ حمورابي کي ويٺل شمش جي سامهون بيٺو ڏيکاريو ويو آهي. شمش ديوتا جو سڱن وارو تاج پائي ٿو ۽ ان ۾ هڪ شمسي خاصيت آهي، شعلا، سندس ڪلهن مان نڪرندي. ان جي برعڪس، شيل، پنهنجي ايڊيشن پرنسپس ۾، ويٺل شڪل کي حمورابي ۽ بيٺل شڪل کي شمش جي طور تي سڃاڻپ ڪئي. شيل اهو به چيو ته منظر ۾ شمش کي حمورابي کي حڪم ڏيندي ڏيکاريو ويو آهي جڏهن ته حمورابي هڪ لکندڙ جو قلم کڻي، ديوتا ڏانهن ڌيان سان ڏسي رهيو آهي. مارٿا روٿ ٻين تشريحن جي فهرست ڏئي ٿي: "ته بادشاهه ديوتا کي قانون پيش ڪري رهيو آهي؛ ته بادشاهه عصا ۽ انگوٽي جي خودمختياري جي علامتن کي قبول ڪري رهيو آهي يا پيش ڪري رهيو آهي؛ يا - گهڻو ڪري - ته اهي نشان مندر جي تعمير ۾ استعمال ٿيندڙ عصا جي ماپ ۽ رسي جي ماپ جا ماپ جا اوزار آهن". حمورابي شايد شمش جي نقل به ڪري رهيو هجي. جيتوڻيڪ، اهو يقيني آهي ته ڊرافٽسمين ترتيب ۽ علامت نگاري استعمال ڪندي حمورابي جا ديواني دائري سان ويجها لاڳاپا ڏيکاريا. === پيش لفظ === پيش لفظ ۽ اختتامي لفظ گڏجي متن جو پنجون حصو ڍڪين ٿا. لڳ ڀڳ 4,130 لائينن مان، پيش لفظ 300 لائينن تي ۽ اختتامي لفظ 500 لائينن تي مشتمل آهي. اهي قانونن جي چوڌاري رنگ جي جوڙجڪ ۾ آهن، جيتوڻيڪ انهن کي قانونن کان ڌار ڪرڻ لاءِ ڪو به بصري وقفو ناهي. ٻئي شاعرانه انداز ۾ لکيل آهن، ۽، جيئن وليم ڊبليو ڊيوس لکيو آهي، "گهڻو ڪجهه شامل آهي ... جيڪو تمام گهڻو braggadocio وانگر لڳندو آهي". 300 لائينن جو تعارف حمورابي جي شاهي اختيار جي ايٽولوجي سان شروع ٿئي ٿو (1-49). بابلي آسماني ديوتا ۽ ديوتائن جو بادشاهه، انوم، مردوڪ کي انسانيت تي حڪمراني ڏني. مردوڪ پنهنجي زميني طاقت جو مرڪز بابل چونڊيو، جيڪو حقيقي دنيا ۾ هن کي پنهنجي سرپرستي ديوتا طور پوڄيندو هو. مردوڪ بابل اندر بادشاهي جو دفتر قائم ڪيو. آخرڪار، انوم، بابلي هوا جي ديوتا اينليل سان گڏ، حمورابي کي بابل جو بادشاهه چونڊيو. حمورابي کي "طاقتور کي ڪمزور تي ظلم ڪرڻ کان روڪڻ لاءِ" حڪومت ڪرڻي هئي (37-39: dannum enšam ana lā ḫabālim). هن کي شامش وانگر ميسوپوٽيميا (صالمات قاقديم، لفظي طور تي "ڪارا مٿي وارا ماڻهو") تي ​​اڀرڻو هو ۽ زمين کي روشن ڪرڻو هو (40-44). حمورابي پوءِ پنهنجي ڪاميابين ۽ خوبين (50-291) کي درج ڪيو. اهي اسم جي صورت ۾ ظاهر ڪيا ويا آهن، اڪادي پهرين شخص واحد نامياتي جملي جي تعمير ۾ "[اسم] ... اناڪو" ("مان [اسم] آهيان"). پهريون نامياتي جملو (50-53) مختصر آهي: "مان حمورابي آهيان، چرواه، ديوتا اينليل پاران چونڊيل" (حمورابي ريم نبيت اينليل اناڪو). پوءِ حمورابي هڪ واحد نامياتي جملي ۾ 200 کان وڌيڪ لائينن تائين جاري رهي ٿو جنهن ۾ اناڪو آخر تائين دير سان آهي (291). حمورابي بار بار پاڻ کي نعوم، "پرهيزگار" سڏيندو آهي (لڪون 61، 149، 241، ۽ 272). حمورابي جو استعارو سندس قوم جي چرواه جي طور تي پڻ ورجايو ويندو آهي. relief appears to show Hammurabi standing before a seated Shamash.{{sfnp|Roth|1995a|p=73}} Shamash wears the horned crown of divinity{{sfnmp|1a1=Van Buren|1y=1943|2a1=Black|2a2=Green|2y=1998|2pp=102–103|3a1=Slanski|3y=2012|3p=106}} and has a solar attribute, flames,{{sfnp|Black|Green|1998|p=183}} spouting from his shoulders.{{sfnp|Breasted|1916|p=132}} Contrastingly, Scheil, in his {{lang|la|editio princeps}},{{sfnp|Souvay|1910}} identified the seated figure as Hammurabi and the standing figure as Shamash. Scheil also held that the scene showed Shamash dictating to Hammurabi while Hammurabi held a scribe's [[stylus]], gazing attentively at the god.{{sfnp|Scheil|1902|p=12}} Martha Roth lists other interpretations: "that the king is offering the laws to the god; that the king is accepting or offering the emblems of sovereignty of the rod and ring; or—most probably—that these emblems are the measuring tools of the rod-measure and rope-measure used in temple-building".{{sfnp|Roth|1995b|pp=22–23}} Hammurabi may even be imitating Shamash.{{sfnp|Charpin|2010|pp=81–82}} It is certain, though, that the draughtsman showed Hammurabi's close links to the divine realm,{{sfnp|Roth|1995b|p=23}} using composition and iconography.{{sfnp|Elsen-Novák|Novák|2006|pp=148–149}} ===Prologue=== The prologue and epilogue together occupy one-fifth of the text. Out of around 4,130 lines, the prologue occupies 300 lines and the epilogue occupies 500.{{sfnp|Roth|1995b|pp=15–16}} They are in [[ring composition]] around the laws, though there is no visual break distinguishing them from the laws.{{sfnp|Roth|1995b|p=16}} Both are written in poetic style,{{sfnp|Huehnergard|2011|p=160}} and, as William W. Davies wrote, "contain much{{nbsp}}... which sounds very like braggadocio".{{sfnp|Davies|1905|p=15}} The 300-line prologue begins with an [[etiology]] of Hammurabi's royal authority (1–49). [[Anu]]m, the Babylonian [[sky god]] and [[king of the gods]], granted rulership over humanity to [[Marduk]]. Marduk chose the centre of his earthly power to be Babylon, which in the real world worshipped him as its [[tutelary god]]. Marduk established the office of kingship within Babylon. Finally, Anum, along with the Babylonian [[wind god]] [[Enlil]], chose Hammurabi to be Babylon's king. Hammurabi was to rule "to prevent the strong from oppressing the weak" (37–39: {{lang|akk|dannum enšam ana lā ḫabālim}}). He was to rise like Shamash over the Mesopotamians (the {{lang|akk|ṣalmāt qaqqadim}}, literally the "black-headed people") and illuminate the land (40–44).{{sfnp|Roth|1995a|pp=76–77}}<ref group="note" name="CDLI and Roth">{{harvtxt|CDLI|2019}}'s line numbering, {{harvtxt|Roth|1995a}}'s translation. The line numbers may seem low, since the CDLI edition does not include sections not found on the Louvre stele.</ref> Hammurabi then lists his achievements and virtues (50–291). These are expressed in noun form, in the Akkadian first person singular nominal sentence construction "[noun]{{nbsp}}... {{lang|akk|anāku}}" ("I am [noun]").{{sfnp|Huehnergard|2011|pp=11–12}} The first nominal sentence (50–53) is short: "I am Hammurabi, the shepherd, selected by the god Enlil" ({{lang|akk|ḫammurabi rē'ûm nibīt enlil anāku}}). Then Hammurabi continues for over 200 lines in a single nominal sentence with the {{lang|akk|anāku}} delayed to the very end (291).{{sfnp|Roth|1995a|pp=77–80}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> Hammurabi repeatedly calls himself {{lang|akk|na'dum}}, "pious" (lines 61, 149, 241, and 272). The metaphor of Hammurabi as his people's shepherd also recurs. It was a common metaphor for [[ancient Near East]]ern kings, but is perhaps justified by Hammurabi's interest in his subjects' affairs.{{sfnp|Van De Mieroop|2005|p=82}} His affinities with many different gods are stressed throughout. He is portrayed as dutiful in restoring and maintaining temples and peerless on the battlefield. The list of his accomplishments has helped establish that the text was written late in Hammurabi's reign. After the list, Hammurabi explains that he fulfilled Marduk's request to establish "truth and justice" ({{lang|akk|kittam u mīšaram}}) for the people (292–302), although the prologue never directly references the laws.{{sfnp|Driver|Miles|1952|pp=40–41}} The prologue ends "at that time:" (303: {{lang|akk|inūmišu}}) and the laws begin.{{sfnp|Roth|1995a|pp=80–81}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> ===Epilogue=== [[File:Enki(Ea).jpg|thumb|alt=Ea or Enki, depicted on a cylinder seal with streams of fish spouting from his shoulders. Refer to caption|[[Ea (mythology)|Ea/Enki]], [[god of wisdom]] whom Hammurabi implores to confuse any defacer of his stele, depicted on a [[cylinder seal]] c.&nbsp;2300 BC]] Unlike the prologue, the 500-line epilogue is explicitly related to the laws.{{sfnp|Driver|Miles|1952|pp=40–41}} The epilogue begins (3144'–3151'): "These are the just decisions which Hammurabi{{nbsp}}... has established" ({{lang|akk|dīnāt mīšarim ša ḫammurabi... ukinnu-ma}}). He exalts his laws and his magnanimity (3152'–3239').{{sfnp|Roth|1995a|pp=133–134}} He then expresses a hope that "any wronged man who has a lawsuit" ({{lang|akk|awīlum ḫablum ša awātam iraššû}}) may have the laws of the stele read aloud to him and know his rights (3240'–3256').{{sfnp|Roth|1995a|p=134}} This would bring Hammurabi praise (3257'–3275') and divine favour (3276'–3295').{{sfnp|Roth|1995a|pp=134–135}} Hammurabi wishes for good fortune for any ruler who heeds his pronouncements and respects his stele (3296'–3359').{{sfnp|Roth|1995a|pp=135–136}} However, he invokes the wrath of the gods on any man who disobeys or erases his pronouncements (3360'–3641', the end of the text).{{sfnp|Roth|1995a|pp=136–140}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> The epilogue contains much legal imagery, and the phrase "to prevent the strong from oppressing the weak" (3202'–3203': {{lang|akk|dannum enšam ana lā ḫabālim}}){{sfnp|Roth|1995a|p=133}} is reused from the prologue. However, the king's main concern appears to be ensuring that his achievements are not forgotten and his name not sullied.{{sfnmp|1a1=Driver|1a2=Miles|1y=1952|1p=37|2a1=Bottéro|2y=1992|2p=167}} The list of curses heaped upon any future defacer is 281 lines long and extremely forceful. Some of the curses are very vivid: "may the god [[Sin (mythology)|Sin]]{{nbsp}}... decree for him a life that is no better than death" (3486'–3508': {{lang|akk|sîn... balāṭam ša itti mūtim šitannu ana šīmtim lišīmšum}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} "may he [the future defacer] conclude every day, month, and year of his reign with groaning and mourning" (3497'–3501': {{lang|akk|ūmī warḫī šanāt palēšu ina tānēḫim u dimmatim lišaqti}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} may he experience "the spilling of his life force like water" (3435'–3436': {{lang|akk|tabāk napištišu kīma mê}}).{{sfnp|Roth|1995a|p=137}} Hammurabi implores a variety of gods individually to turn their particular attributes against the defacer. For example: "may the [[storm god|[storm] god]] [[Adad]]{{nbsp}}... deprive him of the benefits of rain from heaven and flood from the springs" (3509'–3515': {{lang|akk|adad... zunnī ina šamê mīlam ina nagbim līṭeršu}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} "may the [[god of wisdom|god [of wisdom]]] [[Ea (Babylonian god)|Ea]]{{nbsp}}... deprive him of all understanding and wisdom, and may he lead him into confusion" (3440'–3451': {{lang|akk|ea... uznam u nēmeqam līṭeršu-ma ina mīšītim littarrūšu}}).{{sfnp|Roth|1995a|p=137}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> Gods and goddesses are invoked in this order:{{sfnp|Roth|1995a|pp=136–140}} {{div col|colwidth=15em}} # Anum (3387'–3394') # Enlil (3395'–3422') # [[Ninlil]] (3423'–3439') # Ea (3440'–3458') # Shamash (3459'–3485') # Sin (3486'–3508') # Adad (3509'–3525') # [[Zababa]] (3526'–3536') # [[Ishtar]] (3537'–3573') # [[Nergal]] (3574'–3589') # [[Nintu]] (3590'–3599') # [[Ninkarrak]] (3600'–3619') # All the gods (3620'–3635') # Enlil, a second time (3636'–3641') {{div col end}} ==قانون== حمورابي جو ڪوڊ قديم ويجهي اوڀر جو سڀ کان ڊگهو ۽ بهترين منظم ۽ انهي سان گڏ بهترين محفوظ ڪيل قانوني متن آهي. هيٺ ڏنل درجه بندي (ڪالمن 1-3) ڪيترن ئي ترميمن سان ڊرائيور اينڊ ميلس جي آهي ۽ روٿ جو ترجمو استعمال ڪيو ويو آهي. خطن سان نمائندگي ڪندڙ قانون اهي آهن, جيڪا بنيادي طور تي لوور اسٽيل کان سواءِ ٻين دستاويزن مان ٻيهر تعمير ڪيا ويا آهن. {| class="wikitable mw-collapsible" |+ حمورابي جي ڪوڊ ۾ شامل قانوني علائقا. مخصوص دفعات ۽ مثالن سان گڏ |- ! scope="col" | قانوني علائقو ! scope="col" | قانون ! scope="col" | مخصوص دفعات ! scope="col" | مثال (انگريزي) ! scope="col" | مثال (اڪادي) |- ! scope="row" | قانون جي انتظاميه جي خلاف ڏوهه | 1–5 |ڪوڙا الزام (1-2) ڪوڙا شاهدي (3-4) فيصلي جي جعلسازي (5) | جيڪڏهن ڪو ماڻهو ٻئي ماڻهوءَ تي الزام لڳائي ٿو ۽ ان تي قتل جو الزام لڳائي ٿو. پر ان جي خلاف ثبوت نه ٿو آڻي سگهي، ته ان جي الزام لڳائڻ واري کي قتل ڪيو ويندو.(1) | {{lang|akk|šumma awīlum awīlam ubbir-ma nērtam elišu iddi-ma lā uktīnšu mubbiršu iddâk}} (1) |- ! scope="row" | ملڪيت جا ڏوھ | 6–25 |ملڪيت چوري ڪرڻ ۽ چوري ڪيل وصول ڪرڻ (6-13) اغوا (14) مفرور غلامن کي پناهه ڏيڻ (15-20) ڀڃڻ ۽ داخل ٿيڻ (21) چوري (22-24) ساڙيندڙ گھرن کي لُٽڻ (25) | جيڪڏهن ڪو ماڻهو گهر ۾ گهڙي ٿو ته ان کي قتل ڪري ان کي ان ئي ڀت جي سامهون لٽڪائي ڇڏيندا.(21){{sfnp|Roth|1995a|p=85}} | {{lang|akk|šumma awīlum bītam ipluš ina pāni pilšim šuāti idukkūšu-ma iḫallalūšu}} (21) |- ! scope="row" | زمين ۽ گهر | 26–k | | If جيڪڏهن ڪنهن ماڻهوءَ تي قرض آهي، ۽ طوفان جو ديوتا عدد سندس ميدان کي تباهه ڪري ٿو يا ٻوڏ فصلن کي لوڙهي ڇڏي ٿي، يا پاڻيءَ جي کوٽ سبب ميدان ۾ اناج نه پوکيو وڃي - ان سال هو پنهنجي قرضدار کي اناج واپس نه ڪندو؛ هو پنهنجي معاهدي جي ڪارڪردگيءَ کي معطل ڪندو [لفظي طور تي ”مٽيءَ جي گولي“] ۽ هو ان سال جي سود جي ادائيگي نه ڪندو. (48) [9] summa awilum huubulum ališu ibašši-ma eqelšu adad irtaḫiṣ u lū bibbulum itbal u lū ina lā mê še'um ina eqlim lā ittabši ina šattim'ašeše. هُبُلِيُسُ الْطَارَ تُوَپَاسُ اُرَطَابُ وَصِبَطَمَ شَعْطِمَ شُوَاطِلِ الْعَنْدِينَ (48) ڪامرس ايل-126 قرض ۽ واپار (l-107) گھر جي سنڀال (108-111) ڪوريئرز طرفان فراڊ a man has a debt lodged against him, and the storm-god Adad devastates his field or a flood sweeps away the crops, or there is no grain grown in the field due to insufficient water—in that year he will not repay grain to his creditor; he shall suspend performance of his contract [literally "wet his clay tablet"] and he will not give interest payments for that year. (48){{sfnp|Roth|1995a|p=90}} | {{lang|akk|šumma awīlum ḫubullum elišu ibašši-ma eqelšu adad irtaḫiṣ u lū bibbulum itbal u lū ina lā mê še'um ina eqlim lā ittabši ina šattim šuāti še'am ana bēl ḫubullišu ul utār ṭuppašu uraṭṭab u ṣibtam ša šattim šuāti ul inaddin}} (48) |- ! scope="row" | Commerce | l–126 | {{plainlist| *loans and trade (l–107) *innkeeping (108–111) *fraud by couriers (112) *[[distraint]] and pledge of persons for debt (113–119) *safe custody or deposit (120–126) }} | If a merchant should give silver to a trading agent for an investment venture, and he [the trading agent] incurs a loss on his journeys, he shall return silver to the merchant in the amount of the capital sum. (102){{sfnp|Roth|1995a|p=100}} | {{lang|akk|šumma tamkārum ana šamallim kaspam ana tadmiqtim ittadin-ma ašar illiku bitiqtam ītamar qaqqad kaspim ana tamkārim utār}} (102) |- ! scope="row" | Marriage, family, and property |style="white-space: nowrap;"|127–194 |style="white-space: nowrap;"| {{plainlist| *slander of {{lang|akk|ugbabtum}}-priestesses or married women (127) *definition of "married woman" (128) *adultery (129–132) *remarriage in husbands' absence (133–136) *divorce (137–143) *marriage to {{lang|akk|nadītum}}-women (144–147) *maintenance of sick wives (148–149) *gifts from husbands to wives (150) *liability of spouses for debt (151–152) *murder of husbands (153) *incest (154–158) *inchoate marriage (159–161) *devolution of marriage-gifts after wives' deaths (162–164) *gifts to sons {{lang|la|[[inter vivos]]}} (165) *succession amongst sons (166–167) *disinheritance of sons (168–169) *legitimation (170) *widows' property (171–174) *marriage of {{lang|akk|awīlum}}-class women to slaves (175–176) *remarriage of widows (177) *sacral women (178–184) *adoption and nursing of infants (185–194) }} | If a man takes in adoption a young child at birth [literally "in its water"] and then rears him, that child will not be reclaimed. (185){{sfnp|Roth|1995a|p=119}} | {{lang|akk|šumma awīlum ṣeḫram ina mêšu ana mārūtim ilqe-ma urtabbīšu tarbītum šī ul ibbaqqar}} (185) |- ! scope="row" | Assault | 195–214 | {{plainlist| *assaults on fathers (195) *assaults on {{lang|akk|awīlum}}-class men (196–208) *assaults causing miscarriage (209–214) }} | If an [{{lang|akk|awīlum}}] should blind the eye of another [{{lang|akk|awīlum}}], they shall blind his eye. (196){{sfnp|Roth|1995a|p=121}} | {{lang|akk|šumma awīlum īn mār awīlim uḫtappid īnšu uḫappadū}} (196) |- ! scope="row" | Professional men | 215–240 | {{plainlist| *surgeons (215–223) *veterinary surgeons (224–225) *branders (226–227) *builders (228–233) *shipbuilders and boatmen (234–240) }} | If a builder constructs a house for a man but does not make it conform to specifications so that a wall then buckles, that builder shall make that wall sound using his silver. (233){{sfnp|Roth|1995a|p=125}} | {{lang|akk|šumma itinnum bītam ana awīlim īpuš-ma šipiršu lā ušteṣbi-ma igārum iqtūp itinnum šū ina kasap ramānišu igāram šuāti udannan}} (233) |- ! scope="row" | Agriculture | 241–273 | {{plainlist| *oxen (241–252) *theft of fodder by tenants (253–256) *hire of agricultural labourers (257–258) *theft of agricultural implements (259–260) *hire of herdsmen (261) *duties of shepherds (262–267) *hire of beasts and wagons (268–272) *hire of seasonal labourers (273) }} | If an ox gores to death a man while it is passing through the streets, there is no legal basis for claims. (250){{sfnp|Roth|1995a|p=128}} | {{lang|akk|šumma alpum sūqam ina alākišu awīlam ikkip-ma uštamīt dīnum šū rugummâm ul išu}} (250) |- ! scope="row" | Rates of hire | 274–277 | {{plainlist| *wages of craftsmen (274) *hire of boats (275–277) }} | If a man rents a boat of 60-[{{lang|akk|kur}}] capacity, he shall give one-sixth [of a shekel] of silver per day as its hire. (277){{sfnp|Roth|1995a|p=132}} | {{lang|akk|šumma awīlum elep šūšim īgur ina ūmim ištēn šuduš kaspam idīša inaddin}} (277) |- ! scope="row" | Slaves | 278–282 | {{plainlist| *warranties on sale of slaves (278–279) *purchase of slaves abroad (280–281) *denial of mastership (282) }} | If a slave should declare to his master, "You are not my master", he [the master] shall bring charge and proof against him that he is indeed his slave, and his master shall cut off his ear. (281){{sfnp|Roth|1995a|p=132}} | {{lang|akk|šumma wardum ana bēlišu ul bēlī atta iqtabi kīma warassu ukānšu-ma bēlšu uzunšu inakkis}} (282) |} ==پڻ ڏسو== * [[بخشالي مسودو]] * [[جان مارشل (آثار قديمہ جو ماھر)]] * [[سوات ۾ پٿرن تي ٽي هزار ورهيه پراڻا تصويري عڪس]] * [[قديم آثار]] * [[نقش نگاري]] * [[ٽيهه هزار سال پراڻيون پينٽنگز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons and category}} {{Wikisource|Codex Hammurabi}} {{Wikiversity|Hammurabi's Code}} * [https://cdli.mpiwg-berlin.mpg.de/artifacts/464358 CDLI's transliteration, normalisation, and translation] * [https://archive.org/stream/mmoires04franuoft#page/n6/mode/1up Scheil's {{lang|la|editio princeps}}] (in French) * [http://www.general-intelligence.com/library/hr.pdf King's translation] * [https://www.gutenberg.org/files/17150/17150-h/17150-h.htm Johns' translation] * [https://en.wikisource.org/wiki/The_Code_of_Hammurabi_(Harper_translation) Harper's translation (Wikisource)] * [https://web.archive.org/web/20201205050436/http://www.louvre.fr/en/oeuvre-notices/law-code-hammurabi-king-babylon The Louvre's page] {{portal|Law|Middle East|Iraq|Iran}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Code of Hammurabi}} [[زمرو:قانون]] [[زمرو:حمورابي]] [[زمرو:ميسوپوٽيميا]] [[زمرو:دستاويز]] [[زمرو:قديم آثار]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:پهرين بابلي سلطنت]] [[زمرو:قانوني ڪوڊ]] [[زمرو:فقه]] [[زمرو:قانوني تاريخ]] [[زمرو:مقابلي وارو قانون]] [[زمرو:قديم ويجھو اوڀر قانون]] [[زمرو:قديم ويجھو اوڀر اسٽيل]] [[زمرو:18 صدي قبل مسيح اسٽيل]] [[زمرو:اڪادي لکت]] [[زمرو:اڪادي ادب]] [[زمرو:بابليونيا]] [[زمرو:بابل]] [[زمرو:سوسا]] [[زمرو:1901 آثار قديمه جون دريافتون]] [[زمرو:1901 ايران ۾]] [[زمرو:ايران ۾ آثار قديمه جون دريافتون]] [[زمرو:اوڀر ۽ وچ اوڀر جي ويجهو قديم آثار لوور]] rdl08l1h0kffy6vmmc7chqpt0uarhkm 376251 376250 2026-05-07T08:27:40Z Memon2025 21315 376251 wikitext text/x-wiki {{short description|Babylonian legal text}} {{Infobox document | document_name = حمورابي جو ڪوڊ<br> Hammurabi's code | image = P1050763 Louvre code Hammurabi face rwk.JPG | image_size = | image_alt = Photograph. The stele of the Code of Hammurabi in the Louvre Museum in Paris. | caption = [[پيرس]] جي [[لوور ميوزيم]] ۾ موجود پٿر جي تختي (Stelle) جنهن تي ڪوڊ لکيل آهي. | image2 = | image2_size = | image2_alt = | caption2 = | date_created = {{circa|1753 BC}} | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = [[لوور ميوزيم]]، [[پيرس]]، [[فرانس]] (اصل جاء: سيپار، [[ميسوپوٽيميا]])، [[ايران]] جي سوسه شهر ويجهو، نقلون [[عراق]] ۽ ٻئي ڪيتري ئي جاء تي موجود آهن. | commissioned = | writer = [[حمورابي]] | signers = | media_type = سنگ مرمر (باسالت پٿر) جي تختي<ref>{{cite book |last1=Sasson |first1=Jack |title=Civilizations of the Ancient Near East |publisher=Hendrickson |isbn=0684192799 |pages=901, 908}}</ref><ref>{{cite book |last1=Ross |first1=Leslie |title=Art and Architecture of the World's Religions |publisher=Greenwood Press |pages=35}}</ref> | subject = [[قانون]]، [[انصاف]] | purpose = تڪراري: قانون سازي، قانون جو اعلان يا قانون جي وضاحت | wikisource = Code of Hammurabi }} حمورابي جو قانون (<small>Code of Hammurabi</small>) هڪ بابلي قانوني متن آهي جيڪو لڳ ڀڳ سال <small>1753</small> ق.م. ۾ ٺهيو هو. اهو قديم ويجهي اوڀر جو سڀ کان ڊگهو، بهترين منظم ۽ بهترين محفوظ قانوني متن آهي. اهو اڪادي ٻولي جي پراڻي بابلي لهجي ۾ [[بابل]] ([[اڪادي سلطنت]]) جي پهرين خاندان جي ڇهين بادشاهه، [[حمورابي]] جي حڪم تي لکيو ويو. متن جي بنيادي ڪاپي <small>2.25</small> ميٽر (<small>7</small> فوٽ <small>4</small> انچ) ڊگهي بيسالٽ اسٽيل تي لکيل آهي، جيڪا هاڻ [[پيرس]] جي [[لوور ميوزيم]] ۾ محفوظ آهي. هي ڪتبو 1901ع ۾ موجوده ايران ۾ سوسا جي جاءِ تي ٻيهر دريافت ڪيو ويو، جتي ان جي تخليق کان 600 سال پوءِ ان کي لُٽي طور ورتو ويو هو. متن پاڻ هڪ هزار سالن کان وڌيڪ عرصي تائين ميسوپوٽيميا جي لکندڙن پاران نقل ڪيو ويو ۽ ان جو مطالعو ڪيو ويو. اها ڪتبو هاڻي پيرس جي لوور ميوزيم ۾ موجود آهي. ڪتبي جي چوٽي تي حمورابي جي رليف ۾ شماش (بابلي سج ۽ انصاف جو ديوتا) سان گڏ هڪ تصوير آهي. هن جي هيٺان تقريباً 4,130 اکرن تي مشتمل ڪينيفارم متن جي پٿر چٽسالي آهي. هڪ پنجون حصو شاعرانه انداز ۾ هڪ پيش لفظ ۽ ايپيلوگ تي مشتمل آهي. جڏهن ته باقي چار پنجون حصو انهن قانون تي مشتمل آهي، جنهن کي "حمورابي جو ڪوڊ" سڏيو ويندو آهي. پيش لفظ (Prologue) ۾ حمورابي دعويٰ ڪري ٿو ته ديوتائن پاران، "طاقتور کي ڪمزور تي ظلم ڪرڻ کان روڪڻ لاءِ" سندس حڪمراني ڏني وئي آهي. قانون جو متن "جيڪڏهن ... پوءِ" جهڙي مشروط جملن جي طور تي ظاهر ڪيو ويو آهي ۽ انهن جو دائرو وسيع آهي. مثال طور. فوجداري قانون، خانداني قانون، ملڪيت جو قانون ۽ تجارتي قانون تائين وسيع آهي. جديد عالمن ڪوڊ کي، ان جي سمجھيل انصاف ۽ قانون جي حڪمراني جي احترام جي تعريف سان ساراهيو آهي ۽ پراڻي بابلي سماج جي پيچيدگي تي اشارو ڪندڙ قرار ڏنو آهي. تورات جي قانون (موسوي شريعت) تي ان جي اثر بابت پڻ تمام گهڻي بحث ٿي آهي. عالمن، ٻن مجموعن جي بنياد تي جلدي ليڪس ٽيليونس جي سڃاڻپ ڪئي، جئين ته "اک جي بدلي اک" جو اصول. اشوري مطالعي جي ماهرن جي وچ ۾ بحث ان وقت کان وٺي ڪوڊ جي ڪيترن ئي پهلوئن جي چوڌاري مرڪوز آهي، جئين ته ان جو مقصد، ان جا بنيادي اصول، ان جي ٻولي ۽ اڳوڻي ۽ پوء جي قانوني مجموعن سان ان جو تعلق. انهن مسئلن جي چوڌاري غير يقيني صورتحال جي باوجود، حمورابي کي اشوريالوجي کان ٻاهر قانون جي تاريخ ۾ هڪ اهم وجود ۽ دستاويز کي هڪ سچي قانوني ڪوڊ طور سمجهيو ويندو آهي. آمريڪا جي حڪومتي عمارت، "ڪيپيٽول هلز" ۾، ٻين تاريخي قانون سازن سان گڏ، حمورابي جو هڪ پورٽريٽ پڻ موجود آهي، ڪيترن ئي ادارن ۾ ڪتبي جون نقلون موجود آهن، جن ۾ نيويارڪ شهر ۾ گڏيل قومن جي هيڊ ڪوارٽر، برلن ۾ پرگامون ميوزيم ۽ يونيورسٽي آف شڪاگو جو انسٽيٽيوٽ فار دي اسٽڊي آف اينشينٽ ڪلچرز شامل آهن.{{TOC limit|3}} ==پس منظر== ==ڪاپيون== ==ابتدائي اسڪالرشپ== ==فريم== === عنوان واري تصوير === [[File:F0182 Louvre Code Hammourabi Bas-relief Sb8 rwk.jpg|thumb|alt=Photograph. Refer to caption and adjacent text|لوور اسٽيل تي رليف]] رليف ۾ حمورابي کي ويٺل شمش جي سامهون بيٺو ڏيکاريو ويو آهي. شمش ديوتا جو سڱن وارو تاج پائي ٿو ۽ ان ۾ هڪ شمسي خاصيت آهي، شعلا، سندس ڪلهن مان نڪرندي. ان جي برعڪس، شيل، پنهنجي ايڊيشن پرنسپس ۾، ويٺل شڪل کي حمورابي ۽ بيٺل شڪل کي شمش جي طور تي سڃاڻپ ڪئي. شيل اهو به چيو ته منظر ۾ شمش کي حمورابي کي حڪم ڏيندي ڏيکاريو ويو آهي جڏهن ته حمورابي هڪ لکندڙ جو قلم کڻي، ديوتا ڏانهن ڌيان سان ڏسي رهيو آهي. مارٿا روٿ ٻين تشريحن جي فهرست ڏئي ٿي: "ته بادشاهه ديوتا کي قانون پيش ڪري رهيو آهي؛ ته بادشاهه عصا ۽ انگوٽي جي خودمختياري جي علامتن کي قبول ڪري رهيو آهي يا پيش ڪري رهيو آهي؛ يا - گهڻو ڪري - ته اهي نشان مندر جي تعمير ۾ استعمال ٿيندڙ عصا جي ماپ ۽ رسي جي ماپ جا ماپ جا اوزار آهن". حمورابي شايد شمش جي نقل به ڪري رهيو هجي. جيتوڻيڪ، اهو يقيني آهي ته ڊرافٽسمين ترتيب ۽ علامت نگاري استعمال ڪندي حمورابي جا ديواني دائري سان ويجها لاڳاپا ڏيکاريا. === پيش لفظ === پيش لفظ ۽ اختتامي لفظ گڏجي متن جو پنجون حصو ڍڪين ٿا. لڳ ڀڳ 4,130 لائينن مان، پيش لفظ 300 لائينن تي ۽ اختتامي لفظ 500 لائينن تي مشتمل آهي. اهي قانونن جي چوڌاري رنگ جي جوڙجڪ ۾ آهن، جيتوڻيڪ انهن کي قانونن کان ڌار ڪرڻ لاءِ ڪو به بصري وقفو ناهي. ٻئي شاعرانه انداز ۾ لکيل آهن، ۽، جيئن وليم ڊبليو ڊيوس لکيو آهي، "گهڻو ڪجهه شامل آهي ... جيڪو تمام گهڻو braggadocio وانگر لڳندو آهي". 300 لائينن جو تعارف حمورابي جي شاهي اختيار جي ايٽولوجي سان شروع ٿئي ٿو (1-49). بابلي آسماني ديوتا ۽ ديوتائن جو بادشاهه، انوم، مردوڪ کي انسانيت تي حڪمراني ڏني. مردوڪ پنهنجي زميني طاقت جو مرڪز بابل چونڊيو، جيڪو حقيقي دنيا ۾ هن کي پنهنجي سرپرستي ديوتا طور پوڄيندو هو. مردوڪ بابل اندر بادشاهي جو دفتر قائم ڪيو. آخرڪار، انوم، بابلي هوا جي ديوتا اينليل سان گڏ، حمورابي کي بابل جو بادشاهه چونڊيو. حمورابي کي "طاقتور کي ڪمزور تي ظلم ڪرڻ کان روڪڻ لاءِ" حڪومت ڪرڻي هئي (37-39: dannum enšam ana lā ḫabālim). هن کي شامش وانگر ميسوپوٽيميا (صالمات قاقديم، لفظي طور تي "ڪارا مٿي وارا ماڻهو") تي ​​اڀرڻو هو ۽ زمين کي روشن ڪرڻو هو (40-44). حمورابي پوءِ پنهنجي ڪاميابين ۽ خوبين (50-291) کي درج ڪيو. اهي اسم جي صورت ۾ ظاهر ڪيا ويا آهن، اڪادي پهرين شخص واحد نامياتي جملي جي تعمير ۾ "[اسم] ... اناڪو" ("مان [اسم] آهيان"). پهريون نامياتي جملو (50-53) مختصر آهي: "مان حمورابي آهيان، چرواه، ديوتا اينليل پاران چونڊيل" (حمورابي ريم نبيت اينليل اناڪو). پوءِ حمورابي هڪ واحد نامياتي جملي ۾ 200 کان وڌيڪ لائينن تائين جاري رهي ٿو جنهن ۾ اناڪو آخر تائين دير سان آهي (291). حمورابي بار بار پاڻ کي نعوم، "پرهيزگار" سڏيندو آهي (لڪون 61، 149، 241، ۽ 272). حمورابي جو استعارو سندس قوم جي چرواه جي طور تي پڻ ورجايو ويندو آهي. relief appears to show Hammurabi standing before a seated Shamash.{{sfnp|Roth|1995a|p=73}} Shamash wears the horned crown of divinity{{sfnmp|1a1=Van Buren|1y=1943|2a1=Black|2a2=Green|2y=1998|2pp=102–103|3a1=Slanski|3y=2012|3p=106}} and has a solar attribute, flames,{{sfnp|Black|Green|1998|p=183}} spouting from his shoulders.{{sfnp|Breasted|1916|p=132}} Contrastingly, Scheil, in his {{lang|la|editio princeps}},{{sfnp|Souvay|1910}} identified the seated figure as Hammurabi and the standing figure as Shamash. Scheil also held that the scene showed Shamash dictating to Hammurabi while Hammurabi held a scribe's [[stylus]], gazing attentively at the god.{{sfnp|Scheil|1902|p=12}} Martha Roth lists other interpretations: "that the king is offering the laws to the god; that the king is accepting or offering the emblems of sovereignty of the rod and ring; or—most probably—that these emblems are the measuring tools of the rod-measure and rope-measure used in temple-building".{{sfnp|Roth|1995b|pp=22–23}} Hammurabi may even be imitating Shamash.{{sfnp|Charpin|2010|pp=81–82}} It is certain, though, that the draughtsman showed Hammurabi's close links to the divine realm,{{sfnp|Roth|1995b|p=23}} using composition and iconography.{{sfnp|Elsen-Novák|Novák|2006|pp=148–149}} ===Prologue=== The prologue and epilogue together occupy one-fifth of the text. Out of around 4,130 lines, the prologue occupies 300 lines and the epilogue occupies 500.{{sfnp|Roth|1995b|pp=15–16}} They are in [[ring composition]] around the laws, though there is no visual break distinguishing them from the laws.{{sfnp|Roth|1995b|p=16}} Both are written in poetic style,{{sfnp|Huehnergard|2011|p=160}} and, as William W. Davies wrote, "contain much{{nbsp}}... which sounds very like braggadocio".{{sfnp|Davies|1905|p=15}} The 300-line prologue begins with an [[etiology]] of Hammurabi's royal authority (1–49). [[Anu]]m, the Babylonian [[sky god]] and [[king of the gods]], granted rulership over humanity to [[Marduk]]. Marduk chose the centre of his earthly power to be Babylon, which in the real world worshipped him as its [[tutelary god]]. Marduk established the office of kingship within Babylon. Finally, Anum, along with the Babylonian [[wind god]] [[Enlil]], chose Hammurabi to be Babylon's king. Hammurabi was to rule "to prevent the strong from oppressing the weak" (37–39: {{lang|akk|dannum enšam ana lā ḫabālim}}). He was to rise like Shamash over the Mesopotamians (the {{lang|akk|ṣalmāt qaqqadim}}, literally the "black-headed people") and illuminate the land (40–44).{{sfnp|Roth|1995a|pp=76–77}}<ref group="note" name="CDLI and Roth">{{harvtxt|CDLI|2019}}'s line numbering, {{harvtxt|Roth|1995a}}'s translation. The line numbers may seem low, since the CDLI edition does not include sections not found on the Louvre stele.</ref> Hammurabi then lists his achievements and virtues (50–291). These are expressed in noun form, in the Akkadian first person singular nominal sentence construction "[noun]{{nbsp}}... {{lang|akk|anāku}}" ("I am [noun]").{{sfnp|Huehnergard|2011|pp=11–12}} The first nominal sentence (50–53) is short: "I am Hammurabi, the shepherd, selected by the god Enlil" ({{lang|akk|ḫammurabi rē'ûm nibīt enlil anāku}}). Then Hammurabi continues for over 200 lines in a single nominal sentence with the {{lang|akk|anāku}} delayed to the very end (291).{{sfnp|Roth|1995a|pp=77–80}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> Hammurabi repeatedly calls himself {{lang|akk|na'dum}}, "pious" (lines 61, 149, 241, and 272). The metaphor of Hammurabi as his people's shepherd also recurs. It was a common metaphor for [[ancient Near East]]ern kings, but is perhaps justified by Hammurabi's interest in his subjects' affairs.{{sfnp|Van De Mieroop|2005|p=82}} His affinities with many different gods are stressed throughout. He is portrayed as dutiful in restoring and maintaining temples and peerless on the battlefield. The list of his accomplishments has helped establish that the text was written late in Hammurabi's reign. After the list, Hammurabi explains that he fulfilled Marduk's request to establish "truth and justice" ({{lang|akk|kittam u mīšaram}}) for the people (292–302), although the prologue never directly references the laws.{{sfnp|Driver|Miles|1952|pp=40–41}} The prologue ends "at that time:" (303: {{lang|akk|inūmišu}}) and the laws begin.{{sfnp|Roth|1995a|pp=80–81}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> ===Epilogue=== [[File:Enki(Ea).jpg|thumb|alt=Ea or Enki, depicted on a cylinder seal with streams of fish spouting from his shoulders. Refer to caption|[[Ea (mythology)|Ea/Enki]], [[god of wisdom]] whom Hammurabi implores to confuse any defacer of his stele, depicted on a [[cylinder seal]] c.&nbsp;2300 BC]] Unlike the prologue, the 500-line epilogue is explicitly related to the laws.{{sfnp|Driver|Miles|1952|pp=40–41}} The epilogue begins (3144'–3151'): "These are the just decisions which Hammurabi{{nbsp}}... has established" ({{lang|akk|dīnāt mīšarim ša ḫammurabi... ukinnu-ma}}). He exalts his laws and his magnanimity (3152'–3239').{{sfnp|Roth|1995a|pp=133–134}} He then expresses a hope that "any wronged man who has a lawsuit" ({{lang|akk|awīlum ḫablum ša awātam iraššû}}) may have the laws of the stele read aloud to him and know his rights (3240'–3256').{{sfnp|Roth|1995a|p=134}} This would bring Hammurabi praise (3257'–3275') and divine favour (3276'–3295').{{sfnp|Roth|1995a|pp=134–135}} Hammurabi wishes for good fortune for any ruler who heeds his pronouncements and respects his stele (3296'–3359').{{sfnp|Roth|1995a|pp=135–136}} However, he invokes the wrath of the gods on any man who disobeys or erases his pronouncements (3360'–3641', the end of the text).{{sfnp|Roth|1995a|pp=136–140}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> The epilogue contains much legal imagery, and the phrase "to prevent the strong from oppressing the weak" (3202'–3203': {{lang|akk|dannum enšam ana lā ḫabālim}}){{sfnp|Roth|1995a|p=133}} is reused from the prologue. However, the king's main concern appears to be ensuring that his achievements are not forgotten and his name not sullied.{{sfnmp|1a1=Driver|1a2=Miles|1y=1952|1p=37|2a1=Bottéro|2y=1992|2p=167}} The list of curses heaped upon any future defacer is 281 lines long and extremely forceful. Some of the curses are very vivid: "may the god [[Sin (mythology)|Sin]]{{nbsp}}... decree for him a life that is no better than death" (3486'–3508': {{lang|akk|sîn... balāṭam ša itti mūtim šitannu ana šīmtim lišīmšum}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} "may he [the future defacer] conclude every day, month, and year of his reign with groaning and mourning" (3497'–3501': {{lang|akk|ūmī warḫī šanāt palēšu ina tānēḫim u dimmatim lišaqti}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} may he experience "the spilling of his life force like water" (3435'–3436': {{lang|akk|tabāk napištišu kīma mê}}).{{sfnp|Roth|1995a|p=137}} Hammurabi implores a variety of gods individually to turn their particular attributes against the defacer. For example: "may the [[storm god|[storm] god]] [[Adad]]{{nbsp}}... deprive him of the benefits of rain from heaven and flood from the springs" (3509'–3515': {{lang|akk|adad... zunnī ina šamê mīlam ina nagbim līṭeršu}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} "may the [[god of wisdom|god [of wisdom]]] [[Ea (Babylonian god)|Ea]]{{nbsp}}... deprive him of all understanding and wisdom, and may he lead him into confusion" (3440'–3451': {{lang|akk|ea... uznam u nēmeqam līṭeršu-ma ina mīšītim littarrūšu}}).{{sfnp|Roth|1995a|p=137}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> Gods and goddesses are invoked in this order:{{sfnp|Roth|1995a|pp=136–140}} {{div col|colwidth=15em}} # Anum (3387'–3394') # Enlil (3395'–3422') # [[Ninlil]] (3423'–3439') # Ea (3440'–3458') # Shamash (3459'–3485') # Sin (3486'–3508') # Adad (3509'–3525') # [[Zababa]] (3526'–3536') # [[Ishtar]] (3537'–3573') # [[Nergal]] (3574'–3589') # [[Nintu]] (3590'–3599') # [[Ninkarrak]] (3600'–3619') # All the gods (3620'–3635') # Enlil, a second time (3636'–3641') {{div col end}} ==قانون== حمورابي جو ڪوڊ قديم ويجهي اوڀر جو سڀ کان ڊگهو ۽ بهترين منظم ۽ انهي سان گڏ بهترين محفوظ ڪيل قانوني متن آهي. هيٺ ڏنل درجه بندي (ڪالمن 1-3) ڪيترن ئي ترميمن سان ڊرائيور اينڊ ميلس جي آهي ۽ روٿ جو ترجمو استعمال ڪيو ويو آهي. خطن سان نمائندگي ڪندڙ قانون اهي آهن, جيڪا بنيادي طور تي لوور اسٽيل کان سواءِ ٻين دستاويزن مان ٻيهر تعمير ڪيا ويا آهن. {| class="wikitable mw-collapsible" |+ حمورابي جي ڪوڊ ۾ شامل قانوني علائقا. مخصوص دفعات ۽ مثالن سان گڏ |- ! scope="col" | قانوني علائقو ! scope="col" | قانون ! scope="col" | مخصوص دفعات ! scope="col" | مثال (انگريزي) ! scope="col" | مثال (اڪادي) |- ! scope="row" | قانون جي انتظاميه جي خلاف ڏوهه | 1–5 |ڪوڙا الزام (1-2) ڪوڙا شاهدي (3-4) فيصلي جي جعلسازي (5) | جيڪڏهن ڪو ماڻهو ٻئي ماڻهوءَ تي الزام لڳائي ٿو ۽ ان تي قتل جو الزام لڳائي ٿو. پر ان جي خلاف ثبوت نه ٿو آڻي سگهي، ته ان جي الزام لڳائڻ واري کي قتل ڪيو ويندو.(1) | {{lang|akk|šumma awīlum awīlam ubbir-ma nērtam elišu iddi-ma lā uktīnšu mubbiršu iddâk}} (1) |- ! scope="row" | ملڪيت جا ڏوھ | 6–25 |ملڪيت چوري ڪرڻ ۽ چوري ڪيل وصول ڪرڻ (6-13) اغوا (14) مفرور غلامن کي پناهه ڏيڻ (15-20) ڀڃڻ ۽ داخل ٿيڻ (21) چوري (22-24) ساڙيندڙ گھرن کي لُٽڻ (25) | جيڪڏهن ڪو ماڻهو گهر ۾ گهڙي ٿو ته ان کي قتل ڪري ان کي ان ئي ڀت جي سامهون لٽڪائي ڇڏيندا.(21){{sfnp|Roth|1995a|p=85}} | {{lang|akk|šumma awīlum bītam ipluš ina pāni pilšim šuāti idukkūšu-ma iḫallalūšu}} (21) |- ! scope="row" | زمين ۽ گهر | 26–k |جاگيرن جي مدت (26-41) هارين جا فرض (42-48) هارين جا قرض (49-52) آبپاشي جا ڏوهه (53-56) ڍورن جي بي حرمتي (57-58) وڻ ڪٽڻ (59) کجور جي باغن جي سنڀال (60-a) گهرن سان لاڳاپيل ڏوهه (b-k) | If جيڪڏهن ڪنهن ماڻهوءَ تي قرض آهي، ۽ طوفان جو ديوتا عدد سندس ميدان کي تباهه ڪري ٿو يا ٻوڏ فصلن کي لوڙهي ڇڏي ٿي، يا پاڻيءَ جي کوٽ سبب ميدان ۾ اناج نه پوکيو وڃي - ان سال هو پنهنجي قرضدار کي اناج واپس نه ڪندو؛ هو پنهنجي معاهدي جي ڪارڪردگيءَ کي معطل ڪندو [لفظي طور تي ”مٽيءَ جي گولي“] ۽ هو ان سال جي سود جي ادائيگي نه ڪندو. (48) [9] summa awilum huubulum ališu ibašši-ma eqelšu adad irtaḫiṣ u lū bibbulum itbal u lū ina lā mê še'um ina eqlim lā ittabši ina šattim'ašeše. هُبُلِيُسُ الْطَارَ تُوَپَاسُ اُرَطَابُ وَصِبَطَمَ شَعْطِمَ شُوَاطِلِ الْعَنْدِينَ (48) ڪامرس ايل-126 قرض ۽ واپار (l-107) گھر جي سنڀال (108-111) ڪوريئرز طرفان فراڊ a man has a debt lodged against him, and the storm-god Adad devastates his field or a flood sweeps away the crops, or there is no grain grown in the field due to insufficient water—in that year he will not repay grain to his creditor; he shall suspend performance of his contract [literally "wet his clay tablet"] and he will not give interest payments for that year. (48){{sfnp|Roth|1995a|p=90}} | {{lang|akk|šumma awīlum ḫubullum elišu ibašši-ma eqelšu adad irtaḫiṣ u lū bibbulum itbal u lū ina lā mê še'um ina eqlim lā ittabši ina šattim šuāti še'am ana bēl ḫubullišu ul utār ṭuppašu uraṭṭab u ṣibtam ša šattim šuāti ul inaddin}} (48) |- ! scope="row" | Commerce | l–126 | {{plainlist| *loans and trade (l–107) *innkeeping (108–111) *fraud by couriers (112) *[[distraint]] and pledge of persons for debt (113–119) *safe custody or deposit (120–126) }} | If a merchant should give silver to a trading agent for an investment venture, and he [the trading agent] incurs a loss on his journeys, he shall return silver to the merchant in the amount of the capital sum. (102){{sfnp|Roth|1995a|p=100}} | {{lang|akk|šumma tamkārum ana šamallim kaspam ana tadmiqtim ittadin-ma ašar illiku bitiqtam ītamar qaqqad kaspim ana tamkārim utār}} (102) |- ! scope="row" | Marriage, family, and property |style="white-space: nowrap;"|127–194 |style="white-space: nowrap;"| {{plainlist| *slander of {{lang|akk|ugbabtum}}-priestesses or married women (127) *definition of "married woman" (128) *adultery (129–132) *remarriage in husbands' absence (133–136) *divorce (137–143) *marriage to {{lang|akk|nadītum}}-women (144–147) *maintenance of sick wives (148–149) *gifts from husbands to wives (150) *liability of spouses for debt (151–152) *murder of husbands (153) *incest (154–158) *inchoate marriage (159–161) *devolution of marriage-gifts after wives' deaths (162–164) *gifts to sons {{lang|la|[[inter vivos]]}} (165) *succession amongst sons (166–167) *disinheritance of sons (168–169) *legitimation (170) *widows' property (171–174) *marriage of {{lang|akk|awīlum}}-class women to slaves (175–176) *remarriage of widows (177) *sacral women (178–184) *adoption and nursing of infants (185–194) }} | If a man takes in adoption a young child at birth [literally "in its water"] and then rears him, that child will not be reclaimed. (185){{sfnp|Roth|1995a|p=119}} | {{lang|akk|šumma awīlum ṣeḫram ina mêšu ana mārūtim ilqe-ma urtabbīšu tarbītum šī ul ibbaqqar}} (185) |- ! scope="row" | Assault | 195–214 | {{plainlist| *assaults on fathers (195) *assaults on {{lang|akk|awīlum}}-class men (196–208) *assaults causing miscarriage (209–214) }} | If an [{{lang|akk|awīlum}}] should blind the eye of another [{{lang|akk|awīlum}}], they shall blind his eye. (196){{sfnp|Roth|1995a|p=121}} | {{lang|akk|šumma awīlum īn mār awīlim uḫtappid īnšu uḫappadū}} (196) |- ! scope="row" | Professional men | 215–240 | {{plainlist| *surgeons (215–223) *veterinary surgeons (224–225) *branders (226–227) *builders (228–233) *shipbuilders and boatmen (234–240) }} | If a builder constructs a house for a man but does not make it conform to specifications so that a wall then buckles, that builder shall make that wall sound using his silver. (233){{sfnp|Roth|1995a|p=125}} | {{lang|akk|šumma itinnum bītam ana awīlim īpuš-ma šipiršu lā ušteṣbi-ma igārum iqtūp itinnum šū ina kasap ramānišu igāram šuāti udannan}} (233) |- ! scope="row" | Agriculture | 241–273 | {{plainlist| *oxen (241–252) *theft of fodder by tenants (253–256) *hire of agricultural labourers (257–258) *theft of agricultural implements (259–260) *hire of herdsmen (261) *duties of shepherds (262–267) *hire of beasts and wagons (268–272) *hire of seasonal labourers (273) }} | If an ox gores to death a man while it is passing through the streets, there is no legal basis for claims. (250){{sfnp|Roth|1995a|p=128}} | {{lang|akk|šumma alpum sūqam ina alākišu awīlam ikkip-ma uštamīt dīnum šū rugummâm ul išu}} (250) |- ! scope="row" | Rates of hire | 274–277 | {{plainlist| *wages of craftsmen (274) *hire of boats (275–277) }} | If a man rents a boat of 60-[{{lang|akk|kur}}] capacity, he shall give one-sixth [of a shekel] of silver per day as its hire. (277){{sfnp|Roth|1995a|p=132}} | {{lang|akk|šumma awīlum elep šūšim īgur ina ūmim ištēn šuduš kaspam idīša inaddin}} (277) |- ! scope="row" | Slaves | 278–282 | {{plainlist| *warranties on sale of slaves (278–279) *purchase of slaves abroad (280–281) *denial of mastership (282) }} | If a slave should declare to his master, "You are not my master", he [the master] shall bring charge and proof against him that he is indeed his slave, and his master shall cut off his ear. (281){{sfnp|Roth|1995a|p=132}} | {{lang|akk|šumma wardum ana bēlišu ul bēlī atta iqtabi kīma warassu ukānšu-ma bēlšu uzunšu inakkis}} (282) |} ==پڻ ڏسو== * [[بخشالي مسودو]] * [[جان مارشل (آثار قديمہ جو ماھر)]] * [[سوات ۾ پٿرن تي ٽي هزار ورهيه پراڻا تصويري عڪس]] * [[قديم آثار]] * [[نقش نگاري]] * [[ٽيهه هزار سال پراڻيون پينٽنگز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons and category}} {{Wikisource|Codex Hammurabi}} {{Wikiversity|Hammurabi's Code}} * [https://cdli.mpiwg-berlin.mpg.de/artifacts/464358 CDLI's transliteration, normalisation, and translation] * [https://archive.org/stream/mmoires04franuoft#page/n6/mode/1up Scheil's {{lang|la|editio princeps}}] (in French) * [http://www.general-intelligence.com/library/hr.pdf King's translation] * [https://www.gutenberg.org/files/17150/17150-h/17150-h.htm Johns' translation] * [https://en.wikisource.org/wiki/The_Code_of_Hammurabi_(Harper_translation) Harper's translation (Wikisource)] * [https://web.archive.org/web/20201205050436/http://www.louvre.fr/en/oeuvre-notices/law-code-hammurabi-king-babylon The Louvre's page] {{portal|Law|Middle East|Iraq|Iran}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Code of Hammurabi}} [[زمرو:قانون]] [[زمرو:حمورابي]] [[زمرو:ميسوپوٽيميا]] [[زمرو:دستاويز]] [[زمرو:قديم آثار]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:پهرين بابلي سلطنت]] [[زمرو:قانوني ڪوڊ]] [[زمرو:فقه]] [[زمرو:قانوني تاريخ]] [[زمرو:مقابلي وارو قانون]] [[زمرو:قديم ويجھو اوڀر قانون]] [[زمرو:قديم ويجھو اوڀر اسٽيل]] [[زمرو:18 صدي قبل مسيح اسٽيل]] [[زمرو:اڪادي لکت]] [[زمرو:اڪادي ادب]] [[زمرو:بابليونيا]] [[زمرو:بابل]] [[زمرو:سوسا]] [[زمرو:1901 آثار قديمه جون دريافتون]] [[زمرو:1901 ايران ۾]] [[زمرو:ايران ۾ آثار قديمه جون دريافتون]] [[زمرو:اوڀر ۽ وچ اوڀر جي ويجهو قديم آثار لوور]] kodg4nn3q31bsnsmil0suh76gzim07i 376252 376251 2026-05-07T08:33:39Z Memon2025 21315 376252 wikitext text/x-wiki {{short description|Babylonian legal text}} {{Infobox document | document_name = حمورابي جو ڪوڊ<br> Hammurabi's code | image = P1050763 Louvre code Hammurabi face rwk.JPG | image_size = | image_alt = Photograph. The stele of the Code of Hammurabi in the Louvre Museum in Paris. | caption = [[پيرس]] جي [[لوور ميوزيم]] ۾ موجود پٿر جي تختي (Stelle) جنهن تي ڪوڊ لکيل آهي. | image2 = | image2_size = | image2_alt = | caption2 = | date_created = {{circa|1753 BC}} | date_presented = | date_ratified = | date_effective = | date_repeal = | location_of_document = [[لوور ميوزيم]]، [[پيرس]]، [[فرانس]] (اصل جاء: سيپار، [[ميسوپوٽيميا]])، [[ايران]] جي سوسه شهر ويجهو، نقلون [[عراق]] ۽ ٻئي ڪيتري ئي جاء تي موجود آهن. | commissioned = | writer = [[حمورابي]] | signers = | media_type = سنگ مرمر (باسالت پٿر) جي تختي<ref>{{cite book |last1=Sasson |first1=Jack |title=Civilizations of the Ancient Near East |publisher=Hendrickson |isbn=0684192799 |pages=901, 908}}</ref><ref>{{cite book |last1=Ross |first1=Leslie |title=Art and Architecture of the World's Religions |publisher=Greenwood Press |pages=35}}</ref> | subject = [[قانون]]، [[انصاف]] | purpose = تڪراري: قانون سازي، قانون جو اعلان يا قانون جي وضاحت | wikisource = Code of Hammurabi }} حمورابي جو قانون (<small>Code of Hammurabi</small>) هڪ بابلي قانوني متن آهي جيڪو لڳ ڀڳ سال <small>1753</small> ق.م. ۾ ٺهيو هو. اهو قديم ويجهي اوڀر جو سڀ کان ڊگهو، بهترين منظم ۽ بهترين محفوظ قانوني متن آهي. اهو اڪادي ٻولي جي پراڻي بابلي لهجي ۾ [[بابل]] ([[اڪادي سلطنت]]) جي پهرين خاندان جي ڇهين بادشاهه، [[حمورابي]] جي حڪم تي لکيو ويو. متن جي بنيادي ڪاپي <small>2.25</small> ميٽر (<small>7</small> فوٽ <small>4</small> انچ) ڊگهي بيسالٽ اسٽيل تي لکيل آهي، جيڪا هاڻ [[پيرس]] جي [[لوور ميوزيم]] ۾ محفوظ آهي. هي ڪتبو 1901ع ۾ موجوده ايران ۾ سوسا جي جاءِ تي ٻيهر دريافت ڪيو ويو، جتي ان جي تخليق کان 600 سال پوءِ ان کي لُٽي طور ورتو ويو هو. متن پاڻ هڪ هزار سالن کان وڌيڪ عرصي تائين ميسوپوٽيميا جي لکندڙن پاران نقل ڪيو ويو ۽ ان جو مطالعو ڪيو ويو. اها ڪتبو هاڻي پيرس جي لوور ميوزيم ۾ موجود آهي. ڪتبي جي چوٽي تي حمورابي جي رليف ۾ شماش (بابلي سج ۽ انصاف جو ديوتا) سان گڏ هڪ تصوير آهي. هن جي هيٺان تقريباً 4,130 اکرن تي مشتمل ڪينيفارم متن جي پٿر چٽسالي آهي. هڪ پنجون حصو شاعرانه انداز ۾ هڪ پيش لفظ ۽ ايپيلوگ تي مشتمل آهي. جڏهن ته باقي چار پنجون حصو انهن قانون تي مشتمل آهي، جنهن کي "حمورابي جو ڪوڊ" سڏيو ويندو آهي. پيش لفظ (Prologue) ۾ حمورابي دعويٰ ڪري ٿو ته ديوتائن پاران، "طاقتور کي ڪمزور تي ظلم ڪرڻ کان روڪڻ لاءِ" سندس حڪمراني ڏني وئي آهي. قانون جو متن "جيڪڏهن ... پوءِ" جهڙي مشروط جملن جي طور تي ظاهر ڪيو ويو آهي ۽ انهن جو دائرو وسيع آهي. مثال طور. فوجداري قانون، خانداني قانون، ملڪيت جو قانون ۽ تجارتي قانون تائين وسيع آهي. جديد عالمن ڪوڊ کي، ان جي سمجھيل انصاف ۽ قانون جي حڪمراني جي احترام جي تعريف سان ساراهيو آهي ۽ پراڻي بابلي سماج جي پيچيدگي تي اشارو ڪندڙ قرار ڏنو آهي. تورات جي قانون (موسوي شريعت) تي ان جي اثر بابت پڻ تمام گهڻي بحث ٿي آهي. عالمن، ٻن مجموعن جي بنياد تي جلدي ليڪس ٽيليونس جي سڃاڻپ ڪئي، جئين ته "اک جي بدلي اک" جو اصول. اشوري مطالعي جي ماهرن جي وچ ۾ بحث ان وقت کان وٺي ڪوڊ جي ڪيترن ئي پهلوئن جي چوڌاري مرڪوز آهي، جئين ته ان جو مقصد، ان جا بنيادي اصول، ان جي ٻولي ۽ اڳوڻي ۽ پوء جي قانوني مجموعن سان ان جو تعلق. انهن مسئلن جي چوڌاري غير يقيني صورتحال جي باوجود، حمورابي کي اشوريالوجي کان ٻاهر قانون جي تاريخ ۾ هڪ اهم وجود ۽ دستاويز کي هڪ سچي قانوني ڪوڊ طور سمجهيو ويندو آهي. آمريڪا جي حڪومتي عمارت، "ڪيپيٽول هلز" ۾، ٻين تاريخي قانون سازن سان گڏ، حمورابي جو هڪ پورٽريٽ پڻ موجود آهي، ڪيترن ئي ادارن ۾ ڪتبي جون نقلون موجود آهن، جن ۾ نيويارڪ شهر ۾ گڏيل قومن جي هيڊ ڪوارٽر، برلن ۾ پرگامون ميوزيم ۽ يونيورسٽي آف شڪاگو جو انسٽيٽيوٽ فار دي اسٽڊي آف اينشينٽ ڪلچرز شامل آهن.{{TOC limit|3}} ==پس منظر== ==ڪاپيون== ==ابتدائي اسڪالرشپ== ==فريم== === عنوان واري تصوير === [[File:F0182 Louvre Code Hammourabi Bas-relief Sb8 rwk.jpg|thumb|alt=Photograph. Refer to caption and adjacent text|لوور اسٽيل تي رليف]] رليف ۾ حمورابي کي ويٺل شمش جي سامهون بيٺو ڏيکاريو ويو آهي. شمش ديوتا جو سڱن وارو تاج پائي ٿو ۽ ان ۾ هڪ شمسي خاصيت آهي، شعلا، سندس ڪلهن مان نڪرندي. ان جي برعڪس، شيل، پنهنجي ايڊيشن پرنسپس ۾، ويٺل شڪل کي حمورابي ۽ بيٺل شڪل کي شمش جي طور تي سڃاڻپ ڪئي. شيل اهو به چيو ته منظر ۾ شمش کي حمورابي کي حڪم ڏيندي ڏيکاريو ويو آهي جڏهن ته حمورابي هڪ لکندڙ جو قلم کڻي، ديوتا ڏانهن ڌيان سان ڏسي رهيو آهي. مارٿا روٿ ٻين تشريحن جي فهرست ڏئي ٿي: "ته بادشاهه ديوتا کي قانون پيش ڪري رهيو آهي؛ ته بادشاهه عصا ۽ انگوٽي جي خودمختياري جي علامتن کي قبول ڪري رهيو آهي يا پيش ڪري رهيو آهي؛ يا - گهڻو ڪري - ته اهي نشان مندر جي تعمير ۾ استعمال ٿيندڙ عصا جي ماپ ۽ رسي جي ماپ جا ماپ جا اوزار آهن". حمورابي شايد شمش جي نقل به ڪري رهيو هجي. جيتوڻيڪ، اهو يقيني آهي ته ڊرافٽسمين ترتيب ۽ علامت نگاري استعمال ڪندي حمورابي جا ديواني دائري سان ويجها لاڳاپا ڏيکاريا. === پيش لفظ === پيش لفظ ۽ اختتامي لفظ گڏجي متن جو پنجون حصو ڍڪين ٿا. لڳ ڀڳ 4,130 لائينن مان، پيش لفظ 300 لائينن تي ۽ اختتامي لفظ 500 لائينن تي مشتمل آهي. اهي قانونن جي چوڌاري رنگ جي جوڙجڪ ۾ آهن، جيتوڻيڪ انهن کي قانونن کان ڌار ڪرڻ لاءِ ڪو به بصري وقفو ناهي. ٻئي شاعرانه انداز ۾ لکيل آهن، ۽، جيئن وليم ڊبليو ڊيوس لکيو آهي، "گهڻو ڪجهه شامل آهي ... جيڪو تمام گهڻو braggadocio وانگر لڳندو آهي". 300 لائينن جو تعارف حمورابي جي شاهي اختيار جي ايٽولوجي سان شروع ٿئي ٿو (1-49). بابلي آسماني ديوتا ۽ ديوتائن جو بادشاهه، انوم، مردوڪ کي انسانيت تي حڪمراني ڏني. مردوڪ پنهنجي زميني طاقت جو مرڪز بابل چونڊيو، جيڪو حقيقي دنيا ۾ هن کي پنهنجي سرپرستي ديوتا طور پوڄيندو هو. مردوڪ بابل اندر بادشاهي جو دفتر قائم ڪيو. آخرڪار، انوم، بابلي هوا جي ديوتا اينليل سان گڏ، حمورابي کي بابل جو بادشاهه چونڊيو. حمورابي کي "طاقتور کي ڪمزور تي ظلم ڪرڻ کان روڪڻ لاءِ" حڪومت ڪرڻي هئي (37-39: dannum enšam ana lā ḫabālim). هن کي شامش وانگر ميسوپوٽيميا (صالمات قاقديم، لفظي طور تي "ڪارا مٿي وارا ماڻهو") تي ​​اڀرڻو هو ۽ زمين کي روشن ڪرڻو هو (40-44). حمورابي پوءِ پنهنجي ڪاميابين ۽ خوبين (50-291) کي درج ڪيو. اهي اسم جي صورت ۾ ظاهر ڪيا ويا آهن، اڪادي پهرين شخص واحد نامياتي جملي جي تعمير ۾ "[اسم] ... اناڪو" ("مان [اسم] آهيان"). پهريون نامياتي جملو (50-53) مختصر آهي: "مان حمورابي آهيان، چرواه، ديوتا اينليل پاران چونڊيل" (حمورابي ريم نبيت اينليل اناڪو). پوءِ حمورابي هڪ واحد نامياتي جملي ۾ 200 کان وڌيڪ لائينن تائين جاري رهي ٿو جنهن ۾ اناڪو آخر تائين دير سان آهي (291). حمورابي بار بار پاڻ کي نعوم، "پرهيزگار" سڏيندو آهي (لڪون 61، 149، 241، ۽ 272). حمورابي جو استعارو سندس قوم جي چرواه جي طور تي پڻ ورجايو ويندو آهي. relief appears to show Hammurabi standing before a seated Shamash.{{sfnp|Roth|1995a|p=73}} Shamash wears the horned crown of divinity{{sfnmp|1a1=Van Buren|1y=1943|2a1=Black|2a2=Green|2y=1998|2pp=102–103|3a1=Slanski|3y=2012|3p=106}} and has a solar attribute, flames,{{sfnp|Black|Green|1998|p=183}} spouting from his shoulders.{{sfnp|Breasted|1916|p=132}} Contrastingly, Scheil, in his {{lang|la|editio princeps}},{{sfnp|Souvay|1910}} identified the seated figure as Hammurabi and the standing figure as Shamash. Scheil also held that the scene showed Shamash dictating to Hammurabi while Hammurabi held a scribe's [[stylus]], gazing attentively at the god.{{sfnp|Scheil|1902|p=12}} Martha Roth lists other interpretations: "that the king is offering the laws to the god; that the king is accepting or offering the emblems of sovereignty of the rod and ring; or—most probably—that these emblems are the measuring tools of the rod-measure and rope-measure used in temple-building".{{sfnp|Roth|1995b|pp=22–23}} Hammurabi may even be imitating Shamash.{{sfnp|Charpin|2010|pp=81–82}} It is certain, though, that the draughtsman showed Hammurabi's close links to the divine realm,{{sfnp|Roth|1995b|p=23}} using composition and iconography.{{sfnp|Elsen-Novák|Novák|2006|pp=148–149}} ===Prologue=== The prologue and epilogue together occupy one-fifth of the text. Out of around 4,130 lines, the prologue occupies 300 lines and the epilogue occupies 500.{{sfnp|Roth|1995b|pp=15–16}} They are in [[ring composition]] around the laws, though there is no visual break distinguishing them from the laws.{{sfnp|Roth|1995b|p=16}} Both are written in poetic style,{{sfnp|Huehnergard|2011|p=160}} and, as William W. Davies wrote, "contain much{{nbsp}}... which sounds very like braggadocio".{{sfnp|Davies|1905|p=15}} The 300-line prologue begins with an [[etiology]] of Hammurabi's royal authority (1–49). [[Anu]]m, the Babylonian [[sky god]] and [[king of the gods]], granted rulership over humanity to [[Marduk]]. Marduk chose the centre of his earthly power to be Babylon, which in the real world worshipped him as its [[tutelary god]]. Marduk established the office of kingship within Babylon. Finally, Anum, along with the Babylonian [[wind god]] [[Enlil]], chose Hammurabi to be Babylon's king. Hammurabi was to rule "to prevent the strong from oppressing the weak" (37–39: {{lang|akk|dannum enšam ana lā ḫabālim}}). He was to rise like Shamash over the Mesopotamians (the {{lang|akk|ṣalmāt qaqqadim}}, literally the "black-headed people") and illuminate the land (40–44).{{sfnp|Roth|1995a|pp=76–77}}<ref group="note" name="CDLI and Roth">{{harvtxt|CDLI|2019}}'s line numbering, {{harvtxt|Roth|1995a}}'s translation. The line numbers may seem low, since the CDLI edition does not include sections not found on the Louvre stele.</ref> Hammurabi then lists his achievements and virtues (50–291). These are expressed in noun form, in the Akkadian first person singular nominal sentence construction "[noun]{{nbsp}}... {{lang|akk|anāku}}" ("I am [noun]").{{sfnp|Huehnergard|2011|pp=11–12}} The first nominal sentence (50–53) is short: "I am Hammurabi, the shepherd, selected by the god Enlil" ({{lang|akk|ḫammurabi rē'ûm nibīt enlil anāku}}). Then Hammurabi continues for over 200 lines in a single nominal sentence with the {{lang|akk|anāku}} delayed to the very end (291).{{sfnp|Roth|1995a|pp=77–80}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> Hammurabi repeatedly calls himself {{lang|akk|na'dum}}, "pious" (lines 61, 149, 241, and 272). The metaphor of Hammurabi as his people's shepherd also recurs. It was a common metaphor for [[ancient Near East]]ern kings, but is perhaps justified by Hammurabi's interest in his subjects' affairs.{{sfnp|Van De Mieroop|2005|p=82}} His affinities with many different gods are stressed throughout. He is portrayed as dutiful in restoring and maintaining temples and peerless on the battlefield. The list of his accomplishments has helped establish that the text was written late in Hammurabi's reign. After the list, Hammurabi explains that he fulfilled Marduk's request to establish "truth and justice" ({{lang|akk|kittam u mīšaram}}) for the people (292–302), although the prologue never directly references the laws.{{sfnp|Driver|Miles|1952|pp=40–41}} The prologue ends "at that time:" (303: {{lang|akk|inūmišu}}) and the laws begin.{{sfnp|Roth|1995a|pp=80–81}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> ===Epilogue=== [[File:Enki(Ea).jpg|thumb|alt=Ea or Enki, depicted on a cylinder seal with streams of fish spouting from his shoulders. Refer to caption|[[Ea (mythology)|Ea/Enki]], [[god of wisdom]] whom Hammurabi implores to confuse any defacer of his stele, depicted on a [[cylinder seal]] c.&nbsp;2300 BC]] Unlike the prologue, the 500-line epilogue is explicitly related to the laws.{{sfnp|Driver|Miles|1952|pp=40–41}} The epilogue begins (3144'–3151'): "These are the just decisions which Hammurabi{{nbsp}}... has established" ({{lang|akk|dīnāt mīšarim ša ḫammurabi... ukinnu-ma}}). He exalts his laws and his magnanimity (3152'–3239').{{sfnp|Roth|1995a|pp=133–134}} He then expresses a hope that "any wronged man who has a lawsuit" ({{lang|akk|awīlum ḫablum ša awātam iraššû}}) may have the laws of the stele read aloud to him and know his rights (3240'–3256').{{sfnp|Roth|1995a|p=134}} This would bring Hammurabi praise (3257'–3275') and divine favour (3276'–3295').{{sfnp|Roth|1995a|pp=134–135}} Hammurabi wishes for good fortune for any ruler who heeds his pronouncements and respects his stele (3296'–3359').{{sfnp|Roth|1995a|pp=135–136}} However, he invokes the wrath of the gods on any man who disobeys or erases his pronouncements (3360'–3641', the end of the text).{{sfnp|Roth|1995a|pp=136–140}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> The epilogue contains much legal imagery, and the phrase "to prevent the strong from oppressing the weak" (3202'–3203': {{lang|akk|dannum enšam ana lā ḫabālim}}){{sfnp|Roth|1995a|p=133}} is reused from the prologue. However, the king's main concern appears to be ensuring that his achievements are not forgotten and his name not sullied.{{sfnmp|1a1=Driver|1a2=Miles|1y=1952|1p=37|2a1=Bottéro|2y=1992|2p=167}} The list of curses heaped upon any future defacer is 281 lines long and extremely forceful. Some of the curses are very vivid: "may the god [[Sin (mythology)|Sin]]{{nbsp}}... decree for him a life that is no better than death" (3486'–3508': {{lang|akk|sîn... balāṭam ša itti mūtim šitannu ana šīmtim lišīmšum}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} "may he [the future defacer] conclude every day, month, and year of his reign with groaning and mourning" (3497'–3501': {{lang|akk|ūmī warḫī šanāt palēšu ina tānēḫim u dimmatim lišaqti}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} may he experience "the spilling of his life force like water" (3435'–3436': {{lang|akk|tabāk napištišu kīma mê}}).{{sfnp|Roth|1995a|p=137}} Hammurabi implores a variety of gods individually to turn their particular attributes against the defacer. For example: "may the [[storm god|[storm] god]] [[Adad]]{{nbsp}}... deprive him of the benefits of rain from heaven and flood from the springs" (3509'–3515': {{lang|akk|adad... zunnī ina šamê mīlam ina nagbim līṭeršu}});{{sfnp|Roth|1995a|p=138}} "may the [[god of wisdom|god [of wisdom]]] [[Ea (Babylonian god)|Ea]]{{nbsp}}... deprive him of all understanding and wisdom, and may he lead him into confusion" (3440'–3451': {{lang|akk|ea... uznam u nēmeqam līṭeršu-ma ina mīšītim littarrūšu}}).{{sfnp|Roth|1995a|p=137}}<ref group="note" name="CDLI and Roth" /> Gods and goddesses are invoked in this order:{{sfnp|Roth|1995a|pp=136–140}} {{div col|colwidth=15em}} # Anum (3387'–3394') # Enlil (3395'–3422') # [[Ninlil]] (3423'–3439') # Ea (3440'–3458') # Shamash (3459'–3485') # Sin (3486'–3508') # Adad (3509'–3525') # [[Zababa]] (3526'–3536') # [[Ishtar]] (3537'–3573') # [[Nergal]] (3574'–3589') # [[Nintu]] (3590'–3599') # [[Ninkarrak]] (3600'–3619') # All the gods (3620'–3635') # Enlil, a second time (3636'–3641') {{div col end}} ==قانون== حمورابي جو ڪوڊ قديم ويجهي اوڀر جو سڀ کان ڊگهو ۽ بهترين منظم ۽ انهي سان گڏ بهترين محفوظ ڪيل قانوني متن آهي. هيٺ ڏنل درجه بندي (ڪالمن 1-3) ڪيترن ئي ترميمن سان ڊرائيور اينڊ ميلس جي آهي ۽ روٿ جو ترجمو استعمال ڪيو ويو آهي. خطن سان نمائندگي ڪندڙ قانون اهي آهن, جيڪا بنيادي طور تي لوور اسٽيل کان سواءِ ٻين دستاويزن مان ٻيهر تعمير ڪيا ويا آهن. {| class="wikitable mw-collapsible" |+ حمورابي جي ڪوڊ ۾ شامل قانوني علائقا. مخصوص دفعات ۽ مثالن سان گڏ |- ! scope="col" | قانوني علائقو ! scope="col" | قانون ! scope="col" | مخصوص دفعات ! scope="col" | مثال (انگريزي) ! scope="col" | مثال (اڪادي) |- ! scope="row" | قانون جي انتظاميه جي خلاف ڏوهه | 1–5 |ڪوڙا الزام (1-2) ڪوڙا شاهدي (3-4) فيصلي جي جعلسازي (5) | جيڪڏهن ڪو ماڻهو ٻئي ماڻهوءَ تي الزام لڳائي ٿو ۽ ان تي قتل جو الزام لڳائي ٿو. پر ان جي خلاف ثبوت نه ٿو آڻي سگهي، ته ان جي الزام لڳائڻ واري کي قتل ڪيو ويندو.(1) | {{lang|akk|šumma awīlum awīlam ubbir-ma nērtam elišu iddi-ma lā uktīnšu mubbiršu iddâk}} (1) |- ! scope="row" | ملڪيت جا ڏوھ | 6–25 |ملڪيت چوري ڪرڻ ۽ چوري ڪيل وصول ڪرڻ (6-13) اغوا (14) مفرور غلامن کي پناهه ڏيڻ (15-20) ڀڃڻ ۽ داخل ٿيڻ (21) چوري (22-24) ساڙيندڙ گھرن کي لُٽڻ (25) | جيڪڏهن ڪو ماڻهو گهر ۾ گهڙي ٿو ته ان کي قتل ڪري ان کي ان ئي ڀت جي سامهون لٽڪائي ڇڏيندا.(21){{sfnp|Roth|1995a|p=85}} | {{lang|akk|šumma awīlum bītam ipluš ina pāni pilšim šuāti idukkūšu-ma iḫallalūšu}} (21) |- ! scope="row" | زمين ۽ گهر | 26–k |جاگيرن جي مدت (26-41) هارين جا فرض (42-48) هارين جا قرض (49-52) آبپاشي جا ڏوهه (53-56) ڍورن جي بي حرمتي (57-58) وڻ ڪٽڻ (59) کجور جي باغن جي سنڀال (60-a) گهرن سان لاڳاپيل ڏوهه (b-k) | جيڪڏهن ڪنهن ماڻهوءَ تي قرض آهي، ۽ طوفان جو ديوتا عدد سندس ميدان کي تباهه ڪري ٿو يا ٻوڏ فصلن کي لوڙهي ڇڏي ٿي، يا پاڻيءَ جي کوٽ سبب ميدان ۾ اناج نه پوکيو وڃي - ان سال هو پنهنجي قرضدار کي اناج واپس نه ڪندو؛ هو پنهنجي معاهدي جي ڪارڪردگيءَ کي معطل ڪندو [لفظي طور تي ”مٽيءَ جي گولي“] ۽ هو ان سال جي سود جي ادائيگي نه ڪندو. (48) {{sfnp|Roth|1995a|p=90}} | {{lang|akk|šumma awīlum ḫubullum elišu ibašši-ma eqelšu adad irtaḫiṣ u lū bibbulum itbal u lū ina lā mê še'um ina eqlim lā ittabši ina šattim šuāti še'am ana bēl ḫubullišu ul utār ṭuppašu uraṭṭab u ṣibtam ša šattim šuāti ul inaddin}} (48) |- ! scope="row" | ڪامرس ايل-126 قرض ۽ واپار (l-107) گھر جي سنڀال (108-111) ڪوريئرز طرفان فراڊ (112) | l–126 | {{plainlist| *loans and trade (l–107) *innkeeping (108–111) *fraud by couriers (112) *[[distraint]] and pledge of persons for debt (113–119) *safe custody or deposit (120–126) }} | If a merchant should give silver to a trading agent for an investment venture, and he [the trading agent] incurs a loss on his journeys, he shall return silver to the merchant in the amount of the capital sum. (102){{sfnp|Roth|1995a|p=100}} | {{lang|akk|šumma tamkārum ana šamallim kaspam ana tadmiqtim ittadin-ma ašar illiku bitiqtam ītamar qaqqad kaspim ana tamkārim utār}} (102) |- ! scope="row" | Marriage, family, and property |style="white-space: nowrap;"|127–194 |style="white-space: nowrap;"| {{plainlist| *slander of {{lang|akk|ugbabtum}}-priestesses or married women (127) *definition of "married woman" (128) *adultery (129–132) *remarriage in husbands' absence (133–136) *divorce (137–143) *marriage to {{lang|akk|nadītum}}-women (144–147) *maintenance of sick wives (148–149) *gifts from husbands to wives (150) *liability of spouses for debt (151–152) *murder of husbands (153) *incest (154–158) *inchoate marriage (159–161) *devolution of marriage-gifts after wives' deaths (162–164) *gifts to sons {{lang|la|[[inter vivos]]}} (165) *succession amongst sons (166–167) *disinheritance of sons (168–169) *legitimation (170) *widows' property (171–174) *marriage of {{lang|akk|awīlum}}-class women to slaves (175–176) *remarriage of widows (177) *sacral women (178–184) *adoption and nursing of infants (185–194) }} | If a man takes in adoption a young child at birth [literally "in its water"] and then rears him, that child will not be reclaimed. (185){{sfnp|Roth|1995a|p=119}} | {{lang|akk|šumma awīlum ṣeḫram ina mêšu ana mārūtim ilqe-ma urtabbīšu tarbītum šī ul ibbaqqar}} (185) |- ! scope="row" | Assault | 195–214 | {{plainlist| *assaults on fathers (195) *assaults on {{lang|akk|awīlum}}-class men (196–208) *assaults causing miscarriage (209–214) }} | If an [{{lang|akk|awīlum}}] should blind the eye of another [{{lang|akk|awīlum}}], they shall blind his eye. (196){{sfnp|Roth|1995a|p=121}} | {{lang|akk|šumma awīlum īn mār awīlim uḫtappid īnšu uḫappadū}} (196) |- ! scope="row" | Professional men | 215–240 | {{plainlist| *surgeons (215–223) *veterinary surgeons (224–225) *branders (226–227) *builders (228–233) *shipbuilders and boatmen (234–240) }} | If a builder constructs a house for a man but does not make it conform to specifications so that a wall then buckles, that builder shall make that wall sound using his silver. (233){{sfnp|Roth|1995a|p=125}} | {{lang|akk|šumma itinnum bītam ana awīlim īpuš-ma šipiršu lā ušteṣbi-ma igārum iqtūp itinnum šū ina kasap ramānišu igāram šuāti udannan}} (233) |- ! scope="row" | Agriculture | 241–273 | {{plainlist| *oxen (241–252) *theft of fodder by tenants (253–256) *hire of agricultural labourers (257–258) *theft of agricultural implements (259–260) *hire of herdsmen (261) *duties of shepherds (262–267) *hire of beasts and wagons (268–272) *hire of seasonal labourers (273) }} | If an ox gores to death a man while it is passing through the streets, there is no legal basis for claims. (250){{sfnp|Roth|1995a|p=128}} | {{lang|akk|šumma alpum sūqam ina alākišu awīlam ikkip-ma uštamīt dīnum šū rugummâm ul išu}} (250) |- ! scope="row" | Rates of hire | 274–277 | {{plainlist| *wages of craftsmen (274) *hire of boats (275–277) }} | If a man rents a boat of 60-[{{lang|akk|kur}}] capacity, he shall give one-sixth [of a shekel] of silver per day as its hire. (277){{sfnp|Roth|1995a|p=132}} | {{lang|akk|šumma awīlum elep šūšim īgur ina ūmim ištēn šuduš kaspam idīša inaddin}} (277) |- ! scope="row" | Slaves | 278–282 | {{plainlist| *warranties on sale of slaves (278–279) *purchase of slaves abroad (280–281) *denial of mastership (282) }} | If a slave should declare to his master, "You are not my master", he [the master] shall bring charge and proof against him that he is indeed his slave, and his master shall cut off his ear. (281){{sfnp|Roth|1995a|p=132}} | {{lang|akk|šumma wardum ana bēlišu ul bēlī atta iqtabi kīma warassu ukānšu-ma bēlšu uzunšu inakkis}} (282) |} ==پڻ ڏسو== * [[بخشالي مسودو]] * [[جان مارشل (آثار قديمہ جو ماھر)]] * [[سوات ۾ پٿرن تي ٽي هزار ورهيه پراڻا تصويري عڪس]] * [[قديم آثار]] * [[نقش نگاري]] * [[ٽيهه هزار سال پراڻيون پينٽنگز]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons and category}} {{Wikisource|Codex Hammurabi}} {{Wikiversity|Hammurabi's Code}} * [https://cdli.mpiwg-berlin.mpg.de/artifacts/464358 CDLI's transliteration, normalisation, and translation] * [https://archive.org/stream/mmoires04franuoft#page/n6/mode/1up Scheil's {{lang|la|editio princeps}}] (in French) * [http://www.general-intelligence.com/library/hr.pdf King's translation] * [https://www.gutenberg.org/files/17150/17150-h/17150-h.htm Johns' translation] * [https://en.wikisource.org/wiki/The_Code_of_Hammurabi_(Harper_translation) Harper's translation (Wikisource)] * [https://web.archive.org/web/20201205050436/http://www.louvre.fr/en/oeuvre-notices/law-code-hammurabi-king-babylon The Louvre's page] {{portal|Law|Middle East|Iraq|Iran}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Code of Hammurabi}} [[زمرو:قانون]] [[زمرو:حمورابي]] [[زمرو:ميسوپوٽيميا]] [[زمرو:دستاويز]] [[زمرو:قديم آثار]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:پهرين بابلي سلطنت]] [[زمرو:قانوني ڪوڊ]] [[زمرو:فقه]] [[زمرو:قانوني تاريخ]] [[زمرو:مقابلي وارو قانون]] [[زمرو:قديم ويجھو اوڀر قانون]] [[زمرو:قديم ويجھو اوڀر اسٽيل]] [[زمرو:18 صدي قبل مسيح اسٽيل]] [[زمرو:اڪادي لکت]] [[زمرو:اڪادي ادب]] [[زمرو:بابليونيا]] [[زمرو:بابل]] [[زمرو:سوسا]] [[زمرو:1901 آثار قديمه جون دريافتون]] [[زمرو:1901 ايران ۾]] [[زمرو:ايران ۾ آثار قديمه جون دريافتون]] [[زمرو:اوڀر ۽ وچ اوڀر جي ويجهو قديم آثار لوور]] 4r1kq9it7bexph8ihkv20c5o6e1hnsz 0 96111 376190 376093 2026-05-06T18:27:31Z Memon2025 21315 /* */ 376190 wikitext text/x-wiki [[File:Babylonian stele Louvre Sb9.jpg|thumb|نسخة من شَواهد حمورابي التي اغتصبها مَلك عيلام [[شوتروك ناخونته|شوتروك ناحونتي الأول]]، تم مسح الشاهدة جزئيًا فقط ولم تتم إعادة نقشها مطلقًا. {{sfn|Van De Mieroop|2005|pages=129–130}}|273x273بك]] '''حمورابي''' (<small>Hammurabi</small>; اڪادي ٻولي: <small>𒄩𒄠𒈬𒊏؛ 1810 ق.م - 1750 ق.م</small>)، جن کي '''هموراپي''' به چيو ويندو آهي، [[بابل]] جو ڇهون اموري بادشاهه هو، جيڪو تقريباً <small>1792</small> کان <small>1750</small> ق.م تائين حڪومت ڪندو رهيو. هن کان اڳ سندس پيءُ، سن-مبلط هو، جنهن خراب صحت جي ڪري تخت کان دستبردار ٿي ويو. پنهنجي حڪومت دوران، هن لارسا، اشنانا ۽ ماري جي شهري رياستن کي فتح ڪيو. هن اشوريه جي بادشاهه اشمي-دگان پهرين کي هٽائي ڇڏيو ۽ هنجي پٽ مت-اشڪر کي خراج ادا ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جن سان لڳ ڀڳ سڄو [[ميسوپوٽيميا]] بابلي حڪمراني هيٺ اچي ويو. [[حمورابي جو قانون|حمورابي پنهنجي قانون جي ضابطي]] (<small>Hammurabi</small> <small>Code</small>) کي جاري ڪرڻ لاءِ مشهور آهي، جيڪو ظاهري طور تي انصاف جي بابلي ديوتا شاماش کان هڪ وحي هو. اڳوڻي سميري قانون جي ضابطن جي برعڪس، جهڙوڪ ار-نامو جو ضابطو، جيڪو جرم جي متاثر کي معاوضو ڏيڻ تي ڌيان ڏئي رهيو هو، حمورابي جو قانون پهرين قانون جي ضابطن مان هڪ هو جنهن مجرم جي جسماني سزا تي وڌيڪ زور ڏنو. ان هر جرم لاءِ مخصوص سزا مقرر ڪئي ۽ اها معصوميت جي مفروضي کي قائم ڪرڻ لاءِ پهرين ضابطن مان هڪ آهي. انهن جو مقصد اهو هو ته هڪ ظالم شخص کان بدلو وٺڻ ۾ ڇا ڪرڻ جي اجازت هئي، ان کي محدود ڪيو وڃي. حمورابي جي ضابطي ۽ [[توريت|تورات]] ۾ [[موسيٰ]] جي قانون ۾ ڪيتريون ئي هڪجهڙائيون آهن. حمورابي کي ڪيترن ئي ماڻهن پنهنجي زندگي ۾ هڪ ديوتا طور ڏٺو. سندس موت کان پوءِ، حمورابي کي هڪ عظيم فاتح طور احترام ڪيو ويو جنهن تهذيب پکيڙي ۽ سڀني ماڻهن کي بابل جي قومي ديوتا مردوڪ جي تعظيم ڪرڻ تي مجبور ڪيو. بعد ۾، سندس فوجي ڪاميابين تي زور گهٽجي ويو ۽ مثالي قانون ساز جي حيثيت سان سندس ڪردار سندس ورثي جو بنيادي پهلو بڻجي ويو. بعد ۾ ميسوپوٽيميا جي ماڻهن لاءِ، حمورابي جو دور دراز ماضي ۾ ٿيندڙ سڀني واقعن لاءِ حوالو جو فريم بڻجي ويو. جيتوڻيڪ هن جي ٺاهيل سلطنت جي خاتمي کان پوءِ به، انهن جي اڃا تائين هڪ ماڊل حڪمران جي حيثيت سان عزت ڪئي ويندي هئي ۽ ويجهي اوڀر جا ڪيترا ئي بادشاهه هن کي پنهنجي ڏاڏي جي حيثيت سان دعويٰ ڪيا. حمورابي کي 19 صدي جي آخر ۾ آثار قديمه جي ماهرن پاران ٻيهر دريافت ڪيو ويو ۽ ان کان پوءِ قانون جي تاريخ ۾ هڪ اهم شخصيت طور ڏٺو ويو آهي. سندس پٽ سامسو-الونا سندس جانشين ٿيو، پر پنهنجي ٺاهيل سلطنت کي برقرار رکڻ ۾ ناڪام رهيو. ==اشتقاق== [[File:Hammurabi name BM91076.jpg|thumb|<br>]] [[File:Hammurabi name BM12815.png|Le nom de Hammurabi écrit en signes [[Écriture cunéiforme|cunéiformes]] (ḫa-am-mu-ra-bi) dans des documents de son règne : copies d'une inscription de fondation provenant de [[Larsa]] (haut, graphie archaïsante)<ref>L. W. King, ''Cuneiform Texts from Babylonian Tablets in the British Museum: Plates'', 1905, pl. 45</ref> et d'une de ses lettres de Larsa (bas, graphie courante)<ref>L. W. King, ''The Letters and Inscriptions of Hammurabi'', 1898, no2 obverse.</ref>.}}]] حمورابي نالي جي معنيٰ تي بحث ڪيو پيو وڃي.{{sfn|Van De Mieroop|2005|p=2-3}} سڀ کان عام ترجمو اموري يا اڪادي ۾ آهي، "عظيم ڏاڏو،" حَمُ-ربي، جيڪو هَمُ (م) يا عَمُ "ابو ڏاڏو" ۽ ربي، "عظيم،" "عظيم ٿيڻ" ۾ ورهايل آهي. اموري ۾ هڪ متبادل پڙهڻ، نالو کي "شفا ڏيندڙ ڏاڏو،" عَمُ-رَپي" طور ترجمو ڪري ٿو. ايم. اسٽريڪ، پنهنجي طرفان، عَمُ جو ترجمو "پُتر جو چاچو" طور ڪري ٿو، جنهن کي هو هڪ حفاظتي ديوتا جي حوالي سان تعبير ڪري ٿو.{{sfn|Michalowski|Streck|2017|p=384-385}} هي نالو حمورابي سان همعصر بادشاهن، سڀ کان اهم يَمهاد (حلب) جو حاڪم ۽ شام جي ٻين اموري بادشاهن پاران رکيو ويو هو، جن بعد ۾ حڪومت ڪئي. حقيقت ۾، اموري ماڻهن ۾ اهو عام آهي ته سردار جي عهدي واري ماڻهوءَ لاءِ اهڙو نالو رکڻ ضروري آهي جيڪو سندس ابن ڏاڏن کي ظاهر ڪري، ڇاڪاڻ ته هڪ نسب سان وابستگي ۽ خانداني تسلسل سندس جائزيت لاءِ ضروري آهي.<ref name="sdb320">{{Chapitre| langue = fr| prénom1 = Jean-Marie| nom1 = Durand|titre= Tell Hariri : Textes. V. I. Les nomades | auteurs ouvrage= Jacques Briend et Claude Tassin (dir.)| titre ouvrage=Supplément au Dictionnaire de la Bible vol. 14|éditeur= Letouzey & Ané| année =2009 }}, col. 320.</ref> ==تاريخ== ==حڪومت ۽ فتحون== == زندگي == ==خاندان== ==شاهي طاقت ۽ حڪومت== ==الهي دنيا سان لاڳاپا== ==فتحن جو انتظام ۽ شاهي ڊومين== ==انصاف ۽ قانون== ==جنگون ۽ فوج سفارتي سرگرميون== ==وڏا عوامي ڪم== ==سياسي شخصيت ۽ صلاحيتون== ==سياسي اثر ۽ ورثو== ==قانون ۽ نتيجا== ==نوٽ== ==حوالا== ==ڪتابيات== == قانون جو ضابطو == == ورثو == ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== [[زمرو:حمورابي]] [[زمرو:اموري خاندان]] [[زمرو:بابلي بادشاهه]] [[زمرو:بابل جي تاريخ]] [[زمرو:ميسوپوٽيميا جي تاريخ]] [[زمرو:اموري خاندان جو بادشاهه]] [[زمرو:بابل جو اموري خاندان جو بادشاهه]] [[زمرو:18 صدي قبل مسيح جو بابلي بادشاهه]] [[زمرو:18 صدي قبل مسيح ۾ موت]] [[زمرو:اهو شخص جنهن هڪ قانون کي پنهنجو نالو ڏنو]] fq8kkax9yqotub2chkwobxjyonwhj4u 376191 376190 2026-05-06T18:27:59Z Memon2025 21315 /* */ 376191 wikitext text/x-wiki [[File:Babylonian stele Louvre Sb9.jpg|thumb|نسخة من شَواهد حمورابي التي اغتصبها مَلك عيلام [[شوتروك ناخونته|شوتروك ناحونتي الأول]]، تم مسح الشاهدة جزئيًا فقط ولم تتم إعادة نقشها مطلقًا]] '''حمورابي''' (<small>Hammurabi</small>; اڪادي ٻولي: <small>𒄩𒄠𒈬𒊏؛ 1810 ق.م - 1750 ق.م</small>)، جن کي '''هموراپي''' به چيو ويندو آهي، [[بابل]] جو ڇهون اموري بادشاهه هو، جيڪو تقريباً <small>1792</small> کان <small>1750</small> ق.م تائين حڪومت ڪندو رهيو. هن کان اڳ سندس پيءُ، سن-مبلط هو، جنهن خراب صحت جي ڪري تخت کان دستبردار ٿي ويو. پنهنجي حڪومت دوران، هن لارسا، اشنانا ۽ ماري جي شهري رياستن کي فتح ڪيو. هن اشوريه جي بادشاهه اشمي-دگان پهرين کي هٽائي ڇڏيو ۽ هنجي پٽ مت-اشڪر کي خراج ادا ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جن سان لڳ ڀڳ سڄو [[ميسوپوٽيميا]] بابلي حڪمراني هيٺ اچي ويو. [[حمورابي جو قانون|حمورابي پنهنجي قانون جي ضابطي]] (<small>Hammurabi</small> <small>Code</small>) کي جاري ڪرڻ لاءِ مشهور آهي، جيڪو ظاهري طور تي انصاف جي بابلي ديوتا شاماش کان هڪ وحي هو. اڳوڻي سميري قانون جي ضابطن جي برعڪس، جهڙوڪ ار-نامو جو ضابطو، جيڪو جرم جي متاثر کي معاوضو ڏيڻ تي ڌيان ڏئي رهيو هو، حمورابي جو قانون پهرين قانون جي ضابطن مان هڪ هو جنهن مجرم جي جسماني سزا تي وڌيڪ زور ڏنو. ان هر جرم لاءِ مخصوص سزا مقرر ڪئي ۽ اها معصوميت جي مفروضي کي قائم ڪرڻ لاءِ پهرين ضابطن مان هڪ آهي. انهن جو مقصد اهو هو ته هڪ ظالم شخص کان بدلو وٺڻ ۾ ڇا ڪرڻ جي اجازت هئي، ان کي محدود ڪيو وڃي. حمورابي جي ضابطي ۽ [[توريت|تورات]] ۾ [[موسيٰ]] جي قانون ۾ ڪيتريون ئي هڪجهڙائيون آهن. حمورابي کي ڪيترن ئي ماڻهن پنهنجي زندگي ۾ هڪ ديوتا طور ڏٺو. سندس موت کان پوءِ، حمورابي کي هڪ عظيم فاتح طور احترام ڪيو ويو جنهن تهذيب پکيڙي ۽ سڀني ماڻهن کي بابل جي قومي ديوتا مردوڪ جي تعظيم ڪرڻ تي مجبور ڪيو. بعد ۾، سندس فوجي ڪاميابين تي زور گهٽجي ويو ۽ مثالي قانون ساز جي حيثيت سان سندس ڪردار سندس ورثي جو بنيادي پهلو بڻجي ويو. بعد ۾ ميسوپوٽيميا جي ماڻهن لاءِ، حمورابي جو دور دراز ماضي ۾ ٿيندڙ سڀني واقعن لاءِ حوالو جو فريم بڻجي ويو. جيتوڻيڪ هن جي ٺاهيل سلطنت جي خاتمي کان پوءِ به، انهن جي اڃا تائين هڪ ماڊل حڪمران جي حيثيت سان عزت ڪئي ويندي هئي ۽ ويجهي اوڀر جا ڪيترا ئي بادشاهه هن کي پنهنجي ڏاڏي جي حيثيت سان دعويٰ ڪيا. حمورابي کي 19 صدي جي آخر ۾ آثار قديمه جي ماهرن پاران ٻيهر دريافت ڪيو ويو ۽ ان کان پوءِ قانون جي تاريخ ۾ هڪ اهم شخصيت طور ڏٺو ويو آهي. سندس پٽ سامسو-الونا سندس جانشين ٿيو، پر پنهنجي ٺاهيل سلطنت کي برقرار رکڻ ۾ ناڪام رهيو. ==اشتقاق== [[File:Hammurabi name BM91076.jpg|thumb|<br>]] [[File:Hammurabi name BM12815.png|Le nom de Hammurabi écrit en signes [[Écriture cunéiforme|cunéiformes]] (ḫa-am-mu-ra-bi) dans des documents de son règne : copies d'une inscription de fondation provenant de [[Larsa]] (haut, graphie archaïsante)<ref>L. W. King, ''Cuneiform Texts from Babylonian Tablets in the British Museum: Plates'', 1905, pl. 45</ref> et d'une de ses lettres de Larsa (bas, graphie courante)<ref>L. W. King, ''The Letters and Inscriptions of Hammurabi'', 1898, no2 obverse.</ref>.}}]] حمورابي نالي جي معنيٰ تي بحث ڪيو پيو وڃي.{{sfn|Van De Mieroop|2005|p=2-3}} سڀ کان عام ترجمو اموري يا اڪادي ۾ آهي، "عظيم ڏاڏو،" حَمُ-ربي، جيڪو هَمُ (م) يا عَمُ "ابو ڏاڏو" ۽ ربي، "عظيم،" "عظيم ٿيڻ" ۾ ورهايل آهي. اموري ۾ هڪ متبادل پڙهڻ، نالو کي "شفا ڏيندڙ ڏاڏو،" عَمُ-رَپي" طور ترجمو ڪري ٿو. ايم. اسٽريڪ، پنهنجي طرفان، عَمُ جو ترجمو "پُتر جو چاچو" طور ڪري ٿو، جنهن کي هو هڪ حفاظتي ديوتا جي حوالي سان تعبير ڪري ٿو.{{sfn|Michalowski|Streck|2017|p=384-385}} هي نالو حمورابي سان همعصر بادشاهن، سڀ کان اهم يَمهاد (حلب) جو حاڪم ۽ شام جي ٻين اموري بادشاهن پاران رکيو ويو هو، جن بعد ۾ حڪومت ڪئي. حقيقت ۾، اموري ماڻهن ۾ اهو عام آهي ته سردار جي عهدي واري ماڻهوءَ لاءِ اهڙو نالو رکڻ ضروري آهي جيڪو سندس ابن ڏاڏن کي ظاهر ڪري، ڇاڪاڻ ته هڪ نسب سان وابستگي ۽ خانداني تسلسل سندس جائزيت لاءِ ضروري آهي.<ref name="sdb320">{{Chapitre| langue = fr| prénom1 = Jean-Marie| nom1 = Durand|titre= Tell Hariri : Textes. V. I. Les nomades | auteurs ouvrage= Jacques Briend et Claude Tassin (dir.)| titre ouvrage=Supplément au Dictionnaire de la Bible vol. 14|éditeur= Letouzey & Ané| année =2009 }}, col. 320.</ref> ==تاريخ== ==حڪومت ۽ فتحون== == زندگي == ==خاندان== ==شاهي طاقت ۽ حڪومت== ==الهي دنيا سان لاڳاپا== ==فتحن جو انتظام ۽ شاهي ڊومين== ==انصاف ۽ قانون== ==جنگون ۽ فوج سفارتي سرگرميون== ==وڏا عوامي ڪم== ==سياسي شخصيت ۽ صلاحيتون== ==سياسي اثر ۽ ورثو== ==قانون ۽ نتيجا== ==نوٽ== ==حوالا== ==ڪتابيات== == قانون جو ضابطو == == ورثو == ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== [[زمرو:حمورابي]] [[زمرو:اموري خاندان]] [[زمرو:بابلي بادشاهه]] [[زمرو:بابل جي تاريخ]] [[زمرو:ميسوپوٽيميا جي تاريخ]] [[زمرو:اموري خاندان جو بادشاهه]] [[زمرو:بابل جو اموري خاندان جو بادشاهه]] [[زمرو:18 صدي قبل مسيح جو بابلي بادشاهه]] [[زمرو:18 صدي قبل مسيح ۾ موت]] [[زمرو:اهو شخص جنهن هڪ قانون کي پنهنجو نالو ڏنو]] nff9ngk92a0hwxs4rhbkpya3826vpa3 376192 376191 2026-05-06T18:30:11Z Memon2025 21315 376192 wikitext text/x-wiki [[File:Babylonian stele Louvre Sb9.jpg|thumb|حمورابي جي اسٽيل جي هڪ ڪاپي، جيڪا ايلامائيٽ بادشاهه شٽروڪ-نهونٽي پهرين هٿ ڪئي هئي؛ اسٽيل صرف جزوي طور تي ختم ڪئي وئي هئي ۽ ڪڏهن به ٻيهر نه اُڪري وئي هئي.]] '''حمورابي''' (<small>Hammurabi</small>; اڪادي ٻولي: <small>𒄩𒄠𒈬𒊏؛ 1810 ق.م - 1750 ق.م</small>)، جن کي '''هموراپي''' به چيو ويندو آهي، [[بابل]] جو ڇهون اموري بادشاهه هو، جيڪو تقريباً <small>1792</small> کان <small>1750</small> ق.م تائين حڪومت ڪندو رهيو. هن کان اڳ سندس پيءُ، سن-مبلط هو، جنهن خراب صحت جي ڪري تخت کان دستبردار ٿي ويو. پنهنجي حڪومت دوران، هن لارسا، اشنانا ۽ ماري جي شهري رياستن کي فتح ڪيو. هن اشوريه جي بادشاهه اشمي-دگان پهرين کي هٽائي ڇڏيو ۽ هنجي پٽ مت-اشڪر کي خراج ادا ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جن سان لڳ ڀڳ سڄو [[ميسوپوٽيميا]] بابلي حڪمراني هيٺ اچي ويو. [[حمورابي جو قانون|حمورابي پنهنجي قانون جي ضابطي]] (<small>Hammurabi</small> <small>Code</small>) کي جاري ڪرڻ لاءِ مشهور آهي، جيڪو ظاهري طور تي انصاف جي بابلي ديوتا شاماش کان هڪ وحي هو. اڳوڻي سميري قانون جي ضابطن جي برعڪس، جهڙوڪ ار-نامو جو ضابطو، جيڪو جرم جي متاثر کي معاوضو ڏيڻ تي ڌيان ڏئي رهيو هو، حمورابي جو قانون پهرين قانون جي ضابطن مان هڪ هو جنهن مجرم جي جسماني سزا تي وڌيڪ زور ڏنو. ان هر جرم لاءِ مخصوص سزا مقرر ڪئي ۽ اها معصوميت جي مفروضي کي قائم ڪرڻ لاءِ پهرين ضابطن مان هڪ آهي. انهن جو مقصد اهو هو ته هڪ ظالم شخص کان بدلو وٺڻ ۾ ڇا ڪرڻ جي اجازت هئي، ان کي محدود ڪيو وڃي. حمورابي جي ضابطي ۽ [[توريت|تورات]] ۾ [[موسيٰ]] جي قانون ۾ ڪيتريون ئي هڪجهڙائيون آهن. حمورابي کي ڪيترن ئي ماڻهن پنهنجي زندگي ۾ هڪ ديوتا طور ڏٺو. سندس موت کان پوءِ، حمورابي کي هڪ عظيم فاتح طور احترام ڪيو ويو جنهن تهذيب پکيڙي ۽ سڀني ماڻهن کي بابل جي قومي ديوتا مردوڪ جي تعظيم ڪرڻ تي مجبور ڪيو. بعد ۾، سندس فوجي ڪاميابين تي زور گهٽجي ويو ۽ مثالي قانون ساز جي حيثيت سان سندس ڪردار سندس ورثي جو بنيادي پهلو بڻجي ويو. بعد ۾ ميسوپوٽيميا جي ماڻهن لاءِ، حمورابي جو دور دراز ماضي ۾ ٿيندڙ سڀني واقعن لاءِ حوالو جو فريم بڻجي ويو. جيتوڻيڪ هن جي ٺاهيل سلطنت جي خاتمي کان پوءِ به، انهن جي اڃا تائين هڪ ماڊل حڪمران جي حيثيت سان عزت ڪئي ويندي هئي ۽ ويجهي اوڀر جا ڪيترا ئي بادشاهه هن کي پنهنجي ڏاڏي جي حيثيت سان دعويٰ ڪيا. حمورابي کي 19 صدي جي آخر ۾ آثار قديمه جي ماهرن پاران ٻيهر دريافت ڪيو ويو ۽ ان کان پوءِ قانون جي تاريخ ۾ هڪ اهم شخصيت طور ڏٺو ويو آهي. سندس پٽ سامسو-الونا سندس جانشين ٿيو، پر پنهنجي ٺاهيل سلطنت کي برقرار رکڻ ۾ ناڪام رهيو. ==اشتقاق== [[File:Hammurabi name BM91076.jpg|thumb|<br>]] [[File:Hammurabi name BM12815.png|Le nom de Hammurabi écrit en signes [[Écriture cunéiforme|cunéiformes]] (ḫa-am-mu-ra-bi) dans des documents de son règne : copies d'une inscription de fondation provenant de [[Larsa]] (haut, graphie archaïsante)<ref>L. W. King, ''Cuneiform Texts from Babylonian Tablets in the British Museum: Plates'', 1905, pl. 45</ref> et d'une de ses lettres de Larsa (bas, graphie courante)<ref>L. W. King, ''The Letters and Inscriptions of Hammurabi'', 1898, no2 obverse.</ref>.}}]] حمورابي نالي جي معنيٰ تي بحث ڪيو پيو وڃي.{{sfn|Van De Mieroop|2005|p=2-3}} سڀ کان عام ترجمو اموري يا اڪادي ۾ آهي، "عظيم ڏاڏو،" حَمُ-ربي، جيڪو هَمُ (م) يا عَمُ "ابو ڏاڏو" ۽ ربي، "عظيم،" "عظيم ٿيڻ" ۾ ورهايل آهي. اموري ۾ هڪ متبادل پڙهڻ، نالو کي "شفا ڏيندڙ ڏاڏو،" عَمُ-رَپي" طور ترجمو ڪري ٿو. ايم. اسٽريڪ، پنهنجي طرفان، عَمُ جو ترجمو "پُتر جو چاچو" طور ڪري ٿو، جنهن کي هو هڪ حفاظتي ديوتا جي حوالي سان تعبير ڪري ٿو.{{sfn|Michalowski|Streck|2017|p=384-385}} هي نالو حمورابي سان همعصر بادشاهن، سڀ کان اهم يَمهاد (حلب) جو حاڪم ۽ شام جي ٻين اموري بادشاهن پاران رکيو ويو هو، جن بعد ۾ حڪومت ڪئي. حقيقت ۾، اموري ماڻهن ۾ اهو عام آهي ته سردار جي عهدي واري ماڻهوءَ لاءِ اهڙو نالو رکڻ ضروري آهي جيڪو سندس ابن ڏاڏن کي ظاهر ڪري، ڇاڪاڻ ته هڪ نسب سان وابستگي ۽ خانداني تسلسل سندس جائزيت لاءِ ضروري آهي.<ref name="sdb320">{{Chapitre| langue = fr| prénom1 = Jean-Marie| nom1 = Durand|titre= Tell Hariri : Textes. V. I. Les nomades | auteurs ouvrage= Jacques Briend et Claude Tassin (dir.)| titre ouvrage=Supplément au Dictionnaire de la Bible vol. 14|éditeur= Letouzey & Ané| année =2009 }}, col. 320.</ref> ==تاريخ== ==حڪومت ۽ فتحون== == زندگي == ==خاندان== ==شاهي طاقت ۽ حڪومت== ==الهي دنيا سان لاڳاپا== ==فتحن جو انتظام ۽ شاهي ڊومين== ==انصاف ۽ قانون== ==جنگون ۽ فوج سفارتي سرگرميون== ==وڏا عوامي ڪم== ==سياسي شخصيت ۽ صلاحيتون== ==سياسي اثر ۽ ورثو== ==قانون ۽ نتيجا== ==نوٽ== ==حوالا== ==ڪتابيات== == قانون جو ضابطو == == ورثو == ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== [[زمرو:حمورابي]] [[زمرو:اموري خاندان]] [[زمرو:بابلي بادشاهه]] [[زمرو:بابل جي تاريخ]] [[زمرو:ميسوپوٽيميا جي تاريخ]] [[زمرو:اموري خاندان جو بادشاهه]] [[زمرو:بابل جو اموري خاندان جو بادشاهه]] [[زمرو:18 صدي قبل مسيح جو بابلي بادشاهه]] [[زمرو:18 صدي قبل مسيح ۾ موت]] [[زمرو:اهو شخص جنهن هڪ قانون کي پنهنجو نالو ڏنو]] 7yla03vd2juf6oo2azqbi8j0igrs36f 376193 376192 2026-05-06T18:32:11Z Memon2025 21315 /* اشتقاق */ 376193 wikitext text/x-wiki [[File:Babylonian stele Louvre Sb9.jpg|thumb|حمورابي جي اسٽيل جي هڪ ڪاپي، جيڪا ايلامائيٽ بادشاهه شٽروڪ-نهونٽي پهرين هٿ ڪئي هئي؛ اسٽيل صرف جزوي طور تي ختم ڪئي وئي هئي ۽ ڪڏهن به ٻيهر نه اُڪري وئي هئي.]] '''حمورابي''' (<small>Hammurabi</small>; اڪادي ٻولي: <small>𒄩𒄠𒈬𒊏؛ 1810 ق.م - 1750 ق.م</small>)، جن کي '''هموراپي''' به چيو ويندو آهي، [[بابل]] جو ڇهون اموري بادشاهه هو، جيڪو تقريباً <small>1792</small> کان <small>1750</small> ق.م تائين حڪومت ڪندو رهيو. هن کان اڳ سندس پيءُ، سن-مبلط هو، جنهن خراب صحت جي ڪري تخت کان دستبردار ٿي ويو. پنهنجي حڪومت دوران، هن لارسا، اشنانا ۽ ماري جي شهري رياستن کي فتح ڪيو. هن اشوريه جي بادشاهه اشمي-دگان پهرين کي هٽائي ڇڏيو ۽ هنجي پٽ مت-اشڪر کي خراج ادا ڪرڻ تي مجبور ڪيو، جن سان لڳ ڀڳ سڄو [[ميسوپوٽيميا]] بابلي حڪمراني هيٺ اچي ويو. [[حمورابي جو قانون|حمورابي پنهنجي قانون جي ضابطي]] (<small>Hammurabi</small> <small>Code</small>) کي جاري ڪرڻ لاءِ مشهور آهي، جيڪو ظاهري طور تي انصاف جي بابلي ديوتا شاماش کان هڪ وحي هو. اڳوڻي سميري قانون جي ضابطن جي برعڪس، جهڙوڪ ار-نامو جو ضابطو، جيڪو جرم جي متاثر کي معاوضو ڏيڻ تي ڌيان ڏئي رهيو هو، حمورابي جو قانون پهرين قانون جي ضابطن مان هڪ هو جنهن مجرم جي جسماني سزا تي وڌيڪ زور ڏنو. ان هر جرم لاءِ مخصوص سزا مقرر ڪئي ۽ اها معصوميت جي مفروضي کي قائم ڪرڻ لاءِ پهرين ضابطن مان هڪ آهي. انهن جو مقصد اهو هو ته هڪ ظالم شخص کان بدلو وٺڻ ۾ ڇا ڪرڻ جي اجازت هئي، ان کي محدود ڪيو وڃي. حمورابي جي ضابطي ۽ [[توريت|تورات]] ۾ [[موسيٰ]] جي قانون ۾ ڪيتريون ئي هڪجهڙائيون آهن. حمورابي کي ڪيترن ئي ماڻهن پنهنجي زندگي ۾ هڪ ديوتا طور ڏٺو. سندس موت کان پوءِ، حمورابي کي هڪ عظيم فاتح طور احترام ڪيو ويو جنهن تهذيب پکيڙي ۽ سڀني ماڻهن کي بابل جي قومي ديوتا مردوڪ جي تعظيم ڪرڻ تي مجبور ڪيو. بعد ۾، سندس فوجي ڪاميابين تي زور گهٽجي ويو ۽ مثالي قانون ساز جي حيثيت سان سندس ڪردار سندس ورثي جو بنيادي پهلو بڻجي ويو. بعد ۾ ميسوپوٽيميا جي ماڻهن لاءِ، حمورابي جو دور دراز ماضي ۾ ٿيندڙ سڀني واقعن لاءِ حوالو جو فريم بڻجي ويو. جيتوڻيڪ هن جي ٺاهيل سلطنت جي خاتمي کان پوءِ به، انهن جي اڃا تائين هڪ ماڊل حڪمران جي حيثيت سان عزت ڪئي ويندي هئي ۽ ويجهي اوڀر جا ڪيترا ئي بادشاهه هن کي پنهنجي ڏاڏي جي حيثيت سان دعويٰ ڪيا. حمورابي کي 19 صدي جي آخر ۾ آثار قديمه جي ماهرن پاران ٻيهر دريافت ڪيو ويو ۽ ان کان پوءِ قانون جي تاريخ ۾ هڪ اهم شخصيت طور ڏٺو ويو آهي. سندس پٽ سامسو-الونا سندس جانشين ٿيو، پر پنهنجي ٺاهيل سلطنت کي برقرار رکڻ ۾ ناڪام رهيو. ==اشتقاق== [[File:Hammurabi name BM91076.jpg|thumb|<br>]] [[File:Hammurabi name BM12815.png|Le nom de Hammurabi écrit en signes [[Écriture cunéiforme|cunéiformes]] (ḫa-am-mu-ra-bi) dans des documents de son règne : copies d'une inscription de fondation provenant de [[Larsa]] (haut, graphie archaïsante)<ref>L. W. King, ''Cuneiform Texts from Babylonian Tablets in the British Museum: Plates'', 1905, pl. 45</ref> et d'une de ses lettres de Larsa (bas, graphie courante)<ref>L. W. King, ''The Letters and Inscriptions of Hammurabi'', 1898, no2 obverse.</ref>.}}]] حمورابي نالي جي معنيٰ تي بحث ڪيو پيو وڃي. سڀ کان عام ترجمو اموري يا اڪادي ۾ آهي، "عظيم ڏاڏو،" حَمُ-ربي، جيڪو هَمُ (م) يا عَمُ "ابو ڏاڏو" ۽ ربي، "عظيم،" "عظيم ٿيڻ" ۾ ورهايل آهي. اموري ۾ هڪ متبادل پڙهڻ، نالو کي "شفا ڏيندڙ ڏاڏو،" عَمُ-رَپي" طور ترجمو ڪري ٿو. ايم. اسٽريڪ، پنهنجي طرفان، عَمُ جو ترجمو "پُتر جو چاچو" طور ڪري ٿو، جنهن کي هو هڪ حفاظتي ديوتا جي حوالي سان تعبير ڪري ٿو.{{sfn|Michalowski|Streck|2017|p=384-385}} هي نالو حمورابي سان همعصر بادشاهن، سڀ کان اهم يَمهاد (حلب) جو حاڪم ۽ شام جي ٻين اموري بادشاهن پاران رکيو ويو هو، جن بعد ۾ حڪومت ڪئي. حقيقت ۾، اموري ماڻهن ۾ اهو عام آهي ته سردار جي عهدي واري ماڻهوءَ لاءِ اهڙو نالو رکڻ ضروري آهي جيڪو سندس ابن ڏاڏن کي ظاهر ڪري، ڇاڪاڻ ته هڪ نسب سان وابستگي ۽ خانداني تسلسل سندس جائزيت لاءِ ضروري آهي.<ref name="sdb320">{{Chapitre| langue = fr| prénom1 = Jean-Marie| nom1 = Durand|titre= Tell Hariri : Textes. V. I. Les nomades | auteurs ouvrage= Jacques Briend et Claude Tassin (dir.)| titre ouvrage=Supplément au Dictionnaire de la Bible vol. 14|éditeur= Letouzey & Ané| année =2009 }}, col. 320.</ref> ==تاريخ== ==حڪومت ۽ فتحون== == زندگي == ==خاندان== ==شاهي طاقت ۽ حڪومت== ==الهي دنيا سان لاڳاپا== ==فتحن جو انتظام ۽ شاهي ڊومين== ==انصاف ۽ قانون== ==جنگون ۽ فوج سفارتي سرگرميون== ==وڏا عوامي ڪم== ==سياسي شخصيت ۽ صلاحيتون== ==سياسي اثر ۽ ورثو== ==قانون ۽ نتيجا== ==نوٽ== ==حوالا== ==ڪتابيات== == قانون جو ضابطو == == ورثو == ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== [[زمرو:حمورابي]] [[زمرو:اموري خاندان]] [[زمرو:بابلي بادشاهه]] [[زمرو:بابل جي تاريخ]] [[زمرو:ميسوپوٽيميا جي تاريخ]] [[زمرو:اموري خاندان جو بادشاهه]] [[زمرو:بابل جو اموري خاندان جو بادشاهه]] [[زمرو:18 صدي قبل مسيح جو بابلي بادشاهه]] [[زمرو:18 صدي قبل مسيح ۾ موت]] [[زمرو:اهو شخص جنهن هڪ قانون کي پنهنجو نالو ڏنو]] l4glw13jj090dwnn1tc6zbgqfbii8ed 0 96141 376128 376123 2026-05-06T12:03:32Z Ibne maryam 17680 376128 wikitext text/x-wiki '''نوڪيا ڪارپوريشن''' (Nokia Corporation) فنلينڊ ۾ قائم هڪ ملٽي نيشنل ڪمپني آهي. اها هڪ ٽيليڪميونيڪيشن، انفارميشن ٽيڪنالاجي ۽ ڪنزيومر اليڪٽرانڪس جي صنعت ۽ ڪاروبار جي ڪارپوريشن آهي. اصل ۾ سال 1865ع ۾ ڪاٺ جي گودي جي مل جي طور تي قائم ڪيل، نوڪيا جو مکيه هيڊ ڪوارٽر هيلسنڪي ميٽروپوليٽن علائقي ۾ ايسپو، فنلينڊ ۾ آهي، پر ڪمپني جون اصل پاڙون پيرڪانما جي ٽيمپير علائقي ۾ آهن. سال 2020ع ۾، نوڪيا 100 کان وڌيڪ ملڪن ۾ تقريبن 92,000 ماڻهن کي ملازمت ڏني، 130 کان وڌيڪ ملڪن ۾ ڪاروبار ڪيو ۽ تقريبن 23 بلين يورو جي سالياني آمدني جي رپورٽ ڪئي. نوڪيا هڪ پبلڪ لميٽيڊ ڪمپني آهي جيڪا ناسڊيڪ هيلسنڪي ۽ نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج ٿيل آهي. اها سال 2016ع جي آمدني جي حساب سان دنيا جي 415 هين وڏي ڪمپني هئي. "فارچون گلوبل 500" جي مطابق، سال 2009ع ۾ پنهنجي عروج تي 85 هين نمبر تي پهتي. اها "يورو اسٽوڪس 50" اسٽاڪ مارڪيٽ انڊيڪس جو هڪ جزو آهي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Portal|Companies|Telecommunication|Finland}} {{Sister project links|Nokia}} *{{Official website}} {{Finance links | symbol = NOK | sec_cik = NOK | google = NYSE:NOK | yahoo = NOK | bloomberg = NOK:US | reuters = NOK | nasdaq = NOK }} {{Nokia}} {{Nokia devices}} {{Nokia services}} {{Major mobile device companies}} {{Major networking hardware companies}} {{Nasdaq Helsinki}} }} {{Authority control|state=expanded}} [[زمرو:نوڪيا ڪارپوريشن]] [[زمرو:فن لينڊ]] [[زمرو:ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون موبائل فون ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ قائم ٿيندڙ ملٽي نيشنل ڪمپنيون]] [[زمرو:ريڊيو ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:نيٽ ورڪنگ هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپنيون]] [[زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن سامان وڪرو ڪندڙ]] [[زمرو:فنلينڊ جون وڊيو گيم ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جا برانڊ]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ 1865 ادارا]] [[زمرو:1910ع جي شروعاتي عوامي آڇون]] [[زمرو:يورو اسٽوڪس 50 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو: ناس ڊيڪ هيلسنڪي تي درج ٿيل ڪمپنيون]] [[زمرو:ايسپو ۾ قائم پيداوار ڪمپنيون]] [[زمرو:1865 ۾ قائم ٿيندڙ پيداوار ڪمپنيون]] [[زمرو:او ايم ايڪس هيلسنڪي 25 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:او ايم ايڪس نورڊڪ 40 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو: ٽيڪنالاجي ڪمپنيون ۾ قائم ٿيل 1865]] hfyc7j46aad54aswu0fhyzc8glsx1vm 376137 376128 2026-05-06T12:23:13Z Ibne maryam 17680 /* */ 376137 wikitext text/x-wiki {{Short description|Finnish multinational corporation}} {{Infobox company | name = Nokia Corporation | logo = Nokia 2023.svg | logo_caption = Logo used since 2023<ref>{{Cite web |last=Lindeberg |first=Rafaela |date=2023-02-27 |title=Nokia redesigns logo because people think it still makes mobile phones |url=https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2023/02/27/nokia-redesigns-logo-because-people-think-it-still-makes-mobile-phones |access-date= |website=The Star |language=en}}</ref> | image = Midpoint Nokia Karaportti.jpg | image_size = 260px | image_caption = Headquarters in [[Espoo]] since September 2019<ref name="Nokia_headoffice">{{cite web | url = https://www.nokia.com/contact-us/ | title = Contact us | language = en | publisher = Nokia | access-date = 17 September 2019}}</ref> | native_name = Nokia [[Oyj]] | native_name_lang = fi | type = [[Public company|Public]] | traded_as = {{Unbulleted list|{{OMX|HEX24311|NOKIA}}|{{nyse|NOK}} (ADR)|[[OMX Helsinki 25]] component (NOKIA)|{{EuronextParis|NOKIA|FI0009000681|XPAR}}}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|FI0009000681}} | industry = {{unbulleted list|class=nowrap|[[Telecommunications industry|Telecommunications]]|[[Technology company|Technology]]|[[Electronics industry|Electronics]]}} | predecessors = {{unbulleted list|Nokia Aktiebolag|[[Nokian Footwear|Suomen Kumitehdas Oy]]|[[Kaapelitehdas|Suomen Kaapelitehdas Oy]]|(pre-1967 merger)}} | founded = {{start date and age|df=yes|1865|5|12}} in [[Tampere]], [[Grand Duchy of Finland]] | founders = {{unbulleted list|[[Fredrik Idestam]]|[[Leo Mechelin]]|[[Eduard Polón]]}} | hq_location_city = [[Espoo]] | hq_location_country = Finland | area_served = Worldwide | key_people = {{unbulleted list|[[Timo Ihamuotila]] ([[Chair (officer)|chairman]])|[[Justin Hotard]] ([[President (corporate title)|president]] &{{wbr}}&nbsp;[[Chief executive officer|CEO]])}} | products = [[List of Nokia products]] | services = | revenue = {{decrease}} {{€|19.22|link=yes}}&nbsp;billion | revenue_year = 2024 | operating_income = {{increase}} {{€|1.999}}&nbsp;billion | income_year = 2024 | net_income = {{increase}} {{€|1.284}}&nbsp;billion | net_income_year = 2024 | assets = {{decrease}} {{€|39.15}}&nbsp;billion | assets_year = 2024 | equity = {{increase}} {{€|20.66}}&nbsp;billion | equity_year = 2024 | num_employees = {{decrease}} 78,434 | num_employees_year = 2024 | divisions = {{unbulleted list|[[Nokia Networks]]|[[Nokia Technologies]]}} | subsid = {{unbulleted list|[[Bell Labs]]|NGP Capital|Nuage Networks|Radio Frequency Systems}} | website = {{URL|https://nokia.com/}} | footnotes = <ref name="Nokia Annual Report 2024">{{cite web | url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/924613/000092461325000008/nok-20241231.htm | title = Nokia Annual Report 2024 (Form 20-F) | language = en | publisher = [[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date = 13 March 2025}}</ref><ref name="YTJ">{{cite web| url= http://www.ytj.fi/yritystiedot.aspx?yavain=20939&kielikoodi=1&tarkiste=FD3B80E3D3656AD15912547886CEFA0227C1A07F&path=1547;1631;1678| title= Nokia| publisher= YTJ.fi| access-date= 2 March 2013| language= fi| url-status=dead| archive-url= https://web.archive.org/web/20130510091035/http://www.ytj.fi/yritystiedot.aspx?yavain=20939&kielikoodi=1&tarkiste=FD3B80E3D3656AD15912547886CEFA0227C1A07F&path=1547;1631;1678| archive-date= 10 May 2013| df= dmy-all}}</ref> }} '''نوڪيا ڪارپوريشن''' (Nokia Corporation) [[فنلينڊ]] ۾ قائم هڪ ملٽي نيشنل ڪمپني آهي. اها هڪ ٽيليڪميونيڪيشن، انفارميشن ٽيڪنالاجي ۽ ڪنزيومر اليڪٽرانڪس جي صنعت ۽ ڪاروبار جي ڪارپوريشن آهي. اصل ۾ سال 1865ع ۾ ڪاٺ جي گودي جي مل جي طور تي قائم ڪيل، نوڪيا جو مکيه هيڊ ڪوارٽر هيلسنڪي ميٽروپوليٽن علائقي ۾ ايسپو، فنلينڊ ۾ آهي، پر ڪمپني جون اصل پاڙون پيرڪانما جي ٽيمپير علائقي ۾ آهن. سال 2020ع ۾، نوڪيا 100 کان وڌيڪ ملڪن ۾ تقريبن 92,000 ماڻهن کي ملازمت ڏني، 130 کان وڌيڪ ملڪن ۾ ڪاروبار ڪيو ۽ تقريبن 23 بلين يورو جي سالياني آمدني جي رپورٽ ڪئي. نوڪيا هڪ پبلڪ لميٽيڊ ڪمپني آهي جيڪا ناسڊيڪ هيلسنڪي ۽ نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج ٿيل آهي. اها سال 2016ع جي آمدني جي حساب سان دنيا جي 415 هين وڏي ڪمپني هئي. "فارچون گلوبل 500" جي مطابق، سال 2009ع ۾ پنهنجي عروج تي 85 هين نمبر تي پهتي. اها "يورو اسٽوڪس 50" اسٽاڪ مارڪيٽ انڊيڪس جو هڪ جزو آهي. '''Nokia Corporation'''<ref>{{cite web |title=Articles of Association of Nokia Corporation |url=https://www.nokia.com/sites/default/files/2018-11/nokia_articles_of_association_2015.pdf |access-date=8 June 2023 |publisher=Nokia Corporation}}</ref>{{efn|Natively Nokia Oyj in Finnish, and Nokia Abp in Swedish. {{IPAc-en|UK|ˈ|n|ɒ|k|i|ə}}, {{IPAc-en|US|ˈ|n|oʊ|k|i|ə}}, {{IPA|fi|ˈnokiɑ|lang}}.}} is a Finnish [[multinational corporation|multinational]] [[telecommunications industry|telecommunications]], [[technology company|information technology]], and [[consumer electronics]] corporation, originally established as a [[pulp mill]] in 1865. Nokia's main headquarters are in [[Espoo]], Finland, in the [[Helsinki metropolitan area]],<ref name="YTJ" /> but the company's actual roots are in the [[Tampere]] region of [[Pirkanmaa]].<ref name="roots">[https://www.hs.fi/kaupunki/art-2000002690780.html HS: Nokian juuret ovat Tammerkosken rannalla] (in Finnish)</ref> In 2020, Nokia employed approximately 92,000 people<ref>{{Cite web|url=https://www.lightreading.com/5g/nokia-has-cut-11000-jobs-in-effort-to-boost-profit/d/d-id/767869|title=Nokia has cut 11,000 jobs in effort to boost profit|first1= Iain|last1=Morris|website=Light Reading}}</ref> across over 100 countries, did business in more than 130 countries, and reported annual revenues of around €23 billion.<ref name="AR2018" /> Nokia is a [[public limited company]] listed on the [[Nasdaq Helsinki]] and [[New York Stock Exchange]].<ref name="FAQ">{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/faq |title=Nokia&nbsp;– FAQ |publisher=Nokia Corporation |access-date=16 March 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208110105/http://www.nokia.com/about-nokia/company/faq |archive-date=8 February 2009 }}</ref> It was the world's 415th-largest company measured by 2016 revenues, according to the [[Fortune Global 500|''Fortune'' Global 500]]'','' having peaked at 85th place in 2009.<ref>{{cite web|url=https://www.rankingthebrands.com/The-Brand-Rankings.aspx?rankingID=50&year=57|title=Fortune Global 500 (100) – 2009 (Fortune ) – Ranking The Brands|website=Rankingthebrands.com|access-date=28 March 2019}}</ref> It is a component of the [[Euro Stoxx 50]] [[stock market index]].<ref>{{cite news|url=http://fortune.com/global500/list/|title=''Global 500'' 2016|access-date=24 August 2017|work=Fortune|year=2017|archive-date=10 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510221016/http://fortune.com/global500/list|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.stoxx.com/index-details?symbol=SX5E|title=Euro Stoxx 50|website=Boerse-frankfurt.de|access-date=24 August 2017}}</ref> The company has operated in various industries over the past 150 years. It was founded as a [[pulp mill]] and had long been associated with [[Natural rubber|rubber]] and [[Electrical cable|cables]], but since the 1990s has focused on large-scale [[Telecommunications equipment|telecommunications infrastructure]], technology development, and licensing.<ref name=verge-newnokia>{{cite web|title=This is the new Nokia|url=https://www.theverge.com/2014/11/18/7240077/the-new-nokia|website=The Verge|date=18 November 2014|access-date=23 November 2014}}</ref> Nokia made significant contributions to the [[mobile telephony]] industry, assisting in the development of the [[GSM]], [[3G]], and [[LTE (telecommunication)|LTE]] standards. For a decade beginning in 1998, Nokia was the largest worldwide vendor of [[mobile phone]]s and [[smartphone]]s. In the later 2000s, however, Nokia suffered from a series of poor management decisions and soon saw its share of the mobile phone market drop sharply. After a partnership with [[Microsoft]] and Nokia's subsequent market struggles,<ref name="BurningPlatform">{{cite news |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |url=http://blogs.wsj.com/tech-europe/2011/02/09/full-text-nokia-ceo-stephen-elops-burning-platform-memo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211203320/http://blogs.wsj.com/tech-europe/2011/02/09/full-text-nokia-ceo-stephen-elops-burning-platform-memo/ |archive-date=2011-02-11 |title=Full Text: Nokia CEO Stephen Elop's 'Burning Platform' Memo |date=9 February 2011 }}</ref><ref name="Kurri.Story.Meego">{{citation |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016192931/http://taskumuro.com/artikkelit/the-story-of-nokia-meego |archive-date=2012-10-16 |url=http://taskumuro.com/artikkelit/the-story-of-nokia-meego |author=Sampsa Kurri |date=2012-10-11 |title=The story of Nokia MeeGo }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.osnews.com/story/26461/the-story-of-nokias-maemo-and-meego/ |publisher=OS News |title=The story of Nokia's Maemo and MeeGo |author=Thom Holwerda |date=2012-10-11}}</ref> in 2014, Microsoft bought Nokia's mobile phone business (Nokia Devices & Services),<ref name="verge-msnokia">{{cite web|title=Microsoft buys Nokia's Devices and Services Unit, unites Windows Phone 8 and its hardware maker|url=https://www.theverge.com/2013/9/2/4688530/microsoft-buys-nokias-devices-and-services-unit-unites-windows-phone|website=The Verge |date=2 September 2013|access-date=3 September 2013}}</ref><ref name="mswsj-noki">{{cite news|last=Ovide|first=Shira|title=Microsoft in $7.17 Billion Deal for Nokia Cellphone Business|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424127887324432404579051931273019224 |newspaper=The Wall Street Journal|access-date=3 September 2013}}</ref> incorporating it as [[Microsoft Mobile]].<ref>{{cite web|url=http://www.cnet.com/news/microsoft-closes-nokia-deal-pays-more-than-expected/|title=Microsoft closes Nokia deal, pays more than expected|publisher=CNET}}</ref> After the sale, Nokia began to focus more on its telecommunications infrastructure business and on [[Internet of things]] technologies, marked by the divestiture of its [[Here Technologies|Here]] mapping division and the acquisition of [[Alcatel-Lucent]], including its [[Bell Labs]] research organization.<ref>{{cite magazine|url=https://www.wired.com/2014/09/coupland-bell-labs/|title=The Ghost of Invention: A Visit to Bell Labs|first=Douglas|last=Coupland|magazine=Wired}}</ref> The company also experimented with [[virtual reality]] and [[digital health]], the latter through the purchase of [[Withings]].<ref>{{cite web|url=https://www.cnnmoney.ch/shows/newsmaker/videos/risto-siilasmaa-how-nokia-reinvented-itself|title=How Nokia reinvented itself|website=CNNMoney Switzerland|access-date=28 March 2019|archive-date=24 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024035505/https://www.cnnmoney.ch/shows/newsmaker/videos/risto-siilasmaa-how-nokia-reinvented-itself|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url = http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/01/14/nokia-celebrates-first-day-of-combined-operations-with-alcatel-lucent/ |title = Nokia celebrates first day of combined operations with Alcatel-Lucent |publisher = Nokia |access-date = 15 January 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160116173207/http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/01/14/nokia-celebrates-first-day-of-combined-operations-with-alcatel-lucent |archive-date = 16 January 2016 |url-status = dead |df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web|url=http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/04/26/nokia-plans-to-acquire-withings-to-accelerate-entry-into-digital-health|title=Nokia plans to acquire Withings to accelerate entry into Digital Health|date=26 April 2016|access-date=1 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160519223456/http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/04/26/nokia-plans-to-acquire-withings-to-accelerate-entry-into-digital-health|archive-date=19 May 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.zdnet.com/article/mobile-phones-are-our-history-not-our-future-nokia-on-where-next-for-hardware/|title='Mobile phones are our history, not our future': Nokia on where next for hardware|first=Jo|last=Best|publisher=ZDNet|access-date=28 March 2019}}</ref> The Nokia brand returned to the mobile and smartphone market in 2016 through a licensing arrangement with [[HMD Global|HMD]].<ref>{{Cite web|last=Scott Barr|first=Chris|date=18 May 2016|title=Microsoft sells Nokia brand use to Foxconn and HMD global|url=https://www.slashgear.com/microsoft-sells-nokia-brand-to-foxconn-and-hmd-global-18440501/|access-date=16 May 2017|website=|publisher=SlashGear}}</ref> Nokia continues to be a major [[patent]] licensor for most large mobile phone vendors.<ref>{{cite web|url=https://filinganalytics.io/2018/05/24/nokias-key-to-success-a-strong-portfolio-combined-with-aggressive-licensing/|title=Nokia's key to success: A strong portfolio combined with aggressive licensing – Filing Analytics|website=Filinganalytics.io|access-date=28 March 2019}}</ref> {{as of|2018|post=,}} Nokia is the world's third-largest network equipment manufacturer.<ref>{{cite web|url=https://uk.reuters.com/article/uk-telecoms-networks-ericsson-idUKKCN1L80WV|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328184729/https://uk.reuters.com/article/uk-telecoms-networks-ericsson-idUKKCN1L80WV|url-status=dead|archive-date=28 March 2019|title=Ericsson, Samsung gain share in network gear as ZTE slumps|date=23 August 2018|access-date=28 March 2019|website=Reuters.com}}</ref> The company was viewed with [[Patriotism|national pride]] by [[Finns]], as its mobile phone business made it by far the largest worldwide company and brand from Finland.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2013/sep/04/nokia-finland-microsoft-startups|title=Nokia: Finland mourns the demise of its proud tech heritage|first=Antti|last=Vilpponen|date=4 September 2013 |newspaper=The Guardian}}</ref> At its peak in 2000, Nokia accounted for 4% of the country's [[Gross domestic product|GDP]], 21% of total exports, and 70% of the [[Nasdaq Helsinki]] market [[Financial capital|capital]].<ref>{{cite magazine|url=https://www.wired.co.uk/article/finland-and-nokia|title=Finland and Nokia: an affair to remember|first=Gordon|last=Kelly|magazine=Wired UK}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.livemint.com/Companies/PwBwCojcrsb9gITrCWCdlM/Finland-mourns-loss-of-national-icon-Nokia.html|title=Finland mourns loss of national icon Nokia|last=Bloomberg|date=4 September 2013}}</ref>{{coord|60.225|24.756|type:landmark|display=title}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Portal|Companies|Telecommunication|Finland}} {{Sister project links|Nokia}} *{{Official website}} {{Finance links | symbol = NOK | sec_cik = NOK | google = NYSE:NOK | yahoo = NOK | bloomberg = NOK:US | reuters = NOK | nasdaq = NOK }} {{Nokia}} {{Nokia devices}} {{Nokia services}} {{Major mobile device companies}} {{Major networking hardware companies}} {{Nasdaq Helsinki}} }} {{Authority control|state=expanded}} [[زمرو:نوڪيا ڪارپوريشن]] [[زمرو:فن لينڊ]] [[زمرو:ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون موبائل فون ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ قائم ٿيندڙ ملٽي نيشنل ڪمپنيون]] [[زمرو:ريڊيو ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:نيٽ ورڪنگ هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپنيون]] [[زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن سامان وڪرو ڪندڙ]] [[زمرو:فنلينڊ جون وڊيو گيم ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جا برانڊ]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ 1865 ادارا]] [[زمرو:1910ع جي شروعاتي عوامي آڇون]] [[زمرو:يورو اسٽوڪس 50 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو: ناس ڊيڪ هيلسنڪي تي درج ٿيل ڪمپنيون]] [[زمرو:ايسپو ۾ قائم پيداوار ڪمپنيون]] [[زمرو:1865 ۾ قائم ٿيندڙ پيداوار ڪمپنيون]] [[زمرو:او ايم ايڪس هيلسنڪي 25 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:او ايم ايڪس نورڊڪ 40 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو: ٽيڪنالاجي ڪمپنيون ۾ قائم ٿيل 1865]] pp0eui401wvplhhhhnnzbhtcxi4mbzg 376138 376137 2026-05-06T12:35:18Z Ibne maryam 17680 376138 wikitext text/x-wiki {{Short description|Finnish multinational corporation}} {{Infobox company | name = Nokia Corporation | logo = Nokia 2023.svg | logo_caption = Logo used since 2023<ref>{{Cite web |last=Lindeberg |first=Rafaela |date=2023-02-27 |title=Nokia redesigns logo because people think it still makes mobile phones |url=https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2023/02/27/nokia-redesigns-logo-because-people-think-it-still-makes-mobile-phones |access-date= |website=The Star |language=en}}</ref> | image = Midpoint Nokia Karaportti.jpg | image_size = 260px | image_caption = Headquarters in [[Espoo]] since September 2019<ref name="Nokia_headoffice">{{cite web | url = https://www.nokia.com/contact-us/ | title = Contact us | language = en | publisher = Nokia | access-date = 17 September 2019}}</ref> | native_name = Nokia [[Oyj]] | native_name_lang = fi | type = [[Public company|Public]] | traded_as = {{Unbulleted list|{{OMX|HEX24311|NOKIA}}|{{nyse|NOK}} (ADR)|[[OMX Helsinki 25]] component (NOKIA)|{{EuronextParis|NOKIA|FI0009000681|XPAR}}}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|FI0009000681}} | industry = {{unbulleted list|class=nowrap|[[Telecommunications industry|Telecommunications]]|[[Technology company|Technology]]|[[Electronics industry|Electronics]]}} | predecessors = {{unbulleted list|Nokia Aktiebolag|[[Nokian Footwear|Suomen Kumitehdas Oy]]|[[Kaapelitehdas|Suomen Kaapelitehdas Oy]]|(pre-1967 merger)}} | founded = {{start date and age|df=yes|1865|5|12}} in [[Tampere]], [[Grand Duchy of Finland]] | founders = {{unbulleted list|[[Fredrik Idestam]]|[[Leo Mechelin]]|[[Eduard Polón]]}} | hq_location_city = [[Espoo]] | hq_location_country = Finland | area_served = Worldwide | key_people = {{unbulleted list|[[Timo Ihamuotila]] ([[Chair (officer)|chairman]])|[[Justin Hotard]] ([[President (corporate title)|president]] &{{wbr}}&nbsp;[[Chief executive officer|CEO]])}} | products = [[List of Nokia products]] | services = | revenue = {{decrease}} {{€|19.22|link=yes}}&nbsp;billion | revenue_year = 2024 | operating_income = {{increase}} {{€|1.999}}&nbsp;billion | income_year = 2024 | net_income = {{increase}} {{€|1.284}}&nbsp;billion | net_income_year = 2024 | assets = {{decrease}} {{€|39.15}}&nbsp;billion | assets_year = 2024 | equity = {{increase}} {{€|20.66}}&nbsp;billion | equity_year = 2024 | num_employees = {{decrease}} 78,434 | num_employees_year = 2024 | divisions = {{unbulleted list|[[Nokia Networks]]|[[Nokia Technologies]]}} | subsid = {{unbulleted list|[[Bell Labs]]|NGP Capital|Nuage Networks|Radio Frequency Systems}} | website = {{URL|https://nokia.com/}} | footnotes = <ref name="Nokia Annual Report 2024">{{cite web | url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/924613/000092461325000008/nok-20241231.htm | title = Nokia Annual Report 2024 (Form 20-F) | language = en | publisher = [[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date = 13 March 2025}}</ref><ref name="YTJ">{{cite web| url= http://www.ytj.fi/yritystiedot.aspx?yavain=20939&kielikoodi=1&tarkiste=FD3B80E3D3656AD15912547886CEFA0227C1A07F&path=1547;1631;1678| title= Nokia| publisher= YTJ.fi| access-date= 2 March 2013| language= fi| url-status=dead| archive-url= https://web.archive.org/web/20130510091035/http://www.ytj.fi/yritystiedot.aspx?yavain=20939&kielikoodi=1&tarkiste=FD3B80E3D3656AD15912547886CEFA0227C1A07F&path=1547;1631;1678| archive-date= 10 May 2013| df= dmy-all}}</ref> }} '''نوڪيا ڪارپوريشن''' (Nokia Corporation) [[فنلينڊ]] ۾ قائم هڪ ملٽي نيشنل ڪمپني آهي. اها هڪ ٽيليڪميونيڪيشن، انفارميشن ٽيڪنالاجي ۽ ڪنزيومر اليڪٽرانڪس جي صنعت ۽ ڪاروبار جي ڪارپوريشن آهي. اصل ۾ سال 1865ع ۾ ڪاٺ جي گودي جي مل جي طور تي قائم ڪيل، نوڪيا جو مکيه هيڊ ڪوارٽر هيلسنڪي ميٽروپوليٽن علائقي ۾ ايسپو، فنلينڊ ۾ آهي، پر ڪمپني جون اصل پاڙون پيرڪانما جي ٽيمپير علائقي ۾ آهن. سال 2020ع ۾، نوڪيا 100 کان وڌيڪ ملڪن ۾ تقريبن 92,000 ماڻهن کي ملازمت ڏني، 130 کان وڌيڪ ملڪن ۾ ڪاروبار ڪيو ۽ تقريبن 23 بلين يورو جي سالياني آمدني جي رپورٽ ڪئي. نوڪيا هڪ پبلڪ لميٽيڊ ڪمپني آهي جيڪا ناسڊيڪ هيلسنڪي ۽ نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج ٿيل آهي. اها سال 2016ع جي آمدني جي حساب سان دنيا جي 415 هين وڏي ڪمپني هئي. "فارچون گلوبل 500" جي مطابق، سال 2009ع ۾ پنهنجي عروج تي 85 هين نمبر تي پهتي. اها "يورو اسٽوڪس 50" اسٽاڪ مارڪيٽ انڊيڪس جو هڪ جزو آهي. '''Nokia Corporation'''<ref>{{cite web |title=Articles of Association of Nokia Corporation |url=https://www.nokia.com/sites/default/files/2018-11/nokia_articles_of_association_2015.pdf |access-date=8 June 2023 |publisher=Nokia Corporation}}</ref>{{efn|Natively Nokia Oyj in Finnish, and Nokia Abp in Swedish. {{IPAc-en|UK|ˈ|n|ɒ|k|i|ə}}, {{IPAc-en|US|ˈ|n|oʊ|k|i|ə}}, {{IPA|fi|ˈnokiɑ|lang}}.}} is a Finnish [[multinational corporation|multinational]] [[telecommunications industry|telecommunications]], [[technology company|information technology]], and [[consumer electronics]] corporation, originally established as a [[pulp mill]] in 1865. Nokia's main headquarters are in [[Espoo]], Finland, in the [[Helsinki metropolitan area]],<ref name="YTJ" /> but the company's actual roots are in the [[Tampere]] region of [[Pirkanmaa]].<ref name="roots">[https://www.hs.fi/kaupunki/art-2000002690780.html HS: Nokian juuret ovat Tammerkosken rannalla] (in Finnish)</ref> In 2020, Nokia employed approximately 92,000 people<ref>{{Cite web|url=https://www.lightreading.com/5g/nokia-has-cut-11000-jobs-in-effort-to-boost-profit/d/d-id/767869|title=Nokia has cut 11,000 jobs in effort to boost profit|first1= Iain|last1=Morris|website=Light Reading}}</ref> across over 100 countries, did business in more than 130 countries, and reported annual revenues of around €23 billion.<ref name="AR2018" /> Nokia is a [[public limited company]] listed on the [[Nasdaq Helsinki]] and [[New York Stock Exchange]].<ref name="FAQ">{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/faq |title=Nokia&nbsp;– FAQ |publisher=Nokia Corporation |access-date=16 March 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208110105/http://www.nokia.com/about-nokia/company/faq |archive-date=8 February 2009 }}</ref> It was the world's 415th-largest company measured by 2016 revenues, according to the [[Fortune Global 500|''Fortune'' Global 500]]'','' having peaked at 85th place in 2009.<ref>{{cite web|url=https://www.rankingthebrands.com/The-Brand-Rankings.aspx?rankingID=50&year=57|title=Fortune Global 500 (100) – 2009 (Fortune ) – Ranking The Brands|website=Rankingthebrands.com|access-date=28 March 2019}}</ref> It is a component of the [[Euro Stoxx 50]] [[stock market index]].<ref>{{cite news|url=http://fortune.com/global500/list/|title=''Global 500'' 2016|access-date=24 August 2017|work=Fortune|year=2017|archive-date=10 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510221016/http://fortune.com/global500/list|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.stoxx.com/index-details?symbol=SX5E|title=Euro Stoxx 50|website=Boerse-frankfurt.de|access-date=24 August 2017}}</ref> ڪمپني گذريل 150 سالن کان مختلف صنعتن ۾ ڪم ڪري رهي آهي. ان جو بنياد هڪ پلپ مل جي طور تي رکيو ويو هو ۽ ڊگهي عرصي کان رٻڙ ۽ ڪيبل سان لاڳاپيل رهيو آهي، پر 1990 جي ڏهاڪي کان وٺي وڏي پيماني تي ٽيليڪميونيڪيشن انفراسٽرڪچر، ٽيڪنالاجي جي ترقي ۽ لائسنسنگ تي ڌيان ڏنو آهي. نوڪيا موبائل ٽيليفوني صنعت ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو، GSM، 3G، ۽ LTE معيارن جي ترقي ۾ مدد ڪئي. 1998 ۾ شروع ٿيندڙ هڪ ڏهاڪي تائين، نوڪيا موبائل فون ۽ اسمارٽ فونز جو سڀ کان وڏو عالمي وڪرو ڪندڙ هو. جيتوڻيڪ، 2000 جي ڏهاڪي جي آخر ۾، نوڪيا خراب انتظامي فيصلن جي هڪ سلسلي جو شڪار ٿيو ۽ جلد ئي موبائل فون مارڪيٽ ۾ ان جو حصو تيزيءَ سان گهٽجي ويو. * سال 2014ع ۾ مائڪروسافٽ سان ڀائيواري ۽ نوڪيا جي بعد ۾ مارڪيٽ جدوجهد کان پوءِ، مائڪروسافٽ نوڪيا جو موبائل فون ڪاروبار (نوڪيا ڊيوائسز ۽ سروسز) خريد ڪيو ۽ ان کي مائڪروسافٽ موبائل جي طور تي شامل ڪيو. وڪري کان پوءِ نوڪيا پنهنجي ٽيليڪميونيڪيشن انفراسٽرڪچر ڪاروبار ۽ انٽرنيٽ آف ٿنگز ٽيڪنالاجين تي وڌيڪ ڌيان ڏيڻ شروع ڪيو. ان جي هيئر ميپنگ ڊويزن جي تقسيم ۽ الڪاٽيل-لوسينٽ، جنهن ۾ ان جي بيل ليبز ريسرچ آرگنائيزيشن به شامل آهي، جي حصول سان نشاندهي ڪئي وئي. ڪمپني، بعد ۾ وِٿنگز جي خريداري ذريعي، ورچوئل ريئلٽي ۽ ڊجيٽل هيلٿ سان پڻ تجربا ڪيا. نوڪيا برانڊ سال 2016ع ۾ HMD سان لائسنسنگ انتظام ذريعي موبائل ۽ اسمارٽ فون مارڪيٽ ۾ واپس آيو. نوڪيا اڪثر وڏن موبائل فون وينڊرز لاءِ هڪ وڏو پيٽنٽ لائسنس ڏيندڙ رهيو آهي. سال 2018ع تائين، نوڪيا دنيا جو ٽيون نمبر وڏو نيٽ ورڪ سامان ٺاهيندڙ هو. The company has operated in various industries over the past 150 years. It was founded as a [[pulp mill]] and had long been associated with [[Natural rubber|rubber]] and [[Electrical cable|cables]], but since the 1990s has focused on large-scale [[Telecommunications equipment|telecommunications infrastructure]], technology development, and licensing.<ref name=verge-newnokia>{{cite web|title=This is the new Nokia|url=https://www.theverge.com/2014/11/18/7240077/the-new-nokia|website=The Verge|date=18 November 2014|access-date=23 November 2014}}</ref> Nokia made significant contributions to the [[mobile telephony]] industry, assisting in the development of the [[GSM]], [[3G]], and [[LTE (telecommunication)|LTE]] standards. For a decade beginning in 1998, Nokia was the largest worldwide vendor of [[mobile phone]]s and [[smartphone]]s. In the later 2000s, however, Nokia suffered from a series of poor management decisions and soon saw its share of the mobile phone market drop sharply. After a partnership with [[Microsoft]] and Nokia's subsequent market struggles,<ref name="BurningPlatform">{{cite news |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |url=http://blogs.wsj.com/tech-europe/2011/02/09/full-text-nokia-ceo-stephen-elops-burning-platform-memo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211203320/http://blogs.wsj.com/tech-europe/2011/02/09/full-text-nokia-ceo-stephen-elops-burning-platform-memo/ |archive-date=2011-02-11 |title=Full Text: Nokia CEO Stephen Elop's 'Burning Platform' Memo |date=9 February 2011 }}</ref><ref name="Kurri.Story.Meego">{{citation |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016192931/http://taskumuro.com/artikkelit/the-story-of-nokia-meego |archive-date=2012-10-16 |url=http://taskumuro.com/artikkelit/the-story-of-nokia-meego |author=Sampsa Kurri |date=2012-10-11 |title=The story of Nokia MeeGo }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.osnews.com/story/26461/the-story-of-nokias-maemo-and-meego/ |publisher=OS News |title=The story of Nokia's Maemo and MeeGo |author=Thom Holwerda |date=2012-10-11}}</ref> in 2014, Microsoft bought Nokia's mobile phone business (Nokia Devices & Services),<ref name="verge-msnokia">{{cite web|title=Microsoft buys Nokia's Devices and Services Unit, unites Windows Phone 8 and its hardware maker|url=https://www.theverge.com/2013/9/2/4688530/microsoft-buys-nokias-devices-and-services-unit-unites-windows-phone|website=The Verge |date=2 September 2013|access-date=3 September 2013}}</ref><ref name="mswsj-noki">{{cite news|last=Ovide|first=Shira|title=Microsoft in $7.17 Billion Deal for Nokia Cellphone Business|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424127887324432404579051931273019224 |newspaper=The Wall Street Journal|access-date=3 September 2013}}</ref> incorporating it as [[Microsoft Mobile]].<ref>{{cite web|url=http://www.cnet.com/news/microsoft-closes-nokia-deal-pays-more-than-expected/|title=Microsoft closes Nokia deal, pays more than expected|publisher=CNET}}</ref> After the sale, Nokia began to focus more on its telecommunications infrastructure business and on [[Internet of things]] technologies, marked by the divestiture of its [[Here Technologies|Here]] mapping division and the acquisition of [[Alcatel-Lucent]], including its [[Bell Labs]] research organization.<ref>{{cite magazine|url=https://www.wired.com/2014/09/coupland-bell-labs/|title=The Ghost of Invention: A Visit to Bell Labs|first=Douglas|last=Coupland|magazine=Wired}}</ref> The company also experimented with [[virtual reality]] and [[digital health]], the latter through the purchase of [[Withings]].<ref>{{cite web|url=https://www.cnnmoney.ch/shows/newsmaker/videos/risto-siilasmaa-how-nokia-reinvented-itself|title=How Nokia reinvented itself|website=CNNMoney Switzerland|access-date=28 March 2019|archive-date=24 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024035505/https://www.cnnmoney.ch/shows/newsmaker/videos/risto-siilasmaa-how-nokia-reinvented-itself|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url = http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/01/14/nokia-celebrates-first-day-of-combined-operations-with-alcatel-lucent/ |title = Nokia celebrates first day of combined operations with Alcatel-Lucent |publisher = Nokia |access-date = 15 January 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160116173207/http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/01/14/nokia-celebrates-first-day-of-combined-operations-with-alcatel-lucent |archive-date = 16 January 2016 |url-status = dead |df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web|url=http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/04/26/nokia-plans-to-acquire-withings-to-accelerate-entry-into-digital-health|title=Nokia plans to acquire Withings to accelerate entry into Digital Health|date=26 April 2016|access-date=1 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160519223456/http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/04/26/nokia-plans-to-acquire-withings-to-accelerate-entry-into-digital-health|archive-date=19 May 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.zdnet.com/article/mobile-phones-are-our-history-not-our-future-nokia-on-where-next-for-hardware/|title='Mobile phones are our history, not our future': Nokia on where next for hardware|first=Jo|last=Best|publisher=ZDNet|access-date=28 March 2019}}</ref> The Nokia brand returned to the mobile and smartphone market in 2016 through a licensing arrangement with [[HMD Global|HMD]].<ref>{{Cite web|last=Scott Barr|first=Chris|date=18 May 2016|title=Microsoft sells Nokia brand use to Foxconn and HMD global|url=https://www.slashgear.com/microsoft-sells-nokia-brand-to-foxconn-and-hmd-global-18440501/|access-date=16 May 2017|website=|publisher=SlashGear}}</ref> Nokia continues to be a major [[patent]] licensor for most large mobile phone vendors.<ref>{{cite web|url=https://filinganalytics.io/2018/05/24/nokias-key-to-success-a-strong-portfolio-combined-with-aggressive-licensing/|title=Nokia's key to success: A strong portfolio combined with aggressive licensing – Filing Analytics|website=Filinganalytics.io|access-date=28 March 2019}}</ref> {{as of|2018|post=,}} Nokia is the world's third-largest network equipment manufacturer.<ref>{{cite web|url=https://uk.reuters.com/article/uk-telecoms-networks-ericsson-idUKKCN1L80WV|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328184729/https://uk.reuters.com/article/uk-telecoms-networks-ericsson-idUKKCN1L80WV|url-status=dead|archive-date=28 March 2019|title=Ericsson, Samsung gain share in network gear as ZTE slumps|date=23 August 2018|access-date=28 March 2019|website=Reuters.com}}</ref> ڪمپني کي فنلينڊ پاران قومي فخر سان ڏٺو ويو. ڇاڪاڻ ته ان جي موبائل فون ڪاروبار ان کي فنلينڊ مان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪمپني ۽ برانڊ بڻايو. 2000 ۾ پنهنجي عروج تي. نوڪيا ملڪ جي جي ڊي پي جو 4٪ حصو ورتو. ڪل برآمدات جو 21٪. ۽ ناس ڊيڪ هيلسنڪي مارڪيٽ ڪيپيٽل جو 70٪. The company was viewed with [[Patriotism|national pride]] by [[Finns]], as its mobile phone business made it by far the largest worldwide company and brand from Finland.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2013/sep/04/nokia-finland-microsoft-startups|title=Nokia: Finland mourns the demise of its proud tech heritage|first=Antti|last=Vilpponen|date=4 September 2013 |newspaper=The Guardian}}</ref> At its peak in 2000, Nokia accounted for 4% of the country's [[Gross domestic product|GDP]], 21% of total exports, and 70% of the [[Nasdaq Helsinki]] market [[Financial capital|capital]].<ref>{{cite magazine|url=https://www.wired.co.uk/article/finland-and-nokia|title=Finland and Nokia: an affair to remember|first=Gordon|last=Kelly|magazine=Wired UK}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.livemint.com/Companies/PwBwCojcrsb9gITrCWCdlM/Finland-mourns-loss-of-national-icon-Nokia.html|title=Finland mourns loss of national icon Nokia|last=Bloomberg|date=4 September 2013}}</ref>{{coord|60.225|24.756|type:landmark|display=title}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Portal|Companies|Telecommunication|Finland}} {{Sister project links|Nokia}} *{{Official website}} {{Finance links | symbol = NOK | sec_cik = NOK | google = NYSE:NOK | yahoo = NOK | bloomberg = NOK:US | reuters = NOK | nasdaq = NOK }} {{Nokia}} {{Nokia devices}} {{Nokia services}} {{Major mobile device companies}} {{Major networking hardware companies}} {{Nasdaq Helsinki}} }} {{Authority control|state=expanded}} [[زمرو:نوڪيا ڪارپوريشن]] [[زمرو:فن لينڊ]] [[زمرو:ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون موبائل فون ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ قائم ٿيندڙ ملٽي نيشنل ڪمپنيون]] [[زمرو:ريڊيو ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:نيٽ ورڪنگ هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپنيون]] [[زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن سامان وڪرو ڪندڙ]] [[زمرو:فنلينڊ جون وڊيو گيم ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جا برانڊ]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ 1865 ادارا]] [[زمرو:1910ع جي شروعاتي عوامي آڇون]] [[زمرو:يورو اسٽوڪس 50 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو: ناس ڊيڪ هيلسنڪي تي درج ٿيل ڪمپنيون]] [[زمرو:ايسپو ۾ قائم پيداوار ڪمپنيون]] [[زمرو:1865 ۾ قائم ٿيندڙ پيداوار ڪمپنيون]] [[زمرو:او ايم ايڪس هيلسنڪي 25 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:او ايم ايڪس نورڊڪ 40 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو: ٽيڪنالاجي ڪمپنيون ۾ قائم ٿيل 1865]] bgeub7ehzfachvffkmynmr6gkb4sva1 376139 376138 2026-05-06T13:08:36Z Ibne maryam 17680 376139 wikitext text/x-wiki {{Short description|Finnish multinational corporation}} {{Infobox company | name = نوڪيا ڪارپوريشن<br>Nokia Corporation | logo = Nokia 2023.svg | logo_caption = سال 2023ع کان ڪمپني جو لوگو<ref>{{Cite web |last=Lindeberg |first=Rafaela |date=2023-02-27 |title=Nokia redesigns logo because people think it still makes mobile phones |url=https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2023/02/27/nokia-redesigns-logo-because-people-think-it-still-makes-mobile-phones |access-date= |website=The Star |language=en}}</ref> | image = Midpoint Nokia Karaportti.jpg | image_size = 260px | image_caption = Headquarters in [[Espoo]] since September 2019<ref name="Nokia_headoffice">{{cite web | url = https://www.nokia.com/contact-us/ | title = Contact us | language = en | publisher = Nokia | access-date = 17 September 2019}}</ref> | native_name = Nokia [[Oyj]] | native_name_lang = fi | type = [[Public company|Public]] | traded_as = {{Unbulleted list|{{OMX|HEX24311|NOKIA}}|{{nyse|NOK}} (ADR)|[[OMX Helsinki 25]] component (NOKIA)|{{EuronextParis|NOKIA|FI0009000681|XPAR}}}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|FI0009000681}} | industry = {{unbulleted list|class=nowrap|[[Telecommunications industry|Telecommunications]]|[[Technology company|Technology]]|[[Electronics industry|Electronics]]}} | predecessors = {{unbulleted list|Nokia Aktiebolag|[[Nokian Footwear|Suomen Kumitehdas Oy]]|[[Kaapelitehdas|Suomen Kaapelitehdas Oy]]|(pre-1967 merger)}} | founded = {{start date and age|df=yes|1865|5|12}} in [[Tampere]], [[Grand Duchy of Finland]] | founders = {{unbulleted list|[[Fredrik Idestam]]|[[Leo Mechelin]]|[[Eduard Polón]]}} | hq_location_city = [[Espoo]] | hq_location_country = Finland | area_served = Worldwide | key_people = {{unbulleted list|[[Timo Ihamuotila]] ([[Chair (officer)|chairman]])|[[Justin Hotard]] ([[President (corporate title)|president]] &{{wbr}}&nbsp;[[Chief executive officer|CEO]])}} | products = [[List of Nokia products]] | services = | revenue = {{decrease}} {{€|19.22|link=yes}}&nbsp;billion | revenue_year = 2024 | operating_income = {{increase}} {{€|1.999}}&nbsp;billion | income_year = 2024 | net_income = {{increase}} {{€|1.284}}&nbsp;billion | net_income_year = 2024 | assets = {{decrease}} {{€|39.15}}&nbsp;billion | assets_year = 2024 | equity = {{increase}} {{€|20.66}}&nbsp;billion | equity_year = 2024 | num_employees = {{decrease}} 78,434 | num_employees_year = 2024 | divisions = {{unbulleted list|[[Nokia Networks]]|[[Nokia Technologies]]}} | subsid = {{unbulleted list|[[Bell Labs]]|NGP Capital|Nuage Networks|Radio Frequency Systems}} | website = {{URL|https://nokia.com/}} | footnotes = <ref name="Nokia Annual Report 2024">{{cite web | url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/924613/000092461325000008/nok-20241231.htm | title = Nokia Annual Report 2024 (Form 20-F) | language = en | publisher = [[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date = 13 March 2025}}</ref><ref name="YTJ">{{cite web| url= http://www.ytj.fi/yritystiedot.aspx?yavain=20939&kielikoodi=1&tarkiste=FD3B80E3D3656AD15912547886CEFA0227C1A07F&path=1547;1631;1678| title= Nokia| publisher= YTJ.fi| access-date= 2 March 2013| language= fi| url-status=dead| archive-url= https://web.archive.org/web/20130510091035/http://www.ytj.fi/yritystiedot.aspx?yavain=20939&kielikoodi=1&tarkiste=FD3B80E3D3656AD15912547886CEFA0227C1A07F&path=1547;1631;1678| archive-date= 10 May 2013| df= dmy-all}}</ref> }} '''نوڪيا ڪارپوريشن''' (Nokia Corporation) [[فنلينڊ]] ۾ قائم هڪ ملٽي نيشنل ڪمپني آهي.<ref>{{cite web |title=Articles of Association of Nokia Corporation |url=https://www.nokia.com/sites/default/files/2018-11/nokia_articles_of_association_2015.pdf |access-date=8 June 2023 |publisher=Nokia Corporation}}</ref> اها هڪ [[ٽيلي ڪميونيڪيشن|ٽيليڪميونيڪيشن]]، [[انفارميشن ٽيڪنالوجي|انفارميشن ٽيڪنالاجي]] ۽ [[ڪنزيومر اليڪٽرانڪس]] جي صنعت ۽ ڪاروبار جي ڪارپوريشن آهي. اصل ۾ سال <small>1865</small>ع ۾ ڪاٺ جي گودي جي مل جي طور تي قائم ڪيل، نوڪيا جو مکيه هيڊڪوارٽر [[هلسنڪي|هيلسنڪي]] ميٽروپوليٽن علائقي ۾ ايسپو، فنلينڊ ۾ آهي، پر ڪمپني جون اصل پاڙون پيرڪانما جي ٽيمپير علائقي ۾ آهن. <ref name="roots">[https://www.hs.fi/kaupunki/art-2000002690780.html HS: Nokian juuret ovat Tammerkosken rannalla] (in Finnish)</ref> سال <small>2020</small>ع ۾، نوڪيا <small>100</small> کان وڌيڪ ملڪن ۾ لڳ ڀڳ <small>92,000</small> ماڻهن کي ملازمت ڏني،<ref>{{Cite web|url=https://www.lightreading.com/5g/nokia-has-cut-11000-jobs-in-effort-to-boost-profit/d/d-id/767869|title=Nokia has cut 11,000 jobs in effort to boost profit|first1= Iain|last1=Morris|website=Light Reading}}</ref> <small>130</small> کان وڌيڪ ملڪن ۾ ڪاروبار ڪيو ۽ تقريبن 23 بلين يورو جي سالياني آمدني جي رپورٽ ڪئي. نوڪيا هڪ پبلڪ لميٽيڊ ڪمپني آهي جيڪا ناسڊيڪ هيلسنڪي ۽ نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج ٿيل آهي.<ref name="FAQ">{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/faq |title=Nokia&nbsp;– FAQ |publisher=Nokia Corporation |access-date=16 March 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208110105/http://www.nokia.com/about-nokia/company/faq |archive-date=8 February 2009 }}</ref> اها سال <small>2016</small>ع جي آمدني جي حساب سان دنيا جي <small>415</small> هين وڏي ڪمپني هئي.<ref>{{cite web|url=https://www.rankingthebrands.com/The-Brand-Rankings.aspx?rankingID=50&year=57|title=Fortune Global 500 (100) – 2009 (Fortune ) – Ranking The Brands|website=Rankingthebrands.com|access-date=28 March 2019}}</ref> "فارچون گلوبل <small>500</small>" جي مطابق، سال <small>2009</small>ع ۾ پنهنجي عروج تي <small>85</small>هين نمبر تي پهتي. اها "يورو اسٽوڪس <small>50</small>" اسٽاڪ مارڪيٽ انڊيڪس جو هڪ جزو آهي.<ref>{{cite news|url=http://fortune.com/global500/list/|title=''Global 500'' 2016|access-date=24 August 2017|work=Fortune|year=2017|archive-date=10 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510221016/http://fortune.com/global500/list|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.stoxx.com/index-details?symbol=SX5E|title=Euro Stoxx 50|website=Boerse-frankfurt.de|access-date=24 August 2017}}</ref> ڪمپني گذريل <small>150</small> سالن کان مختلف صنعتن ۾ ڪم ڪري رهي آهي. ان جو بنياد هڪ ڪاغذ پلپ مل جي طور تي رکيو ويو هو ۽ ڊگهي عرصي کان رٻڙ ۽ ڪيبل سان لاڳاپيل رهيو، پر سال <small>1990</small>ع کان وٺي وڏي پيماني تي ٽيليڪميونيڪيشن انفراسٽرڪچر، ٽيڪنالاجي جي ترقي ۽ لائسنسنگ تي ڌيان ڏنو آهي.<ref name="verge-newnokia">{{cite web|title=This is the new Nokia|url=https://www.theverge.com/2014/11/18/7240077/the-new-nokia|website=The Verge|date=18 November 2014|access-date=23 November 2014}}</ref> نوڪيا موبائل فون جي صنعت ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو، <small>GSM، 3G،</small> ۽ <small>LTE</small> معيارن جي ترقي ۾ مدد ڪئي. سال <small>1998</small>ع ۾ شروع ٿيندڙ هڪ ڏهاڪي تائين، نوڪيا [[موبائل فون]] ۽ اسمارٽ فونز جو سڀ کان وڏو عالمي وڪرو ڪندڙ هو. <small>2000</small>ع جي ڏهاڪي جي آخر ۾، نوڪيا خراب انتظامي فيصلن جي هڪ سلسلي جو شڪار ٿيو ۽ جلد ئي موبائل فون مارڪيٽ ۾ ان جو حصو تيزيءَ سان گهٽجي ويو. سال <small>2014</small>ع ۾ [[مائڪروسافٽ]] سان ڀائيواري ۽ ان کانپوء نوڪيا جي مارڪيٽ جدوجهد کان پوءِ، <ref name="BurningPlatform">{{cite news |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |url=http://blogs.wsj.com/tech-europe/2011/02/09/full-text-nokia-ceo-stephen-elops-burning-platform-memo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211203320/http://blogs.wsj.com/tech-europe/2011/02/09/full-text-nokia-ceo-stephen-elops-burning-platform-memo/ |archive-date=2011-02-11 |title=Full Text: Nokia CEO Stephen Elop's 'Burning Platform' Memo |date=9 February 2011 }}</ref> <ref name="Kurri.Story.Meego">{{citation |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016192931/http://taskumuro.com/artikkelit/the-story-of-nokia-meego |archive-date=2012-10-16 |url=http://taskumuro.com/artikkelit/the-story-of-nokia-meego |author=Sampsa Kurri |date=2012-10-11 |title=The story of Nokia MeeGo }}</ref> <ref>{{cite news |url=https://www.osnews.com/story/26461/the-story-of-nokias-maemo-and-meego/ |publisher=OS News |title=The story of Nokia's Maemo and MeeGo |author=Thom Holwerda |date=2012-10-11}}</ref> مائڪروسافٽ نوڪيا جو موبائل فون ڪاروبار (نوڪيا ڊيوائسز ۽ سروسز) خريد ڪيو<ref name="verge-msnokia">{{cite web|title=Microsoft buys Nokia's Devices and Services Unit, unites Windows Phone 8 and its hardware maker|url=https://www.theverge.com/2013/9/2/4688530/microsoft-buys-nokias-devices-and-services-unit-unites-windows-phone|website=The Verge |date=2 September 2013|access-date=3 September 2013}}</ref><ref name="mswsj-noki">{{cite news|last=Ovide|first=Shira|title=Microsoft in $7.17 Billion Deal for Nokia Cellphone Business|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424127887324432404579051931273019224 |newspaper=The Wall Street Journal|access-date=3 September 2013}}</ref> ۽ ان کي مائڪروسافٽ موبائل جي طور تي شامل ڪيو.<ref>{{cite web|url=http://www.cnet.com/news/microsoft-closes-nokia-deal-pays-more-than-expected/|title=Microsoft closes Nokia deal, pays more than expected|publisher=CNET}}</ref> وڪري کانپوءِ هن پنهنجي ٽيليڪميونيڪيشن انفراسٽرڪچر ڪاروبار ۽ "انٽرنيٽ آف ٿنگز" ٽيڪنالاجين تي وڌيڪ ڌيان ڏيڻ شروع ڪيو. ان جي هيئر ميپنگ ڊويزن جي تقسيم ۽ الڪاٽيل-لوسينٽ، جنهن ۾ ان جي بيل ليبز ريسرچ آرگنائيزيشن به شامل آهي، جي حصول سان نشاندهي ڪئي وئي. <ref>{{cite magazine|url=https://www.wired.com/2014/09/coupland-bell-labs/|title=The Ghost of Invention: A Visit to Bell Labs|first=Douglas|last=Coupland|magazine=Wired}}</ref> ڪمپني، پوء وٿنگز (<small>Withings</small>) جي خريداري ذريعي، ورچوئل ريئلٽي ۽ ڊجيٽل هيلٿ سان پڻ تجربا ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cnnmoney.ch/shows/newsmaker/videos/risto-siilasmaa-how-nokia-reinvented-itself|title=How Nokia reinvented itself|website=CNNMoney Switzerland|access-date=28 March 2019|archive-date=24 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024035505/https://www.cnnmoney.ch/shows/newsmaker/videos/risto-siilasmaa-how-nokia-reinvented-itself|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url = http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/01/14/nokia-celebrates-first-day-of-combined-operations-with-alcatel-lucent/ |title = Nokia celebrates first day of combined operations with Alcatel-Lucent |publisher = Nokia |access-date = 15 January 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160116173207/http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/01/14/nokia-celebrates-first-day-of-combined-operations-with-alcatel-lucent |archive-date = 16 January 2016 |url-status = dead |df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web|url=http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/04/26/nokia-plans-to-acquire-withings-to-accelerate-entry-into-digital-health|title=Nokia plans to acquire Withings to accelerate entry into Digital Health|date=26 April 2016|access-date=1 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160519223456/http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/04/26/nokia-plans-to-acquire-withings-to-accelerate-entry-into-digital-health|archive-date=19 May 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.zdnet.com/article/mobile-phones-are-our-history-not-our-future-nokia-on-where-next-for-hardware/|title='Mobile phones are our history, not our future': Nokia on where next for hardware|first=Jo|last=Best|publisher=ZDNet|access-date=28 March 2019}}</ref> نوڪيا برانڊ سال <small>2016</small>ع ۾ <small>HMD</small> سان لائسنسنگ انتظام ذريعي موبائل ۽ اسمارٽ فون جي مارڪيٽ ۾ واپس آيو.<ref>{{Cite web|last=Scott Barr|first=Chris|date=18 May 2016|title=Microsoft sells Nokia brand use to Foxconn and HMD global|url=https://www.slashgear.com/microsoft-sells-nokia-brand-to-foxconn-and-hmd-global-18440501/|access-date=16 May 2017|website=|publisher=SlashGear}}</ref> نوڪيا اڪثر وڏن موبائل فون وينڊرز لاءِ هڪ وڏو پيٽنٽ لائسنس ڏيندڙ رهيو آهي. <ref>{{cite web|url=https://filinganalytics.io/2018/05/24/nokias-key-to-success-a-strong-portfolio-combined-with-aggressive-licensing/|title=Nokia's key to success: A strong portfolio combined with aggressive licensing – Filing Analytics|website=Filinganalytics.io|access-date=28 March 2019}}</ref> سال <small>2018</small>ع تائين، نوڪيا دنيا جو ٽيون نمبر وڏو نيٽورڪ سامان ٺاهيندڙ هو.<ref>{{cite web|url=https://uk.reuters.com/article/uk-telecoms-networks-ericsson-idUKKCN1L80WV|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328184729/https://uk.reuters.com/article/uk-telecoms-networks-ericsson-idUKKCN1L80WV|url-status=dead|archive-date=28 March 2019|title=Ericsson, Samsung gain share in network gear as ZTE slumps|date=23 August 2018|access-date=28 March 2019|website=Reuters.com}}</ref> ڪمپني کي فنلينڊ جي ماڻهن پاران قومي فخر سان ڏٺو ويندو آهي ڇاڪاڻ ته ان جو موبائل فون ڪاروبار ان کي فنلينڊ مان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪمپني ۽ برانڊ بڻايو. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2013/sep/04/nokia-finland-microsoft-startups|title=Nokia: Finland mourns the demise of its proud tech heritage|first=Antti|last=Vilpponen|date=4 September 2013 |newspaper=The Guardian}}</ref>سال <small>2000</small>ع ۾ پنهنجي عروج تي، نوڪيا ملڪ جي جي ڊي پي جو %4، ڪل برآمدات جو %21 ۽ ناسڊيڪ هيلسنڪي مارڪيٽ ڪيپيٽل جو %70 حصو ورتو.<ref>{{cite magazine|url=https://www.wired.co.uk/article/finland-and-nokia|title=Finland and Nokia: an affair to remember|first=Gordon|last=Kelly|magazine=Wired UK}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.livemint.com/Companies/PwBwCojcrsb9gITrCWCdlM/Finland-mourns-loss-of-national-icon-Nokia.html|title=Finland mourns loss of national icon Nokia|last=Bloomberg|date=4 September 2013}}</ref>{{coord|60.225|24.756|type:landmark|display=title}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Portal|Companies|Telecommunication|Finland}} {{Sister project links|Nokia}} *{{Official website}} {{Finance links | symbol = NOK | sec_cik = NOK | google = NYSE:NOK | yahoo = NOK | bloomberg = NOK:US | reuters = NOK | nasdaq = NOK }} {{Nokia}} {{Nokia devices}} {{Nokia services}} {{Major mobile device companies}} {{Major networking hardware companies}} {{Nasdaq Helsinki}} }} {{Authority control|state=expanded}} [[زمرو:نوڪيا ڪارپوريشن]] [[زمرو:فن لينڊ]] [[زمرو:ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون موبائل فون ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ قائم ٿيندڙ ملٽي نيشنل ڪمپنيون]] [[زمرو:ريڊيو ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:نيٽ ورڪنگ هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپنيون]] [[زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن سامان وڪرو ڪندڙ]] [[زمرو:فنلينڊ جون وڊيو گيم ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جا برانڊ]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ 1865 ادارا]] [[زمرو:1910ع جي شروعاتي عوامي آڇون]] [[زمرو:يورو اسٽوڪس 50 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو: ناس ڊيڪ هيلسنڪي تي درج ٿيل ڪمپنيون]] [[زمرو:ايسپو ۾ قائم پيداوار ڪمپنيون]] [[زمرو:1865 ۾ قائم ٿيندڙ پيداوار ڪمپنيون]] [[زمرو:او ايم ايڪس هيلسنڪي 25 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:او ايم ايڪس نورڊڪ 40 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو: ٽيڪنالاجي ڪمپنيون ۾ قائم ٿيل 1865]] lcjbilksilnayigh9ch8wd16nn83d7p 376140 376139 2026-05-06T13:27:42Z Ibne maryam 17680 376140 wikitext text/x-wiki {{Short description|Finnish multinational corporation}} {{Infobox company | name = نوڪيا ڪارپوريشن<br>Nokia Corporation | logo = Nokia 2023.svg | logo_caption = سال 2023ع کان ڪمپني جو لوگو<ref>{{Cite web |last=Lindeberg |first=Rafaela |date=2023-02-27 |title=Nokia redesigns logo because people think it still makes mobile phones |url=https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2023/02/27/nokia-redesigns-logo-because-people-think-it-still-makes-mobile-phones |access-date= |website=The Star |language=en}}</ref> | image = Midpoint Nokia Karaportti.jpg | image_size = 260px | image_caption = Headquarters in [[Espoo]] since September 2019 ايسپو ۾ سيپٽمبر، 2019ع کان قائم ڪيل هيڊ ڪوارٽر <ref name="Nokia_headoffice">{{cite web | url = https://www.nokia.com/contact-us/ | title = Contact us | language = en | publisher = Nokia | access-date = 17 September 2019}}</ref> | native_name = Nokia [[Oyj]] | native_name_lang = fi | type = [[Public company|Public]] | traded_as = {{Unbulleted list|{{OMX|HEX24311|NOKIA}}|{{nyse|NOK}} (ADR)|[[OMX Helsinki 25]] component (NOKIA)|{{EuronextParis|NOKIA|FI0009000681|XPAR}}}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|FI0009000681}} | industry = {{unbulleted list|class=nowrap|[[Telecommunications industry|Telecommunications]]|[[Technology company|Technology]]|[[Electronics industry|Electronics]]}} | predecessors = {{unbulleted list|Nokia Aktiebolag|[[Nokian Footwear|Suomen Kumitehdas Oy]]|[[Kaapelitehdas|Suomen Kaapelitehdas Oy]]|(pre-1967 merger)}} | founded = {{start date and age|df=yes|1865|5|12}} in [[Tampere]], [[Grand Duchy of Finland]] | founders = {{unbulleted list|[[Fredrik Idestam]]|[[Leo Mechelin]]|[[Eduard Polón]]}} | hq_location_city = ايپسو | hq_location_country = {{flag|Finland}} | area_served = Worldwide | key_people = {{unbulleted list|[[Timo Ihamuotila]] ([[Chair (officer)|chairman]])|[[Justin Hotard]] ([[President (corporate title)|president]] &{{wbr}}&nbsp;[[Chief executive officer|CEO]])}} | products = [[List of Nokia products]] | services =. * اصلي نالو؛ نوڪيا اوج. * ڪمپني جو قسم: عوامي. # واپار جي طور تي: Nasdaq Helsinki: NOKIA * NYSE: NOK (ADR) * OMX Helsinki 25 جزو (NOKIA) * Euronext پئرس: NOKIA آئي ايس اين * FI0009000681. # صنعت: ٽيليڪميونيڪيشن، ٽيڪنالاجي، اليڪٽرانڪس * اڳوڻن: Nokia Aktiebolag. Suomen Kumitehdas Oy. Suomen Kaapelitehdas Oy (1967 کان اڳ ضم ٿيڻ). * ٺهرايو: 12 مئي 1865ع؛ 160 سال اڳ فنلينڊ جي گرانڊ ڊچي، ٽمپير ۾. * باني: فريڊرڪ ايڊسٽم. ليو ميچلين. ايڊورڊ پولون. * هيڊ ڪوارٽر: ايسپو، فنلينڊ. * خدمت ڪيل علائقو: دنيا ۾. * اهم ماڻهو: ٽيمو هيموٽيلا (چيئرمين). جسٽن هوٽارڊ (صدر ۽ سي اي او). * مصنوعات: نوڪيا جي شين جي فهرست. * | revenue = {{decrease}} 19 ارب يورو (2024ع) | revenue_year = 2024ع | operating_income = {{increase}} 2 ارب يورو (2024ع) | income_year = 2024ع | net_income = {{increase}} هڪ ارب 28 ڪروڙ يورو (2024ع) | net_income_year = 2024ع | assets = {{decrease}} 39 ارب 15 ڪروڙ يورو (2024ع) | assets_year = 2024ع | equity = {{increase}} 20 ارب 66 ڪروڙ يورو (2024ع) | equity_year = 2024ع | num_employees = {{decrease}} 78,434 | num_employees_year = 2024ع | divisions = {{unbulleted list|نوڪيا نيٽ ورڪ|نوڪيا ٽيڪنالاجيز}} | subsid = {{unbulleted list|بيل ليبز|اين جي پي ڪيپيٽل|نوئيج نيٽ ورڪ|ريڊيو فريڪوئنسي سسٽم}} | website = {{URL|https://nokia.com/}} | footnotes = <ref name="Nokia Annual Report 2024">{{cite web | url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/924613/000092461325000008/nok-20241231.htm | title = Nokia Annual Report 2024 (Form 20-F) | language = en | publisher = [[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date = 13 March 2025}}</ref><ref name="YTJ">{{cite web| url= http://www.ytj.fi/yritystiedot.aspx?yavain=20939&kielikoodi=1&tarkiste=FD3B80E3D3656AD15912547886CEFA0227C1A07F&path=1547;1631;1678| title= Nokia| publisher= YTJ.fi| access-date= 2 March 2013| language= fi| url-status=dead| archive-url= https://web.archive.org/web/20130510091035/http://www.ytj.fi/yritystiedot.aspx?yavain=20939&kielikoodi=1&tarkiste=FD3B80E3D3656AD15912547886CEFA0227C1A07F&path=1547;1631;1678| archive-date= 10 May 2013| df= dmy-all}}</ref> }} '''نوڪيا ڪارپوريشن''' (Nokia Corporation) [[فنلينڊ]] ۾ قائم هڪ ملٽي نيشنل ڪمپني آهي.<ref>{{cite web |title=Articles of Association of Nokia Corporation |url=https://www.nokia.com/sites/default/files/2018-11/nokia_articles_of_association_2015.pdf |access-date=8 June 2023 |publisher=Nokia Corporation}}</ref> اها هڪ [[ٽيلي ڪميونيڪيشن|ٽيليڪميونيڪيشن]]، [[انفارميشن ٽيڪنالوجي|انفارميشن ٽيڪنالاجي]] ۽ [[ڪنزيومر اليڪٽرانڪس]] جي صنعت ۽ ڪاروبار جي ڪارپوريشن آهي. اصل ۾ سال <small>1865</small>ع ۾ ڪاٺ جي گودي جي مل جي طور تي قائم ڪيل، نوڪيا جو مکيه هيڊڪوارٽر [[هلسنڪي|هيلسنڪي]] ميٽروپوليٽن علائقي ۾ ايسپو، فنلينڊ ۾ آهي، پر ڪمپني جون اصل پاڙون پيرڪانما جي ٽيمپير علائقي ۾ آهن. <ref name="roots">[https://www.hs.fi/kaupunki/art-2000002690780.html HS: Nokian juuret ovat Tammerkosken rannalla] (in Finnish)</ref> سال <small>2020</small>ع ۾، نوڪيا <small>100</small> کان وڌيڪ ملڪن ۾ لڳ ڀڳ <small>92,000</small> ماڻهن کي ملازمت ڏني،<ref>{{Cite web|url=https://www.lightreading.com/5g/nokia-has-cut-11000-jobs-in-effort-to-boost-profit/d/d-id/767869|title=Nokia has cut 11,000 jobs in effort to boost profit|first1= Iain|last1=Morris|website=Light Reading}}</ref> <small>130</small> کان وڌيڪ ملڪن ۾ ڪاروبار ڪيو ۽ تقريبن 23 بلين يورو جي سالياني آمدني جي رپورٽ ڪئي. نوڪيا هڪ پبلڪ لميٽيڊ ڪمپني آهي جيڪا ناسڊيڪ هيلسنڪي ۽ نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج ٿيل آهي.<ref name="FAQ">{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/faq |title=Nokia&nbsp;– FAQ |publisher=Nokia Corporation |access-date=16 March 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208110105/http://www.nokia.com/about-nokia/company/faq |archive-date=8 February 2009 }}</ref> اها سال <small>2016</small>ع جي آمدني جي حساب سان دنيا جي <small>415</small> هين وڏي ڪمپني هئي.<ref>{{cite web|url=https://www.rankingthebrands.com/The-Brand-Rankings.aspx?rankingID=50&year=57|title=Fortune Global 500 (100) – 2009 (Fortune ) – Ranking The Brands|website=Rankingthebrands.com|access-date=28 March 2019}}</ref> "فارچون گلوبل <small>500</small>" جي مطابق، سال <small>2009</small>ع ۾ پنهنجي عروج تي <small>85</small>هين نمبر تي پهتي. اها "يورو اسٽوڪس <small>50</small>" اسٽاڪ مارڪيٽ انڊيڪس جو هڪ جزو آهي.<ref>{{cite news|url=http://fortune.com/global500/list/|title=''Global 500'' 2016|access-date=24 August 2017|work=Fortune|year=2017|archive-date=10 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510221016/http://fortune.com/global500/list|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.stoxx.com/index-details?symbol=SX5E|title=Euro Stoxx 50|website=Boerse-frankfurt.de|access-date=24 August 2017}}</ref> ڪمپني گذريل <small>150</small> سالن کان مختلف صنعتن ۾ ڪم ڪري رهي آهي. ان جو بنياد هڪ ڪاغذ پلپ مل جي طور تي رکيو ويو هو ۽ ڊگهي عرصي کان رٻڙ ۽ ڪيبل سان لاڳاپيل رهيو، پر سال <small>1990</small>ع کان وٺي وڏي پيماني تي ٽيليڪميونيڪيشن انفراسٽرڪچر، ٽيڪنالاجي جي ترقي ۽ لائسنسنگ تي ڌيان ڏنو آهي.<ref name="verge-newnokia">{{cite web|title=This is the new Nokia|url=https://www.theverge.com/2014/11/18/7240077/the-new-nokia|website=The Verge|date=18 November 2014|access-date=23 November 2014}}</ref> نوڪيا موبائل فون جي صنعت ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو، <small>GSM، 3G،</small> ۽ <small>LTE</small> معيارن جي ترقي ۾ مدد ڪئي. سال <small>1998</small>ع ۾ شروع ٿيندڙ هڪ ڏهاڪي تائين، نوڪيا [[موبائل فون]] ۽ اسمارٽ فونز جو سڀ کان وڏو عالمي وڪرو ڪندڙ هو. <small>2000</small>ع جي ڏهاڪي جي آخر ۾، نوڪيا خراب انتظامي فيصلن جي هڪ سلسلي جو شڪار ٿيو ۽ جلد ئي موبائل فون مارڪيٽ ۾ ان جو حصو تيزيءَ سان گهٽجي ويو. سال <small>2014</small>ع ۾ [[مائڪروسافٽ]] سان ڀائيواري ۽ ان کانپوء نوڪيا جي مارڪيٽ جدوجهد کان پوءِ، <ref name="BurningPlatform">{{cite news |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |url=http://blogs.wsj.com/tech-europe/2011/02/09/full-text-nokia-ceo-stephen-elops-burning-platform-memo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211203320/http://blogs.wsj.com/tech-europe/2011/02/09/full-text-nokia-ceo-stephen-elops-burning-platform-memo/ |archive-date=2011-02-11 |title=Full Text: Nokia CEO Stephen Elop's 'Burning Platform' Memo |date=9 February 2011 }}</ref> <ref name="Kurri.Story.Meego">{{citation |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016192931/http://taskumuro.com/artikkelit/the-story-of-nokia-meego |archive-date=2012-10-16 |url=http://taskumuro.com/artikkelit/the-story-of-nokia-meego |author=Sampsa Kurri |date=2012-10-11 |title=The story of Nokia MeeGo }}</ref> <ref>{{cite news |url=https://www.osnews.com/story/26461/the-story-of-nokias-maemo-and-meego/ |publisher=OS News |title=The story of Nokia's Maemo and MeeGo |author=Thom Holwerda |date=2012-10-11}}</ref> مائڪروسافٽ نوڪيا جو موبائل فون ڪاروبار (نوڪيا ڊيوائسز ۽ سروسز) خريد ڪيو<ref name="verge-msnokia">{{cite web|title=Microsoft buys Nokia's Devices and Services Unit, unites Windows Phone 8 and its hardware maker|url=https://www.theverge.com/2013/9/2/4688530/microsoft-buys-nokias-devices-and-services-unit-unites-windows-phone|website=The Verge |date=2 September 2013|access-date=3 September 2013}}</ref><ref name="mswsj-noki">{{cite news|last=Ovide|first=Shira|title=Microsoft in $7.17 Billion Deal for Nokia Cellphone Business|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424127887324432404579051931273019224 |newspaper=The Wall Street Journal|access-date=3 September 2013}}</ref> ۽ ان کي مائڪروسافٽ موبائل جي طور تي شامل ڪيو.<ref>{{cite web|url=http://www.cnet.com/news/microsoft-closes-nokia-deal-pays-more-than-expected/|title=Microsoft closes Nokia deal, pays more than expected|publisher=CNET}}</ref> وڪري کانپوءِ هن پنهنجي ٽيليڪميونيڪيشن انفراسٽرڪچر ڪاروبار ۽ "انٽرنيٽ آف ٿنگز" ٽيڪنالاجين تي وڌيڪ ڌيان ڏيڻ شروع ڪيو. ان جي هيئر ميپنگ ڊويزن جي تقسيم ۽ الڪاٽيل-لوسينٽ، جنهن ۾ ان جي بيل ليبز ريسرچ آرگنائيزيشن به شامل آهي، جي حصول سان نشاندهي ڪئي وئي. <ref>{{cite magazine|url=https://www.wired.com/2014/09/coupland-bell-labs/|title=The Ghost of Invention: A Visit to Bell Labs|first=Douglas|last=Coupland|magazine=Wired}}</ref> ڪمپني، پوء وٿنگز (<small>Withings</small>) جي خريداري ذريعي، ورچوئل ريئلٽي ۽ ڊجيٽل هيلٿ سان پڻ تجربا ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cnnmoney.ch/shows/newsmaker/videos/risto-siilasmaa-how-nokia-reinvented-itself|title=How Nokia reinvented itself|website=CNNMoney Switzerland|access-date=28 March 2019|archive-date=24 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024035505/https://www.cnnmoney.ch/shows/newsmaker/videos/risto-siilasmaa-how-nokia-reinvented-itself|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url = http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/01/14/nokia-celebrates-first-day-of-combined-operations-with-alcatel-lucent/ |title = Nokia celebrates first day of combined operations with Alcatel-Lucent |publisher = Nokia |access-date = 15 January 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160116173207/http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/01/14/nokia-celebrates-first-day-of-combined-operations-with-alcatel-lucent |archive-date = 16 January 2016 |url-status = dead |df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web|url=http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/04/26/nokia-plans-to-acquire-withings-to-accelerate-entry-into-digital-health|title=Nokia plans to acquire Withings to accelerate entry into Digital Health|date=26 April 2016|access-date=1 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160519223456/http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/04/26/nokia-plans-to-acquire-withings-to-accelerate-entry-into-digital-health|archive-date=19 May 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.zdnet.com/article/mobile-phones-are-our-history-not-our-future-nokia-on-where-next-for-hardware/|title='Mobile phones are our history, not our future': Nokia on where next for hardware|first=Jo|last=Best|publisher=ZDNet|access-date=28 March 2019}}</ref> نوڪيا برانڊ سال <small>2016</small>ع ۾ <small>HMD</small> سان لائسنسنگ انتظام ذريعي موبائل ۽ اسمارٽ فون جي مارڪيٽ ۾ واپس آيو.<ref>{{Cite web|last=Scott Barr|first=Chris|date=18 May 2016|title=Microsoft sells Nokia brand use to Foxconn and HMD global|url=https://www.slashgear.com/microsoft-sells-nokia-brand-to-foxconn-and-hmd-global-18440501/|access-date=16 May 2017|website=|publisher=SlashGear}}</ref> نوڪيا اڪثر وڏن موبائل فون وينڊرز لاءِ هڪ وڏو پيٽنٽ لائسنس ڏيندڙ رهيو آهي. <ref>{{cite web|url=https://filinganalytics.io/2018/05/24/nokias-key-to-success-a-strong-portfolio-combined-with-aggressive-licensing/|title=Nokia's key to success: A strong portfolio combined with aggressive licensing – Filing Analytics|website=Filinganalytics.io|access-date=28 March 2019}}</ref> سال <small>2018</small>ع تائين، نوڪيا دنيا جو ٽيون نمبر وڏو نيٽورڪ سامان ٺاهيندڙ هو.<ref>{{cite web|url=https://uk.reuters.com/article/uk-telecoms-networks-ericsson-idUKKCN1L80WV|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328184729/https://uk.reuters.com/article/uk-telecoms-networks-ericsson-idUKKCN1L80WV|url-status=dead|archive-date=28 March 2019|title=Ericsson, Samsung gain share in network gear as ZTE slumps|date=23 August 2018|access-date=28 March 2019|website=Reuters.com}}</ref> ڪمپني کي فنلينڊ جي ماڻهن پاران قومي فخر سان ڏٺو ويندو آهي ڇاڪاڻ ته ان جو موبائل فون ڪاروبار ان کي فنلينڊ مان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪمپني ۽ برانڊ بڻايو. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2013/sep/04/nokia-finland-microsoft-startups|title=Nokia: Finland mourns the demise of its proud tech heritage|first=Antti|last=Vilpponen|date=4 September 2013 |newspaper=The Guardian}}</ref>سال <small>2000</small>ع ۾ پنهنجي عروج تي، نوڪيا ملڪ جي جي ڊي پي جو %4، ڪل برآمدات جو %21 ۽ ناسڊيڪ هيلسنڪي مارڪيٽ ڪيپيٽل جو %70 حصو ورتو.<ref>{{cite magazine|url=https://www.wired.co.uk/article/finland-and-nokia|title=Finland and Nokia: an affair to remember|first=Gordon|last=Kelly|magazine=Wired UK}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.livemint.com/Companies/PwBwCojcrsb9gITrCWCdlM/Finland-mourns-loss-of-national-icon-Nokia.html|title=Finland mourns loss of national icon Nokia|last=Bloomberg|date=4 September 2013}}</ref>{{coord|60.225|24.756|type:landmark|display=title}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Portal|Companies|Telecommunication|Finland}} {{Sister project links|Nokia}} *{{Official website}} {{Finance links | symbol = NOK | sec_cik = NOK | google = NYSE:NOK | yahoo = NOK | bloomberg = NOK:US | reuters = NOK | nasdaq = NOK }} {{Nokia}} {{Nokia devices}} {{Nokia services}} {{Major mobile device companies}} {{Major networking hardware companies}} {{Nasdaq Helsinki}} }} {{Authority control|state=expanded}} [[زمرو:نوڪيا ڪارپوريشن]] [[زمرو:فن لينڊ]] [[زمرو:ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون موبائل فون ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ قائم ٿيندڙ ملٽي نيشنل ڪمپنيون]] [[زمرو:ريڊيو ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:نيٽ ورڪنگ هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپنيون]] [[زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن سامان وڪرو ڪندڙ]] [[زمرو:فنلينڊ جون وڊيو گيم ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جا برانڊ]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ 1865 ادارا]] [[زمرو:1910ع جي شروعاتي عوامي آڇون]] [[زمرو:يورو اسٽوڪس 50 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو: ناس ڊيڪ هيلسنڪي تي درج ٿيل ڪمپنيون]] [[زمرو:ايسپو ۾ قائم پيداوار ڪمپنيون]] [[زمرو:1865 ۾ قائم ٿيندڙ پيداوار ڪمپنيون]] [[زمرو:او ايم ايڪس هيلسنڪي 25 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:او ايم ايڪس نورڊڪ 40 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو: ٽيڪنالاجي ڪمپنيون ۾ قائم ٿيل 1865]] 875gkmyl8e51aup7foiuyhzwgzwti46 376159 376140 2026-05-06T17:11:01Z Ibne maryam 17680 376159 wikitext text/x-wiki {{Short description|Finnish multinational corporation}} {{Infobox company | name = نوڪيا ڪارپوريشن<br>Nokia Corporation | logo = Nokia 2023.svg | logo_caption = سال 2023ع کان ڪمپني جو لوگو<ref>{{Cite web |last=Lindeberg |first=Rafaela |date=2023-02-27 |title=Nokia redesigns logo because people think it still makes mobile phones |url=https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2023/02/27/nokia-redesigns-logo-because-people-think-it-still-makes-mobile-phones |access-date= |website=The Star |language=en}}</ref> | image = Midpoint Nokia Karaportti.jpg | image_size = 260px | image_caption = ايسپو ۾ سيپٽمبر، 2019ع کان قائم ڪيل هيڊ ڪوارٽر<ref name="Nokia_headoffice">{{cite web | url = https://www.nokia.com/contact-us/ | title = Contact us | language = en | publisher = Nokia | access-date = 17 September 2019}}</ref> | native_name = نوڪيا اوئج (Nokia [[Oyj]]) | native_name_lang = fi | type = عوامي (Public) | traded_as = <small>NOKIA • NOK (NYSE)<br> component (NOKIA) (OMX Helsinki 25)<br> NOKIA • FI0009000681 • XPAR (EuronextParis)</small> | ISIN = FI0009000681 | industry = {{unbulleted list|class=nowrapٽيليڪميونيڪيشن| ٽيڪنالاجي|اليڪٽرانڪس}} | predecessors = Nokia Aktiebolag<br>Nokian Footwear<br> <small>Suomen Kumitehdas Oy</small><br>Kaapelitehdas<br><small>(Suomen Kaapelitehdas Oy)</small><br>(سال 1967ع ۾ ضم ٿيڻ کان اڳ) | founded = 12 مئي 1865ع؛ 160 سال اڳ فنلينڊ جي گرانڊ ڊچي، ٽمپير ۾ | founders = {{unbulleted list|فريڊرڪ ايڊسٽم|ليو ميچلين|ايڊورڊ پولون}} | hq_location_city = ايپسو | hq_location_country = {{flag|Finland}} | area_served = سڃي دنيا ۾ | key_people = {{unbulleted list|ٽيمو هيموٽيلا (چيئرمين)|جسٽن هوٽارڊ (صدر ۽ سي اي او)}} | products = نوڪيا موبائل فون ۽ نوڪيا جي شين جي فهرست | services = | revenue = {{decrease}} 19 ارب يورو (2024ع) | revenue_year = 2024ع | operating_income = {{increase}} 2 ارب يورو (2024ع) | income_year = 2024ع | net_income = {{increase}} هڪ ارب 28 ڪروڙ يورو (2024ع) | net_income_year = 2024ع | assets = {{decrease}} 39 ارب 15 ڪروڙ يورو (2024ع) | assets_year = 2024ع | equity = {{increase}} 20 ارب 66 ڪروڙ يورو (2024ع) | equity_year = 2024ع | num_employees = {{decrease}} 78,434 | num_employees_year = 2024ع | divisions = {{unbulleted list|نوڪيا نيٽ ورڪ|نوڪيا ٽيڪنالاجيز}} | subsid = {{unbulleted list|بيل ليبز|اين جي پي ڪيپيٽل|نوئيج نيٽ ورڪ|ريڊيو فريڪوئنسي سسٽم}} | website = {{URL|https://nokia.com/}} | footnotes = <ref name="Nokia Annual Report 2024">{{cite web | url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/924613/000092461325000008/nok-20241231.htm | title = Nokia Annual Report 2024 (Form 20-F) | language = en | publisher = [[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date = 13 March 2025}}</ref><ref name="YTJ">{{cite web| url= http://www.ytj.fi/yritystiedot.aspx?yavain=20939&kielikoodi=1&tarkiste=FD3B80E3D3656AD15912547886CEFA0227C1A07F&path=1547;1631;1678| title= Nokia| publisher= YTJ.fi| access-date= 2 March 2013| language= fi| url-status=dead| archive-url= https://web.archive.org/web/20130510091035/http://www.ytj.fi/yritystiedot.aspx?yavain=20939&kielikoodi=1&tarkiste=FD3B80E3D3656AD15912547886CEFA0227C1A07F&path=1547;1631;1678| archive-date= 10 May 2013| df= dmy-all}}</ref> }} '''نوڪيا ڪارپوريشن''' (Nokia Corporation) [[فنلينڊ]] ۾ قائم هڪ ملٽي نيشنل ڪمپني آهي.<ref>{{cite web |title=Articles of Association of Nokia Corporation |url=https://www.nokia.com/sites/default/files/2018-11/nokia_articles_of_association_2015.pdf |access-date=8 June 2023 |publisher=Nokia Corporation}}</ref> اها هڪ [[ٽيلي ڪميونيڪيشن|ٽيليڪميونيڪيشن]]، [[انفارميشن ٽيڪنالوجي|انفارميشن ٽيڪنالاجي]] ۽ [[ڪنزيومر اليڪٽرانڪس]] جي صنعت ۽ ڪاروبار جي ڪارپوريشن آهي. اصل ۾ سال <small>1865</small>ع ۾ ڪاٺ جي گودي جي مل جي طور تي قائم ڪيل، نوڪيا جو مکيه هيڊڪوارٽر [[هلسنڪي|هيلسنڪي]] ميٽروپوليٽن علائقي ۾ ايسپو، فنلينڊ ۾ آهي، پر ڪمپني جون اصل پاڙون پيرڪانما جي ٽيمپير علائقي ۾ آهن. <ref name="roots">[https://www.hs.fi/kaupunki/art-2000002690780.html HS: Nokian juuret ovat Tammerkosken rannalla] (in Finnish)</ref> سال <small>2020</small>ع ۾، نوڪيا <small>100</small> کان وڌيڪ ملڪن ۾ لڳ ڀڳ <small>92,000</small> ماڻهن کي ملازمت ڏني،<ref>{{Cite web|url=https://www.lightreading.com/5g/nokia-has-cut-11000-jobs-in-effort-to-boost-profit/d/d-id/767869|title=Nokia has cut 11,000 jobs in effort to boost profit|first1= Iain|last1=Morris|website=Light Reading}}</ref> <small>130</small> کان وڌيڪ ملڪن ۾ ڪاروبار ڪيو ۽ تقريبن 23 بلين يورو جي سالياني آمدني جي رپورٽ ڪئي. نوڪيا هڪ پبلڪ لميٽيڊ ڪمپني آهي جيڪا ناسڊيڪ هيلسنڪي ۽ نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج ٿيل آهي.<ref name="FAQ">{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/faq |title=Nokia&nbsp;– FAQ |publisher=Nokia Corporation |access-date=16 March 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208110105/http://www.nokia.com/about-nokia/company/faq |archive-date=8 February 2009 }}</ref> اها سال <small>2016</small>ع جي آمدني جي حساب سان دنيا جي <small>415</small> هين وڏي ڪمپني هئي.<ref>{{cite web|url=https://www.rankingthebrands.com/The-Brand-Rankings.aspx?rankingID=50&year=57|title=Fortune Global 500 (100) – 2009 (Fortune ) – Ranking The Brands|website=Rankingthebrands.com|access-date=28 March 2019}}</ref> "فارچون گلوبل <small>500</small>" جي مطابق، سال <small>2009</small>ع ۾ پنهنجي عروج تي <small>85</small>هين نمبر تي پهتي. اها "يورو اسٽوڪس <small>50</small>" اسٽاڪ مارڪيٽ انڊيڪس جو هڪ جزو آهي.<ref>{{cite news|url=http://fortune.com/global500/list/|title=''Global 500'' 2016|access-date=24 August 2017|work=Fortune|year=2017|archive-date=10 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510221016/http://fortune.com/global500/list|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.stoxx.com/index-details?symbol=SX5E|title=Euro Stoxx 50|website=Boerse-frankfurt.de|access-date=24 August 2017}}</ref> ڪمپني گذريل <small>150</small> سالن کان مختلف صنعتن ۾ ڪم ڪري رهي آهي. ان جو بنياد هڪ ڪاغذ پلپ مل جي طور تي رکيو ويو هو ۽ ڊگهي عرصي کان رٻڙ ۽ ڪيبل سان لاڳاپيل رهيو، پر سال <small>1990</small>ع کان وٺي وڏي پيماني تي ٽيليڪميونيڪيشن انفراسٽرڪچر، ٽيڪنالاجي جي ترقي ۽ لائسنسنگ تي ڌيان ڏنو آهي.<ref name="verge-newnokia">{{cite web|title=This is the new Nokia|url=https://www.theverge.com/2014/11/18/7240077/the-new-nokia|website=The Verge|date=18 November 2014|access-date=23 November 2014}}</ref> نوڪيا موبائل فون جي صنعت ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو، <small>GSM، 3G،</small> ۽ <small>LTE</small> معيارن جي ترقي ۾ مدد ڪئي. سال <small>1998</small>ع ۾ شروع ٿيندڙ هڪ ڏهاڪي تائين، نوڪيا [[موبائل فون]] ۽ اسمارٽ فونز جو سڀ کان وڏو عالمي وڪرو ڪندڙ هو. <small>2000</small>ع جي ڏهاڪي جي آخر ۾، نوڪيا خراب انتظامي فيصلن جي هڪ سلسلي جو شڪار ٿيو ۽ جلد ئي موبائل فون مارڪيٽ ۾ ان جو حصو تيزيءَ سان گهٽجي ويو. سال <small>2014</small>ع ۾ [[مائڪروسافٽ]] سان ڀائيواري ۽ ان کانپوء نوڪيا جي مارڪيٽ جدوجهد کان پوءِ، <ref name="BurningPlatform">{{cite news |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |url=http://blogs.wsj.com/tech-europe/2011/02/09/full-text-nokia-ceo-stephen-elops-burning-platform-memo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211203320/http://blogs.wsj.com/tech-europe/2011/02/09/full-text-nokia-ceo-stephen-elops-burning-platform-memo/ |archive-date=2011-02-11 |title=Full Text: Nokia CEO Stephen Elop's 'Burning Platform' Memo |date=9 February 2011 }}</ref> <ref name="Kurri.Story.Meego">{{citation |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016192931/http://taskumuro.com/artikkelit/the-story-of-nokia-meego |archive-date=2012-10-16 |url=http://taskumuro.com/artikkelit/the-story-of-nokia-meego |author=Sampsa Kurri |date=2012-10-11 |title=The story of Nokia MeeGo }}</ref> <ref>{{cite news |url=https://www.osnews.com/story/26461/the-story-of-nokias-maemo-and-meego/ |publisher=OS News |title=The story of Nokia's Maemo and MeeGo |author=Thom Holwerda |date=2012-10-11}}</ref> مائڪروسافٽ نوڪيا جو موبائل فون ڪاروبار (نوڪيا ڊيوائسز ۽ سروسز) خريد ڪيو<ref name="verge-msnokia">{{cite web|title=Microsoft buys Nokia's Devices and Services Unit, unites Windows Phone 8 and its hardware maker|url=https://www.theverge.com/2013/9/2/4688530/microsoft-buys-nokias-devices-and-services-unit-unites-windows-phone|website=The Verge |date=2 September 2013|access-date=3 September 2013}}</ref><ref name="mswsj-noki">{{cite news|last=Ovide|first=Shira|title=Microsoft in $7.17 Billion Deal for Nokia Cellphone Business|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424127887324432404579051931273019224 |newspaper=The Wall Street Journal|access-date=3 September 2013}}</ref> ۽ ان کي مائڪروسافٽ موبائل جي طور تي شامل ڪيو.<ref>{{cite web|url=http://www.cnet.com/news/microsoft-closes-nokia-deal-pays-more-than-expected/|title=Microsoft closes Nokia deal, pays more than expected|publisher=CNET}}</ref> وڪري کانپوءِ هن پنهنجي ٽيليڪميونيڪيشن انفراسٽرڪچر ڪاروبار ۽ "انٽرنيٽ آف ٿنگز" ٽيڪنالاجين تي وڌيڪ ڌيان ڏيڻ شروع ڪيو. ان جي هيئر ميپنگ ڊويزن جي تقسيم ۽ الڪاٽيل-لوسينٽ، جنهن ۾ ان جي بيل ليبز ريسرچ آرگنائيزيشن به شامل آهي، جي حصول سان نشاندهي ڪئي وئي. <ref>{{cite magazine|url=https://www.wired.com/2014/09/coupland-bell-labs/|title=The Ghost of Invention: A Visit to Bell Labs|first=Douglas|last=Coupland|magazine=Wired}}</ref> ڪمپني، پوء وٿنگز (<small>Withings</small>) جي خريداري ذريعي، ورچوئل ريئلٽي ۽ ڊجيٽل هيلٿ سان پڻ تجربا ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cnnmoney.ch/shows/newsmaker/videos/risto-siilasmaa-how-nokia-reinvented-itself|title=How Nokia reinvented itself|website=CNNMoney Switzerland|access-date=28 March 2019|archive-date=24 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024035505/https://www.cnnmoney.ch/shows/newsmaker/videos/risto-siilasmaa-how-nokia-reinvented-itself|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url = http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/01/14/nokia-celebrates-first-day-of-combined-operations-with-alcatel-lucent/ |title = Nokia celebrates first day of combined operations with Alcatel-Lucent |publisher = Nokia |access-date = 15 January 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160116173207/http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/01/14/nokia-celebrates-first-day-of-combined-operations-with-alcatel-lucent |archive-date = 16 January 2016 |url-status = dead |df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web|url=http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/04/26/nokia-plans-to-acquire-withings-to-accelerate-entry-into-digital-health|title=Nokia plans to acquire Withings to accelerate entry into Digital Health|date=26 April 2016|access-date=1 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160519223456/http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/04/26/nokia-plans-to-acquire-withings-to-accelerate-entry-into-digital-health|archive-date=19 May 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.zdnet.com/article/mobile-phones-are-our-history-not-our-future-nokia-on-where-next-for-hardware/|title='Mobile phones are our history, not our future': Nokia on where next for hardware|first=Jo|last=Best|publisher=ZDNet|access-date=28 March 2019}}</ref> نوڪيا برانڊ سال <small>2016</small>ع ۾ <small>HMD</small> سان لائسنسنگ انتظام ذريعي موبائل ۽ اسمارٽ فون جي مارڪيٽ ۾ واپس آيو.<ref>{{Cite web|last=Scott Barr|first=Chris|date=18 May 2016|title=Microsoft sells Nokia brand use to Foxconn and HMD global|url=https://www.slashgear.com/microsoft-sells-nokia-brand-to-foxconn-and-hmd-global-18440501/|access-date=16 May 2017|website=|publisher=SlashGear}}</ref> نوڪيا اڪثر وڏن موبائل فون وينڊرز لاءِ هڪ وڏو پيٽنٽ لائسنس ڏيندڙ رهيو آهي. <ref>{{cite web|url=https://filinganalytics.io/2018/05/24/nokias-key-to-success-a-strong-portfolio-combined-with-aggressive-licensing/|title=Nokia's key to success: A strong portfolio combined with aggressive licensing – Filing Analytics|website=Filinganalytics.io|access-date=28 March 2019}}</ref> سال <small>2018</small>ع تائين، نوڪيا دنيا جو ٽيون نمبر وڏو نيٽورڪ سامان ٺاهيندڙ هو.<ref>{{cite web|url=https://uk.reuters.com/article/uk-telecoms-networks-ericsson-idUKKCN1L80WV|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328184729/https://uk.reuters.com/article/uk-telecoms-networks-ericsson-idUKKCN1L80WV|url-status=dead|archive-date=28 March 2019|title=Ericsson, Samsung gain share in network gear as ZTE slumps|date=23 August 2018|access-date=28 March 2019|website=Reuters.com}}</ref> ڪمپني کي فنلينڊ جي ماڻهن پاران قومي فخر سان ڏٺو ويندو آهي ڇاڪاڻ ته ان جو موبائل فون ڪاروبار ان کي فنلينڊ مان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪمپني ۽ برانڊ بڻايو. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2013/sep/04/nokia-finland-microsoft-startups|title=Nokia: Finland mourns the demise of its proud tech heritage|first=Antti|last=Vilpponen|date=4 September 2013 |newspaper=The Guardian}}</ref>سال <small>2000</small>ع ۾ پنهنجي عروج تي، نوڪيا ملڪ جي جي ڊي پي جو %4، ڪل برآمدات جو %21 ۽ ناسڊيڪ هيلسنڪي مارڪيٽ ڪيپيٽل جو %70 حصو ورتو.<ref>{{cite magazine|url=https://www.wired.co.uk/article/finland-and-nokia|title=Finland and Nokia: an affair to remember|first=Gordon|last=Kelly|magazine=Wired UK}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.livemint.com/Companies/PwBwCojcrsb9gITrCWCdlM/Finland-mourns-loss-of-national-icon-Nokia.html|title=Finland mourns loss of national icon Nokia|last=Bloomberg|date=4 September 2013}}</ref>{{coord|60.225|24.756|type:landmark|display=title}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Portal|Companies|Telecommunication|Finland}} {{Sister project links|Nokia}} *{{Official website}} {{Finance links | symbol = NOK | sec_cik = NOK | google = NYSE:NOK | yahoo = NOK | bloomberg = NOK:US | reuters = NOK | nasdaq = NOK }} {{Nokia}} {{Nokia devices}} {{Nokia services}} {{Major mobile device companies}} {{Major networking hardware companies}} {{Nasdaq Helsinki}} }} {{Authority control|state=expanded}} [[زمرو:نوڪيا ڪارپوريشن]] [[زمرو:فن لينڊ]] [[زمرو:ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون موبائل فون ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ قائم ٿيندڙ ملٽي نيشنل ڪمپنيون]] [[زمرو:ريڊيو ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:نيٽ ورڪنگ هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپنيون]] [[زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن سامان وڪرو ڪندڙ]] [[زمرو:فنلينڊ جون وڊيو گيم ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جا برانڊ]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ 1865 ادارا]] [[زمرو:1910ع جي شروعاتي عوامي آڇون]] [[زمرو:يورو اسٽوڪس 50 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو: ناس ڊيڪ هيلسنڪي تي درج ٿيل ڪمپنيون]] [[زمرو:ايسپو ۾ قائم پيداوار ڪمپنيون]] [[زمرو:1865 ۾ قائم ٿيندڙ پيداوار ڪمپنيون]] [[زمرو:او ايم ايڪس هيلسنڪي 25 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:او ايم ايڪس نورڊڪ 40 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو: ٽيڪنالاجي ڪمپنيون ۾ قائم ٿيل 1865]] 55ubiblb22ah5qwcis4pzjdxfaksb6a 376160 376159 2026-05-06T17:17:11Z Ibne maryam 17680 376160 wikitext text/x-wiki {{Short description|Finnish multinational corporation}} {{Infobox company | name = نوڪيا ڪارپوريشن<br>Nokia Corporation | logo = Nokia 2023.svg | logo_caption = سال 2023ع کان ڪمپني جو لوگو<ref>{{Cite web |last=Lindeberg |first=Rafaela |date=2023-02-27 |title=Nokia redesigns logo because people think it still makes mobile phones |url=https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2023/02/27/nokia-redesigns-logo-because-people-think-it-still-makes-mobile-phones |access-date= |website=The Star |language=en}}</ref> | image = Midpoint Nokia Karaportti.jpg | image_size = 260px | image_caption = [[ايسپو]]، [[فنلينڊ]] ۾ سيپٽمبر، 2019ع کان قائم ڪيل هيڊ ڪوارٽر<ref name="Nokia_headoffice">{{cite web | url = https://www.nokia.com/contact-us/ | title = Contact us | language = en | publisher = Nokia | access-date = 17 September 2019}}</ref> | native_name = نوڪيا اوئج (Nokia [[Oyj]]) | native_name_lang = fi | type = عوامي (Public) | traded_as = <small>NOKIA • NOK (NYSE)<br> component (NOKIA) (OMX Helsinki 25)<br> NOKIA • FI0009000681 • XPAR (EuronextParis)</small> | ISIN = FI0009000681 | industry = {{unbulleted list|class=nowrapٽيليڪميونيڪيشن| ٽيڪنالاجي|اليڪٽرانڪس}} | predecessors = Nokia Aktiebolag<br> Nokian Footwear<br>Kaapelitehdas<br> <small>(سال 1967ع ۾ ضم ٿيڻ کان اڳ)</small> | founded = 12 مئي 1865ع؛ 160 سال اڳ فنلينڊ جي گرانڊ ڊچي، ٽمپير ۾ | founders = {{unbulleted list|فريڊرڪ ايڊسٽم|ليو ميچلين|ايڊورڊ پولون}} | hq_location_city = ايپسو | hq_location_country = {{flag|Finland}} | area_served = سڃي دنيا ۾ | key_people = {{unbulleted list|ٽيمو هيموٽيلا (چيئرمين)|جسٽن هوٽارڊ (صدر ۽ سي اي او)}} | products = نوڪيا موبائل فون ۽ نوڪيا جي شين جي فهرست | services = | revenue = {{decrease}} 19 ارب يورو (2024ع) | revenue_year = 2024ع | operating_income = {{increase}} 2 ارب يورو (2024ع) | income_year = 2024ع | net_income = {{increase}} هڪ ارب 28 ڪروڙ يورو (2024ع) | net_income_year = 2024ع | assets = {{decrease}} 39 ارب 15 ڪروڙ يورو (2024ع) | assets_year = 2024ع | equity = {{increase}} 20 ارب 66 ڪروڙ يورو (2024ع) | equity_year = 2024ع | num_employees = {{decrease}} 78,434 | num_employees_year = 2024ع | divisions = {{unbulleted list|نوڪيا نيٽ ورڪ|نوڪيا ٽيڪنالاجيز}} | subsid = {{unbulleted list|بيل ليبز|اين جي پي ڪيپيٽل|نوئيج نيٽ ورڪ|ريڊيو فريڪوئنسي سسٽم}} | website = {{URL|https://nokia.com/}} | footnotes = <ref name="Nokia Annual Report 2024">{{cite web | url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/924613/000092461325000008/nok-20241231.htm | title = Nokia Annual Report 2024 (Form 20-F) | language = en | publisher = [[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date = 13 March 2025}}</ref><ref name="YTJ">{{cite web| url= http://www.ytj.fi/yritystiedot.aspx?yavain=20939&kielikoodi=1&tarkiste=FD3B80E3D3656AD15912547886CEFA0227C1A07F&path=1547;1631;1678| title= Nokia| publisher= YTJ.fi| access-date= 2 March 2013| language= fi| url-status=dead| archive-url= https://web.archive.org/web/20130510091035/http://www.ytj.fi/yritystiedot.aspx?yavain=20939&kielikoodi=1&tarkiste=FD3B80E3D3656AD15912547886CEFA0227C1A07F&path=1547;1631;1678| archive-date= 10 May 2013| df= dmy-all}}</ref> }} '''نوڪيا ڪارپوريشن''' (Nokia Corporation) [[فنلينڊ]] ۾ قائم هڪ ملٽي نيشنل ڪمپني آهي.<ref>{{cite web |title=Articles of Association of Nokia Corporation |url=https://www.nokia.com/sites/default/files/2018-11/nokia_articles_of_association_2015.pdf |access-date=8 June 2023 |publisher=Nokia Corporation}}</ref> اها هڪ [[ٽيلي ڪميونيڪيشن|ٽيليڪميونيڪيشن]]، [[انفارميشن ٽيڪنالوجي|انفارميشن ٽيڪنالاجي]] ۽ [[ڪنزيومر اليڪٽرانڪس]] جي صنعت ۽ ڪاروبار جي ڪارپوريشن آهي. اصل ۾ سال <small>1865</small>ع ۾ ڪاٺ جي گودي جي مل جي طور تي قائم ڪيل، نوڪيا جو مکيه هيڊڪوارٽر [[هلسنڪي|هيلسنڪي]] ميٽروپوليٽن علائقي ۾ ايسپو، فنلينڊ ۾ آهي، پر ڪمپني جون اصل پاڙون پيرڪانما جي ٽيمپير علائقي ۾ آهن. <ref name="roots">[https://www.hs.fi/kaupunki/art-2000002690780.html HS: Nokian juuret ovat Tammerkosken rannalla] (in Finnish)</ref> سال <small>2020</small>ع ۾، نوڪيا <small>100</small> کان وڌيڪ ملڪن ۾ لڳ ڀڳ <small>92,000</small> ماڻهن کي ملازمت ڏني،<ref>{{Cite web|url=https://www.lightreading.com/5g/nokia-has-cut-11000-jobs-in-effort-to-boost-profit/d/d-id/767869|title=Nokia has cut 11,000 jobs in effort to boost profit|first1= Iain|last1=Morris|website=Light Reading}}</ref> <small>130</small> کان وڌيڪ ملڪن ۾ ڪاروبار ڪيو ۽ تقريبن 23 بلين يورو جي سالياني آمدني جي رپورٽ ڪئي. نوڪيا هڪ پبلڪ لميٽيڊ ڪمپني آهي جيڪا ناسڊيڪ هيلسنڪي ۽ نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج ٿيل آهي.<ref name="FAQ">{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/faq |title=Nokia&nbsp;– FAQ |publisher=Nokia Corporation |access-date=16 March 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208110105/http://www.nokia.com/about-nokia/company/faq |archive-date=8 February 2009 }}</ref> اها سال <small>2016</small>ع جي آمدني جي حساب سان دنيا جي <small>415</small> هين وڏي ڪمپني هئي.<ref>{{cite web|url=https://www.rankingthebrands.com/The-Brand-Rankings.aspx?rankingID=50&year=57|title=Fortune Global 500 (100) – 2009 (Fortune ) – Ranking The Brands|website=Rankingthebrands.com|access-date=28 March 2019}}</ref> "فارچون گلوبل <small>500</small>" جي مطابق، سال <small>2009</small>ع ۾ پنهنجي عروج تي <small>85</small>هين نمبر تي پهتي. اها "يورو اسٽوڪس <small>50</small>" اسٽاڪ مارڪيٽ انڊيڪس جو هڪ جزو آهي.<ref>{{cite news|url=http://fortune.com/global500/list/|title=''Global 500'' 2016|access-date=24 August 2017|work=Fortune|year=2017|archive-date=10 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510221016/http://fortune.com/global500/list|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.stoxx.com/index-details?symbol=SX5E|title=Euro Stoxx 50|website=Boerse-frankfurt.de|access-date=24 August 2017}}</ref> ڪمپني گذريل <small>150</small> سالن کان مختلف صنعتن ۾ ڪم ڪري رهي آهي. ان جو بنياد هڪ ڪاغذ پلپ مل جي طور تي رکيو ويو هو ۽ ڊگهي عرصي کان رٻڙ ۽ ڪيبل سان لاڳاپيل رهيو، پر سال <small>1990</small>ع کان وٺي وڏي پيماني تي ٽيليڪميونيڪيشن انفراسٽرڪچر، ٽيڪنالاجي جي ترقي ۽ لائسنسنگ تي ڌيان ڏنو آهي.<ref name="verge-newnokia">{{cite web|title=This is the new Nokia|url=https://www.theverge.com/2014/11/18/7240077/the-new-nokia|website=The Verge|date=18 November 2014|access-date=23 November 2014}}</ref> نوڪيا موبائل فون جي صنعت ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو، <small>GSM، 3G،</small> ۽ <small>LTE</small> معيارن جي ترقي ۾ مدد ڪئي. سال <small>1998</small>ع ۾ شروع ٿيندڙ هڪ ڏهاڪي تائين، نوڪيا [[موبائل فون]] ۽ اسمارٽ فونز جو سڀ کان وڏو عالمي وڪرو ڪندڙ هو. <small>2000</small>ع جي ڏهاڪي جي آخر ۾، نوڪيا خراب انتظامي فيصلن جي هڪ سلسلي جو شڪار ٿيو ۽ جلد ئي موبائل فون مارڪيٽ ۾ ان جو حصو تيزيءَ سان گهٽجي ويو. سال <small>2014</small>ع ۾ [[مائڪروسافٽ]] سان ڀائيواري ۽ ان کانپوء نوڪيا جي مارڪيٽ جدوجهد کان پوءِ، <ref name="BurningPlatform">{{cite news |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |url=http://blogs.wsj.com/tech-europe/2011/02/09/full-text-nokia-ceo-stephen-elops-burning-platform-memo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211203320/http://blogs.wsj.com/tech-europe/2011/02/09/full-text-nokia-ceo-stephen-elops-burning-platform-memo/ |archive-date=2011-02-11 |title=Full Text: Nokia CEO Stephen Elop's 'Burning Platform' Memo |date=9 February 2011 }}</ref> <ref name="Kurri.Story.Meego">{{citation |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016192931/http://taskumuro.com/artikkelit/the-story-of-nokia-meego |archive-date=2012-10-16 |url=http://taskumuro.com/artikkelit/the-story-of-nokia-meego |author=Sampsa Kurri |date=2012-10-11 |title=The story of Nokia MeeGo }}</ref> <ref>{{cite news |url=https://www.osnews.com/story/26461/the-story-of-nokias-maemo-and-meego/ |publisher=OS News |title=The story of Nokia's Maemo and MeeGo |author=Thom Holwerda |date=2012-10-11}}</ref> مائڪروسافٽ نوڪيا جو موبائل فون ڪاروبار (نوڪيا ڊيوائسز ۽ سروسز) خريد ڪيو<ref name="verge-msnokia">{{cite web|title=Microsoft buys Nokia's Devices and Services Unit, unites Windows Phone 8 and its hardware maker|url=https://www.theverge.com/2013/9/2/4688530/microsoft-buys-nokias-devices-and-services-unit-unites-windows-phone|website=The Verge |date=2 September 2013|access-date=3 September 2013}}</ref><ref name="mswsj-noki">{{cite news|last=Ovide|first=Shira|title=Microsoft in $7.17 Billion Deal for Nokia Cellphone Business|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424127887324432404579051931273019224 |newspaper=The Wall Street Journal|access-date=3 September 2013}}</ref> ۽ ان کي مائڪروسافٽ موبائل جي طور تي شامل ڪيو.<ref>{{cite web|url=http://www.cnet.com/news/microsoft-closes-nokia-deal-pays-more-than-expected/|title=Microsoft closes Nokia deal, pays more than expected|publisher=CNET}}</ref> وڪري کانپوءِ هن پنهنجي ٽيليڪميونيڪيشن انفراسٽرڪچر ڪاروبار ۽ "انٽرنيٽ آف ٿنگز" ٽيڪنالاجين تي وڌيڪ ڌيان ڏيڻ شروع ڪيو. ان جي هيئر ميپنگ ڊويزن جي تقسيم ۽ الڪاٽيل-لوسينٽ، جنهن ۾ ان جي بيل ليبز ريسرچ آرگنائيزيشن به شامل آهي، جي حصول سان نشاندهي ڪئي وئي. <ref>{{cite magazine|url=https://www.wired.com/2014/09/coupland-bell-labs/|title=The Ghost of Invention: A Visit to Bell Labs|first=Douglas|last=Coupland|magazine=Wired}}</ref> ڪمپني، پوء وٿنگز (<small>Withings</small>) جي خريداري ذريعي، ورچوئل ريئلٽي ۽ ڊجيٽل هيلٿ سان پڻ تجربا ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cnnmoney.ch/shows/newsmaker/videos/risto-siilasmaa-how-nokia-reinvented-itself|title=How Nokia reinvented itself|website=CNNMoney Switzerland|access-date=28 March 2019|archive-date=24 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024035505/https://www.cnnmoney.ch/shows/newsmaker/videos/risto-siilasmaa-how-nokia-reinvented-itself|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url = http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/01/14/nokia-celebrates-first-day-of-combined-operations-with-alcatel-lucent/ |title = Nokia celebrates first day of combined operations with Alcatel-Lucent |publisher = Nokia |access-date = 15 January 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160116173207/http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/01/14/nokia-celebrates-first-day-of-combined-operations-with-alcatel-lucent |archive-date = 16 January 2016 |url-status = dead |df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web|url=http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/04/26/nokia-plans-to-acquire-withings-to-accelerate-entry-into-digital-health|title=Nokia plans to acquire Withings to accelerate entry into Digital Health|date=26 April 2016|access-date=1 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160519223456/http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/04/26/nokia-plans-to-acquire-withings-to-accelerate-entry-into-digital-health|archive-date=19 May 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.zdnet.com/article/mobile-phones-are-our-history-not-our-future-nokia-on-where-next-for-hardware/|title='Mobile phones are our history, not our future': Nokia on where next for hardware|first=Jo|last=Best|publisher=ZDNet|access-date=28 March 2019}}</ref> نوڪيا برانڊ سال <small>2016</small>ع ۾ <small>HMD</small> سان لائسنسنگ انتظام ذريعي موبائل ۽ اسمارٽ فون جي مارڪيٽ ۾ واپس آيو.<ref>{{Cite web|last=Scott Barr|first=Chris|date=18 May 2016|title=Microsoft sells Nokia brand use to Foxconn and HMD global|url=https://www.slashgear.com/microsoft-sells-nokia-brand-to-foxconn-and-hmd-global-18440501/|access-date=16 May 2017|website=|publisher=SlashGear}}</ref> نوڪيا اڪثر وڏن موبائل فون وينڊرز لاءِ هڪ وڏو پيٽنٽ لائسنس ڏيندڙ رهيو آهي. <ref>{{cite web|url=https://filinganalytics.io/2018/05/24/nokias-key-to-success-a-strong-portfolio-combined-with-aggressive-licensing/|title=Nokia's key to success: A strong portfolio combined with aggressive licensing – Filing Analytics|website=Filinganalytics.io|access-date=28 March 2019}}</ref> سال <small>2018</small>ع تائين، نوڪيا دنيا جو ٽيون نمبر وڏو نيٽورڪ سامان ٺاهيندڙ هو.<ref>{{cite web|url=https://uk.reuters.com/article/uk-telecoms-networks-ericsson-idUKKCN1L80WV|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328184729/https://uk.reuters.com/article/uk-telecoms-networks-ericsson-idUKKCN1L80WV|url-status=dead|archive-date=28 March 2019|title=Ericsson, Samsung gain share in network gear as ZTE slumps|date=23 August 2018|access-date=28 March 2019|website=Reuters.com}}</ref> ڪمپني کي فنلينڊ جي ماڻهن پاران قومي فخر سان ڏٺو ويندو آهي ڇاڪاڻ ته ان جو موبائل فون ڪاروبار ان کي فنلينڊ مان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪمپني ۽ برانڊ بڻايو. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2013/sep/04/nokia-finland-microsoft-startups|title=Nokia: Finland mourns the demise of its proud tech heritage|first=Antti|last=Vilpponen|date=4 September 2013 |newspaper=The Guardian}}</ref>سال <small>2000</small>ع ۾ پنهنجي عروج تي، نوڪيا ملڪ جي جي ڊي پي جو %4، ڪل برآمدات جو %21 ۽ ناسڊيڪ هيلسنڪي مارڪيٽ ڪيپيٽل جو %70 حصو ورتو.<ref>{{cite magazine|url=https://www.wired.co.uk/article/finland-and-nokia|title=Finland and Nokia: an affair to remember|first=Gordon|last=Kelly|magazine=Wired UK}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.livemint.com/Companies/PwBwCojcrsb9gITrCWCdlM/Finland-mourns-loss-of-national-icon-Nokia.html|title=Finland mourns loss of national icon Nokia|last=Bloomberg|date=4 September 2013}}</ref>{{coord|60.225|24.756|type:landmark|display=title}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Portal|Companies|Telecommunication|Finland}} {{Sister project links|Nokia}} *{{Official website}} {{Finance links | symbol = NOK | sec_cik = NOK | google = NYSE:NOK | yahoo = NOK | bloomberg = NOK:US | reuters = NOK | nasdaq = NOK }} {{Nokia}} {{Nokia devices}} {{Nokia services}} {{Major mobile device companies}} {{Major networking hardware companies}} {{Nasdaq Helsinki}} }} {{Authority control|state=expanded}} [[زمرو:نوڪيا ڪارپوريشن]] [[زمرو:فن لينڊ]] [[زمرو:ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون موبائل فون ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ قائم ٿيندڙ ملٽي نيشنل ڪمپنيون]] [[زمرو:ريڊيو ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:نيٽ ورڪنگ هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپنيون]] [[زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن سامان وڪرو ڪندڙ]] [[زمرو:فنلينڊ جون وڊيو گيم ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جا برانڊ]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ 1865 ادارا]] [[زمرو:1910ع جي شروعاتي عوامي آڇون]] [[زمرو:يورو اسٽوڪس 50 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو: ناس ڊيڪ هيلسنڪي تي درج ٿيل ڪمپنيون]] [[زمرو:ايسپو ۾ قائم پيداوار ڪمپنيون]] [[زمرو:1865 ۾ قائم ٿيندڙ پيداوار ڪمپنيون]] [[زمرو:او ايم ايڪس هيلسنڪي 25 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:او ايم ايڪس نورڊڪ 40 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو: ٽيڪنالاجي ڪمپنيون ۾ قائم ٿيل 1865]] jnwfu1jm7hv2ki3dr42879gnmrx1x5v 376161 376160 2026-05-06T17:18:44Z Ibne maryam 17680 376161 wikitext text/x-wiki {{Short description|Finnish multinational corporation}} {{Infobox company | name = نوڪيا ڪارپوريشن<br>Nokia Corporation | logo = Nokia 2023.svg | logo_caption = سال 2023ع کان ڪمپني جو لوگو<ref>{{Cite web |last=Lindeberg |first=Rafaela |date=2023-02-27 |title=Nokia redesigns logo because people think it still makes mobile phones |url=https://www.thestar.com.my/tech/tech-news/2023/02/27/nokia-redesigns-logo-because-people-think-it-still-makes-mobile-phones |access-date= |website=The Star |language=en}}</ref> | image = Midpoint Nokia Karaportti.jpg | image_size = 260px | image_caption = [[ايسپو]]، [[فنلينڊ]] ۾ سيپٽمبر، 2019ع کان قائم ڪيل هيڊ ڪوارٽر<ref name="Nokia_headoffice">{{cite web | url = https://www.nokia.com/contact-us/ | title = Contact us | language = en | publisher = Nokia | access-date = 17 September 2019}}</ref> | native_name = نوڪيا اوئج (Nokia [[Oyj]]) | native_name_lang = fi | type = عوامي (Public) | traded_as = <small>NOKIA • NOK (NYSE)<br> component (NOKIA) (OMX Helsinki 25)<br> NOKIA • FI0009000681 • XPAR (EuronextParis)</small> | ISIN = FI0009000681 | industry = {{unbulleted list|class=nowrapٽيليڪميونيڪيشن| ٽيڪنالاجي|اليڪٽرانڪس}} | predecessors = Nokia Aktiebolag<br> Nokian Footwear<br>Kaapelitehdas<br> <small>(سال 1967ع ۾ ضم ٿيڻ کان اڳ)</small> | founded = 12 مئي 1865ع؛ 160 سال اڳ فنلينڊ جي گرانڊ ڊچي، ٽمپير ۾ | founders = {{unbulleted list|فريڊرڪ ايڊسٽم|ليو ميچلين|ايڊورڊ پولون}} | hq_location_city = ايپسو | hq_location_country = {{flag|Finland}} | area_served = سڃي دنيا ۾ | key_people = {{unbulleted list|ٽيمو هيموٽيلا (چيئرمين)|جسٽن هوٽارڊ (صدر ۽ سي اي او)}} | products = نوڪيا موبائل فون ۽ نوڪيا جي شين جي فهرست | services = | revenue = {{decrease}} 19 ارب يورو (2024ع) | revenue_year = 2024ع | operating_income = {{increase}} 2 ارب يورو (2024ع) | income_year = 2024ع | net_income = {{increase}} هڪ ارب 28 ڪروڙ يورو (2024ع) | net_income_year = 2024ع | assets = {{decrease}} 39 ارب 15 ڪروڙ يورو (2024ع) | assets_year = 2024ع | equity = {{increase}} 20 ارب 66 ڪروڙ يورو (2024ع) | equity_year = 2024ع | num_employees = {{decrease}} 78,434 | num_employees_year = 2024ع | divisions = {{unbulleted list|نوڪيا نيٽ ورڪ|نوڪيا ٽيڪنالاجيز}} | subsid = {{unbulleted list|بيل ليبز|اين جي پي ڪيپيٽل|نوئيج نيٽ ورڪ|ريڊيو فريڪوئنسي سسٽم}} | website = {{URL|https://nokia.com/}} | footnotes = <ref name="Nokia Annual Report 2024">{{cite web | url = https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/924613/000092461325000008/nok-20241231.htm | title = Nokia Annual Report 2024 (Form 20-F) | language = en | publisher = [[U.S. Securities and Exchange Commission]] | date = 13 March 2025}}</ref><ref name="YTJ">{{cite web| url= http://www.ytj.fi/yritystiedot.aspx?yavain=20939&kielikoodi=1&tarkiste=FD3B80E3D3656AD15912547886CEFA0227C1A07F&path=1547;1631;1678| title= Nokia| publisher= YTJ.fi| access-date= 2 March 2013| language= fi| url-status=dead| archive-url= https://web.archive.org/web/20130510091035/http://www.ytj.fi/yritystiedot.aspx?yavain=20939&kielikoodi=1&tarkiste=FD3B80E3D3656AD15912547886CEFA0227C1A07F&path=1547;1631;1678| archive-date= 10 May 2013| df= dmy-all}}</ref> }} '''نوڪيا ڪارپوريشن''' (Nokia Corporation) [[فنلينڊ]] ۾ قائم هڪ ملٽي نيشنل ڪمپني آهي.<ref>{{cite web |title=Articles of Association of Nokia Corporation |url=https://www.nokia.com/sites/default/files/2018-11/nokia_articles_of_association_2015.pdf |access-date=8 June 2023 |publisher=Nokia Corporation}}</ref> اها هڪ [[ٽيلي ڪميونيڪيشن|ٽيليڪميونيڪيشن]]، [[انفارميشن ٽيڪنالوجي|انفارميشن ٽيڪنالاجي]] ۽ [[ڪنزيومر اليڪٽرانڪس]] جي صنعت ۽ ڪاروبار جي ڪارپوريشن آهي. اصل ۾ سال <small>1865</small>ع ۾ ڪاٺ جي گودي جي مل جي طور تي قائم ڪيل، نوڪيا جو مکيه هيڊڪوارٽر [[هلسنڪي|هيلسنڪي]] ميٽروپوليٽن علائقي ۾ ايسپو، فنلينڊ ۾ آهي، پر ڪمپني جون اصل پاڙون پيرڪانما جي ٽيمپير علائقي ۾ آهن. <ref name="roots">[https://www.hs.fi/kaupunki/art-2000002690780.html HS: Nokian juuret ovat Tammerkosken rannalla] (in Finnish)</ref> سال <small>2020</small>ع ۾، نوڪيا <small>100</small> کان وڌيڪ ملڪن ۾ لڳ ڀڳ <small>92,000</small> ماڻهن کي ملازمت ڏني،<ref>{{Cite web|url=https://www.lightreading.com/5g/nokia-has-cut-11000-jobs-in-effort-to-boost-profit/d/d-id/767869|title=Nokia has cut 11,000 jobs in effort to boost profit|first1= Iain|last1=Morris|website=Light Reading}}</ref> <small>130</small> کان وڌيڪ ملڪن ۾ ڪاروبار ڪيو ۽ تقريبن 23 بلين يورو جي سالياني آمدني جي رپورٽ ڪئي. نوڪيا هڪ پبلڪ لميٽيڊ ڪمپني آهي جيڪا ناسڊيڪ هيلسنڪي ۽ نيو يارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج ٿيل آهي.<ref name="FAQ">{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/faq |title=Nokia&nbsp;– FAQ |publisher=Nokia Corporation |access-date=16 March 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208110105/http://www.nokia.com/about-nokia/company/faq |archive-date=8 February 2009 }}</ref> اها سال <small>2016</small>ع جي آمدني جي حساب سان دنيا جي <small>415</small> هين وڏي ڪمپني هئي.<ref>{{cite web|url=https://www.rankingthebrands.com/The-Brand-Rankings.aspx?rankingID=50&year=57|title=Fortune Global 500 (100) – 2009 (Fortune ) – Ranking The Brands|website=Rankingthebrands.com|access-date=28 March 2019}}</ref> "فارچون گلوبل <small>500</small>" جي مطابق، سال <small>2009</small>ع ۾ پنهنجي عروج تي <small>85</small>هين نمبر تي پهتي. اها "يورو اسٽوڪس <small>50</small>" اسٽاڪ مارڪيٽ انڊيڪس جو هڪ جزو آهي.<ref>{{cite news|url=http://fortune.com/global500/list/|title=''Global 500'' 2016|access-date=24 August 2017|work=Fortune|year=2017|archive-date=10 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510221016/http://fortune.com/global500/list|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.stoxx.com/index-details?symbol=SX5E|title=Euro Stoxx 50|website=Boerse-frankfurt.de|access-date=24 August 2017}}</ref> ڪمپني گذريل <small>150</small> سالن کان مختلف صنعتن ۾ ڪم ڪري رهي آهي. ان جو بنياد هڪ ڪاغذ پلپ مل جي طور تي رکيو ويو هو ۽ ڊگهي عرصي کان رٻڙ ۽ ڪيبل سان لاڳاپيل رهيو، پر سال <small>1990</small>ع کان وٺي وڏي پيماني تي ٽيليڪميونيڪيشن انفراسٽرڪچر، ٽيڪنالاجي جي ترقي ۽ لائسنسنگ تي ڌيان ڏنو آهي.<ref name="verge-newnokia">{{cite web|title=This is the new Nokia|url=https://www.theverge.com/2014/11/18/7240077/the-new-nokia|website=The Verge|date=18 November 2014|access-date=23 November 2014}}</ref> نوڪيا موبائل فون جي صنعت ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو، <small>GSM، 3G،</small> ۽ <small>LTE</small> معيارن جي ترقي ۾ مدد ڪئي. سال <small>1998</small>ع ۾ شروع ٿيندڙ هڪ ڏهاڪي تائين، نوڪيا [[موبائل فون]] ۽ اسمارٽ فونز جو سڀ کان وڏو عالمي وڪرو ڪندڙ هو. <small>2000</small>ع جي ڏهاڪي جي آخر ۾، نوڪيا خراب انتظامي فيصلن جي هڪ سلسلي جو شڪار ٿيو ۽ جلد ئي موبائل فون مارڪيٽ ۾ ان جو حصو تيزيءَ سان گهٽجي ويو. سال <small>2014</small>ع ۾ [[مائڪروسافٽ]] سان ڀائيواري ۽ ان کانپوء نوڪيا جي مارڪيٽ جدوجهد کان پوءِ، <ref name="BurningPlatform">{{cite news |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |url=http://blogs.wsj.com/tech-europe/2011/02/09/full-text-nokia-ceo-stephen-elops-burning-platform-memo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211203320/http://blogs.wsj.com/tech-europe/2011/02/09/full-text-nokia-ceo-stephen-elops-burning-platform-memo/ |archive-date=2011-02-11 |title=Full Text: Nokia CEO Stephen Elop's 'Burning Platform' Memo |date=9 February 2011 }}</ref> <ref name="Kurri.Story.Meego">{{citation |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016192931/http://taskumuro.com/artikkelit/the-story-of-nokia-meego |archive-date=2012-10-16 |url=http://taskumuro.com/artikkelit/the-story-of-nokia-meego |author=Sampsa Kurri |date=2012-10-11 |title=The story of Nokia MeeGo }}</ref> <ref>{{cite news |url=https://www.osnews.com/story/26461/the-story-of-nokias-maemo-and-meego/ |publisher=OS News |title=The story of Nokia's Maemo and MeeGo |author=Thom Holwerda |date=2012-10-11}}</ref> مائڪروسافٽ نوڪيا جو موبائل فون ڪاروبار (نوڪيا ڊيوائسز ۽ سروسز) خريد ڪيو<ref name="verge-msnokia">{{cite web|title=Microsoft buys Nokia's Devices and Services Unit, unites Windows Phone 8 and its hardware maker|url=https://www.theverge.com/2013/9/2/4688530/microsoft-buys-nokias-devices-and-services-unit-unites-windows-phone|website=The Verge |date=2 September 2013|access-date=3 September 2013}}</ref><ref name="mswsj-noki">{{cite news|last=Ovide|first=Shira|title=Microsoft in $7.17 Billion Deal for Nokia Cellphone Business|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424127887324432404579051931273019224 |newspaper=The Wall Street Journal|access-date=3 September 2013}}</ref> ۽ ان کي مائڪروسافٽ موبائل جي طور تي شامل ڪيو.<ref>{{cite web|url=http://www.cnet.com/news/microsoft-closes-nokia-deal-pays-more-than-expected/|title=Microsoft closes Nokia deal, pays more than expected|publisher=CNET}}</ref> وڪري کانپوءِ هن پنهنجي ٽيليڪميونيڪيشن انفراسٽرڪچر ڪاروبار ۽ "انٽرنيٽ آف ٿنگز" ٽيڪنالاجين تي وڌيڪ ڌيان ڏيڻ شروع ڪيو. ان جي هيئر ميپنگ ڊويزن جي تقسيم ۽ الڪاٽيل-لوسينٽ، جنهن ۾ ان جي بيل ليبز ريسرچ آرگنائيزيشن به شامل آهي، جي حصول سان نشاندهي ڪئي وئي. <ref>{{cite magazine|url=https://www.wired.com/2014/09/coupland-bell-labs/|title=The Ghost of Invention: A Visit to Bell Labs|first=Douglas|last=Coupland|magazine=Wired}}</ref> ڪمپني، پوء وٿنگز (<small>Withings</small>) جي خريداري ذريعي، ورچوئل ريئلٽي ۽ ڊجيٽل هيلٿ سان پڻ تجربا ڪيا.<ref>{{cite web|url=https://www.cnnmoney.ch/shows/newsmaker/videos/risto-siilasmaa-how-nokia-reinvented-itself|title=How Nokia reinvented itself|website=CNNMoney Switzerland|access-date=28 March 2019|archive-date=24 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024035505/https://www.cnnmoney.ch/shows/newsmaker/videos/risto-siilasmaa-how-nokia-reinvented-itself|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url = http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/01/14/nokia-celebrates-first-day-of-combined-operations-with-alcatel-lucent/ |title = Nokia celebrates first day of combined operations with Alcatel-Lucent |publisher = Nokia |access-date = 15 January 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160116173207/http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/01/14/nokia-celebrates-first-day-of-combined-operations-with-alcatel-lucent |archive-date = 16 January 2016 |url-status = dead |df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web|url=http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/04/26/nokia-plans-to-acquire-withings-to-accelerate-entry-into-digital-health|title=Nokia plans to acquire Withings to accelerate entry into Digital Health|date=26 April 2016|access-date=1 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160519223456/http://company.nokia.com/en/news/press-releases/2016/04/26/nokia-plans-to-acquire-withings-to-accelerate-entry-into-digital-health|archive-date=19 May 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.zdnet.com/article/mobile-phones-are-our-history-not-our-future-nokia-on-where-next-for-hardware/|title='Mobile phones are our history, not our future': Nokia on where next for hardware|first=Jo|last=Best|publisher=ZDNet|access-date=28 March 2019}}</ref> نوڪيا برانڊ سال <small>2016</small>ع ۾ <small>HMD</small> سان لائسنسنگ انتظام ذريعي موبائل ۽ اسمارٽ فون جي مارڪيٽ ۾ واپس آيو.<ref>{{Cite web|last=Scott Barr|first=Chris|date=18 May 2016|title=Microsoft sells Nokia brand use to Foxconn and HMD global|url=https://www.slashgear.com/microsoft-sells-nokia-brand-to-foxconn-and-hmd-global-18440501/|access-date=16 May 2017|website=|publisher=SlashGear}}</ref> نوڪيا اڪثر وڏن موبائل فون وينڊرز لاءِ هڪ وڏو پيٽنٽ لائسنس ڏيندڙ رهيو آهي. <ref>{{cite web|url=https://filinganalytics.io/2018/05/24/nokias-key-to-success-a-strong-portfolio-combined-with-aggressive-licensing/|title=Nokia's key to success: A strong portfolio combined with aggressive licensing – Filing Analytics|website=Filinganalytics.io|access-date=28 March 2019}}</ref> سال <small>2018</small>ع تائين، نوڪيا دنيا جو ٽيون نمبر وڏو نيٽورڪ سامان ٺاهيندڙ هو.<ref>{{cite web|url=https://uk.reuters.com/article/uk-telecoms-networks-ericsson-idUKKCN1L80WV|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328184729/https://uk.reuters.com/article/uk-telecoms-networks-ericsson-idUKKCN1L80WV|url-status=dead|archive-date=28 March 2019|title=Ericsson, Samsung gain share in network gear as ZTE slumps|date=23 August 2018|access-date=28 March 2019|website=Reuters.com}}</ref> ڪمپني کي فنلينڊ جي ماڻهن پاران قومي فخر سان ڏٺو ويندو آهي ڇاڪاڻ ته ان جو موبائل فون ڪاروبار ان کي فنلينڊ مان دنيا جي سڀ کان وڏي ڪمپني ۽ برانڊ بڻايو. <ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2013/sep/04/nokia-finland-microsoft-startups|title=Nokia: Finland mourns the demise of its proud tech heritage|first=Antti|last=Vilpponen|date=4 September 2013 |newspaper=The Guardian}}</ref>سال <small>2000</small>ع ۾ پنهنجي عروج تي، نوڪيا ملڪ جي جي ڊي پي جو %4، ڪل برآمدات جو %21 ۽ ناسڊيڪ هيلسنڪي مارڪيٽ ڪيپيٽل جو %70 حصو ورتو.<ref>{{cite magazine|url=https://www.wired.co.uk/article/finland-and-nokia|title=Finland and Nokia: an affair to remember|first=Gordon|last=Kelly|magazine=Wired UK}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.livemint.com/Companies/PwBwCojcrsb9gITrCWCdlM/Finland-mourns-loss-of-national-icon-Nokia.html|title=Finland mourns loss of national icon Nokia|last=Bloomberg|date=4 September 2013}}</ref>{{coord|60.225|24.756|type:landmark|display=title}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Portal|Companies|Telecommunication|Finland}} {{Sister project links|Nokia}} *{{Official website}} {{Authority control|state=expanded}} [[زمرو:نوڪيا ڪارپوريشن]] [[زمرو:فن لينڊ]] [[زمرو:ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون موبائل فون ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ قائم ٿيندڙ ملٽي نيشنل ڪمپنيون]] [[زمرو:ريڊيو ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:نيٽ ورڪنگ هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپنيون]] [[زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن سامان وڪرو ڪندڙ]] [[زمرو:فنلينڊ جون وڊيو گيم ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جا برانڊ]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ 1865 ادارا]] [[زمرو:1910ع جي شروعاتي عوامي آڇون]] [[زمرو:يورو اسٽوڪس 50 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو: ناس ڊيڪ هيلسنڪي تي درج ٿيل ڪمپنيون]] [[زمرو:ايسپو ۾ قائم پيداوار ڪمپنيون]] [[زمرو:1865 ۾ قائم ٿيندڙ پيداوار ڪمپنيون]] [[زمرو:او ايم ايڪس هيلسنڪي 25 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:او ايم ايڪس نورڊڪ 40 ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو: ٽيڪنالاجي ڪمپنيون ۾ قائم ٿيل 1865]] nky039499dmw7ojunny983i9382a3xx 14 96146 376129 2026-05-06T12:06:31Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون موبائل فون ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ قائم ٿيندڙ ملٽي نيشنل ڪمپنيون]] 376129 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون موبائل فون ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ قائم ٿيندڙ ملٽي نيشنل ڪمپنيون]] 1ytu8mtit8herbc4wf931mq54767iec 376136 376129 2026-05-06T12:15:51Z Ibne maryam 17680 /* */ 376136 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون موبائل فون ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ قائم ٿيندڙ ملٽي نيشنل ڪمپنيون]] ncpkazmu4agkgj26gprhm8krpqy8ay5 376175 376136 2026-05-06T17:44:59Z Ibne maryam 17680 /* */ 376175 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون موبائل فون ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ٽيليڪميونيڪيشن ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ ۾ قائم ٿيندڙ ملٽي نيشنل ڪمپنيون]] qwstxr93k2490gbpadtsd5g068cu7qm 14 96147 376130 2026-05-06T12:07:59Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ڪمپنيون]] 376130 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:فنلينڊ جون ڪمپنيون]] bl5usv9vgpxkkuz9ln5yj87gkxf0ij3 376131 376130 2026-05-06T12:08:14Z Ibne maryam 17680 /* */ 376131 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:فن لينڊ جون ڪمپنيون]] p02d2sddyfwwmhjqhfx98ncvd4p0knw 14 96148 376132 2026-05-06T12:10:19Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ڪمپيوٽر]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر]] [[زمرو:ڪمپنيون بلحاظ صنعت]] 376132 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر]] [[زمرو:ڪمپنيون بلحاظ صنعت]] b2x94vmvxngrsprthw5t3yr6banv3au 14 96149 376133 2026-05-06T12:13:28Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:فنلينڊ جون ڪمپنيون]] [[زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن جون ڪمپنيون]] 376133 wikitext text/x-wiki [[زمرو:فنلينڊ جون ڪمپنيون]] [[زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن جون ڪمپنيون]] 1xd1o22gepn01xpgrpoi80nx6wm5f2b 376134 376133 2026-05-06T12:13:43Z Ibne maryam 17680 /* */ 376134 wikitext text/x-wiki [[زمرو:فن لينڊ جون ڪمپنيون]] [[زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن جون ڪمپنيون]] dljv6yhn46lxlnqhftbv49arf8q7nyv 14 96150 376135 2026-05-06T12:14:05Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن]] [[زمرو:ڪمپنيون بلحاظ صنعت]] 376135 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن]] [[زمرو:ڪمپنيون بلحاظ صنعت]] 6q5fcwv4wk540y8j90555t7kogdmuka 10 96151 376142 2026-05-06T15:26:51Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- زمرا ھن صفحي جي ھيٺان شامل ڪريو ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي شامل ڪريو --> {{High-use|risk}} {{Template redirect|sfnnb}} {{Lua|Module:Footnotes|Module:Check for unknown parameters}} '''مختصر فوٽ نوٽ سانچو''' {{tl|sfn}} ھڪ مختصر [[وڪيپيڊيا:حوالا ڏيڻ#مختصر حوالا|ليکڪ–سال حوالو]] وڪيپيڊيا:حوالا ڏيڻ|فو... 376142 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا ھن صفحي جي ھيٺان شامل ڪريو ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي شامل ڪريو --> {{High-use|risk}} {{Template redirect|sfnnb}} {{Lua|Module:Footnotes|Module:Check for unknown parameters}} '''مختصر فوٽ نوٽ سانچو''' {{tl|sfn}} ھڪ مختصر [[وڪيپيڊيا:حوالا ڏيڻ#مختصر حوالا|ليکڪ–سال حوالو]] [[وڪيپيڊيا:حوالا ڏيڻ|فوٽ نوٽ]] ۾ ٺاھي ٿو، جنھن ۾ ساڳئي صفحي تي موجود پھرين ملندڙ [[وڪيپيڊيا:حوالو سانچا|حوالو سانچي]] ڏانھن ھڪ طرفي ڳنڍڻي ھوندي آھي۔ ھي پاڻمرادو ساڳيا فوٽ نوٽ گڏ ڪري سگھي ٿو۔ {{Harvard citation documentation|sfn|noref=1}} == TemplateData == {{TemplateDataHeader}} <templatedata> { "params": { "1": { "description": "پھرين (يا واحد) ليکڪ جو آخري نالو", "required": true, "example": "Smith", "type": "line", "suggested": true, "label": "ليکڪ جو آخري نالو" }, "2": { "description": "ھڪ ليکڪ واري حوالي لاءِ سال، يا ٻن يا وڌيڪ ليکڪن واري حوالي لاءِ ٻئي ليکڪ جو آخري نالو", "required": true, "example": "2006", "type": "string", "suggested": true, "label": "ٻيو ليکڪ يا سال" }, "3": { "description": "ٻن ليکڪن واري حوالي لاءِ سال، يا ٽن يا وڌيڪ ليکڪن واري حوالي لاءِ ٽئين ليکڪ جو آخري نالو", "type": "string", "label": "ٽيون ليکڪ يا سال" }, "4": { "description": "ٽن ليکڪن واري حوالي لاءِ سال، يا چئن ليکڪن واري حوالي لاءِ چوٿين ليکڪ جو آخري نالو", "type": "string", "label": "چوٿون ليکڪ يا سال" }, "5": { "description": "چئن ليکڪن واري حوالي لاءِ سال", "type": "number", "label": "سال (جيڪڏهن چار ليکڪ شامل ھجن)" }, "p": { "description": "ماخذ ۾ صفحي جو نمبر، جيڪڏھن لاڳاپيل معلومات ھڪ ئي صفحي تي ھجي (گھڻن صفحن لاءِ «pp» پيراميٽر، ۽ ٻين جڳھاڻين معلومات لاءِ «loc» پيراميٽر استعمال ڪريو)", "suggested": true, "aliases": [ "page" ], "example": "42", "type": "line", "label": "صفحو" }, "pp": { "description": "ماخذ ۾ صفحن جا نمبر", "aliases": [ "pages" ], "example": "23–24", "type": "line", "label": "صفحا" }, "ps": { "description": "جملي جي پڇاڙيءَ واري نقطي کي مٽائڻ لاءِ پويان متن", "example": "none", "type": "string", "label": "پوسٽ اسڪرپٽ" }, "loc": { "description": "ماخذ ۾ جڳھ", "example": "سيڪشن 7", "type": "line", "label": "جڳھ", "aliases": [ "at" ] }, "group": { "label": "گروپ", "description": "فوٽ نوٽ لاءِ حوالن جو گروپ", "type": "string" } }, "description": "ھي سانچو فوٽ نوٽ ۾ مختصر ليکڪ–سال حوالو ٺاھي ٿو۔ اھو اوھان کي ھارورڊ حوالن (يعني قوسين وارا مختصر حوالا) ذريعي قطارن اندر حوالن کي سندن مڪمل ڪتابياتي حوالن سان ڳنڍڻ جي اجازت ڏئي ٿو۔", "format": "inline" } </templatedata> == پڻ ڏسو == * {{tl|p.}} – صفحي نمبر جو حوالو ڏيڻ لاءِ * {{tl|r}} – صفحو/صفحا مقرر ڪرڻ ۽ حوالو ڏيڻ لاءِ * {{tl|rp}} – صفحو/صفحا حوالي لاءِ * {{tl|Sfnm}} – گھڻن ماخذن لاءِ * {{tl|SfnRef}} – حوالو اينڪر لاءِ * {{tl|Sfnlink}} – ھڪ طرفي ڳنڍڻين لاءِ، خاص طور [[وڪيپيڊيا:LDR|LDRs]] مان * {{tl|efn}} – وضاحتي فوٽ نوٽن لاءِ {{Wikipedia referencing}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- ھن سٽ کان ھيٺ زمرا شامل ڪريو؛ بين الويڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:ليکڪ–سال حوالا سانچا]] [[زمرو:فوٽ نوٽ سانچا]] [[زمرو:اھڙا سانچا جيڪي نالي وارا حوالا ٺاھين ٿا]] }}</includeonly> 3fuo7b73vfcugq843z3yccpwqx7tyt6 10 96152 376143 2026-05-06T15:37:36Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} {{High-use}} {{Transwiki guide |small=yes |سانچو:Reflist/Transwiki guide}} <!-- زمرا ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون ھن صفحي جي ھيٺان شامل ڪريو۔ --> '''وضاحتي حاشيا''' يا '''Efn''' اھي حاشيا آھن جيڪي گڏ ڏنل متن جي حمايت ڪندڙ [[وپ:قابل اعتماد ذريعا|ذريعي]] جي حوالي کان سواءِ يا ان کان وڌيڪ وضاحت مهيا ڪن ٿ... 376143 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{High-use}} {{Transwiki guide |small=yes |سانچو:Reflist/Transwiki guide}} <!-- زمرا ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون ھن صفحي جي ھيٺان شامل ڪريو۔ --> '''وضاحتي حاشيا''' يا '''Efn''' اھي حاشيا آھن جيڪي گڏ ڏنل متن جي حمايت ڪندڙ [[وپ:قابل اعتماد ذريعا|ذريعي]] جي حوالي کان سواءِ يا ان کان وڌيڪ وضاحت مهيا ڪن ٿا۔ پھريون بي نالو پيراميٽر حاشيي جي مواد طور ڏيکاريو ويندو آھي۔ {{hatnote|'''نوٽ''': جيڪڏهن نوٽ جي مواد ۾ "{{=}}" اکر موجود هجي، تہ حوالو غلطي ظاهر ٿيندي؛ غلطي درست ڪرڻ لاءِ مواد کان اڳ {{para|1}} (يا ان جا متبادل {{para|text}}، {{para|reference}}، يا {{para|content}}) شامل ڪريو۔}} ھيٺ ڏنل وضاحت [[مدد:حاشيا#حاشيا: اڳواٽ مقرر ڪيل گروھ]] مان شامل ڪئي وئي آھي۔ {{#section:Help:footnotes|pregroup}} ==مثالي مضمون== * [[لاجڪ ٿيورسٽ]] (مختصر مضمون جيڪو بنيادي استعمال ڏيکاري ٿو) * [[چائنيز روم]] (ڊگهو ۽ پيچيده مضمون جيڪو سڀئي خاصيتون استعمال ڪري ٿو: نالي وارا حاشيا، فهرست ذريعي مقرر ڪيل نوٽ وغيره) * [[برازيل جي سلطنت]] * [[جان ڊيفنبيڪر]] (جنهن ۾ name= ۽ <nowiki>{{notes}}</nowiki> اندر نوٽس موجود آهن) * [[USS Monitor|USS ''Monitor'']] <includeonly>{{sandbox other|| <!-- زمرا ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون هتي شامل ڪريو: --> [[زمرو:وضاحتي حاشيي جا سانچا]] [[زمرو:سانچا جيڪي نالي وارا حوالا پيدا ڪن ٿا]] }}</includeonly> == Template data == Description: <templatedata> { "description": "وضاحتي حاشيو شامل ڪري ٿو۔ نوٽس کي نالو ڏئي ۽ گروپ بندي ڪري سگھجي ٿو۔", "params": { "1": { "aliases": [ "reference", "text", "content" ], "label": "نوٽ", "description": "نوٽ جو متن", "type": "content", "suggested": true }, "name": { "label": "حوالو نالو", "description": "نوٽ جو حوالو نالو", "type": "string" }, "group": { "label": "حوالو گروپ", "description": "اھو ترتيب ڏنل گروپ جنھن سان نوٽ تعلق رکي ٿو۔ اڻڄاتل قدرن کي \"lower-alpha\" طور ورتو ويندو۔", "type": "string", "suggestedvalues": [ "upper-alpha", "lower-greek", "note", "lower-roman", "upper-roman" ], "default": "lower-alpha" } } } </templatedata> == پڻ ڏسو == * [[سانچو:Cref]] - ھڪ دستي متبادل نظام gjrpsxis5xbej3zlzk1nl42wthj8oc9 376144 376143 2026-05-06T15:38:13Z Intisar Ali 8681 376144 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{High-use}} {{Transwiki guide |small=yes |سانچو:Reflist/Transwiki guide}} <!-- زمرا ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون ھن صفحي جي ھيٺان شامل ڪريو۔ --> '''وضاحتي حاشيا''' يا '''Efn''' اھي حاشيا آھن جيڪي گڏ ڏنل متن جي حمايت ڪندڙ [[وپ:قابل اعتماد ذريعا|ذريعي]] جي حوالي کان سواءِ يا ان کان وڌيڪ وضاحت مهيا ڪن ٿا۔ پھريون بي نالو پيراميٽر حاشيي جي مواد طور ڏيکاريو ويندو آھي۔ {{hatnote|'''نوٽ''': جيڪڏهن نوٽ جي مواد ۾ "{{=}}" اکر موجود هجي، تہ حوالو غلطي ظاهر ٿيندي؛ غلطي درست ڪرڻ لاءِ مواد کان اڳ {{para|1}} (يا ان جا متبادل {{para|text}}، {{para|reference}}، يا {{para|content}}) شامل ڪريو۔}} ھيٺ ڏنل وضاحت [[مدد:حاشيا#حاشيا: اڳواٽ مقرر ڪيل گروھ]] مان شامل ڪئي وئي آھي۔ {{#section:Help:footnotes|pregroup}} ==مثالي مضمون== * [[لاجڪ ٿيورسٽ]] (مختصر مضمون جيڪو بنيادي استعمال ڏيکاري ٿو) * [[چائنيز روم]] (ڊگهو ۽ پيچيده مضمون جيڪو سڀئي خاصيتون استعمال ڪري ٿو: نالي وارا حاشيا، فهرست ذريعي مقرر ڪيل نوٽ وغيره) * [[برازيل جي سلطنت]] * [[جان ڊيفنبيڪر]] (جنهن ۾ name= ۽ <nowiki>{{notes}}</nowiki> اندر نوٽس موجود آهن) * [[USS Monitor|USS ''Monitor'']] <includeonly>{{sandbox other|| <!-- زمرا ۽ بين الويڪي ڳنڍڻيون هتي شامل ڪريو: --> [[زمرو:وضاحتي حاشيي جا سانچا]] [[زمرو:سانچا جيڪي نالي وارا حوالا پيدا ڪن ٿا]] }}</includeonly> == سانچائي ڊيٽا == Description: <templatedata> { "description": "وضاحتي حاشيو شامل ڪري ٿو۔ نوٽس کي نالو ڏئي ۽ گروپ بندي ڪري سگھجي ٿو۔", "params": { "1": { "aliases": [ "reference", "text", "content" ], "label": "نوٽ", "description": "نوٽ جو متن", "type": "content", "suggested": true }, "name": { "label": "حوالو نالو", "description": "نوٽ جو حوالو نالو", "type": "string" }, "group": { "label": "حوالو گروپ", "description": "اھو ترتيب ڏنل گروپ جنھن سان نوٽ تعلق رکي ٿو۔ اڻڄاتل قدرن کي \"lower-alpha\" طور ورتو ويندو۔", "type": "string", "suggestedvalues": [ "upper-alpha", "lower-greek", "note", "lower-roman", "upper-roman" ], "default": "lower-alpha" } } } </templatedata> == پڻ ڏسو == * [[سانچو:Cref]] - ھڪ دستي متبادل نظام lyjjjjyckjeun5ah1vdo1xyy8l4row1 10 96153 376145 2026-05-06T15:39:48Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: ھيٺ ڏنل مرحلا تفصيل سان بيان ڪن ٿا تہ [[سانچو:Reflist]] کي انگريزي وڪيپيڊيا تي ڪيئن لاڳو ڪيو ويو آھي۔ جيڪڏهن [[سانچو:Reflist]] جي بلڪل ساڳي ڪاپي ٻين وڪيميڊيا منصوبن ڏانھن منتقل ڪئي وڃي، تہ ھيٺ ڏنل شيون نقل ڪرڻيون پونديون (۽ توھانجي منصوبي جي ضرورتن مطابق ترميم ڪرڻي پوندي)۔ م... 376145 wikitext text/x-wiki ھيٺ ڏنل مرحلا تفصيل سان بيان ڪن ٿا تہ [[سانچو:Reflist]] کي انگريزي وڪيپيڊيا تي ڪيئن لاڳو ڪيو ويو آھي۔ جيڪڏهن [[سانچو:Reflist]] جي بلڪل ساڳي ڪاپي ٻين وڪيميڊيا منصوبن ڏانھن منتقل ڪئي وڃي، تہ ھيٺ ڏنل شيون نقل ڪرڻيون پونديون (۽ توھانجي منصوبي جي ضرورتن مطابق ترميم ڪرڻي پوندي)۔ مھرباني ڪري تبديليءَ جي خلاصو (edit summary) ۾ ھيٺ ڏيکاريل متن جھڙو خلاصو استعمال ڪريو تہ جيئن تاريخ مان معلوم ٿي سگھي تہ ھر صفحو ڪٿان آندو ويو آھي۔ 3mxl2piyh2dr7uxyhi4aidt8y6glvtl 376146 376145 2026-05-06T15:42:07Z Intisar Ali 8681 /* */ 376146 wikitext text/x-wiki ھيٺ ڏنل مرحلا تفصيل سان بيان ڪن ٿا تہ [[سانچو:Reflist]] کي انگريزي وڪيپيڊيا تي ڪيئن لاڳو ڪيو ويو آھي۔ جيڪڏهن [[سانچو:Reflist]] جي بلڪل ساڳي ڪاپي ٻين وڪيميڊيا منصوبن ڏانھن منتقل ڪئي وڃي، تہ ھيٺ ڏنل شيون نقل ڪرڻيون پونديون (۽ توھانجي منصوبي جي ضرورتن مطابق ترميم ڪرڻي پوندي)۔ مھرباني ڪري تبديليءَ جي خلاصو (edit summary) ۾ ھيٺ ڏيکاريل متن جھڙو خلاصو استعمال ڪريو تہ جيئن تاريخ مان معلوم ٿي سگھي تہ ھر صفحو ڪٿان آندو ويو آھي۔ == ايڪسٽينشنون == پڪ ڪريو تہ توھانجي منصوبي ۾ ھيٺيون ايڪسٽينشنون انسٽال ٿيل ۽ سندن جديد نسخا استعمال ٿي رھيا آھن: * [[:mw:Extension:Cite|سائيٽ]] * [[:mw:Extension:ParserFunctions|پارسر فنڪشنس]] * [[:mw:Extension:TemplateStyles|ٽيمپليٽ اسٽائلز]] * [[:mw:Extension:Scribunto|اسڪرِبُنٽو]] == ھيٺيان سانچا ۽ سسٽم پيغام ٺاھيو يا ترميم ڪريو == {| class="wikitable" ! سانچو يا سسٽم پيغام !! تبديليءَ جو خلاصو |- | [[سانچو:Reflist]] || <code><nowiki>ڪاپي ڪيو [[:en:Template:Reflist]] مان</nowiki></code> |- | [[سانچو:Reflist/styles.css]] || <code><nowiki>ڪاپي ڪيو [[:en:Template:Reflist/styles.css]] مان</nowiki></code> |- | [[MediaWiki:Cite references link many format]] || <code><nowiki>ڪاپي ڪيو [[:en:MediaWiki:Cite references link many format]] مان</nowiki></code> |- | [[MediaWiki:Cite references link many format backlink labels]] || <code><nowiki>ڪاپي ڪيو [[:en:MediaWiki:Cite references link many format backlink labels]] مان</nowiki></code> |- | [[MediaWiki:Cite link label group-decimal]] || <code><nowiki>ڪاپي ڪيو [[:en:MediaWiki:Cite link label group-decimal]] مان</nowiki></code> |- | [[MediaWiki:Cite link label group-lower-alpha]] || <code><nowiki>ڪاپي ڪيو [[:en:MediaWiki:Cite link label group-lower-alpha]] مان</nowiki></code> |- | [[MediaWiki:Cite link label group-lower-greek]] || <code><nowiki>ڪاپي ڪيو [[:en:MediaWiki:Cite link label group-lower-greek]] مان</nowiki></code> |- | [[MediaWiki:Cite link label group-lower-roman]] || <code><nowiki>ڪاپي ڪيو [[:en:MediaWiki:Cite link label group-lower-roman]] مان</nowiki></code> |- | [[MediaWiki:Cite link label group-upper-alpha]] || <code><nowiki>ڪاپي ڪيو [[:en:MediaWiki:Cite link label group-upper-alpha]] مان</nowiki></code> |- | [[MediaWiki:Cite link label group-upper-roman]] || <code><nowiki>ڪاپي ڪيو [[:en:MediaWiki:Cite link label group-upper-roman]] مان</nowiki></code> |} == ٽريڪنگ زمرو == ٽريڪنگ زمرو [[:زمرو:صفحا جيڪي reflist کي اڻڄاتل پيرا ميٽرن سان استعمال ڪن ٿا]] ھيٺين سانچن کي استعمال ڪري ٿو: {| class="wikitable" ! سانچو !! تبديليءَ جو خلاصو |- | [[ماڊيول:Check for unknown parameters]] || <code><nowiki>ڪاپي ڪيو [[:en:Module:Check for unknown parameters]] مان</nowiki></code> |- | [[سانچو:Main other]] || <code><nowiki>ڪاپي ڪيو [[:en:Template:Main other]] مان</nowiki></code> |} == اختياري == ڊيفالٽ مٿي ويندڙ تير (↑) کي [[ڪيريٽ]] (^) سان مٽائڻ لاءِ: {| class="wikitable" ! سانچو !! تبديليءَ جو خلاصو |- | [[MediaWiki:Cite references link one]] || <code><nowiki>ڪاپي ڪيو [[:en:MediaWiki:Cite references link one]] مان</nowiki></code> |- | [[MediaWiki:Cite references link many]] || <code><nowiki>ڪاپي ڪيو [[:en:MediaWiki:Cite references link many]] مان</nowiki></code> |} == سي ايس ايس سپورٽ == ھيٺ ڏنل CSS کي [[MediaWiki:Common.css]] ۾ ڪاپي ڪريو۔ → <code><nowiki>ڪاپي ڪيو [[:en:MediaWiki:Common.css]] مان</nowiki></code> <syntaxhighlight lang="css"> /* حوالن جي فھرست کي ننڍو ڏيکاريو */ ol.references { font-size: 90%; /* ڊيفالٽ فونٽ سائيز */ margin-bottom: 0.5em; } </syntaxhighlight> == پڻ ڏسو == '''نوٽ''': اھي وڪيميڊيا منصوبا جيڪي [[:mw:Contributors/Projects/Columns for references|حوالن لاءِ خودڪار ڪالم]] استعمال ڪن ٿا، تن ۾ 'wgCiteResponsiveReferences' کي [https://gerrit.wikimedia.org/r/#/c/371630/4/wmf-config/InitialiseSettings.php InitialiseSettings.php] تي true مقرر ڪيو ويو آھي۔ جيڪڏھن توھان چاھيو تہ ھي خصوصيت توھانجي مقامي وڪي تي فعال ڪئي وڃي، تہ مھرباني ڪري [https://phabricator.wikimedia.org/maniphest/task/edit/form/1/?projects=Cite,VisualEditor,Wikimedia-Site-requests&title=Convert%20reference%20lists%20over%20to%20`responsive`%20on%20XXwiki&priority=10&parent=159895 ھن اڳواٽ تيار ٿيل فئبريڪيٽر ٽاسڪ] کي ڀري [[فئبريڪيٽر]] تي ھڪ ٽاسڪ داخل ڪريو۔ * [[:mw:Extension:Cite|ايڪسٽينشن: سائيٽ]] * [[:mw:Extension:CiteThisPage|ايڪسٽينشن: سائيٽ دس پيج]] {{transclusionless}} ebr0erihc667thasyz2c98c6bj19yrf 10 96154 376148 2026-05-06T16:14:10Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!--زمرا ھيٺان ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو؛ بين الوڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي شامل ڪريو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]])--> == مقصد == ھي سانچو ان لفظ کي نشان لڳائڻ لاءِ استعمال ٿيندو آھي جنھن سان وڪيپيڊيا ۾ موادي نوٽ ڳنڍڻو ھجي۔ موادي نوٽ پاڻ ٺاھڻ لاءِ [[سانچو:Cnote]] استعمال ڪ... 376148 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!--زمرا ھيٺان ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو؛ بين الوڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا تي شامل ڪريو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]])--> == مقصد == ھي سانچو ان لفظ کي نشان لڳائڻ لاءِ استعمال ٿيندو آھي جنھن سان وڪيپيڊيا ۾ موادي نوٽ ڳنڍڻو ھجي۔ موادي نوٽ پاڻ ٺاھڻ لاءِ [[سانچو:Cnote]] استعمال ڪريو۔ ساڳئي فوٽ نوٽ جي گھڻن استعمالن لاءِ [[سانچو:Cref2]] ڏسو۔ <table width=80% align=center border=1><tr><td> <blockquote>نوٽ: '''مواد جا نوٽ''' جيڪي {{tl|cref}} ۽ {{tl|cnote}} سان ٺاھيا وڃن ٿا، سي '''ماخذ نوٽن''' سان گڏ به ھڪ ئي مضمون ۾ موجود ٿي سگھن ٿا، جيڪي [[mw:Extension:Cite/Cite.php|cite.php]] نظام استعمال ڪن ٿا۔ ھي ٻئي نظام ڪنھن به صورت ۾ ھڪ ٻئي ۾ مداخلت نٿا ڪن۔</blockquote> </td></tr></table> == استعمال == *<kbd><nowiki>{{cref|{{{1}}}}}</nowiki></kbd> <pre> {{cref |ھتي موادي نوٽ جو نالو داخل ڪريو }} </pre> === گھربل پيراميٽر === * <nowiki>{{{1}}}</nowiki>: ان موادي نوٽ جو نالو جنھن ڏانھن ھي نشان اشارو ڪندو۔ == عملي مثال == لفظ "ڀاءُ" سان ڳنڍيل موادي نوٽ ڏسڻ لاءِ [[Early life of Plato#ref a]] ڏسو۔ == پڻ ڏسو == * [[وڪيپيڊيا:حوالو سانچا]] – لاڳاپيل سانچا * [[وڪيپيڊيا:ماخذن جا حوالا ڏيڻ]] – طرزِ رهنمائي * [[وڪيپيڊيا:وڪي پروجيڪٽ وڪيسائيٽ]] * [[سانچو:Cite book]] * [[سانچو:Cite news]] * [[سانچو:Efn]] – وضاحتي فوٽ نوٽن جو وڏي پيماني تي استعمال ٿيندڙ متبادل نظام <includeonly>{{Sandbox other|| <!----زمرا ھن لڪير کان ھيٺ شامل ڪريو؛ بين الوڪي ڳنڍڻيون وڪيڊيٽا ڏانھن----> [[زمرو:وضاحتي فوٽ نوٽ سانچا]] [[زمرو:اِن لائين سانچا|{{PAGENAME}}]] [[fr:Modèle:Cref]] }}</includeonly> bmv2nsxn93ibyslhfihi30e50nlnwfk 10 96155 376150 2026-05-06T16:36:07Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <noinclude>{{pp-template}}</noinclude> {{Documentation subpage}} {{High-risk}} {{cascade-protected template}} {{csdoc|lua}} {{csdoc|cs1}} {{csdoc|lead|ڇپيل، وڊيو، آڊيو يا ويب تي خبرن وارا مضمون}} 376150 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template}}</noinclude> {{Documentation subpage}} {{High-risk}} {{cascade-protected template}} {{csdoc|lua}} {{csdoc|cs1}} {{csdoc|lead|ڇپيل، وڊيو، آڊيو يا ويب تي خبرن وارا مضمون}} jje02kgo7lou2kskup6yfpmx6zif0f9 376151 376150 2026-05-06T16:44:48Z Intisar Ali 8681 /* */ 376151 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template}}</noinclude> {{Documentation subpage}} {{High-risk}} {{cascade-protected template}} {{csdoc|lua}} {{csdoc|cs1}} {{csdoc|lead|ڇپيل، وڊيو، آڊيو يا ويب تي خبرن وارا مضمون}} == استعمال == {{csdoc|usage}} {{csdoc|usage common}} ;تصديق ٿيل ليکڪ سان خبر واري مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;تصديق ٿيل ليکڪ کانسواءِ خبر واري مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |author=<!-- بيان ٿيل ناھي --> |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;اھڙي آن لائن خبر واري مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ جيڪو آرڪائيو ٿيل ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;پرڏيھي ٻوليءَ ۾ لکيل خبر واري مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |trans-title= |work= |language= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;رڪنيت گھرندڙ معلومات گڏ ڪندڙ خدمت تي پي ڊي ايف طور ٻيھر شايع ٿيل، آرڪائيو ٿيل، ٻن ليکڪن واري، پرڏيھي ٻوليءَ جي خبر واري مضمون جو حوالو ڏيڻ ۽ اقتباس ڪرڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title= |url= |url-access= |trans-title= |format= |work= |language= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |via= |quote=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage full}} <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last1= |first1= |author-link1= |last2= |first2= |author-link2= |display-authors= |author-mask1= |author-mask2= |collaboration= |df= |date= |year= |orig-date= |orig-year= |location= |editor-last1= |editor-first1= |editor-link1= |editor-last2= |editor-first2= |editor-link2= |display-editors= |editor-mask1= |editor-mask2= |title= |script-title= |title-link= |url= |url-access= |trans-title= |format= |department= |work= |script-work= |trans-work= |type= |series= |language= |volume= |issue= |interviewer-last1= |interviewer-first1= |interviewer-link1= |interviewer-last2= |interviewer-first2= |interviewer-link2= |display-interviewers= |interviewer-mask1= |interviewer-mask2= |translator-last1= |translator-first1= |translator-link1= |translator-last2= |translator-first2= |translator-link2= |display-translators= |translator-mask1= |translator-mask2= |others= |name-list-style= |edition= |publication-place= |publisher= |publication-date= |agency= |minutes= |time-caption= |time= |page= |pages= |at= |no-pp= |arxiv= |asin= |asin-tld= |bibcode= |bibcode-access= |biorxiv= |citeseerx= |doi= |doi-access= |doi-broken-date= |eissn= |hdl= |hdl-access= |isbn= |ismn= |issn= |jfm= |jstor= |jstor-access= |lccn= |medrxiv= |mr= |oclc= |ol= |ol-access= |osti= |osti-access= |pmc= |pmc-embargo-date= |pmid= |rfc= |sbn= |ssrn= |s2cid= |s2cid-access= |zbl= |id= |url-status= |archive-url= |archive-format= |archive-date= |access-date= |via= |quote-page= |quote-pages= |quote= |script-quote= |trans-quote= |mode= |ref= |postscript=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage vertical common}} <!-- مھرباني ڪري ھن فھرست کي جائزي واري صفحي [[وڪيپيڊيا:حوالو سانچا#مثال]] تي لاڳاپيل فھرست سان ھم وقت رکو --> ;تصديق ٿيل ليکڪ سان خبر واري مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;تصديق ٿيل ليکڪ کانسواءِ خبر واري مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |author = <!-- بيان ٿيل ناھي --> |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;اھڙي آن لائن خبر واري مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ جيڪو آرڪائيو ٿيل ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |url-status = |archive-url = |archive-date = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;پرڏيھي ٻوليءَ ۾ لکيل خبر واري مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |trans-title = |work = |language = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;رڪنيت گھرندڙ معلومات گڏ ڪندڙ خدمت تي پي ڊي ايف طور ٻيھر شايع ٿيل، آرڪائيو ٿيل، ٻن ليکڪن واري، پرڏيھي ٻوليءَ جي خبر واري مضمون جو حوالو ڏيڻ ۽ اقتباس ڪرڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last1 = |first1 = |last2 = |first2 = |date = |title = |url = |url-access = |trans-title = |format = |work = |language = |location = |publisher = |url-status = |archive-url = |archive-date = |access-date = |via = |quote = }} </syntaxhighlight> {{end}} {| class="wikitable" |+ عمودي صورت ۾ پيراميٽرن جو مڪمل سيٽ ! پيراميٽر !! اڳواٽ گھرجون !! مختصر ھدايتون / نوٽس !! عمودي فھرست |- | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} | | ليکڪ جو آخري نالو يا ھڪ نالي وارو ليکڪ. ڳنڍڻي نه ڏيو. | rowspan="124" style="vertical-align:top;" | <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last1 = |first1 = |author-link1 = |last2 = |first2 = |author-link2 = |display-authors = |author-mask1 = |author-mask2 = |collaboration = |df = |date = |year = |orig-date = |orig-year = |location = |editor-last1 = |editor-first1 = |editor-link1 = |editor-last2 = |editor-first2 = |editor-link2 = |display-editors = |editor-mask1 = |editor-mask2 = |title = |script-title = |title-link = |url = |url-access = |trans-title = |format = |department = |work = |script-work = |trans-work = |type = |series = |language = |volume = |issue = |interviewer-last1 = |interviewer-first1 = |interviewer-link1 = |interviewer-last2 = |interviewer-first2 = |interviewer-link2 = |display-interviewers = |interviewer-mask1 = |interviewer-mask2 = |translator-last1 = |translator-first1 = |translator-link1 = |translator-last2 = |translator-first2 = |translator-link2 = |display-translators = |translator-mask1 = |translator-mask2 = |others = |name-list-style = |edition = |publication-place = |publisher = |publication-date = |agency = |minutes = |time-caption = |time = |page = |pages = |at = |no-pp = |arxiv = |asin = |asin-tld = |bibcode = |bibcode-access = |biorxiv = |citeseerx = |doi = |doi-access = |doi-broken-date = |eissn = |hdl = |hdl-access = |isbn = |ismn = |issn = |jfm = |jstor = |jstor-access = |lccn = |medrxiv = |mr = |oclc = |ol = |ol-access = |osti = |osti-access = |pmc = |pmc-embargo-date = |pmid = |rfc = |sbn = |ssrn = |s2cid = |s2cid-access = |zbl = |id = |url-status = |archive-url = |archive-format = |archive-date = |access-date = |via = |quote-page = |quote-pages = |quote = |script-quote = |trans-quote = |mode = |ref = |postscript = }} </syntaxhighlight> |- | {{tooltip|{{codett|first1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: first; given1; given; author-first1; author1-first; author-first; author-given1; author1-given; author-given; subject-first1; subject1-first; subject-first; subject-given1; subject1-given; subject-given; host1; and host}} | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} | ليکڪ جو پھريون نالو. ڳنڍڻي نه ڏيو. |- | {{tooltip|{{codett|author-link1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: author1-link; author-link; authorlink1; author1link; authorlink; subject-link1; subject1-link; and subject-link}} | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} | پھرين ليکڪ بابت وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان. ڳنڍڻي نه ڏيو. |- | {{tooltip|{{codett|last2}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: surname2; author-last2; author2-last; author-surname2; author2-surname; author2; subject-last2; subject2-last; subject-surname2; subject2-surname; and subject2}} | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} | <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻي نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>last3</code> وغيره. |- | {{tooltip|{{codett|first2}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: given2; author-first2; author2-first; author-given2; author2-given; subject-first2; subject2-first; subject-given2; subject2-given; and host2}} | {{tooltip|{{codett|last2}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: surname2; author-last2; author2-last; author-surname2; author2-surname; author2; subject-last2; subject2-last; subject-surname2; subject2-surname; and subject2}} | <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻي نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>first3</code> وغيره. |- | {{tooltip|{{codett|author-link2}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: author2-link; authorlink2; author2link; subject-link2; and subject2-link}} | {{tooltip|{{codett|last2}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: surname2; author-last2; author2-last; author-surname2; author2-surname; author2; subject-last2; subject2-last; subject-surname2; subject2-surname; and subject2}} | <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻي نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>author-link3</code> وغيره. |- | {{tooltip|{{codett|display-authors}}|يا متبادل نالو display-subjects}} | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} | عدد، يعني ڏيکاريل ليکڪن جو تعداد، يا <code>etal</code>، يعني وڌيڪ ليکڪ |- | {{tooltip|{{codett|author-mask1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: author1-mask; author-mask; subject-mask1; subject1-mask; and subject-mask}} | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} | rowspan="2" | ھيٺ [[#ڏيکارڻ جا اختيار|ڏيکارڻ جا اختيار]] ڏسو؛ حوالو ڏنل ڪمن جي فھرستن لاءِ نه |- | {{tooltip|{{codett|author-mask2}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: author2-mask; subject-mask2; and subject2-mask}} | {{tooltip|{{codett|last2}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: surname2; author-last2; author2-last; author-surname2; author2-surname; author2; subject-last2; subject2-last; subject-surname2; subject2-surname; and subject2}} |- | <code>collaboration</code> | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} |- | <code>df</code> || || |- | <code>date</code> || || |- | <code>year</code> || || |- | <code>orig-date</code> || <code>date</code> or <code>year</code> || |- | <code>orig-year</code> || <code>date</code> or <code>year</code> || |- | {{tooltip|{{codett|location}}|يا متبادل نالو place}} || {{tooltip|{{codett|publisher}}|يا متبادل نالو institution}} || جڏھن <code>publication-place</code> اشاعت جي جڳھ لاءِ استعمال ٿئي، تڏھن ھن کي لکڻ واري جڳھ لاءِ استعمال m4cbdzv7lkm3gy2f9ittsxq8szcf04h 376152 376151 2026-05-06T16:52:15Z Intisar Ali 8681 376152 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template}}</noinclude> {{Documentation subpage}} {{High-risk}} {{cascade-protected template}} {{csdoc|lua}} {{csdoc|cs1}} {{csdoc|lead|ڇپيل، وڊيو، آڊيو يا ويب تي خبرن وارا مضمون}} == استعمال == {{csdoc|usage}} {{csdoc|usage common}} ;تصديق ٿيل ليکڪ سان خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;تصديق ٿيل ليکڪ کانسواءِ خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |author=<!-- بيان ٿيل ناھي --> |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;آن لائن خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ جيڪو آرڪائيو ڪيو ويو ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;پرڏيھي ٻوليءَ ۾ لکيل خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |trans-title= |work= |language= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;آرڪائيو ٿيل، ٻن ليکڪن واري، پرڏيھي ٻوليءَ جي خبر واري مضمون جو حوالو ۽ اقتباس ڏيڻ لاءِ، جيڪو رڪنيت گھُرندڙ معلومات گڏ ڪندڙ خدمت تي پي ڊي ايف طور ٻيھر شايع ٿيل ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title= |url= |url-access= |trans-title= |format= |work= |language= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |via= |quote=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage full}} <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last1= |first1= |author-link1= |last2= |first2= |author-link2= |display-authors= |author-mask1= |author-mask2= |collaboration= |df= |date= |year= |orig-date= |orig-year= |location= |editor-last1= |editor-first1= |editor-link1= |editor-last2= |editor-first2= |editor-link2= |display-editors= |editor-mask1= |editor-mask2= |title= |script-title= |title-link= |url= |url-access= |trans-title= |format= |department= |work= |script-work= |trans-work= |type= |series= |language= |volume= |issue= |interviewer-last1= |interviewer-first1= |interviewer-link1= |interviewer-last2= |interviewer-first2= |interviewer-link2= |display-interviewers= |interviewer-mask1= |interviewer-mask2= |translator-last1= |translator-first1= |translator-link1= |translator-last2= |translator-first2= |translator-link2= |display-translators= |translator-mask1= |translator-mask2= |others= |name-list-style= |edition= |publication-place= |publisher= |publication-date= |agency= |minutes= |time-caption= |time= |page= |pages= |at= |no-pp= |arxiv= |asin= |asin-tld= |bibcode= |bibcode-access= |biorxiv= |citeseerx= |doi= |doi-access= |doi-broken-date= |eissn= |hdl= |hdl-access= |isbn= |ismn= |issn= |jfm= |jstor= |jstor-access= |lccn= |medrxiv= |mr= |oclc= |ol= |ol-access= |osti= |osti-access= |pmc= |pmc-embargo-date= |pmid= |rfc= |sbn= |ssrn= |s2cid= |s2cid-access= |zbl= |id= |url-status= |archive-url= |archive-format= |archive-date= |access-date= |via= |quote-page= |quote-pages= |quote= |script-quote= |trans-quote= |mode= |ref= |postscript=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage vertical common}} <!-- مھرباني ڪري ھن فھرست کي جائزي واري صفحي [[وڪيپيڊيا:حوالو سانچا#مثال]] تي لاڳاپيل فھرست سان ھم وقت رکو --> ;تصديق ٿيل ليکڪ سان خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;تصديق ٿيل ليکڪ کانسواءِ خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |author = <!-- بيان ٿيل ناھي --> |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;آن لائن خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ جيڪو آرڪائيو ڪيو ويو ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |url-status = |archive-url = |archive-date = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;پرڏيھي ٻوليءَ ۾ لکيل خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |trans-title = |work = |language = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;آرڪائيو ٿيل، ٻن ليکڪن واري، پرڏيھي ٻوليءَ جي خبر واري مضمون جو حوالو ۽ اقتباس ڏيڻ لاءِ، جيڪو رڪنيت گھُرندڙ معلومات گڏ ڪندڙ خدمت تي پي ڊي ايف طور ٻيھر شايع ٿيل ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last1 = |first1 = |last2 = |first2 = |date = |title = |url = |url-access = |trans-title = |format = |work = |language = |location = |publisher = |url-status = |archive-url = |archive-date = |access-date = |via = |quote = }} </syntaxhighlight> {{end}} {| class="wikitable" |+ عمودي صورت ۾ مڪمل پيراميٽر سيٽ ! پيراميٽر !! اڳواٽ گھرجون !! مختصر ھدايتون / نوٽس !! عمودي فھرست |- | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} | | ليکڪ جو آخري نالو يا ھڪ-نالي وارو ليکڪ. ڳنڍڻو نه ڏيو. | rowspan="124" style="vertical-align:top;" | <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last1 = |first1 = |author-link1 = |last2 = |first2 = |author-link2 = |display-authors = |author-mask1 = |author-mask2 = |collaboration = |df = |date = |year = |orig-date = |orig-year = |location = |editor-last1 = |editor-first1 = |editor-link1 = |editor-last2 = |editor-first2 = |editor-link2 = |display-editors = |editor-mask1 = |editor-mask2 = |title = |script-title = |title-link = |url = |url-access = |trans-title = |format = |department = |work = |script-work = |trans-work = |type = |series = |language = |volume = |issue = |interviewer-last1 = |interviewer-first1 = |interviewer-link1 = |interviewer-last2 = |interviewer-first2 = |interviewer-link2 = |display-interviewers = |interviewer-mask1 = |interviewer-mask2 = |translator-last1 = |translator-first1 = |translator-link1 = |translator-last2 = |translator-first2 = |translator-link2 = |display-translators = |translator-mask1 = |translator-mask2 = |others = |name-list-style = |edition = |publication-place = |publisher = |publication-date = |agency = |minutes = |time-caption = |time = |page = |pages = |at = |no-pp = |arxiv = |asin = |asin-tld = |bibcode = |bibcode-access = |biorxiv = |citeseerx = |doi = |doi-access = |doi-broken-date = |eissn = |hdl = |hdl-access = |isbn = |ismn = |issn = |jfm = |jstor = |jstor-access = |lccn = |medrxiv = |mr = |oclc = |ol = |ol-access = |osti = |osti-access = |pmc = |pmc-embargo-date = |pmid = |rfc = |sbn = |ssrn = |s2cid = |s2cid-access = |zbl = |id = |url-status = |archive-url = |archive-format = |archive-date = |access-date = |via = |quote-page = |quote-pages = |quote = |script-quote = |trans-quote = |mode = |ref = |postscript = }} </syntaxhighlight> |- | {{tooltip|{{codett|first1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: first; given1; given; author-first1; author1-first; author-first; author-given1; author1-given; author-given; subject-first1; subject1-first; subject-first; subject-given1; subject1-given; subject-given; host1; and host}} | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} ليکڪ جو پھريون نالو. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip پھرين ليکڪ بابت وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>author-link3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip عدد (ڏيکاريل ليکڪن جو تعداد) يا <code>etal</code> (وڌيڪ ليکڪ) - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>collaboration</code> {{tooltip - <code>df</code> - <code>date</code> - <code>year</code> - <code>orig-date</code> - <code>orig-year</code> - {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-link3</code> وغيره. - <code>display-editors</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر ايڊيٽرن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>title</code> - <code>script-title</code> - <code>title-link</code> - <code>url</code> - <code>url-access</code> - <code>trans-title</code> - <code>format</code> - <code>department</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>series</code> - {{tooltip - <code>volume</code> - {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-link3</code> وغيره. - <code>display-interviewers</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-link3</code> وغيره. - <code>display-translators</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>others</code> - <code>name-list-style</code> {{tooltip آخري ليکڪ کي {{nowrap سان الڳ ڪرڻ لاءِ <code>amp</code> يا <code>ampersand</code> مقرر ڪريو - <code>edition</code> - <code>publication-place</code> - {{tooltip - <code>publication-date</code> - <code>agency</code> - <code>minutes</code> - <code>time-caption</code> - <code>time</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>at</code> - <code>no-pp</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>asin-tld</code> - <code>bibcode</code> - <code>biorxiv</code> - <code>biorxiv-access</code> - <code>citeseerx</code> - {{tooltip - <code>doi-access</code> - <code>doi-broken-date</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>hdl-access</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>jstor-access</code> - {{tooltip - <code>medrxiv</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>ol-access</code> - {{tooltip - <code>osti-access</code> - {{tooltip - <code>pmc-embargo-date</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>s2cid-access</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>url-status</code> - {{tooltip - <code>archive-format</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>via</code> - <code>quote-page</code> - <code>quote-pages</code> - {{tooltip - <code>script-quote</code> - <code>trans-quote</code> - <code>mode</code> - <code>ref</code> - <code>postscript</code> - colspan="4" style="text-align: center" } === [[سانچو:Cite web]] ۽ [[سانچو:Cite news]] مان چونڊ ڪرڻ<span class="anchor" id="Consistency"></span> === اڳ ۾، ايڊيٽرن کي ھنن سانچن جي خاصيتن جي بنياد تي اھو فيصلو ڪرڻو پوندو ھو تہ {{tl|cite web}} استعمال ڪجي يا {{tlf|cite news}}. پر 2014ع ۾ ٻنھي سانچن جي وچ ۾ ''گھڻا'' فرق ختم ڪيا ويا. {{diff|Module:Citation/CS1|732205428|723907342|29 July 2016}} موجب، {{tlf|cite web}} ۽ {{tlf|cite news}} ۾ ھيٺيان فرق آھن: {{tlf|Cite news}} کي [[وپ:آف لائن|آف لائن]] (ڪاغذي) ذريعن لاءِ استعمال ڪري سگھجي ٿو، جڏھن تہ {{tlf|cite web}} يو آر ايل نه ڏنل ھجڻ تي غائب يو آر ايل جي غلطي پيدا ڪري ٿو. {{tlf|Cite news}} {{para|issue}} ۽ {{para|volume}} پيراميٽر قبول ڪري ٿو، جڏھن تہ {{tlf|cite web}} ائين نٿو ڪري (ڏسو {{section link|Help:Citation Style 1#Pages}}, {{section link|1=Help talk:Citation Style 1/Archive 10|2=|volume=, |issue=, |page(s)= and cite magazine}} ۽ {{tl|cite magazine}}.) پر صحيح پيراميٽرن جو ساڳيو سيٽ ڏنو وڃي تہ ٻنھي جو آئوٽ پُٽ بلڪل ساڳيو آھي: <!-- ڌيان! ھيٺ ڏنل مثال رڳو پيراميٽرن جي ڏيکاريل نتيجن کي واضح ڪرڻ لاءِ آھي. حقيقي مضمونن ۾ اھي سڀ پيراميٽر شامل ڪرڻ ضروري آھن يا نه، اھو ھتي موضوع ناھي. --> {| | '''Cite web''': || {{cite web |url=https://blog.chron.com/techblog/2011/07/microsoft-envisions-a-universal-os-but-it-might-not-be-called-windows/ |title=Microsoft envisions a universal OS, but it might not be called Windows |last=Silverman |first=Dwight |date=July 15, 2011 |work=Houston Chronicle |publisher=Hearst Corporation |access-date=May 26, 2015|ref=none}} |- | '''Cite news''': || {{cite news |url=https://blog.chron.com/techblog/2011/07/microsoft-envisions-a-universal-os-but-it-might-not-be-called-windows/ |title=Microsoft envisions a universal OS, but it might not be called Windows |last=Silverman |first=Dwight |date=July 15, 2011 |work=Houston Chronicle |publisher=Hearst Corporation |access-date=May 26, 2015|ref=none}} |} ci362epi57i4fuu5kl1y3fzd3dhgv1b 376153 376152 2026-05-06T16:56:24Z Intisar Ali 8681 376153 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template}}</noinclude> {{Documentation subpage}} {{High-risk}} {{cascade-protected template}} {{csdoc|lua}} {{csdoc|cs1}} {{csdoc|lead|ڇپيل، وڊيو، آڊيو يا ويب تي خبرن وارا مضمون}} == استعمال == {{csdoc|usage}} {{csdoc|usage common}} ;تصديق ٿيل ليکڪ سان خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;تصديق ٿيل ليکڪ کانسواءِ خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |author=<!-- بيان ٿيل ناھي --> |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;آن لائن خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ جيڪو آرڪائيو ڪيو ويو ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;پرڏيھي ٻوليءَ ۾ لکيل خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |trans-title= |work= |language= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;آرڪائيو ٿيل، ٻن ليکڪن واري، پرڏيھي ٻوليءَ جي خبر واري مضمون جو حوالو ۽ اقتباس ڏيڻ لاءِ، جيڪو رڪنيت گھُرندڙ معلومات گڏ ڪندڙ خدمت تي پي ڊي ايف طور ٻيھر شايع ٿيل ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title= |url= |url-access= |trans-title= |format= |work= |language= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |via= |quote=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage full}} <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last1= |first1= |author-link1= |last2= |first2= |author-link2= |display-authors= |author-mask1= |author-mask2= |collaboration= |df= |date= |year= |orig-date= |orig-year= |location= |editor-last1= |editor-first1= |editor-link1= |editor-last2= |editor-first2= |editor-link2= |display-editors= |editor-mask1= |editor-mask2= |title= |script-title= |title-link= |url= |url-access= |trans-title= |format= |department= |work= |script-work= |trans-work= |type= |series= |language= |volume= |issue= |interviewer-last1= |interviewer-first1= |interviewer-link1= |interviewer-last2= |interviewer-first2= |interviewer-link2= |display-interviewers= |interviewer-mask1= |interviewer-mask2= |translator-last1= |translator-first1= |translator-link1= |translator-last2= |translator-first2= |translator-link2= |display-translators= |translator-mask1= |translator-mask2= |others= |name-list-style= |edition= |publication-place= |publisher= |publication-date= |agency= |minutes= |time-caption= |time= |page= |pages= |at= |no-pp= |arxiv= |asin= |asin-tld= |bibcode= |bibcode-access= |biorxiv= |citeseerx= |doi= |doi-access= |doi-broken-date= |eissn= |hdl= |hdl-access= |isbn= |ismn= |issn= |jfm= |jstor= |jstor-access= |lccn= |medrxiv= |mr= |oclc= |ol= |ol-access= |osti= |osti-access= |pmc= |pmc-embargo-date= |pmid= |rfc= |sbn= |ssrn= |s2cid= |s2cid-access= |zbl= |id= |url-status= |archive-url= |archive-format= |archive-date= |access-date= |via= |quote-page= |quote-pages= |quote= |script-quote= |trans-quote= |mode= |ref= |postscript=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage vertical common}} <!-- مھرباني ڪري ھن فھرست کي جائزي واري صفحي [[وڪيپيڊيا:حوالو سانچا#مثال]] تي لاڳاپيل فھرست سان ھم وقت رکو --> ;تصديق ٿيل ليکڪ سان خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;تصديق ٿيل ليکڪ کانسواءِ خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |author = <!-- بيان ٿيل ناھي --> |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;آن لائن خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ جيڪو آرڪائيو ڪيو ويو ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |url-status = |archive-url = |archive-date = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;پرڏيھي ٻوليءَ ۾ لکيل خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |trans-title = |work = |language = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;آرڪائيو ٿيل، ٻن ليکڪن واري، پرڏيھي ٻوليءَ جي خبر واري مضمون جو حوالو ۽ اقتباس ڏيڻ لاءِ، جيڪو رڪنيت گھُرندڙ معلومات گڏ ڪندڙ خدمت تي پي ڊي ايف طور ٻيھر شايع ٿيل ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last1 = |first1 = |last2 = |first2 = |date = |title = |url = |url-access = |trans-title = |format = |work = |language = |location = |publisher = |url-status = |archive-url = |archive-date = |access-date = |via = |quote = }} </syntaxhighlight> {{end}} {| class="wikitable" |+ عمودي صورت ۾ مڪمل پيراميٽر سيٽ ! پيراميٽر !! اڳواٽ گھرجون !! مختصر ھدايتون / نوٽس !! عمودي فھرست |- | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} | | ليکڪ جو آخري نالو يا ھڪ-نالي وارو ليکڪ. ڳنڍڻو نه ڏيو. | rowspan="124" style="vertical-align:top;" | <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last1 = |first1 = |author-link1 = |last2 = |first2 = |author-link2 = |display-authors = |author-mask1 = |author-mask2 = |collaboration = |df = |date = |year = |orig-date = |orig-year = |location = |editor-last1 = |editor-first1 = |editor-link1 = |editor-last2 = |editor-first2 = |editor-link2 = |display-editors = |editor-mask1 = |editor-mask2 = |title = |script-title = |title-link = |url = |url-access = |trans-title = |format = |department = |work = |script-work = |trans-work = |type = |series = |language = |volume = |issue = |interviewer-last1 = |interviewer-first1 = |interviewer-link1 = |interviewer-last2 = |interviewer-first2 = |interviewer-link2 = |display-interviewers = |interviewer-mask1 = |interviewer-mask2 = |translator-last1 = |translator-first1 = |translator-link1 = |translator-last2 = |translator-first2 = |translator-link2 = |display-translators = |translator-mask1 = |translator-mask2 = |others = |name-list-style = |edition = |publication-place = |publisher = |publication-date = |agency = |minutes = |time-caption = |time = |page = |pages = |at = |no-pp = |arxiv = |asin = |asin-tld = |bibcode = |bibcode-access = |biorxiv = |citeseerx = |doi = |doi-access = |doi-broken-date = |eissn = |hdl = |hdl-access = |isbn = |ismn = |issn = |jfm = |jstor = |jstor-access = |lccn = |medrxiv = |mr = |oclc = |ol = |ol-access = |osti = |osti-access = |pmc = |pmc-embargo-date = |pmid = |rfc = |sbn = |ssrn = |s2cid = |s2cid-access = |zbl = |id = |url-status = |archive-url = |archive-format = |archive-date = |access-date = |via = |quote-page = |quote-pages = |quote = |script-quote = |trans-quote = |mode = |ref = |postscript = }} </syntaxhighlight> |- | {{tooltip|{{codett|first1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: first; given1; given; author-first1; author1-first; author-first; author-given1; author1-given; author-given; subject-first1; subject1-first; subject-first; subject-given1; subject1-given; subject-given; host1; and host}} | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} ليکڪ جو پھريون نالو. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip پھرين ليکڪ بابت وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>author-link3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip عدد (ڏيکاريل ليکڪن جو تعداد) يا <code>etal</code> (وڌيڪ ليکڪ) - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>collaboration</code> {{tooltip - <code>df</code> - <code>date</code> - <code>year</code> - <code>orig-date</code> - <code>orig-year</code> - {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-link3</code> وغيره. - <code>display-editors</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر ايڊيٽرن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>title</code> - <code>script-title</code> - <code>title-link</code> - <code>url</code> - <code>url-access</code> - <code>trans-title</code> - <code>format</code> - <code>department</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>series</code> - {{tooltip - <code>volume</code> - {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-link3</code> وغيره. - <code>display-interviewers</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-link3</code> وغيره. - <code>display-translators</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>others</code> - <code>name-list-style</code> {{tooltip آخري ليکڪ کي {{nowrap سان الڳ ڪرڻ لاءِ <code>amp</code> يا <code>ampersand</code> مقرر ڪريو - <code>edition</code> - <code>publication-place</code> - {{tooltip - <code>publication-date</code> - <code>agency</code> - <code>minutes</code> - <code>time-caption</code> - <code>time</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>at</code> - <code>no-pp</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>asin-tld</code> - <code>bibcode</code> - <code>biorxiv</code> - <code>biorxiv-access</code> - <code>citeseerx</code> - {{tooltip - <code>doi-access</code> - <code>doi-broken-date</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>hdl-access</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>jstor-access</code> - {{tooltip - <code>medrxiv</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>ol-access</code> - {{tooltip - <code>osti-access</code> - {{tooltip - <code>pmc-embargo-date</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>s2cid-access</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>url-status</code> - {{tooltip - <code>archive-format</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>via</code> - <code>quote-page</code> - <code>quote-pages</code> - {{tooltip - <code>script-quote</code> - <code>trans-quote</code> - <code>mode</code> - <code>ref</code> - <code>postscript</code> - colspan="4" style="text-align: center" } === [[سانچو:Cite web]] ۽ [[سانچو:Cite news]] مان چونڊ ڪرڻ<span class="anchor" id="Consistency"></span> === اڳ ۾، ايڊيٽرن کي ھنن سانچن جي خاصيتن جي بنياد تي اھو فيصلو ڪرڻو پوندو ھو تہ {{tl|cite web}} استعمال ڪجي يا {{tlf|cite news}}. پر 2014ع ۾ ٻنھي سانچن جي وچ ۾ ''گھڻا'' فرق ختم ڪيا ويا. {{diff|Module:Citation/CS1|732205428|723907342|29 July 2016}} موجب، {{tlf|cite web}} ۽ {{tlf|cite news}} ۾ ھيٺيان فرق آھن: {{tlf|Cite news}} کي [[وپ:آف لائن|آف لائن]] (ڪاغذي) ذريعن لاءِ استعمال ڪري سگھجي ٿو، جڏھن تہ {{tlf|cite web}} يو آر ايل نه ڏنل ھجڻ تي غائب يو آر ايل جي غلطي پيدا ڪري ٿو. {{tlf|Cite news}} {{para|issue}} ۽ {{para|volume}} پيراميٽر قبول ڪري ٿو، جڏھن تہ {{tlf|cite web}} ائين نٿو ڪري (ڏسو {{section link|Help:Citation Style 1#Pages}}, {{section link|1=Help talk:Citation Style 1/Archive 10|2=|volume=, |issue=, |page(s)= and cite magazine}} ۽ {{tl|cite magazine}}.) پر صحيح پيراميٽرن جو ساڳيو سيٽ ڏنو وڃي تہ ٻنھي جو آئوٽ پُٽ بلڪل ساڳيو آھي: <!-- ڌيان! ھيٺ ڏنل مثال رڳو پيراميٽرن جي ڏيکاريل نتيجن کي واضح ڪرڻ لاءِ آھي. حقيقي مضمونن ۾ اھي سڀ پيراميٽر شامل ڪرڻ ضروري آھن يا نه، اھو ھتي موضوع ناھي. --> {| | '''Cite web''': || {{cite web |url=https://blog.chron.com/techblog/2011/07/microsoft-envisions-a-universal-os-but-it-might-not-be-called-windows/ |title=Microsoft envisions a universal OS, but it might not be called Windows |last=Silverman |first=Dwight |date=July 15, 2011 |work=Houston Chronicle |publisher=Hearst Corporation |access-date=May 26, 2015|ref=none}} |- | '''Cite news''': || {{cite news |url=https://blog.chron.com/techblog/2011/07/microsoft-envisions-a-universal-os-but-it-might-not-be-called-windows/ |title=Microsoft envisions a universal OS, but it might not be called Windows |last=Silverman |first=Dwight |date=July 15, 2011 |work=Houston Chronicle |publisher=Hearst Corporation |access-date=May 26, 2015|ref=none}} |} == مثال == ; هڪ خبري مضمون جنهن ۾ ليکڪ جو نالو ڏنل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو ڪنهن خبر ايجنسي پاران جاري ڪيو ويو هجي ۽ جنهن ۾ ليکڪ جو نالو موجود نه هجي : <code><nowiki>{{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو محفوظ (archive) ڪيو ويو هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو پرڏيهي ٻوليءَ ۾ لکيل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le bourbier de l'affaire Leonarda |trans-title=Hollande in the quagmire of the Leonarda case |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le Bourbier de L'affaire Leonarda |trans-title=هولاند ليوناردا واري معاملي جي ڌٻڻ ۾ |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ ڪٽيل ۽ محفوظ ڪيل خبري مضمون جنهن مان توهان حوالو ڏيو ٿا، جيڪو اهڙي معلوماتي گڏ ڪندڙ خدمتي ويب سائيٽ تي موجود هجي جنهن لاءِ رڪنيت گهربل هجي : <code><nowiki>{{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=Czech President [[Antonin Novotny]] today made visiting Soviet spaceman Yuri Gagarin a 'Hero of Socialist Labor'.|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=چيڪ صدر [[انتونين نوووتني]] اڄ سوويت خلائي مسافر يوري گاگارين کي ”هيرو آف سوشلسٽ ليبر“ قرار ڏنو.|ref=none}} == پيرا ميٽر == === نحو === {{csdoc|syntax}} {{csdoc|sep_period}} === COinS === {{csdoc|coins}} === نئون ڇا آهي === {{csdoc|whats new}} === متروڪ === {{csdoc|deprecated}} === وضاحت === ==== ليکڪ ==== {{csdoc|author|others=yes}} ==== تاريخ ==== {{csdoc|date}} ==== ايڊيٽر ==== {{csdoc|editor}} ==== عنوان ==== {{csdoc|title|title_format=quotes}} {{csdoc|type}} {{csdoc|language}} ==== <span class="anchor" id="url"></span>يو آر ايل ==== {{csdoc|url}} ==== رسالو (ڪم، اخبار، ويب سائيٽ) ==== {{csdoc|journal|department=yes}} ==== ايڊيشن، سلسلو، جلد ==== {{csdoc|edition}} {{csdoc|series}} {{csdoc|volume}} ==== ناشر ==== {{csdoc|publisher}} {{csdoc|agency}} ==== ماخذ اندر جڳهيون ==== {{csdoc|time}} {{csdoc|pages}} ==== سڃاڻپ ڪندڙ ==== {{distinguish|#Anchor}} {{csdoc|id1}} {{csdoc|id2}} ==== رڪنيت يا رجسٽريشن گهربل ==== {{csdoc|registration}} ==== حوالو ==== {{csdoc|quote}} ==== اينڪر ==== {{distinguish|#Identifiers}} {{csdoc|ref}} ==== ڏيک جا اختيار ==== {{csdoc|display}} 6x1cm3qfsgzw0f20ws30y31c0i5hd0x 376154 376153 2026-05-06T17:00:37Z Intisar Ali 8681 376154 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template}}</noinclude> {{Documentation subpage}} {{High-risk}} {{cascade-protected template}} {{csdoc|lua}} {{csdoc|cs1}} {{csdoc|lead|ڇپيل، وڊيو، آڊيو يا ويب تي خبرن وارا مضمون}} == استعمال == {{csdoc|usage}} {{csdoc|usage common}} ;تصديق ٿيل ليکڪ سان خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;تصديق ٿيل ليکڪ کانسواءِ خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |author=<!-- بيان ٿيل ناھي --> |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;آن لائن خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ جيڪو آرڪائيو ڪيو ويو ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;پرڏيھي ٻوليءَ ۾ لکيل خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |trans-title= |work= |language= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;آرڪائيو ٿيل، ٻن ليکڪن واري، پرڏيھي ٻوليءَ جي خبر واري مضمون جو حوالو ۽ اقتباس ڏيڻ لاءِ، جيڪو رڪنيت گھُرندڙ معلومات گڏ ڪندڙ خدمت تي پي ڊي ايف طور ٻيھر شايع ٿيل ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title= |url= |url-access= |trans-title= |format= |work= |language= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |via= |quote=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage full}} <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last1= |first1= |author-link1= |last2= |first2= |author-link2= |display-authors= |author-mask1= |author-mask2= |collaboration= |df= |date= |year= |orig-date= |orig-year= |location= |editor-last1= |editor-first1= |editor-link1= |editor-last2= |editor-first2= |editor-link2= |display-editors= |editor-mask1= |editor-mask2= |title= |script-title= |title-link= |url= |url-access= |trans-title= |format= |department= |work= |script-work= |trans-work= |type= |series= |language= |volume= |issue= |interviewer-last1= |interviewer-first1= |interviewer-link1= |interviewer-last2= |interviewer-first2= |interviewer-link2= |display-interviewers= |interviewer-mask1= |interviewer-mask2= |translator-last1= |translator-first1= |translator-link1= |translator-last2= |translator-first2= |translator-link2= |display-translators= |translator-mask1= |translator-mask2= |others= |name-list-style= |edition= |publication-place= |publisher= |publication-date= |agency= |minutes= |time-caption= |time= |page= |pages= |at= |no-pp= |arxiv= |asin= |asin-tld= |bibcode= |bibcode-access= |biorxiv= |citeseerx= |doi= |doi-access= |doi-broken-date= |eissn= |hdl= |hdl-access= |isbn= |ismn= |issn= |jfm= |jstor= |jstor-access= |lccn= |medrxiv= |mr= |oclc= |ol= |ol-access= |osti= |osti-access= |pmc= |pmc-embargo-date= |pmid= |rfc= |sbn= |ssrn= |s2cid= |s2cid-access= |zbl= |id= |url-status= |archive-url= |archive-format= |archive-date= |access-date= |via= |quote-page= |quote-pages= |quote= |script-quote= |trans-quote= |mode= |ref= |postscript=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage vertical common}} <!-- مھرباني ڪري ھن فھرست کي جائزي واري صفحي [[وڪيپيڊيا:حوالو سانچا#مثال]] تي لاڳاپيل فھرست سان ھم وقت رکو --> ;تصديق ٿيل ليکڪ سان خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;تصديق ٿيل ليکڪ کانسواءِ خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |author = <!-- بيان ٿيل ناھي --> |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;آن لائن خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ جيڪو آرڪائيو ڪيو ويو ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |url-status = |archive-url = |archive-date = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;پرڏيھي ٻوليءَ ۾ لکيل خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |trans-title = |work = |language = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;آرڪائيو ٿيل، ٻن ليکڪن واري، پرڏيھي ٻوليءَ جي خبر واري مضمون جو حوالو ۽ اقتباس ڏيڻ لاءِ، جيڪو رڪنيت گھُرندڙ معلومات گڏ ڪندڙ خدمت تي پي ڊي ايف طور ٻيھر شايع ٿيل ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last1 = |first1 = |last2 = |first2 = |date = |title = |url = |url-access = |trans-title = |format = |work = |language = |location = |publisher = |url-status = |archive-url = |archive-date = |access-date = |via = |quote = }} </syntaxhighlight> {{end}} {| class="wikitable" |+ عمودي صورت ۾ مڪمل پيراميٽر سيٽ ! پيراميٽر !! اڳواٽ گھرجون !! مختصر ھدايتون / نوٽس !! عمودي فھرست |- | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} | | ليکڪ جو آخري نالو يا ھڪ-نالي وارو ليکڪ. ڳنڍڻو نه ڏيو. | rowspan="124" style="vertical-align:top;" | <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last1 = |first1 = |author-link1 = |last2 = |first2 = |author-link2 = |display-authors = |author-mask1 = |author-mask2 = |collaboration = |df = |date = |year = |orig-date = |orig-year = |location = |editor-last1 = |editor-first1 = |editor-link1 = |editor-last2 = |editor-first2 = |editor-link2 = |display-editors = |editor-mask1 = |editor-mask2 = |title = |script-title = |title-link = |url = |url-access = |trans-title = |format = |department = |work = |script-work = |trans-work = |type = |series = |language = |volume = |issue = |interviewer-last1 = |interviewer-first1 = |interviewer-link1 = |interviewer-last2 = |interviewer-first2 = |interviewer-link2 = |display-interviewers = |interviewer-mask1 = |interviewer-mask2 = |translator-last1 = |translator-first1 = |translator-link1 = |translator-last2 = |translator-first2 = |translator-link2 = |display-translators = |translator-mask1 = |translator-mask2 = |others = |name-list-style = |edition = |publication-place = |publisher = |publication-date = |agency = |minutes = |time-caption = |time = |page = |pages = |at = |no-pp = |arxiv = |asin = |asin-tld = |bibcode = |bibcode-access = |biorxiv = |citeseerx = |doi = |doi-access = |doi-broken-date = |eissn = |hdl = |hdl-access = |isbn = |ismn = |issn = |jfm = |jstor = |jstor-access = |lccn = |medrxiv = |mr = |oclc = |ol = |ol-access = |osti = |osti-access = |pmc = |pmc-embargo-date = |pmid = |rfc = |sbn = |ssrn = |s2cid = |s2cid-access = |zbl = |id = |url-status = |archive-url = |archive-format = |archive-date = |access-date = |via = |quote-page = |quote-pages = |quote = |script-quote = |trans-quote = |mode = |ref = |postscript = }} </syntaxhighlight> |- | {{tooltip|{{codett|first1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: first; given1; given; author-first1; author1-first; author-first; author-given1; author1-given; author-given; subject-first1; subject1-first; subject-first; subject-given1; subject1-given; subject-given; host1; and host}} | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} ليکڪ جو پھريون نالو. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip پھرين ليکڪ بابت وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>author-link3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip عدد (ڏيکاريل ليکڪن جو تعداد) يا <code>etal</code> (وڌيڪ ليکڪ) - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>collaboration</code> {{tooltip - <code>df</code> - <code>date</code> - <code>year</code> - <code>orig-date</code> - <code>orig-year</code> - {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-link3</code> وغيره. - <code>display-editors</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر ايڊيٽرن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>title</code> - <code>script-title</code> - <code>title-link</code> - <code>url</code> - <code>url-access</code> - <code>trans-title</code> - <code>format</code> - <code>department</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>series</code> - {{tooltip - <code>volume</code> - {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-link3</code> وغيره. - <code>display-interviewers</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-link3</code> وغيره. - <code>display-translators</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>others</code> - <code>name-list-style</code> {{tooltip آخري ليکڪ کي {{nowrap سان الڳ ڪرڻ لاءِ <code>amp</code> يا <code>ampersand</code> مقرر ڪريو - <code>edition</code> - <code>publication-place</code> - {{tooltip - <code>publication-date</code> - <code>agency</code> - <code>minutes</code> - <code>time-caption</code> - <code>time</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>at</code> - <code>no-pp</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>asin-tld</code> - <code>bibcode</code> - <code>biorxiv</code> - <code>biorxiv-access</code> - <code>citeseerx</code> - {{tooltip - <code>doi-access</code> - <code>doi-broken-date</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>hdl-access</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>jstor-access</code> - {{tooltip - <code>medrxiv</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>ol-access</code> - {{tooltip - <code>osti-access</code> - {{tooltip - <code>pmc-embargo-date</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>s2cid-access</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>url-status</code> - {{tooltip - <code>archive-format</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>via</code> - <code>quote-page</code> - <code>quote-pages</code> - {{tooltip - <code>script-quote</code> - <code>trans-quote</code> - <code>mode</code> - <code>ref</code> - <code>postscript</code> - colspan="4" style="text-align: center" } === [[سانچو:Cite web]] ۽ [[سانچو:Cite news]] مان چونڊ ڪرڻ<span class="anchor" id="Consistency"></span> === اڳ ۾، ايڊيٽرن کي ھنن سانچن جي خاصيتن جي بنياد تي اھو فيصلو ڪرڻو پوندو ھو تہ {{tl|cite web}} استعمال ڪجي يا {{tlf|cite news}}. پر 2014ع ۾ ٻنھي سانچن جي وچ ۾ ''گھڻا'' فرق ختم ڪيا ويا. {{diff|Module:Citation/CS1|732205428|723907342|29 July 2016}} موجب، {{tlf|cite web}} ۽ {{tlf|cite news}} ۾ ھيٺيان فرق آھن: {{tlf|Cite news}} کي [[وپ:آف لائن|آف لائن]] (ڪاغذي) ذريعن لاءِ استعمال ڪري سگھجي ٿو، جڏھن تہ {{tlf|cite web}} يو آر ايل نه ڏنل ھجڻ تي غائب يو آر ايل جي غلطي پيدا ڪري ٿو. {{tlf|Cite news}} {{para|issue}} ۽ {{para|volume}} پيراميٽر قبول ڪري ٿو، جڏھن تہ {{tlf|cite web}} ائين نٿو ڪري (ڏسو {{section link|Help:Citation Style 1#Pages}}, {{section link|1=Help talk:Citation Style 1/Archive 10|2=|volume=, |issue=, |page(s)= and cite magazine}} ۽ {{tl|cite magazine}}.) پر صحيح پيراميٽرن جو ساڳيو سيٽ ڏنو وڃي تہ ٻنھي جو آئوٽ پُٽ بلڪل ساڳيو آھي: <!-- ڌيان! ھيٺ ڏنل مثال رڳو پيراميٽرن جي ڏيکاريل نتيجن کي واضح ڪرڻ لاءِ آھي. حقيقي مضمونن ۾ اھي سڀ پيراميٽر شامل ڪرڻ ضروري آھن يا نه، اھو ھتي موضوع ناھي. --> {| | '''Cite web''': || {{cite web |url=https://blog.chron.com/techblog/2011/07/microsoft-envisions-a-universal-os-but-it-might-not-be-called-windows/ |title=Microsoft envisions a universal OS, but it might not be called Windows |last=Silverman |first=Dwight |date=July 15, 2011 |work=Houston Chronicle |publisher=Hearst Corporation |access-date=May 26, 2015|ref=none}} |- | '''Cite news''': || {{cite news |url=https://blog.chron.com/techblog/2011/07/microsoft-envisions-a-universal-os-but-it-might-not-be-called-windows/ |title=Microsoft envisions a universal OS, but it might not be called Windows |last=Silverman |first=Dwight |date=July 15, 2011 |work=Houston Chronicle |publisher=Hearst Corporation |access-date=May 26, 2015|ref=none}} |} == مثال == ; هڪ خبري مضمون جنهن ۾ ليکڪ جو نالو ڏنل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو ڪنهن خبر ايجنسي پاران جاري ڪيو ويو هجي ۽ جنهن ۾ ليکڪ جو نالو موجود نه هجي : <code><nowiki>{{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو محفوظ (archive) ڪيو ويو هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو پرڏيهي ٻوليءَ ۾ لکيل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le bourbier de l'affaire Leonarda |trans-title=Hollande in the quagmire of the Leonarda case |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le Bourbier de L'affaire Leonarda |trans-title=هولاند ليوناردا واري معاملي جي ڌٻڻ ۾ |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ ڪٽيل ۽ محفوظ ڪيل خبري مضمون جنهن مان توهان حوالو ڏيو ٿا، جيڪو اهڙي معلوماتي گڏ ڪندڙ خدمتي ويب سائيٽ تي موجود هجي جنهن لاءِ رڪنيت گهربل هجي : <code><nowiki>{{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=Czech President [[Antonin Novotny]] today made visiting Soviet spaceman Yuri Gagarin a 'Hero of Socialist Labor'.|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=چيڪ صدر [[انتونين نوووتني]] اڄ سوويت خلائي مسافر يوري گاگارين کي ”هيرو آف سوشلسٽ ليبر“ قرار ڏنو.|ref=none}} == پيرا ميٽر == === نحو === {{csdoc|syntax}} {{csdoc|sep_period}} === COinS === {{csdoc|coins}} === نئون ڇا آهي === {{csdoc|whats new}} === متروڪ === {{csdoc|deprecated}} === وضاحت === ==== ليکڪ ==== {{csdoc|author|others=yes}} ==== تاريخ ==== {{csdoc|date}} ==== ايڊيٽر ==== {{csdoc|editor}} ==== عنوان ==== {{csdoc|title|title_format=quotes}} {{csdoc|type}} {{csdoc|language}} ==== <span class="anchor" id="url"></span>يو آر ايل ==== {{csdoc|url}} ==== رسالو (ڪم، اخبار، ويب سائيٽ) ==== {{csdoc|journal|department=yes}} ==== ايڊيشن، سلسلو، جلد ==== {{csdoc|edition}} {{csdoc|series}} {{csdoc|volume}} ==== ناشر ==== {{csdoc|publisher}} {{csdoc|agency}} ==== ماخذ اندر جڳهيون ==== {{csdoc|time}} {{csdoc|pages}} ==== سڃاڻپ ڪندڙ ==== {{distinguish|#Anchor}} {{csdoc|id1}} {{csdoc|id2}} ==== رڪنيت يا رجسٽريشن گهربل ==== {{csdoc|registration}} ==== حوالو ==== {{csdoc|quote}} ==== اينڪر ==== {{distinguish|#Identifiers}} {{csdoc|ref}} ==== ڏيک جا اختيار ==== {{csdoc|display}} == مثال == ; هڪ خبري مضمون جنهن ۾ ليکڪ جو نالو ڏنل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو ڪنهن خبر ايجنسي پاران جاري ڪيو ويو هجي ۽ جنهن ۾ ليکڪ جو نالو موجود نه هجي : <code><nowiki>{{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو محفوظ (archive) ڪيو ويو هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو پرڏيهي ٻوليءَ ۾ لکيل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le bourbier de l'affaire Leonarda |trans-title=Hollande in the quagmire of the Leonarda case |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le Bourbier de L'affaire Leonarda |trans-title=هولاند ليوناردا واري معاملي جي ڌٻڻ ۾ |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ ڪٽيل ۽ محفوظ ڪيل خبري مضمون جنهن مان توهان حوالو ڏيو ٿا، جيڪو اهڙي معلوماتي گڏ ڪندڙ خدمتي ويب سائيٽ تي موجود هجي جنهن لاءِ رڪنيت گهربل هجي : <code><nowiki>{{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=Czech President [[Antonin Novotny]] today made visiting Soviet spaceman Yuri Gagarin a 'Hero of Socialist Labor'.|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=چيڪ صدر [[انتونين نوووتني]] اڄ سوويت خلائي مسافر يوري گاگارين کي ”هيرو آف سوشلسٽ ليبر“ قرار ڏنو.|ref=none}} == پيرا ميٽر == === نحو === {{csdoc|syntax}} {{csdoc|sep_period}} === COinS === {{csdoc|coins}} === نئون ڇا آهي === {{csdoc|whats new}} === متروڪ === {{csdoc|deprecated}} === وضاحت === ==== ليکڪ ==== {{csdoc|author|others=yes}} ==== تاريخ ==== {{csdoc|date}} ==== ايڊيٽر ==== {{csdoc|editor}} ==== عنوان ==== {{csdoc|title|title_format=quotes}} {{csdoc|type}} {{csdoc|language}} ==== <span class="anchor" id="url"></span>يو آر ايل ==== {{csdoc|url}} ==== رسالو (ڪم، اخبار، ويب سائيٽ) ==== {{csdoc|journal|department=yes}} ==== ايڊيشن، سلسلو، جلد ==== {{csdoc|edition}} {{csdoc|series}} {{csdoc|volume}} ==== ناشر ==== {{csdoc|publisher}} {{csdoc|agency}} ==== ماخذ اندر جڳهيون ==== {{csdoc|time}} {{csdoc|pages}} ==== سڃاڻپ ڪندڙ ==== {{distinguish|#Anchor}} {{csdoc|id1}} {{csdoc|id2}} ==== رڪنيت يا رجسٽريشن گهربل ==== {{csdoc|registration}} ==== حوالو ==== {{csdoc|quote}} ==== اينڪر ==== {{distinguish|#Identifiers}} {{csdoc|ref}} ==== ڏيک جا اختيار ==== {{csdoc|display}} ohjdd0v60ktinh6c83aahpy2i8whmkl 376155 376154 2026-05-06T17:03:03Z Intisar Ali 8681 376155 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template}}</noinclude> {{Documentation subpage}} {{High-risk}} {{cascade-protected template}} {{csdoc|lua}} {{csdoc|cs1}} {{csdoc|lead|ڇپيل، وڊيو، آڊيو يا ويب تي خبرن وارا مضمون}} == مثال == ; هڪ خبري مضمون جنهن ۾ ليکڪ جو نالو ڏنل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو ڪنهن خبر ايجنسي پاران جاري ڪيو ويو هجي ۽ جنهن ۾ ليکڪ جو نالو موجود نه هجي : <code><nowiki>{{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو محفوظ (archive) ڪيو ويو هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو پرڏيهي ٻوليءَ ۾ لکيل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le bourbier de l'affaire Leonarda |trans-title=Hollande in the quagmire of the Leonarda case |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le Bourbier de L'affaire Leonarda |trans-title=هولاند ليوناردا واري معاملي جي ڌٻڻ ۾ |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ ڪٽيل ۽ محفوظ ڪيل خبري مضمون جنهن مان توهان حوالو ڏيو ٿا، جيڪو اهڙي معلوماتي گڏ ڪندڙ خدمتي ويب سائيٽ تي موجود هجي جنهن لاءِ رڪنيت گهربل هجي : <code><nowiki>{{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=Czech President [[Antonin Novotny]] today made visiting Soviet spaceman Yuri Gagarin a 'Hero of Socialist Labor'.|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=چيڪ صدر [[انتونين نوووتني]] اڄ سوويت خلائي مسافر يوري گاگارين کي ”هيرو آف سوشلسٽ ليبر“ قرار ڏنو.|ref=none}} == پيرا ميٽر == === نحو === {{csdoc|syntax}} {{csdoc|sep_period}} === COinS === {{csdoc|coins}} === نئون ڇا آهي === {{csdoc|whats new}} === متروڪ === {{csdoc|deprecated}} === وضاحت === ==== ليکڪ ==== {{csdoc|author|others=yes}} ==== تاريخ ==== {{csdoc|date}} ==== ايڊيٽر ==== {{csdoc|editor}} ==== عنوان ==== {{csdoc|title|title_format=quotes}} {{csdoc|type}} {{csdoc|language}} ==== <span class="anchor" id="url"></span>يو آر ايل ==== {{csdoc|url}} ==== رسالو (ڪم، اخبار، ويب سائيٽ) ==== {{csdoc|journal|department=yes}} ==== ايڊيشن، سلسلو، جلد ==== {{csdoc|edition}} {{csdoc|series}} {{csdoc|volume}} ==== ناشر ==== {{csdoc|publisher}} {{csdoc|agency}} ==== ماخذ اندر جڳهيون ==== {{csdoc|time}} {{csdoc|pages}} ==== سڃاڻپ ڪندڙ ==== {{distinguish|#Anchor}} {{csdoc|id1}} {{csdoc|id2}} ==== رڪنيت يا رجسٽريشن گهربل ==== {{csdoc|registration}} ==== حوالو ==== {{csdoc|quote}} ==== اينڪر ==== {{distinguish|#Identifiers}} {{csdoc|ref}} ==== ڏيک جا اختيار ==== {{csdoc|display}} == مثال == ; هڪ خبري مضمون جنهن ۾ ليکڪ جو نالو ڏنل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو ڪنهن خبر ايجنسي پاران جاري ڪيو ويو هجي ۽ جنهن ۾ ليکڪ جو نالو موجود نه هجي : <code><nowiki>{{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو محفوظ (archive) ڪيو ويو هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو پرڏيهي ٻوليءَ ۾ لکيل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le bourbier de l'affaire Leonarda |trans-title=Hollande in the quagmire of the Leonarda case |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le Bourbier de L'affaire Leonarda |trans-title=هولاند ليوناردا واري معاملي جي ڌٻڻ ۾ |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ ڪٽيل ۽ محفوظ ڪيل خبري مضمون جنهن مان توهان حوالو ڏيو ٿا، جيڪو اهڙي معلوماتي گڏ ڪندڙ خدمتي ويب سائيٽ تي موجود هجي جنهن لاءِ رڪنيت گهربل هجي : <code><nowiki>{{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=Czech President [[Antonin Novotny]] today made visiting Soviet spaceman Yuri Gagarin a 'Hero of Socialist Labor'.|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=چيڪ صدر [[انتونين نوووتني]] اڄ سوويت خلائي مسافر يوري گاگارين کي ”هيرو آف سوشلسٽ ليبر“ قرار ڏنو.|ref=none}} == پيرا ميٽر == === نحو === {{csdoc|syntax}} {{csdoc|sep_period}} === COinS === {{csdoc|coins}} === نئون ڇا آهي === {{csdoc|whats new}} === متروڪ === {{csdoc|deprecated}} === وضاحت === ==== ليکڪ ==== {{csdoc|author|others=yes}} ==== تاريخ ==== {{csdoc|date}} ==== ايڊيٽر ==== {{csdoc|editor}} ==== عنوان ==== {{csdoc|title|title_format=quotes}} {{csdoc|type}} {{csdoc|language}} ==== <span class="anchor" id="url"></span>يو آر ايل ==== {{csdoc|url}} ==== رسالو (ڪم، اخبار، ويب سائيٽ) ==== {{csdoc|journal|department=yes}} ==== ايڊيشن، سلسلو، جلد ==== {{csdoc|edition}} {{csdoc|series}} {{csdoc|volume}} ==== ناشر ==== {{csdoc|publisher}} {{csdoc|agency}} ==== ماخذ اندر جڳهيون ==== {{csdoc|time}} {{csdoc|pages}} ==== سڃاڻپ ڪندڙ ==== {{distinguish|#Anchor}} {{csdoc|id1}} {{csdoc|id2}} ==== رڪنيت يا رجسٽريشن گهربل ==== {{csdoc|registration}} ==== حوالو ==== {{csdoc|quote}} ==== اينڪر ==== {{distinguish|#Identifiers}} {{csdoc|ref}} ==== ڏيک جا اختيار ==== {{csdoc|display}} 1fgwhglul1sanvx8b0gkc04w3t34547 376156 376155 2026-05-06T17:04:19Z Intisar Ali 8681 376156 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template}}</noinclude> {{Documentation subpage}} {{High-risk}} {{cascade-protected template}} {{csdoc|lua}} {{csdoc|cs1}} {{csdoc|lead|ڇپيل، وڊيو، آڊيو يا ويب تي خبرن وارا مضمون}} == پيرا ميٽر == === نحو === {{csdoc|syntax}} {{csdoc|sep_period}} === COinS === {{csdoc|coins}} === نئون ڇا آهي === {{csdoc|whats new}} === متروڪ === {{csdoc|deprecated}} === وضاحت === ==== ليکڪ ==== {{csdoc|author|others=yes}} ==== تاريخ ==== {{csdoc|date}} ==== ايڊيٽر ==== {{csdoc|editor}} ==== عنوان ==== {{csdoc|title|title_format=quotes}} {{csdoc|type}} {{csdoc|language}} ==== <span class="anchor" id="url"></span>يو آر ايل ==== {{csdoc|url}} ==== رسالو (ڪم، اخبار، ويب سائيٽ) ==== {{csdoc|journal|department=yes}} ==== ايڊيشن، سلسلو، جلد ==== {{csdoc|edition}} {{csdoc|series}} {{csdoc|volume}} ==== ناشر ==== {{csdoc|publisher}} {{csdoc|agency}} ==== ماخذ اندر جڳهيون ==== {{csdoc|time}} {{csdoc|pages}} ==== سڃاڻپ ڪندڙ ==== {{distinguish|#Anchor}} {{csdoc|id1}} {{csdoc|id2}} ==== رڪنيت يا رجسٽريشن گهربل ==== {{csdoc|registration}} ==== حوالو ==== {{csdoc|quote}} ==== اينڪر ==== {{distinguish|#Identifiers}} {{csdoc|ref}} ==== ڏيک جا اختيار ==== {{csdoc|display}} == مثال == ; هڪ خبري مضمون جنهن ۾ ليکڪ جو نالو ڏنل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو ڪنهن خبر ايجنسي پاران جاري ڪيو ويو هجي ۽ جنهن ۾ ليکڪ جو نالو موجود نه هجي : <code><nowiki>{{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو محفوظ (archive) ڪيو ويو هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو پرڏيهي ٻوليءَ ۾ لکيل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le bourbier de l'affaire Leonarda |trans-title=Hollande in the quagmire of the Leonarda case |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le Bourbier de L'affaire Leonarda |trans-title=هولاند ليوناردا واري معاملي جي ڌٻڻ ۾ |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ ڪٽيل ۽ محفوظ ڪيل خبري مضمون جنهن مان توهان حوالو ڏيو ٿا، جيڪو اهڙي معلوماتي گڏ ڪندڙ خدمتي ويب سائيٽ تي موجود هجي جنهن لاءِ رڪنيت گهربل هجي : <code><nowiki>{{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=Czech President [[Antonin Novotny]] today made visiting Soviet spaceman Yuri Gagarin a 'Hero of Socialist Labor'.|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=چيڪ صدر [[انتونين نوووتني]] اڄ سوويت خلائي مسافر يوري گاگارين کي ”هيرو آف سوشلسٽ ليبر“ قرار ڏنو.|ref=none}} == پيرا ميٽر == === نحو === {{csdoc|syntax}} {{csdoc|sep_period}} === COinS === {{csdoc|coins}} === نئون ڇا آهي === {{csdoc|whats new}} === متروڪ === {{csdoc|deprecated}} === وضاحت === ==== ليکڪ ==== {{csdoc|author|others=yes}} ==== تاريخ ==== {{csdoc|date}} ==== ايڊيٽر ==== {{csdoc|editor}} ==== عنوان ==== {{csdoc|title|title_format=quotes}} {{csdoc|type}} {{csdoc|language}} ==== <span class="anchor" id="url"></span>يو آر ايل ==== {{csdoc|url}} ==== رسالو (ڪم، اخبار، ويب سائيٽ) ==== {{csdoc|journal|department=yes}} ==== ايڊيشن، سلسلو، جلد ==== {{csdoc|edition}} {{csdoc|series}} {{csdoc|volume}} ==== ناشر ==== {{csdoc|publisher}} {{csdoc|agency}} ==== ماخذ اندر جڳهيون ==== {{csdoc|time}} {{csdoc|pages}} ==== سڃاڻپ ڪندڙ ==== {{distinguish|#Anchor}} {{csdoc|id1}} {{csdoc|id2}} ==== رڪنيت يا رجسٽريشن گهربل ==== {{csdoc|registration}} ==== حوالو ==== {{csdoc|quote}} ==== اينڪر ==== {{distinguish|#Identifiers}} {{csdoc|ref}} ==== ڏيک جا اختيار ==== {{csdoc|display}} 6bt07ld5fwrd5j4rqns18e3ylieosoc 376157 376156 2026-05-06T17:05:40Z Intisar Ali 8681 376157 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template}}</noinclude> {{Documentation subpage}} {{High-risk}} {{cascade-protected template}} {{csdoc|lua}} {{csdoc|cs1}} {{csdoc|lead|ڇپيل، وڊيو، آڊيو يا ويب تي خبرن وارا مضمون}} == مثال == ; هڪ خبري مضمون جنهن ۾ ليکڪ جو نالو ڏنل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو ڪنهن خبر ايجنسي پاران جاري ڪيو ويو هجي ۽ جنهن ۾ ليکڪ جو نالو موجود نه هجي : <code><nowiki>{{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو محفوظ (archive) ڪيو ويو هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو پرڏيهي ٻوليءَ ۾ لکيل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le bourbier de l'affaire Leonarda |trans-title=Hollande in the quagmire of the Leonarda case |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le Bourbier de L'affaire Leonarda |trans-title=هولاند ليوناردا واري معاملي جي ڌٻڻ ۾ |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ ڪٽيل ۽ محفوظ ڪيل خبري مضمون جنهن مان توهان حوالو ڏيو ٿا، جيڪو اهڙي معلوماتي گڏ ڪندڙ خدمتي ويب سائيٽ تي موجود هجي جنهن لاءِ رڪنيت گهربل هجي : <code><nowiki>{{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=Czech President [[Antonin Novotny]] today made visiting Soviet spaceman Yuri Gagarin a 'Hero of Socialist Labor'.|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=چيڪ صدر [[انتونين نوووتني]] اڄ سوويت خلائي مسافر يوري گاگارين کي ”هيرو آف سوشلسٽ ليبر“ قرار ڏنو.|ref=none}} == پيرا ميٽر == === نحو === {{csdoc|syntax}} {{csdoc|sep_period}} === COinS === {{csdoc|coins}} === نئون ڇا آهي === {{csdoc|whats new}} === متروڪ === {{csdoc|deprecated}} === وضاحت === ==== ليکڪ ==== {{csdoc|author|others=yes}} ==== تاريخ ==== {{csdoc|date}} ==== ايڊيٽر ==== {{csdoc|editor}} ==== عنوان ==== {{csdoc|title|title_format=quotes}} {{csdoc|type}} {{csdoc|language}} ==== <span class="anchor" id="url"></span>يو آر ايل ==== {{csdoc|url}} ==== رسالو (ڪم، اخبار، ويب سائيٽ) ==== {{csdoc|journal|department=yes}} ==== ايڊيشن، سلسلو، جلد ==== {{csdoc|edition}} {{csdoc|series}} {{csdoc|volume}} ==== ناشر ==== {{csdoc|publisher}} {{csdoc|agency}} ==== ماخذ اندر جڳهيون ==== {{csdoc|time}} {{csdoc|pages}} ==== سڃاڻپ ڪندڙ ==== {{distinguish|#Anchor}} {{csdoc|id1}} {{csdoc|id2}} ==== رڪنيت يا رجسٽريشن گهربل ==== {{csdoc|registration}} ==== حوالو ==== {{csdoc|quote}} ==== اينڪر ==== {{distinguish|#Identifiers}} {{csdoc|ref}} ==== ڏيک جا اختيار ==== {{csdoc|display}} e9dyu76jjar74ycvzzvzwqehobgbqf9 376158 376157 2026-05-06T17:08:53Z Intisar Ali 8681 376158 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template}}</noinclude> {{Documentation subpage}} {{High-risk}} {{cascade-protected template}} {{csdoc|lua}} {{csdoc|cs1}} {{csdoc|lead|ڇپيل، وڊيو، آڊيو يا ويب تي خبرن وارا مضمون}} == مثال == ; هڪ خبري مضمون جنهن ۾ ليکڪ جو نالو ڏنل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو ڪنهن خبر ايجنسي پاران جاري ڪيو ويو هجي ۽ جنهن ۾ ليکڪ جو نالو موجود نه هجي : <code><nowiki>{{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو محفوظ (archive) ڪيو ويو هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو پرڏيهي ٻوليءَ ۾ لکيل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le bourbier de l'affaire Leonarda |trans-title=Hollande in the quagmire of the Leonarda case |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le Bourbier de L'affaire Leonarda |trans-title=هولاند ليوناردا واري معاملي جي ڌٻڻ ۾ |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ ڪٽيل ۽ محفوظ ڪيل خبري مضمون جنهن مان توهان حوالو ڏيو ٿا، جيڪو اهڙي معلوماتي گڏ ڪندڙ خدمتي ويب سائيٽ تي موجود هجي جنهن لاءِ رڪنيت گهربل هجي : <code><nowiki>{{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=Czech President [[Antonin Novotny]] today made visiting Soviet spaceman Yuri Gagarin a 'Hero of Socialist Labor'.|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=چيڪ صدر [[انتونين نوووتني]] اڄ سوويت خلائي مسافر يوري گاگارين کي ”هيرو آف سوشلسٽ ليبر“ قرار ڏنو.|ref=none}} == پيرا ميٽر == === نحو === {{csdoc|syntax}} {{csdoc|sep_period}} === COinS === {{csdoc|coins}} === نئون ڇا آهي === {{csdoc|whats new}} === متروڪ === {{csdoc|deprecated}} === وضاحت === ==== ليکڪ ==== {{csdoc|author|others=yes}} ==== تاريخ ==== {{csdoc|date}} ==== ايڊيٽر ==== {{csdoc|editor}} ==== عنوان ==== {{csdoc|title|title_format=quotes}} {{csdoc|type}} {{csdoc|language}} ==== <span class="anchor" id="url"></span>يو آر ايل ==== {{csdoc|url}} ==== رسالو (ڪم، اخبار، ويب سائيٽ) ==== {{csdoc|journal|department=yes}} ==== ايڊيشن، سلسلو، جلد ==== {{csdoc|edition}} {{csdoc|series}} {{csdoc|volume}} ==== ناشر ==== {{csdoc|publisher}} {{csdoc|agency}} ==== ماخذ اندر جڳهيون ==== {{csdoc|time}} {{csdoc|pages}} ==== سڃاڻپ ڪندڙ ==== {{distinguish|#Anchor}} {{csdoc|id1}} {{csdoc|id2}} ==== رڪنيت يا رجسٽريشن گهربل ==== {{csdoc|registration}} ==== حوالو ==== {{csdoc|quote}} ==== اينڪر ==== {{distinguish|#Identifiers}} {{csdoc|ref}} ==== ڏيک جا اختيار ==== {{csdoc|display}} == استعمال == {{csdoc|usage}} {{csdoc|usage common}} ;تصديق ٿيل ليکڪ سان خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;تصديق ٿيل ليکڪ کانسواءِ خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |author=<!-- بيان ٿيل ناھي --> |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;آن لائن خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ جيڪو آرڪائيو ڪيو ويو ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;پرڏيھي ٻوليءَ ۾ لکيل خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |trans-title= |work= |language= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;آرڪائيو ٿيل، ٻن ليکڪن واري، پرڏيھي ٻوليءَ جي خبر واري مضمون جو حوالو ۽ اقتباس ڏيڻ لاءِ، جيڪو رڪنيت گھُرندڙ معلومات گڏ ڪندڙ خدمت تي پي ڊي ايف طور ٻيھر شايع ٿيل ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title= |url= |url-access= |trans-title= |format= |work= |language= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |via= |quote=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage full}} <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last1= |first1= |author-link1= |last2= |first2= |author-link2= |display-authors= |author-mask1= |author-mask2= |collaboration= |df= |date= |year= |orig-date= |orig-year= |location= |editor-last1= |editor-first1= |editor-link1= |editor-last2= |editor-first2= |editor-link2= |display-editors= |editor-mask1= |editor-mask2= |title= |script-title= |title-link= |url= |url-access= |trans-title= |format= |department= |work= |script-work= |trans-work= |type= |series= |language= |volume= |issue= |interviewer-last1= |interviewer-first1= |interviewer-link1= |interviewer-last2= |interviewer-first2= |interviewer-link2= |display-interviewers= |interviewer-mask1= |interviewer-mask2= |translator-last1= |translator-first1= |translator-link1= |translator-last2= |translator-first2= |translator-link2= |display-translators= |translator-mask1= |translator-mask2= |others= |name-list-style= |edition= |publication-place= |publisher= |publication-date= |agency= |minutes= |time-caption= |time= |page= |pages= |at= |no-pp= |arxiv= |asin= |asin-tld= |bibcode= |bibcode-access= |biorxiv= |citeseerx= |doi= |doi-access= |doi-broken-date= |eissn= |hdl= |hdl-access= |isbn= |ismn= |issn= |jfm= |jstor= |jstor-access= |lccn= |medrxiv= |mr= |oclc= |ol= |ol-access= |osti= |osti-access= |pmc= |pmc-embargo-date= |pmid= |rfc= |sbn= |ssrn= |s2cid= |s2cid-access= |zbl= |id= |url-status= |archive-url= |archive-format= |archive-date= |access-date= |via= |quote-page= |quote-pages= |quote= |script-quote= |trans-quote= |mode= |ref= |postscript=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage vertical common}} <!-- مھرباني ڪري ھن فھرست کي جائزي واري صفحي [[وڪيپيڊيا:حوالو سانچا#مثال]] تي لاڳاپيل فھرست سان ھم وقت رکو --> ;تصديق ٿيل ليکڪ سان خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;تصديق ٿيل ليکڪ کانسواءِ خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |author = <!-- بيان ٿيل ناھي --> |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;آن لائن خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ جيڪو آرڪائيو ڪيو ويو ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |url-status = |archive-url = |archive-date = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;پرڏيھي ٻوليءَ ۾ لکيل خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |trans-title = |work = |language = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;آرڪائيو ٿيل، ٻن ليکڪن واري، پرڏيھي ٻوليءَ جي خبر واري مضمون جو حوالو ۽ اقتباس ڏيڻ لاءِ، جيڪو رڪنيت گھُرندڙ معلومات گڏ ڪندڙ خدمت تي پي ڊي ايف طور ٻيھر شايع ٿيل ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last1 = |first1 = |last2 = |first2 = |date = |title = |url = |url-access = |trans-title = |format = |work = |language = |location = |publisher = |url-status = |archive-url = |archive-date = |access-date = |via = |quote = }} </syntaxhighlight> {{end}} {| class="wikitable" |+ عمودي صورت ۾ مڪمل پيراميٽر سيٽ ! پيراميٽر !! اڳواٽ گھرجون !! مختصر ھدايتون / نوٽس !! عمودي فھرست |- | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} | | ليکڪ جو آخري نالو يا ھڪ-نالي وارو ليکڪ. ڳنڍڻو نه ڏيو. | rowspan="124" style="vertical-align:top;" | <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last1 = |first1 = |author-link1 = |last2 = |first2 = |author-link2 = |display-authors = |author-mask1 = |author-mask2 = |collaboration = |df = |date = |year = |orig-date = |orig-year = |location = |editor-last1 = |editor-first1 = |editor-link1 = |editor-last2 = |editor-first2 = |editor-link2 = |display-editors = |editor-mask1 = |editor-mask2 = |title = |script-title = |title-link = |url = |url-access = |trans-title = |format = |department = |work = |script-work = |trans-work = |type = |series = |language = |volume = |issue = |interviewer-last1 = |interviewer-first1 = |interviewer-link1 = |interviewer-last2 = |interviewer-first2 = |interviewer-link2 = |display-interviewers = |interviewer-mask1 = |interviewer-mask2 = |translator-last1 = |translator-first1 = |translator-link1 = |translator-last2 = |translator-first2 = |translator-link2 = |display-translators = |translator-mask1 = |translator-mask2 = |others = |name-list-style = |edition = |publication-place = |publisher = |publication-date = |agency = |minutes = |time-caption = |time = |page = |pages = |at = |no-pp = |arxiv = |asin = |asin-tld = |bibcode = |bibcode-access = |biorxiv = |citeseerx = |doi = |doi-access = |doi-broken-date = |eissn = |hdl = |hdl-access = |isbn = |ismn = |issn = |jfm = |jstor = |jstor-access = |lccn = |medrxiv = |mr = |oclc = |ol = |ol-access = |osti = |osti-access = |pmc = |pmc-embargo-date = |pmid = |rfc = |sbn = |ssrn = |s2cid = |s2cid-access = |zbl = |id = |url-status = |archive-url = |archive-format = |archive-date = |access-date = |via = |quote-page = |quote-pages = |quote = |script-quote = |trans-quote = |mode = |ref = |postscript = }} </syntaxhighlight> |- | {{tooltip|{{codett|first1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: first; given1; given; author-first1; author1-first; author-first; author-given1; author1-given; author-given; subject-first1; subject1-first; subject-first; subject-given1; subject1-given; subject-given; host1; and host}} | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} ليکڪ جو پھريون نالو. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip پھرين ليکڪ بابت وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>author-link3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip عدد (ڏيکاريل ليکڪن جو تعداد) يا <code>etal</code> (وڌيڪ ليکڪ) - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>collaboration</code> {{tooltip - <code>df</code> - <code>date</code> - <code>year</code> - <code>orig-date</code> - <code>orig-year</code> - {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-link3</code> وغيره. - <code>display-editors</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر ايڊيٽرن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>title</code> - <code>script-title</code> - <code>title-link</code> - <code>url</code> - <code>url-access</code> - <code>trans-title</code> - <code>format</code> - <code>department</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>series</code> - {{tooltip - <code>volume</code> - {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-link3</code> وغيره. - <code>display-interviewers</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-link3</code> وغيره. - <code>display-translators</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>others</code> - <code>name-list-style</code> {{tooltip آخري ليکڪ کي {{nowrap سان الڳ ڪرڻ لاءِ <code>amp</code> يا <code>ampersand</code> مقرر ڪريو - <code>edition</code> - <code>publication-place</code> - {{tooltip - <code>publication-date</code> - <code>agency</code> - <code>minutes</code> - <code>time-caption</code> - <code>time</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>at</code> - <code>no-pp</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>asin-tld</code> - <code>bibcode</code> - <code>biorxiv</code> - <code>biorxiv-access</code> - <code>citeseerx</code> - {{tooltip - <code>doi-access</code> - <code>doi-broken-date</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>hdl-access</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>jstor-access</code> - {{tooltip - <code>medrxiv</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>ol-access</code> - {{tooltip - <code>osti-access</code> - {{tooltip - <code>pmc-embargo-date</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>s2cid-access</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>url-status</code> - {{tooltip - <code>archive-format</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>via</code> - <code>quote-page</code> - <code>quote-pages</code> - {{tooltip - <code>script-quote</code> - <code>trans-quote</code> - <code>mode</code> - <code>ref</code> - <code>postscript</code> - colspan="4" style="text-align: center" } === [[سانچو:Cite web]] ۽ [[سانچو:Cite news]] مان چونڊ ڪرڻ<span class="anchor" id="Consistency"></span> === اڳ ۾، ايڊيٽرن کي ھنن سانچن جي خاصيتن جي بنياد تي اھو فيصلو ڪرڻو پوندو ھو تہ {{tl|cite web}} استعمال ڪجي يا {{tlf|cite news}}. پر 2014ع ۾ ٻنھي سانچن جي وچ ۾ ''گھڻا'' فرق ختم ڪيا ويا. {{diff|Module:Citation/CS1|732205428|723907342|29 July 2016}} موجب، {{tlf|cite web}} ۽ {{tlf|cite news}} ۾ ھيٺيان فرق آھن: {{tlf|Cite news}} کي [[وپ:آف لائن|آف لائن]] (ڪاغذي) ذريعن لاءِ استعمال ڪري سگھجي ٿو، جڏھن تہ {{tlf|cite web}} يو آر ايل نه ڏنل ھجڻ تي غائب يو آر ايل جي غلطي پيدا ڪري ٿو. {{tlf|Cite news}} {{para|issue}} ۽ {{para|volume}} پيراميٽر قبول ڪري ٿو، جڏھن تہ {{tlf|cite web}} ائين نٿو ڪري (ڏسو {{section link|Help:Citation Style 1#Pages}}, {{section link|1=Help talk:Citation Style 1/Archive 10|2=|volume=, |issue=, |page(s)= and cite magazine}} ۽ {{tl|cite magazine}}.) پر صحيح پيراميٽرن جو ساڳيو سيٽ ڏنو وڃي تہ ٻنھي جو آئوٽ پُٽ بلڪل ساڳيو آھي: <!-- ڌيان! ھيٺ ڏنل مثال رڳو پيراميٽرن جي ڏيکاريل نتيجن کي واضح ڪرڻ لاءِ آھي. حقيقي مضمونن ۾ اھي سڀ پيراميٽر شامل ڪرڻ ضروري آھن يا نه، اھو ھتي موضوع ناھي. --> {| | '''Cite web''': || {{cite web |url=https://blog.chron.com/techblog/2011/07/microsoft-envisions-a-universal-os-but-it-might-not-be-called-windows/ |title=Microsoft envisions a universal OS, but it might not be called Windows |last=Silverman |first=Dwight |date=July 15, 2011 |work=Houston Chronicle |publisher=Hearst Corporation |access-date=May 26, 2015|ref=none}} |- | '''Cite news''': || {{cite news |url=https://blog.chron.com/techblog/2011/07/microsoft-envisions-a-universal-os-but-it-might-not-be-called-windows/ |title=Microsoft envisions a universal OS, but it might not be called Windows |last=Silverman |first=Dwight |date=July 15, 2011 |work=Houston Chronicle |publisher=Hearst Corporation |access-date=May 26, 2015|ref=none}} |} 26u9kyjgmqmdaojlctslt6woidajrzz 376163 376158 2026-05-06T17:28:10Z Intisar Ali 8681 376163 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template}}</noinclude> {{Documentation subpage}} {{High-risk}} {{cascade-protected template}} {{csdoc|lua}} {{csdoc|cs1}} {{csdoc|lead|ڇپيل، وڊيو، آڊيو يا ويب تي خبرن وارا مضمون}} == مثال == ; هڪ خبري مضمون جنهن ۾ ليکڪ جو نالو ڏنل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو ڪنهن خبر ايجنسي پاران جاري ڪيو ويو هجي ۽ جنهن ۾ ليکڪ جو نالو موجود نه هجي : <code><nowiki>{{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو محفوظ (archive) ڪيو ويو هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو پرڏيهي ٻوليءَ ۾ لکيل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le bourbier de l'affaire Leonarda |trans-title=Hollande in the quagmire of the Leonarda case |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le Bourbier de L'affaire Leonarda |trans-title=هولاند ليوناردا واري معاملي جي ڌٻڻ ۾ |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ ڪٽيل ۽ محفوظ ڪيل خبري مضمون جنهن مان توهان حوالو ڏيو ٿا، جيڪو اهڙي معلوماتي گڏ ڪندڙ خدمتي ويب سائيٽ تي موجود هجي جنهن لاءِ رڪنيت گهربل هجي : <code><nowiki>{{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=Czech President [[Antonin Novotny]] today made visiting Soviet spaceman Yuri Gagarin a 'Hero of Socialist Labor'.|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=چيڪ صدر [[انتونين نوووتني]] اڄ سوويت خلائي مسافر يوري گاگارين کي ”هيرو آف سوشلسٽ ليبر“ قرار ڏنو.|ref=none}} == پيرا ميٽر == === نحو === {{csdoc|syntax}} {{csdoc|sep_period}} === COinS === {{csdoc|coins}} === نئون ڇا آهي === {{csdoc|whats new}} === متروڪ === {{csdoc|deprecated}} === وضاحت === ==== ليکڪ ==== {{csdoc|author|others=yes}} ==== تاريخ ==== {{csdoc|date}} ==== ايڊيٽر ==== {{csdoc|editor}} ==== عنوان ==== {{csdoc|title|title_format=quotes}} {{csdoc|type}} {{csdoc|language}} ==== <span class="anchor" id="url"></span>يو آر ايل ==== {{csdoc|url}} ==== رسالو (ڪم، اخبار، ويب سائيٽ) ==== {{csdoc|journal|department=yes}} ==== ايڊيشن، سلسلو، جلد ==== {{csdoc|edition}} {{csdoc|series}} {{csdoc|volume}} ==== ناشر ==== {{csdoc|publisher}} {{csdoc|agency}} ==== ماخذ اندر جڳهيون ==== {{csdoc|time}} {{csdoc|pages}} ==== سڃاڻپ ڪندڙ ==== {{distinguish|#Anchor}} {{csdoc|id1}} {{csdoc|id2}} ==== رڪنيت يا رجسٽريشن گهربل ==== {{csdoc|registration}} ==== حوالو ==== {{csdoc|quote}} ==== اينڪر ==== {{distinguish|#Identifiers}} {{csdoc|ref}} ==== ڏيک جا اختيار ==== {{csdoc|display}} == استعمال == {{csdoc|usage}} {{csdoc|usage common}} ;تصديق ٿيل ليکڪ سان خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;تصديق ٿيل ليکڪ کانسواءِ خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |author=<!-- بيان ٿيل ناھي --> |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;آن لائن خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ جيڪو آرڪائيو ڪيو ويو ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;پرڏيھي ٻوليءَ ۾ لکيل خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |trans-title= |work= |language= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;آرڪائيو ٿيل، ٻن ليکڪن واري، پرڏيھي ٻوليءَ جي خبر واري مضمون جو حوالو ۽ اقتباس ڏيڻ لاءِ، جيڪو رڪنيت گھُرندڙ معلومات گڏ ڪندڙ خدمت تي پي ڊي ايف طور ٻيھر شايع ٿيل ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title= |url= |url-access= |trans-title= |format= |work= |language= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |via= |quote=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage full}} <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last1= |first1= |author-link1= |last2= |first2= |author-link2= |display-authors= |author-mask1= |author-mask2= |collaboration= |df= |date= |year= |orig-date= |orig-year= |location= |editor-last1= |editor-first1= |editor-link1= |editor-last2= |editor-first2= |editor-link2= |display-editors= |editor-mask1= |editor-mask2= |title= |script-title= |title-link= |url= |url-access= |trans-title= |format= |department= |work= |script-work= |trans-work= |type= |series= |language= |volume= |issue= |interviewer-last1= |interviewer-first1= |interviewer-link1= |interviewer-last2= |interviewer-first2= |interviewer-link2= |display-interviewers= |interviewer-mask1= |interviewer-mask2= |translator-last1= |translator-first1= |translator-link1= |translator-last2= |translator-first2= |translator-link2= |display-translators= |translator-mask1= |translator-mask2= |others= |name-list-style= |edition= |publication-place= |publisher= |publication-date= |agency= |minutes= |time-caption= |time= |page= |pages= |at= |no-pp= |arxiv= |asin= |asin-tld= |bibcode= |bibcode-access= |biorxiv= |citeseerx= |doi= |doi-access= |doi-broken-date= |eissn= |hdl= |hdl-access= |isbn= |ismn= |issn= |jfm= |jstor= |jstor-access= |lccn= |medrxiv= |mr= |oclc= |ol= |ol-access= |osti= |osti-access= |pmc= |pmc-embargo-date= |pmid= |rfc= |sbn= |ssrn= |s2cid= |s2cid-access= |zbl= |id= |url-status= |archive-url= |archive-format= |archive-date= |access-date= |via= |quote-page= |quote-pages= |quote= |script-quote= |trans-quote= |mode= |ref= |postscript=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage vertical common}} <!-- مھرباني ڪري ھن فھرست کي جائزي واري صفحي [[وڪيپيڊيا:حوالو سانچا#مثال]] تي لاڳاپيل فھرست سان ھم وقت رکو --> ;تصديق ٿيل ليکڪ سان خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;تصديق ٿيل ليکڪ کانسواءِ خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |author = <!-- بيان ٿيل ناھي --> |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;آن لائن خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ جيڪو آرڪائيو ڪيو ويو ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |url-status = |archive-url = |archive-date = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;پرڏيھي ٻوليءَ ۾ لکيل خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |trans-title = |work = |language = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;آرڪائيو ٿيل، ٻن ليکڪن واري، پرڏيھي ٻوليءَ جي خبر واري مضمون جو حوالو ۽ اقتباس ڏيڻ لاءِ، جيڪو رڪنيت گھُرندڙ معلومات گڏ ڪندڙ خدمت تي پي ڊي ايف طور ٻيھر شايع ٿيل ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last1 = |first1 = |last2 = |first2 = |date = |title = |url = |url-access = |trans-title = |format = |work = |language = |location = |publisher = |url-status = |archive-url = |archive-date = |access-date = |via = |quote = }} </syntaxhighlight> {{end}} {| class="wikitable" |+ عمودي صورت ۾ مڪمل پيراميٽر سيٽ ! پيراميٽر !! اڳواٽ گھرجون !! مختصر ھدايتون / نوٽس !! عمودي فھرست |- | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} | | ليکڪ جو آخري نالو يا ھڪ-نالي وارو ليکڪ. ڳنڍڻو نه ڏيو. | rowspan="124" style="vertical-align:top;" | <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last1 = |first1 = |author-link1 = |last2 = |first2 = |author-link2 = |display-authors = |author-mask1 = |author-mask2 = |collaboration = |df = |date = |year = |orig-date = |orig-year = |location = |editor-last1 = |editor-first1 = |editor-link1 = |editor-last2 = |editor-first2 = |editor-link2 = |display-editors = |editor-mask1 = |editor-mask2 = |title = |script-title = |title-link = |url = |url-access = |trans-title = |format = |department = |work = |script-work = |trans-work = |type = |series = |language = |volume = |issue = |interviewer-last1 = |interviewer-first1 = |interviewer-link1 = |interviewer-last2 = |interviewer-first2 = |interviewer-link2 = |display-interviewers = |interviewer-mask1 = |interviewer-mask2 = |translator-last1 = |translator-first1 = |translator-link1 = |translator-last2 = |translator-first2 = |translator-link2 = |display-translators = |translator-mask1 = |translator-mask2 = |others = |name-list-style = |edition = |publication-place = |publisher = |publication-date = |agency = |minutes = |time-caption = |time = |page = |pages = |at = |no-pp = |arxiv = |asin = |asin-tld = |bibcode = |bibcode-access = |biorxiv = |citeseerx = |doi = |doi-access = |doi-broken-date = |eissn = |hdl = |hdl-access = |isbn = |ismn = |issn = |jfm = |jstor = |jstor-access = |lccn = |medrxiv = |mr = |oclc = |ol = |ol-access = |osti = |osti-access = |pmc = |pmc-embargo-date = |pmid = |rfc = |sbn = |ssrn = |s2cid = |s2cid-access = |zbl = |id = |url-status = |archive-url = |archive-format = |archive-date = |access-date = |via = |quote-page = |quote-pages = |quote = |script-quote = |trans-quote = |mode = |ref = |postscript = }} </syntaxhighlight> |- | {{tooltip|{{codett|first1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: first; given1; given; author-first1; author1-first; author-first; author-given1; author1-given; author-given; subject-first1; subject1-first; subject-first; subject-given1; subject1-given; subject-given; host1; and host}} | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} ليکڪ جو پھريون نالو. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip پھرين ليکڪ بابت وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>author-link3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip عدد (ڏيکاريل ليکڪن جو تعداد) يا <code>etal</code> (وڌيڪ ليکڪ) - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>collaboration</code> {{tooltip - <code>df</code> - <code>date</code> - <code>year</code> - <code>orig-date</code> - <code>orig-year</code> - {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-link3</code> وغيره. - <code>display-editors</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر ايڊيٽرن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>title</code> - <code>script-title</code> - <code>title-link</code> - <code>url</code> - <code>url-access</code> - <code>trans-title</code> - <code>format</code> - <code>department</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>series</code> - {{tooltip - <code>volume</code> - {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-link3</code> وغيره. - <code>display-interviewers</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-link3</code> وغيره. - <code>display-translators</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>others</code> - <code>name-list-style</code> {{tooltip آخري ليکڪ کي {{nowrap سان الڳ ڪرڻ لاءِ <code>amp</code> يا <code>ampersand</code> مقرر ڪريو - <code>edition</code> - <code>publication-place</code> - {{tooltip - <code>publication-date</code> - <code>agency</code> - <code>minutes</code> - <code>time-caption</code> - <code>time</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>at</code> - <code>no-pp</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>asin-tld</code> - <code>bibcode</code> - <code>biorxiv</code> - <code>biorxiv-access</code> - <code>citeseerx</code> - {{tooltip - <code>doi-access</code> - <code>doi-broken-date</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>hdl-access</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>jstor-access</code> - {{tooltip - <code>medrxiv</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>ol-access</code> - {{tooltip - <code>osti-access</code> - {{tooltip - <code>pmc-embargo-date</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>s2cid-access</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>url-status</code> - {{tooltip - <code>archive-format</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>via</code> - <code>quote-page</code> - <code>quote-pages</code> - {{tooltip - <code>script-quote</code> - <code>trans-quote</code> - <code>mode</code> - <code>ref</code> - <code>postscript</code> - colspan="4" style="text-align: center" } === [[سانچو:Cite web]] ۽ [[سانچو:Cite news]] مان چونڊ ڪرڻ<span class="anchor" id="Consistency"></span> === اڳ ۾، ايڊيٽرن کي ھنن سانچن جي خاصيتن جي بنياد تي اھو فيصلو ڪرڻو پوندو ھو تہ {{tl|cite web}} استعمال ڪجي يا {{tlf|cite news}}. پر 2014ع ۾ ٻنھي سانچن جي وچ ۾ ''گھڻا'' فرق ختم ڪيا ويا. {{diff|Module:Citation/CS1|732205428|723907342|29 July 2016}} موجب، {{tlf|cite web}} ۽ {{tlf|cite news}} ۾ ھيٺيان فرق آھن: {{tlf|Cite news}} کي [[وپ:آف لائن|آف لائن]] (ڪاغذي) ذريعن لاءِ استعمال ڪري سگھجي ٿو، جڏھن تہ {{tlf|cite web}} يو آر ايل نه ڏنل ھجڻ تي غائب يو آر ايل جي غلطي پيدا ڪري ٿو. {{tlf|Cite news}} {{para|issue}} ۽ {{para|volume}} پيراميٽر قبول ڪري ٿو، جڏھن تہ {{tlf|cite web}} ائين نٿو ڪري (ڏسو {{section link|Help:Citation Style 1#Pages}}, {{section link|1=Help talk:Citation Style 1/Archive 10|2=|volume=, |issue=, |page(s)= and cite magazine}} ۽ {{tl|cite magazine}}.) پر صحيح پيراميٽرن جو ساڳيو سيٽ ڏنو وڃي تہ ٻنھي جو آئوٽ پُٽ بلڪل ساڳيو آھي: <!-- ڌيان! ھيٺ ڏنل مثال رڳو پيراميٽرن جي ڏيکاريل نتيجن کي واضح ڪرڻ لاءِ آھي. حقيقي مضمونن ۾ اھي سڀ پيراميٽر شامل ڪرڻ ضروري آھن يا نه، اھو ھتي موضوع ناھي. --> {| | '''Cite web''': || {{cite web |url=https://blog.chron.com/techblog/2011/07/microsoft-envisions-a-universal-os-but-it-might-not-be-called-windows/ |title=Microsoft envisions a universal OS, but it might not be called Windows |last=Silverman |first=Dwight |date=July 15, 2011 |work=Houston Chronicle |publisher=Hearst Corporation |access-date=May 26, 2015|ref=none}} |- | '''Cite news''': || {{cite news |url=https://blog.chron.com/techblog/2011/07/microsoft-envisions-a-universal-os-but-it-might-not-be-called-windows/ |title=Microsoft envisions a universal OS, but it might not be called Windows |last=Silverman |first=Dwight |date=July 15, 2011 |work=Houston Chronicle |publisher=Hearst Corporation |access-date=May 26, 2015|ref=none}} |} == TemplateData == {{Warning |image=Stop hand nuvola.svg |هن حصي ۾ اهڙي ترتيب واري ڊيٽا شامل آهي جيڪا تدويني اوزارن ۽ خودڪار باٽن پاران استعمال ڪئي ويندي آهي. هن ڊيٽا ۾ تبديليون وسيع ۽ اڻڄاتل اثرن جو سبب بڻجي سگهن ٿيون. وڌيڪ معلومات لاءِ ڏسو [[مدد:Citation Style 1#TemplateData]]}} {{TemplateData header}} {{#invoke:cs1 documentation support|template_data_validate|{{ROOTPAGENAME}}}} <templatedata> { "description": "هي سانچو ڇپيل، وڊيو، آڊيو يا ويب تي موجود خبري مضمون لاءِ حوالو، ڏنل ماخذ جي معلومات (مثال طور ليکڪ، اشاعت، تاريخ) ۽ مختلف فارميٽنگ اختيارن کي استعمال ڪندي تيار ڪري ٿو.", "params": { "url": { "label": "URL", "description": "آن لائن هنڌ جو URL جتي اشاعت جو متن ملي سگهي ٿو. \"http://...\" قسم جي اسڪيمن يا شايد پروٽوڪول-نسبتي اسڪيم \"//...\" جي ضرورت هوندي آهي", "type": "url", "suggested": true, "aliases": [ "URL" ], "example": "https://www.nytimes.com/..." }, "title": { "label": "ماخذ جو عنوان", "description": "مضمون جو عنوان جيئن اهو ماخذ ۾ ظاهر ٿئي ٿو؛ اقتباسي نشانين ۾ ڏيکاربو آهي", "type": "string", "required": true }, "last": { "label": "آخري نالو", "description": "ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "last1", "author", "author1" ], "suggested": true, "type": "line" }, "first": { "label": "پهريون نالو", "description": "ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "first1" ], "suggested": true, "type": "line" }, "date": { "label": "ماخذ جي تاريخ", "description": "ماخذ جي مڪمل تاريخ؛ وڪي لنڪ نه ڏيو", "type": "date", "suggested": true }, "publisher": { "label": "ناشر", "description": "والد اداري يا ڪمپني جو نالو جيڪا اخبار، رسالو يا دوراني اشاعت شايع ڪري ٿي؛ اشاعت جي نالي کان پوءِ ڏيکاربو آهي", "type": "string", "aliases": [ "institution" ], "example": "[[گينيٽ]]" }, "last2": { "label": "آخري نالو 2", "description": "ٻئي ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link2' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author2" ], "type": "line" }, "first2": { "label": "پهريون نالو 2", "description": "ٻئي ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "others": { "label": "ٻيا", "description": "ڪم ۾ ٻين ڀاڱيدارين کي درج ڪرڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿو، جهڙوڪ 'جان سمٿ پاران تصويرڪاري' يا 'جان سمٿ پاران ترجمو'", "type": "string" }, "year": { "label": "اشاعت جو سال", "description": "حوالو ڏنل ماخذ جو سال؛ جيڪڏهن مهينو ۽ ڏينهن پڻ ڄاتل هجن ته ان بدران 'date' استعمال ڪريو", "type": "string" }, "editor-last": { "label": "ايڊيٽر جو آخري نالو", "description": "ايڊيٽر جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'editor-link' استعمال ڪريو؛ وڌيڪ ايڊيٽر شامل ڪرڻ لاءِ عدد سان پڇاڙي لڳائي سگهجي ٿي؛ 'editor1-last'، 'editor' ۽ 'editors' جو عرف", "aliases": [ "editor-last1", "editor1-last", "editor-surname", "editor-surname1", "editor1-surname", "editor", "editor1" ], "type": "line" }, "editor-first": { "label": "ايڊيٽر جو پهريون نالو", "description": "ايڊيٽر جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'editor-link' استعمال ڪريو؛ وڌيڪ ايڊيٽر شامل ڪرڻ لاءِ عدد سان پڇاڙي لڳائي سگهجي ٿي؛ 'editor1-first' جو عرف", "aliases": [ "editor-first1", "editor1-first", "editor-given", "editor-given1", "editor1-given" ], "type": "line" }, "editor-link": { "label": "ايڊيٽر لنڪ", "description": "ايڊيٽر بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان؛ وڌيڪ ايڊيٽر شامل ڪرڻ لاءِ عدد سان پڇاڙي لڳائي سگهجي ٿي؛ 'editor1-link' جو عرف", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "editor-link1" ] }, "issue": { "label": "شمارو", "description": "شمارو سڃاڻپ ڪندڙ، جڏهن ماخذ اهڙي سلسلي جو حصو هجي جيڪو وقت بوقت شايع ٿيندو هجي. عام طور تي عدد. اڳيان no. نه لڳايو. ", "type": "line", "aliases": [ "number" ], "example": "4" }, "department": { "label": "شعبو", "description": "دوراني اشاعت اندر شعبو", "type": "string" }, "location": { "label": "اشاعت جو هنڌ", "description": "اشاعت جو جاگرافيائي هنڌ؛ عام طور تي وڪي لنڪ نه ڏبو آهي؛ جڏهن اشاعت جي نالي ۾ هنڌ شامل هجي ته ڇڏي ڏيو؛ 'place' جو عرف", "type": "string", "aliases": [ "place" ] }, "publication-place": { "label": "اشاعت جي جاءِ", "description": "اشاعت جي جاءِ عنوان کان پوءِ ڏيکاري ٿي؛ جيڪڏهن 'place' يا 'location' پڻ ڏنل هجن، ته اهي عنوان کان اڳ 'written at' سان ڏيکاريا ويندا آهن", "type": "string" }, "publication-date": { "label": "اشاعت جي تاريخ", "description": "اشاعت جي تاريخ، جڏهن اها ڪم لکجڻ واري تاريخ کان مختلف هجي؛ وڪي لنڪ نه ڏيو", "type": "date", "autovalue": "" }, "agency": { "label": "ايجنسي", "description": "خبر ايجنسي (وائر سروس) جنهن مواد مهيا ڪيو", "type": "string", "example": "ايسوسيئيٽيڊ پريس، رائٽرز، ايجنس فرانس-پريس" }, "edition": { "label": "ايڊيشن", "description": "جڏهن اشاعت جا هڪ کان وڌيڪ ايڊيشن هجن؛ مثال طور: '2nd'، 'Revised' وغيره؛ آخر ۾ ' ed.' لڳندو آهي", "type": "string" }, "volume": { "label": "جلد", "description": "اهڙي اشاعت لاءِ جيڪا ڪيترن جلدن ۾ شايع ٿيل هجي. عام طور تي عدد. اڳيان vol. يا v. نه لڳايو. ", "type": "string", "example": "3" }, "page": { "label": "صفحو", "description": "ماخذ ۾ اهو صفحو جيڪو مواد جي تائيد ڪري ٿو؛ 'p.' کان پوءِ ڏيکاربو آهي", "type": "string" }, "pages": { "label": "صفحا", "description": "ماخذ ۾ اهي صفحا جيڪي مواد جي تائيد ڪن ٿا (ماخذ ۾ صفحن جي ڪل تعداد جو اشارو نه آهي)؛ 'pp.' کان پوءِ ڏيکاربا آهن", "type": "string", "example": "2–3", "suggested": true }, "no-pp": { "label": "No pp", "description": "جڏهن 'page' يا 'pages' سان 'p.' يا 'pp.' ڏيکارڻ نامناسب هجي (جهڙوڪ 'Front cover')، ته ان کي دٻائڻ لاءِ 'y' مقرر ڪريو", "type": "boolean", "autovalue": "y" }, "at": { "label": "At", "description": "جتي صفحي جو نمبر نامناسب يا ڪافي نه هجي، اتي 'page' يا 'pages' بدران استعمال ڪري سگهجي ٿو", "type": "string" }, "language": { "label": "ٻولي", "description": "اها ٻولي جنهن ۾ ماخذ لکيل آهي، جيڪڏهن انگريزي نه هجي؛ ٻه-اکري ٻولي ڪوڊ استعمال ڪريو (ISO 639-1 استعمال ڪريو) يا ٻولي جو مڪمل نالو. آئڪن يا سانچا استعمال نه ڪريو.", "type": "string", "example": "هسپانوي" }, "script-title": { "label": "لپي وارو عنوان", "description": "غير لاطيني بنياد واري الفابيٽن ۾ عنوانن لاءِ (عربي، چيني، سريلڪ، يوناني وغيره). ٻن-اکري ٻولي ڪوڊ سان شروع ڪريو، پوءِ ڪولن ڏيو. مثال |script-title=ja:東京タワ", "type": "string" }, "trans-title": { "label": "ترجمو ٿيل عنوان", "description": "جيڪڏهن حوالو ڏنل ماخذ پرڏيهي ٻولي ۾ هجي، ته انگريزي ٻولي وارو عنوان؛ 'language' سفارش ڪيل آهي", "type": "string" }, "type": { "label": "قسم", "description": "ماخذ جي ميڊيا قسم بابت اضافي معلومات؛ جملن واري صورت ۾ فارميٽ ڪريو", "type": "string" }, "format": { "label": "فارميٽ", "description": "'url' سان حوالو ڏنل ڪم جو فارميٽ؛ مثال: PDF، DOC، XLS؛ HTML نه ڄاڻايو", "type": "string" }, "arxiv": { "label": "arXiv سڃاڻپ ڪندڙ", "description": "سائنسي مقالن جي arXive اليڪٽرانڪ پري پرنٽس لاءِ سڃاڻپ ڪندڙ", "type": "string" }, "asin": { "label": "ASIN", "description": "ايمازون اسٽينڊرڊ آئيڊينٽيفڪيشن نمبر؛ 10 اکر", "type": "string" }, "asin-tld": { "label": "ASIN TLD", "description": "آمريڪا کان سواءِ ٻين ايمازون سائيٽن لاءِ ASIN مٿئين سطح جو ڊومين", "type": "string" }, "bibcode": { "label": "Bibcode", "description": "ببليوگرافڪ ريفرنس ڪوڊ (REFCODE)؛ 19 اکر", "type": "string" }, "doi": { "label": "DOI", "description": "ڊجيٽل آبجيڪٽ آئيڊينٽيفائر؛ '10.' سان شروع ٿئي ٿو", "type": "string" }, "doi-broken-date": { "label": "DOI خراب ٿيڻ جي تاريخ", "description": "اها تاريخ جڏهن DOI خراب هجڻ جو تعين ڪيو ويو", "type": "date" }, "isbn": { "label": "ISBN", "description": "بين الاقوامي معياري ڪتاب نمبر؛ ممڪن هجي ته 13-عددن وارو ISBN استعمال ڪريو", "type": "string", "aliases": [ "ISBN" ] }, "issn": { "label": "ISSN", "description": "بين الاقوامي معياري سلسليوار نمبر؛ 8 اکر؛ هائفن استعمال ڪندي چار-چار جي ٻن گروپن ۾ ورهائي سگهجي ٿو", "type": "string", "aliases": [ "ISSN" ] }, "jfm": { "label": "jfm ڪوڊ", "description": "Jahrbuch über die Fortschritte der Mathematik درجابندي ڪوڊ", "type": "string" }, "jstor": { "label": "JSTOR", "description": "JSTOR سڃاڻپ ڪندڙ", "type": "string" }, "lccn": { "label": "LCCN", "description": "لائبريري آف ڪانگريس ڪنٽرول نمبر", "type": "string" }, "mr": { "label": "MR", "description": "ميٿميٽيڪل ريويوز سڃاڻپ ڪندڙ", "type": "string" }, "oclc": { "label": "OCLC", "description": "آن لائن ڪمپيوٽر لائبريري سينٽر نمبر", "type": "string" }, "ol": { "label": "OL", "description": "اوپن لائبريري سڃاڻپ ڪندڙ", "type": "string" }, "osti": { "label": "OSTI", "description": "آفيس آف سائنٽيفڪ اينڊ ٽيڪنيڪل انفارميشن سڃاڻپ ڪندڙ", "type": "string" }, "pmc": { "label": "PMC", "description": "پب ميڊ سينٽر مضمون نمبر", "type": "string" }, "pmid": { "label": "PMID", "description": "پب ميڊ يونيڪ آئيڊينٽيفائر", "type": "string" }, "rfc": { "label": "RFC", "description": "ريڪئيسٽ فار ڪمينٽس نمبر", "type": "string" }, "ssrn": { "label": "SSRN", "description": "سوشل سائنس ريسرچ نيٽ ورڪ", "type": "string" }, "zbl": { "label": "Zbl", "description": "Zentralblatt MATH جرنل سڃاڻپ ڪندڙ", "type": "string" }, "id": { "label": "id", "description": "اهڙو منفرد سڃاڻپ ڪندڙ جيڪو تڏهن استعمال ٿئي جڏهن ڪو به خاص سڃاڻپ ڪندڙ لاڳو نه هجي", "type": "string" }, "quote": { "label": "اقتباس", "description": "ماخذ مان لاڳاپيل اقتباس ٿيل متن؛ آخر ۾ ڏيکاربو آهي، اقتباسي نشانين ۾ بند؛ ختم ڪندڙ اوقاف شامل ڪرڻ گهرجن", "type": "string" }, "trans-quote": { "label": "ترجمو ٿيل اقتباس", "description": "جيڪڏهن حوالو ڏنل اقتباس پرڏيهي ٻولي ۾ هجي ته اقتباس جو انگريزي ترجمو. چورس قوسين ۾ ڏيکاربو آهي.", "type": "string" }, "ref": { "label": "Ref", "description": "هڪ اينڪر سڃاڻپ ڪندڙ؛ مڪمل حوالن ڏانهن وڪي لنڪن جو هدف بڻائي سگهجي ٿو؛ خاص قدر 'harv' اهڙو اينڪر پيدا ڪري ٿو جيڪو harv ۽ sfn سانچن لاءِ مناسب هجي", "type": "string" }, "postscript": { "label": "پوسٽ اسڪرپٽ", "description": "حوالي جي بند ٿيڻ واري اوقاف؛ جيڪڏهن 'quote' مقرر هجي ته نظرانداز ٿيندو؛ دٻائڻ لاءِ محفوظ لفظ 'none' استعمال ڪريو", "type": "string", "default": "." }, "last3": { "label": "آخري نالو 3", "description": "ٽئين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link3' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author3" ], "type": "line" }, "first3": { "label": "پهريون نالو 3", "description": "ٽئين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "last4": { "label": "آخري نالو 4", "description": "چوٿين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link4' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author4" ], "type": "line" }, "first4": { "label": "پهريون نالو 4", "description": "چوٿين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "last5": { "label": "آخري نالو 5", "description": "پنجين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link5' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author5" ], "type": "line" }, "first5": { "label": "پهريون نالو 5", "description": "پنجين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "last6": { "label": "آخري نالو 6", "description": "ڇهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link6' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author6" ], "type": "line" }, "first6": { "label": "پهريون نالو 6", "description": "ڇهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "last7": { "label": "آخري نالو 7", "description": "ستين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link7' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author7" ], "type": "line" }, "first7": { "label": "پهريون نالو 7", "description": "ستين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "last8": { "label": "آخري نالو 8", "description": "اٺين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link8' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author8" ], "type": "line" }, "first8": { "label": "پهريون نالو 8", "description": "اٺين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "last9": { "label": "آخري نالو 9", "description": "نائين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link9' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author9" ], "type": "line" }, "first9": { "label": "پهريون نالو 9", "description": "نائين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-mask": { "label": "ليکڪ ماسڪ", "description": "پهرئين ليکڪ جي نالي کي ايم ڊيشز يا متن سان بدلائي ٿو؛ عددي قدر 'n' مقرر ڪرڻ سان ڊيش 'n' ايم اسپيس ويڪري ٿيندي؛ متن وارو قدر مقرر ڪرڻ سان اهو متن پويان ليکڪ جدا ڪندڙ کان سواءِ ڏيکاربو؛ مثال طور، 'with' بدران", "type": "string" }, "display-authors": { "label": "ليکڪ ڏيکاريو", "description": "'et al.' استعمال ٿيڻ کان اڳ ڏيکارڻ لاءِ ليکڪن جو تعداد؛", "type": "number" }, "author-link": { "label": "ليکڪ لنڪ", "description": "ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان؛ وڌيڪ ليکڪ شامل ڪرڻ لاءِ عدد سان پڇاڙي لڳائي سگهجي ٿي", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author-link1", "author1-link" ] }, "author-link2": { "label": "ليکڪ لنڪ 2", "description": "ٻئي ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author2-link" ] }, "archive-url": { "label": "محفوظ URL", "description": "ويب صفحي جي محفوظ ڪاپي جو URL، جيڪڏهن يا جڏهن اصل URL دستياب نه رهي؛ 'archive-date' جي ضرورت آهي", "type": "url", "suggested": true, "aliases": [ "archiveurl" ] }, "archive-date": { "label": "محفوظ ڪرڻ جي تاريخ", "description": "اها تاريخ جڏهن اصل URL محفوظ ڪيو ويو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو", "type": "string", "suggested": true, "aliases": [ "archivedate" ] }, "author-link3": { "label": "ليکڪ لنڪ 3", "description": "ٽئين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author3-link" ] }, "author-link4": { "label": "ليکڪ لنڪ 4", "description": "چوٿين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author4-link" ] }, "author-link5": { "label": "ليکڪ لنڪ 5", "description": "پنجين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author5-link" ] }, "author-link6": { "label": "ليکڪ لنڪ 6", "description": "ڇهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author6-link" ] }, "author-link7": { "label": "ليکڪ لنڪ 7", "description": "ستين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author7-link" ] }, "author-link8": { "label": "ليکڪ لنڪ 8", "description": "اٺين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author8-link" ] }, "author-link9": { "label": "ليکڪ لنڪ 9", "description": "نائين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author9-link" ] }, "name-list-style": { "label": "نالن جي فهرست جو انداز", "description": "'amp' يا 'and' مقرر ڪرڻ سان نالن جي فهرست جي آخري ٻن نالن جي وچ وارو جدا ڪندڙ ترتيبوار ' & ' يا ' and ' ۾ تبديل ٿيندو. 'vanc' مقرر ڪرڻ سان نالن جون فهرستون وينڪوور انداز ۾ ڏيکارجن ٿيون.", "type": "string" }, "access-date": { "label": "URL رسائي تاريخ", "description": "مڪمل تاريخ جڏهن اصل URL تائين رسائي ڪئي وئي؛ وڪي لنڪ نه ڏيو", "type": "date", "suggested": true, "aliases": [ "accessdate" ] }, "orig-date": { "label": "اصل تاريخ", "description": "اصل اشاعت جي تاريخ؛ تفصيل ڏيو", "type": "string" }, "via": { "label": "Via", "description": "اهڙي ذريعي جي گڏ ڪندڙ کي سڃاڻايو جنهن ڊجيٽل نسخو مهيا ڪيو هجي (عام طور تي ڊيٽابيس فراهم ڪندڙ)، جڏهن اهو ناشر کان مختلف هجي (مثال طور وڪيپيڊيا لائبريري لاءِ)", "example": "[[اي بي ايس سي او هوسٽ]]، [[پروڪويست]]، [[نيوزپيپرز.ڪام]]", "type": "string" }, "url-access": { "label": "URL رسائي سطح", "description": "URL تي رسائي جي پابندين جي درجابندي ('registration'، 'subscription' يا 'limited')", "type": "string", "suggestedvalues": [ "registration", "subscription", "limited" ] }, "bibcode-access": { "label": "Bibcode رسائي سطح", "description": "جيڪڏهن مڪمل متن هن Bibcode ذريعي ADS تان دستياب هجي، ته 'free' لکو.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "free" ] }, "doi-access": { "label": "DOI رسائي سطح", "description": "جيڪڏهن مڪمل متن DOI ذريعي مفت پڙهڻ لاءِ موجود هجي، ته 'free' لکو.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "free" ] }, "hdl-access": { "label": "HDL رسائي سطح", "description": "جيڪڏهن مڪمل متن HDL ذريعي مفت پڙهڻ لاءِ موجود هجي، ته 'free' لکو.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "free" ] }, "jstor-access": { "label": "Jstor رسائي سطح", "description": "جيڪڏهن مڪمل متن Jstor تي مفت پڙهڻ لاءِ موجود هجي، ته 'free' لکو.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "free" ] }, "ol-access": { "label": "OpenLibrary رسائي سطح", "description": "جيڪڏهن مڪمل متن OpenLibrary تي مفت پڙهڻ لاءِ موجود هجي، ته 'free' لکو.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "free" ] }, "osti-access": { "label": "OSTI رسائي سطح", "description": "جيڪڏهن مڪمل متن OSTI تي مفت پڙهڻ لاءِ موجود هجي، ته 'free' لکو.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "free" ] }, "url-status": { "label": "URL حيثيت", "description": "جيڪڏهن 'live' مقرر ڪيو وڃي، ته عنوان جي ڏيک کي ترتيب ڏنو ويندو آهي؛ اهو تڏهن ڪارآمد آهي جڏهن URL اڳواٽ محفوظ ڪيو ويو هجي پر اڃا به زنده هجي. جيڪڏهن اصل URL خراب هجي ته 'dead' مقرر ڪريو. جيڪڏهن اصل URL 'live' هجي پر هاڻي مضمون جو متن نه ڏيکاري، ته 'deviated' مقرر ڪريو. جيڪڏهن اصل URL هاڻي مناسب نه هجي (اسپام، اشتهار وغيره) ته 'unfit' يا 'usurped' مقرر ڪريو، جنهن سان اصل لنڪ بلڪل ظاهر نه ٿيندو.", "example": "'dead' يا 'live'", "default": "جيڪڏهن محفوظ URL داخل ڪيو وڃي ته 'dead'", "type": "string", "suggested": true, "suggestedvalues": [ "dead", "live", "usurped", "unfit", "deviated" ] }, "work": { "aliases": [ "journal", "magazine", "periodical", "newspaper", "website" ], "label": "اشاعت جو نالو", "description": "اخبار، رسالي يا دوراني اشاعت جو نالو؛ عنوان کان پوءِ ڏيکاربو آهي", "example": "[[دي وال اسٽريٽ جرنل]]", "type": "string", "suggested": true }, "df": { "label": "تاريخ جو فارميٽ", "description": "ڏيکاريل تاريخن کي مقرر ڪيل فارميٽ ۾ ڪري ٿو", "type": "string" }, "last10": { "aliases": [ "author10" ], "label": "آخري نالو 10", "description": "ڏهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link10' استعمال ڪريو.", "type": "line" }, "first10": { "label": "پهريون نالو 10", "description": "ڏهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-link10": { "aliases": [ "author10-link" ], "label": "ليکڪ لنڪ 10", "description": "ڏهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name" }, "last11": { "aliases": [ "author11" ], "label": "آخري نالو 11", "description": "يارهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link11' استعمال ڪريو.", "type": "line" }, "first11": { "label": "پهريون نالو 11", "description": "يارهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-link11": { "aliases": [ "author11-link" ], "label": "ليکڪ لنڪ 11", "description": "يارهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name" }, "last12": { "aliases": [ "author12" ], "label": "آخري نالو 12", "description": "ٻارهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link12' استعمال ڪريو.", "type": "line" }, "first12": { "label": "پهريون نالو 12", "description": "ٻارهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-link12": { "aliases": [ "author12-link" ], "label": "ليکڪ لنڪ 12", "description": "ٻارهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name" }, "last13": { "aliases": [ "author13" ], "label": "آخري نالو 13", "description": "تيرهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link13' استعمال ڪريو.", "type": "line" }, "first13": { "label": "پهريون نالو 13", "description": "تيرهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-link13": { "aliases": [ "author13-link" ], "label": "ليکڪ لنڪ 13", "description": "تيرهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name" }, "last14": { "aliases": [ "author14" ], "label": "آخري نالو 14", "description": "چوڏهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link14' استعمال ڪريو.", "type": "line" }, "first14": { "label": "پهريون نالو 14", "description": "چوڏهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-link14": { "aliases": [ "author14-link" ], "label": "ليکڪ لنڪ 14", "description": "چوڏهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name" }, "last15": { "aliases": [ "author15" ], "label": "آخري نالو 15", "description": "پندرهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link15' استعمال ڪريو.", "type": "line" }, "first15": { "label": "پهريون نالو 15", "description": "پندرهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-link15": { "aliases": [ "author15-link" ], "label": "ليکڪ لنڪ 15", "description": "پندرهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name" } }, "maps": { "proveit": { "main": "title", "textarea": [ "quote" ] }, "citoid": { "title": "title", "url": "url", "publisher": "publisher", "publicationTitle": "work", "date": "date", "accessDate": "access-date", "archiveUrl": "archive-url", "archiveDate": "archive-date", "location": "location", "ISSN": [ "issn" ], "ISBN": [ "isbn" ], "PMCID": "pmc", "PMID": "pmid", "pages": "pages", "volume": "volume", "issue": "issue", "DOI": "doi", "oclc": "oclc", "language": "language", "contributor": "others", "author": [ [ "first", "last" ], [ "first2", "last2" ], [ "first3", "last3" ], [ "first4", "last4" ], [ "first5", "last5" ], [ "first6", "last6" ], [ "first7", "last7" ], [ "first8", "last8" ], [ "first9", "last9" ] ], "editor": [ [ "editor-first", "editor-last" ] ] } }, "format": "{{_ |_=_}}", "paramOrder": [ "last", "first", "author-link", "last2", "first2", "author-link2", "last3", "first3", "author-link3", "last4", "first4", "author-link4", "last5", "first5", "author-link5", "last6", "first6", "author-link6", "last7", "first7", "author-link7", "last8", "first8", "author-link8", "last9", "first9", "author-link9", "last10", "first10", "author-link10", "last11", "first11", "author-link11", "last12", "first12", "author-link12", "last13", "first13", "author-link13", "last14", "first14", "author-link14", "last15", "first15", "author-link15", "author-mask", "display-authors", "name-list-style", "date", "year", "orig-date", "editor-last", "editor-first", "editor-link", "others", "title", "script-title", "trans-title", "url", "url-access", "url-status", "archive-url", "archive-date", "access-date", "work", "department", "publisher", "location", "page", "pages", "at", "language", "type", "format", "edition", "publication-place", "publication-date", "df", "via", "volume", "issue", "no-pp", "arxiv", "asin", "asin-tld", "bibcode", "doi", "doi-broken-date", "isbn", "issn", "jfm", "jstor", "lccn", "mr", "oclc", "ol", "osti", "pmc", "pmid", "rfc", "ssrn", "zbl", "id", "quote", "trans-quote", "ref", "postscript", "bibcode-access", "doi-access", "hdl-access", "jstor-access", "ol-access", "osti-access", "agency" ] } </templatedata> nsoze71z08lh8x9zhfqffr2bjlavpnv 376164 376163 2026-05-06T17:30:14Z Intisar Ali 8681 376164 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template}}</noinclude> {{Documentation subpage}} {{High-risk}} {{cascade-protected template}} {{csdoc|lua}} {{csdoc|cs1}} {{csdoc|lead|ڇپيل، وڊيو، آڊيو يا ويب تي خبرن وارا مضمون}} == مثال == ; هڪ خبري مضمون جنهن ۾ ليکڪ جو نالو ڏنل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو ڪنهن خبر ايجنسي پاران جاري ڪيو ويو هجي ۽ جنهن ۾ ليکڪ جو نالو موجود نه هجي : <code><nowiki>{{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو محفوظ (archive) ڪيو ويو هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو پرڏيهي ٻوليءَ ۾ لکيل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le bourbier de l'affaire Leonarda |trans-title=Hollande in the quagmire of the Leonarda case |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le Bourbier de L'affaire Leonarda |trans-title=هولاند ليوناردا واري معاملي جي ڌٻڻ ۾ |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ ڪٽيل ۽ محفوظ ڪيل خبري مضمون جنهن مان توهان حوالو ڏيو ٿا، جيڪو اهڙي معلوماتي گڏ ڪندڙ خدمتي ويب سائيٽ تي موجود هجي جنهن لاءِ رڪنيت گهربل هجي : <code><nowiki>{{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=Czech President [[Antonin Novotny]] today made visiting Soviet spaceman Yuri Gagarin a 'Hero of Socialist Labor'.|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=چيڪ صدر [[انتونين نوووتني]] اڄ سوويت خلائي مسافر يوري گاگارين کي ”هيرو آف سوشلسٽ ليبر“ قرار ڏنو.|ref=none}} == پيرا ميٽر == === نحو === {{csdoc|syntax}} {{csdoc|sep_period}} === COinS === {{csdoc|coins}} === نئون ڇا آهي === {{csdoc|whats new}} === متروڪ === {{csdoc|deprecated}} === وضاحت === ==== ليکڪ ==== {{csdoc|author|others=yes}} ==== تاريخ ==== {{csdoc|date}} ==== ايڊيٽر ==== {{csdoc|editor}} ==== عنوان ==== {{csdoc|title|title_format=quotes}} {{csdoc|type}} {{csdoc|language}} ==== <span class="anchor" id="url"></span>يو آر ايل ==== {{csdoc|url}} ==== رسالو (ڪم، اخبار، ويب سائيٽ) ==== {{csdoc|journal|department=yes}} ==== ايڊيشن، سلسلو، جلد ==== {{csdoc|edition}} {{csdoc|series}} {{csdoc|volume}} ==== ناشر ==== {{csdoc|publisher}} {{csdoc|agency}} ==== ماخذ اندر جڳهيون ==== {{csdoc|time}} {{csdoc|pages}} ==== سڃاڻپ ڪندڙ ==== {{distinguish|#Anchor}} {{csdoc|id1}} {{csdoc|id2}} ==== رڪنيت يا رجسٽريشن گهربل ==== {{csdoc|registration}} ==== حوالو ==== {{csdoc|quote}} ==== اينڪر ==== {{distinguish|#Identifiers}} {{csdoc|ref}} ==== ڏيک جا اختيار ==== {{csdoc|display}} == استعمال == {{csdoc|usage}} {{csdoc|usage common}} ;تصديق ٿيل ليکڪ سان خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;تصديق ٿيل ليکڪ کانسواءِ خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |author=<!-- بيان ٿيل ناھي --> |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;آن لائن خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ جيڪو آرڪائيو ڪيو ويو ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;پرڏيھي ٻوليءَ ۾ لکيل خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |trans-title= |work= |language= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;آرڪائيو ٿيل، ٻن ليکڪن واري، پرڏيھي ٻوليءَ جي خبر واري مضمون جو حوالو ۽ اقتباس ڏيڻ لاءِ، جيڪو رڪنيت گھُرندڙ معلومات گڏ ڪندڙ خدمت تي پي ڊي ايف طور ٻيھر شايع ٿيل ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title= |url= |url-access= |trans-title= |format= |work= |language= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |via= |quote=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage full}} <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last1= |first1= |author-link1= |last2= |first2= |author-link2= |display-authors= |author-mask1= |author-mask2= |collaboration= |df= |date= |year= |orig-date= |orig-year= |location= |editor-last1= |editor-first1= |editor-link1= |editor-last2= |editor-first2= |editor-link2= |display-editors= |editor-mask1= |editor-mask2= |title= |script-title= |title-link= |url= |url-access= |trans-title= |format= |department= |work= |script-work= |trans-work= |type= |series= |language= |volume= |issue= |interviewer-last1= |interviewer-first1= |interviewer-link1= |interviewer-last2= |interviewer-first2= |interviewer-link2= |display-interviewers= |interviewer-mask1= |interviewer-mask2= |translator-last1= |translator-first1= |translator-link1= |translator-last2= |translator-first2= |translator-link2= |display-translators= |translator-mask1= |translator-mask2= |others= |name-list-style= |edition= |publication-place= |publisher= |publication-date= |agency= |minutes= |time-caption= |time= |page= |pages= |at= |no-pp= |arxiv= |asin= |asin-tld= |bibcode= |bibcode-access= |biorxiv= |citeseerx= |doi= |doi-access= |doi-broken-date= |eissn= |hdl= |hdl-access= |isbn= |ismn= |issn= |jfm= |jstor= |jstor-access= |lccn= |medrxiv= |mr= |oclc= |ol= |ol-access= |osti= |osti-access= |pmc= |pmc-embargo-date= |pmid= |rfc= |sbn= |ssrn= |s2cid= |s2cid-access= |zbl= |id= |url-status= |archive-url= |archive-format= |archive-date= |access-date= |via= |quote-page= |quote-pages= |quote= |script-quote= |trans-quote= |mode= |ref= |postscript=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage vertical common}} <!-- مھرباني ڪري ھن فھرست کي جائزي واري صفحي [[وڪيپيڊيا:حوالو سانچا#مثال]] تي لاڳاپيل فھرست سان ھم وقت رکو --> ;تصديق ٿيل ليکڪ سان خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;تصديق ٿيل ليکڪ کانسواءِ خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |author = <!-- بيان ٿيل ناھي --> |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;آن لائن خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ جيڪو آرڪائيو ڪيو ويو ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |url-status = |archive-url = |archive-date = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;پرڏيھي ٻوليءَ ۾ لکيل خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |trans-title = |work = |language = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;آرڪائيو ٿيل، ٻن ليکڪن واري، پرڏيھي ٻوليءَ جي خبر واري مضمون جو حوالو ۽ اقتباس ڏيڻ لاءِ، جيڪو رڪنيت گھُرندڙ معلومات گڏ ڪندڙ خدمت تي پي ڊي ايف طور ٻيھر شايع ٿيل ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last1 = |first1 = |last2 = |first2 = |date = |title = |url = |url-access = |trans-title = |format = |work = |language = |location = |publisher = |url-status = |archive-url = |archive-date = |access-date = |via = |quote = }} </syntaxhighlight> {{end}} {| class="wikitable" |+ عمودي صورت ۾ مڪمل پيراميٽر سيٽ ! پيراميٽر !! اڳواٽ گھرجون !! مختصر ھدايتون / نوٽس !! عمودي فھرست |- | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} | | ليکڪ جو آخري نالو يا ھڪ-نالي وارو ليکڪ. ڳنڍڻو نه ڏيو. | rowspan="124" style="vertical-align:top;" | <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last1 = |first1 = |author-link1 = |last2 = |first2 = |author-link2 = |display-authors = |author-mask1 = |author-mask2 = |collaboration = |df = |date = |year = |orig-date = |orig-year = |location = |editor-last1 = |editor-first1 = |editor-link1 = |editor-last2 = |editor-first2 = |editor-link2 = |display-editors = |editor-mask1 = |editor-mask2 = |title = |script-title = |title-link = |url = |url-access = |trans-title = |format = |department = |work = |script-work = |trans-work = |type = |series = |language = |volume = |issue = |interviewer-last1 = |interviewer-first1 = |interviewer-link1 = |interviewer-last2 = |interviewer-first2 = |interviewer-link2 = |display-interviewers = |interviewer-mask1 = |interviewer-mask2 = |translator-last1 = |translator-first1 = |translator-link1 = |translator-last2 = |translator-first2 = |translator-link2 = |display-translators = |translator-mask1 = |translator-mask2 = |others = |name-list-style = |edition = |publication-place = |publisher = |publication-date = |agency = |minutes = |time-caption = |time = |page = |pages = |at = |no-pp = |arxiv = |asin = |asin-tld = |bibcode = |bibcode-access = |biorxiv = |citeseerx = |doi = |doi-access = |doi-broken-date = |eissn = |hdl = |hdl-access = |isbn = |ismn = |issn = |jfm = |jstor = |jstor-access = |lccn = |medrxiv = |mr = |oclc = |ol = |ol-access = |osti = |osti-access = |pmc = |pmc-embargo-date = |pmid = |rfc = |sbn = |ssrn = |s2cid = |s2cid-access = |zbl = |id = |url-status = |archive-url = |archive-format = |archive-date = |access-date = |via = |quote-page = |quote-pages = |quote = |script-quote = |trans-quote = |mode = |ref = |postscript = }} </syntaxhighlight> |- | {{tooltip|{{codett|first1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: first; given1; given; author-first1; author1-first; author-first; author-given1; author1-given; author-given; subject-first1; subject1-first; subject-first; subject-given1; subject1-given; subject-given; host1; and host}} | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} ليکڪ جو پھريون نالو. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip پھرين ليکڪ بابت وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>author-link3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip عدد (ڏيکاريل ليکڪن جو تعداد) يا <code>etal</code> (وڌيڪ ليکڪ) - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>collaboration</code> {{tooltip - <code>df</code> - <code>date</code> - <code>year</code> - <code>orig-date</code> - <code>orig-year</code> - {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-link3</code> وغيره. - <code>display-editors</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر ايڊيٽرن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>title</code> - <code>script-title</code> - <code>title-link</code> - <code>url</code> - <code>url-access</code> - <code>trans-title</code> - <code>format</code> - <code>department</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>series</code> - {{tooltip - <code>volume</code> - {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-link3</code> وغيره. - <code>display-interviewers</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-link3</code> وغيره. - <code>display-translators</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>others</code> - <code>name-list-style</code> {{tooltip آخري ليکڪ کي {{nowrap سان الڳ ڪرڻ لاءِ <code>amp</code> يا <code>ampersand</code> مقرر ڪريو - <code>edition</code> - <code>publication-place</code> - {{tooltip - <code>publication-date</code> - <code>agency</code> - <code>minutes</code> - <code>time-caption</code> - <code>time</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>at</code> - <code>no-pp</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>asin-tld</code> - <code>bibcode</code> - <code>biorxiv</code> - <code>biorxiv-access</code> - <code>citeseerx</code> - {{tooltip - <code>doi-access</code> - <code>doi-broken-date</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>hdl-access</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>jstor-access</code> - {{tooltip - <code>medrxiv</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>ol-access</code> - {{tooltip - <code>osti-access</code> - {{tooltip - <code>pmc-embargo-date</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>s2cid-access</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>url-status</code> - {{tooltip - <code>archive-format</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>via</code> - <code>quote-page</code> - <code>quote-pages</code> - {{tooltip - <code>script-quote</code> - <code>trans-quote</code> - <code>mode</code> - <code>ref</code> - <code>postscript</code> - colspan="4" style="text-align: center" } === [[سانچو:Cite web]] ۽ [[سانچو:Cite news]] مان چونڊ ڪرڻ<span class="anchor" id="Consistency"></span> === اڳ ۾، ايڊيٽرن کي ھنن سانچن جي خاصيتن جي بنياد تي اھو فيصلو ڪرڻو پوندو ھو تہ {{tl|cite web}} استعمال ڪجي يا {{tlf|cite news}}. پر 2014ع ۾ ٻنھي سانچن جي وچ ۾ ''گھڻا'' فرق ختم ڪيا ويا. {{diff|Module:Citation/CS1|732205428|723907342|29 July 2016}} موجب، {{tlf|cite web}} ۽ {{tlf|cite news}} ۾ ھيٺيان فرق آھن: {{tlf|Cite news}} کي [[وپ:آف لائن|آف لائن]] (ڪاغذي) ذريعن لاءِ استعمال ڪري سگھجي ٿو، جڏھن تہ {{tlf|cite web}} يو آر ايل نه ڏنل ھجڻ تي غائب يو آر ايل جي غلطي پيدا ڪري ٿو. {{tlf|Cite news}} {{para|issue}} ۽ {{para|volume}} پيراميٽر قبول ڪري ٿو، جڏھن تہ {{tlf|cite web}} ائين نٿو ڪري (ڏسو {{section link|Help:Citation Style 1#Pages}}, {{section link|1=Help talk:Citation Style 1/Archive 10|2=|volume=, |issue=, |page(s)= and cite magazine}} ۽ {{tl|cite magazine}}.) پر صحيح پيراميٽرن جو ساڳيو سيٽ ڏنو وڃي تہ ٻنھي جو آئوٽ پُٽ بلڪل ساڳيو آھي: <!-- ڌيان! ھيٺ ڏنل مثال رڳو پيراميٽرن جي ڏيکاريل نتيجن کي واضح ڪرڻ لاءِ آھي. حقيقي مضمونن ۾ اھي سڀ پيراميٽر شامل ڪرڻ ضروري آھن يا نه، اھو ھتي موضوع ناھي. --> {| | '''Cite web''': || {{cite web |url=https://blog.chron.com/techblog/2011/07/microsoft-envisions-a-universal-os-but-it-might-not-be-called-windows/ |title=Microsoft envisions a universal OS, but it might not be called Windows |last=Silverman |first=Dwight |date=July 15, 2011 |work=Houston Chronicle |publisher=Hearst Corporation |access-date=May 26, 2015|ref=none}} |- | '''Cite news''': || {{cite news |url=https://blog.chron.com/techblog/2011/07/microsoft-envisions-a-universal-os-but-it-might-not-be-called-windows/ |title=Microsoft envisions a universal OS, but it might not be called Windows |last=Silverman |first=Dwight |date=July 15, 2011 |work=Houston Chronicle |publisher=Hearst Corporation |access-date=May 26, 2015|ref=none}} |} {{Clear}} == TemplateData == {{Warning |image=Stop hand nuvola.svg |هن حصي ۾ اهڙي ترتيب واري ڊيٽا شامل آهي جيڪا تدويني اوزارن ۽ خودڪار باٽن پاران استعمال ڪئي ويندي آهي. هن ڊيٽا ۾ تبديليون وسيع ۽ اڻڄاتل اثرن جو سبب بڻجي سگهن ٿيون. وڌيڪ معلومات لاءِ ڏسو [[مدد:Citation Style 1#TemplateData]]}} {{TemplateData header}} {{#invoke:cs1 documentation support|template_data_validate|{{ROOTPAGENAME}}}} <templatedata> { "description": "هي سانچو ڇپيل، وڊيو، آڊيو يا ويب تي موجود خبري مضمون لاءِ حوالو، ڏنل ماخذ جي معلومات (مثال طور ليکڪ، اشاعت، تاريخ) ۽ مختلف فارميٽنگ اختيارن کي استعمال ڪندي تيار ڪري ٿو.", "params": { "url": { "label": "URL", "description": "آن لائن هنڌ جو URL جتي اشاعت جو متن ملي سگهي ٿو. \"http://...\" قسم جي اسڪيمن يا شايد پروٽوڪول-نسبتي اسڪيم \"//...\" جي ضرورت هوندي آهي", "type": "url", "suggested": true, "aliases": [ "URL" ], "example": "https://www.nytimes.com/..." }, "title": { "label": "ماخذ جو عنوان", "description": "مضمون جو عنوان جيئن اهو ماخذ ۾ ظاهر ٿئي ٿو؛ اقتباسي نشانين ۾ ڏيکاربو آهي", "type": "string", "required": true }, "last": { "label": "آخري نالو", "description": "ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "last1", "author", "author1" ], "suggested": true, "type": "line" }, "first": { "label": "پهريون نالو", "description": "ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "first1" ], "suggested": true, "type": "line" }, "date": { "label": "ماخذ جي تاريخ", "description": "ماخذ جي مڪمل تاريخ؛ وڪي لنڪ نه ڏيو", "type": "date", "suggested": true }, "publisher": { "label": "ناشر", "description": "والد اداري يا ڪمپني جو نالو جيڪا اخبار، رسالو يا دوراني اشاعت شايع ڪري ٿي؛ اشاعت جي نالي کان پوءِ ڏيکاربو آهي", "type": "string", "aliases": [ "institution" ], "example": "[[گينيٽ]]" }, "last2": { "label": "آخري نالو 2", "description": "ٻئي ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link2' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author2" ], "type": "line" }, "first2": { "label": "پهريون نالو 2", "description": "ٻئي ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "others": { "label": "ٻيا", "description": "ڪم ۾ ٻين ڀاڱيدارين کي درج ڪرڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿو، جهڙوڪ 'جان سمٿ پاران تصويرڪاري' يا 'جان سمٿ پاران ترجمو'", "type": "string" }, "year": { "label": "اشاعت جو سال", "description": "حوالو ڏنل ماخذ جو سال؛ جيڪڏهن مهينو ۽ ڏينهن پڻ ڄاتل هجن ته ان بدران 'date' استعمال ڪريو", "type": "string" }, "editor-last": { "label": "ايڊيٽر جو آخري نالو", "description": "ايڊيٽر جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'editor-link' استعمال ڪريو؛ وڌيڪ ايڊيٽر شامل ڪرڻ لاءِ عدد سان پڇاڙي لڳائي سگهجي ٿي؛ 'editor1-last'، 'editor' ۽ 'editors' جو عرف", "aliases": [ "editor-last1", "editor1-last", "editor-surname", "editor-surname1", "editor1-surname", "editor", "editor1" ], "type": "line" }, "editor-first": { "label": "ايڊيٽر جو پهريون نالو", "description": "ايڊيٽر جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'editor-link' استعمال ڪريو؛ وڌيڪ ايڊيٽر شامل ڪرڻ لاءِ عدد سان پڇاڙي لڳائي سگهجي ٿي؛ 'editor1-first' جو عرف", "aliases": [ "editor-first1", "editor1-first", "editor-given", "editor-given1", "editor1-given" ], "type": "line" }, "editor-link": { "label": "ايڊيٽر لنڪ", "description": "ايڊيٽر بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان؛ وڌيڪ ايڊيٽر شامل ڪرڻ لاءِ عدد سان پڇاڙي لڳائي سگهجي ٿي؛ 'editor1-link' جو عرف", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "editor-link1" ] }, "issue": { "label": "شمارو", "description": "شمارو سڃاڻپ ڪندڙ، جڏهن ماخذ اهڙي سلسلي جو حصو هجي جيڪو وقت بوقت شايع ٿيندو هجي. عام طور تي عدد. اڳيان no. نه لڳايو. ", "type": "line", "aliases": [ "number" ], "example": "4" }, "department": { "label": "شعبو", "description": "دوراني اشاعت اندر شعبو", "type": "string" }, "location": { "label": "اشاعت جو هنڌ", "description": "اشاعت جو جاگرافيائي هنڌ؛ عام طور تي وڪي لنڪ نه ڏبو آهي؛ جڏهن اشاعت جي نالي ۾ هنڌ شامل هجي ته ڇڏي ڏيو؛ 'place' جو عرف", "type": "string", "aliases": [ "place" ] }, "publication-place": { "label": "اشاعت جي جاءِ", "description": "اشاعت جي جاءِ عنوان کان پوءِ ڏيکاري ٿي؛ جيڪڏهن 'place' يا 'location' پڻ ڏنل هجن، ته اهي عنوان کان اڳ 'written at' سان ڏيکاريا ويندا آهن", "type": "string" }, "publication-date": { "label": "اشاعت جي تاريخ", "description": "اشاعت جي تاريخ، جڏهن اها ڪم لکجڻ واري تاريخ کان مختلف هجي؛ وڪي لنڪ نه ڏيو", "type": "date", "autovalue": "" }, "agency": { "label": "ايجنسي", "description": "خبر ايجنسي (وائر سروس) جنهن مواد مهيا ڪيو", "type": "string", "example": "ايسوسيئيٽيڊ پريس، رائٽرز، ايجنس فرانس-پريس" }, "edition": { "label": "ايڊيشن", "description": "جڏهن اشاعت جا هڪ کان وڌيڪ ايڊيشن هجن؛ مثال طور: '2nd'، 'Revised' وغيره؛ آخر ۾ ' ed.' لڳندو آهي", "type": "string" }, "volume": { "label": "جلد", "description": "اهڙي اشاعت لاءِ جيڪا ڪيترن جلدن ۾ شايع ٿيل هجي. عام طور تي عدد. اڳيان vol. يا v. نه لڳايو. ", "type": "string", "example": "3" }, "page": { "label": "صفحو", "description": "ماخذ ۾ اهو صفحو جيڪو مواد جي تائيد ڪري ٿو؛ 'p.' کان پوءِ ڏيکاربو آهي", "type": "string" }, "pages": { "label": "صفحا", "description": "ماخذ ۾ اهي صفحا جيڪي مواد جي تائيد ڪن ٿا (ماخذ ۾ صفحن جي ڪل تعداد جو اشارو نه آهي)؛ 'pp.' کان پوءِ ڏيکاربا آهن", "type": "string", "example": "2–3", "suggested": true }, "no-pp": { "label": "No pp", "description": "جڏهن 'page' يا 'pages' سان 'p.' يا 'pp.' ڏيکارڻ نامناسب هجي (جهڙوڪ 'Front cover')، ته ان کي دٻائڻ لاءِ 'y' مقرر ڪريو", "type": "boolean", "autovalue": "y" }, "at": { "label": "At", "description": "جتي صفحي جو نمبر نامناسب يا ڪافي نه هجي، اتي 'page' يا 'pages' بدران استعمال ڪري سگهجي ٿو", "type": "string" }, "language": { "label": "ٻولي", "description": "اها ٻولي جنهن ۾ ماخذ لکيل آهي، جيڪڏهن انگريزي نه هجي؛ ٻه-اکري ٻولي ڪوڊ استعمال ڪريو (ISO 639-1 استعمال ڪريو) يا ٻولي جو مڪمل نالو. آئڪن يا سانچا استعمال نه ڪريو.", "type": "string", "example": "هسپانوي" }, "script-title": { "label": "لپي وارو عنوان", "description": "غير لاطيني بنياد واري الفابيٽن ۾ عنوانن لاءِ (عربي، چيني، سريلڪ، يوناني وغيره). ٻن-اکري ٻولي ڪوڊ سان شروع ڪريو، پوءِ ڪولن ڏيو. مثال |script-title=ja:東京タワ", "type": "string" }, "trans-title": { "label": "ترجمو ٿيل عنوان", "description": "جيڪڏهن حوالو ڏنل ماخذ پرڏيهي ٻولي ۾ هجي، ته انگريزي ٻولي وارو عنوان؛ 'language' سفارش ڪيل آهي", "type": "string" }, "type": { "label": "قسم", "description": "ماخذ جي ميڊيا قسم بابت اضافي معلومات؛ جملن واري صورت ۾ فارميٽ ڪريو", "type": "string" }, "format": { "label": "فارميٽ", "description": "'url' سان حوالو ڏنل ڪم جو فارميٽ؛ مثال: PDF، DOC، XLS؛ HTML نه ڄاڻايو", "type": "string" }, "arxiv": { "label": "arXiv سڃاڻپ ڪندڙ", "description": "سائنسي مقالن جي arXive اليڪٽرانڪ پري پرنٽس لاءِ سڃاڻپ ڪندڙ", "type": "string" }, "asin": { "label": "ASIN", "description": "ايمازون اسٽينڊرڊ آئيڊينٽيفڪيشن نمبر؛ 10 اکر", "type": "string" }, "asin-tld": { "label": "ASIN TLD", "description": "آمريڪا کان سواءِ ٻين ايمازون سائيٽن لاءِ ASIN مٿئين سطح جو ڊومين", "type": "string" }, "bibcode": { "label": "Bibcode", "description": "ببليوگرافڪ ريفرنس ڪوڊ (REFCODE)؛ 19 اکر", "type": "string" }, "doi": { "label": "DOI", "description": "ڊجيٽل آبجيڪٽ آئيڊينٽيفائر؛ '10.' سان شروع ٿئي ٿو", "type": "string" }, "doi-broken-date": { "label": "DOI خراب ٿيڻ جي تاريخ", "description": "اها تاريخ جڏهن DOI خراب هجڻ جو تعين ڪيو ويو", "type": "date" }, "isbn": { "label": "ISBN", "description": "بين الاقوامي معياري ڪتاب نمبر؛ ممڪن هجي ته 13-عددن وارو ISBN استعمال ڪريو", "type": "string", "aliases": [ "ISBN" ] }, "issn": { "label": "ISSN", "description": "بين الاقوامي معياري سلسليوار نمبر؛ 8 اکر؛ هائفن استعمال ڪندي چار-چار جي ٻن گروپن ۾ ورهائي سگهجي ٿو", "type": "string", "aliases": [ "ISSN" ] }, "jfm": { "label": "jfm ڪوڊ", "description": "Jahrbuch über die Fortschritte der Mathematik درجابندي ڪوڊ", "type": "string" }, "jstor": { "label": "JSTOR", "description": "JSTOR سڃاڻپ ڪندڙ", "type": "string" }, "lccn": { "label": "LCCN", "description": "لائبريري آف ڪانگريس ڪنٽرول نمبر", "type": "string" }, "mr": { "label": "MR", "description": "ميٿميٽيڪل ريويوز سڃاڻپ ڪندڙ", "type": "string" }, "oclc": { "label": "OCLC", "description": "آن لائن ڪمپيوٽر لائبريري سينٽر نمبر", "type": "string" }, "ol": { "label": "OL", "description": "اوپن لائبريري سڃاڻپ ڪندڙ", "type": "string" }, "osti": { "label": "OSTI", "description": "آفيس آف سائنٽيفڪ اينڊ ٽيڪنيڪل انفارميشن سڃاڻپ ڪندڙ", "type": "string" }, "pmc": { "label": "PMC", "description": "پب ميڊ سينٽر مضمون نمبر", "type": "string" }, "pmid": { "label": "PMID", "description": "پب ميڊ يونيڪ آئيڊينٽيفائر", "type": "string" }, "rfc": { "label": "RFC", "description": "ريڪئيسٽ فار ڪمينٽس نمبر", "type": "string" }, "ssrn": { "label": "SSRN", "description": "سوشل سائنس ريسرچ نيٽ ورڪ", "type": "string" }, "zbl": { "label": "Zbl", "description": "Zentralblatt MATH جرنل سڃاڻپ ڪندڙ", "type": "string" }, "id": { "label": "id", "description": "اهڙو منفرد سڃاڻپ ڪندڙ جيڪو تڏهن استعمال ٿئي جڏهن ڪو به خاص سڃاڻپ ڪندڙ لاڳو نه هجي", "type": "string" }, "quote": { "label": "اقتباس", "description": "ماخذ مان لاڳاپيل اقتباس ٿيل متن؛ آخر ۾ ڏيکاربو آهي، اقتباسي نشانين ۾ بند؛ ختم ڪندڙ اوقاف شامل ڪرڻ گهرجن", "type": "string" }, "trans-quote": { "label": "ترجمو ٿيل اقتباس", "description": "جيڪڏهن حوالو ڏنل اقتباس پرڏيهي ٻولي ۾ هجي ته اقتباس جو انگريزي ترجمو. چورس قوسين ۾ ڏيکاربو آهي.", "type": "string" }, "ref": { "label": "Ref", "description": "هڪ اينڪر سڃاڻپ ڪندڙ؛ مڪمل حوالن ڏانهن وڪي لنڪن جو هدف بڻائي سگهجي ٿو؛ خاص قدر 'harv' اهڙو اينڪر پيدا ڪري ٿو جيڪو harv ۽ sfn سانچن لاءِ مناسب هجي", "type": "string" }, "postscript": { "label": "پوسٽ اسڪرپٽ", "description": "حوالي جي بند ٿيڻ واري اوقاف؛ جيڪڏهن 'quote' مقرر هجي ته نظرانداز ٿيندو؛ دٻائڻ لاءِ محفوظ لفظ 'none' استعمال ڪريو", "type": "string", "default": "." }, "last3": { "label": "آخري نالو 3", "description": "ٽئين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link3' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author3" ], "type": "line" }, "first3": { "label": "پهريون نالو 3", "description": "ٽئين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "last4": { "label": "آخري نالو 4", "description": "چوٿين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link4' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author4" ], "type": "line" }, "first4": { "label": "پهريون نالو 4", "description": "چوٿين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "last5": { "label": "آخري نالو 5", "description": "پنجين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link5' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author5" ], "type": "line" }, "first5": { "label": "پهريون نالو 5", "description": "پنجين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "last6": { "label": "آخري نالو 6", "description": "ڇهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link6' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author6" ], "type": "line" }, "first6": { "label": "پهريون نالو 6", "description": "ڇهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "last7": { "label": "آخري نالو 7", "description": "ستين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link7' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author7" ], "type": "line" }, "first7": { "label": "پهريون نالو 7", "description": "ستين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "last8": { "label": "آخري نالو 8", "description": "اٺين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link8' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author8" ], "type": "line" }, "first8": { "label": "پهريون نالو 8", "description": "اٺين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "last9": { "label": "آخري نالو 9", "description": "نائين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link9' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author9" ], "type": "line" }, "first9": { "label": "پهريون نالو 9", "description": "نائين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-mask": { "label": "ليکڪ ماسڪ", "description": "پهرئين ليکڪ جي نالي کي ايم ڊيشز يا متن سان بدلائي ٿو؛ عددي قدر 'n' مقرر ڪرڻ سان ڊيش 'n' ايم اسپيس ويڪري ٿيندي؛ متن وارو قدر مقرر ڪرڻ سان اهو متن پويان ليکڪ جدا ڪندڙ کان سواءِ ڏيکاربو؛ مثال طور، 'with' بدران", "type": "string" }, "display-authors": { "label": "ليکڪ ڏيکاريو", "description": "'et al.' استعمال ٿيڻ کان اڳ ڏيکارڻ لاءِ ليکڪن جو تعداد؛", "type": "number" }, "author-link": { "label": "ليکڪ لنڪ", "description": "ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان؛ وڌيڪ ليکڪ شامل ڪرڻ لاءِ عدد سان پڇاڙي لڳائي سگهجي ٿي", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author-link1", "author1-link" ] }, "author-link2": { "label": "ليکڪ لنڪ 2", "description": "ٻئي ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author2-link" ] }, "archive-url": { "label": "محفوظ URL", "description": "ويب صفحي جي محفوظ ڪاپي جو URL، جيڪڏهن يا جڏهن اصل URL دستياب نه رهي؛ 'archive-date' جي ضرورت آهي", "type": "url", "suggested": true, "aliases": [ "archiveurl" ] }, "archive-date": { "label": "محفوظ ڪرڻ جي تاريخ", "description": "اها تاريخ جڏهن اصل URL محفوظ ڪيو ويو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو", "type": "string", "suggested": true, "aliases": [ "archivedate" ] }, "author-link3": { "label": "ليکڪ لنڪ 3", "description": "ٽئين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author3-link" ] }, "author-link4": { "label": "ليکڪ لنڪ 4", "description": "چوٿين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author4-link" ] }, "author-link5": { "label": "ليکڪ لنڪ 5", "description": "پنجين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author5-link" ] }, "author-link6": { "label": "ليکڪ لنڪ 6", "description": "ڇهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author6-link" ] }, "author-link7": { "label": "ليکڪ لنڪ 7", "description": "ستين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author7-link" ] }, "author-link8": { "label": "ليکڪ لنڪ 8", "description": "اٺين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author8-link" ] }, "author-link9": { "label": "ليکڪ لنڪ 9", "description": "نائين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author9-link" ] }, "name-list-style": { "label": "نالن جي فهرست جو انداز", "description": "'amp' يا 'and' مقرر ڪرڻ سان نالن جي فهرست جي آخري ٻن نالن جي وچ وارو جدا ڪندڙ ترتيبوار ' & ' يا ' and ' ۾ تبديل ٿيندو. 'vanc' مقرر ڪرڻ سان نالن جون فهرستون وينڪوور انداز ۾ ڏيکارجن ٿيون.", "type": "string" }, "access-date": { "label": "URL رسائي تاريخ", "description": "مڪمل تاريخ جڏهن اصل URL تائين رسائي ڪئي وئي؛ وڪي لنڪ نه ڏيو", "type": "date", "suggested": true, "aliases": [ "accessdate" ] }, "orig-date": { "label": "اصل تاريخ", "description": "اصل اشاعت جي تاريخ؛ تفصيل ڏيو", "type": "string" }, "via": { "label": "Via", "description": "اهڙي ذريعي جي گڏ ڪندڙ کي سڃاڻايو جنهن ڊجيٽل نسخو مهيا ڪيو هجي (عام طور تي ڊيٽابيس فراهم ڪندڙ)، جڏهن اهو ناشر کان مختلف هجي (مثال طور وڪيپيڊيا لائبريري لاءِ)", "example": "[[اي بي ايس سي او هوسٽ]]، [[پروڪويست]]، [[نيوزپيپرز.ڪام]]", "type": "string" }, "url-access": { "label": "URL رسائي سطح", "description": "URL تي رسائي جي پابندين جي درجابندي ('registration'، 'subscription' يا 'limited')", "type": "string", "suggestedvalues": [ "registration", "subscription", "limited" ] }, "bibcode-access": { "label": "Bibcode رسائي سطح", "description": "جيڪڏهن مڪمل متن هن Bibcode ذريعي ADS تان دستياب هجي، ته 'free' لکو.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "free" ] }, "doi-access": { "label": "DOI رسائي سطح", "description": "جيڪڏهن مڪمل متن DOI ذريعي مفت پڙهڻ لاءِ موجود هجي، ته 'free' لکو.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "free" ] }, "hdl-access": { "label": "HDL رسائي سطح", "description": "جيڪڏهن مڪمل متن HDL ذريعي مفت پڙهڻ لاءِ موجود هجي، ته 'free' لکو.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "free" ] }, "jstor-access": { "label": "Jstor رسائي سطح", "description": "جيڪڏهن مڪمل متن Jstor تي مفت پڙهڻ لاءِ موجود هجي، ته 'free' لکو.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "free" ] }, "ol-access": { "label": "OpenLibrary رسائي سطح", "description": "جيڪڏهن مڪمل متن OpenLibrary تي مفت پڙهڻ لاءِ موجود هجي، ته 'free' لکو.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "free" ] }, "osti-access": { "label": "OSTI رسائي سطح", "description": "جيڪڏهن مڪمل متن OSTI تي مفت پڙهڻ لاءِ موجود هجي، ته 'free' لکو.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "free" ] }, "url-status": { "label": "URL حيثيت", "description": "جيڪڏهن 'live' مقرر ڪيو وڃي، ته عنوان جي ڏيک کي ترتيب ڏنو ويندو آهي؛ اهو تڏهن ڪارآمد آهي جڏهن URL اڳواٽ محفوظ ڪيو ويو هجي پر اڃا به زنده هجي. جيڪڏهن اصل URL خراب هجي ته 'dead' مقرر ڪريو. جيڪڏهن اصل URL 'live' هجي پر هاڻي مضمون جو متن نه ڏيکاري، ته 'deviated' مقرر ڪريو. جيڪڏهن اصل URL هاڻي مناسب نه هجي (اسپام، اشتهار وغيره) ته 'unfit' يا 'usurped' مقرر ڪريو، جنهن سان اصل لنڪ بلڪل ظاهر نه ٿيندو.", "example": "'dead' يا 'live'", "default": "جيڪڏهن محفوظ URL داخل ڪيو وڃي ته 'dead'", "type": "string", "suggested": true, "suggestedvalues": [ "dead", "live", "usurped", "unfit", "deviated" ] }, "work": { "aliases": [ "journal", "magazine", "periodical", "newspaper", "website" ], "label": "اشاعت جو نالو", "description": "اخبار، رسالي يا دوراني اشاعت جو نالو؛ عنوان کان پوءِ ڏيکاربو آهي", "example": "[[دي وال اسٽريٽ جرنل]]", "type": "string", "suggested": true }, "df": { "label": "تاريخ جو فارميٽ", "description": "ڏيکاريل تاريخن کي مقرر ڪيل فارميٽ ۾ ڪري ٿو", "type": "string" }, "last10": { "aliases": [ "author10" ], "label": "آخري نالو 10", "description": "ڏهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link10' استعمال ڪريو.", "type": "line" }, "first10": { "label": "پهريون نالو 10", "description": "ڏهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-link10": { "aliases": [ "author10-link" ], "label": "ليکڪ لنڪ 10", "description": "ڏهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name" }, "last11": { "aliases": [ "author11" ], "label": "آخري نالو 11", "description": "يارهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link11' استعمال ڪريو.", "type": "line" }, "first11": { "label": "پهريون نالو 11", "description": "يارهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-link11": { "aliases": [ "author11-link" ], "label": "ليکڪ لنڪ 11", "description": "يارهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name" }, "last12": { "aliases": [ "author12" ], "label": "آخري نالو 12", "description": "ٻارهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link12' استعمال ڪريو.", "type": "line" }, "first12": { "label": "پهريون نالو 12", "description": "ٻارهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-link12": { "aliases": [ "author12-link" ], "label": "ليکڪ لنڪ 12", "description": "ٻارهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name" }, "last13": { "aliases": [ "author13" ], "label": "آخري نالو 13", "description": "تيرهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link13' استعمال ڪريو.", "type": "line" }, "first13": { "label": "پهريون نالو 13", "description": "تيرهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-link13": { "aliases": [ "author13-link" ], "label": "ليکڪ لنڪ 13", "description": "تيرهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name" }, "last14": { "aliases": [ "author14" ], "label": "آخري نالو 14", "description": "چوڏهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link14' استعمال ڪريو.", "type": "line" }, "first14": { "label": "پهريون نالو 14", "description": "چوڏهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-link14": { "aliases": [ "author14-link" ], "label": "ليکڪ لنڪ 14", "description": "چوڏهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name" }, "last15": { "aliases": [ "author15" ], "label": "آخري نالو 15", "description": "پندرهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link15' استعمال ڪريو.", "type": "line" }, "first15": { "label": "پهريون نالو 15", "description": "پندرهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-link15": { "aliases": [ "author15-link" ], "label": "ليکڪ لنڪ 15", "description": "پندرهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name" } }, "maps": { "proveit": { "main": "title", "textarea": [ "quote" ] }, "citoid": { "title": "title", "url": "url", "publisher": "publisher", "publicationTitle": "work", "date": "date", "accessDate": "access-date", "archiveUrl": "archive-url", "archiveDate": "archive-date", "location": "location", "ISSN": [ "issn" ], "ISBN": [ "isbn" ], "PMCID": "pmc", "PMID": "pmid", "pages": "pages", "volume": "volume", "issue": "issue", "DOI": "doi", "oclc": "oclc", "language": "language", "contributor": "others", "author": [ [ "first", "last" ], [ "first2", "last2" ], [ "first3", "last3" ], [ "first4", "last4" ], [ "first5", "last5" ], [ "first6", "last6" ], [ "first7", "last7" ], [ "first8", "last8" ], [ "first9", "last9" ] ], "editor": [ [ "editor-first", "editor-last" ] ] } }, "format": "{{_ |_=_}}", "paramOrder": [ "last", "first", "author-link", "last2", "first2", "author-link2", "last3", "first3", "author-link3", "last4", "first4", "author-link4", "last5", "first5", "author-link5", "last6", "first6", "author-link6", "last7", "first7", "author-link7", "last8", "first8", "author-link8", "last9", "first9", "author-link9", "last10", "first10", "author-link10", "last11", "first11", "author-link11", "last12", "first12", "author-link12", "last13", "first13", "author-link13", "last14", "first14", "author-link14", "last15", "first15", "author-link15", "author-mask", "display-authors", "name-list-style", "date", "year", "orig-date", "editor-last", "editor-first", "editor-link", "others", "title", "script-title", "trans-title", "url", "url-access", "url-status", "archive-url", "archive-date", "access-date", "work", "department", "publisher", "location", "page", "pages", "at", "language", "type", "format", "edition", "publication-place", "publication-date", "df", "via", "volume", "issue", "no-pp", "arxiv", "asin", "asin-tld", "bibcode", "doi", "doi-broken-date", "isbn", "issn", "jfm", "jstor", "lccn", "mr", "oclc", "ol", "osti", "pmc", "pmid", "rfc", "ssrn", "zbl", "id", "quote", "trans-quote", "ref", "postscript", "bibcode-access", "doi-access", "hdl-access", "jstor-access", "ol-access", "osti-access", "agency" ] } </templatedata> 6g7slpzk3w2ihgd236phhk1p8m3zi8q 376183 376164 2026-05-06T17:56:27Z Intisar Ali 8681 376183 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template}}</noinclude> {{Documentation subpage}} {{High-risk}} {{cascade-protected template}} {{csdoc|lua}} {{csdoc|cs1}} {{csdoc|lead|ڇپيل، وڊيو، آڊيو يا ويب تي خبرن وارا مضمون}} == مثال == ; هڪ خبري مضمون جنهن ۾ ليکڪ جو نالو ڏنل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو ڪنهن خبر ايجنسي پاران جاري ڪيو ويو هجي ۽ جنهن ۾ ليکڪ جو نالو موجود نه هجي : <code><nowiki>{{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو محفوظ (archive) ڪيو ويو هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو پرڏيهي ٻوليءَ ۾ لکيل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le bourbier de l'affaire Leonarda |trans-title=Hollande in the quagmire of the Leonarda case |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le Bourbier de L'affaire Leonarda |trans-title=هولاند ليوناردا واري معاملي جي ڌٻڻ ۾ |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ ڪٽيل ۽ محفوظ ڪيل خبري مضمون جنهن مان توهان حوالو ڏيو ٿا، جيڪو اهڙي معلوماتي گڏ ڪندڙ خدمتي ويب سائيٽ تي موجود هجي جنهن لاءِ رڪنيت گهربل هجي : <code><nowiki>{{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=Czech President [[Antonin Novotny]] today made visiting Soviet spaceman Yuri Gagarin a 'Hero of Socialist Labor'.|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=چيڪ صدر [[انتونين نوووتني]] اڄ سوويت خلائي مسافر يوري گاگارين کي ”هيرو آف سوشلسٽ ليبر“ قرار ڏنو.|ref=none}} == پيرا ميٽر == === نحو === {{csdoc|syntax}} {{csdoc|sep_period}} === COinS === {{csdoc|coins}} === نئون ڇا آهي === {{csdoc|whats new}} === متروڪ === {{csdoc|deprecated}} === وضاحت === ==== ليکڪ ==== {{csdoc|author|others=yes}} ==== تاريخ ==== {{csdoc|date}} ==== ايڊيٽر ==== {{csdoc|editor}} ==== عنوان ==== {{csdoc|title|title_format=quotes}} {{csdoc|type}} {{csdoc|language}} ==== <span class="anchor" id="url"></span>يو آر ايل ==== {{csdoc|url}} ==== رسالو (ڪم، اخبار، ويب سائيٽ) ==== {{csdoc|journal|department=yes}} ==== ايڊيشن، سلسلو، جلد ==== {{csdoc|edition}} {{csdoc|series}} {{csdoc|volume}} ==== ناشر ==== {{csdoc|publisher}} {{csdoc|agency}} ==== ماخذ اندر جڳهيون ==== {{csdoc|time}} {{csdoc|pages}} ==== سڃاڻپ ڪندڙ ==== {{distinguish|#Anchor}} {{csdoc|id1}} {{csdoc|id2}} ==== رڪنيت يا رجسٽريشن گهربل ==== {{csdoc|registration}} ==== حوالو ==== {{csdoc|quote}} ==== اينڪر ==== {{distinguish|#Identifiers}} {{csdoc|ref}} ==== ڏيک جا اختيار ==== {{csdoc|display}} == استعمال == {{csdoc|usage}} {{csdoc|usage common}} ;تصديق ٿيل ليکڪ سان خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;تصديق ٿيل ليکڪ کانسواءِ خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |author=<!-- بيان ٿيل ناھي --> |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;آن لائن خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ جيڪو آرڪائيو ڪيو ويو ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;پرڏيھي ٻوليءَ ۾ لکيل خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |trans-title= |work= |language= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;آرڪائيو ٿيل، ٻن ليکڪن واري، پرڏيھي ٻوليءَ جي خبر واري مضمون جو حوالو ۽ اقتباس ڏيڻ لاءِ، جيڪو رڪنيت گھُرندڙ معلومات گڏ ڪندڙ خدمت تي پي ڊي ايف طور ٻيھر شايع ٿيل ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title= |url= |url-access= |trans-title= |format= |work= |language= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |via= |quote=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage full}} <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last1= |first1= |author-link1= |last2= |first2= |author-link2= |display-authors= |author-mask1= |author-mask2= |collaboration= |df= |date= |year= |orig-date= |orig-year= |location= |editor-last1= |editor-first1= |editor-link1= |editor-last2= |editor-first2= |editor-link2= |display-editors= |editor-mask1= |editor-mask2= |title= |script-title= |title-link= |url= |url-access= |trans-title= |format= |department= |work= |script-work= |trans-work= |type= |series= |language= |volume= |issue= |interviewer-last1= |interviewer-first1= |interviewer-link1= |interviewer-last2= |interviewer-first2= |interviewer-link2= |display-interviewers= |interviewer-mask1= |interviewer-mask2= |translator-last1= |translator-first1= |translator-link1= |translator-last2= |translator-first2= |translator-link2= |display-translators= |translator-mask1= |translator-mask2= |others= |name-list-style= |edition= |publication-place= |publisher= |publication-date= |agency= |minutes= |time-caption= |time= |page= |pages= |at= |no-pp= |arxiv= |asin= |asin-tld= |bibcode= |bibcode-access= |biorxiv= |citeseerx= |doi= |doi-access= |doi-broken-date= |eissn= |hdl= |hdl-access= |isbn= |ismn= |issn= |jfm= |jstor= |jstor-access= |lccn= |medrxiv= |mr= |oclc= |ol= |ol-access= |osti= |osti-access= |pmc= |pmc-embargo-date= |pmid= |rfc= |sbn= |ssrn= |s2cid= |s2cid-access= |zbl= |id= |url-status= |archive-url= |archive-format= |archive-date= |access-date= |via= |quote-page= |quote-pages= |quote= |script-quote= |trans-quote= |mode= |ref= |postscript=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage vertical common}} <!-- مھرباني ڪري ھن فھرست کي جائزي واري صفحي [[وڪيپيڊيا:حوالو سانچا#مثال]] تي لاڳاپيل فھرست سان ھم وقت رکو --> ;تصديق ٿيل ليکڪ سان خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;تصديق ٿيل ليکڪ کانسواءِ خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |author = <!-- بيان ٿيل ناھي --> |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;آن لائن خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ جيڪو آرڪائيو ڪيو ويو ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |url-status = |archive-url = |archive-date = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;پرڏيھي ٻوليءَ ۾ لکيل خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |trans-title = |work = |language = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;آرڪائيو ٿيل، ٻن ليکڪن واري، پرڏيھي ٻوليءَ جي خبر واري مضمون جو حوالو ۽ اقتباس ڏيڻ لاءِ، جيڪو رڪنيت گھُرندڙ معلومات گڏ ڪندڙ خدمت تي پي ڊي ايف طور ٻيھر شايع ٿيل ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last1 = |first1 = |last2 = |first2 = |date = |title = |url = |url-access = |trans-title = |format = |work = |language = |location = |publisher = |url-status = |archive-url = |archive-date = |access-date = |via = |quote = }} </syntaxhighlight> {{end}} {| class="wikitable" |+ عمودي صورت ۾ مڪمل پيراميٽر سيٽ ! پيراميٽر !! اڳواٽ گھرجون !! مختصر ھدايتون / نوٽس !! عمودي فھرست |- | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} | | ليکڪ جو آخري نالو يا ھڪ-نالي وارو ليکڪ. ڳنڍڻو نه ڏيو. | rowspan="124" style="vertical-align:top;" | <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last1 = |first1 = |author-link1 = |last2 = |first2 = |author-link2 = |display-authors = |author-mask1 = |author-mask2 = |collaboration = |df = |date = |year = |orig-date = |orig-year = |location = |editor-last1 = |editor-first1 = |editor-link1 = |editor-last2 = |editor-first2 = |editor-link2 = |display-editors = |editor-mask1 = |editor-mask2 = |title = |script-title = |title-link = |url = |url-access = |trans-title = |format = |department = |work = |script-work = |trans-work = |type = |series = |language = |volume = |issue = |interviewer-last1 = |interviewer-first1 = |interviewer-link1 = |interviewer-last2 = |interviewer-first2 = |interviewer-link2 = |display-interviewers = |interviewer-mask1 = |interviewer-mask2 = |translator-last1 = |translator-first1 = |translator-link1 = |translator-last2 = |translator-first2 = |translator-link2 = |display-translators = |translator-mask1 = |translator-mask2 = |others = |name-list-style = |edition = |publication-place = |publisher = |publication-date = |agency = |minutes = |time-caption = |time = |page = |pages = |at = |no-pp = |arxiv = |asin = |asin-tld = |bibcode = |bibcode-access = |biorxiv = |citeseerx = |doi = |doi-access = |doi-broken-date = |eissn = |hdl = |hdl-access = |isbn = |ismn = |issn = |jfm = |jstor = |jstor-access = |lccn = |medrxiv = |mr = |oclc = |ol = |ol-access = |osti = |osti-access = |pmc = |pmc-embargo-date = |pmid = |rfc = |sbn = |ssrn = |s2cid = |s2cid-access = |zbl = |id = |url-status = |archive-url = |archive-format = |archive-date = |access-date = |via = |quote-page = |quote-pages = |quote = |script-quote = |trans-quote = |mode = |ref = |postscript = }} </syntaxhighlight> |- | {{tooltip|{{codett|first1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: first; given1; given; author-first1; author1-first; author-first; author-given1; author1-given; author-given; subject-first1; subject1-first; subject-first; subject-given1; subject1-given; subject-given; host1; and host}} | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} ليکڪ جو پھريون نالو. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip پھرين ليکڪ بابت وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>author-link3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip عدد (ڏيکاريل ليکڪن جو تعداد) يا <code>etal</code> (وڌيڪ ليکڪ) - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>collaboration</code> {{tooltip - <code>df</code> - <code>date</code> - <code>year</code> - <code>orig-date</code> - <code>orig-year</code> - {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-link3</code> وغيره. - <code>display-editors</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر ايڊيٽرن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>title</code> - <code>script-title</code> - <code>title-link</code> - <code>url</code> - <code>url-access</code> - <code>trans-title</code> - <code>format</code> - <code>department</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>series</code> - {{tooltip - <code>volume</code> - {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-link3</code> وغيره. - <code>display-interviewers</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-link3</code> وغيره. - <code>display-translators</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>others</code> - <code>name-list-style</code> {{tooltip آخري ليکڪ کي {{nowrap سان الڳ ڪرڻ لاءِ <code>amp</code> يا <code>ampersand</code> مقرر ڪريو - <code>edition</code> - <code>publication-place</code> - {{tooltip - <code>publication-date</code> - <code>agency</code> - <code>minutes</code> - <code>time-caption</code> - <code>time</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>at</code> - <code>no-pp</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>asin-tld</code> - <code>bibcode</code> - <code>biorxiv</code> - <code>biorxiv-access</code> - <code>citeseerx</code> - {{tooltip - <code>doi-access</code> - <code>doi-broken-date</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>hdl-access</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>jstor-access</code> - {{tooltip - <code>medrxiv</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>ol-access</code> - {{tooltip - <code>osti-access</code> - {{tooltip - <code>pmc-embargo-date</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>s2cid-access</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>url-status</code> - {{tooltip - <code>archive-format</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>via</code> - <code>quote-page</code> - <code>quote-pages</code> - {{tooltip - <code>script-quote</code> - <code>trans-quote</code> - <code>mode</code> - <code>ref</code> - <code>postscript</code> - colspan="4" style="text-align: center" } === [[سانچو:Cite web]] ۽ [[سانچو:Cite news]] مان چونڊ ڪرڻ<span class="anchor" id="Consistency"></span> === اڳ ۾، ايڊيٽرن کي ھنن سانچن جي خاصيتن جي بنياد تي اھو فيصلو ڪرڻو پوندو ھو تہ {{tl|cite web}} استعمال ڪجي يا {{tlf|cite news}}. پر 2014ع ۾ ٻنھي سانچن جي وچ ۾ ''گھڻا'' فرق ختم ڪيا ويا. {{diff|Module:Citation/CS1|732205428|723907342|29 July 2016}} موجب، {{tlf|cite web}} ۽ {{tlf|cite news}} ۾ ھيٺيان فرق آھن: {{tlf|Cite news}} کي [[وپ:آف لائن|آف لائن]] (ڪاغذي) ذريعن لاءِ استعمال ڪري سگھجي ٿو، جڏھن تہ {{tlf|cite web}} يو آر ايل نه ڏنل ھجڻ تي غائب يو آر ايل جي غلطي پيدا ڪري ٿو. {{tlf|Cite news}} {{para|issue}} ۽ {{para|volume}} پيراميٽر قبول ڪري ٿو، جڏھن تہ {{tlf|cite web}} ائين نٿو ڪري (ڏسو {{section link|Help:Citation Style 1#Pages}}, {{section link|1=Help talk:Citation Style 1/Archive 10|2=|volume=, |issue=, |page(s)= and cite magazine}} ۽ {{tl|cite magazine}}.) پر صحيح پيراميٽرن جو ساڳيو سيٽ ڏنو وڃي تہ ٻنھي جو آئوٽ پُٽ بلڪل ساڳيو آھي: <!-- ڌيان! ھيٺ ڏنل مثال رڳو پيراميٽرن جي ڏيکاريل نتيجن کي واضح ڪرڻ لاءِ آھي. حقيقي مضمونن ۾ اھي سڀ پيراميٽر شامل ڪرڻ ضروري آھن يا نه، اھو ھتي موضوع ناھي. --> {| | '''Cite web''': || {{cite web |url=https://blog.chron.com/techblog/2011/07/microsoft-envisions-a-universal-os-but-it-might-not-be-called-windows/ |title=Microsoft envisions a universal OS, but it might not be called Windows |last=Silverman |first=Dwight |date=July 15, 2011 |work=Houston Chronicle |publisher=Hearst Corporation |access-date=May 26, 2015|ref=none}} |- | '''Cite news''': || {{cite news |url=https://blog.chron.com/techblog/2011/07/microsoft-envisions-a-universal-os-but-it-might-not-be-called-windows/ |title=Microsoft envisions a universal OS, but it might not be called Windows |last=Silverman |first=Dwight |date=July 15, 2011 |work=Houston Chronicle |publisher=Hearst Corporation |access-date=May 26, 2015|ref=none}} |} {{Clear}} h1ubnz9bau5btlhy6jzguzlpm24v2jv 376185 376183 2026-05-06T17:59:05Z Intisar Ali 8681 376185 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template}}</noinclude> {{Documentation subpage}} {{High-risk}} {{cascade-protected template}} {{csdoc|lua}} {{csdoc|cs1}} {{csdoc|lead|ڇپيل، وڊيو، آڊيو يا ويب تي خبرن وارا مضمون}} == مثال == ; هڪ خبري مضمون جنهن ۾ ليکڪ جو نالو ڏنل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Wolford |first=Ben |date=2013-10-16 |title=Citrus Canker Lawsuit Headed Back to Trial |url=http://www.sun-sentinel.com/news/palm-beach/fl-citrus-canker-ruling-20131016,0,7602285.story |work=South Florida Sun-Sentinel |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو ڪنهن خبر ايجنسي پاران جاري ڪيو ويو هجي ۽ جنهن ۾ ليکڪ جو نالو موجود نه هجي : <code><nowiki>{{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |author=<!--not stated--> |title=Bellingham Police Arrest WWU Student in Melee |url=http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date=2013-10-17 |access-date=2013-10-17|ref=none |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190134/http://blogs.seattletimes.com/today/2013/10/bellingham-police-arrest-wwu-student-in-melee/ |archive-date=3 Mar 2016 |url-status=dead}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو محفوظ (archive) ڪيو ويو هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Pank |first=Philip |date=2013-10-18 |title=Families Accuse Network Rail of Cover-Up |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |url-status=dead |work=The Times |location=London |archive-url=https://web.archive.org/web/20140118173559/http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/transport/article3897709.ece |archive-date=2014-01-18 |access-date=2013-10-18|ref=none}} ; هڪ خبري مضمون جيڪو پرڏيهي ٻوليءَ ۾ لکيل هجي : <code><nowiki>{{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le bourbier de l'affaire Leonarda |trans-title=Hollande in the quagmire of the Leonarda case |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |last=Bourmaud |first=François-Xavier |date=2013-10-17 |title=Hollande dans le Bourbier de L'affaire Leonarda |trans-title=هولاند ليوناردا واري معاملي جي ڌٻڻ ۾ |url=http://www.lefigaro.fr/politique/2013/10/17/01002-20131017ARTFIG00575-hollande-dans-le-bourbier-de-l-affaire-leonarda.php |language=French |work=Le Figaro |location=Paris |access-date=2013-10-17|ref=none}} ; هڪ ڪٽيل ۽ محفوظ ڪيل خبري مضمون جنهن مان توهان حوالو ڏيو ٿا، جيڪو اهڙي معلوماتي گڏ ڪندڙ خدمتي ويب سائيٽ تي موجود هجي جنهن لاءِ رڪنيت گهربل هجي : <code><nowiki>{{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=Czech President [[Antonin Novotny]] today made visiting Soviet spaceman Yuri Gagarin a 'Hero of Socialist Labor'.|ref=none}}</nowiki></code> : هيئن ڏيکاريندو: * {{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/ |title=Czechs honor Yuri |date=30 April 1961 |newspaper=Daily News|access-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402233429/https://www.newspapers.com/clip/30201172/daily_news/|archive-date=2 April 2019|url-status=live |agency=Reuters |location=New York |page=35 |via=Newspapers.com |quote=چيڪ صدر [[انتونين نوووتني]] اڄ سوويت خلائي مسافر يوري گاگارين کي ”هيرو آف سوشلسٽ ليبر“ قرار ڏنو.|ref=none}} == پيرا ميٽر == === نحو === {{csdoc|syntax}} {{csdoc|sep_period}} === COinS === {{csdoc|coins}} === نئون ڇا آهي === {{csdoc|whats new}} === متروڪ === {{csdoc|deprecated}} === وضاحت === ==== ليکڪ ==== {{csdoc|author|others=yes}} ==== تاريخ ==== {{csdoc|date}} ==== ايڊيٽر ==== {{csdoc|editor}} ==== عنوان ==== {{csdoc|title|title_format=quotes}} {{csdoc|type}} {{csdoc|language}} ==== <span class="anchor" id="url"></span>يو آر ايل ==== {{csdoc|url}} ==== رسالو (ڪم، اخبار، ويب سائيٽ) ==== {{csdoc|journal|department=yes}} ==== ايڊيشن، سلسلو، جلد ==== {{csdoc|edition}} {{csdoc|series}} {{csdoc|volume}} ==== ناشر ==== {{csdoc|publisher}} {{csdoc|agency}} ==== ماخذ اندر جڳهيون ==== {{csdoc|time}} {{csdoc|pages}} ==== سڃاڻپ ڪندڙ ==== {{distinguish|#Anchor}} {{csdoc|id1}} {{csdoc|id2}} ==== رڪنيت يا رجسٽريشن گهربل ==== {{csdoc|registration}} ==== حوالو ==== {{csdoc|quote}} ==== اينڪر ==== {{distinguish|#Identifiers}} {{csdoc|ref}} ==== ڏيک جا اختيار ==== {{csdoc|display}} == TemplateData == {{Warning |image=Stop hand nuvola.svg |هن حصي ۾ اهڙي ترتيب واري ڊيٽا شامل آهي جيڪا تدويني اوزارن ۽ خودڪار باٽن پاران استعمال ڪئي ويندي آهي. هن ڊيٽا ۾ تبديليون وسيع ۽ اڻڄاتل اثرن جو سبب بڻجي سگهن ٿيون. وڌيڪ معلومات لاءِ ڏسو [[مدد:Citation Style 1#TemplateData]]}} {{TemplateData header}} {{#invoke:cs1 documentation support|template_data_validate|{{ROOTPAGENAME}}}} <templatedata> { "description": "هي سانچو ڇپيل، وڊيو، آڊيو يا ويب تي موجود خبري مضمون لاءِ حوالو، ڏنل ماخذ جي معلومات (مثال طور ليکڪ، اشاعت، تاريخ) ۽ مختلف فارميٽنگ اختيارن کي استعمال ڪندي تيار ڪري ٿو.", "params": { "url": { "label": "URL", "description": "آن لائن هنڌ جو URL جتي اشاعت جو متن ملي سگهي ٿو. \"http://...\" قسم جي اسڪيمن يا شايد پروٽوڪول-نسبتي اسڪيم \"//...\" جي ضرورت هوندي آهي", "type": "url", "suggested": true, "aliases": [ "URL" ], "example": "https://www.nytimes.com/..." }, "title": { "label": "ماخذ جو عنوان", "description": "مضمون جو عنوان جيئن اهو ماخذ ۾ ظاهر ٿئي ٿو؛ اقتباسي نشانين ۾ ڏيکاربو آهي", "type": "string", "required": true }, "last": { "label": "آخري نالو", "description": "ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "last1", "author", "author1" ], "suggested": true, "type": "line" }, "first": { "label": "پهريون نالو", "description": "ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "first1" ], "suggested": true, "type": "line" }, "date": { "label": "ماخذ جي تاريخ", "description": "ماخذ جي مڪمل تاريخ؛ وڪي لنڪ نه ڏيو", "type": "date", "suggested": true }, "publisher": { "label": "ناشر", "description": "والد اداري يا ڪمپني جو نالو جيڪا اخبار، رسالو يا دوراني اشاعت شايع ڪري ٿي؛ اشاعت جي نالي کان پوءِ ڏيکاربو آهي", "type": "string", "aliases": [ "institution" ], "example": "[[گينيٽ]]" }, "last2": { "label": "آخري نالو 2", "description": "ٻئي ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link2' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author2" ], "type": "line" }, "first2": { "label": "پهريون نالو 2", "description": "ٻئي ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "others": { "label": "ٻيا", "description": "ڪم ۾ ٻين ڀاڱيدارين کي درج ڪرڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿو، جهڙوڪ 'جان سمٿ پاران تصويرڪاري' يا 'جان سمٿ پاران ترجمو'", "type": "string" }, "year": { "label": "اشاعت جو سال", "description": "حوالو ڏنل ماخذ جو سال؛ جيڪڏهن مهينو ۽ ڏينهن پڻ ڄاتل هجن ته ان بدران 'date' استعمال ڪريو", "type": "string" }, "editor-last": { "label": "ايڊيٽر جو آخري نالو", "description": "ايڊيٽر جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'editor-link' استعمال ڪريو؛ وڌيڪ ايڊيٽر شامل ڪرڻ لاءِ عدد سان پڇاڙي لڳائي سگهجي ٿي؛ 'editor1-last'، 'editor' ۽ 'editors' جو عرف", "aliases": [ "editor-last1", "editor1-last", "editor-surname", "editor-surname1", "editor1-surname", "editor", "editor1" ], "type": "line" }, "editor-first": { "label": "ايڊيٽر جو پهريون نالو", "description": "ايڊيٽر جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'editor-link' استعمال ڪريو؛ وڌيڪ ايڊيٽر شامل ڪرڻ لاءِ عدد سان پڇاڙي لڳائي سگهجي ٿي؛ 'editor1-first' جو عرف", "aliases": [ "editor-first1", "editor1-first", "editor-given", "editor-given1", "editor1-given" ], "type": "line" }, "editor-link": { "label": "ايڊيٽر لنڪ", "description": "ايڊيٽر بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان؛ وڌيڪ ايڊيٽر شامل ڪرڻ لاءِ عدد سان پڇاڙي لڳائي سگهجي ٿي؛ 'editor1-link' جو عرف", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "editor-link1" ] }, "issue": { "label": "شمارو", "description": "شمارو سڃاڻپ ڪندڙ، جڏهن ماخذ اهڙي سلسلي جو حصو هجي جيڪو وقت بوقت شايع ٿيندو هجي. عام طور تي عدد. اڳيان no. نه لڳايو. ", "type": "line", "aliases": [ "number" ], "example": "4" }, "department": { "label": "شعبو", "description": "دوراني اشاعت اندر شعبو", "type": "string" }, "location": { "label": "اشاعت جو هنڌ", "description": "اشاعت جو جاگرافيائي هنڌ؛ عام طور تي وڪي لنڪ نه ڏبو آهي؛ جڏهن اشاعت جي نالي ۾ هنڌ شامل هجي ته ڇڏي ڏيو؛ 'place' جو عرف", "type": "string", "aliases": [ "place" ] }, "publication-place": { "label": "اشاعت جي جاءِ", "description": "اشاعت جي جاءِ عنوان کان پوءِ ڏيکاري ٿي؛ جيڪڏهن 'place' يا 'location' پڻ ڏنل هجن، ته اهي عنوان کان اڳ 'written at' سان ڏيکاريا ويندا آهن", "type": "string" }, "publication-date": { "label": "اشاعت جي تاريخ", "description": "اشاعت جي تاريخ، جڏهن اها ڪم لکجڻ واري تاريخ کان مختلف هجي؛ وڪي لنڪ نه ڏيو", "type": "date", "autovalue": "" }, "agency": { "label": "ايجنسي", "description": "خبر ايجنسي (وائر سروس) جنهن مواد مهيا ڪيو", "type": "string", "example": "ايسوسيئيٽيڊ پريس، رائٽرز، ايجنس فرانس-پريس" }, "edition": { "label": "ايڊيشن", "description": "جڏهن اشاعت جا هڪ کان وڌيڪ ايڊيشن هجن؛ مثال طور: '2nd'، 'Revised' وغيره؛ آخر ۾ ' ed.' لڳندو آهي", "type": "string" }, "volume": { "label": "جلد", "description": "اهڙي اشاعت لاءِ جيڪا ڪيترن جلدن ۾ شايع ٿيل هجي. عام طور تي عدد. اڳيان vol. يا v. نه لڳايو. ", "type": "string", "example": "3" }, "page": { "label": "صفحو", "description": "ماخذ ۾ اهو صفحو جيڪو مواد جي تائيد ڪري ٿو؛ 'p.' کان پوءِ ڏيکاربو آهي", "type": "string" }, "pages": { "label": "صفحا", "description": "ماخذ ۾ اهي صفحا جيڪي مواد جي تائيد ڪن ٿا (ماخذ ۾ صفحن جي ڪل تعداد جو اشارو نه آهي)؛ 'pp.' کان پوءِ ڏيکاربا آهن", "type": "string", "example": "2–3", "suggested": true }, "no-pp": { "label": "No pp", "description": "جڏهن 'page' يا 'pages' سان 'p.' يا 'pp.' ڏيکارڻ نامناسب هجي (جهڙوڪ 'Front cover')، ته ان کي دٻائڻ لاءِ 'y' مقرر ڪريو", "type": "boolean", "autovalue": "y" }, "at": { "label": "At", "description": "جتي صفحي جو نمبر نامناسب يا ڪافي نه هجي، اتي 'page' يا 'pages' بدران استعمال ڪري سگهجي ٿو", "type": "string" }, "language": { "label": "ٻولي", "description": "اها ٻولي جنهن ۾ ماخذ لکيل آهي، جيڪڏهن انگريزي نه هجي؛ ٻه-اکري ٻولي ڪوڊ استعمال ڪريو (ISO 639-1 استعمال ڪريو) يا ٻولي جو مڪمل نالو. آئڪن يا سانچا استعمال نه ڪريو.", "type": "string", "example": "هسپانوي" }, "script-title": { "label": "لپي وارو عنوان", "description": "غير لاطيني بنياد واري الفابيٽن ۾ عنوانن لاءِ (عربي، چيني، سريلڪ، يوناني وغيره). ٻن-اکري ٻولي ڪوڊ سان شروع ڪريو، پوءِ ڪولن ڏيو. مثال |script-title=ja:東京タワ", "type": "string" }, "trans-title": { "label": "ترجمو ٿيل عنوان", "description": "جيڪڏهن حوالو ڏنل ماخذ پرڏيهي ٻولي ۾ هجي، ته انگريزي ٻولي وارو عنوان؛ 'language' سفارش ڪيل آهي", "type": "string" }, "type": { "label": "قسم", "description": "ماخذ جي ميڊيا قسم بابت اضافي معلومات؛ جملن واري صورت ۾ فارميٽ ڪريو", "type": "string" }, "format": { "label": "فارميٽ", "description": "'url' سان حوالو ڏنل ڪم جو فارميٽ؛ مثال: PDF، DOC، XLS؛ HTML نه ڄاڻايو", "type": "string" }, "arxiv": { "label": "arXiv سڃاڻپ ڪندڙ", "description": "سائنسي مقالن جي arXive اليڪٽرانڪ پري پرنٽس لاءِ سڃاڻپ ڪندڙ", "type": "string" }, "asin": { "label": "ASIN", "description": "ايمازون اسٽينڊرڊ آئيڊينٽيفڪيشن نمبر؛ 10 اکر", "type": "string" }, "asin-tld": { "label": "ASIN TLD", "description": "آمريڪا کان سواءِ ٻين ايمازون سائيٽن لاءِ ASIN مٿئين سطح جو ڊومين", "type": "string" }, "bibcode": { "label": "Bibcode", "description": "ببليوگرافڪ ريفرنس ڪوڊ (REFCODE)؛ 19 اکر", "type": "string" }, "doi": { "label": "DOI", "description": "ڊجيٽل آبجيڪٽ آئيڊينٽيفائر؛ '10.' سان شروع ٿئي ٿو", "type": "string" }, "doi-broken-date": { "label": "DOI خراب ٿيڻ جي تاريخ", "description": "اها تاريخ جڏهن DOI خراب هجڻ جو تعين ڪيو ويو", "type": "date" }, "isbn": { "label": "ISBN", "description": "بين الاقوامي معياري ڪتاب نمبر؛ ممڪن هجي ته 13-عددن وارو ISBN استعمال ڪريو", "type": "string", "aliases": [ "ISBN" ] }, "issn": { "label": "ISSN", "description": "بين الاقوامي معياري سلسليوار نمبر؛ 8 اکر؛ هائفن استعمال ڪندي چار-چار جي ٻن گروپن ۾ ورهائي سگهجي ٿو", "type": "string", "aliases": [ "ISSN" ] }, "jfm": { "label": "jfm ڪوڊ", "description": "Jahrbuch über die Fortschritte der Mathematik درجابندي ڪوڊ", "type": "string" }, "jstor": { "label": "JSTOR", "description": "JSTOR سڃاڻپ ڪندڙ", "type": "string" }, "lccn": { "label": "LCCN", "description": "لائبريري آف ڪانگريس ڪنٽرول نمبر", "type": "string" }, "mr": { "label": "MR", "description": "ميٿميٽيڪل ريويوز سڃاڻپ ڪندڙ", "type": "string" }, "oclc": { "label": "OCLC", "description": "آن لائن ڪمپيوٽر لائبريري سينٽر نمبر", "type": "string" }, "ol": { "label": "OL", "description": "اوپن لائبريري سڃاڻپ ڪندڙ", "type": "string" }, "osti": { "label": "OSTI", "description": "آفيس آف سائنٽيفڪ اينڊ ٽيڪنيڪل انفارميشن سڃاڻپ ڪندڙ", "type": "string" }, "pmc": { "label": "PMC", "description": "پب ميڊ سينٽر مضمون نمبر", "type": "string" }, "pmid": { "label": "PMID", "description": "پب ميڊ يونيڪ آئيڊينٽيفائر", "type": "string" }, "rfc": { "label": "RFC", "description": "ريڪئيسٽ فار ڪمينٽس نمبر", "type": "string" }, "ssrn": { "label": "SSRN", "description": "سوشل سائنس ريسرچ نيٽ ورڪ", "type": "string" }, "zbl": { "label": "Zbl", "description": "Zentralblatt MATH جرنل سڃاڻپ ڪندڙ", "type": "string" }, "id": { "label": "id", "description": "اهڙو منفرد سڃاڻپ ڪندڙ جيڪو تڏهن استعمال ٿئي جڏهن ڪو به خاص سڃاڻپ ڪندڙ لاڳو نه هجي", "type": "string" }, "quote": { "label": "اقتباس", "description": "ماخذ مان لاڳاپيل اقتباس ٿيل متن؛ آخر ۾ ڏيکاربو آهي، اقتباسي نشانين ۾ بند؛ ختم ڪندڙ اوقاف شامل ڪرڻ گهرجن", "type": "string" }, "trans-quote": { "label": "ترجمو ٿيل اقتباس", "description": "جيڪڏهن حوالو ڏنل اقتباس پرڏيهي ٻولي ۾ هجي ته اقتباس جو انگريزي ترجمو. چورس قوسين ۾ ڏيکاربو آهي.", "type": "string" }, "ref": { "label": "Ref", "description": "هڪ اينڪر سڃاڻپ ڪندڙ؛ مڪمل حوالن ڏانهن وڪي لنڪن جو هدف بڻائي سگهجي ٿو؛ خاص قدر 'harv' اهڙو اينڪر پيدا ڪري ٿو جيڪو harv ۽ sfn سانچن لاءِ مناسب هجي", "type": "string" }, "postscript": { "label": "پوسٽ اسڪرپٽ", "description": "حوالي جي بند ٿيڻ واري اوقاف؛ جيڪڏهن 'quote' مقرر هجي ته نظرانداز ٿيندو؛ دٻائڻ لاءِ محفوظ لفظ 'none' استعمال ڪريو", "type": "string", "default": "." }, "last3": { "label": "آخري نالو 3", "description": "ٽئين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link3' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author3" ], "type": "line" }, "first3": { "label": "پهريون نالو 3", "description": "ٽئين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "last4": { "label": "آخري نالو 4", "description": "چوٿين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link4' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author4" ], "type": "line" }, "first4": { "label": "پهريون نالو 4", "description": "چوٿين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "last5": { "label": "آخري نالو 5", "description": "پنجين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link5' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author5" ], "type": "line" }, "first5": { "label": "پهريون نالو 5", "description": "پنجين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "last6": { "label": "آخري نالو 6", "description": "ڇهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link6' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author6" ], "type": "line" }, "first6": { "label": "پهريون نالو 6", "description": "ڇهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "last7": { "label": "آخري نالو 7", "description": "ستين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link7' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author7" ], "type": "line" }, "first7": { "label": "پهريون نالو 7", "description": "ستين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "last8": { "label": "آخري نالو 8", "description": "اٺين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link8' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author8" ], "type": "line" }, "first8": { "label": "پهريون نالو 8", "description": "اٺين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "last9": { "label": "آخري نالو 9", "description": "نائين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link9' استعمال ڪريو.", "aliases": [ "author9" ], "type": "line" }, "first9": { "label": "پهريون نالو 9", "description": "نائين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-mask": { "label": "ليکڪ ماسڪ", "description": "پهرئين ليکڪ جي نالي کي ايم ڊيشز يا متن سان بدلائي ٿو؛ عددي قدر 'n' مقرر ڪرڻ سان ڊيش 'n' ايم اسپيس ويڪري ٿيندي؛ متن وارو قدر مقرر ڪرڻ سان اهو متن پويان ليکڪ جدا ڪندڙ کان سواءِ ڏيکاربو؛ مثال طور، 'with' بدران", "type": "string" }, "display-authors": { "label": "ليکڪ ڏيکاريو", "description": "'et al.' استعمال ٿيڻ کان اڳ ڏيکارڻ لاءِ ليکڪن جو تعداد؛", "type": "number" }, "author-link": { "label": "ليکڪ لنڪ", "description": "ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان؛ وڌيڪ ليکڪ شامل ڪرڻ لاءِ عدد سان پڇاڙي لڳائي سگهجي ٿي", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author-link1", "author1-link" ] }, "author-link2": { "label": "ليکڪ لنڪ 2", "description": "ٻئي ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author2-link" ] }, "archive-url": { "label": "محفوظ URL", "description": "ويب صفحي جي محفوظ ڪاپي جو URL، جيڪڏهن يا جڏهن اصل URL دستياب نه رهي؛ 'archive-date' جي ضرورت آهي", "type": "url", "suggested": true, "aliases": [ "archiveurl" ] }, "archive-date": { "label": "محفوظ ڪرڻ جي تاريخ", "description": "اها تاريخ جڏهن اصل URL محفوظ ڪيو ويو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو", "type": "string", "suggested": true, "aliases": [ "archivedate" ] }, "author-link3": { "label": "ليکڪ لنڪ 3", "description": "ٽئين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author3-link" ] }, "author-link4": { "label": "ليکڪ لنڪ 4", "description": "چوٿين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author4-link" ] }, "author-link5": { "label": "ليکڪ لنڪ 5", "description": "پنجين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author5-link" ] }, "author-link6": { "label": "ليکڪ لنڪ 6", "description": "ڇهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author6-link" ] }, "author-link7": { "label": "ليکڪ لنڪ 7", "description": "ستين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author7-link" ] }, "author-link8": { "label": "ليکڪ لنڪ 8", "description": "اٺين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author8-link" ] }, "author-link9": { "label": "ليکڪ لنڪ 9", "description": "نائين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name", "aliases": [ "author9-link" ] }, "name-list-style": { "label": "نالن جي فهرست جو انداز", "description": "'amp' يا 'and' مقرر ڪرڻ سان نالن جي فهرست جي آخري ٻن نالن جي وچ وارو جدا ڪندڙ ترتيبوار ' & ' يا ' and ' ۾ تبديل ٿيندو. 'vanc' مقرر ڪرڻ سان نالن جون فهرستون وينڪوور انداز ۾ ڏيکارجن ٿيون.", "type": "string" }, "access-date": { "label": "URL رسائي تاريخ", "description": "مڪمل تاريخ جڏهن اصل URL تائين رسائي ڪئي وئي؛ وڪي لنڪ نه ڏيو", "type": "date", "suggested": true, "aliases": [ "accessdate" ] }, "orig-date": { "label": "اصل تاريخ", "description": "اصل اشاعت جي تاريخ؛ تفصيل ڏيو", "type": "string" }, "via": { "label": "Via", "description": "اهڙي ذريعي جي گڏ ڪندڙ کي سڃاڻايو جنهن ڊجيٽل نسخو مهيا ڪيو هجي (عام طور تي ڊيٽابيس فراهم ڪندڙ)، جڏهن اهو ناشر کان مختلف هجي (مثال طور وڪيپيڊيا لائبريري لاءِ)", "example": "[[اي بي ايس سي او هوسٽ]]، [[پروڪويست]]، [[نيوزپيپرز.ڪام]]", "type": "string" }, "url-access": { "label": "URL رسائي سطح", "description": "URL تي رسائي جي پابندين جي درجابندي ('registration'، 'subscription' يا 'limited')", "type": "string", "suggestedvalues": [ "registration", "subscription", "limited" ] }, "bibcode-access": { "label": "Bibcode رسائي سطح", "description": "جيڪڏهن مڪمل متن هن Bibcode ذريعي ADS تان دستياب هجي، ته 'free' لکو.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "free" ] }, "doi-access": { "label": "DOI رسائي سطح", "description": "جيڪڏهن مڪمل متن DOI ذريعي مفت پڙهڻ لاءِ موجود هجي، ته 'free' لکو.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "free" ] }, "hdl-access": { "label": "HDL رسائي سطح", "description": "جيڪڏهن مڪمل متن HDL ذريعي مفت پڙهڻ لاءِ موجود هجي، ته 'free' لکو.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "free" ] }, "jstor-access": { "label": "Jstor رسائي سطح", "description": "جيڪڏهن مڪمل متن Jstor تي مفت پڙهڻ لاءِ موجود هجي، ته 'free' لکو.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "free" ] }, "ol-access": { "label": "OpenLibrary رسائي سطح", "description": "جيڪڏهن مڪمل متن OpenLibrary تي مفت پڙهڻ لاءِ موجود هجي، ته 'free' لکو.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "free" ] }, "osti-access": { "label": "OSTI رسائي سطح", "description": "جيڪڏهن مڪمل متن OSTI تي مفت پڙهڻ لاءِ موجود هجي، ته 'free' لکو.", "type": "string", "suggestedvalues": [ "free" ] }, "url-status": { "label": "URL حيثيت", "description": "جيڪڏهن 'live' مقرر ڪيو وڃي، ته عنوان جي ڏيک کي ترتيب ڏنو ويندو آهي؛ اهو تڏهن ڪارآمد آهي جڏهن URL اڳواٽ محفوظ ڪيو ويو هجي پر اڃا به زنده هجي. جيڪڏهن اصل URL خراب هجي ته 'dead' مقرر ڪريو. جيڪڏهن اصل URL 'live' هجي پر هاڻي مضمون جو متن نه ڏيکاري، ته 'deviated' مقرر ڪريو. جيڪڏهن اصل URL هاڻي مناسب نه هجي (اسپام، اشتهار وغيره) ته 'unfit' يا 'usurped' مقرر ڪريو، جنهن سان اصل لنڪ بلڪل ظاهر نه ٿيندو.", "example": "'dead' يا 'live'", "default": "جيڪڏهن محفوظ URL داخل ڪيو وڃي ته 'dead'", "type": "string", "suggested": true, "suggestedvalues": [ "dead", "live", "usurped", "unfit", "deviated" ] }, "work": { "aliases": [ "journal", "magazine", "periodical", "newspaper", "website" ], "label": "اشاعت جو نالو", "description": "اخبار، رسالي يا دوراني اشاعت جو نالو؛ عنوان کان پوءِ ڏيکاربو آهي", "example": "[[دي وال اسٽريٽ جرنل]]", "type": "string", "suggested": true }, "df": { "label": "تاريخ جو فارميٽ", "description": "ڏيکاريل تاريخن کي مقرر ڪيل فارميٽ ۾ ڪري ٿو", "type": "string" }, "last10": { "aliases": [ "author10" ], "label": "آخري نالو 10", "description": "ڏهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link10' استعمال ڪريو.", "type": "line" }, "first10": { "label": "پهريون نالو 10", "description": "ڏهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-link10": { "aliases": [ "author10-link" ], "label": "ليکڪ لنڪ 10", "description": "ڏهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name" }, "last11": { "aliases": [ "author11" ], "label": "آخري نالو 11", "description": "يارهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link11' استعمال ڪريو.", "type": "line" }, "first11": { "label": "پهريون نالو 11", "description": "يارهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-link11": { "aliases": [ "author11-link" ], "label": "ليکڪ لنڪ 11", "description": "يارهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name" }, "last12": { "aliases": [ "author12" ], "label": "آخري نالو 12", "description": "ٻارهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link12' استعمال ڪريو.", "type": "line" }, "first12": { "label": "پهريون نالو 12", "description": "ٻارهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-link12": { "aliases": [ "author12-link" ], "label": "ليکڪ لنڪ 12", "description": "ٻارهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name" }, "last13": { "aliases": [ "author13" ], "label": "آخري نالو 13", "description": "تيرهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link13' استعمال ڪريو.", "type": "line" }, "first13": { "label": "پهريون نالو 13", "description": "تيرهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-link13": { "aliases": [ "author13-link" ], "label": "ليکڪ لنڪ 13", "description": "تيرهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name" }, "last14": { "aliases": [ "author14" ], "label": "آخري نالو 14", "description": "چوڏهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link14' استعمال ڪريو.", "type": "line" }, "first14": { "label": "پهريون نالو 14", "description": "چوڏهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-link14": { "aliases": [ "author14-link" ], "label": "ليکڪ لنڪ 14", "description": "چوڏهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name" }, "last15": { "aliases": [ "author15" ], "label": "آخري نالو 15", "description": "پندرهين ليکڪ جو خانداني نالو؛ وڪي لنڪ نه ڏيو، 'author-link15' استعمال ڪريو.", "type": "line" }, "first15": { "label": "پهريون نالو 15", "description": "پندرهين ليکڪ جو ڏنل يا پهريون نالو، وچان نالا، يا نالي جا پهريان اکر؛ وڪي لنڪ نه ڏيو.", "type": "line" }, "author-link15": { "aliases": [ "author15-link" ], "label": "ليکڪ لنڪ 15", "description": "پندرهين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان.", "type": "wiki-page-name" } }, "maps": { "proveit": { "main": "title", "textarea": [ "quote" ] }, "citoid": { "title": "title", "url": "url", "publisher": "publisher", "publicationTitle": "work", "date": "date", "accessDate": "access-date", "archiveUrl": "archive-url", "archiveDate": "archive-date", "location": "location", "ISSN": [ "issn" ], "ISBN": [ "isbn" ], "PMCID": "pmc", "PMID": "pmid", "pages": "pages", "volume": "volume", "issue": "issue", "DOI": "doi", "oclc": "oclc", "language": "language", "contributor": "others", "author": [ [ "first", "last" ], [ "first2", "last2" ], [ "first3", "last3" ], [ "first4", "last4" ], [ "first5", "last5" ], [ "first6", "last6" ], [ "first7", "last7" ], [ "first8", "last8" ], [ "first9", "last9" ] ], "editor": [ [ "editor-first", "editor-last" ] ] } }, "format": "{{_ |_=_}}", "paramOrder": [ "last", "first", "author-link", "last2", "first2", "author-link2", "last3", "first3", "author-link3", "last4", "first4", "author-link4", "last5", "first5", "author-link5", "last6", "first6", "author-link6", "last7", "first7", "author-link7", "last8", "first8", "author-link8", "last9", "first9", "author-link9", "last10", "first10", "author-link10", "last11", "first11", "author-link11", "last12", "first12", "author-link12", "last13", "first13", "author-link13", "last14", "first14", "author-link14", "last15", "first15", "author-link15", "author-mask", "display-authors", "name-list-style", "date", "year", "orig-date", "editor-last", "editor-first", "editor-link", "others", "title", "script-title", "trans-title", "url", "url-access", "url-status", "archive-url", "archive-date", "access-date", "work", "department", "publisher", "location", "page", "pages", "at", "language", "type", "format", "edition", "publication-place", "publication-date", "df", "via", "volume", "issue", "no-pp", "arxiv", "asin", "asin-tld", "bibcode", "doi", "doi-broken-date", "isbn", "issn", "jfm", "jstor", "lccn", "mr", "oclc", "ol", "osti", "pmc", "pmid", "rfc", "ssrn", "zbl", "id", "quote", "trans-quote", "ref", "postscript", "bibcode-access", "doi-access", "hdl-access", "jstor-access", "ol-access", "osti-access", "agency" ] } </templatedata> == استعمال == {{csdoc|usage}} {{csdoc|usage common}} ;تصديق ٿيل ليکڪ سان خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;تصديق ٿيل ليکڪ کانسواءِ خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |author=<!-- بيان ٿيل ناھي --> |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;آن لائن خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ جيڪو آرڪائيو ڪيو ويو ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |work= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;پرڏيھي ٻوليءَ ۾ لکيل خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last= |first= |date= |title= |url= |trans-title= |work= |language= |location= |publisher= |access-date=}}</syntaxhighlight> ;آرڪائيو ٿيل، ٻن ليکڪن واري، پرڏيھي ٻوليءَ جي خبر واري مضمون جو حوالو ۽ اقتباس ڏيڻ لاءِ، جيڪو رڪنيت گھُرندڙ معلومات گڏ ڪندڙ خدمت تي پي ڊي ايف طور ٻيھر شايع ٿيل ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |title= |url= |url-access= |trans-title= |format= |work= |language= |location= |publisher= |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date= |via= |quote=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage full}} <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite news |last1= |first1= |author-link1= |last2= |first2= |author-link2= |display-authors= |author-mask1= |author-mask2= |collaboration= |df= |date= |year= |orig-date= |orig-year= |location= |editor-last1= |editor-first1= |editor-link1= |editor-last2= |editor-first2= |editor-link2= |display-editors= |editor-mask1= |editor-mask2= |title= |script-title= |title-link= |url= |url-access= |trans-title= |format= |department= |work= |script-work= |trans-work= |type= |series= |language= |volume= |issue= |interviewer-last1= |interviewer-first1= |interviewer-link1= |interviewer-last2= |interviewer-first2= |interviewer-link2= |display-interviewers= |interviewer-mask1= |interviewer-mask2= |translator-last1= |translator-first1= |translator-link1= |translator-last2= |translator-first2= |translator-link2= |display-translators= |translator-mask1= |translator-mask2= |others= |name-list-style= |edition= |publication-place= |publisher= |publication-date= |agency= |minutes= |time-caption= |time= |page= |pages= |at= |no-pp= |arxiv= |asin= |asin-tld= |bibcode= |bibcode-access= |biorxiv= |citeseerx= |doi= |doi-access= |doi-broken-date= |eissn= |hdl= |hdl-access= |isbn= |ismn= |issn= |jfm= |jstor= |jstor-access= |lccn= |medrxiv= |mr= |oclc= |ol= |ol-access= |osti= |osti-access= |pmc= |pmc-embargo-date= |pmid= |rfc= |sbn= |ssrn= |s2cid= |s2cid-access= |zbl= |id= |url-status= |archive-url= |archive-format= |archive-date= |access-date= |via= |quote-page= |quote-pages= |quote= |script-quote= |trans-quote= |mode= |ref= |postscript=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage vertical common}} <!-- مھرباني ڪري ھن فھرست کي جائزي واري صفحي [[وڪيپيڊيا:حوالو سانچا#مثال]] تي لاڳاپيل فھرست سان ھم وقت رکو --> ;تصديق ٿيل ليکڪ سان خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;تصديق ٿيل ليکڪ کانسواءِ خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |author = <!-- بيان ٿيل ناھي --> |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;آن لائن خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ جيڪو آرڪائيو ڪيو ويو ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |work = |location = |publisher = |url-status = |archive-url = |archive-date = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;پرڏيھي ٻوليءَ ۾ لکيل خبر جي مضمون جو حوالو ڏيڻ لاءِ <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last = |first = |date = |title = |url = |trans-title = |work = |language = |location = |publisher = |access-date = }} </syntaxhighlight> ;آرڪائيو ٿيل، ٻن ليکڪن واري، پرڏيھي ٻوليءَ جي خبر واري مضمون جو حوالو ۽ اقتباس ڏيڻ لاءِ، جيڪو رڪنيت گھُرندڙ معلومات گڏ ڪندڙ خدمت تي پي ڊي ايف طور ٻيھر شايع ٿيل ھجي <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last1 = |first1 = |last2 = |first2 = |date = |title = |url = |url-access = |trans-title = |format = |work = |language = |location = |publisher = |url-status = |archive-url = |archive-date = |access-date = |via = |quote = }} </syntaxhighlight> {{end}} {| class="wikitable" |+ عمودي صورت ۾ مڪمل پيراميٽر سيٽ ! پيراميٽر !! اڳواٽ گھرجون !! مختصر ھدايتون / نوٽس !! عمودي فھرست |- | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} | | ليکڪ جو آخري نالو يا ھڪ-نالي وارو ليکڪ. ڳنڍڻو نه ڏيو. | rowspan="124" style="vertical-align:top;" | <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite news |last1 = |first1 = |author-link1 = |last2 = |first2 = |author-link2 = |display-authors = |author-mask1 = |author-mask2 = |collaboration = |df = |date = |year = |orig-date = |orig-year = |location = |editor-last1 = |editor-first1 = |editor-link1 = |editor-last2 = |editor-first2 = |editor-link2 = |display-editors = |editor-mask1 = |editor-mask2 = |title = |script-title = |title-link = |url = |url-access = |trans-title = |format = |department = |work = |script-work = |trans-work = |type = |series = |language = |volume = |issue = |interviewer-last1 = |interviewer-first1 = |interviewer-link1 = |interviewer-last2 = |interviewer-first2 = |interviewer-link2 = |display-interviewers = |interviewer-mask1 = |interviewer-mask2 = |translator-last1 = |translator-first1 = |translator-link1 = |translator-last2 = |translator-first2 = |translator-link2 = |display-translators = |translator-mask1 = |translator-mask2 = |others = |name-list-style = |edition = |publication-place = |publisher = |publication-date = |agency = |minutes = |time-caption = |time = |page = |pages = |at = |no-pp = |arxiv = |asin = |asin-tld = |bibcode = |bibcode-access = |biorxiv = |citeseerx = |doi = |doi-access = |doi-broken-date = |eissn = |hdl = |hdl-access = |isbn = |ismn = |issn = |jfm = |jstor = |jstor-access = |lccn = |medrxiv = |mr = |oclc = |ol = |ol-access = |osti = |osti-access = |pmc = |pmc-embargo-date = |pmid = |rfc = |sbn = |ssrn = |s2cid = |s2cid-access = |zbl = |id = |url-status = |archive-url = |archive-format = |archive-date = |access-date = |via = |quote-page = |quote-pages = |quote = |script-quote = |trans-quote = |mode = |ref = |postscript = }} </syntaxhighlight> |- | {{tooltip|{{codett|first1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: first; given1; given; author-first1; author1-first; author-first; author-given1; author1-given; author-given; subject-first1; subject1-first; subject-first; subject-given1; subject1-given; subject-given; host1; and host}} | {{tooltip|{{codett|last1}}|يا ان جا ڪي به متبادل نالا، جن ۾ شامل آھن: last; surname1; surname; author-last1; author1-last; author-last; author-surname1; author1-surname; author-surname; author1; author; subject-last1; subject1-last; subject-last; subject-surname1; subject1-surname; subject-surname; subject1; and subject}} ليکڪ جو پھريون نالو. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip پھرين ليکڪ بابت وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ليکڪ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>author-link3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip عدد (ڏيکاريل ليکڪن جو تعداد) يا <code>etal</code> (وڌيڪ ليکڪ) - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>collaboration</code> {{tooltip - <code>df</code> - <code>date</code> - <code>year</code> - <code>orig-date</code> - <code>orig-year</code> - {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ايڊيٽر لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>editor-link3</code> وغيره. - <code>display-editors</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر ايڊيٽرن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>title</code> - <code>script-title</code> - <code>title-link</code> - <code>url</code> - <code>url-access</code> - <code>trans-title</code> - <code>format</code> - <code>department</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>series</code> - {{tooltip - <code>volume</code> - {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي انٽرويو وٺندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>interviewer-link3</code> وغيره. - <code>display-interviewers</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر انٽرويو وٺندڙن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - {{tooltip | <code>last1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. - {{tooltip {{tooltip <code>last1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-last3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>first1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-first3</code> وغيره. - {{tooltip {{tooltip <code>author-link1</code> وانگر، پر ٻئي ترجمو ڪندڙ لاءِ. ڳنڍڻو نه ڏيو. اھڙي طرح: <code>translator-link3</code> وغيره. - <code>display-translators</code> {{tooltip <code>display-authors</code> وانگر، پر ترجمو ڪندڙن لاءِ - {{tooltip {{tooltip rowspan="2" - {{tooltip {{tooltip - <code>others</code> - <code>name-list-style</code> {{tooltip آخري ليکڪ کي {{nowrap سان الڳ ڪرڻ لاءِ <code>amp</code> يا <code>ampersand</code> مقرر ڪريو - <code>edition</code> - <code>publication-place</code> - {{tooltip - <code>publication-date</code> - <code>agency</code> - <code>minutes</code> - <code>time-caption</code> - <code>time</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>at</code> - <code>no-pp</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>asin-tld</code> - <code>bibcode</code> - <code>biorxiv</code> - <code>biorxiv-access</code> - <code>citeseerx</code> - {{tooltip - <code>doi-access</code> - <code>doi-broken-date</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>hdl-access</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>jstor-access</code> - {{tooltip - <code>medrxiv</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>ol-access</code> - {{tooltip - <code>osti-access</code> - {{tooltip - <code>pmc-embargo-date</code> - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - {{tooltip - <code>s2cid-access</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>url-status</code> - {{tooltip - <code>archive-format</code> - {{tooltip - {{tooltip - <code>via</code> - <code>quote-page</code> - <code>quote-pages</code> - {{tooltip - <code>script-quote</code> - <code>trans-quote</code> - <code>mode</code> - <code>ref</code> - <code>postscript</code> - colspan="4" style="text-align: center" } === [[سانچو:Cite web]] ۽ [[سانچو:Cite news]] مان چونڊ ڪرڻ<span class="anchor" id="Consistency"></span> === اڳ ۾، ايڊيٽرن کي ھنن سانچن جي خاصيتن جي بنياد تي اھو فيصلو ڪرڻو پوندو ھو تہ {{tl|cite web}} استعمال ڪجي يا {{tlf|cite news}}. پر 2014ع ۾ ٻنھي سانچن جي وچ ۾ ''گھڻا'' فرق ختم ڪيا ويا. {{diff|Module:Citation/CS1|732205428|723907342|29 July 2016}} موجب، {{tlf|cite web}} ۽ {{tlf|cite news}} ۾ ھيٺيان فرق آھن: {{tlf|Cite news}} کي [[وپ:آف لائن|آف لائن]] (ڪاغذي) ذريعن لاءِ استعمال ڪري سگھجي ٿو، جڏھن تہ {{tlf|cite web}} يو آر ايل نه ڏنل ھجڻ تي غائب يو آر ايل جي غلطي پيدا ڪري ٿو. {{tlf|Cite news}} {{para|issue}} ۽ {{para|volume}} پيراميٽر قبول ڪري ٿو، جڏھن تہ {{tlf|cite web}} ائين نٿو ڪري (ڏسو {{section link|Help:Citation Style 1#Pages}}, {{section link|1=Help talk:Citation Style 1/Archive 10|2=|volume=, |issue=, |page(s)= and cite magazine}} ۽ {{tl|cite magazine}}.) پر صحيح پيراميٽرن جو ساڳيو سيٽ ڏنو وڃي تہ ٻنھي جو آئوٽ پُٽ بلڪل ساڳيو آھي: <!-- ڌيان! ھيٺ ڏنل مثال رڳو پيراميٽرن جي ڏيکاريل نتيجن کي واضح ڪرڻ لاءِ آھي. حقيقي مضمونن ۾ اھي سڀ پيراميٽر شامل ڪرڻ ضروري آھن يا نه، اھو ھتي موضوع ناھي. --> {| | '''Cite web''': || {{cite web |url=https://blog.chron.com/techblog/2011/07/microsoft-envisions-a-universal-os-but-it-might-not-be-called-windows/ |title=Microsoft envisions a universal OS, but it might not be called Windows |last=Silverman |first=Dwight |date=July 15, 2011 |work=Houston Chronicle |publisher=Hearst Corporation |access-date=May 26, 2015|ref=none}} |- | '''Cite news''': || {{cite news |url=https://blog.chron.com/techblog/2011/07/microsoft-envisions-a-universal-os-but-it-might-not-be-called-windows/ |title=Microsoft envisions a universal OS, but it might not be called Windows |last=Silverman |first=Dwight |date=July 15, 2011 |work=Houston Chronicle |publisher=Hearst Corporation |access-date=May 26, 2015|ref=none}} |} {{Clear}} be2rhrurdgezvzci96gimididj6e7ck 14 96156 376166 2026-05-06T17:33:18Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ڏکڻ ڪوريا]] [[زمرو:ڪمپنيون بلحاظ ملڪ]] 376166 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڏکڻ ڪوريا]] [[زمرو:ڪمپنيون بلحاظ ملڪ]] oivumjbjeour29r156fodylfxa9qbhp 14 96157 376168 2026-05-06T17:35:42Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڏکڻ ڪوريا جون ڪمپنيون]] [[زمرو:موبائل فون ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي جون ڪمپنيون]] [[زمرو:ڏکڻ ڪوريا جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:ڏکڻ ڪوريا جون موبائل فون ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] 376168 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪارپوريشن]] [[زمرو:ڪثير قومي ڪمپنيون]] [[زمرو:ڏکڻ ڪوريا جون ڪمپنيون]] [[زمرو:موبائل فون ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] [[زمرو:ڊسپلي ٽيڪنالاجي جون ڪمپنيون]] [[زمرو:ڏکڻ ڪوريا جون اليڪٽرانڪس ڪمپنيون]] [[زمرو:ڏکڻ ڪوريا جون موبائل فون ٺاهيندڙ ڪمپنيون]] 82bt24pq4fdhk97z9igrvlhr3k8bs81 14 96158 376171 2026-05-06T17:40:44Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:جاپان]] [[زمرو:ڪمپنيون بلحاظ ملڪ]] 376171 wikitext text/x-wiki [[زمرو:جاپان]] [[زمرو:ڪمپنيون بلحاظ ملڪ]] eoqedghrl1cfdd2xwqw7hi5fd2et5m1 14 96159 376174 2026-05-06T17:43:56Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ڏکڻ ڪوريا جون ڪمپنيون]] [[زمرو:اليڪٽرانڪس جون ڪمپنيون]] 376174 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڏکڻ ڪوريا جون ڪمپنيون]] [[زمرو:اليڪٽرانڪس جون ڪمپنيون]] 4lxibc23dtdkhku2ymiqcasff14h2lq 14 96160 376177 2026-05-06T17:49:47Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:قطر ۾ ڪمپنيون]] 376177 wikitext text/x-wiki [[زمرو:قطر ۾ ڪمپنيون]] 5cad3he8wrutfx0q32vd8b5ox65e7tb 376178 376177 2026-05-06T17:50:17Z Ibne maryam 17680 /* */ 376178 wikitext text/x-wiki [[زمرو:قطر ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:گڏيل ڪمپنيون]] n4cx1s6l6qplvovm1txmn9d0e8y4a8w 10 96161 376186 2026-05-06T18:03:00Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Distinguish|سانچو:Cite archive}} {{Documentation subpage}} {{High-use|2600}} {{caution|arXiv ۾ ابتدائي رپورٽون شامل هونديون آهن، جيڪي هم منصبن کان نظرثاني ٿيل نه هونديون آهن، تنهنڪري انهن کي تمام گهڻي احتياط سان استعمال ڪرڻ گهرجي. [[وپ:MEDRS]] ۽ [[وپ:SCIRS]] موجب، انهن رپورٽن کي طبي يا سائنسي دعوائن جي تائيد... 376186 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|سانچو:Cite archive}} {{Documentation subpage}} {{High-use|2600}} {{caution|arXiv ۾ ابتدائي رپورٽون شامل هونديون آهن، جيڪي هم منصبن کان نظرثاني ٿيل نه هونديون آهن، تنهنڪري انهن کي تمام گهڻي احتياط سان استعمال ڪرڻ گهرجي. [[وپ:MEDRS]] ۽ [[وپ:SCIRS]] موجب، انهن رپورٽن کي طبي يا سائنسي دعوائن جي تائيد لاءِ استعمال نه ڪرڻ گهرجي.}} <!-- زمرا هن صفحي جي هيٺان ڄاڻايل هنڌ تي رکيا وڃن؛ بين الوڪيون وڪيڊيٽا ڏانهن وڃن ٿيون (هي پڻ ڏسو: [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{csdoc|lua|lua=yes}} {{csdoc|cs1|lua=yes}} {{csdoc|lead|[[arXiv]] تي پري پرنٽس}} اهو <code><nowiki>https://www.arxiv.org/abs/</nowiki></code>''eprint'' تي خلاصو سان ڳنڍيندو آهي. == استعمال == سانچو استعمال ڪرڻ لاءِ، توهان کي صرف '''arxiv''' يا '''eprint''' پيرا ميٽر ڄاڻائڻو آهي. جڏهن توهان صفحو محفوظ ڪندا، [[واپرائيندڙ:Citation bot|حوالو باٽ]] حوالي کي سڃاڻي پاڻمرادو مڪمل ڪري ڇڏيندو. {{csdoc|usage}} {{csdoc|usage common}} <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite arXiv |last= |first= |date= |title= |arxiv= |class=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage full}} <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1">{{cite arXiv |last1= |first1= |author-link1= |last2= |first2= |author-link2= |display-authors= |author-mask1= |author-mask2= |collaboration= |name-list-style= |df= |date= |year= |title= |trans-title= |language= |page= |pages= |at= |no-pp= |arxiv= |class= |quote= |mode= |ref= |postscript=}}</syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage vertical common}} <!-- مهرباني ڪري هن فهرست کي جائزي واري صفحي [[وڪيپيڊيا:حوالا سانچا#مثال]] تي لاڳاپيل فهرست سان هم وقت رکو --> <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite arXiv |last = |first = |date = |title = |arxiv = |class = }} </syntaxhighlight> {{end}} {{csdoc|usage vertical}} <syntaxhighlight lang="wikitext" copy="1"> {{cite arXiv |last1 = |first1 = |author-link1 = |last2 = |first2 = |author-link2 = |display-authors = |author-mask1 = |author-mask2 = |collaboration = |name-list-style = |df = |date = |year = |title = |trans-title = |language = |page = |pages = |at = |no-pp = |arxiv = |class = |quote = |mode = |ref = |postscript = }} </syntaxhighlight> {{csdoc|usage vertical mid}} <pre style="margin:0px; border:none; white-space:pre;"> &nbsp; last1 (يا ڪو عرف) last1 (يا ڪو عرف) last1 (يا ڪو عرف) last2 (يا ڪو عرف) last2 (يا ڪو عرف) last1 (يا ڪو عرف) last1 (يا ڪو عرف) last2 (يا ڪو عرف) last1 (يا ڪو عرف) last2 (يا ڪو عرف) &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; title &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; page, pages, p يا pp &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; </pre> {{csdoc|usage vertical mid}} <pre style="margin:0px; border:none; white-space:pre;"> لنڪ نه ڏيو. عرفن ۾ 'last'؛ 'surname1'؛ 'surname'؛ 'author1'؛ ۽ 'author' شامل آهن لنڪ نه ڏيو. عرفن ۾ 'first'؛ 'given1'؛ ۽ 'given' شامل آهن لنڪ نه ڏيو. عرفن ۾ 'author1-link'؛ 'author-link'؛ 'authorlink1'؛ 'author1link'؛ ۽ 'authorlink' شامل آهن لنڪ نه ڏيو. ساڳيا: 'last3' وغيره. عرفن ۾ 'surname2'؛ ۽ 'author2' شامل آهن لنڪ نه ڏيو. ساڳيا: 'first3' وغيره. عرفن ۾ 'given2' شامل آهي لنڪ نه ڏيو. ساڳيا: 'author-link3' وغيره. عرفن ۾ 'author2-link'؛ 'authorlink2'؛ ۽ 'author2link' شامل آهن عدد (ڏيکاريل ليکڪن جو تعداد) يا 'etal' (وڌيڪ ليکڪ) حوالو ڏنل ڪمن جي فهرستن لاءِ نه. عرفن ۾ 'author1-mask'؛ ۽ 'author-mask' شامل آهن عرفن ۾ 'author2-mask' شامل آهي آخري ليکڪ کي ' & ' سان جدا ڪرڻ لاءِ 'amp' يا 'ampersand' مقرر ڪريو؛ ' and ' سان جدا ڪرڻ لاءِ 'and' مقرر ڪريو &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; لازمي &nbsp; عرفن ۾ 'lang' شامل آهي عرفن ۾ 'p' شامل آهي عرفن ۾ 'pp' شامل آهي &nbsp; صفحي نمبرن کان اڳ "p." يا "pp." کي دٻائڻ لاءِ "yes" مقرر ڪريو لازمي. عرفن ۾ 'eprint' شامل آهي &nbsp; عرفن ۾ 'quotation' شامل آهي 'cs1' يا 'cs2' &nbsp; &nbsp; </pre> {{csdoc|usage vertical end}} * '''نوٽ''' ته اقتباسي نشانيون پيرا ميٽر نالن يا انهن جي عرفن جو حصو نه آهن؛ اهي صرف پڙهندڙن لاءِ انهن کي سڃاڻڻ آسان بڻائڻ لاءِ ڏنل آهن. * '''title''': حوالو ڏنل مقالي جو عنوان. * '''arxiv''' يا '''eprint''' '''(لازمي)''': arXiv/Eprint سڃاڻپ ڪندڙ، ڪنهن به "arXiv:" اڳياڙي کان سواءِ. اپريل 2007 کان اڳ، سڃاڻپ ڪندڙن ۾ هڪ درجابندي، اختياري ٻه-اکري ذيلي ڀاڱو، ۽ 7-عددي YYMMNNN سال، مهينو، ۽ ان زمري ۾ جمع ڪرائڻ جو سلسليوار نمبر شامل هوندو هو. مثال طور gr-qc/0610068 يا math.GT/0309136. اپريل 2007 کان پوءِ، فارميٽ کي سادي YYMM.NNNN ۾ تبديل ڪيو ويو. [https://arxiv.org/help/arxiv_identifier جنوري 2015] کان، سڃاڻپ ڪندڙ کي 5 عددن وارو ڪيو ويو: YYMM.NNNNN. * '''class''': arXiv درجابندي، مثال طور hep-th. اختياري. صرف نئين انداز وارن (2007 ۽ ان کان پوءِ) eprint سڃاڻپ ڪندڙن سان استعمال ڪيو وڃي، جن ۾ درجابندي شامل نه هجي. هي سانچو {{tl|cite journal}} جو انداز استعمال ڪري ٿو. جڏهن ڪو مقالو هم منصبن کان نظرثاني ٿيل جرنل ۾ قبول ٿي وڃي، ته انهن سانچن مان ڪنهن هڪ کي استعمال ڪرڻ جي سفارش ڪئي وڃي ٿي، ڇو ته مضمون جي هم منصبن کان نظرثاني ٿيل حيثيت اهم آهي، جڏهن ته مضمون جي اڳوڻي نسخي تائين آزاد رسائي يقيني بڻائڻ لاءِ arXiv لنڪ برقرار رکيو وڃي. arXiv لنڪ برقرار رکڻ لاءِ، مثال طور {{para|arxiv|gr-qc/0610068}} يا {{para|arxiv|math.GT/0309136}} يا {{para|arxiv|YYMM.NNNN}} (مٿين مثالن جي پيروي ڪندي) کي {{tl|citation}} يا {{tl|cite journal}} سانچن ۾ شامل ڪريو. == مثال == {{markup2 |m=<nowiki>{{cite arXiv |last=Sparling |first=George A. J. |date=2006 |title=Spacetime is spinorial; new dimensions are timelike |eprint=gr-qc/0610068}}</nowiki> |r={{cite arXiv |last=Sparling |first=George A. J. |date=2006 |title=Spacetime is spinorial; new dimensions are timelike |eprint=gr-qc/0610068}} }} {{markup2 |m=<nowiki>{{cite arXiv |last=Leinster |first=Tom |date=2007 |title=The Euler characteristic of a category as the sum of a divergent series |eprint=0707.0835 |class=math.CT}}</nowiki> |r={{cite arXiv |last=Leinster |first=Tom |date=2007 |title=The Euler characteristic of a category as the sum of a divergent series |eprint=0707.0835 |class=math.CT}} }} == پيرا ميٽر == === متروڪ === {{csdoc|deprecated}} === وضاحت === ==== ليکڪ ==== {{csdoc|author|limited_param_list=yes}}<!-- پيرا ميٽرن جي محدود فهرست [[ماڊيول:Citation/CS1/Whitelist]] تي ڏسو --> ==== تاريخ ==== {{csdoc|date|limited_param_list=yes}}<!-- پيرا ميٽرن جي محدود فهرست [[ماڊيول:Citation/CS1/Whitelist]] تي ڏسو --> ==== عنوان ==== {{csdoc|title|title_format=quotes|link=no|limited_param_list=yes}}<!-- پيرا ميٽرن جي محدود فهرست [[ماڊيول:Citation/CS1/Whitelist]] تي ڏسو --> {{csdoc|language}} == TemplateData == {{Warning |image=Stop hand nuvola.svg |هن حصي ۾ اهڙي ترتيب واري ڊيٽا شامل آهي جيڪا تدويني اوزارن ۽ خودڪار باٽن پاران استعمال ڪئي ويندي آهي. هن ڊيٽا ۾ تبديليون وسيع ۽ اڻڄاتل اثرن جو سبب بڻجي سگهن ٿيون. وڌيڪ معلومات لاءِ ڏسو [[مدد:Citation Style 1#TemplateData]]}} {{TemplateData header}} {{#invoke:cs1 documentation support|template_data_validate|{{ROOTPAGENAME}}}} <templatedata> { "params": { "arxiv": { "aliases": [ "eprint" ], "label": "arXiv ", "description": "arXiv سڃاڻپ ڪندڙ، \"arXiv:\" اڳياڙي کان سواءِ؛ نسخو نمبر شامل ڪري سگهي ٿو", "type": "string", "required": true, "example": "1612.00008v1" }, "title": { "label": "عنوان", "description": "حوالو ڏنل مقالي جو عنوان", "type": "string", "suggested": true }, "first": { "aliases": [ "first1", "given", "given1" ], "label": "پهريون نالو", "description": "پهرئين ليکڪ جو پهريون نالو", "type": "string", "suggested": true }, "last": { "aliases": [ "last1", "surname", "surname1" ], "label": "آخري نالو", "description": "پهرئين ليکڪ جو آخري نالو", "type": "string", "suggested": true }, "author": { "aliases": [ "author1" ], "label": "ليکڪ", "description": "پهرئين ليکڪ جو مڪمل نالو", "type": "string" }, "author-link": { "aliases": [ "author-link1", "author1-link" ], "label": "ليکڪ جو مضمون", "description": "پهرئين ليکڪ بابت وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان", "type": "wiki-page-name" }, "first2": { "aliases": [ "given2" ], "label": "ليکڪ 2 جو پهريون نالو", "description": "ٻئي ليکڪ جو پهريون نالو", "type": "string" }, "last2": { "aliases": [ "surname2" ], "label": "ليکڪ 2 جو آخري نالو", "description": "ٻئي ليکڪ جو آخري نالو", "type": "string" }, "author2": { "label": "ليکڪ 2", "description": "ٻئي ليکڪ جو مڪمل نالو", "type": "string" }, "author-link2": { "aliases": [ "author2-link" ], "label": "ليکڪ 2 جو مضمون", "description": "ٻئي ليکڪ بابت وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان", "type": "wiki-page-name" }, "collaboration": { "label": "سهڪار", "description": "ليکڪ پيرا ميٽرن ۾ درج ٿيلن کان علاوه، ليکڪن جي ڪنهن گروهه جو نالو", "type": "string" }, "class": { "label": "arXiv ڪلاس", "description": "2007 کان پوءِ وارن ids لاءِ arXiv درجابندي ", "type": "string" }, "date": { "label": "تاريخ", "description": "حوالو ڏنل ماخذ جي تاريخ. تاريخ نه هجي ته n.d. استعمال ڪريو، ۽ اڻپوري تاريخ لاءِ c. استعمال ڪريو.", "type": "string" }, "df": { "label": "اشاعت جي تاريخن لاءِ تاريخ جو فارميٽ", "description": "يا ymd (سال-مهينو-ڏينهن)، dmy (ڏينهن-مهينو-سال)، يا mdy (مهينو-ڏينهن-سال)؛ آخر ۾ -all شامل ڪرڻ سان رسائي ۽ آرڪائيو تاريخن تي پڻ اثر پوندو", "example": "dmy", "type": "string" }, "trans-title": { "label": "ترجمو ٿيل عنوان", "description": "عنوان جو انگريزي ترجمو", "type": "string" }, "language": { "label": "ٻولي(ون)", "description": "اها ٻولي يا ٻوليون جن ۾ ماخذ لکيل آهي. ڪاما سان جدا ڪريو، ۽ 'and' شامل نه ڪريو.", "type": "string" } }, "format": "{{_ |_=_}}", "description": "arXiv id سان مقالي لاءِ حوالو تيار ڪري ٿو", "paramOrder": [ "arxiv", "class", "author", "first", "last", "first2", "last2", "author2", "author-link", "author-link2", "title", "collaboration", "date", "df", "trans-title", "language" ] } </templatedata> == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [https://arxiv.org سرڪاري ويب سائيٽ] * [https://info.arxiv.org/help/arxiv_identifier.html arXiv سڃاڻپ ڪندڙ کي سمجهڻ] {{Citation Style 1}} <includeonly> {{Sandbox other|| <!-- زمرا هن لڪير کان هيٺ رکيا وڃن؛ بين الوڪيون وڪيڊيٽا ڏانهن وڃن، مهرباني! --> [[زمرو:Citation Style 1 templates|A]] [[زمرو:Mathematics source templates|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> bedcbf05blaf84k07v6l6pxdh8419av 10 96162 376187 2026-05-06T18:06:13Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <span class="noprint plainlinks">[[{{fullurl:Template:Citation Style documentation/{{{1|}}}|action=edit}} edit subtemplate]]</span> {{Citation Style documentation/{{{1}}}}} 376187 wikitext text/x-wiki <span class="noprint plainlinks">[[{{fullurl:Template:Citation Style documentation/{{{1|}}}|action=edit}} edit subtemplate]]</span> {{Citation Style documentation/{{{1}}}}} 7wwjj4dtdnr1p2stae70yq4vk2j0cv4 10 96163 376188 2026-05-06T18:08:45Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{quotation|1=Options for this field: {{{1|}}}}} 376188 wikitext text/x-wiki {{quotation|1=Options for this field: {{{1|}}}}} 95sd9gbj2us8ipex1j5itqvu5zcbg4o 828 96164 376189 2026-05-06T18:13:47Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{#lst:ماڊيول:Citation/CS1/doc|header}} هن ترتيب واري فائيل ۾ مختلف قسم جي ڊيٽا شامل آهي جيڪا [[ماڊيول:Citation/CS1]] جي ڪم ڪرڻ ۽ ان جي نتيجي ۾ Lua بنياد وارن حوالن جي تياري کي سنڀاليندي آهي. هن ۾ ڪيترائي حصا آهن، جن مان ڪجهه هي آهن: # ترجمي واريون جدولون، جن ۾ گهڻا لفظي متن شامل آهن جيڪي Lua... 376189 wikitext text/x-wiki {{#lst:ماڊيول:Citation/CS1/doc|header}} هن ترتيب واري فائيل ۾ مختلف قسم جي ڊيٽا شامل آهي جيڪا [[ماڊيول:Citation/CS1]] جي ڪم ڪرڻ ۽ ان جي نتيجي ۾ Lua بنياد وارن حوالن جي تياري کي سنڀاليندي آهي. هن ۾ ڪيترائي حصا آهن، جن مان ڪجهه هي آهن: # ترجمي واريون جدولون، جن ۾ گهڻا لفظي متن شامل آهن جيڪي Lua بنياد وارن حوالن ۾ شامل ٿي سگهن ٿا. جيڪڏهن ايڊيٽر هي ماڊيول ڪنهن ٻي وڪي تي انگريزي کان سواءِ ٻي ٻولي سان نقل ڪن ٿا، ته انهن کي انهن سڀني قدرن کي ان ٻولي ۾ ترجمو ڪرڻ گهرجي. # غلطي وارين حالتن جي فهرست، جيڪا اهو طئي ڪري ٿي ته غلطي معلوم ٿيڻ تي ڪهڙو متن ڏيکارڻو آهي، ڪهڙو زمرو شامل ڪرڻو آهي (جيڪڏهن ڪو هجي)، ۽ مدد واري صفحي جي ڪهڙي حصي ڏانهن اشارو ڪرڻو آهي # ID سنڀاليندڙن جي فهرست، جيڪا سڃاتل دستاويزي سڃاڻپ ڪندڙن کي بيان ڪري ٿي، جهڙوڪ ISBN، DOI وغيره، ۽ انهن کي ڪيئن فارميٽ ڪرڻو آهي. {{#lst:ماڊيول:Citation/CS1/doc|module_components_table}} <includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!-- زمرا هن لڪير کان هيٺ رکيا وڃن؛ بين الوڪيون وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:Modules that check for strip markers]] }}</includeonly> <noinclude> [[زمرو:ماڊيول دستاويزي صفحا]] </noinclude> 6p5yqv0y2swtux3gm0z8ui01taygdja 0 96165 376197 2026-05-07T02:43:32Z Ibne maryam 17680 صفحي "[[:en:Special:Redirect/revision/1351646068|Meezan Bank]]" جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو 376197 wikitext text/x-wiki '''ميزان بينڪ لميٽيڊ''' (Meezan Bank Limited) {{IPA|ur|mi.ˈzaːn bɛŋk}}) پاڪستان جو هڪ بينڪ آهي، جنهن جو هيڊ ڪوارٽر ڪراچي ۾ آهي.<ref>{{حوالو ويب|date=2023-10-30|quote=2025-09-25}}</ref> هي پاڪستان ۾ سڀ کان وڏو اسلامي بينڪ آهي ۽ مارڪيٽ سرمائيداري جي بنياد تي پڻ سڀ کان وڏو بينڪ آهي. <ref>{{حوالو ويب|date=2020-01-06|quote=2025-09-25}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|date=October 27, 2024}}</ref> s1wwpso50kyqhvwu49du8ww54vd17jj 376198 376197 2026-05-07T02:47:56Z Ibne maryam 17680 added [[Category:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 376198 wikitext text/x-wiki '''ميزان بينڪ لميٽيڊ''' (Meezan Bank Limited) {{IPA|ur|mi.ˈzaːn bɛŋk}}) پاڪستان جو هڪ بينڪ آهي، جنهن جو هيڊ ڪوارٽر ڪراچي ۾ آهي.<ref>{{حوالو ويب|date=2023-10-30|quote=2025-09-25}}</ref> هي پاڪستان ۾ سڀ کان وڏو اسلامي بينڪ آهي ۽ مارڪيٽ سرمائيداري جي بنياد تي پڻ سڀ کان وڏو بينڪ آهي. <ref>{{حوالو ويب|date=2020-01-06|quote=2025-09-25}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|date=October 27, 2024}}</ref> [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] g60c6b299yagjz1g273rg1dwp1u46ee 376199 376198 2026-05-07T02:52:03Z Ibne maryam 17680 /* */ 376199 wikitext text/x-wiki '''ميزان بينڪ لميٽيڊ''' (Meezan Bank Limited) پاڪستان جو هڪ بينڪ آهي، جنهن جو هيڊ ڪوارٽر ڪراچي ۾ آهي.<ref>{{حوالو ويب|date=2023-10-30|quote=2025-09-25}}</ref> هي پاڪستان ۾ سڀ کان وڏو اسلامي بينڪ آهي ۽ مارڪيٽ سرمائيداري جي بنياد تي پڻ سڀ کان وڏو بينڪ آهي.<ref>{{حوالو ويب|date=2020-01-06|quote=2025-09-25}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|date=October 27, 2024}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:ميزان بينڪ]] [[زمرو:مالياتي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ نجي بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ مالياتي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] kdtpl50i0vq7kq50bnnzxoyhwyu1f4l 376200 376199 2026-05-07T02:58:47Z Ibne maryam 17680 376200 wikitext text/x-wiki '''ميزان بينڪ لميٽيڊ''' (Meezan Bank Limited) پاڪستان جو هڪ بينڪ آهي، جنهن جو هيڊ ڪوارٽر ڪراچي ۾ آهي.<ref>{{حوالو ويب|date=2023-10-30|quote=2025-09-25}}</ref> هي پاڪستان ۾ سڀ کان وڏو اسلامي بينڪ آهي ۽ مارڪيٽ سرمائيداري جي بنياد تي پڻ سڀ کان وڏو بينڪ آهي.<ref>{{حوالو ويب|date=2020-01-06|quote=2025-09-25}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|date=October 27, 2024}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:ميزان بينڪ]] [[زمرو:مالياتي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ نجي بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ مالياتي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪويت-پاڪستان لاڳاپا]] [[زمرو:ڪراچي ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا اسلامي بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[زمرو:ڪراچي اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[زمرو:1997 ۾ قائم ٿيل پاڪستاني ڪمپنيون]] [[زمرو:1997 ۾ قائم ٿيل بينڪون]] [[زمرو:2000 شروعاتي عوامي آڇون]] [[زمرو:پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج ۾ درج ٿيل ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪي ايس اي 100 انڊيڪس ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا اسلامي بينڪ]] [[زمرو:ڪويت-پاڪستان لاڳاپا]] [[زمرو:پرڏيهي ڪمپنين جون پاڪستاني ماتحت ڪمپنيون]] tcrb7gz1jqv6nyt1uz999sy6zm4bxjx 376201 376200 2026-05-07T03:00:34Z Ibne maryam 17680 /* */ 376201 wikitext text/x-wiki {{Short description|Pakistani Islamic bank based in Karachi}} {{Infobox company | name = Meezan Bank | logo = Meezan Bank logo.png | image = Meezan Bank Head office, Karachi (cropped).jpg | image_caption = Headquarters of Meezan Bank in [[Karachi]] | type = [[Public company|Public]] | traded_as = {{karse|MEBL}} <br /> [[KSE 100 Index|KSE 100]] component <br /> [[KSE 30 Index|KSE 30]] component | foundation = {{start date and age|df=y|1997|01|27}} | location = [[Karachi]]-75700, Pakistan | num_locations = 1,051<ref name="AR2023">{{cite web|title=Meezan Bank Annual Report 2023|url=https://www.meezanbank.com/wp-content/themes/mbl/downloads/annualreport2023.pdf|website=meezanbank.com|access-date=26 March 2024}}</ref> | num_locations_year = 2024 | key_people = {{ubl|Riyadh S. A. A. Edrees ([[chairperson|chairman]])|Dr. Syed Amir Ali ([[Chief executive officer|CEO]])}} | products = Loans, [[debit cards]], savings, consumer banking, business Banking, premium Banking | industry = [[Islamic banking]] | revenue = {{Increase}} {{PKRConvert|315.91|b}}<ref name="AR2024">{{cite web|title=Meezan Bank Annual Report 2024|url=https://www.meezanbank.com/wp-content/themes/mbl/downloads/annualreport2024.pdf|website=meezanbank.com|access-date=6 October 2025}}</ref> | revenue_year = 2024 | operating_income = {{Increase}} {{PKRConvert|222.08|b}}<ref name=AR2024/> | income_year = 2024 | net_income = {{Increase}} {{PKRConvert|101.50|b}}<ref name=AR2024/> | net_income_year = 2024 | assets = {{Increase}} {{PKRConvert|3.90|t}}<ref name=AR2024/> | assets_year = 2024 | equity = {{Increase}} {{PKRConvert|246.98|b}}<ref name=AR2024/> | equity_year = 2024 | num_employees = 18,653<ref name=AR2024/> | num_employees_year = 2024 | owner = {{ubl|Noor Financial Investment (35.22%)|Pakistan Kuwait Investment Company (29.97%)|Islamic Development Bank (9.31%)}} | parent = | subsid = Meezan Exchange Company (100%) <br /> Al Meezan Investment Management (65%) | homepage = {{URL|meezanbank.com}} }} '''ميزان بينڪ لميٽيڊ''' (Meezan Bank Limited) پاڪستان جو هڪ بينڪ آهي، جنهن جو هيڊ ڪوارٽر ڪراچي ۾ آهي.<ref>{{حوالو ويب|date=2023-10-30|quote=2025-09-25}}</ref> هي پاڪستان ۾ سڀ کان وڏو اسلامي بينڪ آهي ۽ مارڪيٽ سرمائيداري جي بنياد تي پڻ سڀ کان وڏو بينڪ آهي.<ref>{{حوالو ويب|date=2020-01-06|quote=2025-09-25}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|date=October 27, 2024}}</ref> '''Meezan Bank Limited''' ({{IPA|ur|mi.ˈzaːn bɛŋk}} {{respell|mee|ZAHN|BANK}}) is a Pakistani [[Islamic bank]] headquartered in [[Karachi]].<ref>{{Cite web |last=Everington |first=John |date=2023-10-30 |title=The rise and rise of Islamic banking in Pakistan |url=https://www.thebanker.com/The-rise-and-rise-of-Islamic-banking-in-Pakistan-1698660687 |access-date=2025-09-25 |website=[[The Banker]]}}</ref> It is the largest Islamic bank and the largest bank based on [[market capitalization]] in Pakistan.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2020-01-06 |title=Meezan Bank set to benefit from the government's expansion of Islamic debt issuance |url=https://profit.pakistantoday.com.pk/2020/06/01/meezan-bank-set-to-benefit-from-the-governments-expansion-of-islamic-debt-issuance/ |access-date=2025-09-25 |website=Profit by Pakistan Today}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ft.com/content/6161c462-550f-482d-b364-d4be6a7e6359 |title=Meezan Bank's soaring shares herald rise of Islamic finance in Pakistan |first=Humza |last=Jilani |date=October 27, 2024 |website=[[Financial Times]]}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:ميزان بينڪ]] [[زمرو:مالياتي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ نجي بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ مالياتي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪويت-پاڪستان لاڳاپا]] [[زمرو:ڪراچي ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا اسلامي بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[زمرو:ڪراچي اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[زمرو:1997 ۾ قائم ٿيل پاڪستاني ڪمپنيون]] [[زمرو:1997 ۾ قائم ٿيل بينڪون]] [[زمرو:2000 شروعاتي عوامي آڇون]] [[زمرو:پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج ۾ درج ٿيل ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪي ايس اي 100 انڊيڪس ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا اسلامي بينڪ]] [[زمرو:ڪويت-پاڪستان لاڳاپا]] [[زمرو:پرڏيهي ڪمپنين جون پاڪستاني ماتحت ڪمپنيون]] o0gkuytry1upi6blu59orgpqibtmrdy 376202 376201 2026-05-07T03:02:18Z Ibne maryam 17680 376202 wikitext text/x-wiki {{Short description|Pakistani Islamic bank based in Karachi}} {{Infobox company | name = Meezan Bank | logo = Meezan Bank logo.png | image = Meezan Bank Head office, Karachi (cropped).jpg | image_caption = Headquarters of Meezan Bank in [[Karachi]] | type = [[Public company|Public]] | traded_as = {{karse|MEBL}} <br /> [[KSE 100 Index|KSE 100]] component <br /> [[KSE 30 Index|KSE 30]] component | foundation = {{start date and age|df=y|1997|01|27}} | location = [[Karachi]]-75700, Pakistan | num_locations = 1,051<ref name="AR2023">{{cite web|title=Meezan Bank Annual Report 2023|url=https://www.meezanbank.com/wp-content/themes/mbl/downloads/annualreport2023.pdf|website=meezanbank.com|access-date=26 March 2024}}</ref> | num_locations_year = 2024 | key_people = {{ubl|Riyadh S. A. A. Edrees ([[chairperson|chairman]])|Dr. Syed Amir Ali ([[Chief executive officer|CEO]])}} | products = Loans, [[debit cards]], savings, consumer banking, business Banking, premium Banking | industry = [[Islamic banking]] | revenue = {{Increase}} {{PKRConvert|315.91|b}}<ref name="AR2024">{{cite web|title=Meezan Bank Annual Report 2024|url=https://www.meezanbank.com/wp-content/themes/mbl/downloads/annualreport2024.pdf|website=meezanbank.com|access-date=6 October 2025}}</ref> | revenue_year = 2024 | operating_income = {{Increase}} {{PKRConvert|222.08|b}}<ref name=AR2024/> | income_year = 2024 | net_income = {{Increase}} {{PKRConvert|101.50|b}}<ref name=AR2024/> | net_income_year = 2024 | assets = {{Increase}} {{PKRConvert|3.90|t}}<ref name=AR2024/> | assets_year = 2024 | equity = {{Increase}} {{PKRConvert|246.98|b}}<ref name=AR2024/> | equity_year = 2024 | num_employees = 18,653<ref name=AR2024/> | num_employees_year = 2024 | owner = {{ubl|Noor Financial Investment (35.22%)|Pakistan Kuwait Investment Company (29.97%)|Islamic Development Bank (9.31%)}} | parent = | subsid = Meezan Exchange Company (100%) <br /> Al Meezan Investment Management (65%) | homepage = {{URL|meezanbank.com}} }} '''ميزان بينڪ لميٽيڊ''' (Meezan Bank Limited) پاڪستان جو هڪ بينڪ آهي، جنهن جو هيڊ ڪوارٽر ڪراچي ۾ آهي. هي پاڪستان ۾ سڀ کان وڏو اسلامي بينڪ آهي ۽ مارڪيٽ سرمائيداري جي بنياد تي پڻ سڀ کان وڏو بينڪ آهي. '''Meezan Bank Limited''' ({{IPA|ur|mi.ˈzaːn bɛŋk}} {{respell|mee|ZAHN|BANK}}) is a Pakistani [[Islamic bank]] headquartered in [[Karachi]].<ref>{{Cite web |last=Everington |first=John |date=2023-10-30 |title=The rise and rise of Islamic banking in Pakistan |url=https://www.thebanker.com/The-rise-and-rise-of-Islamic-banking-in-Pakistan-1698660687 |access-date=2025-09-25 |website=[[The Banker]]}}</ref> It is the largest Islamic bank and the largest bank based on [[market capitalization]] in Pakistan.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2020-01-06 |title=Meezan Bank set to benefit from the government's expansion of Islamic debt issuance |url=https://profit.pakistantoday.com.pk/2020/06/01/meezan-bank-set-to-benefit-from-the-governments-expansion-of-islamic-debt-issuance/ |access-date=2025-09-25 |website=Profit by Pakistan Today}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ft.com/content/6161c462-550f-482d-b364-d4be6a7e6359 |title=Meezan Bank's soaring shares herald rise of Islamic finance in Pakistan |first=Humza |last=Jilani |date=October 27, 2024 |website=[[Financial Times]]}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:ميزان بينڪ]] [[زمرو:مالياتي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ نجي بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ مالياتي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪويت-پاڪستان لاڳاپا]] [[زمرو:ڪراچي ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا اسلامي بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[زمرو:ڪراچي اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[زمرو:1997 ۾ قائم ٿيل پاڪستاني ڪمپنيون]] [[زمرو:1997 ۾ قائم ٿيل بينڪون]] [[زمرو:2000 شروعاتي عوامي آڇون]] [[زمرو:پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج ۾ درج ٿيل ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪي ايس اي 100 انڊيڪس ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا اسلامي بينڪ]] [[زمرو:ڪويت-پاڪستان لاڳاپا]] [[زمرو:پرڏيهي ڪمپنين جون پاڪستاني ماتحت ڪمپنيون]] e8306zbgqeochmmude2ej4h9haleynl 376203 376202 2026-05-07T03:23:10Z Ibne maryam 17680 376203 wikitext text/x-wiki {{Short description|Pakistani Islamic bank based in Karachi}} {{Infobox company | name = ميزان بينڪ<br> Meezan Bank | logo = Meezan Bank logo.png | image = Meezan Bank Head office, Karachi (cropped).jpg | image_caption = [[ڪراچي]] ۾ ميزان بينڪ جو صدر دفتر | type = عوامي (Public) | traded_as = بطور MEBL<br />ڪي ايس اي 100 انڊيڪس جو جزو <br />ڪي ايس اي 30 انڊيڪس جو جزو | foundation = {{start date and age|df=y|1997|01|27}} | location = [[ڪراچي]]-75700، [[پاڪستان]] | num_locations = 1,051<ref name="AR2023">{{cite web|title=Meezan Bank Annual Report 2023|url=https://www.meezanbank.com/wp-content/themes/mbl/downloads/annualreport2023.pdf|website=meezanbank.com|access-date=26 March 2024}}</ref> | num_locations_year = 2024 | key_people = {{ubl|رياض ايس اي اي ادريس (چيئرمين)|ڊاڪٽر سيد امير علي (سي اي او)}} | products = قرض، ڊيبٽ ڪارڊ، بچت، صارف بينڪنگ، ڪاروباري بينڪنگ، پريميئم بينڪنگ | industry = اسلامي بينڪنگ | revenue = {{Increase}} {{PKRConvert|315.91|b}}<ref name="AR2024">{{cite web|title=Meezan Bank Annual Report 2024|url=https://www.meezanbank.com/wp-content/themes/mbl/downloads/annualreport2024.pdf|website=meezanbank.com|access-date=6 October 2025}}</ref> | revenue_year = 2024 | operating_income = {{Increase}} {{PKRConvert|222.08|b}}<ref name=AR2024/> | income_year = 2024 | net_income = {{Increase}} {{PKRConvert|101.50|b}}<ref name=AR2024/> | net_income_year = 2024 | assets = {{Increase}} {{PKRConvert|3.90|t}}<ref name=AR2024/> | assets_year = 2024 | equity = {{Increase}} {{PKRConvert|246.98|b}}<ref name=AR2024/> | equity_year = 2024 | num_employees = 18,653<ref name=AR2024/> | num_employees_year = 2024 | owner = {{ubl|نور فنانشل انويسٽمينٽ (%35.22)|پاڪستان ڪويت انويسٽمينٽ ڪمپني (%29.97)|اسلامڪ ڊولپمينٽ بينڪ (9.31%)}} | parent = | subsid = ميزان ايڪسچينج ڪمپني (%100) <br />الميزان انويسٽمينٽ مئنيجمينٽ (%65) | homepage = {{URL|meezanbank.com}} }} '''ميزان بينڪ لميٽيڊ''' (Meezan Bank Limited) پاڪستان جو هڪ بينڪ آهي، جنهن جو هيڊ ڪوارٽر ڪراچي ۾ آهي.<ref>{{Cite web |last=Everington |first=John |date=2023-10-30 |title=The rise and rise of Islamic banking in Pakistan |url=https://www.thebanker.com/The-rise-and-rise-of-Islamic-banking-in-Pakistan-1698660687 |access-date=2025-09-25 |website=[[The Banker]]}}</ref> هي پاڪستان ۾ سڀ کان وڏو اسلامي بينڪ آهي ۽ مارڪيٽ سرمائيداري جي بنياد تي پڻ سڀ کان وڏو بينڪ آهي.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2020-01-06 |title=Meezan Bank set to benefit from the government's expansion of Islamic debt issuance |url=https://profit.pakistantoday.com.pk/2020/06/01/meezan-bank-set-to-benefit-from-the-governments-expansion-of-islamic-debt-issuance/ |access-date=2025-09-25 |website=Profit by Pakistan Today}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ft.com/content/6161c462-550f-482d-b364-d4be6a7e6359 |title=Meezan Bank's soaring shares herald rise of Islamic finance in Pakistan |first=Humza |last=Jilani |date=October 27, 2024 |website=[[Financial Times]]}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:ميزان بينڪ]] [[زمرو:مالياتي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ نجي بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ مالياتي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪويت-پاڪستان لاڳاپا]] [[زمرو:ڪراچي ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا اسلامي بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[زمرو:ڪراچي اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[زمرو:1997 ۾ قائم ٿيل پاڪستاني ڪمپنيون]] [[زمرو:1997 ۾ قائم ٿيل بينڪون]] [[زمرو:2000 شروعاتي عوامي آڇون]] [[زمرو:پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج ۾ درج ٿيل ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪي ايس اي 100 انڊيڪس ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا اسلامي بينڪ]] [[زمرو:ڪويت-پاڪستان لاڳاپا]] [[زمرو:پرڏيهي ڪمپنين جون پاڪستاني ماتحت ڪمپنيون]] 8604fxdeu3iohgp780agdx4pe5va8bs 376231 376203 2026-05-07T05:00:39Z Ibne maryam 17680 376231 wikitext text/x-wiki {{Short description|Pakistani Islamic bank based in Karachi}} {{Infobox company | name = ميزان بينڪ<br> Meezan Bank | logo = Meezan Bank logo.png | image = Meezan Bank Head office, Karachi (cropped).jpg | image_caption = [[ڪراچي]] ۾ ميزان بينڪ جو صدر دفتر | type = عوامي (Public) | traded_as = بطور MEBL<br />ڪي ايس اي 100 انڊيڪس جو جزو <br />ڪي ايس اي 30 انڊيڪس جو جزو | foundation = {{start date and age|df=y|1997|01|27}} | location = [[ڪراچي]]-75700، [[پاڪستان]] | num_locations = 1,051<ref name="AR2023">{{cite web|title=Meezan Bank Annual Report 2023|url=https://www.meezanbank.com/wp-content/themes/mbl/downloads/annualreport2023.pdf|website=meezanbank.com|access-date=26 March 2024}}</ref> | num_locations_year = 2024 | key_people = {{ubl|رياض ايس اي اي ادريس (چيئرمين)|ڊاڪٽر سيد امير علي (سي اي او)}} | products = قرض، ڊيبٽ ڪارڊ، بچت، صارف بينڪنگ، ڪاروباري بينڪنگ، پريميئم بينڪنگ | industry = اسلامي بينڪنگ | revenue = {{Increase}} {{PKRConvert|315.91|b}}<ref name="AR2024">{{cite web|title=Meezan Bank Annual Report 2024|url=https://www.meezanbank.com/wp-content/themes/mbl/downloads/annualreport2024.pdf|website=meezanbank.com|access-date=6 October 2025}}</ref> | revenue_year = 2024 | operating_income = {{Increase}} {{PKRConvert|222.08|b}}<ref name=AR2024/> | income_year = 2024 | net_income = {{Increase}} {{PKRConvert|101.50|b}}<ref name=AR2024/> | net_income_year = 2024 | assets = {{Increase}} {{PKRConvert|3.90|t}}<ref name=AR2024/> | assets_year = 2024 | equity = {{Increase}} {{PKRConvert|246.98|b}}<ref name=AR2024/> | equity_year = 2024 | num_employees = 18,653<ref name=AR2024/> | num_employees_year = 2024 | owner = {{ubl|نور فنانشل انويسٽمينٽ (%35.22)|پاڪستان ڪويت انويسٽمينٽ ڪمپني (%29.97)|اسلامڪ ڊولپمينٽ بينڪ (9.31%)}} | parent = | subsid = ميزان ايڪسچينج ڪمپني (%100) <br />الميزان انويسٽمينٽ مئنيجمينٽ (%65) | homepage = {{URL|meezanbank.com}} }} '''ميزان بينڪ لميٽيڊ''' (Meezan Bank Limited) پاڪستان جو هڪ بينڪ آهي، جنهن جو هيڊ ڪوارٽر ڪراچي ۾ آهي.<ref>{{Cite web |last=Everington |first=John |date=2023-10-30 |title=The rise and rise of Islamic banking in Pakistan |url=https://www.thebanker.com/The-rise-and-rise-of-Islamic-banking-in-Pakistan-1698660687 |access-date=2025-09-25 |website=[[The Banker]]}}</ref> هي پاڪستان ۾ سڀ کان وڏو اسلامي بينڪ آهي ۽ مارڪيٽ سرمائيداري جي بنياد تي پڻ سڀ کان وڏو بينڪ آهي.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2020-01-06 |title=Meezan Bank set to benefit from the government's expansion of Islamic debt issuance |url=https://profit.pakistantoday.com.pk/2020/06/01/meezan-bank-set-to-benefit-from-the-governments-expansion-of-islamic-debt-issuance/ |access-date=2025-09-25 |website=Profit by Pakistan Today}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ft.com/content/6161c462-550f-482d-b364-d4be6a7e6359 |title=Meezan Bank's soaring shares herald rise of Islamic finance in Pakistan |first=Humza |last=Jilani |date=October 27, 2024 |website=[[Financial Times]]}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:ميزان بينڪ]] [[زمرو:بئنڪ]] [[زمرو:مالياتي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ مالياتي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان ۾ نجي بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ مالياتي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪويت-پاڪستان لاڳاپا]] [[زمرو:ڪراچي ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا اسلامي بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[زمرو:ڪراچي اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[زمرو:1997 ۾ قائم ٿيل پاڪستاني ڪمپنيون]] [[زمرو:1997 ۾ قائم ٿيل بينڪون]] [[زمرو:2000 شروعاتي عوامي آڇون]] [[زمرو:پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج ۾ درج ٿيل ڪمپنيون]] [[زمرو:ڪي ايس اي 100 انڊيڪس ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا اسلامي بينڪ]] [[زمرو:ڪويت-پاڪستان لاڳاپا]] [[زمرو:پرڏيهي ڪمپنين جون پاڪستاني ماتحت ڪمپنيون]] emhqob2q9y07ui1ikqt3h0pd5xqrful 0 96166 376204 2026-05-07T03:34:03Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ (<small>United Bank Limited</small>)، اڪثر ڪري يو بي ايل (<small>UBL</small>) جي نالي سان مختصر ڪيو ويندو آهي، هڪ پاڪستاني بينڪ آهي جنهن جو هيڊ ڪوارٽر آءِ آءِ چندريگر روڊ، ڪراچي تي آهي. اهو برطانوي ڪثير قومي اداري، "بيسٽ وي گروپ" جو هڪ ماتحت ادارو آهي. آغا حسن عابدي پار... 376204 wikitext text/x-wiki يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ (<small>United Bank Limited</small>)، اڪثر ڪري يو بي ايل (<small>UBL</small>) جي نالي سان مختصر ڪيو ويندو آهي، هڪ پاڪستاني بينڪ آهي جنهن جو هيڊ ڪوارٽر آءِ آءِ چندريگر روڊ، ڪراچي تي آهي. اهو برطانوي ڪثير قومي اداري، "بيسٽ وي گروپ" جو هڪ ماتحت ادارو آهي. آغا حسن عابدي پاران سال 1959ع ۾ قائم ڪيل، يو بي ايل پنهنجي پهرين شاخ ساڳئي سال نومبر ۾ آءِ آءِ چندريگر روڊ تي کولي هئي. 1960ع تائين، بينڪ جون لاهور ۽ فيصل آباد ۽ انهي سان گڏ ڍاڪا، چٽگانگ ۽ نارائن گنج، جيڪو ان وقت اوڀر پاڪستان هو، ۾ اضافي شاخون هيون. بينڪ کي 1974ع ۾ پاڪستان جي حڪومت پاران بينڪ نيشنلائيزيشن ايڪٽ ذريعي قوميائي ويو. حڪومت 2002ع ۾ پنهنجو اڪثريتي حصو ابو ظهبي گروپ ۽ بيسٽ وي گروپ کي وڪرو ڪيو، جنهن اڄ تائين ڪنٽرول برقرار رکن ٿا. si5rcth8lietvko3cs2gsxodkezf0rw 376205 376204 2026-05-07T03:34:30Z Ibne maryam 17680 added [[Category:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 376205 wikitext text/x-wiki يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ (<small>United Bank Limited</small>)، اڪثر ڪري يو بي ايل (<small>UBL</small>) جي نالي سان مختصر ڪيو ويندو آهي، هڪ پاڪستاني بينڪ آهي جنهن جو هيڊ ڪوارٽر آءِ آءِ چندريگر روڊ، ڪراچي تي آهي. اهو برطانوي ڪثير قومي اداري، "بيسٽ وي گروپ" جو هڪ ماتحت ادارو آهي. آغا حسن عابدي پاران سال 1959ع ۾ قائم ڪيل، يو بي ايل پنهنجي پهرين شاخ ساڳئي سال نومبر ۾ آءِ آءِ چندريگر روڊ تي کولي هئي. 1960ع تائين، بينڪ جون لاهور ۽ فيصل آباد ۽ انهي سان گڏ ڍاڪا، چٽگانگ ۽ نارائن گنج، جيڪو ان وقت اوڀر پاڪستان هو، ۾ اضافي شاخون هيون. بينڪ کي 1974ع ۾ پاڪستان جي حڪومت پاران بينڪ نيشنلائيزيشن ايڪٽ ذريعي قوميائي ويو. حڪومت 2002ع ۾ پنهنجو اڪثريتي حصو ابو ظهبي گروپ ۽ بيسٽ وي گروپ کي وڪرو ڪيو، جنهن اڄ تائين ڪنٽرول برقرار رکن ٿا. [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] jtzi5s3mxd3l3xo15r15r5sbjg3bpk7 376206 376205 2026-05-07T03:36:50Z Ibne maryam 17680 376206 wikitext text/x-wiki يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ (<small>United Bank Limited</small>)، اڪثر ڪري يو بي ايل (<small>UBL</small>) جي نالي سان مختصر ڪيو ويندو آهي، هڪ پاڪستاني بينڪ آهي جنهن جو هيڊ ڪوارٽر آءِ آءِ چندريگر روڊ، ڪراچي تي آهي. اهو برطانوي ڪثير قومي اداري، "بيسٽ وي گروپ" جو هڪ ماتحت ادارو آهي. آغا حسن عابدي پاران سال 1959ع ۾ قائم ڪيل، يو بي ايل پنهنجي پهرين شاخ ساڳئي سال نومبر ۾ آءِ آءِ چندريگر روڊ تي کولي هئي. 1960ع تائين، بينڪ جون لاهور ۽ فيصل آباد ۽ انهي سان گڏ ڍاڪا، چٽگانگ ۽ نارائن گنج، جيڪو ان وقت اوڀر پاڪستان هو، ۾ اضافي شاخون هيون. بينڪ کي 1974ع ۾ پاڪستان جي حڪومت پاران بينڪ نيشنلائيزيشن ايڪٽ ذريعي قوميائي ويو. حڪومت 2002ع ۾ پنهنجو اڪثريتي حصو ابو ظهبي گروپ ۽ بيسٽ وي گروپ کي وڪرو ڪيو، جنهن اڄ تائين ڪنٽرول برقرار رکن ٿا. == حوالا == == ٻاهريان ڳنڍڻا == [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] 3ypf442wx73vmysj1vrcjd5499myfau 376207 376206 2026-05-07T03:37:24Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 376207 wikitext text/x-wiki يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ (<small>United Bank Limited</small>)، اڪثر ڪري يو بي ايل (<small>UBL</small>) جي نالي سان مختصر ڪيو ويندو آهي، هڪ پاڪستاني بينڪ آهي جنهن جو هيڊ ڪوارٽر آءِ آءِ چندريگر روڊ، ڪراچي تي آهي. اهو برطانوي ڪثير قومي اداري، "بيسٽ وي گروپ" جو هڪ ماتحت ادارو آهي. آغا حسن عابدي پاران سال 1959ع ۾ قائم ڪيل، يو بي ايل پنهنجي پهرين شاخ ساڳئي سال نومبر ۾ آءِ آءِ چندريگر روڊ تي کولي هئي. 1960ع تائين، بينڪ جون لاهور ۽ فيصل آباد ۽ انهي سان گڏ ڍاڪا، چٽگانگ ۽ نارائن گنج، جيڪو ان وقت اوڀر پاڪستان هو، ۾ اضافي شاخون هيون. بينڪ کي 1974ع ۾ پاڪستان جي حڪومت پاران بينڪ نيشنلائيزيشن ايڪٽ ذريعي قوميائي ويو. حڪومت 2002ع ۾ پنهنجو اڪثريتي حصو ابو ظهبي گروپ ۽ بيسٽ وي گروپ کي وڪرو ڪيو، جنهن اڄ تائين ڪنٽرول برقرار رکن ٿا. ==حوالا== {{حوالا}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] dgf79x66h83asv32h4g1e4lhtakpf4g 376208 376207 2026-05-07T03:40:46Z Ibne maryam 17680 /* */ 376208 wikitext text/x-wiki {{Short description|Pakistani commercial bank}} {{Infobox company | name = | logo = United Bank Limited logo.svg | image = United Bank Limited Tower in Karachi.jpg | image_size = 250px | image_caption = United Bank Limited headquarters in [[Karachi]] | type = [[Public company|Public]] | traded_as = {{karse|UBL}} <br/> [[KSE 100 Index|KSE 100]] component <br/> [[KSE 30 Index|KSE 30]] component | industry = [[Finance]] | founder = [[Agha Hasan Abedi]] | key_people = Muhammad Jawaid Iqbal [[Chief executive officer|CEO]] | products = {{hlist|Consumer Banking|Commercial banking|Islamic Banking|Priority banking |corporate banking|private banking|asset management}} | revenue = {{increase}} {{PKRConvert|419.6|b}} | revenue_year = 2025 | operating_income = {{increase}} {{PKRConvert|150.19|b}} | income_year = 2024 | net_income = {{increase}} {{PKRConvert|80.52|b}} | net_income_year = 2024 | equity = {{increase}} {{PKRConvert|426.4|b}} | equity_year = 2025 | assets = {{increase}} {{PKRConvert|12.63|t}} | assets_year = 2025 | num_employees = 19,774 | website = {{URL|ubldigital.com}} | foundation = {{start date and age|df=yes|1958|11|07}} | num_employees_year = 2024 | owner = [[Bestway Group]] (62.13%) | subsid = UBL Currency Exchange <br/> UBL Fund Managers Limited (98.87%) <br/> Al Ameen Financial Services (98.87%) <br/> UBL Insurers Limited (30%) <br/> [[Khushhali Microfinance Bank]] (27.82%) | parent = [[Bestway Group]] | location = [[Karachi]]-74000, [[Pakistan]] | footnotes = Financials {{as of|2024|12|31|lc=yes}} <ref name="AR2024">{{cite web|title=UBL Annual Report 2024|url=https://ubldigital.com/Portals/0/pdf/UBL_AR_2024.pdf|website=UBLDigital|access-date=6 October 2025}}</ref> }} '''يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ''' (<small>United Bank Limited</small>)، اڪثر ڪري يو بي ايل (<small>UBL</small>) جي نالي سان مختصر ڪيو ويندو آهي، هڪ پاڪستاني بينڪ آهي جنهن جو هيڊ ڪوارٽر [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[ڪراچي]] تي آهي. اهو برطانوي ڪثير قومي اداري، "بيسٽ وي گروپ" جو هڪ ماتحت ادارو آهي. آغا حسن عابدي پاران سال 1959ع ۾ قائم ڪيل، يو بي ايل پنهنجي پهرين شاخ ساڳئي سال نومبر ۾ آءِ آءِ چندريگر روڊ تي کولي هئي. 1960ع تائين، بينڪ جون [[لاهور]] ۽ [[فيصل آباد]] ۽ انهي سان گڏ [[ڍاڪا]]، [[چٽگانگ]] ۽ [[نارائن گنج]]، جيڪو ان وقت [[اوڀر پاڪستان]] هو، ۾ اضافي شاخون هيون. بينڪ کي 1974ع ۾ پاڪستان جي حڪومت پاران بينڪ نيشنلائيزيشن ايڪٽ ذريعي قوميائي ويو. حڪومت 2002ع ۾ پنهنجو اڪثريتي حصو ابو ظهبي گروپ ۽ بيسٽ وي گروپ کي وڪرو ڪيو، جنهن اڄ تائين ڪنٽرول برقرار رکن ٿا. '''United Bank Limited''' (often abbreviated as '''UBL''') is a Pakistani bank headquartered at [[I. I. Chundrigar Road|I.I. Chundrigar Road]] in [[Karachi]].<ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/332599/how-ubl-came-to-dominate-investment-banking-in-pakistan|title=How UBL came to dominate investment banking in Pakistan|date=February 6, 2012|website=The Express Tribune}}</ref> It is a subsidiary of British [[multinational corporation|multinational]] conglomerate, [[Bestway Group]]. Founded by [[Agha Hasan Abedi]] in 1959, UBL saw its first branch open on I.I. Chundrigar Road in November of the same year. By 1960, the bank had additional branches in [[Lahore]] and [[Faisalabad]] (then Lyallpur), as well as [[Dhaka]], [[Chittagong]], and [[Narayanganj]] in what was then [[East Pakistan]].<ref name=":0">{{Cite web |title=UBL History |url=https://www.ubldigital.com/About-UBL/About-Us/UBLHistory |access-date=2025-05-08 |website=www.ubldigital.com}}</ref> The bank was nationalized by the [[Government of Pakistan]] in 1974 through the Banks Nationalization Act.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |last=<!-- not stated --> |date=7 March 1974 |title=Banks (Nationalization) Act, 1974. Preface |url=https://www.sbp.org.pk/l_frame/BanksNationalizationAct1974.pdf |website=State Bank of Pakistan}}</ref> The government sold its majority stake in 2002 to [[Abu Dhabi Group]] and [[Bestway|Bestway Group]] who retain control to date as of 2025.<ref>{{cite news |title=Pakistan to raise $387 m by selling UBL |url=https://tribune.com.pk/story/720842/pakistan-to-raise-387-million-in-united-bank-sale/ |work=The Express Tribune|access-date=2026-04-28}}</ref> UBL is Pakistan's largest bank by market capitalization, third-largest by total assets, and fourth-largest by tier 1 capital.<ref>{{Cite web |title=Pakistan Banking Sector Results 2023 |url=https://assets.kpmg.com/content/dam/kpmg/pk/pdf/2023/08/Pakistan-Banking-Sector-Results-2023.pdf |publisher=KPMG|access-date=2026-04-28|website=assets.kpmg.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Largest Pakistani (KSE) Banks Stocks by Market Cap |url=https://simplywall.st/stocks/pk/banks/market-cap-large |access-date=2025-02-11 |website=Simply Wall St |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The top five banks in Pakistan |url=https://www.thebanker.com/content/7e659ab5-7e2a-5baf-a142-121d9ca59a19 |access-date=2026-04-28 |website=www.thebanker.com |language=en}}</ref> It is listed on the [[Pakistan Stock Exchange]] and has been designated as a domestic [[systemically important financial institution|systemically important bank]] (D-SIB) by the [[State Bank of Pakistan]].<ref>{{Cite web|last=Reporter|first=The Newspaper's Staff|date=2020-09-04|title=HBL, NBP, UBL declared important banks|url=https://www.dawn.com/news/1577835|access-date=2020-09-07|website=DAWN.COM|language=en}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] 5kowt26fu8lu27ps4jjcj6r92zdqcs5 376209 376208 2026-05-07T03:44:27Z Ibne maryam 17680 376209 wikitext text/x-wiki {{Short description|Pakistani commercial bank}} {{Infobox company | name = | logo = United Bank Limited logo.svg | image = United Bank Limited Tower in Karachi.jpg | image_size = 250px | image_caption = United Bank Limited headquarters in [[Karachi]] | type = [[Public company|Public]] | traded_as = {{karse|UBL}} <br/> [[KSE 100 Index|KSE 100]] component <br/> [[KSE 30 Index|KSE 30]] component | industry = [[Finance]] | founder = [[Agha Hasan Abedi]] | key_people = Muhammad Jawaid Iqbal [[Chief executive officer|CEO]] | products = {{hlist|Consumer Banking|Commercial banking|Islamic Banking|Priority banking |corporate banking|private banking|asset management}} | revenue = {{increase}} {{PKRConvert|419.6|b}} | revenue_year = 2025 | operating_income = {{increase}} {{PKRConvert|150.19|b}} | income_year = 2024 | net_income = {{increase}} {{PKRConvert|80.52|b}} | net_income_year = 2024 | equity = {{increase}} {{PKRConvert|426.4|b}} | equity_year = 2025 | assets = {{increase}} {{PKRConvert|12.63|t}} | assets_year = 2025 | num_employees = 19,774 | website = {{URL|ubldigital.com}} | foundation = {{start date and age|df=yes|1958|11|07}} | num_employees_year = 2024 | owner = [[Bestway Group]] (62.13%) | subsid = UBL Currency Exchange <br/> UBL Fund Managers Limited (98.87%) <br/> Al Ameen Financial Services (98.87%) <br/> UBL Insurers Limited (30%) <br/> [[Khushhali Microfinance Bank]] (27.82%) | parent = [[Bestway Group]] | location = [[Karachi]]-74000, [[Pakistan]] | footnotes = Financials {{as of|2024|12|31|lc=yes}} <ref name="AR2024">{{cite web|title=UBL Annual Report 2024|url=https://ubldigital.com/Portals/0/pdf/UBL_AR_2024.pdf|website=UBLDigital|access-date=6 October 2025}}</ref> }} '''يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ''' (<small>United Bank Limited</small>)، اڪثر ڪري يو بي ايل (<small>UBL</small>) جي نالي سان مختصر ڪيو ويندو آهي، هڪ پاڪستاني بينڪ آهي جن جو هيڊ ڪوارٽر [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[ڪراچي]] تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/332599/how-ubl-came-to-dominate-investment-banking-in-pakistan|title=How UBL came to dominate investment banking in Pakistan|date=February 6, 2012|website=The Express Tribune}}</ref> اهو برطانوي ڪثير قومي اداري، "بيسٽ وي گروپ" جو هڪ ماتحت ادارو آهي. آغا حسن عابدي پاران سال 1959ع ۾ قائم ڪيل، يو بي ايل پنهنجي پهرين شاخ ساڳئي سال نومبر ۾ آءِ آءِ چندريگر روڊ تي کولي هئي. 1960ع تائين، بينڪ جون [[لاهور]] ۽ [[فيصل آباد]] ۽ انهي سان گڏ [[ڍاڪا]]، [[چٽاگانگ]] ۽ [[نارائن گنج]]، جيڪو ان وقت [[اوڀر پاڪستان]] هو، ۾ اضافي شاخون هيون. <ref name=":0">{{Cite web |title=UBL History |url=https://www.ubldigital.com/About-UBL/About-Us/UBLHistory |access-date=2025-05-08 |website=www.ubldigital.com}}</ref> بينڪ کي 1974ع ۾ پاڪستان جي حڪومت پاران بينڪ نيشنلائيزيشن ايڪٽ ذريعي قوميائي ويو.<ref name=":1">{{Cite web |last=<!-- not stated --> |date=7 March 1974 |title=Banks (Nationalization) Act, 1974. Preface |url=https://www.sbp.org.pk/l_frame/BanksNationalizationAct1974.pdf |website=State Bank of Pakistan}}</ref> حڪومت 2002ع ۾ پنهنجو اڪثريتي حصو ابو ظهبي گروپ ۽ بيسٽ وي گروپ کي وڪرو ڪيو، جنهن اڄ تائين ڪنٽرول برقرار رکن ٿا.<ref>{{cite news |title=Pakistan to raise $387 m by selling UBL |url=https://tribune.com.pk/story/720842/pakistan-to-raise-387-million-in-united-bank-sale/ |work=The Express Tribune|access-date=2026-04-28}}</ref> UBL is Pakistan's largest bank by market capitalization, third-largest by total assets, and fourth-largest by tier 1 capital.<ref>{{Cite web |title=Pakistan Banking Sector Results 2023 |url=https://assets.kpmg.com/content/dam/kpmg/pk/pdf/2023/08/Pakistan-Banking-Sector-Results-2023.pdf |publisher=KPMG|access-date=2026-04-28|website=assets.kpmg.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Largest Pakistani (KSE) Banks Stocks by Market Cap |url=https://simplywall.st/stocks/pk/banks/market-cap-large |access-date=2025-02-11 |website=Simply Wall St |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The top five banks in Pakistan |url=https://www.thebanker.com/content/7e659ab5-7e2a-5baf-a142-121d9ca59a19 |access-date=2026-04-28 |website=www.thebanker.com |language=en}}</ref> It is listed on the [[Pakistan Stock Exchange]] and has been designated as a domestic [[systemically important financial institution|systemically important bank]] (D-SIB) by the [[State Bank of Pakistan]].<ref>{{Cite web|last=Reporter|first=The Newspaper's Staff|date=2020-09-04|title=HBL, NBP, UBL declared important banks|url=https://www.dawn.com/news/1577835|access-date=2020-09-07|website=DAWN.COM|language=en}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] 6dk34rjg5h871dpnhmdbrqx4jln3hbf 376210 376209 2026-05-07T03:59:44Z Ibne maryam 17680 376210 wikitext text/x-wiki {{Short description|Pakistani commercial bank}} {{Infobox company | name = | logo = United Bank Limited logo.svg | image = United Bank Limited Tower in Karachi.jpg | image_size = 250px | image_caption = United Bank Limited headquarters in [[Karachi]] | type = [[Public company|Public]] | traded_as = {{karse|UBL}} <br/> [[KSE 100 Index|KSE 100]] component <br/> [[KSE 30 Index|KSE 30]] component | industry = [[Finance]] | founder = [[Agha Hasan Abedi]] | key_people = Muhammad Jawaid Iqbal [[Chief executive officer|CEO]] | products = {{hlist|Consumer Banking|Commercial banking|Islamic Banking|Priority banking |corporate banking|private banking|asset management}} | revenue = {{increase}} {{PKRConvert|419.6|b}} | revenue_year = 2025 | operating_income = {{increase}} {{PKRConvert|150.19|b}} | income_year = 2024 | net_income = {{increase}} {{PKRConvert|80.52|b}} | net_income_year = 2024 | equity = {{increase}} {{PKRConvert|426.4|b}} | equity_year = 2025 | assets = {{increase}} {{PKRConvert|12.63|t}} | assets_year = 2025 | num_employees = 19,774 | website = {{URL|ubldigital.com}} | foundation = {{start date and age|df=yes|1958|11|07}} | num_employees_year = 2024 | owner = [[Bestway Group]] (62.13%) | subsid = UBL Currency Exchange <br/> UBL Fund Managers Limited (98.87%) <br/> Al Ameen Financial Services (98.87%) <br/> UBL Insurers Limited (30%) <br/> [[Khushhali Microfinance Bank]] (27.82%) | parent = [[Bestway Group]] | location = [[Karachi]]-74000, [[Pakistan]] | footnotes = Financials {{as of|2024|12|31|lc=yes}} <ref name="AR2024">{{cite web|title=UBL Annual Report 2024|url=https://ubldigital.com/Portals/0/pdf/UBL_AR_2024.pdf|website=UBLDigital|access-date=6 October 2025}}</ref> }} '''يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ''' (<small>United Bank Limited</small>)، اڪثر ڪري يو بي ايل (<small>UBL</small>) جي نالي سان مختصر ڪيو ويندو آهي، هڪ پاڪستاني بينڪ آهي جن جو هيڊ ڪوارٽر [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[ڪراچي]] تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/332599/how-ubl-came-to-dominate-investment-banking-in-pakistan|title=How UBL came to dominate investment banking in Pakistan|date=February 6, 2012|website=The Express Tribune}}</ref> اهو برطانوي ڪثير قومي اداري، "بيسٽ وي گروپ" جو هڪ ماتحت ادارو آهي. آغا حسن عابدي پاران سال 1959ع ۾ قائم ڪيل، يو بي ايل پنهنجي پهرين شاخ ساڳئي سال نومبر ۾ آءِ آءِ چندريگر روڊ تي کولي هئي. 1960ع تائين، بينڪ جون [[لاهور]] ۽ [[فيصل آباد]] ۽ انهي سان گڏ [[ڍاڪا]]، [[چٽاگانگ]] ۽ [[نارائن گنج]]، جيڪو ان وقت [[اوڀر پاڪستان]] هو، ۾ اضافي شاخون هيون. <ref name=":0">{{Cite web |title=UBL History |url=https://www.ubldigital.com/About-UBL/About-Us/UBLHistory |access-date=2025-05-08 |website=www.ubldigital.com}}</ref> بينڪ کي 1974ع ۾ پاڪستان جي حڪومت پاران بينڪ نيشنلائيزيشن ايڪٽ ذريعي قوميائي ويو.<ref name=":1">{{Cite web |last=<!-- not stated --> |date=7 March 1974 |title=Banks (Nationalization) Act, 1974. Preface |url=https://www.sbp.org.pk/l_frame/BanksNationalizationAct1974.pdf |website=State Bank of Pakistan}}</ref> حڪومت 2002ع ۾ پنهنجو اڪثريتي حصو ابو ظهبي گروپ ۽ بيسٽ وي گروپ کي وڪرو ڪيو، جنهن اڄ تائين ڪنٽرول برقرار رکن ٿا.<ref>{{cite news |title=Pakistan to raise $387 m by selling UBL |url=https://tribune.com.pk/story/720842/pakistan-to-raise-387-million-in-united-bank-sale/ |work=The Express Tribune|access-date=2026-04-28}}</ref> UBL is Pakistan's largest bank by market capitalization, third-largest by total assets, and fourth-largest by tier 1 capital.<ref>{{Cite web |title=Pakistan Banking Sector Results 2023 |url=https://assets.kpmg.com/content/dam/kpmg/pk/pdf/2023/08/Pakistan-Banking-Sector-Results-2023.pdf |publisher=KPMG|access-date=2026-04-28|website=assets.kpmg.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Largest Pakistani (KSE) Banks Stocks by Market Cap |url=https://simplywall.st/stocks/pk/banks/market-cap-large |access-date=2025-02-11 |website=Simply Wall St |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The top five banks in Pakistan |url=https://www.thebanker.com/content/7e659ab5-7e2a-5baf-a142-121d9ca59a19 |access-date=2026-04-28 |website=www.thebanker.com |language=en}}</ref> It is listed on the [[Pakistan Stock Exchange]] and has been designated as a domestic [[systemically important financial institution|systemically important bank]] (D-SIB) by the [[State Bank of Pakistan]].<ref>{{Cite web|last=Reporter|first=The Newspaper's Staff|date=2020-09-04|title=HBL, NBP, UBL declared important banks|url=https://www.dawn.com/news/1577835|access-date=2020-09-07|website=DAWN.COM|language=en}}</ref> پبلڪ * پي ايس ايڪس: يو بي ايل. ڪي ايس اي 100 جزو. ڪي ايس اي 30 جزو. * فنانس * آغا حسن عابدي * ڪراچي-74000، پاڪستان * محمد جاويد اقبال سي اي او * ڪنزيومر بينڪنگ، ڪمرشل بينڪنگ، اسلامي بينڪنگ، ترجيحي بينڪنگ، ڪارپوريٽ بينڪنگ، پرائيويٽ بينڪنگ، اثاثن جو انتظام. * بيسٽ وي گروپ (62.13٪) * يو بي ايل ڪرنسي ايڪسچينج. يو بي ايل فنڊ مئنيجرز لميٽيڊ. الامين فنانشل سروسز. يو بي ايل انشوررز لميٽيڊ. خوشحالي مائڪرو فنانس بينڪ. * يو بي ايل مارڪيٽ سرمائيداري (Market Capitalization) جي لحاظ کان پاڪستان جو سڀ کان وڏو بينڪ، ڪل اثاثن جي لحاظ کان ٽيون نمبر وڏو ۽ ٽائر 1 سرمائي جي لحاظ کان چوٿون نمبر وڏو بينڪ آهي. اهو [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿيل آهي ۽ [[اسٽيٽ بينڪ آف پاڪستان]] پاران نجي انتظام طور تي هڪ اهم بينڪ (ڊي-ايس آءِ بي) طور نامزد ڪيو ويو آهي. ==تاريخ== ==ڪارروايون== ==فنانس سين== ==ماتحت ادارا== * يو بي ايل فنڊ مئنيجرز لميٽيڊ * يو بي ايل انشوررز لميٽيڊ * يو بي ايل او ايم اين آءِ * يو ايف ايس ايل يو بي ايل فنانشل سروسز لميٽيڊ ==پڻ ڏسو== * [[ميزان بينڪ لميٽيڊ]] * [[اسٽيٽ بينڪ آف پاڪستان]] * [[پاڪستاني بينڪن جي فهرست]] * [[پاڪستاني انشورنس ڪمپنين جي فهرست]] ==حوالا== {{حوالا}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] dsrhqmsslihbw4izbfl95l4kmt5kmpb 376211 376210 2026-05-07T04:05:23Z Ibne maryam 17680 376211 wikitext text/x-wiki {{Short description|Pakistani commercial bank}} {{Infobox company | name =يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ<br> United Bank Limited | logo = United Bank Limited logo.svg | image = United Bank Limited Tower in Karachi.jpg | image_size = 250px | image_caption = [[ڪراچي]] ۾ يونائيٽيڊ بينڪ جو صدر دفتر | type = [[Public company|Public]] | traded_as = {{karse|UBL}} <br/> [[KSE 100 Index|KSE 100]] component <br/> [[KSE 30 Index|KSE 30]] component | industry = [[Finance]] | founder = [[Agha Hasan Abedi]] پبلڪ * پي ايس ايڪس: يو بي ايل. ڪي ايس اي 100 جزو. ڪي ايس اي 30 جزو. * فنانس * آغا حسن عابدي * ڪراچي-74000، پاڪستان * محمد جاويد اقبال سي اي او * ڪنزيومر بينڪنگ، ڪمرشل بينڪنگ، اسلامي بينڪنگ، ترجيحي بينڪنگ، ڪارپوريٽ بينڪنگ، پرائيويٽ بينڪنگ، اثاثن جو انتظام. * بيسٽ وي گروپ (62.13٪) * يو بي ايل ڪرنسي ايڪسچينج. يو بي ايل فنڊ مئنيجرز لميٽيڊ. الامين فنانشل سروسز. يو بي ايل انشوررز لميٽيڊ. خوشحالي مائڪرو فنانس بينڪ. * | key_people = Muhammad Jawaid Iqbal [[Chief executive officer|CEO]] | products = {{hlist|Consumer Banking|Commercial banking|Islamic Banking|Priority banking |corporate banking|private banking|asset management}} | revenue = {{increase}} {{PKRConvert|419.6|b}} | revenue_year = 2025 | operating_income = {{increase}} {{PKRConvert|150.19|b}} | income_year = 2024 | net_income = {{increase}} {{PKRConvert|80.52|b}} | net_income_year = 2024 | equity = {{increase}} {{PKRConvert|426.4|b}} | equity_year = 2025 | assets = {{increase}} {{PKRConvert|12.63|t}} | assets_year = 2025 | num_employees = 19,774 | website = {{URL|ubldigital.com}} | foundation = {{start date and age|df=yes|1958|11|07}} | num_employees_year = 2024 | owner = [[Bestway Group]] (62.13%) | subsid = UBL Currency Exchange <br/> UBL Fund Managers Limited (98.87%) <br/> Al Ameen Financial Services (98.87%) <br/> UBL Insurers Limited (30%) <br/> [[Khushhali Microfinance Bank]] (27.82%) | parent = [[Bestway Group]] | location = [[Karachi]]-74000, [[Pakistan]] | footnotes = Financials {{as of|2024|12|31|lc=yes}} <ref name="AR2024">{{cite web|title=UBL Annual Report 2024|url=https://ubldigital.com/Portals/0/pdf/UBL_AR_2024.pdf|website=UBLDigital|access-date=6 October 2025}}</ref> }} '''يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ''' (<small>United Bank Limited</small>)، اڪثر ڪري يو بي ايل (<small>UBL</small>) جي نالي سان مختصر ڪيو ويندو آهي، هڪ پاڪستاني بينڪ آهي جن جو هيڊ ڪوارٽر [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[ڪراچي]] تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/332599/how-ubl-came-to-dominate-investment-banking-in-pakistan|title=How UBL came to dominate investment banking in Pakistan|date=February 6, 2012|website=The Express Tribune}}</ref> اهو برطانوي ڪثير قومي اداري، "بيسٽ وي گروپ" جو هڪ ماتحت ادارو آهي. آغا حسن عابدي پاران سال 1959ع ۾ قائم ڪيل، يو بي ايل پنهنجي پهرين شاخ ساڳئي سال نومبر ۾ آءِ آءِ چندريگر روڊ تي کولي هئي. 1960ع تائين، بينڪ جون [[لاهور]] ۽ [[فيصل آباد]] ۽ انهي سان گڏ [[ڍاڪا]]، [[چٽاگانگ]] ۽ [[نارائن گنج]]، جيڪو ان وقت [[اوڀر پاڪستان]] هو، ۾ اضافي شاخون هيون. <ref name=":0">{{Cite web |title=UBL History |url=https://www.ubldigital.com/About-UBL/About-Us/UBLHistory |access-date=2025-05-08 |website=www.ubldigital.com}}</ref> بينڪ کي 1974ع ۾ پاڪستان جي حڪومت پاران بينڪ نيشنلائيزيشن ايڪٽ ذريعي قوميائي ويو.<ref name=":1">{{Cite web |last=<!-- not stated --> |date=7 March 1974 |title=Banks (Nationalization) Act, 1974. Preface |url=https://www.sbp.org.pk/l_frame/BanksNationalizationAct1974.pdf |website=State Bank of Pakistan}}</ref> حڪومت 2002ع ۾ پنهنجو اڪثريتي حصو ابو ظهبي گروپ ۽ بيسٽ وي گروپ کي وڪرو ڪيو، جنهن اڄ تائين ڪنٽرول برقرار رکن ٿا.<ref>{{cite news |title=Pakistan to raise $387 m by selling UBL |url=https://tribune.com.pk/story/720842/pakistan-to-raise-387-million-in-united-bank-sale/ |work=The Express Tribune|access-date=2026-04-28}}</ref> يو بي ايل مارڪيٽ سرمائيداري (Market Capitalization) جي لحاظ کان پاڪستان جو سڀ کان وڏو بينڪ، ڪل اثاثن جي لحاظ کان ٽيون نمبر وڏو ۽ ٽائر 1 سرمائي جي لحاظ کان چوٿون نمبر وڏو بينڪ آهي.<ref>{{Cite web |title=Pakistan Banking Sector Results 2023 |url=https://assets.kpmg.com/content/dam/kpmg/pk/pdf/2023/08/Pakistan-Banking-Sector-Results-2023.pdf |publisher=KPMG|access-date=2026-04-28|website=assets.kpmg.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Largest Pakistani (KSE) Banks Stocks by Market Cap |url=https://simplywall.st/stocks/pk/banks/market-cap-large |access-date=2025-02-11 |website=Simply Wall St |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The top five banks in Pakistan |url=https://www.thebanker.com/content/7e659ab5-7e2a-5baf-a142-121d9ca59a19 |access-date=2026-04-28 |website=www.thebanker.com |language=en}}</ref> اهو [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿيل آهي ۽ [[اسٽيٽ بئنڪ آف پاڪستان|اسٽيٽ بينڪ آف پاڪستان]] پاران نجي انتظام طور تي هڪ اهم بينڪ (ڊي-ايس آءِ بي) طور نامزد ڪيو ويو آهي.<ref>{{Cite web|last=Reporter|first=The Newspaper's Staff|date=2020-09-04|title=HBL, NBP, UBL declared important banks|url=https://www.dawn.com/news/1577835|access-date=2020-09-07|website=DAWN.COM|language=en}}</ref> ==تاريخ== ==ڪارروايون== ==فنانس سين== ==ماتحت ادارا== * يو بي ايل فنڊ مئنيجرز لميٽيڊ * يو بي ايل انشوررز لميٽيڊ * يو بي ايل او ايم اين آءِ * يو ايف ايس ايل يو بي ايل فنانشل سروسز لميٽيڊ ==پڻ ڏسو== * [[ميزان بينڪ لميٽيڊ]] * [[اسٽيٽ بينڪ آف پاڪستان]] * [[پاڪستاني بينڪن جي فهرست]] * [[پاڪستاني انشورنس ڪمپنين جي فهرست]] ==حوالا== {{حوالا}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] ah4r3mvam1gsg66zq22t9hpz5db2mwb 376212 376211 2026-05-07T04:06:20Z Ibne maryam 17680 376212 wikitext text/x-wiki {{Short description|Pakistani commercial bank}} {{Infobox company | name =يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ<br> United Bank Limited | logo = United Bank Limited logo.svg | image = United Bank Limited Tower in Karachi.jpg | image_size = 250px | image_caption = [[ڪراچي]] ۾ يونائيٽيڊ بينڪ جو صدر دفتر | type = [[Public company|Public]] | traded_as = {{karse|UBL}} <br/> [[KSE 100 Index|KSE 100]] component <br/> [[KSE 30 Index|KSE 30]] component | industry = [[Finance]] | founder = [[Agha Hasan Abedi]] پبلڪ * پي ايس ايڪس: يو بي ايل. ڪي ايس اي 100 جزو. ڪي ايس اي 30 جزو. * فنانس * آغا حسن عابدي * ڪراچي-74000، پاڪستان * محمد جاويد اقبال سي اي او * ڪنزيومر بينڪنگ، ڪمرشل بينڪنگ، اسلامي بينڪنگ، ترجيحي بينڪنگ، ڪارپوريٽ بينڪنگ، پرائيويٽ بينڪنگ، اثاثن جو انتظام. * بيسٽ وي گروپ (62.13٪) * يو بي ايل ڪرنسي ايڪسچينج. يو بي ايل فنڊ مئنيجرز لميٽيڊ. الامين فنانشل سروسز. يو بي ايل انشوررز لميٽيڊ. خوشحالي مائڪرو فنانس بينڪ. * | key_people = Muhammad Jawaid Iqbal [[Chief executive officer|CEO]] | products = {{hlist|Consumer Banking|Commercial banking|Islamic Banking|Priority banking |corporate banking|private banking|asset management}} | revenue = {{increase}} {{PKRConvert|419.6|b}} | revenue_year = 2025 | operating_income = {{increase}} {{PKRConvert|150.19|b}} | income_year = 2024 | net_income = {{increase}} {{PKRConvert|80.52|b}} | net_income_year = 2024 | equity = {{increase}} {{PKRConvert|426.4|b}} | equity_year = 2025 | assets = {{increase}} {{PKRConvert|12.63|t}} | assets_year = 2025 | num_employees = 19,774 | website = {{URL|ubldigital.com}} | foundation = {{start date and age|df=yes|1958|11|07}} | num_employees_year = 2024 | owner = [[Bestway Group]] (62.13%) | subsid = UBL Currency Exchange <br/> UBL Fund Managers Limited (98.87%) <br/> Al Ameen Financial Services (98.87%) <br/> UBL Insurers Limited (30%) <br/> [[Khushhali Microfinance Bank]] (27.82%) | parent = [[Bestway Group]] | location = [[Karachi]]-74000, [[Pakistan]] | footnotes = Financials {{as of|2024|12|31|lc=yes}} <ref name="AR2024">{{cite web|title=UBL Annual Report 2024|url=https://ubldigital.com/Portals/0/pdf/UBL_AR_2024.pdf|website=UBLDigital|access-date=6 October 2025}}</ref> }} '''يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ''' (<small>United Bank Limited</small>)، اڪثر ڪري يو بي ايل (<small>UBL</small>) جي نالي سان مختصر ڪيو ويندو آهي، هڪ پاڪستاني بينڪ آهي جن جو هيڊ ڪوارٽر [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[ڪراچي]] تي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/332599/how-ubl-came-to-dominate-investment-banking-in-pakistan|title=How UBL came to dominate investment banking in Pakistan|date=February 6, 2012|website=The Express Tribune}}</ref> اهو برطانوي ڪثير قومي اداري، "بيسٽ وي گروپ" جو هڪ ماتحت ادارو آهي. آغا حسن عابدي پاران سال 1959ع ۾ قائم ڪيل، يو بي ايل پنهنجي پهرين شاخ ساڳئي سال نومبر ۾ آءِ آءِ چندريگر روڊ تي کولي هئي. 1960ع تائين، بينڪ جون [[لاهور]] ۽ [[فيصل آباد]] ۽ انهي سان گڏ [[ڍاڪا]]، [[چٽاگانگ]] ۽ [[نارائن گنج]]، جيڪو ان وقت [[اوڀر پاڪستان]] هو، ۾ اضافي شاخون هيون. <ref name=":0">{{Cite web |title=UBL History |url=https://www.ubldigital.com/About-UBL/About-Us/UBLHistory |access-date=2025-05-08 |website=www.ubldigital.com}}</ref> بينڪ کي 1974ع ۾ پاڪستان جي حڪومت پاران بينڪ نيشنلائيزيشن ايڪٽ ذريعي قوميائي ويو.<ref name=":1">{{Cite web |last=<!-- not stated --> |date=7 March 1974 |title=Banks (Nationalization) Act, 1974. Preface |url=https://www.sbp.org.pk/l_frame/BanksNationalizationAct1974.pdf |website=State Bank of Pakistan}}</ref> حڪومت 2002ع ۾ پنهنجو اڪثريتي حصو ابو ظهبي گروپ ۽ بيسٽ وي گروپ کي وڪرو ڪيو، جنهن اڄ تائين ڪنٽرول برقرار رکن ٿا.<ref>{{cite news |title=Pakistan to raise $387 m by selling UBL |url=https://tribune.com.pk/story/720842/pakistan-to-raise-387-million-in-united-bank-sale/ |work=The Express Tribune|access-date=2026-04-28}}</ref> يو بي ايل مارڪيٽ سرمائيداري (Market Capitalization) جي لحاظ کان پاڪستان جو سڀ کان وڏو بينڪ، ڪل اثاثن جي لحاظ کان ٽيون نمبر وڏو ۽ ٽائر 1 سرمائي جي لحاظ کان چوٿون نمبر وڏو بينڪ آهي.<ref>{{Cite web |title=Pakistan Banking Sector Results 2023 |url=https://assets.kpmg.com/content/dam/kpmg/pk/pdf/2023/08/Pakistan-Banking-Sector-Results-2023.pdf |publisher=KPMG|access-date=2026-04-28|website=assets.kpmg.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Largest Pakistani (KSE) Banks Stocks by Market Cap |url=https://simplywall.st/stocks/pk/banks/market-cap-large |access-date=2025-02-11 |website=Simply Wall St |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The top five banks in Pakistan |url=https://www.thebanker.com/content/7e659ab5-7e2a-5baf-a142-121d9ca59a19 |access-date=2026-04-28 |website=www.thebanker.com |language=en}}</ref> اهو [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج]] تي درج ٿيل آهي ۽ [[اسٽيٽ بئنڪ آف پاڪستان|اسٽيٽ بينڪ آف پاڪستان]] پاران نجي انتظام طور تي هڪ اهم بينڪ (ڊي-ايس آءِ بي) طور نامزد ڪيو ويو آهي.<ref>{{Cite web|last=Reporter|first=The Newspaper's Staff|date=2020-09-04|title=HBL, NBP, UBL declared important banks|url=https://www.dawn.com/news/1577835|access-date=2020-09-07|website=DAWN.COM|language=en}}</ref> ==تاريخ== ==ڪارروايون== ==فنانس سين== ==ماتحت ادارا== * يو بي ايل فنڊ مئنيجرز لميٽيڊ * يو بي ايل انشوررز لميٽيڊ * يو بي ايل او ايم اين آءِ * يو ايف ايس ايل يو بي ايل فنانشل سروسز لميٽيڊ ==پڻ ڏسو== * [[ميزان بينڪ|ميزان بينڪ لميٽيڊ]] * [[اسٽيٽ بئنڪ آف پاڪستان|اسٽيٽ بينڪ آف پاڪستان]] * [[پاڪستاني بينڪن جي فهرست]] * [[پاڪستاني انشورنس ڪمپنين جي فهرست]] ==حوالا== {{حوالا}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] iop31pvl2ykh5v4cfzfy4j7aydxmqmh 0 96167 376213 2026-05-07T04:13:35Z Ibne maryam 17680 صفحي "[[:en:Special:Redirect/revision/1351787386|I. I. Chundrigar Road]]" جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو 376213 wikitext text/x-wiki '''آئي آئي چندريگر روڊ''' ( {{langx|ur|{{nq|آئی آئی چندریگر روڈ}}}} ) جيڪو اڳ ۾ '''ميڪلوڊ روڊ''' جي نالي سان مشهور هو، هڪ [[رستو|روڊ]] آهي جيڪو [[ڪراچي|ڪراچي، پاڪستان]] جي مرڪزي ڪاروباري ضلعي ۾ واقع آهي ۽ ان جو نالو اڳوڻي [[پاڪستان جو وزيراعظم|پاڪستاني وزيراعظم]] [[آءِ آءِ چندريگر|ابراهيم اسماعيل چندريگر]] جي نالي تي رکيو ويو آهي. هي روڊ پاڪستان جي سڀ کان وڏي مالي مرڪز جي ريڙهه جي حيثيت رکي ٿو ۽ ان کي اڪثر "پاڪستان جي وال اسٽريٽ " سڏيو ويندو آهي. اهو اوڀر-اولهه رخ تي آهي ۽ اوڀر ۾ ڊاڪٽر ضياءُ الدين احمد روڊ کي اولهه ۾ ميرويدر ٽاور سان ڳنڍي ٿو. <ref name="Dawn">{{Cite news|archiveurl=Nadeem F. Paracha|date=26 September 2014|quote=30 May 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|date=29 April 2017|quote=30 May 2022}}</ref> [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج|ڪراچي اسٽاڪ ايڪسچينج]]، جيڪو هاڻي [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج]] جو حصو آهي، جو هيڊ ڪوارٽر هتي ٻئين وڏي بينڪن، جن ۾ [[حبيب بئنڪ لميٽڊ|حبيب بينڪ]]، [[يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ|يونائيٽيڊ بينڪ]]، [[نيشنل بينڪ آف پاڪستان|نيشنل بينڪ]]، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ جي پاڪستاني ماتحت ڪمپني ۽ [[اسٽيٽ بئنڪ آف پاڪستان|اسٽيٽ بينڪ]] - ملڪ جو مرڪزي بينڪ شامل آهن، سان گڏ آهي. اهو ٻن ميڊيا گروپ هم نيٽ ورڪ ۽ جيو نيوز جو هيڊ ڪوارٽر پڻ آهي. <ref>{{حوالو ويب|date=2006-10-07|quote=2023-01-04}}</ref> 78l7pnh8tlon8lhgau2jwlurelebze6 376214 376213 2026-05-07T04:14:31Z Ibne maryam 17680 added [[Category:ڪراچي]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 376214 wikitext text/x-wiki '''آئي آئي چندريگر روڊ''' ( {{langx|ur|{{nq|آئی آئی چندریگر روڈ}}}} ) جيڪو اڳ ۾ '''ميڪلوڊ روڊ''' جي نالي سان مشهور هو، هڪ [[رستو|روڊ]] آهي جيڪو [[ڪراچي|ڪراچي، پاڪستان]] جي مرڪزي ڪاروباري ضلعي ۾ واقع آهي ۽ ان جو نالو اڳوڻي [[پاڪستان جو وزيراعظم|پاڪستاني وزيراعظم]] [[آءِ آءِ چندريگر|ابراهيم اسماعيل چندريگر]] جي نالي تي رکيو ويو آهي. هي روڊ پاڪستان جي سڀ کان وڏي مالي مرڪز جي ريڙهه جي حيثيت رکي ٿو ۽ ان کي اڪثر "پاڪستان جي وال اسٽريٽ " سڏيو ويندو آهي. اهو اوڀر-اولهه رخ تي آهي ۽ اوڀر ۾ ڊاڪٽر ضياءُ الدين احمد روڊ کي اولهه ۾ ميرويدر ٽاور سان ڳنڍي ٿو. <ref name="Dawn">{{Cite news|archiveurl=Nadeem F. Paracha|date=26 September 2014|quote=30 May 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|date=29 April 2017|quote=30 May 2022}}</ref> [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج|ڪراچي اسٽاڪ ايڪسچينج]]، جيڪو هاڻي [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج]] جو حصو آهي، جو هيڊ ڪوارٽر هتي ٻئين وڏي بينڪن، جن ۾ [[حبيب بئنڪ لميٽڊ|حبيب بينڪ]]، [[يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ|يونائيٽيڊ بينڪ]]، [[نيشنل بينڪ آف پاڪستان|نيشنل بينڪ]]، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ جي پاڪستاني ماتحت ڪمپني ۽ [[اسٽيٽ بئنڪ آف پاڪستان|اسٽيٽ بينڪ]] - ملڪ جو مرڪزي بينڪ شامل آهن، سان گڏ آهي. اهو ٻن ميڊيا گروپ هم نيٽ ورڪ ۽ جيو نيوز جو هيڊ ڪوارٽر پڻ آهي. <ref>{{حوالو ويب|date=2006-10-07|quote=2023-01-04}}</ref> [[زمرو:ڪراچي]] fqxkjepnqwbfn9c2tfmxnnu7dn6agt9 376215 376214 2026-05-07T04:14:52Z Ibne maryam 17680 added [[Category:روڊ ۽ شاھراھون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 376215 wikitext text/x-wiki '''آئي آئي چندريگر روڊ''' ( {{langx|ur|{{nq|آئی آئی چندریگر روڈ}}}} ) جيڪو اڳ ۾ '''ميڪلوڊ روڊ''' جي نالي سان مشهور هو، هڪ [[رستو|روڊ]] آهي جيڪو [[ڪراچي|ڪراچي، پاڪستان]] جي مرڪزي ڪاروباري ضلعي ۾ واقع آهي ۽ ان جو نالو اڳوڻي [[پاڪستان جو وزيراعظم|پاڪستاني وزيراعظم]] [[آءِ آءِ چندريگر|ابراهيم اسماعيل چندريگر]] جي نالي تي رکيو ويو آهي. هي روڊ پاڪستان جي سڀ کان وڏي مالي مرڪز جي ريڙهه جي حيثيت رکي ٿو ۽ ان کي اڪثر "پاڪستان جي وال اسٽريٽ " سڏيو ويندو آهي. اهو اوڀر-اولهه رخ تي آهي ۽ اوڀر ۾ ڊاڪٽر ضياءُ الدين احمد روڊ کي اولهه ۾ ميرويدر ٽاور سان ڳنڍي ٿو. <ref name="Dawn">{{Cite news|archiveurl=Nadeem F. Paracha|date=26 September 2014|quote=30 May 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|date=29 April 2017|quote=30 May 2022}}</ref> [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج|ڪراچي اسٽاڪ ايڪسچينج]]، جيڪو هاڻي [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج]] جو حصو آهي، جو هيڊ ڪوارٽر هتي ٻئين وڏي بينڪن، جن ۾ [[حبيب بئنڪ لميٽڊ|حبيب بينڪ]]، [[يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ|يونائيٽيڊ بينڪ]]، [[نيشنل بينڪ آف پاڪستان|نيشنل بينڪ]]، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ جي پاڪستاني ماتحت ڪمپني ۽ [[اسٽيٽ بئنڪ آف پاڪستان|اسٽيٽ بينڪ]] - ملڪ جو مرڪزي بينڪ شامل آهن، سان گڏ آهي. اهو ٻن ميڊيا گروپ هم نيٽ ورڪ ۽ جيو نيوز جو هيڊ ڪوارٽر پڻ آهي. <ref>{{حوالو ويب|date=2006-10-07|quote=2023-01-04}}</ref> [[زمرو:ڪراچي]] [[زمرو:روڊ ۽ شاھراھون]] q2k7e8jssfmefngzyj0dwc97v3dtsxf 376216 376215 2026-05-07T04:15:25Z Ibne maryam 17680 376216 wikitext text/x-wiki '''آئي آئي چندريگر روڊ''' ( {{langx|ur|{{nq|آئی آئی چندریگر روڈ}}}} ) جيڪو اڳ ۾ '''ميڪلوڊ روڊ''' جي نالي سان مشهور هو، هڪ [[رستو|روڊ]] آهي جيڪو [[ڪراچي|ڪراچي، پاڪستان]] جي مرڪزي ڪاروباري ضلعي ۾ واقع آهي ۽ ان جو نالو اڳوڻي [[پاڪستان جو وزيراعظم|پاڪستاني وزيراعظم]] [[آءِ آءِ چندريگر|ابراهيم اسماعيل چندريگر]] جي نالي تي رکيو ويو آهي. هي روڊ پاڪستان جي سڀ کان وڏي مالي مرڪز جي ريڙهه جي حيثيت رکي ٿو ۽ ان کي اڪثر "پاڪستان جي وال اسٽريٽ " سڏيو ويندو آهي. اهو اوڀر-اولهه رخ تي آهي ۽ اوڀر ۾ ڊاڪٽر ضياءُ الدين احمد روڊ کي اولهه ۾ ميرويدر ٽاور سان ڳنڍي ٿو. <ref name="Dawn">{{Cite news|archiveurl=Nadeem F. Paracha|date=26 September 2014|quote=30 May 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|date=29 April 2017|quote=30 May 2022}}</ref> [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج|ڪراچي اسٽاڪ ايڪسچينج]]، جيڪو هاڻي [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج]] جو حصو آهي، جو هيڊ ڪوارٽر هتي ٻئين وڏي بينڪن، جن ۾ [[حبيب بئنڪ لميٽڊ|حبيب بينڪ]]، [[يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ|يونائيٽيڊ بينڪ]]، [[نيشنل بينڪ آف پاڪستان|نيشنل بينڪ]]، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ جي پاڪستاني ماتحت ڪمپني ۽ [[اسٽيٽ بئنڪ آف پاڪستان|اسٽيٽ بينڪ]] - ملڪ جو مرڪزي بينڪ شامل آهن، سان گڏ آهي. اهو ٻن ميڊيا گروپ هم نيٽ ورڪ ۽ جيو نيوز جو هيڊ ڪوارٽر پڻ آهي. <ref>{{حوالو ويب|date=2006-10-07|quote=2023-01-04}}</ref> == حوالا == [[زمرو:ڪراچي]] [[زمرو:روڊ ۽ شاھراھون]] tepo5c26ukwdb3q3uu2v3zlv5uyozg3 376217 376216 2026-05-07T04:20:21Z Ibne maryam 17680 /* */ 376217 wikitext text/x-wiki {{short description|Major road in Karachi, Pakistan}} {{Use Pakistani English|date=May 2022}} {{Use dmy dates|date=May 2022}} {{Infobox street | name = I. I. Chundrigar Road<br>{{nq|آئی آئی چندریگر روڈ}} | image = PK Karachi asv2020-02 img22 Chundrigar Road.jpg | caption = I. I. Chundrigar Road forms Karachi's historic [[central business district]] | coordinates = {{coord|24.848870026285976|66.99850726645714}} | alternate_name = | length = | established = | direction_a = West | terminus_a = [[Merewether Tower]] | direction_b = East | terminus_b = Intersection of Ingle Road, Elander Road, and Dr. Ziauddin Road (Katchery Road) | location = [[Karachi]], [[Pakistan]] | length_km = 2.2 | native_name = | former_names = McLeod Road | junction = | namesake = [[Ibrahim Ismail Chundrigar]], the sixth [[Prime Minister of Pakistan]] | other_name = | nick = | known_for = being "Pakistan's Wall Street" }} '''آئي آئي چندريگر روڊ''' ([[اردو]]: آئی آئی چندریگر روڈ) جيڪو اڳ ۾ '''ميڪلوڊ روڊ''' جي نالي سان مشهور هو، هڪ [[رستو|روڊ]] آهي جيڪو [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] جي مرڪزي ڪاروباري ضلعي ۾ واقع آهي ۽ ان جو نالو اڳوڻي [[پاڪستان جو وزيراعظم|پاڪستاني وزيراعظم]] [[آءِ آءِ چندريگر|ابراهيم اسماعيل چندريگر]] جي نالي تي رکيو ويو آهي. هي روڊ پاڪستان جي سڀ کان وڏي مالي مرڪز جي ريڙهه جي حيثيت رکي ٿو ۽ ان کي اڪثر "پاڪستان جي وال اسٽريٽ " سڏيو ويندو آهي. اهو اوڀر-اولهه رخ تي آهي ۽ اوڀر ۾ ڊاڪٽر ضياءُ الدين احمد روڊ کي اولهه ۾ ميرويدر ٽاور سان ڳنڍي ٿو.<ref name="Dawn">{{Cite news|archiveurl=Nadeem F. Paracha|date=26 September 2014|quote=30 May 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|date=29 April 2017|quote=30 May 2022}}</ref> [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج|ڪراچي اسٽاڪ ايڪسچينج]]، جيڪو هاڻي [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج]] جو حصو آهي، جو هيڊ ڪوارٽر هتي ٻئين وڏي بينڪن، جن ۾ [[حبيب بئنڪ لميٽڊ|حبيب بينڪ]]، [[يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ|يونائيٽيڊ بينڪ]]، [[نيشنل بينڪ آف پاڪستان|نيشنل بينڪ]]، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ جي پاڪستاني ماتحت ڪمپني ۽ [[اسٽيٽ بئنڪ آف پاڪستان|اسٽيٽ بينڪ]]، ملڪ جو مرڪزي بينڪ شامل آهن، سان گڏ آهي. اهو ٻن ميڊيا گروپ [[هم نيٽ ورڪ]] ۽ [[جيو نيوز]] جو هيڊ ڪوارٽر پڻ آهي.<ref>{{حوالو ويب|date=2006-10-07|quote=2023-01-04}}</ref> '''I. I. Chundrigar Road''' ({{langx|ur|{{nq|آئی آئی چندریگر روڈ}}}}), previously known as '''McLeod Road''', is a [[road]] located in [[central business district]] of [[Karachi|Karachi, Pakistan]], and is named after former [[Prime Minister of Pakistan|Pakistani Prime Minister]] [[I. I. Chundrigar|Ibrahim Ismail Chundrigar]]. The road serves as the spine of Pakistan's largest financial centre, and is frequently referred to as "Pakistan's [[Wall Street]]". It is oriented on an east–west basis and links Dr. Ziauddin Ahmed Road in the east to [[Merewether Clock Tower|Merewether Tower]] in the west.<ref name="Dawn">{{cite news |author=Paracha |first=Nadeem F. |author-link=Nadeem F. Paracha |date=26 September 2014 |title=Visual Karachi: From Paris of Asia, to City of Lights, to Hell on Earth |newspaper=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |url=https://www.dawn.com/news/1134284 |access-date=30 May 2022}}</ref><ref>{{cite news |date=29 April 2017 |title=Fire on Karachi's I I Chundrigar Road reignites |newspaper=[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]] |url=https://dailytimes.com.pk/14411/fire-on-karachis-i-i-chundrigar-road-reignites/ |access-date=30 May 2022}}</ref> The [[Karachi Stock Exchange]], now consolidated as part of the [[Pakistan Stock Exchange]], is headquartered here along with the largest banks, namely [[Habib Bank Limited|Habib Bank]], [[United Bank Limited|United Bank]], [[National Bank of Pakistan|National Bank]], [[Standard Chartered Pakistan|Standard Chartered]]'s Pakistani subsidiary and the [[State Bank of Pakistan|State Bank]] – the nation's [[central bank]]. It is also the headquarters of media companies [[Hum Network]] and [[Geo News]].<ref>{{Cite web |last=Khan |first=Zaheer Ahmed |date=2006-10-07 |title=DAWN - Features; October 07, 2006 |url=https://www.dawn.com/news/1069467 |access-date=2023-01-04 |website=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |language=en}}</ref> == حوالا == [[زمرو:ڪراچي]] [[زمرو:روڊ ۽ شاھراھون]] msm1fap8is968nsztd79y7fsyt9hfka 376218 376217 2026-05-07T04:21:07Z Ibne maryam 17680 /* */ 376218 wikitext text/x-wiki {{short description|Major road in Karachi, Pakistan}} {{Infobox settlement | name = I. I. Chundrigar Road<br>{{nq|آئی آئی چندریگر روڈ}} | image = PK Karachi asv2020-02 img22 Chundrigar Road.jpg | caption = I. I. Chundrigar Road forms Karachi's historic [[central business district]] | coordinates = {{coord|24.848870026285976|66.99850726645714}} | alternate_name = | length = | established = | direction_a = West | terminus_a = [[Merewether Tower]] | direction_b = East | terminus_b = Intersection of Ingle Road, Elander Road, and Dr. Ziauddin Road (Katchery Road) | location = [[Karachi]], [[Pakistan]] | length_km = 2.2 | native_name = | former_names = McLeod Road | junction = | namesake = [[Ibrahim Ismail Chundrigar]], the sixth [[Prime Minister of Pakistan]] | other_name = | nick = | known_for = being "Pakistan's Wall Street" }} '''آئي آئي چندريگر روڊ''' ([[اردو]]: آئی آئی چندریگر روڈ) جيڪو اڳ ۾ '''ميڪلوڊ روڊ''' جي نالي سان مشهور هو، هڪ [[رستو|روڊ]] آهي جيڪو [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] جي مرڪزي ڪاروباري ضلعي ۾ واقع آهي ۽ ان جو نالو اڳوڻي [[پاڪستان جو وزيراعظم|پاڪستاني وزيراعظم]] [[آءِ آءِ چندريگر|ابراهيم اسماعيل چندريگر]] جي نالي تي رکيو ويو آهي. هي روڊ پاڪستان جي سڀ کان وڏي مالي مرڪز جي ريڙهه جي حيثيت رکي ٿو ۽ ان کي اڪثر "پاڪستان جي وال اسٽريٽ " سڏيو ويندو آهي. اهو اوڀر-اولهه رخ تي آهي ۽ اوڀر ۾ ڊاڪٽر ضياءُ الدين احمد روڊ کي اولهه ۾ ميرويدر ٽاور سان ڳنڍي ٿو.<ref name="Dawn">{{Cite news|archiveurl=Nadeem F. Paracha|date=26 September 2014|quote=30 May 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|date=29 April 2017|quote=30 May 2022}}</ref> [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج|ڪراچي اسٽاڪ ايڪسچينج]]، جيڪو هاڻي [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج]] جو حصو آهي، جو هيڊ ڪوارٽر هتي ٻئين وڏي بينڪن، جن ۾ [[حبيب بئنڪ لميٽڊ|حبيب بينڪ]]، [[يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ|يونائيٽيڊ بينڪ]]، [[نيشنل بينڪ آف پاڪستان|نيشنل بينڪ]]، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ جي پاڪستاني ماتحت ڪمپني ۽ [[اسٽيٽ بئنڪ آف پاڪستان|اسٽيٽ بينڪ]]، ملڪ جو مرڪزي بينڪ شامل آهن، سان گڏ آهي. اهو ٻن ميڊيا گروپ [[هم نيٽ ورڪ]] ۽ [[جيو نيوز]] جو هيڊ ڪوارٽر پڻ آهي.<ref>{{حوالو ويب|date=2006-10-07|quote=2023-01-04}}</ref> '''I. I. Chundrigar Road''' ({{langx|ur|{{nq|آئی آئی چندریگر روڈ}}}}), previously known as '''McLeod Road''', is a [[road]] located in [[central business district]] of [[Karachi|Karachi, Pakistan]], and is named after former [[Prime Minister of Pakistan|Pakistani Prime Minister]] [[I. I. Chundrigar|Ibrahim Ismail Chundrigar]]. The road serves as the spine of Pakistan's largest financial centre, and is frequently referred to as "Pakistan's [[Wall Street]]". It is oriented on an east–west basis and links Dr. Ziauddin Ahmed Road in the east to [[Merewether Clock Tower|Merewether Tower]] in the west.<ref name="Dawn">{{cite news |author=Paracha |first=Nadeem F. |author-link=Nadeem F. Paracha |date=26 September 2014 |title=Visual Karachi: From Paris of Asia, to City of Lights, to Hell on Earth |newspaper=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |url=https://www.dawn.com/news/1134284 |access-date=30 May 2022}}</ref><ref>{{cite news |date=29 April 2017 |title=Fire on Karachi's I I Chundrigar Road reignites |newspaper=[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]] |url=https://dailytimes.com.pk/14411/fire-on-karachis-i-i-chundrigar-road-reignites/ |access-date=30 May 2022}}</ref> The [[Karachi Stock Exchange]], now consolidated as part of the [[Pakistan Stock Exchange]], is headquartered here along with the largest banks, namely [[Habib Bank Limited|Habib Bank]], [[United Bank Limited|United Bank]], [[National Bank of Pakistan|National Bank]], [[Standard Chartered Pakistan|Standard Chartered]]'s Pakistani subsidiary and the [[State Bank of Pakistan|State Bank]] – the nation's [[central bank]]. It is also the headquarters of media companies [[Hum Network]] and [[Geo News]].<ref>{{Cite web |last=Khan |first=Zaheer Ahmed |date=2006-10-07 |title=DAWN - Features; October 07, 2006 |url=https://www.dawn.com/news/1069467 |access-date=2023-01-04 |website=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |language=en}}</ref> == حوالا == [[زمرو:ڪراچي]] [[زمرو:روڊ ۽ شاھراھون]] 7hl7nukpwqbnozhc77kfx9lmldbndad 376219 376218 2026-05-07T04:29:56Z Ibne maryam 17680 376219 wikitext text/x-wiki {{short description|Major road in Karachi, Pakistan}} {{Infobox settlement | name = آئي آئي چندريگر روڊ | image = PK Karachi asv2020-02 img22 Chundrigar Road.jpg | caption = I. I. Chundrigar Road forms Karachi's historic [[central business district]] | coordinates = {{coord|24.848870026285976|66.99850726645714}} | alternate_name = | length = | established = | direction_a = West | terminus_a = [[Merewether Tower]] | direction_b = East | terminus_b = Intersection of Ingle Road, Elander Road, and Dr. Ziauddin Road (Katchery Road) | location = [[Karachi]], [[Pakistan]] | length_km = 2.2 | native_name =آئی آئی چندریگر روڈ ([[اردو]]) | former_names = McLeod Road | junction = | namesake = [[Ibrahim Ismail Chundrigar]], the sixth [[Prime Minister of Pakistan]] | other_name = | nick = | known_for = being "Pakistan's Wall Street" |official_name=I.I. Chundrigar Road|native_name_lang=اردو|settlement_type=مرڪزي شاهراهه ۽ ڪاروباري مرڪز|type=|image_skyline=PK Karachi asv2020-02 img22 Chundrigar Road.jpg|image_size=300px}} '''آئي آئي چندريگر روڊ''' ([[اردو]]: آئی آئی چندریگر روڈ) جيڪو اڳ ۾ '''ميڪلوڊ روڊ''' جي نالي سان مشهور هو، هڪ [[رستو|روڊ]] آهي جيڪو [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] جي مرڪزي ڪاروباري ضلعي ۾ واقع آهي ۽ ان جو نالو اڳوڻي [[پاڪستان جو وزيراعظم|پاڪستاني وزيراعظم]] [[آءِ آءِ چندريگر|ابراهيم اسماعيل چندريگر]] جي نالي تي رکيو ويو آهي. هي روڊ پاڪستان جي سڀ کان وڏي مالي مرڪز جي ريڙهه جي حيثيت رکي ٿو ۽ ان کي اڪثر "پاڪستان جي وال اسٽريٽ " سڏيو ويندو آهي. اهو اوڀر-اولهه رخ تي آهي ۽ اوڀر ۾ ڊاڪٽر ضياءُ الدين احمد روڊ کي اولهه ۾ ميرويدر ٽاور سان ڳنڍي ٿو.<ref name="Dawn">{{Cite news|archiveurl=Nadeem F. Paracha|date=26 September 2014|quote=30 May 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|date=29 April 2017|quote=30 May 2022}}</ref> [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج|ڪراچي اسٽاڪ ايڪسچينج]]، جيڪو هاڻي [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج]] جو حصو آهي، جو هيڊ ڪوارٽر هتي ٻئين وڏي بينڪن، جن ۾ [[حبيب بئنڪ لميٽڊ|حبيب بينڪ]]، [[يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ|يونائيٽيڊ بينڪ]]، [[نيشنل بينڪ آف پاڪستان|نيشنل بينڪ]]، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ جي پاڪستاني ماتحت ڪمپني ۽ [[اسٽيٽ بئنڪ آف پاڪستان|اسٽيٽ بينڪ]]، ملڪ جو مرڪزي بينڪ شامل آهن، سان گڏ آهي. اهو ٻن ميڊيا گروپ [[ھم ٽي وي|هم نيٽ ورڪ]] ۽ [[جيو ٽي وي|جيو نيوز]] جو هيڊ ڪوارٽر پڻ آهي.<ref>{{حوالو ويب|date=2006-10-07|quote=2023-01-04}}</ref> == تفصيل == '''I. I. Chundrigar Road''' ({{langx|ur|{{nq|آئی آئی چندریگر روڈ}}}}), previously known as '''McLeod Road''', is a [[road]] located in [[central business district]] of [[Karachi|Karachi, Pakistan]], and is named after former [[Prime Minister of Pakistan|Pakistani Prime Minister]] [[I. I. Chundrigar|Ibrahim Ismail Chundrigar]]. The road serves as the spine of Pakistan's largest financial centre, and is frequently referred to as "Pakistan's [[Wall Street]]". It is oriented on an east–west basis and links Dr. Ziauddin Ahmed Road in the east to [[Merewether Clock Tower|Merewether Tower]] in the west.<ref name="Dawn">{{cite news |author=Paracha |first=Nadeem F. |author-link=Nadeem F. Paracha |date=26 September 2014 |title=Visual Karachi: From Paris of Asia, to City of Lights, to Hell on Earth |newspaper=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |url=https://www.dawn.com/news/1134284 |access-date=30 May 2022}}</ref><ref>{{cite news |date=29 April 2017 |title=Fire on Karachi's I I Chundrigar Road reignites |newspaper=[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]] |url=https://dailytimes.com.pk/14411/fire-on-karachis-i-i-chundrigar-road-reignites/ |access-date=30 May 2022}}</ref> The [[Karachi Stock Exchange]], now consolidated as part of the [[Pakistan Stock Exchange]], is headquartered here along with the largest banks, namely [[Habib Bank Limited|Habib Bank]], [[United Bank Limited|United Bank]], [[National Bank of Pakistan|National Bank]], [[Standard Chartered Pakistan|Standard Chartered]]'s Pakistani subsidiary and the [[State Bank of Pakistan|State Bank]] – the nation's [[central bank]]. It is also the headquarters of media companies [[Hum Network]] and [[Geo News]].<ref>{{Cite web |last=Khan |first=Zaheer Ahmed |date=2006-10-07 |title=DAWN - Features; October 07, 2006 |url=https://www.dawn.com/news/1069467 |access-date=2023-01-04 |website=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |language=en}}</ref> == حوالا == [[زمرو:ڪراچي]] [[زمرو:روڊ ۽ شاھراھون]] ktbk21c3xfd4b5oqwustkvlnoqol5uv 376220 376219 2026-05-07T04:30:19Z Ibne maryam 17680 376220 wikitext text/x-wiki {{short description|Major road in Karachi, Pakistan}} {{Infobox settlement | name = آئي آئي چندريگر روڊ | image = PK Karachi asv2020-02 img22 Chundrigar Road.jpg | caption = I. I. Chundrigar Road forms Karachi's historic [[central business district]] | coordinates = {{coord|24.848870026285976|66.99850726645714}} | alternate_name = | length = | established = | direction_a = West | terminus_a = [[Merewether Tower]] | direction_b = East | terminus_b = Intersection of Ingle Road, Elander Road, and Dr. Ziauddin Road (Katchery Road) | location = [[Karachi]], [[Pakistan]] | length_km = 2.2 | native_name =آئی آئی چندریگر روڈ ([[اردو]]) | former_names = McLeod Road | junction = | namesake = [[Ibrahim Ismail Chundrigar]], the sixth [[Prime Minister of Pakistan]] | other_name = | nick = | known_for = being "Pakistan's Wall Street" |official_name=I.I. Chundrigar Road|native_name_lang=اردو|settlement_type=مرڪزي شاهراهه ۽ ڪاروباري مرڪز|type=|image_skyline=PK Karachi asv2020-02 img22 Chundrigar Road.jpg|image_size=300px}} '''آئي آئي چندريگر روڊ''' ([[اردو]]: آئی آئی چندریگر روڈ) جيڪو اڳ ۾ '''ميڪلوڊ روڊ''' جي نالي سان مشهور هو، هڪ [[رستو|روڊ]] آهي جيڪو [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] جي مرڪزي ڪاروباري ضلعي ۾ واقع آهي ۽ ان جو نالو اڳوڻي [[پاڪستان جو وزيراعظم|پاڪستاني وزيراعظم]] [[آءِ آءِ چندريگر|ابراهيم اسماعيل چندريگر]] جي نالي تي رکيو ويو آهي. هي روڊ پاڪستان جي سڀ کان وڏي مالي مرڪز جي ريڙهه جي حيثيت رکي ٿو ۽ ان کي اڪثر "پاڪستان جي وال اسٽريٽ " سڏيو ويندو آهي. اهو اوڀر-اولهه رخ تي آهي ۽ اوڀر ۾ ڊاڪٽر ضياءُ الدين احمد روڊ کي اولهه ۾ ميرويدر ٽاور سان ڳنڍي ٿو.<ref name="Dawn">{{Cite news|archiveurl=Nadeem F. Paracha|date=26 September 2014|quote=30 May 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|date=29 April 2017|quote=30 May 2022}}</ref> [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج|ڪراچي اسٽاڪ ايڪسچينج]]، جيڪو هاڻي [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج]] جو حصو آهي، جو هيڊ ڪوارٽر هتي ٻئين وڏي بينڪن، جن ۾ [[حبيب بئنڪ لميٽڊ|حبيب بينڪ]]، [[يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ|يونائيٽيڊ بينڪ]]، [[نيشنل بينڪ آف پاڪستان|نيشنل بينڪ]]، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ جي پاڪستاني ماتحت ڪمپني ۽ [[اسٽيٽ بئنڪ آف پاڪستان|اسٽيٽ بينڪ]]، ملڪ جو مرڪزي بينڪ شامل آهن، سان گڏ آهي. اهو ٻن ميڊيا گروپ [[ھم ٽي وي|هم نيٽ ورڪ]] ۽ [[جيو ٽي وي|جيو نيوز]] جو هيڊ ڪوارٽر پڻ آهي.<ref>{{حوالو ويب|date=2006-10-07|quote=2023-01-04}}</ref> == حوالا == [[زمرو:ڪراچي]] [[زمرو:روڊ ۽ شاھراھون]] t8k6tisk7ixukhg6lg3k8jt6mfinift 376223 376220 2026-05-07T04:51:25Z Ibne maryam 17680 376223 wikitext text/x-wiki {{short description|Major road in Karachi, Pakistan}} {{Infobox settlement | name = آئي آئي چندريگر روڊ | image = PK Karachi asv2020-02 img22 Chundrigar Road.jpg | caption = I. I. Chundrigar Road forms Karachi's historic [[central business district]] | coordinates = {{coord|24.848870026285976|66.99850726645714}} | alternate_name = | length = | established = | direction_a = West | terminus_a = [[Merewether Tower]] | direction_b = East | terminus_b = Intersection of Ingle Road, Elander Road, and Dr. Ziauddin Road (Katchery Road) | location = [[Karachi]], [[Pakistan]] | length_km = 2.2 | native_name =آئی آئی چندریگر روڈ ([[اردو]]) | former_names = McLeod Road | junction = | namesake = [[Ibrahim Ismail Chundrigar]], the sixth [[Prime Minister of Pakistan]] | other_name = | nick = | known_for = being "Pakistan's Wall Street" |official_name=I.I. Chundrigar Road|native_name_lang=اردو|settlement_type=مرڪزي شاهراهه ۽ ڪاروباري مرڪز|type=|image_skyline=PK Karachi asv2020-02 img22 Chundrigar Road.jpg|image_size=300px}} '''آئي آئي چندريگر روڊ''' ([[اردو]]: آئی آئی چندریگر روڈ) جيڪو اڳ ۾ '''ميڪلوڊ روڊ''' جي نالي سان مشهور هو، هڪ [[رستو|روڊ]] آهي جيڪو [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] جي مرڪزي ڪاروباري ضلعي ۾ واقع آهي ۽ ان جو نالو اڳوڻي [[پاڪستان جو وزيراعظم|پاڪستاني وزيراعظم]] [[آءِ آءِ چندريگر|ابراهيم اسماعيل چندريگر]] جي نالي تي رکيو ويو آهي. هي روڊ پاڪستان جي سڀ کان وڏي مالي مرڪز جي ريڙهه جي حيثيت رکي ٿو ۽ ان کي اڪثر "پاڪستان جي وال اسٽريٽ " سڏيو ويندو آهي. اهو اوڀر-اولهه رخ تي آهي ۽ اوڀر ۾ ڊاڪٽر ضياءُ الدين احمد روڊ کي اولهه ۾ ميرويدر ٽاور سان ڳنڍي ٿو.<ref name="Dawn">{{Cite news|archiveurl=Nadeem F. Paracha|date=26 September 2014|quote=30 May 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|date=29 April 2017|quote=30 May 2022}}</ref> [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج|ڪراچي اسٽاڪ ايڪسچينج]]، جيڪو هاڻي [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج]] جو حصو آهي، جو هيڊ ڪوارٽر هتي ٻئين وڏي بينڪن، جن ۾ [[حبيب بئنڪ لميٽڊ|حبيب بينڪ]]، [[يونائيٽيڊ بينڪ لميٽيڊ|يونائيٽيڊ بينڪ]]، [[نيشنل بينڪ آف پاڪستان|نيشنل بينڪ]]، اسٽينڊرڊ چارٽرڊ جي پاڪستاني ماتحت ڪمپني ۽ [[اسٽيٽ بئنڪ آف پاڪستان|اسٽيٽ بينڪ]]، ملڪ جو مرڪزي بينڪ شامل آهن، سان گڏ آهي. ٻن مکيه ميڊيا گروپ [[جنگ ميڊيا گروپ]] ۽ [[اي آر وائي نيوز]] جا هيڊ ڪوارٽر پڻ هتان آهن.<ref>{{حوالو ويب|date=2006-10-07|quote=2023-01-04}}</ref> == حوالا == [[زمرو:ڪراچي]] [[زمرو:روڊ ۽ شاھراھون]] 97lnjetzr7k2y8hgg6yf5fnzmpsu1ts 14 96168 376229 2026-05-07T04:57:13Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ڪاروبار]] [[زمرو:ماليات]] [[زمرو:قانوني وجود]] [[زمرو:مالياتي خدمتن جون ڪمپنيون]] 376229 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪاروبار]] [[زمرو:ماليات]] [[زمرو:قانوني وجود]] [[زمرو:مالياتي خدمتن جون ڪمپنيون]] 8d4awewsxsyfmc5aywe7mrlle373utc 376230 376229 2026-05-07T04:57:52Z Ibne maryam 17680 added [[Category:عمارتون ۽ ساختون بلحاظ قسم]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 376230 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪاروبار]] [[زمرو:ماليات]] [[زمرو:قانوني وجود]] [[زمرو:مالياتي خدمتن جون ڪمپنيون]] [[زمرو:عمارتون ۽ ساختون بلحاظ قسم]] bqhpdtqvc2aqm55self674bzww6xoia 14 96169 376232 2026-05-07T05:03:05Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:پاڪستان ۾ بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ نجي بينڪ]] [[زمرو:ڪراچي ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا اسلامي بينڪ]] 376232 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پاڪستان ۾ بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ نجي بينڪ]] [[زمرو:ڪراچي ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان جا اسلامي بينڪ]] qnf990mlodhv5ae48tfincuk84qxj6p 14 96170 376233 2026-05-07T05:04:22Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:بئنڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان ۾ مالياتي ادارا]] 376233 wikitext text/x-wiki [[زمرو:بئنڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ ڪمپنيون]] [[زمرو:پاڪستان ۾ مالياتي ادارا]] rwdh7z0b8eehth8gjhw3lz3ryax7ztu 14 96171 376236 2026-05-07T05:08:02Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:پاڪستان ۾ بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ مالياتي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ نجي بينڪ]] [[زمرو:ڪراچي ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:مالياتي خدمتن جون ڪمپنيون]] 376236 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پاڪستان ۾ بينڪ]] [[زمرو:پاڪستان ۾ مالياتي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ نجي بينڪ]] [[زمرو:ڪراچي ۾ قائم ڪمپنيون]] [[زمرو:مالياتي خدمتن جون ڪمپنيون]] s435r1ikhz6o4h2j4ucmedtaxcchq7j 14 96172 376238 2026-05-07T05:11:13Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[زمرو:پاڪستان جا قومي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ واپار]] [[زمرو:پاڪستان ۾ مالياتي ادارا]] 376238 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اسٽاڪ ايڪسچينج]] [[زمرو:پاڪستان جا قومي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ واپار]] [[زمرو:پاڪستان ۾ مالياتي ادارا]] rua5ozuv8kxmf88rbnef73ixo78xtno 14 96173 376239 2026-05-07T05:13:25Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:قومي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان جا ادارا]] [[زمرو:پاڪستان جا سرڪاري ادارا]] 376239 wikitext text/x-wiki [[زمرو:قومي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان جا ادارا]] [[زمرو:پاڪستان جا سرڪاري ادارا]] 52l8y3tw62k7h6njd2bm1yry3jchpk8 376240 376239 2026-05-07T05:14:14Z Ibne maryam 17680 removed [[Category:پاڪستان جا ادارا]]; added [[Category:پاڪستان ۾ موجود ادارا]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 376240 wikitext text/x-wiki [[زمرو:قومي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ موجود ادارا]] [[زمرو:پاڪستان جا سرڪاري ادارا]] 59zm8xqls4pa9ml9tg4k0hfu1wy9lw8 376241 376240 2026-05-07T05:14:35Z Ibne maryam 17680 /* */ 376241 wikitext text/x-wiki [[زمرو:قومي ادارا]] [[زمرو:پاڪستان ۾ موجود ادارا]] 1gixd8bfurc6ndwv09rxqe1hcwzed5y 3 96174 376243 2026-05-07T06:27:01Z J ansari 6534 J ansari صفحي [[واپرائيندڙ بحث:SahdOnWikitionary]] کي [[واپرائيندڙ بحث:Ppeonppeon]] ڏانھن چوريو: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/SahdOnWikitionary|SahdOnWikitionary]]" to "[[Special:CentralAuth/Ppeonppeon|Ppeonppeon]]" 376243 wikitext text/x-wiki #چوريو [[واپرائيندڙ بحث:Ppeonppeon]] lczfno5zqno4y6a22yw23fg9wnwsyet 3 96175 376245 2026-05-07T06:28:45Z J ansari 6534 J ansari صفحي [[واپرائيندڙ بحث:Felipe84740]] کي [[واپرائيندڙ بحث:F84740]] ڏانھن چوريو: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Felipe84740|Felipe84740]]" to "[[Special:CentralAuth/F84740|F84740]]" 376245 wikitext text/x-wiki #چوريو [[واپرائيندڙ بحث:F84740]] qltmzq3uksy98xzi8dtgfmt9q3yikqz 14 96176 376254 2026-05-07T08:43:39Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي صدر]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي ليکڪ]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي سياستدان]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي نوبل انعام يافته]] [[زمرو:لينن امن انعام جا وصول ڪندڙ]] [[زمرو:امن جو نوبل انعام وصول ڪندڙ]] 376254 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي صدر]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي ليکڪ]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي سياستدان]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي نوبل انعام يافته]] [[زمرو:لينن امن انعام جا وصول ڪندڙ]] [[زمرو:امن جو نوبل انعام وصول ڪندڙ]] ta5woolrkox3xkvr6gh6jmapbkhrjmr 14 96177 376255 2026-05-07T08:46:06Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:صدر]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي سياستدان]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪا جي شخصيتون]] 376255 wikitext text/x-wiki [[زمرو:صدر]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪي سياستدان]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪا جي شخصيتون]] q2egwx077u93r5cnst5bdye30cp8j53 14 96178 376256 2026-05-07T08:49:14Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:آفريڪي شخصيتون]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪا جا ماڻهو]] 376256 wikitext text/x-wiki [[زمرو:آفريڪي شخصيتون]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪا جا ماڻهو]] 8n3b4h9fh1nu64uk8awn3rgc050v0vt 14 96179 376257 2026-05-07T08:51:14Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:ڏکڻ آفريڪا]] [[زمرو:آفريڪا جا ماڻهو]] [[زمرو:ماڻهو]] 376257 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڏکڻ آفريڪا]] [[زمرو:آفريڪا جا ماڻهو]] [[زمرو:ماڻهو]] 2utgvfnxphoiipd2k3con5qgi0ksa3m 376260 376257 2026-05-07T09:02:18Z Memon2025 21315 /* */ 376260 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڏکڻ آفريڪا]] [[زمرو:آفريڪا جا ماڻهو]] [[زمرو:ماڻھو بلحاظ ملڪ]] gsaskqla2m797xtu6a27d8hqrjjekyd 14 96180 376258 2026-05-07T08:56:05Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:نوبل انعام يافته]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪا جي شخصيتون]] 376258 wikitext text/x-wiki [[زمرو:نوبل انعام يافته]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪا جي شخصيتون]] jl0cue71swowa8za812yvjww3bgtcr8 14 96181 376259 2026-05-07T08:56:46Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:ليکڪ]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪا جي شخصيتون]] 376259 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ليکڪ]] [[زمرو:ڏکڻ آفريڪا جي شخصيتون]] kz4t8wk32xdya0w1klofdex4hfnhn5g 14 96182 376261 2026-05-07T09:03:26Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:آفريڪا]] [[زمرو:ماڻهو بلحاظ کنڊ]] 376261 wikitext text/x-wiki [[زمرو:آفريڪا]] [[زمرو:ماڻهو بلحاظ کنڊ]] gsy4obqo7e22iuh4mjhg9w1ukifu6ub 0 96183 376265 2026-05-07T09:21:13Z Memon2025 21315 صفحي "[[:en:Special:Redirect/revision/1347952750|Demographics of Africa]]" جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو 376265 wikitext text/x-wiki [[File:African_countries_by_HDI_(2020).svg|thumb|260x260 عڪسلون|2020 ۾ [[هيومن ڊويلپمنٽ انڊيڪس|انساني ترقي جي انڊيڪس]] جي لحاظ کان آفريقي ڪائونٽين جو نقشو: {| style="background:transparent;" width="100%" | |- | {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#003C00|≥ 0.900}} {{legend|#007F00|0.850–0.899}} {{legend|#00C400|0.800–0.849}} {{Col-break}} {{legend|#00F900|0.750–0.799}} {{legend|#D3FF00|0.700–0.749}} {{legend|#FF0|0.650–0.699}} {{legend|#FFD215|0.600–0.649}} {{Col-break}} {{legend|#FFA83C|0.550–0.599}} {{legend|#FF852F|0.500–0.549}} {{legend|#FF5B00|0.450–0.499}} {{legend|#F00|0.400–0.449}} {{legend|#A70000|≤ 0.399}} {{legend|#D9D9D9|Data unavailable}} {{Col-end}} |} ]] گذريل صديءَ دوران '''[[آفريڪا]] جي آبادي''' تيزي سان وڌي آهي ۽ نتيجي طور نوجوانن جي وڏي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي، جنهن کي ڪجهه آفريقي ملڪن ۾ 50 سالن کان گهٽ عمر جي اميد سان وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو آهي. 2017 BCسال2017 تائين ڪل آبادي 1.25 ارب کان وڌيڪ آهي، جنهن جي واڌ جي شرح 2.5 سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آفريقي ملڪ [[نائيجيريا]] آهي جنهن جي سال 2017 تائين 191 ملين آبادي آهي ۽ واڌ جي شرح 2.6 سيڪڙو آهي. <ref name="UN2017">{{حوالو ويب|quote=2017-11-29}}</ref> 2017 BC AD 2017 BC au9gvooum51u11y3n0t5zbv2xnm5zlo 376266 376265 2026-05-07T09:24:01Z Memon2025 21315 376266 wikitext text/x-wiki [[File:African_countries_by_HDI_(2020).svg|thumb|260x260 عڪسلون|2020 ۾ [[هيومن ڊويلپمنٽ انڊيڪس|انساني ترقي جي انڊيڪس]] جي لحاظ کان آفريقي ڪائونٽين جو نقشو: {| style="background:transparent;" width="100%" | |- | {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#003C00|≥ 0.900}} {{legend|#007F00|0.850–0.899}} {{legend|#00C400|0.800–0.849}} {{Col-break}} {{legend|#00F900|0.750–0.799}} {{legend|#D3FF00|0.700–0.749}} {{legend|#FF0|0.650–0.699}} {{legend|#FFD215|0.600–0.649}} {{Col-break}} {{legend|#FFA83C|0.550–0.599}} {{legend|#FF852F|0.500–0.549}} {{legend|#FF5B00|0.450–0.499}} {{legend|#F00|0.400–0.449}} {{legend|#A70000|≤ 0.399}} {{legend|#D9D9D9|Data unavailable}} {{Col-end}} |} ]] گذريل صديءَ دوران '''[[آفريڪا]] جي آبادي''' تيزي سان وڌي آهي ۽ نتيجي طور نوجوانن جي وڏي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي، جنهن کي ڪجهه آفريقي ملڪن ۾ 50 سالن کان گهٽ عمر جي اميد سان وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو آهي. سال2017ع تائين ڪل آبادي 1.25 ارب کان وڌيڪ آهي، جنهن جي واڌ جي شرح 2.5 سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آفريقي ملڪ [[نائيجيريا]] آهي جنهن جي سال 2017ع تائين 191 ملين آبادي آهي ۽ واڌ جي شرح 2.6 سيڪڙو آهي. <ref name="UN2017">{{حوالو ويب|quote=2017-11-29}}</ref> 8mrytycwhrre2cvxze86u9lwd4pxowm 376267 376266 2026-05-07T09:24:35Z Memon2025 21315 Memon2025 صفحي [[آفريڪا جي آبادي]] کي [[آفريڪا جي آباديات]] ڏانھن چوريو 376266 wikitext text/x-wiki [[File:African_countries_by_HDI_(2020).svg|thumb|260x260 عڪسلون|2020 ۾ [[هيومن ڊويلپمنٽ انڊيڪس|انساني ترقي جي انڊيڪس]] جي لحاظ کان آفريقي ڪائونٽين جو نقشو: {| style="background:transparent;" width="100%" | |- | {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#003C00|≥ 0.900}} {{legend|#007F00|0.850–0.899}} {{legend|#00C400|0.800–0.849}} {{Col-break}} {{legend|#00F900|0.750–0.799}} {{legend|#D3FF00|0.700–0.749}} {{legend|#FF0|0.650–0.699}} {{legend|#FFD215|0.600–0.649}} {{Col-break}} {{legend|#FFA83C|0.550–0.599}} {{legend|#FF852F|0.500–0.549}} {{legend|#FF5B00|0.450–0.499}} {{legend|#F00|0.400–0.449}} {{legend|#A70000|≤ 0.399}} {{legend|#D9D9D9|Data unavailable}} {{Col-end}} |} ]] گذريل صديءَ دوران '''[[آفريڪا]] جي آبادي''' تيزي سان وڌي آهي ۽ نتيجي طور نوجوانن جي وڏي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي، جنهن کي ڪجهه آفريقي ملڪن ۾ 50 سالن کان گهٽ عمر جي اميد سان وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو آهي. سال2017ع تائين ڪل آبادي 1.25 ارب کان وڌيڪ آهي، جنهن جي واڌ جي شرح 2.5 سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آفريقي ملڪ [[نائيجيريا]] آهي جنهن جي سال 2017ع تائين 191 ملين آبادي آهي ۽ واڌ جي شرح 2.6 سيڪڙو آهي. <ref name="UN2017">{{حوالو ويب|quote=2017-11-29}}</ref> 8mrytycwhrre2cvxze86u9lwd4pxowm 376270 376267 2026-05-07T09:59:04Z Memon2025 21315 376270 wikitext text/x-wiki [[File:African_countries_by_HDI_(2020).svg|thumb|260x260 عڪسلون|2020 ۾ [[هيومن ڊويلپمنٽ انڊيڪس|انساني ترقي جي انڊيڪس]] جي لحاظ کان آفريقي ڪائونٽين جو نقشو: {| style="background:transparent;" width="100%" | |- | {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#003C00|≥ 0.900}} {{legend|#007F00|0.850–0.899}} {{legend|#00C400|0.800–0.849}} {{Col-break}} {{legend|#00F900|0.750–0.799}} {{legend|#D3FF00|0.700–0.749}} {{legend|#FF0|0.650–0.699}} {{legend|#FFD215|0.600–0.649}} {{Col-break}} {{legend|#FFA83C|0.550–0.599}} {{legend|#FF852F|0.500–0.549}} {{legend|#FF5B00|0.450–0.499}} {{legend|#F00|0.400–0.449}} {{legend|#A70000|≤ 0.399}} {{legend|#D9D9D9|Data unavailable}} {{Col-end}} |} ]] گذريل صديءَ دوران '''[[آفريڪا]] جي آبادي''' تيزي سان وڌي آهي ۽ نتيجي طور نوجوانن جي وڏي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي، جن کي ڪجهه آفريقي ملڪن ۾ <small>'''50'''</small> سالن کان گهٽ عمر جي اميد سان وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو آهي. سال <small>2017</small>ع تائين ڪل آبادي هڪ ارب <small>'''25'''</small> ڪروڙ کان وڌيڪ آهي، جن جي واڌ جي شرح <small>'''2.5'''</small> سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آفريقي ملڪ [[نائيجيريا]] آهي جن جي آبادي سال <small>2017</small>ع تائين 19 ڪروڙ 10 لک هي ۽ واڌ جي شرح 2.6 سيڪڙو آهي. <ref name="UN2017">{{حوالو ويب|quote=2017-11-29}}</ref> '''آبادي''': هڪ ارب 25 ڪروڙ 60 لک (2017) جو اندازو '''آبادي جي کثافت''': هڪ في چورس ڪلوميٽر '''آبادي ۾ واڌ''': %2.5 في سال == آبادي ۾ واڌ == == صحت == == نسلي گروهه == == ٻوليون == == پڻ ڏسو == <nowiki>*</nowiki> آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست. فولا ماڻهو * عرب ماڻهو * بانٽو ماڻهو * هائوسا ماڻهو * آفريڪا جي لساني آبادي * آبادي جي لحاظ کان آفريقي ملڪن جي فهرست * دنيا جي آبادي * آفريڪا ۾ مذهب. * آفريڪا ۾ اسلام. == حوالا == == ٻاهرين لنڪس == kz7m3xkawdfhtkisy34q3h6d30rqiem 376271 376270 2026-05-07T09:59:45Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 376271 wikitext text/x-wiki [[File:African_countries_by_HDI_(2020).svg|thumb|260x260 عڪسلون|2020 ۾ [[هيومن ڊويلپمنٽ انڊيڪس|انساني ترقي جي انڊيڪس]] جي لحاظ کان آفريقي ڪائونٽين جو نقشو: {| style="background:transparent;" width="100%" | |- | {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#003C00|≥ 0.900}} {{legend|#007F00|0.850–0.899}} {{legend|#00C400|0.800–0.849}} {{Col-break}} {{legend|#00F900|0.750–0.799}} {{legend|#D3FF00|0.700–0.749}} {{legend|#FF0|0.650–0.699}} {{legend|#FFD215|0.600–0.649}} {{Col-break}} {{legend|#FFA83C|0.550–0.599}} {{legend|#FF852F|0.500–0.549}} {{legend|#FF5B00|0.450–0.499}} {{legend|#F00|0.400–0.449}} {{legend|#A70000|≤ 0.399}} {{legend|#D9D9D9|Data unavailable}} {{Col-end}} |} ]] گذريل صديءَ دوران '''[[آفريڪا]] جي آبادي''' تيزي سان وڌي آهي ۽ نتيجي طور نوجوانن جي وڏي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي، جن کي ڪجهه آفريقي ملڪن ۾ <small>'''50'''</small> سالن کان گهٽ عمر جي اميد سان وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو آهي. سال <small>2017</small>ع تائين ڪل آبادي هڪ ارب <small>'''25'''</small> ڪروڙ کان وڌيڪ آهي، جن جي واڌ جي شرح <small>'''2.5'''</small> سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آفريقي ملڪ [[نائيجيريا]] آهي جن جي آبادي سال <small>2017</small>ع تائين 19 ڪروڙ 10 لک هي ۽ واڌ جي شرح 2.6 سيڪڙو آهي. <ref name="UN2017">{{حوالو ويب|quote=2017-11-29}}</ref> '''آبادي''': هڪ ارب 25 ڪروڙ 60 لک (2017) جو اندازو '''آبادي جي کثافت''': هڪ في چورس ڪلوميٽر '''آبادي ۾ واڌ''': %2.5 في سال == آبادي ۾ واڌ == == صحت == == نسلي گروهه == == ٻوليون == == پڻ ڏسو == <nowiki>*</nowiki> آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست. فولا ماڻهو * عرب ماڻهو * بانٽو ماڻهو * هائوسا ماڻهو * آفريڪا جي لساني آبادي * آبادي جي لحاظ کان آفريقي ملڪن جي فهرست * دنيا جي آبادي * آفريڪا ۾ مذهب. * آفريڪا ۾ اسلام. ==حوالا== {{حوالا}} == ٻاهرين لنڪس == di70cd4xdfib2d4z0rvid83twuvbh6e 376272 376271 2026-05-07T10:03:27Z Memon2025 21315 376272 wikitext text/x-wiki [[File:African_countries_by_HDI_(2020).svg|thumb|260x260 عڪسلون|2020 ۾ [[هيومن ڊويلپمنٽ انڊيڪس|انساني ترقي جي انڊيڪس]] جي لحاظ کان آفريقي ڪائونٽين جو نقشو: {| style="background:transparent;" width="100%" | |- | {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#003C00|≥ 0.900}} {{legend|#007F00|0.850–0.899}} {{legend|#00C400|0.800–0.849}} {{Col-break}} {{legend|#00F900|0.750–0.799}} {{legend|#D3FF00|0.700–0.749}} {{legend|#FF0|0.650–0.699}} {{legend|#FFD215|0.600–0.649}} {{Col-break}} {{legend|#FFA83C|0.550–0.599}} {{legend|#FF852F|0.500–0.549}} {{legend|#FF5B00|0.450–0.499}} {{legend|#F00|0.400–0.449}} {{legend|#A70000|≤ 0.399}} {{legend|#D9D9D9|Data unavailable}} {{Col-end}} |} ]] گذريل صديءَ دوران '''[[آفريڪا]] جي آبادي''' تيزي سان وڌي آهي ۽ نتيجي طور نوجوانن جي وڏي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي، جن کي ڪجهه آفريقي ملڪن ۾ <small>'''50'''</small> سالن کان گهٽ عمر جي اميد سان وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو آهي. سال <small>2017</small>ع تائين ڪل آبادي هڪ ارب <small>'''25'''</small> ڪروڙ کان وڌيڪ آهي، جن جي واڌ جي شرح <small>'''2.5'''</small> سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آفريقي ملڪ [[نائيجيريا]] آهي جن جي آبادي سال <small>2017</small>ع تائين 19 ڪروڙ 10 لک هي ۽ واڌ جي شرح 2.6 سيڪڙو آهي. <ref name="UN2017">{{حوالو ويب|quote=2017-11-29}}</ref> '''آبادي''': هڪ ارب 25 ڪروڙ 60 لک (2017) جو اندازو '''آبادي جي کثافت''': هڪ في چورس ڪلوميٽر '''آبادي ۾ واڌ''': %2.5 في سال == آبادي ۾ واڌ == == صحت == == نسلي گروهه == == ٻوليون == ==پڻ ڏسو== {{Portal|Africa}} * آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست * فولا ماڻهو * عرب ماڻهو * بانٽو ماڻهو * هائوسا ماڻهو * آفريڪا جي لساني آباديات * آبادي جي لحاظ کان آفريقي ملڪن جي فهرست * دنيا جي آبادي * آفريڪا ۾ مذهب * آفريڪا ۾ اسلام ==حوالا== {{حوالا}} == ٻاهرين لنڪس == hu4of75gkj6ilhkfa0822x02g9tzn3b 376273 376272 2026-05-07T10:05:28Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين لنڪس */ 376273 wikitext text/x-wiki [[File:African_countries_by_HDI_(2020).svg|thumb|260x260 عڪسلون|2020 ۾ [[هيومن ڊويلپمنٽ انڊيڪس|انساني ترقي جي انڊيڪس]] جي لحاظ کان آفريقي ڪائونٽين جو نقشو: {| style="background:transparent;" width="100%" | |- | {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#003C00|≥ 0.900}} {{legend|#007F00|0.850–0.899}} {{legend|#00C400|0.800–0.849}} {{Col-break}} {{legend|#00F900|0.750–0.799}} {{legend|#D3FF00|0.700–0.749}} {{legend|#FF0|0.650–0.699}} {{legend|#FFD215|0.600–0.649}} {{Col-break}} {{legend|#FFA83C|0.550–0.599}} {{legend|#FF852F|0.500–0.549}} {{legend|#FF5B00|0.450–0.499}} {{legend|#F00|0.400–0.449}} {{legend|#A70000|≤ 0.399}} {{legend|#D9D9D9|Data unavailable}} {{Col-end}} |} ]] گذريل صديءَ دوران '''[[آفريڪا]] جي آبادي''' تيزي سان وڌي آهي ۽ نتيجي طور نوجوانن جي وڏي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي، جن کي ڪجهه آفريقي ملڪن ۾ <small>'''50'''</small> سالن کان گهٽ عمر جي اميد سان وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو آهي. سال <small>2017</small>ع تائين ڪل آبادي هڪ ارب <small>'''25'''</small> ڪروڙ کان وڌيڪ آهي، جن جي واڌ جي شرح <small>'''2.5'''</small> سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آفريقي ملڪ [[نائيجيريا]] آهي جن جي آبادي سال <small>2017</small>ع تائين 19 ڪروڙ 10 لک هي ۽ واڌ جي شرح 2.6 سيڪڙو آهي. <ref name="UN2017">{{حوالو ويب|quote=2017-11-29}}</ref> '''آبادي''': هڪ ارب 25 ڪروڙ 60 لک (2017) جو اندازو '''آبادي جي کثافت''': هڪ في چورس ڪلوميٽر '''آبادي ۾ واڌ''': %2.5 في سال == آبادي ۾ واڌ == == صحت == == نسلي گروهه == == ٻوليون == ==پڻ ڏسو== {{Portal|Africa}} * آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست * فولا ماڻهو * عرب ماڻهو * بانٽو ماڻهو * هائوسا ماڻهو * آفريڪا جي لساني آباديات * آبادي جي لحاظ کان آفريقي ملڪن جي فهرست * دنيا جي آبادي * آفريڪا ۾ مذهب * آفريڪا ۾ اسلام ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== ==External links== * {{Commons category inline|Demographics of Africa}} {{Portal|Africa}} [[Category:Demographics of Africa| ]] [[Category:Demographics by continent|Africa]] 49sa8ljvacn18if4uco3rozp30bcjkk 376274 376273 2026-05-07T10:05:58Z Memon2025 21315 376274 wikitext text/x-wiki [[File:African_countries_by_HDI_(2020).svg|thumb|260x260 عڪسلون|2020 ۾ [[هيومن ڊويلپمنٽ انڊيڪس|انساني ترقي جي انڊيڪس]] جي لحاظ کان آفريقي ڪائونٽين جو نقشو: {| style="background:transparent;" width="100%" | |- | {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#003C00|≥ 0.900}} {{legend|#007F00|0.850–0.899}} {{legend|#00C400|0.800–0.849}} {{Col-break}} {{legend|#00F900|0.750–0.799}} {{legend|#D3FF00|0.700–0.749}} {{legend|#FF0|0.650–0.699}} {{legend|#FFD215|0.600–0.649}} {{Col-break}} {{legend|#FFA83C|0.550–0.599}} {{legend|#FF852F|0.500–0.549}} {{legend|#FF5B00|0.450–0.499}} {{legend|#F00|0.400–0.449}} {{legend|#A70000|≤ 0.399}} {{legend|#D9D9D9|Data unavailable}} {{Col-end}} |} ]] گذريل صديءَ دوران '''[[آفريڪا]] جي آبادي''' تيزي سان وڌي آهي ۽ نتيجي طور نوجوانن جي وڏي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي، جن کي ڪجهه آفريقي ملڪن ۾ <small>'''50'''</small> سالن کان گهٽ عمر جي اميد سان وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو آهي. سال <small>2017</small>ع تائين ڪل آبادي هڪ ارب <small>'''25'''</small> ڪروڙ کان وڌيڪ آهي، جن جي واڌ جي شرح <small>'''2.5'''</small> سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آفريقي ملڪ [[نائيجيريا]] آهي جن جي آبادي سال <small>2017</small>ع تائين 19 ڪروڙ 10 لک هي ۽ واڌ جي شرح 2.6 سيڪڙو آهي. <ref name="UN2017">{{حوالو ويب|quote=2017-11-29}}</ref> '''آبادي''': هڪ ارب 25 ڪروڙ 60 لک (2017) جو اندازو '''آبادي جي کثافت''': هڪ في چورس ڪلوميٽر '''آبادي ۾ واڌ''': %2.5 في سال == آبادي ۾ واڌ == == صحت == == نسلي گروهه == == ٻوليون == ==پڻ ڏسو== {{Portal|Africa}} * آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست * فولا ماڻهو * عرب ماڻهو * بانٽو ماڻهو * هائوسا ماڻهو * آفريڪا جي لساني آباديات * آبادي جي لحاظ کان آفريقي ملڪن جي فهرست * دنيا جي آبادي * آفريڪا ۾ مذهب * آفريڪا ۾ اسلام ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== * {{Commons category|Demographics of Africa}} {{Portal|Africa}} [[Category:Demographics of Africa| ]] [[Category:Demographics by continent|Africa]] s5tc0ezw93t7t4497c1r2tsqwvcezv0 376275 376274 2026-05-07T10:08:59Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين لنڪس */ 376275 wikitext text/x-wiki [[File:African_countries_by_HDI_(2020).svg|thumb|260x260 عڪسلون|2020 ۾ [[هيومن ڊويلپمنٽ انڊيڪس|انساني ترقي جي انڊيڪس]] جي لحاظ کان آفريقي ڪائونٽين جو نقشو: {| style="background:transparent;" width="100%" | |- | {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#003C00|≥ 0.900}} {{legend|#007F00|0.850–0.899}} {{legend|#00C400|0.800–0.849}} {{Col-break}} {{legend|#00F900|0.750–0.799}} {{legend|#D3FF00|0.700–0.749}} {{legend|#FF0|0.650–0.699}} {{legend|#FFD215|0.600–0.649}} {{Col-break}} {{legend|#FFA83C|0.550–0.599}} {{legend|#FF852F|0.500–0.549}} {{legend|#FF5B00|0.450–0.499}} {{legend|#F00|0.400–0.449}} {{legend|#A70000|≤ 0.399}} {{legend|#D9D9D9|Data unavailable}} {{Col-end}} |} ]] گذريل صديءَ دوران '''[[آفريڪا]] جي آبادي''' تيزي سان وڌي آهي ۽ نتيجي طور نوجوانن جي وڏي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي، جن کي ڪجهه آفريقي ملڪن ۾ <small>'''50'''</small> سالن کان گهٽ عمر جي اميد سان وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو آهي. سال <small>2017</small>ع تائين ڪل آبادي هڪ ارب <small>'''25'''</small> ڪروڙ کان وڌيڪ آهي، جن جي واڌ جي شرح <small>'''2.5'''</small> سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آفريقي ملڪ [[نائيجيريا]] آهي جن جي آبادي سال <small>2017</small>ع تائين 19 ڪروڙ 10 لک هي ۽ واڌ جي شرح 2.6 سيڪڙو آهي. <ref name="UN2017">{{حوالو ويب|quote=2017-11-29}}</ref> '''آبادي''': هڪ ارب 25 ڪروڙ 60 لک (2017) جو اندازو '''آبادي جي کثافت''': هڪ في چورس ڪلوميٽر '''آبادي ۾ واڌ''': %2.5 في سال == آبادي ۾ واڌ == == صحت == == نسلي گروهه == == ٻوليون == ==پڻ ڏسو== {{Portal|Africa}} * آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست * فولا ماڻهو * عرب ماڻهو * بانٽو ماڻهو * هائوسا ماڻهو * آفريڪا جي لساني آباديات * آبادي جي لحاظ کان آفريقي ملڪن جي فهرست * دنيا جي آبادي * آفريڪا ۾ مذهب * آفريڪا ۾ اسلام ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== * {{Commons category|Demographics of Africa}} {{Portal|Africa}} [[زمرو:آفريڪا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آفريڪا جي آباديات]] enn9oi1f7zovnft3t4n8mtfof4ij36u 376276 376275 2026-05-07T10:12:02Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين لنڪس */ 376276 wikitext text/x-wiki [[File:African_countries_by_HDI_(2020).svg|thumb|260x260 عڪسلون|2020 ۾ [[هيومن ڊويلپمنٽ انڊيڪس|انساني ترقي جي انڊيڪس]] جي لحاظ کان آفريقي ڪائونٽين جو نقشو: {| style="background:transparent;" width="100%" | |- | {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#003C00|≥ 0.900}} {{legend|#007F00|0.850–0.899}} {{legend|#00C400|0.800–0.849}} {{Col-break}} {{legend|#00F900|0.750–0.799}} {{legend|#D3FF00|0.700–0.749}} {{legend|#FF0|0.650–0.699}} {{legend|#FFD215|0.600–0.649}} {{Col-break}} {{legend|#FFA83C|0.550–0.599}} {{legend|#FF852F|0.500–0.549}} {{legend|#FF5B00|0.450–0.499}} {{legend|#F00|0.400–0.449}} {{legend|#A70000|≤ 0.399}} {{legend|#D9D9D9|Data unavailable}} {{Col-end}} |} ]] گذريل صديءَ دوران '''[[آفريڪا]] جي آبادي''' تيزي سان وڌي آهي ۽ نتيجي طور نوجوانن جي وڏي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي، جن کي ڪجهه آفريقي ملڪن ۾ <small>'''50'''</small> سالن کان گهٽ عمر جي اميد سان وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو آهي. سال <small>2017</small>ع تائين ڪل آبادي هڪ ارب <small>'''25'''</small> ڪروڙ کان وڌيڪ آهي، جن جي واڌ جي شرح <small>'''2.5'''</small> سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آفريقي ملڪ [[نائيجيريا]] آهي جن جي آبادي سال <small>2017</small>ع تائين 19 ڪروڙ 10 لک هي ۽ واڌ جي شرح 2.6 سيڪڙو آهي. <ref name="UN2017">{{حوالو ويب|quote=2017-11-29}}</ref> '''آبادي''': هڪ ارب 25 ڪروڙ 60 لک (2017) جو اندازو '''آبادي جي کثافت''': هڪ في چورس ڪلوميٽر '''آبادي ۾ واڌ''': %2.5 في سال == آبادي ۾ واڌ == == صحت == == نسلي گروهه == == ٻوليون == ==پڻ ڏسو== {{Portal|Africa}} * آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست * فولا ماڻهو * عرب ماڻهو * بانٽو ماڻهو * هائوسا ماڻهو * آفريڪا جي لساني آباديات * آبادي جي لحاظ کان آفريقي ملڪن جي فهرست * دنيا جي آبادي * آفريڪا ۾ مذهب * آفريڪا ۾ اسلام ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== * {{Commons category|Demographics of Africa}} {{Portal|Africa}} [[زمرو:آفريڪا]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:آفريڪا جي آباديات]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:زمرا بلحاظ کنڊ]] iib9cccxt2iwik3eu277ry8rtopva5y 376279 376276 2026-05-07T10:14:01Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين لنڪس */ 376279 wikitext text/x-wiki [[File:African_countries_by_HDI_(2020).svg|thumb|260x260 عڪسلون|2020 ۾ [[هيومن ڊويلپمنٽ انڊيڪس|انساني ترقي جي انڊيڪس]] جي لحاظ کان آفريقي ڪائونٽين جو نقشو: {| style="background:transparent;" width="100%" | |- | {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#003C00|≥ 0.900}} {{legend|#007F00|0.850–0.899}} {{legend|#00C400|0.800–0.849}} {{Col-break}} {{legend|#00F900|0.750–0.799}} {{legend|#D3FF00|0.700–0.749}} {{legend|#FF0|0.650–0.699}} {{legend|#FFD215|0.600–0.649}} {{Col-break}} {{legend|#FFA83C|0.550–0.599}} {{legend|#FF852F|0.500–0.549}} {{legend|#FF5B00|0.450–0.499}} {{legend|#F00|0.400–0.449}} {{legend|#A70000|≤ 0.399}} {{legend|#D9D9D9|Data unavailable}} {{Col-end}} |} ]] گذريل صديءَ دوران '''[[آفريڪا]] جي آبادي''' تيزي سان وڌي آهي ۽ نتيجي طور نوجوانن جي وڏي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي، جن کي ڪجهه آفريقي ملڪن ۾ <small>'''50'''</small> سالن کان گهٽ عمر جي اميد سان وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو آهي. سال <small>2017</small>ع تائين ڪل آبادي هڪ ارب <small>'''25'''</small> ڪروڙ کان وڌيڪ آهي، جن جي واڌ جي شرح <small>'''2.5'''</small> سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آفريقي ملڪ [[نائيجيريا]] آهي جن جي آبادي سال <small>2017</small>ع تائين 19 ڪروڙ 10 لک هي ۽ واڌ جي شرح 2.6 سيڪڙو آهي. <ref name="UN2017">{{حوالو ويب|quote=2017-11-29}}</ref> '''آبادي''': هڪ ارب 25 ڪروڙ 60 لک (2017) جو اندازو '''آبادي جي کثافت''': هڪ في چورس ڪلوميٽر '''آبادي ۾ واڌ''': %2.5 في سال == آبادي ۾ واڌ == == صحت == == نسلي گروهه == == ٻوليون == ==پڻ ڏسو== {{Portal|Africa}} * آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست * فولا ماڻهو * عرب ماڻهو * بانٽو ماڻهو * هائوسا ماڻهو * آفريڪا جي لساني آباديات * آبادي جي لحاظ کان آفريقي ملڪن جي فهرست * دنيا جي آبادي * آفريڪا ۾ مذهب * آفريڪا ۾ اسلام ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== * {{Commons category|Demographics of Africa}} {{Portal|Africa}} [[زمرو:آفريڪا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:آفريڪا جي آباديات]] taey3v1u3a0n888t0fhjlzmzl8m5kwv 376280 376279 2026-05-07T10:15:27Z Memon2025 21315 376280 wikitext text/x-wiki [[File:African_countries_by_HDI_(2020).svg|thumb|260x260 عڪسلون|2020 ۾ [[هيومن ڊويلپمنٽ انڊيڪس|انساني ترقي جي انڊيڪس]] جي لحاظ کان آفريقي ڪائونٽين جو نقشو: {| style="background:transparent;" width="100%" | |- | {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#003C00|≥ 0.900}} {{legend|#007F00|0.850–0.899}} {{legend|#00C400|0.800–0.849}} {{Col-break}} {{legend|#00F900|0.750–0.799}} {{legend|#D3FF00|0.700–0.749}} {{legend|#FF0|0.650–0.699}} {{legend|#FFD215|0.600–0.649}} {{Col-break}} {{legend|#FFA83C|0.550–0.599}} {{legend|#FF852F|0.500–0.549}} {{legend|#FF5B00|0.450–0.499}} {{legend|#F00|0.400–0.449}} {{legend|#A70000|≤ 0.399}} {{legend|#D9D9D9|Data unavailable}} {{Col-end}} |} ]] گذريل صديءَ دوران '''[[آفريڪا]] جي آبادي''' تيزي سان وڌي آهي ۽ نتيجي طور نوجوانن جي وڏي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي، جن کي ڪجهه آفريقي ملڪن ۾ <small>'''50'''</small> سالن کان گهٽ عمر جي اميد سان وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو آهي. سال <small>2017</small>ع تائين ڪل آبادي هڪ ارب <small>'''25'''</small> ڪروڙ کان وڌيڪ آهي، جن جي واڌ جي شرح <small>'''2.5'''</small> سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آفريقي ملڪ [[نائيجيريا]] آهي جن جي آبادي سال <small>2017</small>ع تائين 19 ڪروڙ 10 لک هي ۽ واڌ جي شرح 2.6 سيڪڙو آهي. <ref name="UN2017">{{حوالو ويب|quote=2017-11-29}}</ref> '''آبادي''': هڪ ارب 25 ڪروڙ 60 لک (2017) جو اندازو '''آبادي جي کثافت''': هڪ في چورس ڪلوميٽر '''آبادي ۾ واڌ''': %2.5 في سال == آبادي ۾ واڌ == == صحت == == نسلي گروهه == == ٻوليون == ==پڻ ڏسو== {{Portal|Africa}} * آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست * [[فولا قبيلو|فولا ماڻهو]] * [[عرب|عرب ماڻهو]] * بانٽو ماڻهو * هائوسا ماڻهو * آفريڪا جي لساني آباديات * آبادي جي لحاظ کان آفريقي ملڪن جي فهرست * دنيا جي آبادي * آفريڪا ۾ مذهب * [[آفريڪا ۾ اسلام]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== * {{Commons category|Demographics of Africa}} {{Portal|Africa}} [[زمرو:آفريڪا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:آفريڪا جي آباديات]] 648g4mmamsxu7lydevp8wyg26904lf6 376281 376280 2026-05-07T10:31:44Z Memon2025 21315 /* ٻوليون */ 376281 wikitext text/x-wiki [[File:African_countries_by_HDI_(2020).svg|thumb|260x260 عڪسلون|2020 ۾ [[هيومن ڊويلپمنٽ انڊيڪس|انساني ترقي جي انڊيڪس]] جي لحاظ کان آفريقي ڪائونٽين جو نقشو: {| style="background:transparent;" width="100%" | |- | {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#003C00|≥ 0.900}} {{legend|#007F00|0.850–0.899}} {{legend|#00C400|0.800–0.849}} {{Col-break}} {{legend|#00F900|0.750–0.799}} {{legend|#D3FF00|0.700–0.749}} {{legend|#FF0|0.650–0.699}} {{legend|#FFD215|0.600–0.649}} {{Col-break}} {{legend|#FFA83C|0.550–0.599}} {{legend|#FF852F|0.500–0.549}} {{legend|#FF5B00|0.450–0.499}} {{legend|#F00|0.400–0.449}} {{legend|#A70000|≤ 0.399}} {{legend|#D9D9D9|Data unavailable}} {{Col-end}} |} ]] گذريل صديءَ دوران '''[[آفريڪا]] جي آبادي''' تيزي سان وڌي آهي ۽ نتيجي طور نوجوانن جي وڏي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي، جن کي ڪجهه آفريقي ملڪن ۾ <small>'''50'''</small> سالن کان گهٽ عمر جي اميد سان وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو آهي. سال <small>2017</small>ع تائين ڪل آبادي هڪ ارب <small>'''25'''</small> ڪروڙ کان وڌيڪ آهي، جن جي واڌ جي شرح <small>'''2.5'''</small> سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آفريقي ملڪ [[نائيجيريا]] آهي جن جي آبادي سال <small>2017</small>ع تائين 19 ڪروڙ 10 لک هي ۽ واڌ جي شرح 2.6 سيڪڙو آهي. <ref name="UN2017">{{حوالو ويب|quote=2017-11-29}}</ref> '''آبادي''': هڪ ارب 25 ڪروڙ 60 لک (2017) جو اندازو '''آبادي جي کثافت''': هڪ في چورس ڪلوميٽر '''آبادي ۾ واڌ''': %2.5 في سال == آبادي ۾ واڌ == == صحت == == نسلي گروهه == ==ٻوليون== {{main|Languages of Africa}} {{ethnolinguistic groups in Africa}} There are three major linguistic phyla native to Africa: [[Niger–Congo languages]] (including [[Bantu languages|Bantu]]) in [[West Africa|West]], [[Central Africa|Central]], [[Southeast Africa|Southeast]] and [[Southern Africa]]; [[Nilo-Saharan languages]] (unity debated) spoken from [[Tanzania]] to [[Sudan]] and from [[Chad]] to [[Mali]]; [[Khoisan languages]] (probably no phylogenetic unit, see [[Khoe languages]]), concentrated in the [[Kalahari Desert]] of [[Namibia]] and [[Botswana]]; There are several other small families and [[language isolate]]s, as well as languages that have [[Unclassified language|yet to be classified]]. In addition, the [[Afroasiatic languages]] are spread throughout [[Western Asia]], [[North Africa]], the [[Horn of Africa]] and parts of the [[Sahel]]. The [[Afroasiatic Urheimat|Afroasiatic homeland]] may be either in Western Asia or in Africa. More recently introduced to Africa are [[Austronesian languages]] spoken in [[Madagascar]], as well as [[Indo-European languages]] spoken in [[South Africa]] and [[Namibia]] ([[Afrikaans]], [[English language|English]], [[German language|German]]), which were used as [[lingua francas]] in former [[colonial empire|European colonies]]. The total number of languages natively spoken in Africa is variously estimated (depending on the delineation of [[language]] vs. [[dialect]]) at between 1,250 and 2,100,<ref>{{cite book|title=African Languages: an Introduction|editor-last=Heine|editor-first=Bernd|editor2-last=Heine|editor2-first=Bernd|publisher=Cambridge University Press|year=2000}}</ref> and by some counts at "over 3,000",<ref>{{cite book|title=The Language of African Literature|page=ix|editor-last=Epstein|editor-first=Edmund L.|editor2-last=Kole|editor2-first=Robert|publisher=Africa World Press|year=1998|isbn=0-86543-534-0|quote=Africa is incredibly rich in language&mdash;over 3,000 indigenous languages by some counts, and many creoles, pidgins, and lingua francas.|url=https://books.google.com/books?id=XkkrDH27jmIC&pg=PR9|accessdate=2011-06-23}}</ref> [[Nigeria]] alone has over 500 languages (according to the count of [[SIL Ethnologue]]),<ref>{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=nigeria |title=Ethnologue report for Nigeria |work=Ethnologue Languages of the World}}</ref> Around a hundred languages are widely used for inter-ethnic communication. [[Varieties of Arabic|Arabic]], [[Somali language|Somali]], [[Berber languages|Berber]], [[Amharic]], [[Oromo language|Oromo]], [[Igbo language|Igbo]], [[Swahili language|Swahili]], [[Hausa language|Hausa]], [[Manding languages|Manding]], [[Fulani language|Fulani]] and [[Yoruba language|Yoruba]] are spoken by tens of millions of people. Twelve [[dialect cluster]]s (which may group up to a hundred linguistic varieties) are spoken by 75 percent, and fifteen by 85 percent, of Africans as a first or additional language.<ref>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/media/hdr04_complete.pdf |title=Human Development Report 2004 |year=2004 |publisher=United Nations Development Programme}}</ref> [[Niger–Congo languages|Niger–Congo]] is the largest phylum of African languages, with more than 500 million speakers (2017); it is dominated by the [[Bantu languages|Bantu]] branch, spread throughout sub-Saharan Africa in the [[Bantu expansion]], Bantu speakers accounting for about half of Niger–Congo speakers. [[Arabic]] is the most widely spoken single language in Africa by far, with a population of [[Arab Africa]] of the order of 330 million (2017). Other Afroasiatic languages are spoken by of the order of 100 million speakers in Africa (2017). [[Nilo-Saharan languages|Nilo-Saharan]] are spoken by of the order of 100 million speakers (2017). [[Khoisan]] groups a number of mostly endangered [[click language]]s, the largest being [[Khoekhoe language|Khoekhoe]] with of the order of 300,000 speakers (2016). ==پڻ ڏسو== {{Portal|Africa}} * آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست * [[فولا قبيلو|فولا ماڻهو]] * [[عرب|عرب ماڻهو]] * بانٽو ماڻهو * هائوسا ماڻهو * آفريڪا جي لساني آباديات * آبادي جي لحاظ کان آفريقي ملڪن جي فهرست * دنيا جي آبادي * آفريڪا ۾ مذهب * [[آفريڪا ۾ اسلام]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== * {{Commons category|Demographics of Africa}} {{Portal|Africa}} [[زمرو:آفريڪا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:آفريڪا جي آباديات]] jp7mkvpax149i3757n7fad7ot3tdtmt 376282 376281 2026-05-07T10:35:06Z Memon2025 21315 376282 wikitext text/x-wiki [[File:African_countries_by_HDI_(2020).svg|thumb|260x260 عڪسلون|2020 ۾ [[هيومن ڊويلپمنٽ انڊيڪس|انساني ترقي جي انڊيڪس]] جي لحاظ کان آفريقي ڪائونٽين جو نقشو: {| style="background:transparent;" width="100%" | |- | {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#003C00|≥ 0.900}} {{legend|#007F00|0.850–0.899}} {{legend|#00C400|0.800–0.849}} {{Col-break}} {{legend|#00F900|0.750–0.799}} {{legend|#D3FF00|0.700–0.749}} {{legend|#FF0|0.650–0.699}} {{legend|#FFD215|0.600–0.649}} {{Col-break}} {{legend|#FFA83C|0.550–0.599}} {{legend|#FF852F|0.500–0.549}} {{legend|#FF5B00|0.450–0.499}} {{legend|#F00|0.400–0.449}} {{legend|#A70000|≤ 0.399}} {{legend|#D9D9D9|Data unavailable}} {{Col-end}} |} ]] گذريل صديءَ دوران '''[[آفريڪا]] جي آبادي''' تيزي سان وڌي آهي ۽ نتيجي طور نوجوانن جي وڏي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي، جن کي ڪجهه آفريقي ملڪن ۾ <small>'''50'''</small> سالن کان گهٽ عمر جي اميد سان وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو آهي. سال <small>2017</small>ع تائين ڪل آبادي هڪ ارب <small>'''25'''</small> ڪروڙ کان وڌيڪ آهي، جن جي واڌ جي شرح <small>'''2.5'''</small> سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آفريقي ملڪ [[نائيجيريا]] آهي جن جي آبادي سال <small>2017</small>ع تائين 19 ڪروڙ 10 لک هي ۽ واڌ جي شرح 2.6 سيڪڙو آهي. <ref name="UN2017">{{حوالو ويب|quote=2017-11-29}}</ref> '''آبادي''': هڪ ارب 25 ڪروڙ 60 لک (2017) جو اندازو '''آبادي جي کثافت''': هڪ في چورس ڪلوميٽر '''آبادي ۾ واڌ''': %2.5 في سال == آبادي ۾ واڌ == == صحت == ==نسلي گروهه== {{main|List of ethnic groups of Africa}} {{Further|Languages of Africa}} <!-- for actual ethnic groups --> [[File:San tribesman.jpg|upright|thumb|[[San people|San]] man from [[Botswana]].]] [[File:Kwarastatedrummers.jpg|thumb|upright|[[Yoruba music|Yoruba]] drummers in [[Kwara State]], [[Nigeria]] (2004).]] [[File:Mongo family in Equateur Province.jpg|thumb|[[Mongo people|Mongo]] family in the [[Province of Équateur]], [[Democratic Republic of the Congo|DRC]]]] Speakers of [[Bantu languages]] (part of the [[Niger–Congo languages|Niger–Congo]] family) predominate in southern, central and southeast Africa. The [[Bantu peoples|Bantu]] farmers from West Africa's inland savanna progressively expanded over most of Africa.<ref>Luc-Normand Tellier (2009). "''[https://books.google.com/books?id=cXuCjDbxC1YC&pg=&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Urban world history: an economic and geographical perspective]''". PUQ. p.204. {{ISBN|2-7605-1588-5}}</ref> But there are also several [[Nilotic]] groups in [[South Sudan]] and East Africa, the mixed [[Swahili people]] on the [[Swahili Coast]], and a few remaining [[Indigenous peoples of Africa|indigenous]] Khoisan ([[San people|San]] and [[Khoikhoi]]) and [[Pygmy]] peoples in southern and central Africa, respectively. Bantu-speaking Africans also predominate in Gabon and Equatorial Guinea, and are found in parts of southern Cameroon. In the [[Kalahari Desert]] of [[Southern Africa]], the distinct people known as the "San" have long been present. Together with the [[Khoikhoi]], they form the [[Khoisan]]. The San are the pre-Bantu indigenous people of southern Africa, while Pygmies are the pre-Bantu indigenous African peoples of Central Africa.<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article402970.ece Pygmies struggle to survive in war zone where abuse is routine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525095020/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article402970.ece |date=25 May 2010 }}. Times Online. 16 December 2004.</ref> The peoples of [[West Africa]] primarily speak [[Niger–Congo languages]] belonging mostly, though not exclusively, to its non-[[Bantu languages|Bantu]] branches, though some [[Nilo-Saharan languages|Nilo-Saharan]] and [[Afroasiatic languages|Afroasiatic]]-speaking groups are also found. The Niger–Congo-speaking [[Yoruba people|Yoruba]], [[Igbo people|Igbo]], [[Fulani people|Fulani]], [[Akan people|Akan]] and [[Wolof people|Wolof]] ethnic groups are the largest and most influential. In the central Sahara, [[Mandinka people|Mandinka]] or [[Mandé peoples|Mande]] groups are most significant. [[Chadic languages|Chadic]]-speaking groups, including the [[Hausa people|Hausa]], are found in the more northerly parts of the region nearest to the Sahara and [[Nilo-Saharan]] communities such as the [[Kanuri people|Kanuri]],<ref name="cia.gov">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=27 December 2013|archive-date=29 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081848/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html|url-status=dead}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=27 December 2013|archive-date=24 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200424124158/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html|url-status=dead}}</ref> [[Zarma people|Zarma]]<ref name="ReferenceA"/> and [[Songhai people|Songhai]]<ref name="ReferenceA"/><ref name="ReferenceB">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=27 December 2013|archive-date=10 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151110042640/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html|url-status=dead}}</ref> are present in eastern parts of West Africa bordering [[Central Africa]]. The peoples of North Africa comprise three main groups: [[Berbers]] in the northwest, [[Egyptians]] and [[Libyans]] in northeast, and [[Nilo-Saharan]]-speaking peoples in the east. The [[Muslim]] settlers who arrived in the 7th century introduced the [[Arabic]] language and [[Islam]] to the region, initiating a process of linguistic [[Arabization]] of the region's inhabitants. The Semitic [[Phoenicia]]ns (who founded [[Carthage]]) and [[Hyksos]], the Indo-Iranian [[Alans]], the Indo-European [[Ancient Greece|Greeks]], [[Ancient Rome|Romans]] and [[Vandals]] settled in North Africa as well. [[Berber languages|Berber]]-speaking populations still make significant communities within [[Morocco]] and [[Algeria]] and are still also present in smaller numbers in [[Tunisia]] and [[Libya]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3509799.stm Q&A: The Berbers]. BBC News. 12 March 2004.</ref> The Berber-speaking [[Tuareg people|Tuareg]] and other often-[[nomad]]ic peoples are the principal inhabitants of the Saharan interior of North Africa. In Mauritania, there is a small Berber community and Niger–Congo-speaking peoples in the South, though in both regions Arabic and Arab culture predominates. In Sudan, although Arabic and Arab culture predominates, it is also inhabited by originally Nilo-Saharan-speaking groups such as the [[Nubians]], [[Fur]], [[Masalit people|Masalit]] and [[Zaghawa people|Zaghawa]]<ref name="John A. Shoup 2011 p. 333">John A. Shoup, Ethnic Groups of Africa and the Middle East (2011), p. 333, {{ISBN|159884363X}}: "The Zaghawa is one of the major divisions of the Beri peoples who live in western Sudan and eastern Chad, and their language, also called Zaghawa, belongs to the Saharan branch of the Nilo-Saharan language group."</ref> who over the centuries have variously intermixed with migrants from the Arabian peninsula. Small communities of Afro-Asiatic-speaking [[Beja people|Beja]] nomads can also be found in Egypt and Sudan. [[File:Bedscha.jpg|thumb|200px|[[Beja people|Beja]] nomads from [[Northeast Africa]]]] In the [[Horn of Africa]], [[Afro-Asiatic languages|Afro-Asiatic]]-speaking groups predominate. [[Ethiopia]]n and [[Eritrea]]n groups like the [[Amhara people|Amhara]] and [[Tigray-Tigrinya people|Tigrayans]] (collectively known as [[Habesha people|Habesha]]) speak languages from the [[Semitic languages|Semitic]] branch of Afro-Asiatic language family, while the [[Oromo people|Oromo]] and [[Somali people|Somali]] speak languages from the [[Cushitic]] branch of Afro-Asiatic. In southern Ethiopia and Eritrea, Nilotic peoples related to those in South Sudan are also found, while Bantu and Khoisan ethnic minorities inhabit parts of southern Somalia. [[File:Boerfamily1886.jpg|thumb|right|200px|An [[Afrikaner]] family from [[South Africa]], 1886.]] Prior to the [[decolonization]] movements of the post-[[World War II]] era, [[Ethnic groups of Europe|Europeans]] were represented in every part of Africa.<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,901759-3,00.html "We Want Our Country" (3 of 10)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130723000220/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,901759-3,00.html |date=23 July 2013 }}. Time. 5 November 1965</ref> Decolonisation during the 1960s and 1970s often resulted in the mass emigration of European-descended settlers out of Africa&nbsp;– especially from Algeria and Morocco (1.6 million ''[[Pied-noir|pieds-noirs]]'' in North Africa),<ref>Raimondo Cagiano De Azevedo (1994). ''"[https://books.google.com/books?id=N8VHizsqaH0C&pg=PA25&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Migration and development co-operation.]"''. Council of Europe. p.25. {{ISBN|92-871-2611-9}}</ref> Kenya, Congo,<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,826488-4,00.html Jungle Shipwreck] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130722210703/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,826488-4,00.html |date=22 July 2013 }}. ''Time.'' 25 July 1960</ref> Rhodesia, Mozambique and Angola.<ref>[http://www.economist.com/world/mideast-africa/displayStory.cfm?story_id=12079340 Flight from Angola], ''The Economist '', 16 August 1975</ref> By the end of 1977, more than one million Portuguese were thought to have returned from Africa.<ref>[http://countrystudies.us/portugal/48.htm Portugal - Emigration], Eric Solsten, ed. Portugal: A Country Study. Washington: GPO for the Library of Congress, 1993.</ref> Nevertheless, [[White Africans of European ancestry|White Africans]] remain a minority in many African states, particularly [[South Africa]], [[Zimbabwe]], [[Namibia]] and [[Réunion]].<ref>{{Cite book | first = John A. | last = Holm | title = Pidgins and Creoles: References survey | url = https://books.google.com/books?id=PcD7p9y3EIcC&pg=PA394 | publisher = Cambridge University Press | year = 1989 | page = 394 | isbn = 0-521-35940-6}}</ref> The African country with the largest native European African population is [[South Africa]].<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html#People South Africa: People: Ethnic Groups.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200621164208/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html#People |date=21 June 2020 }} World Factbook of CIA</ref> The [[Afrikaner]]s, the [[British diaspora in Africa|British diaspora]] and the [[Coloured]]s are the largest native European-descended groups in Africa today. Native European colonization also brought sizable groups of [[Asian people|Asians]], particularly people from the [[Indian subcontinent]], to British colonies. Large [[Non-resident Indian and person of Indian origin|Indian communities]] are found in South Africa, and smaller ones are present in Kenya, Tanzania, and some other southern and East African countries. The large [[Indians in Uganda|Indian community in Uganda]] was [[Expulsion of Asians in Uganda in 1972|expelled]] by the dictator [[Idi Amin]] in 1972, though many have since returned. The islands in the Indian Ocean are also populated primarily by people of Asian origin, often mixed with Africans and Europeans. The [[Malagasy people]] of [[Madagascar]] are [[Austronesian people]] and native [[Africa]]n people, but those along the coast are generally mixed with Bantu, Arab, Indian and European origins. Malay and Indian ancestries are also important components in the group of people known in South Africa as [[Cape Coloured]]s (people with origins in two or more races and continents). Beginning with the 21st century many Hispanics, primarily Mexicans, Central Americans, Chileans, Peruvians, and Colombians, have immigrated to Africa. Around 500,000 Hispanics have immigrated to Africa, most of whom live in South Africa, Kenya, Nigeria, Uganda, and Ghana. During the 20th century, small but economically important communities of [[Demographics of Lebanon#The Lebanese Diaspora|Lebanese]] and [[Overseas Chinese|Chinese]]<ref name=Africa>"[http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=690 China and Africa: Stronger Economic Ties Mean More Migration]". By Malia Politzer, ''Migration Information Source''. August 2008.</ref> have also developed in the larger coastal cities of [[West Africa|West]] and East Africa, respectively.<ref>"[http://www1.voanews.com/english/news/a-13-2007-07-10-voa46.html Lebanese Immigrants Boost West African Commerce]", By Naomi Schwarz, VOANews.com, 10 July 2007</ref> ==ٻوليون== {{main|Languages of Africa}} {{ethnolinguistic groups in Africa}} There are three major linguistic phyla native to Africa: [[Niger–Congo languages]] (including [[Bantu languages|Bantu]]) in [[West Africa|West]], [[Central Africa|Central]], [[Southeast Africa|Southeast]] and [[Southern Africa]]; [[Nilo-Saharan languages]] (unity debated) spoken from [[Tanzania]] to [[Sudan]] and from [[Chad]] to [[Mali]]; [[Khoisan languages]] (probably no phylogenetic unit, see [[Khoe languages]]), concentrated in the [[Kalahari Desert]] of [[Namibia]] and [[Botswana]]; There are several other small families and [[language isolate]]s, as well as languages that have [[Unclassified language|yet to be classified]]. In addition, the [[Afroasiatic languages]] are spread throughout [[Western Asia]], [[North Africa]], the [[Horn of Africa]] and parts of the [[Sahel]]. The [[Afroasiatic Urheimat|Afroasiatic homeland]] may be either in Western Asia or in Africa. More recently introduced to Africa are [[Austronesian languages]] spoken in [[Madagascar]], as well as [[Indo-European languages]] spoken in [[South Africa]] and [[Namibia]] ([[Afrikaans]], [[English language|English]], [[German language|German]]), which were used as [[lingua francas]] in former [[colonial empire|European colonies]]. The total number of languages natively spoken in Africa is variously estimated (depending on the delineation of [[language]] vs. [[dialect]]) at between 1,250 and 2,100,<ref>{{cite book|title=African Languages: an Introduction|editor-last=Heine|editor-first=Bernd|editor2-last=Heine|editor2-first=Bernd|publisher=Cambridge University Press|year=2000}}</ref> and by some counts at "over 3,000",<ref>{{cite book|title=The Language of African Literature|page=ix|editor-last=Epstein|editor-first=Edmund L.|editor2-last=Kole|editor2-first=Robert|publisher=Africa World Press|year=1998|isbn=0-86543-534-0|quote=Africa is incredibly rich in language&mdash;over 3,000 indigenous languages by some counts, and many creoles, pidgins, and lingua francas.|url=https://books.google.com/books?id=XkkrDH27jmIC&pg=PR9|accessdate=2011-06-23}}</ref> [[Nigeria]] alone has over 500 languages (according to the count of [[SIL Ethnologue]]),<ref>{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=nigeria |title=Ethnologue report for Nigeria |work=Ethnologue Languages of the World}}</ref> Around a hundred languages are widely used for inter-ethnic communication. [[Varieties of Arabic|Arabic]], [[Somali language|Somali]], [[Berber languages|Berber]], [[Amharic]], [[Oromo language|Oromo]], [[Igbo language|Igbo]], [[Swahili language|Swahili]], [[Hausa language|Hausa]], [[Manding languages|Manding]], [[Fulani language|Fulani]] and [[Yoruba language|Yoruba]] are spoken by tens of millions of people. Twelve [[dialect cluster]]s (which may group up to a hundred linguistic varieties) are spoken by 75 percent, and fifteen by 85 percent, of Africans as a first or additional language.<ref>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/media/hdr04_complete.pdf |title=Human Development Report 2004 |year=2004 |publisher=United Nations Development Programme}}</ref> [[Niger–Congo languages|Niger–Congo]] is the largest phylum of African languages, with more than 500 million speakers (2017); it is dominated by the [[Bantu languages|Bantu]] branch, spread throughout sub-Saharan Africa in the [[Bantu expansion]], Bantu speakers accounting for about half of Niger–Congo speakers. [[Arabic]] is the most widely spoken single language in Africa by far, with a population of [[Arab Africa]] of the order of 330 million (2017). Other Afroasiatic languages are spoken by of the order of 100 million speakers in Africa (2017). [[Nilo-Saharan languages|Nilo-Saharan]] are spoken by of the order of 100 million speakers (2017). [[Khoisan]] groups a number of mostly endangered [[click language]]s, the largest being [[Khoekhoe language|Khoekhoe]] with of the order of 300,000 speakers (2016). ==پڻ ڏسو== {{Portal|Africa}} * آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست * [[فولا قبيلو|فولا ماڻهو]] * [[عرب|عرب ماڻهو]] * بانٽو ماڻهو * هائوسا ماڻهو * آفريڪا جي لساني آباديات * آبادي جي لحاظ کان آفريقي ملڪن جي فهرست * دنيا جي آبادي * آفريڪا ۾ مذهب * [[آفريڪا ۾ اسلام]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== * {{Commons category|Demographics of Africa}} {{Portal|Africa}} [[زمرو:آفريڪا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:آفريڪا جي آباديات]] pbodr2rzq2xp9grl4x6ivenvxzi1s2t 376283 376282 2026-05-07T10:43:57Z Memon2025 21315 376283 wikitext text/x-wiki [[File:African_countries_by_HDI_(2020).svg|thumb|260x260 عڪسلون|2020 ۾ [[هيومن ڊويلپمنٽ انڊيڪس|انساني ترقي جي انڊيڪس]] جي لحاظ کان آفريقي ڪائونٽين جو نقشو: {| style="background:transparent;" width="100%" | |- | {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#003C00|≥ 0.900}} {{legend|#007F00|0.850–0.899}} {{legend|#00C400|0.800–0.849}} {{Col-break}} {{legend|#00F900|0.750–0.799}} {{legend|#D3FF00|0.700–0.749}} {{legend|#FF0|0.650–0.699}} {{legend|#FFD215|0.600–0.649}} {{Col-break}} {{legend|#FFA83C|0.550–0.599}} {{legend|#FF852F|0.500–0.549}} {{legend|#FF5B00|0.450–0.499}} {{legend|#F00|0.400–0.449}} {{legend|#A70000|≤ 0.399}} {{legend|#D9D9D9|Data unavailable}} {{Col-end}} |} ]] گذريل صديءَ دوران '''[[آفريڪا]] جي آبادي''' تيزي سان وڌي آهي ۽ نتيجي طور نوجوانن جي وڏي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي، جن کي ڪجهه آفريقي ملڪن ۾ <small>'''50'''</small> سالن کان گهٽ عمر جي اميد سان وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو آهي. سال <small>2017</small>ع تائين ڪل آبادي هڪ ارب <small>'''25'''</small> ڪروڙ کان وڌيڪ آهي، جن جي واڌ جي شرح <small>'''2.5'''</small> سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آفريقي ملڪ [[نائيجيريا]] آهي جن جي آبادي سال <small>2017</small>ع تائين 19 ڪروڙ 10 لک هي ۽ واڌ جي شرح 2.6 سيڪڙو آهي. <ref name="UN2017">{{حوالو ويب|quote=2017-11-29}}</ref> '''آبادي''': هڪ ارب 25 ڪروڙ 60 لک (2017) جو اندازو '''آبادي جي کثافت''': هڪ في چورس ڪلوميٽر '''آبادي ۾ واڌ''': %2.5 في سال == آبادي ۾ واڌ == == صحت == ==نسلي گروهه== {{main|آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست}} {{Further|آفريڪا جون ٻوليون}} <!-- for actual ethnic groups --> [[File:San tribesman.jpg|upright|thumb|[[سان ماڻهو|سان]] ماڻهو [[بوٽسوانا]] مان]] [[File:Kwarastatedrummers.jpg|thumb|upright|[[يوروبا]] ڊرم وڄائيندڙ [[ڪوارا رياست]]، [[نائيجيريا]] (2004)]] [[File:Mongo family in Equateur Province.jpg|thumb|[[مونگو ماڻهو|مونگو]] خاندان [[صوبو ايڪويٽر]]، [[ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف دي ڪانگو]] ۾ ]] [[بانٽو ٻوليون]] جا ڳالهائيندڙ ([[نائيجر-ڪانگو ٻوليون|نائيجر-ڪانگو]] خاندان جو حصو) ڏکڻ، مرڪزي ۽ ڏکڻ اوڀر آفريڪا ۾ غالب آهن. اولهه آفريڪا جي اندروني سوانا جا [[بانٽو ماڻهو|بانٽو]] هاري آهستي آهستي آفريڪا جي اڪثر حصي تي وڌيا.<ref>Luc-Normand Tellier (2009). "''[https://books.google.com/books?id=cXuCjDbxC1YC&pg=&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Urban world history: an economic and geographical perspective]''". PUQ. p.204. {{ISBN|2-7605-1588-5}}</ref> But there are also several [[Nilotic]] groups in [[South Sudan]] and East Africa, the mixed [[Swahili people]] on the [[Swahili Coast]], and a few remaining [[Indigenous peoples of Africa|indigenous]] Khoisan ([[San people|San]] and [[Khoikhoi]]) and [[Pygmy]] peoples in southern and central Africa, respectively. Bantu-speaking Africans also predominate in Gabon and Equatorial Guinea, and are found in parts of southern Cameroon. In the [[Kalahari Desert]] of [[Southern Africa]], the distinct people known as the "San" have long been present. Together with the [[Khoikhoi]], they form the [[Khoisan]]. The San are the pre-Bantu indigenous people of southern Africa, while Pygmies are the pre-Bantu indigenous African peoples of Central Africa.<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article402970.ece Pygmies struggle to survive in war zone where abuse is routine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525095020/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article402970.ece |date=25 May 2010 }}. Times Online. 16 December 2004.</ref> The peoples of [[West Africa]] primarily speak [[Niger–Congo languages]] belonging mostly, though not exclusively, to its non-[[Bantu languages|Bantu]] branches, though some [[Nilo-Saharan languages|Nilo-Saharan]] and [[Afroasiatic languages|Afroasiatic]]-speaking groups are also found. The Niger–Congo-speaking [[Yoruba people|Yoruba]], [[Igbo people|Igbo]], [[Fulani people|Fulani]], [[Akan people|Akan]] and [[Wolof people|Wolof]] ethnic groups are the largest and most influential. In the central Sahara, [[Mandinka people|Mandinka]] or [[Mandé peoples|Mande]] groups are most significant. [[Chadic languages|Chadic]]-speaking groups, including the [[Hausa people|Hausa]], are found in the more northerly parts of the region nearest to the Sahara and [[Nilo-Saharan]] communities such as the [[Kanuri people|Kanuri]],<ref name="cia.gov">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=27 December 2013|archive-date=29 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081848/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html|url-status=dead}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=27 December 2013|archive-date=24 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200424124158/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html|url-status=dead}}</ref> [[Zarma people|Zarma]]<ref name="ReferenceA" /> and [[Songhai people|Songhai]]<ref name="ReferenceA" /><ref name="ReferenceB">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=27 December 2013|archive-date=10 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151110042640/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html|url-status=dead}}</ref> are present in eastern parts of West Africa bordering [[Central Africa]]. The peoples of North Africa comprise three main groups: [[Berbers]] in the northwest, [[Egyptians]] and [[Libyans]] in northeast, and [[Nilo-Saharan]]-speaking peoples in the east. The [[Muslim]] settlers who arrived in the 7th century introduced the [[Arabic]] language and [[Islam]] to the region, initiating a process of linguistic [[Arabization]] of the region's inhabitants. The Semitic [[Phoenicia]]ns (who founded [[Carthage]]) and [[Hyksos]], the Indo-Iranian [[Alans]], the Indo-European [[Ancient Greece|Greeks]], [[Ancient Rome|Romans]] and [[Vandals]] settled in North Africa as well. [[Berber languages|Berber]]-speaking populations still make significant communities within [[Morocco]] and [[Algeria]] and are still also present in smaller numbers in [[Tunisia]] and [[Libya]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3509799.stm Q&A: The Berbers]. BBC News. 12 March 2004.</ref> The Berber-speaking [[Tuareg people|Tuareg]] and other often-[[nomad]]ic peoples are the principal inhabitants of the Saharan interior of North Africa. In Mauritania, there is a small Berber community and Niger–Congo-speaking peoples in the South, though in both regions Arabic and Arab culture predominates. In Sudan, although Arabic and Arab culture predominates, it is also inhabited by originally Nilo-Saharan-speaking groups such as the [[Nubians]], [[Fur]], [[Masalit people|Masalit]] and [[Zaghawa people|Zaghawa]]<ref name="John A. Shoup 2011 p. 333">John A. Shoup, Ethnic Groups of Africa and the Middle East (2011), p. 333, {{ISBN|159884363X}}: "The Zaghawa is one of the major divisions of the Beri peoples who live in western Sudan and eastern Chad, and their language, also called Zaghawa, belongs to the Saharan branch of the Nilo-Saharan language group."</ref> who over the centuries have variously intermixed with migrants from the Arabian peninsula. Small communities of Afro-Asiatic-speaking [[Beja people|Beja]] nomads can also be found in Egypt and Sudan. [[File:Bedscha.jpg|thumb|200px|[[Beja people|Beja]] nomads from [[Northeast Africa]]]] In the [[Horn of Africa]], [[Afro-Asiatic languages|Afro-Asiatic]]-speaking groups predominate. [[Ethiopia]]n and [[Eritrea]]n groups like the [[Amhara people|Amhara]] and [[Tigray-Tigrinya people|Tigrayans]] (collectively known as [[Habesha people|Habesha]]) speak languages from the [[Semitic languages|Semitic]] branch of Afro-Asiatic language family, while the [[Oromo people|Oromo]] and [[Somali people|Somali]] speak languages from the [[Cushitic]] branch of Afro-Asiatic. In southern Ethiopia and Eritrea, Nilotic peoples related to those in South Sudan are also found, while Bantu and Khoisan ethnic minorities inhabit parts of southern Somalia. [[File:Boerfamily1886.jpg|thumb|right|200px|An [[Afrikaner]] family from [[South Africa]], 1886.]] Prior to the [[decolonization]] movements of the post-[[World War II]] era, [[Ethnic groups of Europe|Europeans]] were represented in every part of Africa.<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,901759-3,00.html "We Want Our Country" (3 of 10)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130723000220/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,901759-3,00.html |date=23 July 2013 }}. Time. 5 November 1965</ref> Decolonisation during the 1960s and 1970s often resulted in the mass emigration of European-descended settlers out of Africa&nbsp;– especially from Algeria and Morocco (1.6 million ''[[Pied-noir|pieds-noirs]]'' in North Africa),<ref>Raimondo Cagiano De Azevedo (1994). ''"[https://books.google.com/books?id=N8VHizsqaH0C&pg=PA25&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Migration and development co-operation.]"''. Council of Europe. p.25. {{ISBN|92-871-2611-9}}</ref> Kenya, Congo,<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,826488-4,00.html Jungle Shipwreck] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130722210703/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,826488-4,00.html |date=22 July 2013 }}. ''Time.'' 25 July 1960</ref> Rhodesia, Mozambique and Angola.<ref>[http://www.economist.com/world/mideast-africa/displayStory.cfm?story_id=12079340 Flight from Angola], ''The Economist '', 16 August 1975</ref> By the end of 1977, more than one million Portuguese were thought to have returned from Africa.<ref>[http://countrystudies.us/portugal/48.htm Portugal - Emigration], Eric Solsten, ed. Portugal: A Country Study. Washington: GPO for the Library of Congress, 1993.</ref> Nevertheless, [[White Africans of European ancestry|White Africans]] remain a minority in many African states, particularly [[South Africa]], [[Zimbabwe]], [[Namibia]] and [[Réunion]].<ref>{{Cite book | first = John A. | last = Holm | title = Pidgins and Creoles: References survey | url = https://books.google.com/books?id=PcD7p9y3EIcC&pg=PA394 | publisher = Cambridge University Press | year = 1989 | page = 394 | isbn = 0-521-35940-6}}</ref> The African country with the largest native European African population is [[South Africa]].<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html#People South Africa: People: Ethnic Groups.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200621164208/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html#People |date=21 June 2020 }} World Factbook of CIA</ref> The [[Afrikaner]]s, the [[British diaspora in Africa|British diaspora]] and the [[Coloured]]s are the largest native European-descended groups in Africa today. Native European colonization also brought sizable groups of [[Asian people|Asians]], particularly people from the [[Indian subcontinent]], to British colonies. Large [[Non-resident Indian and person of Indian origin|Indian communities]] are found in South Africa, and smaller ones are present in Kenya, Tanzania, and some other southern and East African countries. The large [[Indians in Uganda|Indian community in Uganda]] was [[Expulsion of Asians in Uganda in 1972|expelled]] by the dictator [[Idi Amin]] in 1972, though many have since returned. The islands in the Indian Ocean are also populated primarily by people of Asian origin, often mixed with Africans and Europeans. The [[Malagasy people]] of [[Madagascar]] are [[Austronesian people]] and native [[Africa]]n people, but those along the coast are generally mixed with Bantu, Arab, Indian and European origins. Malay and Indian ancestries are also important components in the group of people known in South Africa as [[Cape Coloured]]s (people with origins in two or more races and continents). Beginning with the 21st century many Hispanics, primarily Mexicans, Central Americans, Chileans, Peruvians, and Colombians, have immigrated to Africa. Around 500,000 Hispanics have immigrated to Africa, most of whom live in South Africa, Kenya, Nigeria, Uganda, and Ghana. During the 20th century, small but economically important communities of [[Demographics of Lebanon#The Lebanese Diaspora|Lebanese]] and [[Overseas Chinese|Chinese]]<ref name=Africa>"[http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=690 China and Africa: Stronger Economic Ties Mean More Migration]". By Malia Politzer, ''Migration Information Source''. August 2008.</ref> have also developed in the larger coastal cities of [[West Africa|West]] and East Africa, respectively.<ref>"[http://www1.voanews.com/english/news/a-13-2007-07-10-voa46.html Lebanese Immigrants Boost West African Commerce]", By Naomi Schwarz, VOANews.com, 10 July 2007</ref> ==ٻوليون== {{main|Languages of Africa}} {{ethnolinguistic groups in Africa}} There are three major linguistic phyla native to Africa: [[Niger–Congo languages]] (including [[Bantu languages|Bantu]]) in [[West Africa|West]], [[Central Africa|Central]], [[Southeast Africa|Southeast]] and [[Southern Africa]]; [[Nilo-Saharan languages]] (unity debated) spoken from [[Tanzania]] to [[Sudan]] and from [[Chad]] to [[Mali]]; [[Khoisan languages]] (probably no phylogenetic unit, see [[Khoe languages]]), concentrated in the [[Kalahari Desert]] of [[Namibia]] and [[Botswana]]; There are several other small families and [[language isolate]]s, as well as languages that have [[Unclassified language|yet to be classified]]. In addition, the [[Afroasiatic languages]] are spread throughout [[Western Asia]], [[North Africa]], the [[Horn of Africa]] and parts of the [[Sahel]]. The [[Afroasiatic Urheimat|Afroasiatic homeland]] may be either in Western Asia or in Africa. More recently introduced to Africa are [[Austronesian languages]] spoken in [[Madagascar]], as well as [[Indo-European languages]] spoken in [[South Africa]] and [[Namibia]] ([[Afrikaans]], [[English language|English]], [[German language|German]]), which were used as [[lingua francas]] in former [[colonial empire|European colonies]]. The total number of languages natively spoken in Africa is variously estimated (depending on the delineation of [[language]] vs. [[dialect]]) at between 1,250 and 2,100,<ref>{{cite book|title=African Languages: an Introduction|editor-last=Heine|editor-first=Bernd|editor2-last=Heine|editor2-first=Bernd|publisher=Cambridge University Press|year=2000}}</ref> and by some counts at "over 3,000",<ref>{{cite book|title=The Language of African Literature|page=ix|editor-last=Epstein|editor-first=Edmund L.|editor2-last=Kole|editor2-first=Robert|publisher=Africa World Press|year=1998|isbn=0-86543-534-0|quote=Africa is incredibly rich in language&mdash;over 3,000 indigenous languages by some counts, and many creoles, pidgins, and lingua francas.|url=https://books.google.com/books?id=XkkrDH27jmIC&pg=PR9|accessdate=2011-06-23}}</ref> [[Nigeria]] alone has over 500 languages (according to the count of [[SIL Ethnologue]]),<ref>{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=nigeria |title=Ethnologue report for Nigeria |work=Ethnologue Languages of the World}}</ref> Around a hundred languages are widely used for inter-ethnic communication. [[Varieties of Arabic|Arabic]], [[Somali language|Somali]], [[Berber languages|Berber]], [[Amharic]], [[Oromo language|Oromo]], [[Igbo language|Igbo]], [[Swahili language|Swahili]], [[Hausa language|Hausa]], [[Manding languages|Manding]], [[Fulani language|Fulani]] and [[Yoruba language|Yoruba]] are spoken by tens of millions of people. Twelve [[dialect cluster]]s (which may group up to a hundred linguistic varieties) are spoken by 75 percent, and fifteen by 85 percent, of Africans as a first or additional language.<ref>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/media/hdr04_complete.pdf |title=Human Development Report 2004 |year=2004 |publisher=United Nations Development Programme}}</ref> [[Niger–Congo languages|Niger–Congo]] is the largest phylum of African languages, with more than 500 million speakers (2017); it is dominated by the [[Bantu languages|Bantu]] branch, spread throughout sub-Saharan Africa in the [[Bantu expansion]], Bantu speakers accounting for about half of Niger–Congo speakers. [[Arabic]] is the most widely spoken single language in Africa by far, with a population of [[Arab Africa]] of the order of 330 million (2017). Other Afroasiatic languages are spoken by of the order of 100 million speakers in Africa (2017). [[Nilo-Saharan languages|Nilo-Saharan]] are spoken by of the order of 100 million speakers (2017). [[Khoisan]] groups a number of mostly endangered [[click language]]s, the largest being [[Khoekhoe language|Khoekhoe]] with of the order of 300,000 speakers (2016). ==پڻ ڏسو== {{Portal|Africa}} * آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست * [[فولا قبيلو|فولا ماڻهو]] * [[عرب|عرب ماڻهو]] * بانٽو ماڻهو * هائوسا ماڻهو * آفريڪا جي لساني آباديات * آبادي جي لحاظ کان آفريقي ملڪن جي فهرست * دنيا جي آبادي * آفريڪا ۾ مذهب * [[آفريڪا ۾ اسلام]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== * {{Commons category|Demographics of Africa}} {{Portal|Africa}} [[زمرو:آفريڪا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:آفريڪا جي آباديات]] kcdbjhga29srq0100ii1ynczjbr75q5 376284 376283 2026-05-07T10:45:50Z Memon2025 21315 376284 wikitext text/x-wiki [[File:African_countries_by_HDI_(2020).svg|thumb|260x260 عڪسلون|2020 ۾ [[هيومن ڊويلپمنٽ انڊيڪس|انساني ترقي جي انڊيڪس]] جي لحاظ کان آفريقي ڪائونٽين جو نقشو: {| style="background:transparent;" width="100%" | |- | {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#003C00|≥ 0.900}} {{legend|#007F00|0.850–0.899}} {{legend|#00C400|0.800–0.849}} {{Col-break}} {{legend|#00F900|0.750–0.799}} {{legend|#D3FF00|0.700–0.749}} {{legend|#FF0|0.650–0.699}} {{legend|#FFD215|0.600–0.649}} {{Col-break}} {{legend|#FFA83C|0.550–0.599}} {{legend|#FF852F|0.500–0.549}} {{legend|#FF5B00|0.450–0.499}} {{legend|#F00|0.400–0.449}} {{legend|#A70000|≤ 0.399}} {{legend|#D9D9D9|Data unavailable}} {{Col-end}} |} ]] گذريل صديءَ دوران '''[[آفريڪا]] جي آبادي''' تيزي سان وڌي آهي ۽ نتيجي طور نوجوانن جي وڏي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي، جن کي ڪجهه آفريقي ملڪن ۾ <small>'''50'''</small> سالن کان گهٽ عمر جي اميد سان وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو آهي. سال <small>2017</small>ع تائين ڪل آبادي هڪ ارب <small>'''25'''</small> ڪروڙ کان وڌيڪ آهي، جن جي واڌ جي شرح <small>'''2.5'''</small> سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آفريقي ملڪ [[نائيجيريا]] آهي جن جي آبادي سال <small>2017</small>ع تائين 19 ڪروڙ 10 لک هي ۽ واڌ جي شرح 2.6 سيڪڙو آهي. <ref name="UN2017">{{حوالو ويب|quote=2017-11-29}}</ref> '''آبادي''': هڪ ارب 25 ڪروڙ 60 لک (2017) جو اندازو '''آبادي جي کثافت''': هڪ في چورس ڪلوميٽر '''آبادي ۾ واڌ''': %2.5 في سال == آبادي ۾ واڌ == ==صحت== [[Image:Infantmortalityrate.jpg|thumb|300px|World map indicating infant mortality rates per 1000 births in 2006.<ref>{{Cite book|title=The world factbook 2006|date=2006|publisher=Potomac|others=United States Central Intelligence Agency|isbn=1574889974|location=Dulles, Va.|oclc=64964412}}</ref>]]{{Further|HIV/AIDS in Africa}} === History of health care development in sub-Saharan Africa === In September 1987, [[UNICEF]] and the [[World Health Organization]] (WHO) Regional Committee announced the launching of the [[Bamako Initiative]]— chartered in response to financial issues occurring in the region during the 1980s, and with the aim of increasing access to vital medications through community involvement in revolving drug funds.<ref name=":0">{{Cite journal|last1=Hanson |first1=Kara |last2=McPake|first2=Barbara|date=1993|title=The Bamako Initiative: where is it going |url=http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.878.4969&rep=rep1&type=pdf|journal=Health Policy and Planning|publisher=Oxford University Press|volume=8|issue=3 |pages=267–274|doi=10.1093/heapol/8.3.247-a |citeseerx=10.1.1.878.4969 |via=Google Scholar}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last=Ridde|first=Valéry|date=2011|title=Is the Bamako Initiative Still Relevant for West African Health Systems?|url=http://www.medsp.umontreal.ca/IRSPUM_DB/pdf/29285.pdf|journal=International Journal of Health Services|publisher=Baywood Publishing Co.|volume=41|issue=1|pages=175–184|doi=10.2190/HS.41.1.l|pmid=21319728|via=Google Scholar|archive-date=17 April 2018|access-date=16 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180417022845/http://www.medsp.umontreal.ca/IRSPUM_DB/pdf/29285.pdf|url-status=dead}}</ref> The 1987 [[Bamako Initiative]] conference, organized by the [[World Health Organization|WHO]] was held in [[Bamako]], the capital of [[Mali]], and helped reshape the health policy of sub-Saharan Africa.<ref>{{Cite web |url= http://www.eldis.org/healthsystems/userfees/background.htm |title= Health Systems Resource Guide: user fees|date=2006-11-28|archive-url= https://web.archive.org/web/20061128203803/http://www.eldis.org/healthsystems/userfees/background.htm|access-date=2018-05-10|archive-date= 28 November 2006}}</ref> The meeting was attended by African [[Health minister|Ministers of Health]] who advocated for improvement of healthcare access through the revitalization of primary healthcare.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> The new strategy substantially increased accessibility through community-based [[healthcare reform]], resulting in more efficient and equitable provision of services. The public health community within the region raised issues in response to the initiative, of which included: equity, access, affordability, integration issues, relative importance given to medications, management, dependency, logistics, and sustainability.<ref name=":0" /> As a result of these critiques, the Initiative later transformed to address the increase of accessibility of health services, the enhancement of quality of health services, and the overall improvement of health system management.<ref name=":0" /> A comprehensive approach strategy was extended to all areas of health care, with subsequent improvement in the health care indicators and improvement in health care efficiency and cost.<ref>{{Cite journal |last1=Knippenberg |first1=R. |last2=Alihonou |first2=E. |last3=Soucat |first3=A. |last4=Oyegbite |first4=K. |last5=Calivis |first5=M. |last6=Hopwood|first6=I.|last7=Niimi|first7=R.|last8=Diallo|first8=M. P. |last9=Conde|first9=M.|date=June 1997|title=Implementation of the Bamako Initiative: strategies in Benin and Guinea|journal=The International Journal of Health Planning and Management|volume=12 Suppl 1|pages=S29–47 |doi=10.1002/(SICI)1099-1751(199706)12:1+3.0.CO;2-U|doi-broken-date=16 October 2025 |issn=0749-6753|pmid=10173105}}</ref><ref>{{Cite web |url= http://www.medicusmundi.ch/mms/services/bulletin/bulletin200201/kap01/07kuechler.html |title=Medicus Mundi Switzerland - Manageable Bamako Initiative schemes|date=2007-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071008211344/http://www.medicusmundi.ch/mms/services/bulletin/bulletin200201/kap01/07kuechler.html |access-date=2018-05-10 |archive-date=8 October 2007 }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" !Period !Life expectancy in<br />Years |- |1950–1955 |37.46 |- |1955–1960 |{{increase}} 39.95 |- |1960–1965 |{{increase}} 42.32 |- |1965–1970 |{{increase}} 44.42 |- |1970–1975 |{{increase}} 46.51 |- |1975–1980 |{{increase}} 48.66 |- |1980–1985 |{{increase}} 50.45 |- |1985–1990 |{{increase}} 51.72 |- |1990–1995 |{{decrease}} 51.71 |- |1995–2000 |{{increase}} 52.33 |- |2000–2005 |{{increase}} 53.67 |- |2005–2010 |{{increase}} 56.97 |- |2010–2015 |{{increase}} 60.23 |} Source: ''World Population Prospects''<ref>{{Cite web |url= https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/|title=World Population Prospects - Population Division - United Nations |website=esa.un.org|access-date=2018-08-26}}</ref> === Major health challenges === The sub-Saharan African region experiences disproportionate rates of infectious and chronic diseases in comparison to other global regions.<ref name=":2" /> ==== Diabetes ==== [[Type 2 diabetes]] persists as an epidemic in the region posing a public health and socioeconomic crisis for sub-Saharan Africa. Scarcity of data for pathogenesis and subtypes for diabetes in sub-Saharan African communities has led to gaps in documenting epidemiology for the disease. High rates of undiagnosed diabetes in many countries leaves individuals at a high risk of chronic health complications, thus, posing a high risk of diabetes-related morbidity and mortality in the region.<ref>{{Cite journal|last1=Mbanya|first1=Jean Claude N|last2=Motala|first2=Ayesha A|last3=Sobngwi|first3=Eugene|last4=Assah|first4=Felix K|last5=Enoru|first5=Sostanie T|date=2010-06-26|title=Diabetes in sub-Saharan Africa|url=https://doi.org/10.1016/S0140-6736(10)60550-8|journal=The Lancet|volume=375|issue=9733|pages=2254–2266|doi=10.1016/s0140-6736(10)60550-8|pmid=20609971 |issn=0140-6736|via=}}</ref> ==== HIV/AIDS ==== In 2011, sub-Saharan Africa was home to 69% of all people living with [[HIV/AIDS]] worldwide.<ref>{{Cite web|url=http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/epidemiology/2012/gr2012/20121120_FactSheet_Global_en.pdf|title=Global Fact Sheet: World AIDS Day 2012|website=UNAIDS.org|access-date=2025-10-16}}</ref> In response, a number of initiatives have been launched to educate the public on HIV/AIDS. Among these are combination prevention programmes, considered to be the most effective initiative, the [[abstinence, be faithful, use a condom]] campaign, and the [[Desmond Tutu HIV Foundation]]'s outreach programs.<ref>{{Cite web|url=https://www.desmondtutuhivcentre.org.za/page/work/|title=Desmond Tutu HIV Foundation - Our Work|date=2013-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116014630/https://www.desmondtutuhivcentre.org.za/page/work/ |access-date=2018-05-10 |archive-date=16 January 2013 }}</ref> According to a 2013 special report issued by the [[Joint United Nations Programme on HIV/AIDS]] (UNAIDS), the number of HIV positive people in Africa receiving anti-retroviral treatment in 2012 was over seven times the number receiving treatment in 2005, with an almost 1 million added in the last year alone.<ref>{{Cite web|url=http://www.unaids.org/en/resources/presscentre/pressreleaseandstatementarchive/2013/may/20130521prupdateafrica|title=UNAIDS reports more than 7 million people now on HIV treatment across Africa––with nearly 1 million added in the last year—while new HIV infections and deaths from AIDS continue to fall|website=www.unaids.org|language=en|access-date=2018-05-10}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2013/20130521_Update_Africa.pdf|title=UNAIDS Special Report Update: How Africa Turned AIDS Around|last=UN Joint Programme on HIV/AIDS (UNAIDS)|date=May 2013|work=|access-date=}}</ref> The number of AIDS-related deaths in sub-Saharan Africa in 2011 was 33 percent less than the number in 2005.<ref name=":4">{{Cite book|title=Global report: UNAIDS report on the global AIDS epidemic: 2012.|date=2012|publisher=UNAIDS|others=Joint United Nations Programme on HIV/AIDS.|isbn=9789291735921|location=[Geneva]|oclc=823635323}}</ref> The number of new HIV infections in sub-Saharan Africa in 2011 was 25 percent less than the number in 2001.<ref name=":4" /> ==== Malaria ==== [[Malaria]] is an endemic illness in sub-Saharan Africa, where the majority of malaria cases and deaths worldwide occur.<ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/malaria|title=Fact sheet about Malaria|website=World Health Organization|language=en-US|access-date=2018-05-10}}</ref> ==== Maternal and infant mortality ==== Studies show that more than half of the world’s [[maternal death]]s occur in sub-Saharan Africa.<ref>{{Cite journal|last1=Alvarez|first1=Jose Luis|last2=Gil|first2=Ruth|last3=Hernández|first3=Valentín|last4=Gil|first4=Angel|date=2009-12-14|title=Factors associated with maternal mortality in sub-Saharan Africa: an ecological study |journal=BMC Public Health|volume=9|article-number=462|doi=10.1186/1471-2458-9-462 |doi-access=free |pmc=2801510|pmid=20003411}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality|title=Maternal mortality|website=World Health Organization|language=en-US|access-date=2018-05-10}}</ref> However, progress has been made in this area, as maternal mortality rates have decreased for multiple countries in the region by about half since 1990.<ref name=":3" /> Additionally, the [[African Union]] in July 2003 ratified the [[Maputo Protocol]], which pledges to prohibit [[female genital mutilation]](FGM).<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2004/09/15/opinion/a-brutal-custom-join-forces-to-banish-the-mutilation-of-women.html|title=A brutal custom : Join forces to banish the mutilation of women|last=Bonino|first=Emma|date=2004-09-15|work=The New York Times|access-date=2018-05-10|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> The sub-Saharan African region alone accounts for about 45% of global [[Infant mortality|infant and child mortalities]]. Studies have shown a relationship between infant survival and the education of mothers, as years of education positively correlate with infant survival rates. Geographic location is also a factor, as child mortality rates are higher in rural areas in comparison to urban regions.<ref>{{Cite book|title=Black lives matter : lifespan perspectives|others=Fairchild, Halford H.|date=2017 |isbn=9789382661405|location=Delhi, India|oclc=984759607}}</ref> ==== Measles ==== Routine immunization has been introduced to countries within sub-Saharan Africa in order to prevent [[measles]] outbreaks within the region.<ref>{{Cite journal |last1=Verguet|first1=Stéphane|last2=Jassat|first2=Waasila|last3=Hedberg|first3=Calle|last4=Tollman|first4=Stephen |last5=Jamison|first5=Dean T.|last6=Hofman|first6=Karen J.|date=2012-02-21|title=Measles control in Sub-Saharan Africa: South Africa as a case study|journal=Vaccine|volume=30|issue=9|pages=1594–1600|doi=10.1016/j.vaccine.2011.12.123|issn=1873-2518|pmid=22230581}}</ref> ==== Neglected tropical diseases ==== [[Neglected tropical diseases]] such as [[hookworm infection]] encompass some of the most common health conditions which affect an estimated 500 million individuals in the sub-Saharan African region.<ref>{{Cite journal|last1=Hotez|first1=Peter J.|last2=Kamath|first2=Aruna|date=2009-08-25|title=Neglected Tropical Diseases in Sub-Saharan Africa: Review of Their Prevalence, Distribution, and Disease Burden |journal=PLOS Neglected Tropical Diseases|language=en|volume=3|issue=8|pages=e412|doi=10.1371/journal.pntd.0000412 |doi-access=free |pmc=2727001|pmid=19707588}}</ref> ==== Non-communicable diseases ==== Results of [[Global Burden of Disease]] studies reveal that the age-standardized death rates of [[non-communicable disease]]s in at least four sub-Saharan countries including [[South Africa]], [[Democratic Republic of the Congo|Democratic Republic of Congo]], [[Nigeria]], and [[Ethiopia]] supersede that of identified high-income countries.<ref name=":2">{{Cite journal |last1=Dalal |first1=Shona |last2=Beunza |first2=Juan Jose |last3=Volmink |first3=Jimmy |last4=Adebamowo |first4=Clement |last5=Bajunirwe |first5=Francis |last6=Njelekela|first6=Marina|last7=Mozaffarian |first7=Dariush |last8=Fawzi |first8=Wafaie |last9=Willett|first9=Walter|date=2011-08-01|title=Non-communicable diseases in sub-Saharan Africa: what we know now|url=https://academic.oup.com/ije/article/40/4/885/682926|journal=International Journal of Epidemiology|language=en|volume=40|issue=4|pages=885–901|doi=10.1093/ije/dyr050|pmid=21527446 |issn=0300-5771}}</ref> Improvement in statistics systems and increase in epidemiological studies with in-depth analysis of disease risk factors could improve the understanding of [[non-communicable disease]]s (i.e.: [[Diabetes mellitus|diabetes]], [[hypertension]], [[cancer]], [[cardiovascular disease]], [[obesity]], etc.) in sub-Saharan Africa as well as better inform decisions surrounding healthcare policy in the region.<ref name=":2" /> ==== Onchocerciasis ==== [[Onchocerciasis]] ("river blindness"), a common cause of [[blindness]], is also endemic to parts of the region. More than 99% of people affected by the illness worldwide live in 31 countries therein.<ref name=":5">{{Cite web|url=http://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/onchocerciasis|title=Onchocerciasis (river blindness) |website=World Health Organization|language=en-US|access-date=2018-05-10}}</ref> In response, the African Programme for Onchocerciasis Control (APOC) was launched in 1995 with the aim of controlling the disease.<ref name=":5" /> ==== Tuberculosis ==== [[Tuberculosis]] is a leading cause of morbidity and mortality on a global scale, especially in high HIV-prevalent populations in the sub-Saharan African region, with a high [[case fatality rate]].<ref>{{Cite journal|last1=Mukadi|first1=Ya Diul|last2=Maher|first2=Dermot|last3=Harries|first3=Anthony|date=2001-01-26|title=Tuberculosis case fatality rates in high HIV prevalence populations in sub-Saharan Africa|url=https://journals.lww.com/aidsonline/Fulltext/2001/01260/Tuberculosis_case_fatality_rates_in_high_HIV.2.aspx|journal=AIDS|language=en-US|volume=15|issue=2|pages=143|doi=10.1097/00002030-200101260-00002 |issn=0269-9370}}</ref> === National healthcare systems === National health systems vary between countries. In [[Ghana]], most health care is provided by the government and largely administered by the [[Ministry of Health, Ghana|Ministry of Health]] and [[Ghana Health Services]]. The healthcare system has five levels of providers: health posts which are first level primary care for rural areas, health centers and clinics, district hospitals, regional hospitals and tertiary hospitals. These programs are funded by the government of Ghana, financial credits, Internally Generated Fund, and Donors-pooled Health Fund.<ref>{{Cite web|last1=Canagarajah|first1=Sudharshan|last2=Ye|first2=Xiao|date=2001-04-01|title=Public Health and Education Spending in Ghana in 1992-98: Issues of Equity and Efficiency|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=632648|website=ssrn.com|ssrn=632648|language=en}}</ref> A shortage of health professionals compounded by migration of health workers from sub-Saharan Africa to other parts of the world (namely English-speaking nations such as the United States and the United Kingdom) has negatively impacted productivity and efficacy of the region's health systems.<ref>{{Cite journal|last1=Naicker|first1=Saraladevi|last2=Plange-Rhule|first2=Jacob|last3=Tutt|first3=Roger C.|last4=Eastwood|first4=John B.|date=2009|title=Shortage of healthcare workers in developing countries--Africa|journal=Ethnicity & Disease|volume=19|issue=1 Suppl 1|pages=S1–60–4|issn=1049-510X|pmid=19484878}}</ref> More than 85% of individuals in Africa use traditional medicine as an alternative to often expensive allopathic medical health care and costly pharmaceutical products. The Organization of African Unity (OAU) Heads of State and Government declared the 2000s decade as the African Decade on African Traditional Medicine in an effort to promote The WHO African Region’s adopted resolution for institutionalizing traditional medicine in health care systems across the continent.<ref>{{Cite journal|last=Kofi-Tsekpo|first=Mawuli|date=2004|title=Institutionalization of African traditional medicine in health care systems in Africa|journal=African Journal of Health Sciences|volume=11|issue=1–2|pages=i–ii|doi=10.4314/ajhs.v11i1.30772 |issn=1022-9272|pmid=17298111}}</ref> Public policy makers in the region are challenged with consideration of the importance of traditional/indigenous health systems and whether their coexistence with the modern medical and health sub-sector would improve the equitability and accessibility of health care distribution, the health status of populations, and the social-economic development of nations within sub-Saharan Africa.<ref>{{Cite journal|last=Dunlop|first=David W.|date=November 1975|title=Alternatives to "modern" health delivery systems in Africa: Public policy issues of traditional health systems|url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/0037785675901717|journal=Social Science & Medicine|volume=9|issue=11–12|pages=581–586|doi=10.1016/0037-7856(75)90171-7|pmid=817397 |issn=0037-7856}}</ref> <gallery> File:Africa HIV-AIDS 2002.svg|Map of Africa colored according to the percentage of the adult (ages 15–49) population with HIV/AIDS.<ref>{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SH.DYN.AIDS.ZS|title=Prevalence of HIV, total (% of population ages 15-49) {{!}} Data|website=data.worldbank.org|language=en-us|access-date=2018-05-09}}</ref> File:Life expectancy in select Southern African countries 1960-2012.svg|Life expectancy has fallen drastically in [[Southern Africa]] a result of HIV/AIDS.<ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/193181.stm|title=BBC News {{!}} Health {{!}} Life expectancy in Africa plummets due to Aids|website=news.bbc.co.uk|access-date=2018-05-09}}</ref> </gallery> ==نسلي گروهه== {{main|آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست}} {{Further|آفريڪا جون ٻوليون}} <!-- for actual ethnic groups --> [[File:San tribesman.jpg|upright|thumb|[[سان ماڻهو|سان]] ماڻهو [[بوٽسوانا]] مان]] [[File:Kwarastatedrummers.jpg|thumb|upright|[[يوروبا]] ڊرم وڄائيندڙ [[ڪوارا رياست]]، [[نائيجيريا]] (2004)]] [[File:Mongo family in Equateur Province.jpg|thumb|[[مونگو ماڻهو|مونگو]] خاندان [[صوبو ايڪويٽر]]، [[ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف دي ڪانگو]] ۾ ]] [[بانٽو ٻوليون]] جا ڳالهائيندڙ ([[نائيجر-ڪانگو ٻوليون|نائيجر-ڪانگو]] خاندان جو حصو) ڏکڻ، مرڪزي ۽ ڏکڻ اوڀر آفريڪا ۾ غالب آهن. اولهه آفريڪا جي اندروني سوانا جا [[بانٽو ماڻهو|بانٽو]] هاري آهستي آهستي آفريڪا جي اڪثر حصي تي وڌيا.<ref>Luc-Normand Tellier (2009). "''[https://books.google.com/books?id=cXuCjDbxC1YC&pg=&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Urban world history: an economic and geographical perspective]''". PUQ. p.204. {{ISBN|2-7605-1588-5}}</ref> But there are also several [[Nilotic]] groups in [[South Sudan]] and East Africa, the mixed [[Swahili people]] on the [[Swahili Coast]], and a few remaining [[Indigenous peoples of Africa|indigenous]] Khoisan ([[San people|San]] and [[Khoikhoi]]) and [[Pygmy]] peoples in southern and central Africa, respectively. Bantu-speaking Africans also predominate in Gabon and Equatorial Guinea, and are found in parts of southern Cameroon. In the [[Kalahari Desert]] of [[Southern Africa]], the distinct people known as the "San" have long been present. Together with the [[Khoikhoi]], they form the [[Khoisan]]. The San are the pre-Bantu indigenous people of southern Africa, while Pygmies are the pre-Bantu indigenous African peoples of Central Africa.<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article402970.ece Pygmies struggle to survive in war zone where abuse is routine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525095020/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article402970.ece |date=25 May 2010 }}. Times Online. 16 December 2004.</ref> The peoples of [[West Africa]] primarily speak [[Niger–Congo languages]] belonging mostly, though not exclusively, to its non-[[Bantu languages|Bantu]] branches, though some [[Nilo-Saharan languages|Nilo-Saharan]] and [[Afroasiatic languages|Afroasiatic]]-speaking groups are also found. The Niger–Congo-speaking [[Yoruba people|Yoruba]], [[Igbo people|Igbo]], [[Fulani people|Fulani]], [[Akan people|Akan]] and [[Wolof people|Wolof]] ethnic groups are the largest and most influential. In the central Sahara, [[Mandinka people|Mandinka]] or [[Mandé peoples|Mande]] groups are most significant. [[Chadic languages|Chadic]]-speaking groups, including the [[Hausa people|Hausa]], are found in the more northerly parts of the region nearest to the Sahara and [[Nilo-Saharan]] communities such as the [[Kanuri people|Kanuri]],<ref name="cia.gov">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=27 December 2013|archive-date=29 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081848/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html|url-status=dead}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=27 December 2013|archive-date=24 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200424124158/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html|url-status=dead}}</ref> [[Zarma people|Zarma]]<ref name="ReferenceA" /> and [[Songhai people|Songhai]]<ref name="ReferenceA" /><ref name="ReferenceB">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=27 December 2013|archive-date=10 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151110042640/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html|url-status=dead}}</ref> are present in eastern parts of West Africa bordering [[Central Africa]]. The peoples of North Africa comprise three main groups: [[Berbers]] in the northwest, [[Egyptians]] and [[Libyans]] in northeast, and [[Nilo-Saharan]]-speaking peoples in the east. The [[Muslim]] settlers who arrived in the 7th century introduced the [[Arabic]] language and [[Islam]] to the region, initiating a process of linguistic [[Arabization]] of the region's inhabitants. The Semitic [[Phoenicia]]ns (who founded [[Carthage]]) and [[Hyksos]], the Indo-Iranian [[Alans]], the Indo-European [[Ancient Greece|Greeks]], [[Ancient Rome|Romans]] and [[Vandals]] settled in North Africa as well. [[Berber languages|Berber]]-speaking populations still make significant communities within [[Morocco]] and [[Algeria]] and are still also present in smaller numbers in [[Tunisia]] and [[Libya]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3509799.stm Q&A: The Berbers]. BBC News. 12 March 2004.</ref> The Berber-speaking [[Tuareg people|Tuareg]] and other often-[[nomad]]ic peoples are the principal inhabitants of the Saharan interior of North Africa. In Mauritania, there is a small Berber community and Niger–Congo-speaking peoples in the South, though in both regions Arabic and Arab culture predominates. In Sudan, although Arabic and Arab culture predominates, it is also inhabited by originally Nilo-Saharan-speaking groups such as the [[Nubians]], [[Fur]], [[Masalit people|Masalit]] and [[Zaghawa people|Zaghawa]]<ref name="John A. Shoup 2011 p. 333">John A. Shoup, Ethnic Groups of Africa and the Middle East (2011), p. 333, {{ISBN|159884363X}}: "The Zaghawa is one of the major divisions of the Beri peoples who live in western Sudan and eastern Chad, and their language, also called Zaghawa, belongs to the Saharan branch of the Nilo-Saharan language group."</ref> who over the centuries have variously intermixed with migrants from the Arabian peninsula. Small communities of Afro-Asiatic-speaking [[Beja people|Beja]] nomads can also be found in Egypt and Sudan. [[File:Bedscha.jpg|thumb|200px|[[Beja people|Beja]] nomads from [[Northeast Africa]]]] In the [[Horn of Africa]], [[Afro-Asiatic languages|Afro-Asiatic]]-speaking groups predominate. [[Ethiopia]]n and [[Eritrea]]n groups like the [[Amhara people|Amhara]] and [[Tigray-Tigrinya people|Tigrayans]] (collectively known as [[Habesha people|Habesha]]) speak languages from the [[Semitic languages|Semitic]] branch of Afro-Asiatic language family, while the [[Oromo people|Oromo]] and [[Somali people|Somali]] speak languages from the [[Cushitic]] branch of Afro-Asiatic. In southern Ethiopia and Eritrea, Nilotic peoples related to those in South Sudan are also found, while Bantu and Khoisan ethnic minorities inhabit parts of southern Somalia. [[File:Boerfamily1886.jpg|thumb|right|200px|An [[Afrikaner]] family from [[South Africa]], 1886.]] Prior to the [[decolonization]] movements of the post-[[World War II]] era, [[Ethnic groups of Europe|Europeans]] were represented in every part of Africa.<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,901759-3,00.html "We Want Our Country" (3 of 10)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130723000220/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,901759-3,00.html |date=23 July 2013 }}. Time. 5 November 1965</ref> Decolonisation during the 1960s and 1970s often resulted in the mass emigration of European-descended settlers out of Africa&nbsp;– especially from Algeria and Morocco (1.6 million ''[[Pied-noir|pieds-noirs]]'' in North Africa),<ref>Raimondo Cagiano De Azevedo (1994). ''"[https://books.google.com/books?id=N8VHizsqaH0C&pg=PA25&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Migration and development co-operation.]"''. Council of Europe. p.25. {{ISBN|92-871-2611-9}}</ref> Kenya, Congo,<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,826488-4,00.html Jungle Shipwreck] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130722210703/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,826488-4,00.html |date=22 July 2013 }}. ''Time.'' 25 July 1960</ref> Rhodesia, Mozambique and Angola.<ref>[http://www.economist.com/world/mideast-africa/displayStory.cfm?story_id=12079340 Flight from Angola], ''The Economist '', 16 August 1975</ref> By the end of 1977, more than one million Portuguese were thought to have returned from Africa.<ref>[http://countrystudies.us/portugal/48.htm Portugal - Emigration], Eric Solsten, ed. Portugal: A Country Study. Washington: GPO for the Library of Congress, 1993.</ref> Nevertheless, [[White Africans of European ancestry|White Africans]] remain a minority in many African states, particularly [[South Africa]], [[Zimbabwe]], [[Namibia]] and [[Réunion]].<ref>{{Cite book | first = John A. | last = Holm | title = Pidgins and Creoles: References survey | url = https://books.google.com/books?id=PcD7p9y3EIcC&pg=PA394 | publisher = Cambridge University Press | year = 1989 | page = 394 | isbn = 0-521-35940-6}}</ref> The African country with the largest native European African population is [[South Africa]].<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html#People South Africa: People: Ethnic Groups.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200621164208/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html#People |date=21 June 2020 }} World Factbook of CIA</ref> The [[Afrikaner]]s, the [[British diaspora in Africa|British diaspora]] and the [[Coloured]]s are the largest native European-descended groups in Africa today. Native European colonization also brought sizable groups of [[Asian people|Asians]], particularly people from the [[Indian subcontinent]], to British colonies. Large [[Non-resident Indian and person of Indian origin|Indian communities]] are found in South Africa, and smaller ones are present in Kenya, Tanzania, and some other southern and East African countries. The large [[Indians in Uganda|Indian community in Uganda]] was [[Expulsion of Asians in Uganda in 1972|expelled]] by the dictator [[Idi Amin]] in 1972, though many have since returned. The islands in the Indian Ocean are also populated primarily by people of Asian origin, often mixed with Africans and Europeans. The [[Malagasy people]] of [[Madagascar]] are [[Austronesian people]] and native [[Africa]]n people, but those along the coast are generally mixed with Bantu, Arab, Indian and European origins. Malay and Indian ancestries are also important components in the group of people known in South Africa as [[Cape Coloured]]s (people with origins in two or more races and continents). Beginning with the 21st century many Hispanics, primarily Mexicans, Central Americans, Chileans, Peruvians, and Colombians, have immigrated to Africa. Around 500,000 Hispanics have immigrated to Africa, most of whom live in South Africa, Kenya, Nigeria, Uganda, and Ghana. During the 20th century, small but economically important communities of [[Demographics of Lebanon#The Lebanese Diaspora|Lebanese]] and [[Overseas Chinese|Chinese]]<ref name=Africa>"[http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=690 China and Africa: Stronger Economic Ties Mean More Migration]". By Malia Politzer, ''Migration Information Source''. August 2008.</ref> have also developed in the larger coastal cities of [[West Africa|West]] and East Africa, respectively.<ref>"[http://www1.voanews.com/english/news/a-13-2007-07-10-voa46.html Lebanese Immigrants Boost West African Commerce]", By Naomi Schwarz, VOANews.com, 10 July 2007</ref> ==ٻوليون== {{main|Languages of Africa}} {{ethnolinguistic groups in Africa}} There are three major linguistic phyla native to Africa: [[Niger–Congo languages]] (including [[Bantu languages|Bantu]]) in [[West Africa|West]], [[Central Africa|Central]], [[Southeast Africa|Southeast]] and [[Southern Africa]]; [[Nilo-Saharan languages]] (unity debated) spoken from [[Tanzania]] to [[Sudan]] and from [[Chad]] to [[Mali]]; [[Khoisan languages]] (probably no phylogenetic unit, see [[Khoe languages]]), concentrated in the [[Kalahari Desert]] of [[Namibia]] and [[Botswana]]; There are several other small families and [[language isolate]]s, as well as languages that have [[Unclassified language|yet to be classified]]. In addition, the [[Afroasiatic languages]] are spread throughout [[Western Asia]], [[North Africa]], the [[Horn of Africa]] and parts of the [[Sahel]]. The [[Afroasiatic Urheimat|Afroasiatic homeland]] may be either in Western Asia or in Africa. More recently introduced to Africa are [[Austronesian languages]] spoken in [[Madagascar]], as well as [[Indo-European languages]] spoken in [[South Africa]] and [[Namibia]] ([[Afrikaans]], [[English language|English]], [[German language|German]]), which were used as [[lingua francas]] in former [[colonial empire|European colonies]]. The total number of languages natively spoken in Africa is variously estimated (depending on the delineation of [[language]] vs. [[dialect]]) at between 1,250 and 2,100,<ref>{{cite book|title=African Languages: an Introduction|editor-last=Heine|editor-first=Bernd|editor2-last=Heine|editor2-first=Bernd|publisher=Cambridge University Press|year=2000}}</ref> and by some counts at "over 3,000",<ref>{{cite book|title=The Language of African Literature|page=ix|editor-last=Epstein|editor-first=Edmund L.|editor2-last=Kole|editor2-first=Robert|publisher=Africa World Press|year=1998|isbn=0-86543-534-0|quote=Africa is incredibly rich in language&mdash;over 3,000 indigenous languages by some counts, and many creoles, pidgins, and lingua francas.|url=https://books.google.com/books?id=XkkrDH27jmIC&pg=PR9|accessdate=2011-06-23}}</ref> [[Nigeria]] alone has over 500 languages (according to the count of [[SIL Ethnologue]]),<ref>{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=nigeria |title=Ethnologue report for Nigeria |work=Ethnologue Languages of the World}}</ref> Around a hundred languages are widely used for inter-ethnic communication. [[Varieties of Arabic|Arabic]], [[Somali language|Somali]], [[Berber languages|Berber]], [[Amharic]], [[Oromo language|Oromo]], [[Igbo language|Igbo]], [[Swahili language|Swahili]], [[Hausa language|Hausa]], [[Manding languages|Manding]], [[Fulani language|Fulani]] and [[Yoruba language|Yoruba]] are spoken by tens of millions of people. Twelve [[dialect cluster]]s (which may group up to a hundred linguistic varieties) are spoken by 75 percent, and fifteen by 85 percent, of Africans as a first or additional language.<ref>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/media/hdr04_complete.pdf |title=Human Development Report 2004 |year=2004 |publisher=United Nations Development Programme}}</ref> [[Niger–Congo languages|Niger–Congo]] is the largest phylum of African languages, with more than 500 million speakers (2017); it is dominated by the [[Bantu languages|Bantu]] branch, spread throughout sub-Saharan Africa in the [[Bantu expansion]], Bantu speakers accounting for about half of Niger–Congo speakers. [[Arabic]] is the most widely spoken single language in Africa by far, with a population of [[Arab Africa]] of the order of 330 million (2017). Other Afroasiatic languages are spoken by of the order of 100 million speakers in Africa (2017). [[Nilo-Saharan languages|Nilo-Saharan]] are spoken by of the order of 100 million speakers (2017). [[Khoisan]] groups a number of mostly endangered [[click language]]s, the largest being [[Khoekhoe language|Khoekhoe]] with of the order of 300,000 speakers (2016). ==پڻ ڏسو== {{Portal|Africa}} * آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست * [[فولا قبيلو|فولا ماڻهو]] * [[عرب|عرب ماڻهو]] * بانٽو ماڻهو * هائوسا ماڻهو * آفريڪا جي لساني آباديات * آبادي جي لحاظ کان آفريقي ملڪن جي فهرست * دنيا جي آبادي * آفريڪا ۾ مذهب * [[آفريڪا ۾ اسلام]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== * {{Commons category|Demographics of Africa}} {{Portal|Africa}} [[زمرو:آفريڪا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:آفريڪا جي آباديات]] a5kklqyaatkley991zv9r1hcebqq0zy 376285 376284 2026-05-07T11:09:30Z Memon2025 21315 376285 wikitext text/x-wiki [[File:African_countries_by_HDI_(2020).svg|thumb|260x260 عڪسلون|2020 ۾ [[هيومن ڊويلپمنٽ انڊيڪس|انساني ترقي جي انڊيڪس]] جي لحاظ کان آفريقي ڪائونٽين جو نقشو: {| style="background:transparent;" width="100%" | |- | {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#003C00|≥ 0.900}} {{legend|#007F00|0.850–0.899}} {{legend|#00C400|0.800–0.849}} {{Col-break}} {{legend|#00F900|0.750–0.799}} {{legend|#D3FF00|0.700–0.749}} {{legend|#FF0|0.650–0.699}} {{legend|#FFD215|0.600–0.649}} {{Col-break}} {{legend|#FFA83C|0.550–0.599}} {{legend|#FF852F|0.500–0.549}} {{legend|#FF5B00|0.450–0.499}} {{legend|#F00|0.400–0.449}} {{legend|#A70000|≤ 0.399}} {{legend|#D9D9D9|Data unavailable}} {{Col-end}} |} ]] گذريل صديءَ دوران '''[[آفريڪا]] جي آبادي''' تيزي سان وڌي آهي ۽ نتيجي طور نوجوانن جي وڏي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي، جن کي ڪجهه آفريقي ملڪن ۾ <small>'''50'''</small> سالن کان گهٽ عمر جي اميد سان وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو آهي. سال <small>2017</small>ع تائين ڪل آبادي هڪ ارب <small>'''25'''</small> ڪروڙ کان وڌيڪ آهي، جن جي واڌ جي شرح <small>'''2.5'''</small> سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آفريقي ملڪ [[نائيجيريا]] آهي جن جي آبادي سال <small>2017</small>ع تائين 19 ڪروڙ 10 لک هي ۽ واڌ جي شرح 2.6 سيڪڙو آهي. <ref name="UN2017">{{حوالو ويب|quote=2017-11-29}}</ref> '''آبادي''': هڪ ارب 25 ڪروڙ 60 لک (2017) جو اندازو '''آبادي جي کثافت''': هڪ في چورس ڪلوميٽر '''آبادي ۾ واڌ''': %2.5 في سال == آبادي ۾ واڌ == ==صحت== [[Image:Infantmortalityrate.jpg|thumb|300px|دنيا جو نقشو جيڪو 2006 ۾ هر 1000 پيدائشن ۾ ٻارن جي موت جي شرح کي ظاهر ڪري ٿو.<ref>{{Cite book|title=The world factbook 2006|date=2006|publisher=Potomac|others=United States Central Intelligence Agency|isbn=1574889974|location=Dulles, Va.|oclc=64964412}}</ref>]]{{Further|آفريڪا ۾ ايڇ آءِ وي/ايڊز}} === سب-صحارا آفريڪا ۾ صحت جي سار سنڀال جي ترقي جي تاريخ === سيپٽمبر 1987 ۾ يونيسيف ۽ ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن (WHO) علائقائي ڪميٽي "بماڪو انيشيئيٽو" جيڪو 1980 جي ڏهاڪي دوران علائقي ۾ ٿيندڙ مالي مسئلن جي جواب ۽ منشيات جي فنڊ کي گردش ڪرڻ ۾ ڪميونٽي جي شموليت ذريعي اهم دوائن تائين رسائي وڌائڻ جي مقصد سان چارٽر ڪيو ويو, جي شروعات جو اعلان ڪيو. 1987 جي بماڪو انيشيئيٽو ڪانفرنس (ڊبليو ايڇ او پاران منظم) [[مالي]] جي گاديءَ واري هنڌ [[بماڪو]] ۾ منعقد ڪئي وئي. ۽ سب سهارا آفريڪا جي صحت جي پاليسي کي نئين شڪل ڏيڻ ۾ مدد ڪئي. اجلاس ۾ آفريقي صحت جي وزيرن شرڪت ڪئي. جن بنيادي صحت جي سار سنڀال جي بحالي ذريعي صحت جي سار سنڀال جي رسائي کي بهتر بڻائڻ جي وڪالت ڪئي. نئين حڪمت عملي ڪميونٽي تي ٻڌل صحت جي سار سنڀال جي سڌاري ذريعي رسائي ۽ نتيجي ۾ خدمتن جي وڌيڪ موثر ۽ منصفانه فراهمي کي خاص طور تي وڌايو. علائقي اندر عوامي صحت برادري شروعات جي جواب ۾ مسئلا اٿاريا جن ۾: برابري، رسائي، سستي، انضمام جا مسئلا, دوائن، انتظام، انحصار، رسد مسئلا شامل آهن ۽ استحڪام کي نسبتي اهميت ڏني وئي. انهن تنقيدن جي نتيجي ۾ شروعات بعد ۾ صحت جي خدمتن جي رسائي ۾ واڌ کي حل ڪرڻ لاءِ صحت جي خدمتن جي معيار کي وڌائڻ ۽ صحت جي نظام جي انتظام جي مجموعي بهتري تبديل ٿي وئي. صحت جي سار سنڀال جي سڀني شعبن تائين هڪ جامع حڪمت عملي کي وڌايو ويو. بعد ۾ صحت جي سار سنڀال جي اشارن ۾ بهتري ۽ صحت جي سار سنڀال جي ڪارڪردگي ۽ قيمت ۾ بهتري سان هڪ جامع حڪمت عملي کي وڌايو ويو. September 1987, [[UNICEF]] and the [[World Health Organization]] (WHO) Regional Committee announced the launching of the [[Bamako Initiative]]— chartered in response to financial issues occurring in the region during the 1980s, and with the aim of increasing access to vital medications through community involvement in revolving drug funds.<ref name=":0">{{Cite journal|last1=Hanson |first1=Kara |last2=McPake|first2=Barbara|date=1993|title=The Bamako Initiative: where is it going |url=http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.878.4969&rep=rep1&type=pdf|journal=Health Policy and Planning|publisher=Oxford University Press|volume=8|issue=3 |pages=267–274|doi=10.1093/heapol/8.3.247-a |citeseerx=10.1.1.878.4969 |via=Google Scholar}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last=Ridde|first=Valéry|date=2011|title=Is the Bamako Initiative Still Relevant for West African Health Systems?|url=http://www.medsp.umontreal.ca/IRSPUM_DB/pdf/29285.pdf|journal=International Journal of Health Services|publisher=Baywood Publishing Co.|volume=41|issue=1|pages=175–184|doi=10.2190/HS.41.1.l|pmid=21319728|via=Google Scholar|archive-date=17 April 2018|access-date=16 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180417022845/http://www.medsp.umontreal.ca/IRSPUM_DB/pdf/29285.pdf|url-status=dead}}</ref> The 1987 [[Bamako Initiative]] conference, organized by the [[World Health Organization|WHO]] was held in [[Bamako]], the capital of [[Mali]], and helped reshape the health policy of sub-Saharan Africa.<ref>{{Cite web |url= http://www.eldis.org/healthsystems/userfees/background.htm |title= Health Systems Resource Guide: user fees|date=2006-11-28|archive-url= https://web.archive.org/web/20061128203803/http://www.eldis.org/healthsystems/userfees/background.htm|access-date=2018-05-10|archive-date= 28 November 2006}}</ref> The meeting was attended by African [[Health minister|Ministers of Health]] who advocated for improvement of healthcare access through the revitalization of primary healthcare.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> The new strategy substantially increased accessibility through community-based [[healthcare reform]], resulting in more efficient and equitable provision of services. The public health community within the region raised issues in response to the initiative, of which included: equity, access, affordability, integration issues, relative importance given to medications, management, dependency, logistics, and sustainability.<ref name=":0" /> As a result of these critiques, the Initiative later transformed to address the increase of accessibility of health services, the enhancement of quality of health services, and the overall improvement of health system management.<ref name=":0" /> A comprehensive approach strategy was extended to all areas of health care, with subsequent improvement in the health care indicators and improvement in health care efficiency and cost.<ref>{{Cite journal |last1=Knippenberg |first1=R. |last2=Alihonou |first2=E. |last3=Soucat |first3=A. |last4=Oyegbite |first4=K. |last5=Calivis |first5=M. |last6=Hopwood|first6=I.|last7=Niimi|first7=R.|last8=Diallo|first8=M. P. |last9=Conde|first9=M.|date=June 1997|title=Implementation of the Bamako Initiative: strategies in Benin and Guinea|journal=The International Journal of Health Planning and Management|volume=12 Suppl 1|pages=S29–47 |doi=10.1002/(SICI)1099-1751(199706)12:1+3.0.CO;2-U|doi-broken-date=16 October 2025 |issn=0749-6753|pmid=10173105}}</ref><ref>{{Cite web |url= http://www.medicusmundi.ch/mms/services/bulletin/bulletin200201/kap01/07kuechler.html |title=Medicus Mundi Switzerland - Manageable Bamako Initiative schemes|date=2007-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071008211344/http://www.medicusmundi.ch/mms/services/bulletin/bulletin200201/kap01/07kuechler.html |access-date=2018-05-10 |archive-date=8 October 2007 }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" !مدت !زندگي جي توقع سالن ۾ |- |1950–1955 |37.46 |- |1955–1960 |{{increase}} 39.95 |- |1960–1965 |{{increase}} 42.32 |- |1965–1970 |{{increase}} 44.42 |- |1970–1975 |{{increase}} 46.51 |- |1975–1980 |{{increase}} 48.66 |- |1980–1985 |{{increase}} 50.45 |- |1985–1990 |{{increase}} 51.72 |- |1990–1995 |{{decrease}} 51.71 |- |1995–2000 |{{increase}} 52.33 |- |2000–2005 |{{increase}} 53.67 |- |2005–2010 |{{increase}} 56.97 |- |2010–2015 |{{increase}} 60.23 |} Source: ''World Population Prospects''<ref>{{Cite web |url= https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/|title=World Population Prospects - Population Division - United Nations |website=esa.un.org|access-date=2018-08-26}}</ref> === Major health challenges === The sub-Saharan African region experiences disproportionate rates of infectious and chronic diseases in comparison to other global regions.<ref name=":2" /> ==== Diabetes ==== [[Type 2 diabetes]] persists as an epidemic in the region posing a public health and socioeconomic crisis for sub-Saharan Africa. Scarcity of data for pathogenesis and subtypes for diabetes in sub-Saharan African communities has led to gaps in documenting epidemiology for the disease. High rates of undiagnosed diabetes in many countries leaves individuals at a high risk of chronic health complications, thus, posing a high risk of diabetes-related morbidity and mortality in the region.<ref>{{Cite journal|last1=Mbanya|first1=Jean Claude N|last2=Motala|first2=Ayesha A|last3=Sobngwi|first3=Eugene|last4=Assah|first4=Felix K|last5=Enoru|first5=Sostanie T|date=2010-06-26|title=Diabetes in sub-Saharan Africa|url=https://doi.org/10.1016/S0140-6736(10)60550-8|journal=The Lancet|volume=375|issue=9733|pages=2254–2266|doi=10.1016/s0140-6736(10)60550-8|pmid=20609971 |issn=0140-6736|via=}}</ref> ==== HIV/AIDS ==== In 2011, sub-Saharan Africa was home to 69% of all people living with [[HIV/AIDS]] worldwide.<ref>{{Cite web|url=http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/epidemiology/2012/gr2012/20121120_FactSheet_Global_en.pdf|title=Global Fact Sheet: World AIDS Day 2012|website=UNAIDS.org|access-date=2025-10-16}}</ref> In response, a number of initiatives have been launched to educate the public on HIV/AIDS. Among these are combination prevention programmes, considered to be the most effective initiative, the [[abstinence, be faithful, use a condom]] campaign, and the [[Desmond Tutu HIV Foundation]]'s outreach programs.<ref>{{Cite web|url=https://www.desmondtutuhivcentre.org.za/page/work/|title=Desmond Tutu HIV Foundation - Our Work|date=2013-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116014630/https://www.desmondtutuhivcentre.org.za/page/work/ |access-date=2018-05-10 |archive-date=16 January 2013 }}</ref> According to a 2013 special report issued by the [[Joint United Nations Programme on HIV/AIDS]] (UNAIDS), the number of HIV positive people in Africa receiving anti-retroviral treatment in 2012 was over seven times the number receiving treatment in 2005, with an almost 1 million added in the last year alone.<ref>{{Cite web|url=http://www.unaids.org/en/resources/presscentre/pressreleaseandstatementarchive/2013/may/20130521prupdateafrica|title=UNAIDS reports more than 7 million people now on HIV treatment across Africa––with nearly 1 million added in the last year—while new HIV infections and deaths from AIDS continue to fall|website=www.unaids.org|language=en|access-date=2018-05-10}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2013/20130521_Update_Africa.pdf|title=UNAIDS Special Report Update: How Africa Turned AIDS Around|last=UN Joint Programme on HIV/AIDS (UNAIDS)|date=May 2013|work=|access-date=}}</ref> The number of AIDS-related deaths in sub-Saharan Africa in 2011 was 33 percent less than the number in 2005.<ref name=":4">{{Cite book|title=Global report: UNAIDS report on the global AIDS epidemic: 2012.|date=2012|publisher=UNAIDS|others=Joint United Nations Programme on HIV/AIDS.|isbn=9789291735921|location=[Geneva]|oclc=823635323}}</ref> The number of new HIV infections in sub-Saharan Africa in 2011 was 25 percent less than the number in 2001.<ref name=":4" /> ==== Malaria ==== [[Malaria]] is an endemic illness in sub-Saharan Africa, where the majority of malaria cases and deaths worldwide occur.<ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/malaria|title=Fact sheet about Malaria|website=World Health Organization|language=en-US|access-date=2018-05-10}}</ref> ==== Maternal and infant mortality ==== Studies show that more than half of the world’s [[maternal death]]s occur in sub-Saharan Africa.<ref>{{Cite journal|last1=Alvarez|first1=Jose Luis|last2=Gil|first2=Ruth|last3=Hernández|first3=Valentín|last4=Gil|first4=Angel|date=2009-12-14|title=Factors associated with maternal mortality in sub-Saharan Africa: an ecological study |journal=BMC Public Health|volume=9|article-number=462|doi=10.1186/1471-2458-9-462 |doi-access=free |pmc=2801510|pmid=20003411}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality|title=Maternal mortality|website=World Health Organization|language=en-US|access-date=2018-05-10}}</ref> However, progress has been made in this area, as maternal mortality rates have decreased for multiple countries in the region by about half since 1990.<ref name=":3" /> Additionally, the [[African Union]] in July 2003 ratified the [[Maputo Protocol]], which pledges to prohibit [[female genital mutilation]](FGM).<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2004/09/15/opinion/a-brutal-custom-join-forces-to-banish-the-mutilation-of-women.html|title=A brutal custom : Join forces to banish the mutilation of women|last=Bonino|first=Emma|date=2004-09-15|work=The New York Times|access-date=2018-05-10|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> The sub-Saharan African region alone accounts for about 45% of global [[Infant mortality|infant and child mortalities]]. Studies have shown a relationship between infant survival and the education of mothers, as years of education positively correlate with infant survival rates. Geographic location is also a factor, as child mortality rates are higher in rural areas in comparison to urban regions.<ref>{{Cite book|title=Black lives matter : lifespan perspectives|others=Fairchild, Halford H.|date=2017 |isbn=9789382661405|location=Delhi, India|oclc=984759607}}</ref> ==== Measles ==== Routine immunization has been introduced to countries within sub-Saharan Africa in order to prevent [[measles]] outbreaks within the region.<ref>{{Cite journal |last1=Verguet|first1=Stéphane|last2=Jassat|first2=Waasila|last3=Hedberg|first3=Calle|last4=Tollman|first4=Stephen |last5=Jamison|first5=Dean T.|last6=Hofman|first6=Karen J.|date=2012-02-21|title=Measles control in Sub-Saharan Africa: South Africa as a case study|journal=Vaccine|volume=30|issue=9|pages=1594–1600|doi=10.1016/j.vaccine.2011.12.123|issn=1873-2518|pmid=22230581}}</ref> ==== Neglected tropical diseases ==== [[Neglected tropical diseases]] such as [[hookworm infection]] encompass some of the most common health conditions which affect an estimated 500 million individuals in the sub-Saharan African region.<ref>{{Cite journal|last1=Hotez|first1=Peter J.|last2=Kamath|first2=Aruna|date=2009-08-25|title=Neglected Tropical Diseases in Sub-Saharan Africa: Review of Their Prevalence, Distribution, and Disease Burden |journal=PLOS Neglected Tropical Diseases|language=en|volume=3|issue=8|pages=e412|doi=10.1371/journal.pntd.0000412 |doi-access=free |pmc=2727001|pmid=19707588}}</ref> ==== Non-communicable diseases ==== Results of [[Global Burden of Disease]] studies reveal that the age-standardized death rates of [[non-communicable disease]]s in at least four sub-Saharan countries including [[South Africa]], [[Democratic Republic of the Congo|Democratic Republic of Congo]], [[Nigeria]], and [[Ethiopia]] supersede that of identified high-income countries.<ref name=":2">{{Cite journal |last1=Dalal |first1=Shona |last2=Beunza |first2=Juan Jose |last3=Volmink |first3=Jimmy |last4=Adebamowo |first4=Clement |last5=Bajunirwe |first5=Francis |last6=Njelekela|first6=Marina|last7=Mozaffarian |first7=Dariush |last8=Fawzi |first8=Wafaie |last9=Willett|first9=Walter|date=2011-08-01|title=Non-communicable diseases in sub-Saharan Africa: what we know now|url=https://academic.oup.com/ije/article/40/4/885/682926|journal=International Journal of Epidemiology|language=en|volume=40|issue=4|pages=885–901|doi=10.1093/ije/dyr050|pmid=21527446 |issn=0300-5771}}</ref> Improvement in statistics systems and increase in epidemiological studies with in-depth analysis of disease risk factors could improve the understanding of [[non-communicable disease]]s (i.e.: [[Diabetes mellitus|diabetes]], [[hypertension]], [[cancer]], [[cardiovascular disease]], [[obesity]], etc.) in sub-Saharan Africa as well as better inform decisions surrounding healthcare policy in the region.<ref name=":2" /> ==== Onchocerciasis ==== [[Onchocerciasis]] ("river blindness"), a common cause of [[blindness]], is also endemic to parts of the region. More than 99% of people affected by the illness worldwide live in 31 countries therein.<ref name=":5">{{Cite web|url=http://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/onchocerciasis|title=Onchocerciasis (river blindness) |website=World Health Organization|language=en-US|access-date=2018-05-10}}</ref> In response, the African Programme for Onchocerciasis Control (APOC) was launched in 1995 with the aim of controlling the disease.<ref name=":5" /> ==== Tuberculosis ==== [[Tuberculosis]] is a leading cause of morbidity and mortality on a global scale, especially in high HIV-prevalent populations in the sub-Saharan African region, with a high [[case fatality rate]].<ref>{{Cite journal|last1=Mukadi|first1=Ya Diul|last2=Maher|first2=Dermot|last3=Harries|first3=Anthony|date=2001-01-26|title=Tuberculosis case fatality rates in high HIV prevalence populations in sub-Saharan Africa|url=https://journals.lww.com/aidsonline/Fulltext/2001/01260/Tuberculosis_case_fatality_rates_in_high_HIV.2.aspx|journal=AIDS|language=en-US|volume=15|issue=2|pages=143|doi=10.1097/00002030-200101260-00002 |issn=0269-9370}}</ref> === National healthcare systems === National health systems vary between countries. In [[Ghana]], most health care is provided by the government and largely administered by the [[Ministry of Health, Ghana|Ministry of Health]] and [[Ghana Health Services]]. The healthcare system has five levels of providers: health posts which are first level primary care for rural areas, health centers and clinics, district hospitals, regional hospitals and tertiary hospitals. These programs are funded by the government of Ghana, financial credits, Internally Generated Fund, and Donors-pooled Health Fund.<ref>{{Cite web|last1=Canagarajah|first1=Sudharshan|last2=Ye|first2=Xiao|date=2001-04-01|title=Public Health and Education Spending in Ghana in 1992-98: Issues of Equity and Efficiency|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=632648|website=ssrn.com|ssrn=632648|language=en}}</ref> A shortage of health professionals compounded by migration of health workers from sub-Saharan Africa to other parts of the world (namely English-speaking nations such as the United States and the United Kingdom) has negatively impacted productivity and efficacy of the region's health systems.<ref>{{Cite journal|last1=Naicker|first1=Saraladevi|last2=Plange-Rhule|first2=Jacob|last3=Tutt|first3=Roger C.|last4=Eastwood|first4=John B.|date=2009|title=Shortage of healthcare workers in developing countries--Africa|journal=Ethnicity & Disease|volume=19|issue=1 Suppl 1|pages=S1–60–4|issn=1049-510X|pmid=19484878}}</ref> More than 85% of individuals in Africa use traditional medicine as an alternative to often expensive allopathic medical health care and costly pharmaceutical products. The Organization of African Unity (OAU) Heads of State and Government declared the 2000s decade as the African Decade on African Traditional Medicine in an effort to promote The WHO African Region’s adopted resolution for institutionalizing traditional medicine in health care systems across the continent.<ref>{{Cite journal|last=Kofi-Tsekpo|first=Mawuli|date=2004|title=Institutionalization of African traditional medicine in health care systems in Africa|journal=African Journal of Health Sciences|volume=11|issue=1–2|pages=i–ii|doi=10.4314/ajhs.v11i1.30772 |issn=1022-9272|pmid=17298111}}</ref> Public policy makers in the region are challenged with consideration of the importance of traditional/indigenous health systems and whether their coexistence with the modern medical and health sub-sector would improve the equitability and accessibility of health care distribution, the health status of populations, and the social-economic development of nations within sub-Saharan Africa.<ref>{{Cite journal|last=Dunlop|first=David W.|date=November 1975|title=Alternatives to "modern" health delivery systems in Africa: Public policy issues of traditional health systems|url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/0037785675901717|journal=Social Science & Medicine|volume=9|issue=11–12|pages=581–586|doi=10.1016/0037-7856(75)90171-7|pmid=817397 |issn=0037-7856}}</ref> <gallery> File:Africa HIV-AIDS 2002.svg|Map of Africa colored according to the percentage of the adult (ages 15–49) population with HIV/AIDS.<ref>{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SH.DYN.AIDS.ZS|title=Prevalence of HIV, total (% of population ages 15-49) {{!}} Data|website=data.worldbank.org|language=en-us|access-date=2018-05-09}}</ref> File:Life expectancy in select Southern African countries 1960-2012.svg|Life expectancy has fallen drastically in [[Southern Africa]] a result of HIV/AIDS.<ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/193181.stm|title=BBC News {{!}} Health {{!}} Life expectancy in Africa plummets due to Aids|website=news.bbc.co.uk|access-date=2018-05-09}}</ref> </gallery> ==نسلي گروهه== {{main|آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست}} {{Further|آفريڪا جون ٻوليون}} <!-- for actual ethnic groups --> [[File:San tribesman.jpg|upright|thumb|[[سان ماڻهو|سان]] ماڻهو [[بوٽسوانا]] مان]] [[File:Kwarastatedrummers.jpg|thumb|upright|[[يوروبا]] ڊرم وڄائيندڙ [[ڪوارا رياست]]، [[نائيجيريا]] (2004)]] [[File:Mongo family in Equateur Province.jpg|thumb|[[مونگو ماڻهو|مونگو]] خاندان [[صوبو ايڪويٽر]]، [[ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف دي ڪانگو]] ۾ ]] [[بانٽو ٻوليون]] جا ڳالهائيندڙ ([[نائيجر-ڪانگو ٻوليون|نائيجر-ڪانگو]] خاندان جو حصو) ڏکڻ، مرڪزي ۽ ڏکڻ اوڀر آفريڪا ۾ غالب آهن. اولهه آفريڪا جي اندروني سوانا جا [[بانٽو ماڻهو|بانٽو]] هاري آهستي آهستي آفريڪا جي اڪثر حصي تي وڌيا.<ref>Luc-Normand Tellier (2009). "''[https://books.google.com/books?id=cXuCjDbxC1YC&pg=&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Urban world history: an economic and geographical perspective]''". PUQ. p.204. {{ISBN|2-7605-1588-5}}</ref> But there are also several [[Nilotic]] groups in [[South Sudan]] and East Africa, the mixed [[Swahili people]] on the [[Swahili Coast]], and a few remaining [[Indigenous peoples of Africa|indigenous]] Khoisan ([[San people|San]] and [[Khoikhoi]]) and [[Pygmy]] peoples in southern and central Africa, respectively. Bantu-speaking Africans also predominate in Gabon and Equatorial Guinea, and are found in parts of southern Cameroon. In the [[Kalahari Desert]] of [[Southern Africa]], the distinct people known as the "San" have long been present. Together with the [[Khoikhoi]], they form the [[Khoisan]]. The San are the pre-Bantu indigenous people of southern Africa, while Pygmies are the pre-Bantu indigenous African peoples of Central Africa.<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article402970.ece Pygmies struggle to survive in war zone where abuse is routine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525095020/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article402970.ece |date=25 May 2010 }}. Times Online. 16 December 2004.</ref> The peoples of [[West Africa]] primarily speak [[Niger–Congo languages]] belonging mostly, though not exclusively, to its non-[[Bantu languages|Bantu]] branches, though some [[Nilo-Saharan languages|Nilo-Saharan]] and [[Afroasiatic languages|Afroasiatic]]-speaking groups are also found. The Niger–Congo-speaking [[Yoruba people|Yoruba]], [[Igbo people|Igbo]], [[Fulani people|Fulani]], [[Akan people|Akan]] and [[Wolof people|Wolof]] ethnic groups are the largest and most influential. In the central Sahara, [[Mandinka people|Mandinka]] or [[Mandé peoples|Mande]] groups are most significant. [[Chadic languages|Chadic]]-speaking groups, including the [[Hausa people|Hausa]], are found in the more northerly parts of the region nearest to the Sahara and [[Nilo-Saharan]] communities such as the [[Kanuri people|Kanuri]],<ref name="cia.gov">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=27 December 2013|archive-date=29 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081848/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html|url-status=dead}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=27 December 2013|archive-date=24 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200424124158/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html|url-status=dead}}</ref> [[Zarma people|Zarma]]<ref name="ReferenceA" /> and [[Songhai people|Songhai]]<ref name="ReferenceA" /><ref name="ReferenceB">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=27 December 2013|archive-date=10 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151110042640/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html|url-status=dead}}</ref> are present in eastern parts of West Africa bordering [[Central Africa]]. The peoples of North Africa comprise three main groups: [[Berbers]] in the northwest, [[Egyptians]] and [[Libyans]] in northeast, and [[Nilo-Saharan]]-speaking peoples in the east. The [[Muslim]] settlers who arrived in the 7th century introduced the [[Arabic]] language and [[Islam]] to the region, initiating a process of linguistic [[Arabization]] of the region's inhabitants. The Semitic [[Phoenicia]]ns (who founded [[Carthage]]) and [[Hyksos]], the Indo-Iranian [[Alans]], the Indo-European [[Ancient Greece|Greeks]], [[Ancient Rome|Romans]] and [[Vandals]] settled in North Africa as well. [[Berber languages|Berber]]-speaking populations still make significant communities within [[Morocco]] and [[Algeria]] and are still also present in smaller numbers in [[Tunisia]] and [[Libya]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3509799.stm Q&A: The Berbers]. BBC News. 12 March 2004.</ref> The Berber-speaking [[Tuareg people|Tuareg]] and other often-[[nomad]]ic peoples are the principal inhabitants of the Saharan interior of North Africa. In Mauritania, there is a small Berber community and Niger–Congo-speaking peoples in the South, though in both regions Arabic and Arab culture predominates. In Sudan, although Arabic and Arab culture predominates, it is also inhabited by originally Nilo-Saharan-speaking groups such as the [[Nubians]], [[Fur]], [[Masalit people|Masalit]] and [[Zaghawa people|Zaghawa]]<ref name="John A. Shoup 2011 p. 333">John A. Shoup, Ethnic Groups of Africa and the Middle East (2011), p. 333, {{ISBN|159884363X}}: "The Zaghawa is one of the major divisions of the Beri peoples who live in western Sudan and eastern Chad, and their language, also called Zaghawa, belongs to the Saharan branch of the Nilo-Saharan language group."</ref> who over the centuries have variously intermixed with migrants from the Arabian peninsula. Small communities of Afro-Asiatic-speaking [[Beja people|Beja]] nomads can also be found in Egypt and Sudan. [[File:Bedscha.jpg|thumb|200px|[[Beja people|Beja]] nomads from [[Northeast Africa]]]] In the [[Horn of Africa]], [[Afro-Asiatic languages|Afro-Asiatic]]-speaking groups predominate. [[Ethiopia]]n and [[Eritrea]]n groups like the [[Amhara people|Amhara]] and [[Tigray-Tigrinya people|Tigrayans]] (collectively known as [[Habesha people|Habesha]]) speak languages from the [[Semitic languages|Semitic]] branch of Afro-Asiatic language family, while the [[Oromo people|Oromo]] and [[Somali people|Somali]] speak languages from the [[Cushitic]] branch of Afro-Asiatic. In southern Ethiopia and Eritrea, Nilotic peoples related to those in South Sudan are also found, while Bantu and Khoisan ethnic minorities inhabit parts of southern Somalia. [[File:Boerfamily1886.jpg|thumb|right|200px|An [[Afrikaner]] family from [[South Africa]], 1886.]] Prior to the [[decolonization]] movements of the post-[[World War II]] era, [[Ethnic groups of Europe|Europeans]] were represented in every part of Africa.<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,901759-3,00.html "We Want Our Country" (3 of 10)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130723000220/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,901759-3,00.html |date=23 July 2013 }}. Time. 5 November 1965</ref> Decolonisation during the 1960s and 1970s often resulted in the mass emigration of European-descended settlers out of Africa&nbsp;– especially from Algeria and Morocco (1.6 million ''[[Pied-noir|pieds-noirs]]'' in North Africa),<ref>Raimondo Cagiano De Azevedo (1994). ''"[https://books.google.com/books?id=N8VHizsqaH0C&pg=PA25&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Migration and development co-operation.]"''. Council of Europe. p.25. {{ISBN|92-871-2611-9}}</ref> Kenya, Congo,<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,826488-4,00.html Jungle Shipwreck] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130722210703/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,826488-4,00.html |date=22 July 2013 }}. ''Time.'' 25 July 1960</ref> Rhodesia, Mozambique and Angola.<ref>[http://www.economist.com/world/mideast-africa/displayStory.cfm?story_id=12079340 Flight from Angola], ''The Economist '', 16 August 1975</ref> By the end of 1977, more than one million Portuguese were thought to have returned from Africa.<ref>[http://countrystudies.us/portugal/48.htm Portugal - Emigration], Eric Solsten, ed. Portugal: A Country Study. Washington: GPO for the Library of Congress, 1993.</ref> Nevertheless, [[White Africans of European ancestry|White Africans]] remain a minority in many African states, particularly [[South Africa]], [[Zimbabwe]], [[Namibia]] and [[Réunion]].<ref>{{Cite book | first = John A. | last = Holm | title = Pidgins and Creoles: References survey | url = https://books.google.com/books?id=PcD7p9y3EIcC&pg=PA394 | publisher = Cambridge University Press | year = 1989 | page = 394 | isbn = 0-521-35940-6}}</ref> The African country with the largest native European African population is [[South Africa]].<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html#People South Africa: People: Ethnic Groups.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200621164208/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html#People |date=21 June 2020 }} World Factbook of CIA</ref> The [[Afrikaner]]s, the [[British diaspora in Africa|British diaspora]] and the [[Coloured]]s are the largest native European-descended groups in Africa today. Native European colonization also brought sizable groups of [[Asian people|Asians]], particularly people from the [[Indian subcontinent]], to British colonies. Large [[Non-resident Indian and person of Indian origin|Indian communities]] are found in South Africa, and smaller ones are present in Kenya, Tanzania, and some other southern and East African countries. The large [[Indians in Uganda|Indian community in Uganda]] was [[Expulsion of Asians in Uganda in 1972|expelled]] by the dictator [[Idi Amin]] in 1972, though many have since returned. The islands in the Indian Ocean are also populated primarily by people of Asian origin, often mixed with Africans and Europeans. The [[Malagasy people]] of [[Madagascar]] are [[Austronesian people]] and native [[Africa]]n people, but those along the coast are generally mixed with Bantu, Arab, Indian and European origins. Malay and Indian ancestries are also important components in the group of people known in South Africa as [[Cape Coloured]]s (people with origins in two or more races and continents). Beginning with the 21st century many Hispanics, primarily Mexicans, Central Americans, Chileans, Peruvians, and Colombians, have immigrated to Africa. Around 500,000 Hispanics have immigrated to Africa, most of whom live in South Africa, Kenya, Nigeria, Uganda, and Ghana. During the 20th century, small but economically important communities of [[Demographics of Lebanon#The Lebanese Diaspora|Lebanese]] and [[Overseas Chinese|Chinese]]<ref name=Africa>"[http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=690 China and Africa: Stronger Economic Ties Mean More Migration]". By Malia Politzer, ''Migration Information Source''. August 2008.</ref> have also developed in the larger coastal cities of [[West Africa|West]] and East Africa, respectively.<ref>"[http://www1.voanews.com/english/news/a-13-2007-07-10-voa46.html Lebanese Immigrants Boost West African Commerce]", By Naomi Schwarz, VOANews.com, 10 July 2007</ref> ==ٻوليون== {{main|Languages of Africa}} {{ethnolinguistic groups in Africa}} There are three major linguistic phyla native to Africa: [[Niger–Congo languages]] (including [[Bantu languages|Bantu]]) in [[West Africa|West]], [[Central Africa|Central]], [[Southeast Africa|Southeast]] and [[Southern Africa]]; [[Nilo-Saharan languages]] (unity debated) spoken from [[Tanzania]] to [[Sudan]] and from [[Chad]] to [[Mali]]; [[Khoisan languages]] (probably no phylogenetic unit, see [[Khoe languages]]), concentrated in the [[Kalahari Desert]] of [[Namibia]] and [[Botswana]]; There are several other small families and [[language isolate]]s, as well as languages that have [[Unclassified language|yet to be classified]]. In addition, the [[Afroasiatic languages]] are spread throughout [[Western Asia]], [[North Africa]], the [[Horn of Africa]] and parts of the [[Sahel]]. The [[Afroasiatic Urheimat|Afroasiatic homeland]] may be either in Western Asia or in Africa. More recently introduced to Africa are [[Austronesian languages]] spoken in [[Madagascar]], as well as [[Indo-European languages]] spoken in [[South Africa]] and [[Namibia]] ([[Afrikaans]], [[English language|English]], [[German language|German]]), which were used as [[lingua francas]] in former [[colonial empire|European colonies]]. The total number of languages natively spoken in Africa is variously estimated (depending on the delineation of [[language]] vs. [[dialect]]) at between 1,250 and 2,100,<ref>{{cite book|title=African Languages: an Introduction|editor-last=Heine|editor-first=Bernd|editor2-last=Heine|editor2-first=Bernd|publisher=Cambridge University Press|year=2000}}</ref> and by some counts at "over 3,000",<ref>{{cite book|title=The Language of African Literature|page=ix|editor-last=Epstein|editor-first=Edmund L.|editor2-last=Kole|editor2-first=Robert|publisher=Africa World Press|year=1998|isbn=0-86543-534-0|quote=Africa is incredibly rich in language&mdash;over 3,000 indigenous languages by some counts, and many creoles, pidgins, and lingua francas.|url=https://books.google.com/books?id=XkkrDH27jmIC&pg=PR9|accessdate=2011-06-23}}</ref> [[Nigeria]] alone has over 500 languages (according to the count of [[SIL Ethnologue]]),<ref>{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=nigeria |title=Ethnologue report for Nigeria |work=Ethnologue Languages of the World}}</ref> Around a hundred languages are widely used for inter-ethnic communication. [[Varieties of Arabic|Arabic]], [[Somali language|Somali]], [[Berber languages|Berber]], [[Amharic]], [[Oromo language|Oromo]], [[Igbo language|Igbo]], [[Swahili language|Swahili]], [[Hausa language|Hausa]], [[Manding languages|Manding]], [[Fulani language|Fulani]] and [[Yoruba language|Yoruba]] are spoken by tens of millions of people. Twelve [[dialect cluster]]s (which may group up to a hundred linguistic varieties) are spoken by 75 percent, and fifteen by 85 percent, of Africans as a first or additional language.<ref>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/media/hdr04_complete.pdf |title=Human Development Report 2004 |year=2004 |publisher=United Nations Development Programme}}</ref> [[Niger–Congo languages|Niger–Congo]] is the largest phylum of African languages, with more than 500 million speakers (2017); it is dominated by the [[Bantu languages|Bantu]] branch, spread throughout sub-Saharan Africa in the [[Bantu expansion]], Bantu speakers accounting for about half of Niger–Congo speakers. [[Arabic]] is the most widely spoken single language in Africa by far, with a population of [[Arab Africa]] of the order of 330 million (2017). Other Afroasiatic languages are spoken by of the order of 100 million speakers in Africa (2017). [[Nilo-Saharan languages|Nilo-Saharan]] are spoken by of the order of 100 million speakers (2017). [[Khoisan]] groups a number of mostly endangered [[click language]]s, the largest being [[Khoekhoe language|Khoekhoe]] with of the order of 300,000 speakers (2016). ==پڻ ڏسو== {{Portal|Africa}} * آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست * [[فولا قبيلو|فولا ماڻهو]] * [[عرب|عرب ماڻهو]] * بانٽو ماڻهو * هائوسا ماڻهو * آفريڪا جي لساني آباديات * آبادي جي لحاظ کان آفريقي ملڪن جي فهرست * دنيا جي آبادي * آفريڪا ۾ مذهب * [[آفريڪا ۾ اسلام]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== * {{Commons category|Demographics of Africa}} {{Portal|Africa}} [[زمرو:آفريڪا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:آفريڪا جي آباديات]] 4ftn7q7mxgyxpu3cgk2t7tsfc1n9orm 0 96184 376268 2026-05-07T09:24:35Z Memon2025 21315 Memon2025 صفحي [[آفريڪا جي آبادي]] کي [[آفريڪا جي آباديات]] ڏانھن چوريو 376268 wikitext text/x-wiki #چوريو [[آفريڪا جي آباديات]] o61rgl8oh594qpr20v43xo1vvc5e1v7 14 96185 376277 2026-05-07T10:12:53Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:آفريڪا]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] 376277 wikitext text/x-wiki [[زمرو:آفريڪا]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] n88zvh71nxu0pbbcpopk7g1a4cjmg6n 14 96186 376278 2026-05-07T10:13:14Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:زمرا بلحاظ کنڊ]] 376278 wikitext text/x-wiki [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:زمرا بلحاظ کنڊ]] 0f1ms1zuwoi08cabycta779edhcq6di